ου

Ειςιγθςθ (εφεδρικι, μιασ και παρουςιάςτθκε άλλθ με άλλο κζμα) για το ςτρογγυλό τραπζηι του 29
Πανελλινιου Ετιςιου Τακτικοφ Συνεδρίου Μακθματικισ Παιδείασ τθσ ΕΜΕ ςε Καλαμάτα & Μεςςινθ
9,10 και 11 Νοεμβρίου 2012

Θζμα : «Βιβλία και Προγράμματα ςτθν Δευτεροβάκμια
εκπαίδευςθ, διαπιςτϊςεισ Προοπτικζσ»
Του Γιάννη Πλατάρου Μαθηματικοφ, Προζδρου του Παραρτήματος της ΕΜΕ στην Μεσσηνία
Αγαπθτοί ςυνάδελφοι Σφνεδροι:
Κατά τθν προςωπικι μου άποψθ, τα βιβλία των μακθματικϊν τθσ Πατρίδασ μασ,
από άποψθ επιςτθμονικοφ επιπζδου, ςε παγκόςμια κλίμακα, είναι ςε υψηλό επίπεδο,
αυτό μάλλον είναι κοινϊσ παραδεκτό και όχι μόνο προςωπικι γνϊμθ του ομιλοφντοσ. Από
άποψθ εκτφπωςθσ και γενικότερθσ εμφάνιςθσ είναι ςε αρκετά καλό, ζωσ πολφ καλό
επίπεδο, ενϊ υπάρχουν και ελάχιςτα βιβλία Σχολικά που ζχουν άριςτο εκτυπωτικό επίπεδο,
αν και από φζτοσ δεν ζχουμε πλζον ιλουςτραςιόν χαρτιά τετραχρωμίεσ παντοφ και ςκλθρά
εξϊφυλλα, ενϊ όλεσ οι βιβλιοδετιςεισ είναι με κερμοκόλλθςθ και όχι με ράψιμο κτλ .
Από άποψθ διάρθρωςησ περιεχομζνου, δεν μπορεί να γίνει μεγάλθ κριτικι, κακϊσ
τα βιβλία ζχουν γραφεί με μποφςουλα ζνα απολφτωσ ςυγκεκριμζνο αναλυτικό
πρόγραμμα και όχι μόνο αυτό, αλλά υπάρχει εκ των προτζρων και περιοριςμόσ ςτισ
ςελίδεσ ανάπτυξησ από τον Συγγραφζα. Κατά τθν γνϊμθ μου, αυτό κα πρζπει να αρκεί ,
ιδίωσ ςτα βιβλία των Μακθματικϊν που απαιτοφν αναλυτικι παρουςίαςθ δφςκολων
εννοιϊν και για τουσ μακθτζσ που ζχουν κενά. Και επειδι υπάρχουν οικονομικοί λόγοι,
αυτοί επιςείονται τουλάχιςτον, μποροφν να εξοικονομθκοφν πόροι, από τα βιβλία των
κακθγθτϊν , τα οποία μποροφν να διατίκενται αποκλειςτικά ςε ψθφιακι μορφι μόνον για
τουσ κακθγθτζσ. Ο κακθγθτισ, οδθγίεσ αντλεί από τα βιβλία του κακθγθτι , εκεί μπορεί να
γίνει οικονομία και πουκενά αλλοφ. Πρζπει να γνωρίηετε, ότι παρϋ όλα τα πολφ λιγότερα
αντίτυπα που εκτυπϊνονται για τουσ κακθγθτζσ ςε ςχζςθ με τουσ μακθτζσ, τα κόςτθ ανά
τίτλο, είναι κοντινά νοφμερα μιασ και το κόςτοσ τθσ εκτφπωςθσ ανά τίτλο, δεν είναι
ανάλογο του αρικμοφ των αντιτφπων. Το μεγαλφτερο μζροσ είναι το πάγιο κόςτοσ και όχι
του χαρτιοφ ι του μελανιοφ. Το κόςτοσ δθλαδι για χ αντίτυπα, ζχει ζνα μοντζλο
ςυναρτθςιακοφ τφπου Κ=α+βχ , όπου α όμωσ, είναι πολφ μεγάλο νοφμερο και το β ζνασ
κετικόσ, αρκετά μικρότεροσ του 1.
