You are on page 1of 6

Samenvatting urologie en urineweginfecties Latijnse woorden urologie en urineweginfecties

Woord Anus Baarmoeder Baarmoederhals Bijbal Blaas Cowperse klier Dikke darm Eicel Eierstok Eikel Eileider Endeldarm Glomerulus Kelk Nierader Nierbekken Nierkapsel Niermerg Nierschors Nierslagader Prostaat Ruimte van bowman Schaambeen Teelbal Urineblaas Urinebuis Urineleider Vagina Voorhuid Zaadblaas Zaadleider Zaadleider Zwellichaam Betekenis en uitleg Paeter naturalis Uterus Cervix Uteri Epididymitis Vesica Colon Oocyt Ovarium clitordis Salpinx rectum Nierlichaampje calix renalis Venae renales pyelum renes amylacea medulla renis Renes cortex Prostata os pubis Testis Cystitis Urethra Ureter Schede preptium Vesicula Seminalis. Ductus Defrens. Ductus Defrens corpus cavernosum

De nieren
1. Renale piramide, 2. arteriole 3. Nierslagader 4. Nierader 5 Renale hylum 6. Nierbekken (pyelum) 7. Ureter (urineleider) 8. Minor calyx 9. Niercapsule 10. Onderste niercapsule 11. Bovenste niercapsule 12. Vena interlobularis 13. Nefronen 14. Kleine nierkelk 15. Grote nierkelk 16. Niermerg 17. Renale kolom Het belangrijkste orgaan van het urinewegstelsel. Behalve dat de nieren schadelijke stoffen uitscheiden, helpen zij de bloeddruk op peil houden en spelen zij een rol bij het regelen van de zuurgraad en het gehalte aan mineralen van de lichaamsvloeistoffen. Daarnaast kunnen de nieren ook hormonen vormen en zijn zij een belangrijke schakel bij het actief maken van vitamine D.

Blaas van een man

1. Urineblaas - Cystitis 2. Schaambeen os pubis 3. Penis 4. Zwellichaam corpus cavernosum 5. Eikel - clitordis 6.Voorhuid - preptium 7. Urinebuis - Urethra 8. Dikke darm - Colon 9. Endeldarm - rectum 10. Zaadblaas Vesicula Seminalis. 11. Zaadleider Ductus Defrens. 12. Prostaat - Prostata 13. Cowperse klier 14. Anus - Paeternaturalis 15. Zaadleider Ductus Defrens 16.Bijbal Epididymis. 17 .Teelbal - Testis 18. Scrotum.

Blaas van een vrouw


1. Eileider - Salpinx 2. Blaas - Vesica 3. Schaambeen os pubis 4. G-plek 5. