You are on page 1of 4

Economische Vooruitzichten Update

•• •• •• •• ereldconjunctuur aan drie snelheden W Economisch beleid stimuleert verder Nieuwe stap naar uitbouw volwaardige EMU 2012 keerpunt voor de EMU-crisis?

Januari 2013

Drie snelheden
De wereldconjunctuur ontwikkelt zich voor het moment aan drie verschillende snelheden. De sterkste groeidynamiek vinden we in opkomend Azië, in het bijzonder in China. De Chinese conjunctuurbodem lag al in het eerste kwartaal van 2012. Sindsdien kende het reële bbp een versnellende groeidynamiek, die wordt bevestigd door de aanhoudende verbetering van de vertrouwensindicatoren. Een matigere, maar nog altijd solide groeidynamiek vinden we in de VS. De Amerikaanse conjunctuur herstelt langzaam maar zeker van de Grote Recessie. Dit herstel wordt al zichtbaar in een geleidelijk herstel van de Amerikaanse huizenmarkt en een voorzichtige daling van de werkloosheidsgraad. In het waarschijnlijke scenario dat de politici de zogenoemde “fiscal cliff” met een compromis omzeilen, zal de Amerikaanse economie in 2013 allicht zijn gezapig conjunctuurherstel voortzetten. De zwakste conjunctuurdynamiek vinden we in Europa en Japan. In beide

regio’s is er sprake van een zekere ontkoppeling van de wereldwijde conjunctuur. De EMU heeft te kampen met de regiospecifieke noodzaak van snelle en ingrijpende begrotingssaneringen. Zwakke conjunctuur en restrictief begrotingsbeleid leiden tot een neerwaartse groeispiraal. Op basis van de recentste vertrouwensindicatoren ziet het er echter naar uit dat het dieptepunt van de Europese recessie bereikt is. Onder meer de stijging van de Duitse Ifo-indicator in december stemt ons hierover optimistisch. Het herstel dat hierop volgt zal in belangrijke mate afhankelijk zijn van de verdere versnelling van de groeidynamiek in de VS en in opkomende Azië. Ook de groeidynamiek in Japan laat te wensen over. Structureel is dit nog altijd een uitloper van de groeiproblemen waarmee de Japanse economie nu al meer dan twintig jaar kampt. Daarnaast heeft de Japanse uitvoersector de jongste jaren in hoge mate te lijden onder de sterke yen. Sinds juni 2007 apprecieerde de yen nominaal met maar liefst 48% ten opzichte van de Amerikaanse dollar.

Schep
In het licht van de matige wereldconjunctuur deden een aantal centrale banken en overheden de voorbije maand nog een schepje bovenop hun toch al zeer stimulerend beleid. In de VS kondigde de Federal Reserve een nieuw stimuleringspakket aan waarbij ze maandelijks voor een bedrag van 45 miljard USD langlopende Amerikaanse overheidsobligaties aankoopt. Dit dient als vervanging voor de eind 2012 aflopende operatie “Twist”. Een opmerkelijke innovatie in het monetaire beleid van de Fed is de formulering van een expliciete werkloosheidsdoelstelling: de beleidsrente wordt niet verhoogd zolang de werkloosheidsgraad boven 6,5% ligt, met de kanttekening dat de inflatieverwachtingen op korte termijn niet boven 2,5% mogen stijgen. Ondertussen probeerde de Japanse regering in minder dan twee maanden met twee fiscale stimuleringsprogramma’s de recessie te bezweren. Het volume van in totaal 0,3% van het bbp was echter te beperkt om echt een impact te

Onze publicaties zijn online beschikbaar, via www.kbc.be/economischevooruitzichten/. U kunt ze ook gratis ontvangen per e-mail. Surf naar www.kbc.be/sb/e-nieuwsbrieven en registreer uw gegevens.

Voor vragen i.v.m. de inhoud van deze publicatie kunt u terecht bij: Dieter Guffens (32) (0)2 429.62.87 E-mail: dieter.guffens@kbc.be Verantwoordelijke uitgever: Johan Van Gompel, Havenlaan 2, B-1080 Brussel Correspondentieadres & abonnementenbeheer: KBC Groep NV, Global Services, GCE, Havenlaan 2, 1080 Brussel, E-mail: economic.research@kbc.be Deze publicatie komt tot stand op de afdeling Economic Research van KBC Groep. Noch de mate waarin de voorgestelde scenario’s, risico’s en prognoses de marktverwachtingen weerspiegelen, noch de mate waarin zij in de realiteit zullen tot uiting komen, kunnen worden gewaarborgd. De prognoses zijn indicatief. De gegevens in deze publicatie zijn algemeen en louter informatief. Ze mogen niet worden beschouwd als beleggingsadvies conform de Wet van 6 april 1995 inzake secundaire markten, het statuut van en het toezicht op beleggingsondernemingen, de bemiddelaars en beleggingsadviseurs. KBC kan niet aansprakelijk worden gesteld voor de juistheid of de volledigheid ervan. 1 Alle historische koersen, statistieken en grafieken zijn actueel tot en met 18 december 2012, tenzij anders vermeld. De beschreven meningen en vooruitzichten zijn die zoals ze gelden op 18 december 2012.

