You are on page 1of 26

DRAVNI UNIVERZITET U NOVOM PAZARU

DEPARTMAN: TEHNIKE NAUKE Studijski program: GRAEVINARSTVO

I Seminarski rad
Predmet: Saobracajnice 1

PRORAUN KOLOVOZNIH KONSTRUKCIJA

Student: Demi Dzenis (08-015/10)

Mentor: Mr. Nazim Mani

1. UVOD
Pojam savremene kolovozne konstrukcije podrazumeva vieslojnu konstrukciju koja se postavlja na posteljicu i sastoji se od podloge i zastora. Uloga kolovozne konstrukcije je da preuzme saobraajno optereenje i da ga prenese na podlogu,tako da sama konstrukcija pretrpi to manja oteenja u datim vremenskim okolnostima. Da bi ispunila svoj cilj, kolovozna konstrukcija mora da ima odgovarajuu: Nosivost Trajnost Otpornost na klizanje Da je zatiena od dejstva vode

Kolovozne konstrukcije se mogu podeliti na fleksibilne i krute kolovozne konstrukcije. Dimenzionisanje kolovoznih konstrukcija obuhvata neke od aktivnosti : Odreivanje debljine i sastava pojedinih slojeva kolovozne konstrukcije Definisanje zahteva kvaliteta i sastava pojedinih meavina u slojevima kolovozne konstrukcije Definisanje kvaliteta upotrebljenih materijala u posteljici Utvrivanje tehnologije radova Analiza trokova graenja i odravanja kolovozne konstrukcije Uporeenje varijantnih reenja i izbor optimalnog sastava i debljine slojeva sa aspekta strategije korienja i upravljanja putevima

Dimenzionisanje kolovoznih konstrukcija se zasniva na upotrebi jedne od metoda koja se razlikuje kod fleksibilne i krute kolovozne konstrukcije.

2. Metode dimenzionisanja kolovoznih konstrukcija


Metode koje se koriste za dimenzionisanje kolovoznih konstrukcija se razlikuju u odnosu na tip kolovozne konstrukcije tako da ih mozemo svrstati u dve grupe i to : Fleksibilne kolovozne konstrukcije : metoda Amerikog drutva za javne puteve i transport AASHTO metoda Instituta za asfalt SAD metoda SHELL

Krute kolovozne konstrukcije : metoda Vestergarda ( Westergaard ) metoda Piketa i Reja ( Pickett&Ray ) metoda Amerikog drutva za javne puteve i transport AASHTO metoda Udruenja za portland cement PCA

3. Metode za dimenzionisanje fleksibilnih kolovoznih konstrukcija 3.1 AASHTO metoda (American Association of State Highway and Transportation Officials )
Metod udruenja za javne puteve i transport - AASHTO zasniva ce na rezultatima opita AASHO obavljenih u dravi Ilinois 1959. i 1960. godine. Prvo uputstvo za dimenzionisanje je objavljeno 1961. godine i od tada se redovo objavljuju dopune, koje prate najnovija saznanja iz oblasti koje obuhvataju kolovozne konstrukcije. Pored ovog veoma opirnog uputstva, postoje i razni programi za raunare, a jedan od tih je i FLEX - PAVE ,kojim se znatno olakava ovaj metod. Merodavni parametri za dimenzionisanje su: period trajanja do prvog ojaanja projektni period saobraajno optereenje uticaj sredine kriterijumi kvaliteta karakteristike materijala karakteristike kolovoznih konstrukcija

Period do prvog ojaanja


Period trajanja ojaanja ili rekonstrukcije predstavlja vreme od trenutka putanja u saobraaj do prvog ojaanja ili vreme izmeu dva ojaanja. Najee su to periodi od 10 do 15 godina (najmanje 5 godina).