Προςωπικϊσ, βλζπω, ότι το παιχνίδι, ςτο άμεςο μζλλον, όχι ςτο απϊτερο, κα
παιχκεί με το θλεκτρονικό βιβλίο. Ευκφσ και αμζςωσ, να διευκρινίςω, ότι λζγοντασ
«θλεκτρονικό βιβλίο» δεν εννοοφμε το βιβλίο ςε .pdf. Δεν εννοοφμε, τα DVD , που λάβαμε
πζρυςι. Αυτά είναι «βιβλία ςε θλεκτρονικι μορφι» δεν είναι όμωσ αυτό που λζμε
«θλεκτρονικό βιβλίο»
Να κάνω αμζςωσ και μια δεφτερθ διευκρίνιςθ απολφτωσ αναγκαία. Το φυςικό
βιβλίο, ζχει πλεονεκτιματα . Έςτω Α ={χ/χ πλεονζκτημα του φυςικοφ βιβλίου} και Β={χ/χ
πλεονζκτημα ηλεκτρονικοφ βιβλίου} Μζχρι ςτιγμισ, τα δφο ςφνολα, ζχουν κάποια τομι
,ζνα κοινό μζροσ. Υπάρχουν πλεονεκτιματα του φυςικοφ βιβλίου που δεν ανικουν ςτο
θλεκτρονικό και πλεονεκτιματα του θλεκτρονικοφ βιβλίου που δεν ανικουν ςτο φυςικό.

Όταν το πρϊτο ςφνολο γίνει γνιςιο υποςφνολο του δευτζρου, τότε κα μποροφμε να λζμε,
ότι το θλεκτρονικό βιβλίο, υποκατζςτθςε πλιρωσ το φυςικό και δεν είναι απλό
υποκατάςτατο αγακό , όπωσ λζμε ςτθν Οικονομικι ορολογία. Μζχρι να γίνει αυτό, που κα
γίνει επί των θμερϊν μασ, ζτςι πιςτεφω, πρζπει να εξελιχκεί το θλεκτρονικό βιβλίο,
παράλλθλα με το φυςικό, αναντικατάςτατο , αλλά μζχρι ςτιγμισ.
Τι προτείνω να γίνει:
Με τθν άδεια, τθν ζγκριςθ και τθν ςφμφωνθ γνϊμθ των ςυγγραφζων, μποροφν όλα
τα βιβλία να γίνουν ςε πρϊτθ φάςθ ψθφιακά αρχεία .pdf Αυτό ζχει ιδθ γίνει για να είμαι
ακριβισ. Μποροφν να μπουν ςελιδοδείκτεσ ςτα θλεκτρονικά βιβλία και ο κάκε μακθτισ να
περιθγείται μζςα ςτο περιεχόμενο του βιβλίου, απρόςκοπτα και ταχζωσ. Αυτό είναι εφκολο,
μπορεί να γίνει αφριο το πρωί, είναι μια βελτίωςθ, ςθμειακι, αυτονόθτθ εν πολλοίσ,
εφκολθ, δεν υπάρχει καμία αντίρρθςθ. Ήδη ζχει γίνει μια δουλειά ςτο Ψηφιακό Σχολείο
αντίςτοιχη πολφ καλή, δεν ξζρω αν ζχει υποπζςει ςτην αντιληψή ςασ, ζχουν προςτεθεί
και «μικροπειράματα» Ζτςι ζχουν επιγραφεί ςτα Ελλθνικά μασ και όντωσ πρόκειται για
πειράματα αν φανταςτοφμε τισ δυνατότθτεσ των εκπαιδευτικϊν λογιςμικϊν των
Μακθματικϊν, όπωσ το Geogebra, Sketchpad, F.P. , κτλ Δεν ζχουμε μακθματικζσ
αποδείξεισ, αλλά μποροφμε να ζχουμε