zoals bijvoorbeeld de voorstellen van President Van Rompuy voor meer Europese solidariteit in ruil voor contractueel afgesproken hervormingen. illustreert de stapsgewijze werkwijze van de Europese politici. Zonder een forse transfer van soevereiniteit naar het Europese beleidsniveau stelt er zich immers een levensgroot probleem van “moral hazard”.00 2007 08 09 10 11 12 China VS Ifo (voorlopende component) 2 . Onder meer het Europese bankentoezicht en de directe herkapitalisatie door het ESM moeten immers nog worden geïmplementeerd. hadden veel weg van een tergend trage salamiaanpak. dat moeilijk.guffens@kbc. en tegelijk de groeicapaciteit te verhogen door structurele hervormingen voort te zetten. waarin de ECB met de creatie van haar OMT-programma haar verantwoordelijkheid opnam als ultieme verdediger van de euro. In hun totaliteit beschouwd vormen zij echter een substantieel geheel om de institutionele infrastructuur van de EMU te vervolledigen. Het pakket van genomen maatregelen. schuift nu de groeiproblematiek naar de voorgrond. standaardafwijking van gemiddelde sinds 2008) 3 2 1 0 -1 -2 -3 -4 -5 2008 09 10 11 12 1.60 1. door te knippen via directe interventies van het Europese fonds ESM. omdat hij een verdere integratie van het economische beleid op de lange baan schoof. De beslissingen van de decembertop waren het maximum dat de nationale publieke opinies in één stap konden verwerken.70 1. Deze visie lijkt ons echter overdreven pessimistisch. zou zelfs één jaar geleden nog ondenkbaar zijn geweest. Terwijl de crisis in de eerste fase vooral haar explosief karakter kreeg door de institutionele leemtes van de EMU. Achteraf bekeken is het zelfs zeer goed mogelijk dat 2012 de economische geschiedenis zal ingaan als een kanteljaar in de aanpak van de EMUcrisis. 2012 is immers het jaar waarin het permanente stabiliteitsfonds ESM werd ingevoerd. zo niet onmogelijk. achteraf nog kan worden gecorrigeerd. Was 2012 het kanteljaar voor de EMU? Tegen deze conjunctuurachtergrond maakten de Europese politieke leiders vorderingen bij hun huiswerk. maar voor beide uitdagingen zijn de allereerste vruchten al zichtbaar.10 1. Dit zal een werk van lange adem zijn. waarin een akkoord werd bereikt om het bankentoezicht naar het gemeenschappelijke Europese niveau te brengen en waarin beslist werd de destructieve band tussen bankenherkapitalisaties en nationale overheidsfinanciën Dieter Guffens dieter.be (producentenvertrouwen verwerkende nijverheid. en in het bijzonder de mate van Europese solidariteit via het ESM. Dit gebeurt vooral onder druk van Duitsland. Na dit jaar van de beslissingen volgt allicht in 2013 een jaar van consolidatie. Na de recente verkiezingsoverwinning voor het Lagerhuis door de conservatie LDP nam de politieke druk op de Japanse centrale bank toe om een nog agressiever stimuleringsbeleid te voeren. Een EMU-exit van Griekenland (of van welk ander euroland dan ook) zal te allen prijze worden vermeden. Deze beslissingen. die pas na lange discussies tot stand kwamen.30 1. waarachter waarschijnlijk zelfs geen groter “masterplan” schuilt. Het Popper-principe Het voorlopige uitstel van verdere Europese beleidsintegratie. Kanselier Merkel is immers een grote fan van Poppers concept van “piecemeal social engineering”. Een aantal waarnemers bestempelden de jongste EU-top van december 2012 als een tegenvaller. Bovendien verandert na de afgesproken hervormingen geleidelijk de aard van de EMU-crisis.50 1.20 1.Economische Vooruitzichten Update hebben. Een wijziging van haar statuten in die zin zal echter allicht pas mogelijk zijn na de verkiezingen voor het Hogerhuis in het midden van 2013. De dubbele uitdaging voor de EMU in 2013 bestaat erin de begrotingsconsolidaties voort te zetten zonder de conjunctuur te hypothekeren. ondanks grote volatiliteit (USD per EUR) 1.40 Europese conjunctuur aan het uitbodemen? Valutamarkt verloor nooit vertrouwen in euro. Over één fundamenteel vraagstuk was er niettemin ondubbelzinnige eensgezindheid op de EU-top: de integriteit van de EMU staat niet ter discussie. De pragmatische oplossing hiervoor is inderdaad een beleid van kleine stapjes.