Projektni period
Projektni period je vremensko razdoblje u godinama za koje kolovoznu konstrukciju treba projektovati. U zavisnosti od vanosti puta, projektni periodi su sledeih raspona: gradski autoputevi - 30 do 50 godina autoputevi i putevi prvog razreda - 20 do 50 godina ostali putevi -15 do 25 godina ostali putevi sa zastorima od nevezanih materijala - 10 do 20 godina

Saobraajno optereenje
Ukupno ekvivalentno saobraajno optereenje u projektnom periodu, za voznu traku koju treba dimenzionisati, izraeno je brojem prelaza standardnog vozila sa osovinskim optereenjem od 80 kN:
[st. os.]standardnih osovina

gde je: - ukupno ekvivalentno saobraajno optereenje od 80 kN po osovini za voznu traku u toku projektnog perioda - koeficijent raspodele saobraaja po smerovima; za veinu puteva Rs = 0.5 (%) - koeficijent raspodele saobraaja po trakama ako ih ima u jednom smeru dve ili vie - ukupno ekvivalentno saobraajno optereenje od 80 kN po osovini u oba smera za odreenu deonicu puta u projektnom periodu.
Tabela 1. - Koeficijenti ekvivalentnog optereenja. Dvoosovinsko optereenje, pt. = 2.5.

Pouzdanost
Pouzdanost R predstavlja verovatnou da e kolovozna konstrukcija na kraju projektnog perioda i datim uslovima sredine, posedovati indeks upotrebljivosti vei ili jednak od projektovanog (p.t. = 2.5 ili 2.0). Projektne vrednosti nivoa pouzdanosti prikazane su u tabeli 2.
Tabela 2. Projektne vrednosti nivoa u procentima Razred puta Nivo pouzdanosti u procentima gradski vangradski Autoputevi 85 99.9 80 99.9 I razred i gradske magistrale 80 99 75 95 II, III IV razred i sabirne ulice Lokalni putevi 80 95 50 80 75 95 50 80

Standardno odstupanje So pri proceni budueg saobraaja u zavisnosti od lokalnih uslova za fleksibilne kolovozne konstrukcije je od 0.30 do 0.50.

Uticaj sredine
Uticaj sredine je predstavljen dejstvom mraza i bubrenja.

Bubrenje u posteljici
Uticaj bubrenja tla na opadanje upotrebljivosti odreuje se preko konstante bubrenja s, mogueg vertikalnog izdizanja Vr i verovatnoe bubrenja Ps. Konstanta bubrenja s koja zavisi od nivoa vode i sastava tla se oitava sa slike 1.

Slika 1. - Dijagram za procenu konstante bubrenja

Mogue vertikalno izdizanje Vr[cm], predstavlja izdizanje tla u posteljici, do koga moe doi pri izuzetno velikom bubrenju (tj. pri visokoj plastinosti i rasprostranjenoj vlanosti). Ova vrednost moe biti dobijena laboratorijski, empirijski ili oitana sa dijagrama na slici 2.

Slika 2. - Priblino odreivanje mogueg vertikalnog izdizanja tla

Verovatnoa bubrenja Ps, predstavlja deo od projektovane deonice puta na kojoj moe da se pojavi bubrenje (izraeno u procentima). Za odreenu deonicu puta smatra se da je verovatnoa bubrenja 100 procenata, ako je indeks plastinosti tla u posteljici vei od 30, a debljina sloja vea od 60 cm (ili ako je Vr vee od 0.5 cm). U tabeli 3 je prikazan nain obrade podataka o bubrenju.
Tabela 3.- Tabela parametra za ocenu bubrenja
Broj deonice Duzina deonice Debljina donjeg stroja (ukljucujuci posteljicu) Stanje Index plasticnosti vlanosti IP Vezano/neve Mogue zano tlo vertikalno izdizanje [cm] Konstanta bubrenja

Gubitak upotrebljivosti zbog bubrenja tla u posteljici oitava se sa dijagrama prikazanog na slici 3.