οπτικοποίθςθ και εκατοντάδεσ χιλιάδεσ
επαλθκεφςεισ μιασ εικαςίασ ι ιςχυριςμοφ ι και διαψεφςεισ . Το Geogebra μάλιςτα, είναι
δωρεάν , εξελλθνιςμζνο, με εξελιςςόμενεσ δυνατότθτεσ, επικαιροποιοφμενο ςυνεχϊσ,
μετεξελιςςόμενο, και μζςω αυτοφ του εργαλείου, μπορεί ο μακθτισ να δει πράγματα και
κάματα, να κάνει εικαςίεσ, να τισ ελζγξει, να κάνει αποτελεςματικζσ διερευνιςεισ , να
απορρίψει υποκζςεισ, να ζχει πολλαπλζσ αναπαραςτάςεισ μιασ ζννοιασ κτλ Πράγματα
δθλαδι που προβλζπεται να καλλιεργοφνται ςτουσ μακθτζσ μασ από το νζο Αναλυτικό
πρόγραμμα που ζχει ψθφιςτεί ωσ νόμοσ του Κράτουσ από τον Ιοφνιο του 2011 Ομιλοφμε
για καινοφργιουσ μαθηματικοφσ , μαθηςιακοφσ ςτόχουσ. (Πζραν των γνωςτϊν κλαςικϊν
ςτόχων για τα Μακθματικά) Όταν ηωγραφίςω ζνα τρίγωνο ςτον πίνακα και φζρω με κανόνα
και διαβιτθ τισ τρεισ διαμζςουσ φαίνεται να περνάνε από το ίδιο ςθμείο. Όταν αυτό το
κάνω με το εργαλείο και όταν μπορεί να κινείται το τρίγωνο μεταβάλλοντασ το μεγζκόσ του
και το ςχιμα του, παραμζνοντασ βεβαίωσ τρίγωνο, βλζπουμε , ότι κάνουμε χιλιάδεσ
πειράματα (φαινομενικά άπειρα) που επαλθκεφουν τθν εικαςία ότι οι διάμεςοι ςε κάκε
τρίγωνο ςυντρζχουν. Οι επιςτιμονεσ των άλλων Φυςικϊν Επιςτθμϊν, φτιάχνουν κεωρίεσ
με τόςεσ πολλζσ παρατθριςεισ. Εμείσ φυςικά επιμζνουμε ςτθν απόδειξθ και καλά κάνουμε
και άριςτα κάνουμε, πλθν οι αλθκείσ εικαςίεσ, οι εικαςίεσ με πολφ μεγάλθ πικανότθτα να
είναι αλθκινζσ γίνονται με τζτοια εργαλεία. Τα νζα κεωριματα παράγονται με τζτοια
πειραματικά εργαλεία. Και τα παλιά κεωριματα επανανακαλφπτονται από τουσ μακθτζσ με
τζτοια εργαλεία, χωρίσ να αποκλείεται να ανακαλυφκεί και κάτι πρωτότυπο, ακόμα και από
τουσ μακθτζσ. Είναι μια τεράςτια δυνατότθτα ςτο διδακτικό μασ οπλοςτάςιο. Όςοι ζχουν
μετάςχει ςτθν επιμόρφωςθ Βϋεπιπζδου, γνωρίηουν καλϊσ ποφ αναφζρομαι. Απλϊσ,
αναφζρω, ότι πλζον, αυτά τα εργαλεία είναι προςιτά και ςτουσ μακθτζσ και δεν είναι
δόκιμο να μθν ζχει επαφι ο κακθγθτισ με αυτά τα πολφ φιλικά λογιςμικά.
Λζω όμωσ και κάτι πιο προχωρθμζνο, αλλά απολφτωσ εφικτό και οικονομικά
ςχεδόν δωρεάν.