Economische Vooruitzichten Grafieken Economische activiteit in OESO (kwartaalwijziging op jaarbasis in %) 6 4 2 0 -2 -4 -6 -8 -10 2005 06 07 08 09 10 11 12 10 8 6 4 2 0 -2 -4 -6 -8 -10 -2 -3 -4 2005 -1 1 0 2 (standaardafwijking van het LT-gemiddelde) Vertrouwen G4 06 07 08 09 10 11 12 Bbp (reëel. dollar per vat) Industriële metalen (Economist) Landbouw en voeding (S&P GSCI) Renteverloop VS (in %) 6 5 4 3 2 1 0 2005 6 5 Renteverloop EMU (in %) VS EMU OESO 4 3 2 06 07 08 09 10 11 12 Obligatierente (10-jaar) Beleidsrente Landbouw en voeding (S&P GSCI) Duitse obligatierente (10-jaar) 2005 06 07 08 09 10 11 Beleidsrente Olie 1 (brent. dollar per vat) Industriële metalen (S&P GSCI) 0 12 3 . jaarwijziging in %) 6 5 4 3 2 1 0 -1 -2 -3 2005 06 VS EMU 07 08 09 10 OESO 11 12 50 2005 06 07 150 BBP (reëel) Voorlopende indicator 350 Inflatie Grondstoffenprijzen (januari 2005=100) 250 Ondernemers 08 09 10 Consumenten 11 12 Olie (brent. linkse schaal) Voorlopende indicator (rechtse schaal) Ondernemers Consumenten (consumptieprijsindex.

05 24.50 2.32 101.00 Wisselkoersen 18-12-2012 +3m +6m +12m 18-12-2012 +3m Tienjaarsrentes +6m +12m USD per EUR GBP per EUR SEK per EUR NOK per EUR CHF per EUR PLN per EUR CZK per EUR HUF per EUR RON per EUR BGN per EUR RUB per EUR TRY per EUR JPY per EUR RMB per USD USD per AUD USD per NZD CAD per USD 1.50 3.05 5.00 2.7 2.4 2.7 3.1 -0.00 4.80 3.95 6.3 2.10 6.25 1.4 2.96 40.80 8.05 25.00 2.1 2.00 3.0 1.25 0.35 1.50 0.9 2.5 2.95 3.50 0.25 4.25 0.3 0.75 2.60 2.40 1.40 2.2 0.4 3.50 0.96 40.80 7.25 6.00 VS Duitsland België VK Zweden Noorwegen Zwitserland Slowakije Polen Tsjechië Hongarije Bulgarije Rusland Turkije Japan China Australië Nieuw-Zeeland Canada 1.45 1.7 2.0 1.75 0.00 3.25 5.0 0.00 3.5 2.4 0.20 4.05 5.0 2.78 1.22 0.25 0.1 3.05 6.32 0.00 5.10 6.38 2.50 1.3 1.25 0.92 1.78 8.25 8.50 0.20 4.00 2.00 0.90 2.50 0.40 1.2 0.50 2.7 3.9 0.79 8.80 8.25 0.82 1.00 4.20 6.23 1.00 0.7 9.58 3.84 1.25 0.25 5.13 4.00 0.5 1.21 288.25 6.17 4.0 0.Economische Vooruitzichten Tabellen Reële bbp-groei 2012 2013 2012 Inflatie 2013 18-12-2012 +3m Beleidsrentes +6m +12m VS EMU België Duitsland VK Zweden Noorwegen Zwitserland Slowakije Polen Tsjechië Hongarije Bulgarije Rusland Turkije Japan China Australië NIeuw-Zeeland Canada 2.1 3.00 1.25 6.80 280.40 2.60 1.2 2.25 5.58 6.00 3.4 -0.50 1.7 2.90 2.5 8.75 1.8 1.21 4.50 2.0 4.17 1.25 3.2 1.55 6.84 0.8 1.8 3.9 2.75 5.69 2.54 2.08 6.00 24.75 1.55 2.85 7.01 0.91 1.00 2.82 1.40 6.00 2.00 0.25 4.50 2.2 -1.00 2.00 1.50 1.00 1.20 0.40 7.25 0.0 1.00 2.50 0.6 2.5 3.6 0.98 1.6 3.90 7.02 0.01 0.0 2.50 2.6 2.50 0.6 3.5 4.00 1.05 0.50 0.44 0.10 6.90 1.2 1.20 0.25 0.55 1.6 3.8 2.6 3.50 2.00 4.50 1.5 0.6 0.19 1.76 3.95 3.8 2.8 7.75 0.00 1.5 1.50 0.16 1.5 1.13 3.10 285.38 1.75 0.25 3.75 4.19 0.35 110.00 1.20 2.9 -0.50 7.3 2.7 2.8 1.47 1.8 0.00 3.00 3.60 4 .40 7.00 1.75 0.00 2.52 2.6 2.1 0.13 3.30 98.50 5.9 3.95 3.80 8.1 2.00 1.96 40.81 8.73 7.2 0.9 2.05 5.5 2.21 6.30 275.8 1.00 1.0 2.21 1.09 25.50 0.00 4.3 5.25 0.35 0.50 1.96 40.25 8.13 6.40 1.70 2.30 95.7 -0.0 0.25 8.50 0.80 8.10 6.8 5.90 3.0 VS EMU VK Zweden Noorwegen Zwitserland Polen Tsjechië Hongarije Roemenië Rusland Turkije Japan China Australië Nieuw-Zeeland Canada 0.9 7.90 3.13 3.1 2.82 1.38 3.50 1.55 4.25 8.80 2.1 -1.40 1.20 7.35 2.