Slika 3 - Dijagram za procenu gubitka upotrebljivosti zbog bubrenja tla

Ovaj nomogram reava sledeu jednacinu :

Dejstvo mraza
Fenomen izdizanja tla zbog dejstva mraza, po efektima je slian bubrenju. On nastaje kada se slobodna voda u posteljici skupi, smrzne i formira ledeno soivo. Tri osnovna parametra preko kojih se definie izdizanje zbog mraza su: konstanta izdizanja f[mm/dan], maksimalni mogui gubitak upotrebljivosti max ip i verovatnoa izdizanja Pf[%]. Konstanta izdizanja predstavlja jedinino dnevno izdizanje zbog dejstva mraza (u mm po danu) i moe se u zavisnosti od vrste tla u posteljici oitati sa slike 4.

Slika 4 - Dijagram za ocenu konstante izdizanja

Maksimalni mogui gubitak upotrebljivosti max ip zbog izdizanja, izazvan dejstvom mraza, zavisi od kvaliteta odvodnjavanja i dubine prodiranja mraza, tabela 4 i slika 5.
Tabela 4 Kvalitet odvodnjavanja Kvalitet odvodnjavanja Voda se uklanja sa kolovoza u roku od odlican 1 / 2 dana dobar 1 dana osrednji 1 nedelje slab 1 meseca vrlo slab (voda se ne odvodi)

Slika 5. - Dijagram za procenu maksimalnog gubitka upotrebljivosti nastalog izdizanjem tla u posteljici zbog dejstva mraza

Verovatnoa izdizanja Pf, zbog mraza, predstavlja procenat od posmatrane povrine na kojoj moe da se javi oteenje. Ona zavisi od osetljivosti tla na mraz, vlanosti, odvodnjavanja, trajanja temperature ispod nule i broja ciklusa mrnjenja i otapanja. Za sada ne postoji taan kriterijum za izbor verovatnoe izdizanja, ve je to rezultat sposobnosti ocenjivanja samog projektanta. Gubitak upotrebljivosti, zbog izdizanja tla u posteljici (dejstvo mraza), moe se oitati sa dijagrama na slici 6.

Slika 6. - Dijagram za procenu gubitka upotrebljivosti zbog izdizanja tla u posteljici pri dejstvu mraza

Ovaj nomogram reava sledeu jednainu :

Ukupan gubitak upotrebljivosti zbog uticaja sredine, predstavljen je na dijagramu na slici 7. Vreme t najee odgovara projektnom periodu ili trajanju jedne faze u sluaju etapne izgradnje.

Slika 7 - Gubitak upotrebljivosti zbog dejstva faktora sredine u toku projektnog perioda

DpFH - gubitak upotrebljivosti usled dejstva mraza DpSW - gubitak upotrebljivosti zbog bubrenja DpFH, SW -ukupni gubitak upotrebljivosti

Kriterijumi kvaliteta
Za ocenu kvaliteta kolovozne konstrukcije koriste se indeks upotrebljivosti, veliina kolotraga i odnoenje agregata.

Index upotrebljivosti
Za ocenu stanja kolovozne konstrukcije koristi se indeks sadanje upotrebljivosti "p", ije vrednosti su od 0 (razoren kolovoz) do 5 (kolovoz u odlinom stanju). Na kraju projektnog perioda ili perioda fazne izgradnje, kolovozna konstrukcija treba da poseduje minimalni nivo kvaliteta upotrebljivosti "p.t". Dozvoljene minimalne vrednosti indeksa upotrebljivosti date su u tabeli 5.
Tabela 5. Najmanje dozvoljene vrednosti indeksa upotrebljivosti,pt. Pt Razred puta Procenat korisnika koji smatra dato stanje neprihvatljivim 3.0 2.5 2.0 12 55 85 autoput autoput I razreda Putevi od II do IV razreda

10

Ukupna promena indeksa upotrebljivosti u okviru projektnog perioda je: P=Po-Pt gde je: P - promena indeksa upotrebljivosti Po - indeks upotrebljivosti na poetku projektnog perioda Pt - indeks upotrebljivosti na kraju projektnog perioda

Kolotrazi
Dozvoljena veliina kolotraga na zastorima od nevezanih materijala iznosi od 2.5 do 5.0 cm. Kolotrazi na zastorima od bitumenom vezanih materijala predstavljaju veliki problem, ali za sada nisu obuhvaeni ovim postupkom dimenzionisanja.

