You are on page 1of 34

KURSUS: BML 3063 SINTAKSIS BAHASA MELAYU

TUGASAN

GROUP: UPSI03( A121PJJ )

PENSYARAH: DR NORLIZA BINTI JAMALUDDIN NAMA & NO. MATRIK:

SUHAIMIE BIN ENDAH D20102040183 No Kad Pengenalan: 720517-12-5427 No H/P:019-8832221

Pengenalan Tugasan ini memberi tumpuan kepada sintaksis bahasa Melayu yang perlu dilaksanakan oleh guru dalam sesi pengajaran dan pembelajaran. Untuk menjawab tugasan ini, para pelajar diminta memberi pandangan dan ulasan dalam jawapan mengikut kehendak soalan yang telah dsediakan.tugasan ini telah siapkan dengan berpandukan buku-buku rujukan dan sumber daripada media eletronik terutamannya dalam laman internet dan seumpamannya serta beberapa orang rakan guru cemerlang untuk mendapatkan maklumat yang mencukupi bagi melengkapkan jawapan-jawapan yang dikehendaki oleh soalan. Dalam tugasan ini, saya akan membincangkan perkara-perkara yang dikehendaki berdasarkan soalan yang dikemukakan dengan mengikut panduan yang telah diberikan oleh tutor. Perkara yang akan saya bincangkan dalam tugasan ini ialah tentang sintaksis iaitu mengenai frasa nama, kata nama majmuk, kata adjektif, yang mana ini sebahagian tugasan yang telah disediakan dan beberapa soalan lain Tuntasnya saya sedar bahawa tugasan yang saya siapkan ini mempunyai banyak kelemahan dan kecacatan dan perlu dibetulkan. Namun saya bersyukur kerana bahan-bahan yang menjadi rujukan saya kini menambahkan pengetahuan yang saya boleh aplikasikan semasa proses pengajaran dan pembelajaran kelak. Oleh itu pengajaran saya kelak harus dirancang dengan teliti melalui gabung jalin kemahiran bahasa supaya murid-murid dapat menyampaikan idea dengan tepat dan berkesan. Kemahiran membina amat penting untuk dikuasai kerana penulisan merupakan satu bentuk komunikasi yang penting dalam kehidupan harian. Di samping itu dalam sistem peperiksaan am di negara ini, pelajar-pelajar diuji dalam bentuk penulisan.

1).

Huraikan ciri yang membezakan frasa dan kata majmuk. Setiap ciri perlu

diberikan dua contoh yang relevan. Jawapan 1 Definisi frasa Menurut Linguistik Melayu, frasa ialah kategori yang lebih tinggi daripada kategori kata. Hasil gabungan daripada kata membentuk frasa. Frasa adalah konstituen kepada klausa iaitu mengikut Tatatingkat Tatabahasa Bahasa Melayu. Frasa menjadi unit kepada klausa. Frasa boleh dibentuk dari satu atau lebih unit atau konstituen. Perbezaan antara frasa dan klausa adalah frasa hanya terdiri daripada subjek atau hanya predikat. Menurut Tatabahasa Dewan Edisi Ketiga, frasa dapat difahami sebagai binaan daripada satu perkataan yang mempunyai potensi untuk menjadi unit yang mengandungi dua perkataan atau lebih. Tatabahasa Dewan mempunyai empat frasa yang dapat dikenalpasti iaitu frasa nama, frasa kerja, frasa adjektif dan juga frasa sendi nama. Nahu Melayu Mutakhir pula menyatakan enam jenis frasa iaitu frasa nama, frasa kerja, frasa sifat, frasa preposisi, frasa adverba, dan juga frasa bilangan. Tujuan kajian ini adalah untuk mengkaji persamaan dan perbezaan di antara frasa-frasa yang terdapat di dalam kedua-dua buah buku tersebut Oleh itu frasa berfungsi sebagai unsur yang terdapat dalam sesuatu ayat yang mempunyai unsur-unsur yang tersendiri yang terdiri daripada unsur frasa yang lebih kecil dan setiap satu unsur frasa yang kecil itu mengandungi unsur perkataan, misalnya: Subjek Predikat (Frasa Nama) + (Frasa Kerja) Bayi itu sedang tidur. Dalam binaan tersebut, dimasukkan juga fungsi kata atau frasa sebagai pembentuk frasa tersebut. Misalnya frasa bayi itu, terdiri daripada kata bayi dan kata itu. Kata bayi merujuk kata nama yang berfungsi sebagai inti, dan kata itu merujuk kata ganti tunjuk yang berfungsi sebagai penerang. Oleh yang demikian, dalam frasa terdapat inti frasa dan penerang frasa. Urutan kata sangat penting kerana perbezaan urutan kata dapat menimbulkan perbezaan makna frasa. Contohnya, frasa lima jam tidak sama dengan jam lima, begitu juga antara tidur lagi dan lagi tidur merupakan dua binaan yang berbeza maksud.
3

2 Jenis-Jenis Frasa Berdasarkan Buku Tatabahasa Dewan Berdasarkan buku Tatabahasa Dewan terdapat empat jenis frasa iaitu: Frasa Nama Frasa Kerja Frasa Adjektif Frasa Sendi Nama 2.2.1 Frasa Nama Frasa nama ialah binaan yang dari sudut nahu boleh terdiri daripada satu perkataan atau beberapa perkataan yang boleh berfungsi sebagai satu konstituen dalam binaan ayat. Binaan ayat dasar dalam bahasa Melayu terdiri daripada dua konstituen utama, iaitu subjek dan predikat. Unsur-unsur yang membentuk dua konstituen utama ayat-ayat dasar bahasa Melayu terdiri: i. Frasa Nama + Frasa Nama ii. Frasa Nama + Frasa Kerja iii. Frasa Nama + Frasa Adjektif iv. Frasa Nama + Frasa Sendi Nama Contoh : 1. Encik Zainal + pengurus syarikat. 2. Anak mereka + sedang tidur. 3. Baju itu + merah. 4. Rumah saya + di Negeri Sembilan.