Προτείνω:
Σε κάκε ενότθτα κάκε κεφαλαίου να υπάρχουν βίντεο , όπου ζνασ κακθγθτισ να
παρουςιάηει τθν κεωρία. Αυτό δεν είναι καινοφργιο. Το καινοφργιο που προτείνω, είναι για
κάκε ςυμβατικό μάκθμα να υπάρχουν τρία επίπεδα παρουςίαςησ. Ζνα βίντεο κανονικισ
παρουςίαςθσ , ζνα πιο αναλυτικισ και ζνα υπερ-αναλυτικισ παρουςίαςθσ. Όλα τα βίντεο
ζχουν ωσ κοινό μζροσ τθν κανονικι παρουςίαςθ, πλθν, το πιο αναλυτικό κα ζχει
παρουςίαςθ ενδιάμεςων βθμάτων και το υπερ-αναλυτικό αναλογικά παρουςίαςθ όλων
ςχεδόν των γνωςτϊν πρότερων εννοιϊν λαμβάνοντασ υπϋόψιν , τα ςυνικθ λάκθ των
μακθτϊν, τισ ςυνικεισ παρανοιςεισ, τισ ςυνικεισ δυςκολίεσ. Όλα κα διευκρινίηονται ςτθν
αναλυτικι παρουςίαςθ, όλα αυτά φυςικά, από κακθγθτι ευπαρουςίαςτο, ευςταλι με
ευφράδεια λόγου, ορκοφωνία και διαβαςμζνο και με ςκθνοκεςία.
Μπορεί να επιλεγεί και άλλθ δομι παρουςίαςθσ τθσ φλθσ. Να υπάρχει ζνα μόνο
βίντεο βαςικισ παρουςίαςθσ και κάτω από αυτό να υπάρχουν ςφνδεςμοι με ερωτιςεισ του
τφπου «πϊσ από εκεί πιγε εκεί;» «πϊσ από τθν ιςότθτα τάδε πιγαμε ςτθν επομζνθ;» «γιατί

a2 | a | και όχι α; » Γιατί το τετράγωνο και ρίηα δεν φεφγουν;» «γιατί αν χ2=4 δεν
βγαίνει το ςυμπζραςμα ότι χ=2; Γιατί είναι λάκοσ να ποφμε το 2 και δεν μποροφμε να
ποφμε ότι βρικαμε τθν μιςι αλικεια; » Τζτοιεσ απορίεσ, που μπορεί να επαναλαμβάνονται
ωσ ςφνδεςμοι, αφοφ είναι ςυνικεισ απορίεσ, αναφζρονται ςε ςυνικθ λάκθ, τα ξζρουμε
όλοι, όλοι τα διευκρινίηουμε ξανά και ξανά ελπίηοντασ ότι κα γίνουν κατανοθτά και από
τουσ λεγόμενουσ μθ καλοφσ μακθτζσ . Αυτοί λοιπόν οι ςφνδεςμοι-ερωτιςεισ, μποροφν να
οδθγοφν ςε –ασ τα ποφμε- υπο-βίντεο που θα δίνουν το αναλυτικό αποτζλεςμα τησ
διδαςκαλίασ ιςοδφναμα και κα υπόκεινται ςτον πλιρθ κατά το δοκοφν ζλεγχο του μακθτι
που κα διαβάηει το θλεκτρονικό βιβλίο.
Και βζβαια, κανείσ ασ μθν ανθςυχεί για τθν υποκατάςταςθ του δαςκάλου. Θ δια
ηϊςθσ διδαςκαλία δεν υποκακίςταται, αλλά γίνεται πλζον ανταγωνιςτικι με τον
θλεκτρονικό δάςκαλο . Γι αυτό πρζπει να επιμορφωνόμαςτε δια βίου. Ηοφμε ςτθν εποχι
του διαδικτφου , τθσ πλθροφορίασ, τθσ εικόνασ τθσ κινοφμενθσ εικόνασ, του ιχου, τησ
απόλυτησ προςιτότητασ ςε όλα αυτά, από κάκε γωνιά του Πλανιτθ, επί παντί καιρϊ και
πάςα ϊρα με ςχεδόν μθδενικό κόςτοσ.
Θα προςαρμοςτοφμε εκόντεσ άκοντεσ!
Ευχαριςτϊ πολφ.