Odnoenje agregata
Kod puteva sa nevezanim zastorima, odnoenje agregata je razmatrano pomou analize izgubljene visine zastora u projektnom periodu i minimalne potrebne debljine zastora, da bi ovaj mogao da ispunjava svoju funkciju u kolovoznoj konstrukciji. Jedna od formula za odreivanje odnoenja agregata je:

gde je: AGL - godinji gubitak agregata [cm] T - godinji obim saobraaja u oba smera, u hiljadama vozila R - godinje padavine [cm] VC - proseni poduni nagib puta [%]
Tabela 6 Vrednosti koeficijenta f

Vrednost koeficijenta f 0.037 0.043 0.028 0.059

Vrsta materijala Lateritni ljunak Kvarcni ljunak ljunak od magmatskih stena ljunak od sedimentnih stena

Karakteristike nevezanih materijala


Osnovni pokazatelji nosivosti slojeva od nevezanih materijala su: elastini ili povratni modul Ee kalifornijski indeks nosivosti CBR modul deformacije Ed modul stiljivosti Es Povratni modul tla u toku godine osciluje u zavisnosti od klimatskih uslova. U prolenom periodu iznosi od 20 do 30% manje od svoje maksimalne letnje vrednosti.

11

U ovom metodu dimenzionisanja [AASHTO] povratni modul Mr biva odreivan na sledei nain: laboratorijski - odrede se meseni moduli posteljice u uslovima koji se oekuju na terenu (pomou CBR - opita) zatim se odrede relativna oteenja po mesecima

na osnovu srednje vrednosti relativnih oteenja po mesecima, odredi se reprezentna vrednost povratnog modula

Karakteristike vezanih materijala


U ovom postupku dimenzionisanja karakteristike materijala u slojevima su izraene pomou "koeficijenata slojeva ai". Za razliite slojeve i materijale vae sledei izrazi: zastor od asfaltnog betona gornja podloga o bitumenom vezani agregati (bitumenizirani ljunak, bitumenizirani drobljeni agregati ili stabilizacija) o cementom vezani agregati (mravi beton ili stabilizacija)
a2 =0.52 logE -1.728 ; 0.10 < 2 < 0.28

o izdrobljeni portland cementni beton


a2 =0.27 logE -0.589 ; 0.10 < 2 < 0.44

o nevezani ljunkovi ili drobljeni agregat


a2 =0.249 logE -0.439 ; 0.05 < 2 < 0.20

Donja podloga

o nevezani ljunkovi ili drobljeni agregat


a3 =0.227 logE -0.348 ; 0.06 < 2 < 0.20

*E je izrazeno u (MPa)

12

Odvodnjavanje
U zavisnosti od lokalnih uslova i brzine odvodnjavanja slobodne vode sa kolovozne konstrukcije, nivoi odvodnjavanja su prikazani u tabeli 7. Preporuljive vrednosti koeficijenta m, koji zavisi od kvaliteta odvodnjavanja i procenta vremena u toku godine kada je kolovozna konstrukcija izloena nivou vlanosti bliskom zasienju, prikazane su u tabeli 8. Uticaj odvodnjavanja na zastor se zanemaruje.
Tabla 7 Kvalitet odvodnjavanja

Kvalitet odvodnjavanja Odlian Dobar Osrednji Slab Vrlo slab

Voda se uklanja sa kolovoza u roku od 1 / 2 dana 1 dana 1 nedelje 1 mesec Voda se ne odvodi