2.2.2 Frasa Kerja Frasa kerja ialah binaan yang boleh terdiri daripada satu perkataan atau lebih dan kata intinya kata kerja. Kata kerja tersebut boleh merupakan kata kerja tak transitif atau kata kerja transitif. Kata kerja transitif boleh hadir bersendirian atau diikuti oleh satu atau sederetan perkataan, manakala kata kerja trasitif mesti diikuti oleh objek serta unsur-unsur lain. Antara binaan frasa kerja adalah terdiri: i. Frasa kerja tanpa objek ii. Frasa kerja dengan objek iii. Frasa kerja dengan Kata Bantu iv. Frasa kerja dengan Ayat Komplemen Contoh: 1. Pokok itu tumbang. 2. Mesin itu mengepam air. 3. Ibu sedang memasak nasi. 4. Berita itu menyebut bahawa semua penumpang terselamat. 2.2.3 Frasa Adjektif Frasa adjektif ialah susunan perkataan yang terdiri daripada satu atau beberapa perkataan yang mengandungi kata sifat atau adjektif sebagai intinya. Kata inti merupakan bahagian utama dalam susunan frasa tersebut. Frasa adjektif yang dibincangkan ialah yang berfungsi sebagai predikat dan juga sebagai unsur keterangan dan unsur penerang dalam predikat. Sebagi unsur keterangan, kata adjektif hadir sesudah kata kerja dan sebagai unsur penerang, kata adjektif hadir sesudah kata nama. Antara binaan frasa adjektif ialah: i. Frasa Adjektif + Unsur pengisi frasa adjektif ii. Kata Bantu dalam Frasa Adjektif

Contoh: 1. Pelayan kedai Pak Ali rajin. 2. Anak kucing masih kecil. 2.2.4 Frasa Sendi Nama Frasa sendi nama ialah satu binaan dalam ayat yang terdiri daripada satu kata sendi nama dan satu frasa nama yang menjadi pelengkap kepada kata sendi nama itu. Kata sendi nama ialah bentuk morfem atau kata yang letaknya di hadapan frasa nama. Antara kata sendi yang sering digunakan dalam bahasa Melayu termasuklah: di, ke, dari, daripada, pada, kepada, untuk, akan, bagi, hingga, oleh, dengan, tentang, sampai Frasa sendi nama boleh juga, sebagai pilihan, didahului oleh kata bantu. Antara binaan frasa sendi nama ialah: i. Kata Sendi Nama + Frasa Nama ii. Kata Sendi Nama + Kata Nama Arah+ Frasa Nama iii. Kata Sendi Nama + (Kata Nama Arah) + Frasa Nama + (Frasa Keterangan) Contoh: 1. Abang pulang dari Johor Bahru. 2. Ayah berkebun di belakang rumah. 3. Rosli melancong ke utara negeri Jepun pada tahun lalu.

2.3 Analisis frasa-frasa berkaitan petikan Untuk kajian ini, saya telah memilih sebanyak empat petikan iaitu satu daripada buku teks Bahasa Melayu Sekolah Kebangsaan Tahun 2 [Jilid 2], dua petikan daripada buku teks Bahasa Melayu Sekolah Kebangsaan Tahun 5 dan satu petikan daripada buku teks Bahasa Melayu Sekolah Kebangsaan Tahun 6 sebagai bahan kajian (rujuk lampiran). Analisis tentang frasa adalah mengikut perkara yang berikut: frasa nama frasa kerja frasa adjektif frasa sendi nama a) Frasa Nama i) Frasa Nama + Frasa Nama Nabilah, Haikal dan Saraswati ialah murid tahun dua. ii) Frasa Nama + Frasa Kerja Mereka suka menabung. iii) Frasa Nama + Frasa Adjektif Tangkai daunnya pendek dan berwarna ungu kemerah-merahan. iv) Frasa Nama + Frasa Sendi Nama Pulau itu terletak di utara pekan Semporna. b) Frasa Kerja i) Frasa Kerja Tanpa Objek Mereka suka menabung.

ii) Frasa Kerja Dengan Objek Misai kucing dapat membantu menyingkirkan asid urik yang berlebihan di dalam badan. iii) Frasa Kerja Dengan Kata Bantu Ibu bapa murid sudah lama menanti anak-anak mereka. iv) Frasa Kerja Dengan Ayat Komplemen Pemandu bot mengatakan bahawa bot mengalami kerosakan kecil di bahagian enjin. c) Frasa Adjektif i) Frasa Adjektif + Unsur Pengisi Frasa Adjektif Wajah anggota rombongan menunjukkan reaksi cemas. ii) Kata Bantu Dalam Frasa Adjektif Anggota rombongan amat resah. d) Frasa Sendi Nama i) Kata Sendi Nama + Frasa Nama Kira-kira sejam perjalanan, kami pun tiba di pulau. ii) Kata Sendi Nama + Kata Arah + Frasa Nama Sementara itu, pemandu bot dan pembantunya terus berada di dalam bot untuk menunggu bantuan daripada majikan mereka. iii) Kata Sendi Nama + Kata Nama Arah + Frasa Nama + Frasa Keterangan Wabak ini disebarkan oleh nyamuk aedes yang biasanya membiak di dalam air jernih yang bertakung.

Kata Majmuk 1. Dua atau lebih daripada dua patah kata dasar dapat digabungkan untuk membentuk satu

kata baru yang padu atau sebati maknanya. 2. 3. 4. Kata paduan atau sebatian yang demikian dikenal sebagai kata majmuk. Setiap kata yang menjadi komponen kata majmuk mempunyai maknanya sendiri-sendiri. Misalnya, wang dan saku yang menjadi komponen kata majmuk wang saku mempunyai

maknanya masing-masing. Makna wang saku ialah wang dibawa untuk digunakan apabila diperlukan. 5. Ada juga kata majmuk yang terbentuk daripada dua patah kata yang berbeza tetapi

maknanya sama atau hampir-hampir sama. Beberapa contohnya ialah cantik jelita, hancur lebur, dan sunyi sepi. 6. Dua patah kata yang sama atau hampir sama maknanya itu dimaksudkan untuk

menyatakan makna kesangatan. Misalnya, cantik jelita bererti sangat cantik, hancur lebur bererti hancur sama sekali, dan sunyi sepi bererti sangat sunyi.