Dimenzionisanje
Odreivanje potrebne debljine kolovozne konstrukcije obavlja se pomou dijagrama na slici 8 ili pomou raunarskih programa na osnovu sledeih parametara: A. Projektnog saobraajnog optereenja ESO80. B. Pouzdanosti R C. Prosenog standardnog odstupanja So D. Stvarnog povratnog modula posteljice MR (Eo) E. Projektovanog gubitka upotrebljivosti P=Po-Pt
Tabla 8 - Preporuljive vrednosti mi sa kojima se koriguju koeficijenti slojeva gornje i donje podloge
Kvalitet odvodnjavanja Procenat od vremena u toku godine kada je kolovozna konstrukcija izloena nivou vlanosti bliskom zasienju Manji od 1% Odlican Dobar Srednji Slab Vrlo slab 1.40 - 1.35 1.35 - 1.25 1.25 - 1.15 1.15 - 1.05 1.05-0.95 1-5% 1.35 - 1.30 1.25 - 1.15 1.15 - 1.05 1.05-0.80 0.95 - 0.75 5 - 25 % 1.30 - 1.20 1.15 - 1.00 1.05-0.80 0.80 - 0.60 0.75 - 0.40 Vei od 25 % 1.20 1.00 0.80 0.60 0.40

Na osnovu projektovanog konstruktivnog broja SN, odreuje se debljina zastora, gornje i donje podloge:

gde su:

a1 , a2 , a3 - koeficijenti slojeva za zastor, gornju i donju podlogu


D1, D2 , D3 - debljine zastora, gornje i donje podloge m2, m3 - koeficijenti odvodnjavanja gornje i donje podloge

13

Odreivanje debljine slojeva


Debljine slojeva se odreuju probanjem, koristei jednainu ili dijagram na slici 8. Postupak probanja podrazumeva proraunavanje strukturnog broja, upotrebom jednaine:

gde je: ESO80 - ukupno ekvivalentno saobraajno optereenje u projektnom periodu P - gubitak upotrebljivosti u toku projektnog perioda (ili izmeu dve rehabilitacije) od dejstva saobraaja Po - poetni indeks upotrebljivosti Pt - krajnji indeks upotrebljivosti MR - povratni modul posteljice [MPa] SN - strukturni broj Zr- Standardno normalno odstupanje So- Standardno odstupanje (0.4-0.5 za fleksibilne)

Slika 8 - Dijagram za odreivanje strukturnog broja

Zatim se ukupni strukturni broj raspodeli na strukturne brojeve slojeva, na sledi nain:

* - stvarno upotrebljene vrednosti moraju biti vee ili jednake od potrebnih vrednosti Primer dimenzionisanja fleksibilne kolovozne konstrukcije pogledati u Kolovozne konstrukcije , Aleksandar Cvetanovic , od 100. strane do 107.

14

3.2 Metoda Instituta za asfalt SAD


Kolovozna konstrukcija se posmatra kao vieslojni elastini sistem,osobine materijala se predstavljaju modulom elasticnosti i Poisson-ovim koeficijentom. Saobraaj se izraava preko broja ponavljanja jednoosovinskog optereenja od 80kN (dve grupe tandem tokova po osovini) Za dimenzionisanje su kritine dve dilatacije nastale od optereenja vozila : Horizontalna dilatacija pri zatezanju nastala u najniem bitumenom vezanom sloju prekoraenje izaziva pukotine Vertikalna dilatacija pri ptisiku na povrini posteljice prekoraenje izaziva trajne deformacije Graficki postupak dijagrami u zavisnosti od tipa konstrukcije i podloge Raunarski program DAMA- provera usvojenih vrednosti debljine slojeva u odnosu na dozvoljene deformacije i zamor , praenje mesenih promena naponskih stanja i razaranja

Dimenzionisanje :