Bentuk kata majmuk 1. Kata majmuk ada yang dieja tercantum dan ada yang dieja terpisah tetapi tidak ada yang bersempang. 2. Dengan itu, dapatlah dibezakan bentuk kata majmuk daripada bentuk kata ganda yang dieja bersempang kecuali kata ganda separa seperti bebawang, jejari, kekuda, dan sebagainya. 3. Beberapa contoh kata majmuk yang dieja tercantum ialah apabila, bumiputera, daripada, jurumudi, kadangkala, dan walaupun. 4. Beberapa contoh kata majmuk yang dieja terpisah ialah air mata, buah pinggang, campur tangan, daun pintu, ganti rugi, dan hak cipta. 5. Dari segi bentuknya, kata majmuk terbahagi kepada beberapa kelas seperti yang berikut: (a) kata nama majmuk; Sebahagian besar daripada kata majmuk dalam bahasa Melayu tergolong dalam kelas kata nama. Contoh kata nama majmuk, antara yang lain, ialah air mata, buah mulut, cita rasa, daun telinga, ganti rugi, dan hak cipta.

(b) kata bilangan majmuk; Kata bilangan majmuk, antara yang lain-lain, ialah tiga puluh, dua pertiga, dan dua ratus lima puluh.

(c) kata adjektif majmuk; Kata adjektif majmuk, antara yang lain-lain, ialah aman damai, buta huruf, cantik jelita, gagah perkasa, merah jambu, iri hati, dan kelam kabut . (d) kata kerja majmuk; Kata kerja majmuk ada yang bebas, yakni tidak terikat pada sebarang imbuhan. Contohnya: angkat kaki, buang air, campur tangan, datang bulan, dan gulung tikar.

Kata kerja majmuk ada juga yang terikat: Contohnya: mengadu domba, mengambil alih, mengambil berat, menganggap sepi, mengangkat sembah, membalas budi, membanting tulang, mencari gali, bercerai susu, berdiam diri, menyalahgunakan, menembak mati, dan bertungkus lumus.

(e) kata sendi majmuk; Kata sendi majmuk pula tidak seberapa jumlahnya, iaitu darihal, daripada, kepada, dan sedari.

(f) kata keterangan majmuk; Kata keterangan majmuk, antara yang lainlain, ialah acap kali, boleh jadi, demikian, kadangkala, lambat laun, pertama kali, sambil lalu, dan sekali sekala.

(g) Kata hubung majmuk. Kata hubung majmuk, antara yang lain-lain, ialah apabila, manakala, dan meskipun.

10

Tugas kata majmuk Kata majmuk mempunyai dua tugas seperti yang berikut: (a) menetapkan kelas kata dasar. Contohnya.

air (kata nama) + mata (kata nama) lemah (kata adjektif) + lembut (kata adjektif) mogok (kata kerja) + duduk (kata kerja) dari (kata sendi) + pada (kata sendi)

air mata (kata nama) lemah lembut (kata adjektif) mogok duduk (kata kerja) daripada (kata sendi)

(b) mengubah kelas kata dasar. Contohnya:

apa (kata ganti tanya) + bila (kata keterangan tanya) apabila (kata nama) alim (kata adjektif) + ulama (kata nama) gulung (kata kerja) + tikar (kata nama) tumbuk (kata kerja) + rusuk (kata nama) cerdik (kata adjektif) + pandai (kata adjektif) lalu (kata kerja) + lintas (kata kerja) banyak (kata adjektif) + mulut (kata nama) lambat (kata adjektif) + laun (kata adjektif) alim utama (kata nama) gulung tikar (kata kerja) tumbuk rusuk (kata nama) cerdik pandai (kata nama) lalu lintas (kata nama) banyak mulut (kata adjektif) lambat laun (kata keterangan)

11

Makna kata majmuk 1. Dari segi maknanya, kata majmuk dapat dibahagi kepada dua jenis seperti yang berikut:

(a) kata majmuk wajar;

Kata majmuk wajar ialah kata majmuk yang sebenarnya, yang maknanya dapat diketahui daripada makna kata-kata yang menjadi komponennya. Misalnya, buah anggur ialah kata majmuk wajar kerana maknanya tidak lain daripada buah yang bernama anggur

Berikut ialah beberapa contoh kata majmuk wajar.

adat istiadat alih bahasa bahasa pasar bakul sampah batang hidung cakera padat cantik jelita daya cipta dengki hati emas putih esok hari gagah berani galah canggah rendah hati sabun mandi sihat akal

gunung api hancurlebur harga borong hitam manis ikan parang inti sari isi perut juling air kaca mata kerak bumi otak depan olah raga pagar duri pindah tangan rabun jauh tahan lasak

kongsi gelap lampu duduk lipat ganda lubang hidung mabuk taut merah jambu minyak makan naik takhta nenek moyang orang gaji tuan rumah udang galah uji kaji wang saku warta berita zat air

12

(b) kata majmuk kiasan Kata majmuk kiasan pula ialah kata majmuk yang maknanya lain daripada makna yang ada pada kata-kata yang menjadi komponennya. Misalnya buah hati ialah kata majmuk kiasan kerana maknanya tidak kenamengena dengan buah ataupun hati. Makna buah hati ialah kekasih yang dicintai, bukan buah yang bernama hati.

Berikut ialah beberapa contoh kata majmuk kiasan.

akal kancil anak angkat anak baju anak emas anak kunci batu loncatan banyak mulut buah mulut bulan madu cahaya mata cakap angin campur tangan cekak musang dapur susu mata hari naik darah nyawa ikan otak udang tangan besi timbang rasa

darah daging datang bulan daun pintu emas kahwin embun jantan filem bisu gaji buta gantung kemudi gatal mulut gunung payung habis akal lalat hijau lebar mulut lemah semangat lepas tangan main angin malam buta sampai hati tali barut tanah air

hajat besar harga diri ibu ayam isi hati jalan bahasa jauh hati kaki tangan karat hati kata dua kecil hati kereta api papas hati panjang tangan pasar gelap patah hati rendah hati sagu hati sakit hati tumbuk rusuk

(10 markah)

13

Ciri yang membezakan antara frasa dengan kata nama majmuk Frasa boleh terdiri daripada satu kata dan diperluaskan manakala kata majmuk terhasil daripada proses merangkaikan dua kata dasar atau lebih yang membawa makna tertentu. Kata majmuk ini terdiri daripada rangkai kata bebas, istilah khusus, dan maksud kiasan. Rangkai kata ini tidak boleh dipisahkan kerana jika dipisahkan akan membawa maksud yang berlainan. Frasa mempunyai unsur penggantian seperti ayat air panas boleh digantikan dengan air sejuk dan air milo. Kata majmuk tidak mempunyai unsur penggantian seperti kata setiausaha kerana kata majmuk ini sudah dianggap mantap. Frasa boleh disisipkan dengan kata relatif iaitu yang seperti air panas menjadi air yang panas. Kata majmuk pula tidak boleh disisipkan dengan kata relatif seperti jalan raya tidak boleh menjadi jalan yang raya. Jika kata majmuk ini disisipkan dengan kata relatif, maka ayat tersebut tidak difahami. Satu aspek tatabahasa bahasa Melayu yang selalu menimbulkan keraguan di kalangan pelajar ialah perbezaan antara bentuk frasa nama dengan kata nama majmuk. Sebagai contoh, antara dinding putih dan papan putih, yang manakah frasa nama dan yang manakah kata nama majmuk? Rasanya elok juga dihuraikan sedikit perkara ini, dengan harapan akan mengurangkan kekeliruannya. Frasa nama ialah deretan perkataan yang kata intinya ialah kata nama. Dalam ungkapan dinding putih kata intinya ialah dinding, iaitu kata nama, manakala putih ialah kata adjektif yang menerangkan kata nama. Ini contoh frasa nama, contoh frasa nama lain ialah rumah besar dan pelajar baharu. Dalam bidang pendidikan, terdapat sejenis alat yang digunakan untuk mengajar, yang berwarna putih dan disebut papan putih. Alat ini tidak semestinya diperbuat daripada papan, tetapi pada suatu ketika mungkin demikian. Dulu warnanya hitam, maka disebut papan hitam, kemudian berwarna hijau, disebut papan hijau. Kini warnanya putih, maka disebut papan putih. Dalam kes ini, oleh sebab percantuman perkataan papan dengan putih/hitam/hijau telah menimbulkan makna yang tersendiri daripada maksud perkataan papan /putih/hitam/hijau,

14

maka rangkaian perkataan ini, iaitu papan putih, papan hitam dan papan hijau, tidak lagi bersifat frasa nama tetapi sebaliknya, kata nama majmuk. Itulah perbezaan antara frasa nama (misalnya dinding putih) dengan kata nama majmuk (papan putih). Dalam frasa nama terdapat rentetan perkataan yang kata intinya kata nama dengan maksudnya sebagaimana tergambar melalui perkataan yang digunakan. Dalam contoh ini, frasa nama terdiri daripada kata nama diikuti oleh kata adjektif. Frasa nama boleh juga terdiri daripada kata nama diikuti oleh kata nama, misalnya rumah batu, simpang kanan, dan meja kayu. Dalam hal ini, kata nama pertama menjadi kata inti dengan kata nama kedua berfungsi sebagai penerang. Kata majmuk pula ialah percantuman dua perkataan atau lebih yang membawa pengertian baharu, terlepas daripada maksud asal perkataan yang membentuknya. Meja dan bulat masing-masing mempunyai erti tersendiri, tetapi percantuman kedua-dua perkataan ini menghasilkan meja bulat yang bererti satu pertemuan antara pihak yang terbabit bagi penyelesaian masalah. Contoh lain kata majmuk ialah nasi minyak, bom tangan, biru laut, kuning langsat, kertas kerja, meja tulis, anak emas, dan kaki bangku. Dalam contoh nasi minyak dan bom tangan, rangkaian kata ini terdiri daripada dua kata nama. Dalam contoh biru laut dan kuning langsat, susunan katanya ialah kata adjektif diikuti oleh kata nama. Jenis ketiga, kertas kerja dan meja tulis, berupa kata nama diikuti kata kerja, manakala jenis kata majmuk yang terakhir, anak emas dan kaki bangku ialah yang berbentuk simpulan bahasa. Satu ciri penting tentang kata majmuk ialah tidak dapat diselitkan apa-apa perkataan pertama dengan perkataan kedua. Tidak terdapat, misalnya, nasi yang minyak atau bom dengan tangan. Tetapi boleh didapati papan yang putih dan rumah kepunyaan saya. Dua contoh yang akhir ini ialah frasa nama, yang tidak terikat dengan peraturan itu. Itulah perbezaan besar antara kata nama majmuk dengan frasa nama. Kadang-kadang satu deretan perkataan dapat berfungsi sebagai frasa nama dan juga kata nama majmuk. Contohnya ialah rumah putih. Sebagai frasa nama, maksudnya ialah rumah yang berwarna putih. Tetapi sekiranya huruf pertama dalam kedua-dua perkataan dalam rangkaian itu ditulis dengan huruf besar, Rumah Putih, maka yang terhasil ialah kata nama majmuk, iaitu nama khas yang merujuk rumah kediaman rasmi.

15

2).

Berdasarkan ayat yang berikut, jelaskan fungsi frasa yang bergaris dan nyatakan alasan.

Jawapan i. Pelajar-pelajar Darjah 5 dan 6 terpaksa berkongsi kelas kerana bilangan pelajar yang kecil. Kata adjektif ukuran sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi pengertian ukuran, seperti contoh yang berikut: Contoh perkataan: tebal, gemuk, panjang, nipis, pendek, kurus, tinggi, rendah, dan kecil. Frasa adjektif kecil berfungsi sebagai predikat dalam ayat yang berkenaan dan sebagai unsur penerang kerana hadir sesudah kata nama.

ii.

Tinggi beting pasir di kawasan sungai itu. Kata adjektif ukuran sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi pengertian ukuran, seperti contoh yang berikut: Contoh perkataan: tebal, gemuk, panjang, nipis, pendek, kurus, tinggi, rendah, dan kecil. Frasa adjektif tinggi berfungsi sebagai subjek, binaan kata adjektif yang terdiri daripada (kata adjektif) + (kata nama) terdiri daripada kata adjektif yang menjadi inti frasa dengan kata nama sebagai peneranganya.

16

iii.

Pemilihan calon pilihan raya dilakukan kelmarin. Kata adjektif waktu sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi pengertian konsep masa, seperti contoh yang berikut: Contoh perkataan: kerap, awal, sering, jarang, lewat, silam, baharu, dahulu, dan lampau. Frasa adjektif kelmarin berfungsi sebagai predikat dalam ayat yang berkenaan dan sebagai unsur penerang kerana hadir sesudah kata nama.

iv.

Keluarga pengacara itu telah menetap di Felda Koyan sejak lima tahun yang lalu. Perkataan bergaris merupakan frasa sendi nama di Felda Koyan yang menjadi unsur keterangan bagi frasa nama, antara lain mendukung makna keterangan tempat seperti yang terdapat dalam ayat. Namun demikian frasa adjektif yang terdapat dalam ayat ini ialah sejak lima tahun yang lalu. Frasa adjektif yang lalu berfungsi sebagai predikat dalam ayat yang berkenaan dan sebagai unsur penerang kerana hadir sesudah kata nama.

v.

Nelayan itu hanya berbaju lusuh semasa menghadiri kenduri kesyukuran di kampung itu. Kata adjektif pancaindera sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang membawa konsep sentuh, dengar, pandang, bau, dan rasa. Indera pandang comel hodoh molek buruk tampan lusuh

17

Frasa adjektif lusuh berfungsi sebagai predikat dalam ayat yang berkenaan dan sebagai unsur penerang kerana hadir sesudah kata nama.

(5 markah)

3).

Bina ayat bagi setiap fungsi FA yang berikut:

Jawapan i. FA sebagai penerang PREDIKAT budak pandai (FA)= (penerang) Liar (FA)=( penerang)

SUBJEK Dia (FN) Harimau bintang (FN)

Frasa adjektif yang dibincangkan ialah yang berfungsi sebagai predikat dan juga sebagai unsur keterangan dan unsur penerang dalam predikat. Sebagai unsur keterangan, kata adjektif hadir sesudah kata kerja dan sebagai unsur penerang, kata adjektif hadir sesudah kata nama.

ii.

FA sebagai predikat

Predikat Predikat ialah bahagian yang menerangkan subjek. Predikat ayat terdiri daripada frasa nama, frasa kerja, frasa adjektif, dan frasa sendi nama. i. Predikat frasa nama.

SUBJEK Burung Buku itu

PREDIKAT sejenis haiwan. kepunyaan saya.

ii.

Predikat frasa kerja.


18

SUBJEK Budak-budak itu Guru

PREDIKAT mandi di sungai. sedang mengajarkan bahasa Melayu.

iii.

Predikat frasa adjektif. PREDIKAT terlalu besar. sungguh wangi.

SUBJEK Rumah nenek Bunga Ros

iv.

Predikat frasa sendi nama. PREDIKAT di atas meja. dari pasar.

SUBJEK Buku itu Bapa

iii.

FA sebagai unsur keterangan PREDIKAT berjalan (FK) sangat cepat (FA) keterangan pulang (FK) segera (FA) keterangan

SUBJEK Dia Mereka

Frasa adjektif yang dibincangkan ialah yang berfungsi sebagai predikat dan juga sebagai unsur keterangan dan unsur penerang dalam predikat. Sebagai unsur keterangan, kata adjektif hadir sesudah kata kerja dan sebagai unsur penerang, kata adjektif hadir sesudah kata nama.

19

iv.

FA sebagai pelengkap

KKTT berpelengkap ialah KK yang perlu diikuti oleh pelengkap untuk menyempurnakan maksud ayat. Perhatikan contoh ayat di bawah:Bapa / beransur Ayat ini tidak lengkap dan tergantung. Oleh sebab itu KK beransur memerlukan pelengkap supaya ayat itu gramatis (betul). Ayat itu dianggap gramatis seperti contoh di bawah:Bapa / beransur baik. Perkataan baik berfungsi sebagai pelengkap (bukannya keterangan). Pelengkap boleh terdiri daripada kata nama, kata sendi nama, atau kata adjektif. Perhatikan contoh ayat di bawah:Ahmad tinggal di Kuala Lumpur. (kata sendi nama sebagai pelengkap) Pemburu itu berbantalkan lengan. (kata nama sebagai pelengkap). Azman berbuat baik kepada orang tua. (kata adjektif sebagai pelengkap) v. FA sebagai subjek

Setiap ayat mesti terdiri daripada konstituen; SUBJEK PREDIKAT

a. Subjek - Subjek ayat biasanya terdiri daripada frasa nama. - Frasa kerja dan frasa adjektif yang berfungsi sebagai frasa nama juga boleh subjek dalam ayat. - Frasa nama subjek boleh terdiri daripada kata nama am, kata nama khas, kata nama terbitan, kata ganti nama diri, dan kata ganti nama tunjuk dan kata adjektif. menjadi

20

i.

Kata nama am sebagai subjek.

SUBJEK Buku itu Pelajar ini

PREDIKAT amat bermutu. perlu diberi bimbingan.

ii.

Kata nama khas sebagai subjek.

SUBJEK Abdul Wahab Hotel Grand Palace

PREDIKAT pegawai yang bijaksana. terletak berhampiran Stadium Negara.

iii.

Kata nama terbitan sebagai subjek.

SUBJEK Masakan Ibu Penderitaan orang itu Penderaan

PREDIKAT sedap. mendapat simpati orang ramai perlu dibanteras.

iv.

Kata ganti nama diri sebagai subjek. PREDIKAT sedang membaca buku. sudah ke sana kelmarin.

SUBJEK Dia Mereka

v.

Kata ganti nama tunjuk sebagai subjek. PREDIKAT rumah bapa saudara saya. memeningkan kepala saya.

SUBJEK Itu Ini

21

vi.

Kata kerja yang berfungsi sebagai subjek. PREDIKAT dapat menyihatkan tubuh badan. kegemaran saya.

SUBJEK Bersenam Melukis

vii.

Kata adjektif yang berfungsi sebagai subjek. PREDIKAT lambang keberanian. tidak bererti kuat.

SUBJEK Merah Besar

(5 4) i.

markah) Nyatakan subjek, predikat dan pola ayat di bawah. Agak besar rumah banglo setingkat milik bakal adik iparnya. (ayat pasif) Bakal adik iparnya / memiliki rumah banglo setingkat yang agak besar. (ayat aktif)

ii.

Di dalam belukar itu, telah dijumpai barang-barang yang diseludup oleh tiga orang pemuda Thailand.(ayat pasif) Pihak polis / telah menjumpai barang-barang yang diseludup oleh tiga orang pemuda Thailand. (ayat aktif)

iii.

Dalam berita itu tadi, lapan buah kereta mewah milik Syarikat Damai Biru telah disita oleh pihak polis. .(ayat pasif) Pihak polis / telah menyita lapan buah kereta mewah milik Syarikat Damai Biru dalam berita itu tadi. (ayat aktif)

iv.

Sejak menuntut di UPSI, anaknya agak pandai berbahasa Inggeris.(ayat pasif) Anaknya / agak pandai berbahasa Inggeris, Sejak menuntut di UPSI.(ayat aktif)

v.

Sejak akhir-akhir ini, rambut di kepalanya semakin memutih. (ayat pasif) Rambut / di kepalanya semakin memutih, sejak akhir-akhir ini. (ayat aktif

22

Subjek Ayat i) Bakal adik iparnya

Predikat Ayat memiliki rumah

Frasa Subjek

Frasa Predikat Rumus Pola Ayat

banglo setingkat Frasa Nama yang agak besar. telah menjumpai barang-barang

Frasa Adjektif

FN + FA

ii) Pihak polis

yang diseludup oleh tiga orang pemuda Thailand telah menyita lapan buah kereta

Frasa Nama

Frasa Sendi Nama Frasa Nama

FA + FS + FN

iii) Pihak polis

mewah milik Syarikat Damai Biru dalam berita itu tadi. agak pandai berbahasa

Frasa Nama

Frasa Kerja Frasa Adjektif

FN + FK+FA

iv) Anaknya

Inggeris, Sejak menuntut di UPSI di kepalanya

Frasa Nama

Frasa Adjektif

FN + FA

V) Rambut

semakin memutih, sejak akhir-akhir ini

Frasa Nama

Frasa Adjektif

FA + FA

(10 markah)

23

5)

Tuliskan AA untuk ayat aktif dan AP untuk ayat pasif. Nyatakan alasan

pemilihan anda.

i. ii. iii. iv. v.

Perempuan muda itu sedang mengelamun. Rumah orang tua itu kami perbetulkan semalam. Ikan gelama kering itu sudah bersusun di dalam kotak. Muhammad ingin menjadi pegawai daerah di Tampin.

[ AA ] [ AP ] [ AP ] [ AA ]

Razak tersepak pengemis tua yang baring di tepi jalan itu. [ AP ]

(5 markah)

6)

Nyatakan jenis songsangan ayat-ayat yang berikut.

i. ii. iii. iv. v.

Telah saya jual akhbar-akhbar lama itu. Masih cantik ibu saudaranya itu walaupun sudah berusia. Kesunyian dia apabila ditinggalkan oleh kawan-kawanya.

[susunan songsang] [susunan biasa] [susunan biasa]

Kami gubahkan barang hantaran itu bagi pihak pengantin lelaki. [susunan biasa] Mengorek lubang bawah tanah pekerja Syarikat Menara Kaya itu. [susunan songsang]

24

(5 markah)

7.

Dengan memberikan dua contoh yang sesuai bagi setiap aspek, bandingkan

antara : Jawapan i. Ayat Tunggal dengan Ayat Dasar

Ayat inti, ayat dasar dan ayat tunggal Ayat ialah unit pengucapan yang paling tinggi letaknya dalam skala sususan tatabahasa. Ayat terdiri daripada klausa yang disertai intonasi pengucapan yang sempurna. Setiap ayat mengandungi makna yang lengkap. Ayat dikatakan juga sebagai suatu bentuk bahasa yang terjadi dengan adanya sekumpulan kata yang tersusun dalam dua bahagian, iaitu bahagian subjek dan bahagian predikat. Jumlah ayat tidak terbatas, namun semuanya itu terbahagi kepada dua golongan, iaitu golongan ayat inti dan ayat terbitan (transformasi). Ayat inti ialah ayat yang paling sederhana bentuknya. Oleh sebab kesederhanaan bentuknya itu, kadang-kadang dinamai ayat mudah, dengan maksud bahawa bentuk binaan dan makna ayat sungguh mudah difahami. Pendeta Zaba menamai ayat ini ayat selapis. Ayat inti menjadi dasar bagi ayat-ayat lain yang tidak terhitung banyaknya. Oleh itu, ayat inti ini disebut juga sebagai ayat dasar kerana daripadanya dapat dibentuk atau diterbitkan pelbagai ayat lain. Pelbagai ayat lain yang terbentuk daripada ayat inti itu disebut ayat terbitan. Ayat contoh di bawah ini ialah ayat inti: 1. Fazli polis. 2. Ayah di madrasah. 3. Harga rumah itu mahal. Harus diingat ayat inti terbina daripada satu klausa. Klausa ialah satu unit rangkaian perkataan yang mengandungi subjek dan predikat, yang menjadi konstituen kapada sesuatu ayat. Ayat (1) terbina daripada satu klausa, iaitu klausa fazli polis. Subjek klausa berkenaan ialah fazli, dan predikatnya polis. Sekiranya klausa fazli polis ini diucapkan dengan intonasi yang sempurna dan betul, klausa tersebut akan menjadi ayat yang lengkap: Fazli polis. Walaupun klausa ini sudah bertaraf ayat, subjeknya masih tetap satu, iaitu Fazli dan predikatnya satu juga, iaitu polis.
25

Demikian juga halnya dengan ayat (2) dan ayat (3). Kedua-duanya terbina daripada satu klausa. Klausa yang menjadi konstituen atau unsur ayat (2) dan (3) ini ialah ayah di madrasah (ayat 2), dengan unsur ayah sebagai subjek dan unsur di madrasah sebagai predikat; dan harga rumah itu mahal, dengan rumah itu sebagai subjek dan di madrasah sebagai predikat. Jikalau kedua-dua ayat ini diucapkan dengan lagu bahasa yang sempurna dan betul, maka klausa tersebut akan menjadi ayat yang lengkap. Oleh sebab ayat (1), (2) dan (3) mengandungi satu klausa, maka ayat inti atau ayat dasar ini dinamai juga sebagai ayat tunggal. Yang dikatakan tunggal itu kerana ayat-ayat berkenaan hanya mempunyai satu subjek dan satu predikat. Jadi, ayat inti, ayat dasar dan ayat tunggal merupakan satu golongan yang serupa bentuknya kerana mempunyai satu benda (subjek) dan satu cerita (predikat).Telah dinyatakan tadi bahawa ayat dasar dan ayat tunggal mempunyai persamaan bentuk. Apakah ciri persamaan kedua-duanya itu? Pertama, kedua-duanya terdiri daripada satu klausa. Kedua, kedua-duanya mengandungi satu subjek dan satu predikat. Namun, antara kedua-duanya juga ada ciri perbezaan yang ketara. Jika diperhatikan, binaan ayat dasar mempunyai konstituen subjek mendahului konstituen predikat, dan semua ayat dasar terdiri daripada ayat penyata, yakni ayat yang diucapkan dengan maksud membuat penyataan. Tetapi, tidak semua ayat tunggal terdiri daripada susunan subjek yang diikuti oleh predikat. Ada susunan yang berbeza, yakni unsur predikat, sama ada sebahagian atau seluruh, mendahului subjek. Misalnya: 4. Puan Asmah berceramah di dewan kuliah. (ayat dasar/ayat tunggal; jenis: ayat penyata; ragam: ayat aktif) 4a. Berceramah di dewan kuliah Puan Asmah. (ayat tunggal, yakni ayat songsang predikat mendahului subjek) 5. Ayah ke Kangar malam tadi. (ayat dasar/ayat tunggal; jenis: ayat penyata; ragam: ayat aktif) 5a. Ke Kangar ayah malam tadi. (ayat tunggal, yakni ayat songsang sebahagian predikat mendahului subjek) 5b. Malam tadi, ayah ke madrasah. (ayat tunggal, yakni ayat songsang dengan unsur keterangan masa dalam sebahagian predikat mendepani subjek. Bentuk susunan ayat contoh (4) dan (5) merupakan bentuk ayat penyata, tetapi ayat 4(a), 5(a) dan 5(b) ialah bentuk ayat songsang atau ayat pasif. Jelas bahawa persamaan ayat dasar dengan ayat tunggal kedua-duanya mengandungi satu kostituen subjek dan satu konstituen predikat. Kedua-duanya terdiri daripada ayat penyata dan ayat aktif. Jika ayat tunggal
26

mengalami perubahan kedudukan subjek-predikatnya, maka ayat tunggal itu tidak lagi menjadi ayat dasar, melainkan ayat tunggal sahaja namanya.Demikian huraian tentang ayat inti, ayat dasar dan ayat tunggal bahasa Melayu. Masing-masing ayat serupa dan berbeza ii. Ayat Pasif dengan Ayat Songsang

AYAT PASIF (a) i. Ayat pasif ialah ayat yang mana benda kena buat terletak di hadapan (sebagai subjek ayat) manakala pelaku terletak di belakang (sebagai pradikat). ii. Biasanya kata kerja berimbuhan di; di..kan atau di.i. Kata kerja juga boleh menggunakan perkataan kena. Kekecualian untuk pelaku gantinama diri pertama dan kedua yang mesti mendahului kata kerja tanpa imbuhan. Contoh : i. Ikan itu dipancing oleh Ali. ii. Ikan itu kamu pancing. (pelaku diri kedua) iii. Ikan itu saya pancing. (pelaku diri pertama)

CONTOH MENUKARKAN AYAT AKTIF KEPADA AYAT PASIF: Tukarkan ayat-ayat di bawah kepada ayat pasif. i. Bapa saudara saya sedang menebang sebatang pokok kelapa di sebelah rumah barunya. Ayat pasif : Sebatang pokok kelapa di sebelah rumah barunya itu sedang ditebang oleh bapa saudara saya. ii. Guru disiplin yang garang itu sedang memarahi pelajar lelaki yang tidak memakai lencana sekolahnya. Ayat pasif : Pelajar lelaki yang tidak memakai lencana sekolahnya itu sedang dimarahi oleh guru disiplin yang garang tersebut. iii. Doktor yang berkaca mata tebal itu sedang menjalankan pembedahan ke atas pesakit tersebut. Ayat pasif : Pembedahan ke atas pesakit tersebut sedang dijalankan oleh doctor yang berkaca mata tebal itu. iv. Saya telah melukis gambar pemandangan di tepi pantai itu. Ayat pasif : Gambar pemandangan di tepi pantai itu telah saya lukis. v. Awak belum menjelaskan yuran keahlian persatuan Sains dan Matematik. Ayat pasif : Yuran keahlian persatuan Sains dan Matematik itu belum awak jelaskan.
27

CONTOH MENUKARKAN AYAT PASIF KEPADA AYAT AKTIF: Tukarkan ayat-ayat di bawah kepada ayat aktif. 1. Bola itu ditendang dengan kuat oleh pemain Brazil tersebut. Ayat aktif : Pemain Brazil tersebut menendang bola itu dengan kuat.

2. Perasaan gadis itu dipermainkan oleh pemuda bermata keranjang yang tinggal di bandar. Ayat aktif : Pemuda bermata keranjang yang tinggal di bandar itu mempermainkan perasaan gadis tersebut.

3. Ujian untuk memasuki kelas memandu kereta itu telah saya duduki pada awal bulan lalu. Ayat aktif : Saya telah menduduki ujian untuk memasuki kelas memandu kereta itu pada awal bulan lalu.

4. Maklumat tentang pelaburan saham tersebut sedang diperjelaskan oleh pegawai dari Amanah Saham Nasional. Ayat aktif : Pegawai dari Amanah Saham Nasional itu sedang memperjelaskan maklumat tentang pelaburan saham tersebut.

5. Getah yang telah diproses itu telah dimasukkan ke dalam bekas plastik oleh para pekerja di bahagian pemprosesan. Ayat aktif : Para pekerja di bahagian pemprosesan telah memasukkan getah yang telah diproses itu ke dalam bekas plastik.

i.

Ayat aktif transitif SUBJEK KATA KERJA TRANSITIF Tukang kebun Pengetua Ridzuan menebas menyampaikan membaiki lalang ucapannya Kereta saya PREDIKAT OBJEK

28

ii.

Ayat aktif tak transitif Ialah ayat yang mengandungi kata kerja tak transitif, iaitu kata yang tidak diikuti oleh objek. Walau bagaimanapun, kata kerja tak transitif bboleh diikuti oleh unsur-unsur keterangan.

SUBJEK

PREDIKAT KATA KERJA TAK TRANSITIF KETERANGAN

Keluarganya Mereka

pulang bermastautin

Ke kampung Di Ipoh

c. Ayat songsang Susunan biasa ayat dalam bahasa Melayu ialah subjek + predikat. Ayat songsang pula terbentuk daripada proses transformasi ayat biasa. (subjek + predikat) . Penyongsangan dapat dilakukan melalui proses pendepanan bertujuan memberikan penegasan kepada predikat. Pendepanan seluruh predikat. Cikgu Hanif / berfikiran kreatif. (susunan biasa) Berfikiran kreatif / Cikgu Hanif. (susunan songsang) Proses pendepanan berlaku juga pada ayat yang mengandungi kata penegas. (-lah, -tah, dan kah) Ibu saya / dia. (susunan biasa ibu saya sebagai subjek) Dialah / ibu saya. (susunan songsang) Dia / ibu saya. (X = dari segi susunan ayat songsang. Ayat ini gramatis dalam ayat susunan biasa tetapi subjeknya Dia)

29

Pendepanan sebahagian daripada predikat.

(a)

Pendepanan Frasa Kerja

i.

Pendepanan kata kerja: Ramli bekerja setiap hari. (susunan biasa) Bekerja setiap hari Ramli. (susunan songsang)

ii.

Pendepanan frasa kerja dengan objek. Zaleha membaca buku. (susunan biasa) Membaca buku Zaleha. (susunan songsang)

iii.

Pendepanan kata kerja dengan kata bantu. Murid-murid itu masih makan. (susunan biasa) Masih makan murid-murid itu. (susunan songsang)

b)

Pendepanan Frasa Adjektif i. Pendepanan kata adjektif sahaja. Ramli rajin. (susunan biasa) Rajin Ramli. (susunan songsang)

ii.

Pendepanan kata adjektif dengan kata bantu. Rumah Kak Zue masih teguh. (susunan biasa) Masih teguh rumah Kak Zue. (susunan songsang)

iii.

Pendepanan kata adjektif dengan kata penguat. Encik Zaidi sangat segak. (susunan biasa) Sangat segak Encik Zaidi. (susunan songsang)

iv.

Pendepanan kata adjektif, kata bantu dengan kata penguat Haji Nasser masih segak amat. (susunan biasa) Masih segak amat haji Nasser. (susunan songsang)

30

c)

Pendepanan Frasa Sendi Nama i. Frasa sendi nama sebagai predikat. Rantai emas itu untuk ibu. (susunan biasa) Untuk ibu rantai emas itu. (susunan songsang)

ii.

Frasa sendi nama sebagai keterangan dalam predikat. Penonton-penonton merempuh masuk ke dalam dewan. (susunan biasa) Ke dalam dewan penonton-penonton merempuh masuk. (susunan songsang)

FORMULA AYAT SONGSANG. Ayat biasa: Dia / membeli buku di kedai itu. Cara Songsangan Ayat: Nomborkan penggalan ayat.

1 Dia KGND - Ketiga Subjek membeli Frasa Kerja Transitif

2 buku Objek Predikat

3 di kedai itu. Frasa Keterangan

FORMULA: Ayat Biasa : 1+2+3 Ayat songsang: i. ii. iii. iv. 2+3+1 2+1+3 3+1+2 3+2+1

31

Ayat Biasa: 1 Dia 2 membeli buku 3 di kedai itu.

Contoh ayat songsang (i) 2 Membeli buku 3 di kedai itu 1 dia

Contoh ayat songsang (ii) 2 Membeli buku 1 Dia 3 di kedai itu

Contoh ayat songsang (iii) 3 Di kedai itu 1 Dia 2 membeli buku

Contoh ayat songsang (iv)

3 Di kedai itu

2 membeli buku

1 dia

(10 markah)

32

RUJUKAN Nik Safiah Karim, Farid M. Onn, Hashim Hj. Musa, Abdul Hamid Mahmood (2004).Tatabahasa Dewan Edisi Baharu. Dewan Bahasa dan Pustaka, Kuala Lumpur Ahmad Khair Mohd Nor (2003).Pengantar Sintaksis Bahasa Melayu (Tatabahasa: Ayat). Utusan Publications & Distributors Sdn Bhd, Kuala Lumpur Darwis Harahap Mohamad (2004).Perbincanan Bahasa.Dewan Bahasa & Pustaka, Kuala Lumpur Abdullah Jumain Abu Samah (1991).Pengayaan Struktur Ayat dan Frasa.Mahir Publication Sdn Bhd, Kuala Lumpur Haji Hamzah Hj. Mahmood (1997).Pembentukan Tatabahasa Melayu Mengikut Proses Hukum Morfologi dan Sintaksis.Koperasi Kakitangan Universiti Islam Antarabangsa (M) Berhad, Petaling Jaya Abdul Jalil bin Othman, Faizul Mashura binti Ismail (2003). Buku Teks Bahasa Melayu SK Tahun 2 [Jilid 2]. Dewan Bahasa & Pustaka, Kuala Lumpur Mohd. Nasar b. Sukor, Zainal Arifin b. Yusof, Kamarudin b. Jeon, Khadijah bt. Yusof (2006).Buku Teks Bahasa Melayu SK Tahun 5.Dewan Bahasa & Pustaka, Kuala Lumpur

33

34