Razmatraju se tri tipa bitumenom vezanih materijala : I Asfalt betonske meavine i njima sline II Bitumenizirane meavine od ljunkovitog ili drobljenog agregata III Bitumenom stabilizovane meavine Za tipove II i III potrebno je na povrini postaviti zastor od asfalt betona sa debljinom koje zavise od veliine saobradajnog opteredenja (50-130 mm),ali ta debljina ulazi u debljinu asfaltnih slojeva dobijeni preko dijagrama:

Slika 9 Primer dijagrama za odreivanje debljine bitumenom vezanog sloja

15

3.3 Metoda SHELL


Kolovozna konstrukcija je linaran elastian vieslojan sistem,karakteristike materijala su predstavljene modulom elastinosti i Poisson-ovim koeficijentom. Materijal je homogen i izotropan. Saobraaj se izraava preko standardnog projektnog kriterijuma za dimenzionisanje: Prevelike vertikalne deformacije na povrini kolovoza izazivaju nagomilavanje manjih trajnih deformacija i na povrini zastora,koje kasnije dovode do trajnih deformacija i loma kolovoza Do loma u slojevima od bitumenom vezanih materijala moe doi zbog ponavljanja optereenja zamora i prekoraenja elastinih horizontalnih dilatacija

Dimenzionisanje: - Grafiki postupak niz dijagrama kod kojih uvek postoji samo jedna promenljiva vrednost ,a kao rezultat se dobijaju debljine nevezanih slojeva i ukupna debljina bitumenom vezanih slojeva - Raunarski program BISAR-provera usvojenih vrednosti debljine slojeva u odnosu na dozvoljene deformacije i zamor.

Slika 10 Uprodena ema kolovozne konstrukcije

16

4. Metode za dimenzionisanje krutih kolovoznih konstrukcija


U ovom poglavlju nee biti detaljno prikazani dosadanji postupci za dimenzionisanje, ve samo njihove bitne postavke.

4.1 VESTERGARDOV POSTUPAK


Najpoznatiji i najstariji postupak za dimenzionisawe krutih kolovoznih konstrukcija je postupak koji je razvio Vestergard (Westergaard, 1925) . Ovim postupkom se odreuju naponi i ugibi u krutoj kolovoznoj konstrukciji (betonska ploa), pod pretpostavkom da se tanke elastine betonske ploe nalaze na Vinklerovoj (Winkler) podlozi (gust fluid). Osnovne pretostavke su da: 1. se betonska ploa ponaa kao homogeno, izotropno i elastino telo u ravnotei 2. je reakcija posteljice samo vertikalna i proporcionalna ugibu ploe 3. je reakcija posteljice po jedinici povrine u bilo kojoj taki jednaka proizvodu konstante K i ugiba u odgovarajuoj taki,nezavisno od ugiba i poloaja 4. je debljina ploe nepromenljiva 5. se optereenje prenosi ravnomerno preko krune (po novijoj verziji i eliptine) povrine Vestergard je razmatrao tri karakteristina poloaja u kojima deluje optereenje i za njih odredio napone i ugibe, i to: u uglu ploe na ivici ploe u sredini ploe Dimenzionisanje: Provera veliine napona na zatezanje (Si-napon na donjoj strani ploe od optereenja koje deluje unutar proe,Se-napona na donjoj strani ploe od optereenja koje deluje na ivici,Sc-napon na gornjoj strani ploe od optereenja koje deluje u uglu)u odnosu na usvojenu debljinu ploe.

17

4.2 POSTUPAK PIKETA I REJA


Piket i Rej (Pickett and Ray) su 1951. godine, na osnovu Vestergardove postavke razradili numeriki i grafiki postupak za odreivanje napona u betonskim kolovoznim konstrukcijama. Provera napona na zatezanje na donjoj strani ploe u odnosu na usvojenu debljinu ploe,a uticaj saobraajnog optereenja se uzima u obzir preko veliine uticajne povrine odreene na dijagramu Piketa i Reja:

Slika 14 Dijagram Piketa i Reja

18

Na slici 14 je prikazan uticajni dijagram za odreivanje momenta u unutranjosti ploe, kada je podloga od gustog fluida ili vrsta. Postupak rada je : 1. Za odgovarajuu postesicu (podlogu - sloj neposredno ispod betonske ploe) izrauna se duina l, tj. radijus relativne krutosti. Ako je posteljica gust fluid tada je :

Ako je posteljica vrsta tada je :

Gde je : D- Krutost na savijanje ploe (Nm) h- debljina ploe (m) E-modul elastinosti betona (N/m2) v- poasonov koeficijent k-modul reakcije podloge (N/m3) C - krutost pretpostavljene vrste postesice (podloge), pri emu se Ec, i vc odnose na elastinu vrstu posteljicu (podlogu) 2. Nae se koeficijent srazmere iz odnosa l datog na slici 14 i l izraunatog. 3. Kontaktne povrine pneumatika se nacrtaju u razmeri, tako da se konturama povrina pokrije maksimalan broj polja, tj. da se sredite jedne kontaktne povrine poklopi sa centralnom takom dijagrama. Polja pokrivena kontaktnom povrinom se prebroje, pa se broj negativnih oduzme od broja pozitivnih jer, negativna polja daju napone zatezanja u gornjoj povrini ploe. Ako granina linija kontaktne povrine see polje (segment), mora se proceniti deo koji pokriva dodirna povrina i taj deo uzeti u proraun (npr. 0.8 od segmenta).

4. Momenat savijanja se izraunava iz jednaine: Gde je : q - pritisak u penumatiku [N/m2] l - radijus relativne krutosti [m] N - broj prekrivenih polja 5. Napon na zatezanje na donjoj strani ploe iznosi:

W - otporni momenat za jedinicu irine [m3]

19

4.3 AASHTO metoda za krute kolovozne konstrukcije (American Association of State Highway and Transportation Officials )
Kao i kod dimenzionisanja fleksibilnih kolovoznih konstrukcija i u postupku dimenzionisanja krutih kolovoznih konstrukcija metoda udruenja za javne puteve i transport - AASHTO zasniva se na rezultatima opita AASHTO obavljenih u dravi Ilinois 1959. i 1960.godine. Prvo uputstvo za dimenzionisanje po metodu AASHTO je objavljeno 1961. godine. Ovde e biti prikazano dopunjeno izdanje iz 1986. godine. Merodavni parametri za dimenzionisanje su: period trajanja do prve rekonstrukcije projektni period saobraajno optereenje pouzdanost uticaj sredine kriterijumi kvaliteta karakteristike materijala karakteristike kolovozne konstrukcije armiranje ekonominost

PERIOD TRAJANJA DO PRVE REKONSTRUKCIJE Period trajanja do prve rekonstrukcije predstavlja vreme od trenutka putanja u saobraaj do prve rekonstrukcije ili vreme izmeu dve rekonstrukcije. Najee su to periodi od 10 ili 15 godina, a najmanje 5. PROJEKTNI PERIOD Projektni period je izraen u godinama za koje kolovoznu konstrukciju treba projektovati. U zavisnosti od razreda puta projektni periodi su sledeih raspona: gradski autoputevi - 30 do 50 godina autoputevi i putevi prvog razreda - 20 do 50 godina ostali putevi - 15 do 25 godina SAOBRAAJNO OPTEREENJE Ukupno ekvivalentno saobraajno optereenje u projektnom periodu, za voznu traku koju treba dimenzionisati, izraeno je brojem prelaza standardnog vozila sa osovinskim optereenjem od 80 kN: gde je: - ukupno ekvivalentno saobraajno optereenje od 80 kN po osovini za voznu traku u toku projektnog perioda - koeficijent raspodele saobraaja po smerovima; za veinu puteva Rs = 0.5 (%) - koeficijent raspodele saobraaja po trakama ako ih ima u jednom smeru dve ili vie - ukupno ekvivalentno saobraajno optereenje od 80 kN po osovini

20

u oba smera za odreenu deonicu puta u projektnom periodu. Najee primenjivane vrednosti za koeficijent - su prikazane na sledecoj tabeli 10:

Ekvivalentno saobraajno optereenje po projektnoj traci je odreeno sumiranjem po grupama optereenja na sledei nain:

gde je: - ekvivalentno osovinsko optereenje od 80 kN za grupu optereenja i = x - broj prelaza osovinskog optereenja koje se oekuje za grupu optereenja i - ukupan broj osovina - procenat osovina u grupi optereenja i - koeficijent ekvivalencije za grupu optereenja i
Tabela 11 - Koeficijenti ekvivalencije za jednoosovinsko optereenje i =2.0.

21

DIMENZIONISANJE Odreivanje debljine ploe se obavlja pomou jednaine ili dijagrama uz poznavanje sledeih parametara: A. Stvarnog modula reakcije na podlozi ispod ploe K B. Procenjenog budueg saobraaja ESO C. Pouzdanosti R D. Najveeg standardnog odstupanja So E. Projektovanog gubitka upotrebljivosti p=po - pt F. Modula elastinosti betona E G. Dozvoljenog napona na zatezanja pri savijanju szs H. Koeficijenta prenoenja optereenja J I. Koeficijenta odvodnjavanja Cd

Slika 15 - Korekcija stvarnog modula reakcije posteljice usled gubitka nosivosti u donjoj podlozi

22

U zavisnosti od ekonomskih i ostalih parametara, projektant bira optimalnu kombinaciju debljine betonske ploe i slojeva ispod nje. Jednaina je sledeeg oblika:

Gde je : Zr- Standardno normalno odstupanje So- Najveeg standardnog odstupanja p- Projektovanog gubitka upotrebljivosti Pt- Indeks upotrebqivosti na kraju projektnog perioda zs- vrstoa pri zatezanju kod savijanja Cd- Koeficijenta odvodnjavanja E- Modula elastinosti betona K- Stvarni modul reakcije na podlozi ispod ploe J- Koeficijenta prenoenja optereenja

23

Slika 7 - Dijagram za odre|ivanje debljine betonske ploe (I deo)

Slika 16 - Dijagram za odreivanje debljine betonske ploe (II deo)

24

Izvor sadraja :

1. Cvetanovic Aleksandar,Osnove saobraajnica,Gradjevinski fakultet Univerziteta u Beogradu 2. Cvetanovi Aleksandar,Borivoje Bani , Kolovozne konstrukcije , Akademska misao ,Beograd 2007. 3. Milan T. Tanovi ,diplomski rad ,, Razvoj programskog sistema za analizu saobraajnog optereenja za dimenzionisanje kolovoznih konstrukcije Univerzitet u Beogradu 4. Doc. Dr Goran Mladenovi , dipl.in. Predavanje 12. ,,Kolovozne konstrukcije 5. prof. Branimir Babi ,, Projektiranje kolnikih konstrukcija Zagreb 1997
6. Doc.dr Goran Mladenovid,X predavanje ,, Anlitiki postupci z projektovnje fleksibilnih kolovoznih konstrukcij MET - Metod ekvivlentnih debljin,, 2012/13. Beograd

25

Sadraj :

1. Uvod.....................................................................................................................2 2. Metode dimenzionisanja kolovoznih konstrukcija...............................................3 3.Metode za dimenzionisanje fleksibilnih kolovoznih konstrukcija........................3 3.1 AASHTO metoda...................................................................................3 3.2 Metoda Instituta za asfalt SAD..............................................................15 3.3 Metoda SHELL......................................................................................16

4.Metode za dimenzionisanje krutih kolovoznih konstrukcija.................................17 4.1 VESTERGARDOV POSTUPAK.........................................................17 4.2 POSTUPAK PIKETA I REJA..............................................................18 4.3 AASHTO metoda za krute kolovozne konstrukcije..............................20 Izvor sadaja............................................................................................................25

26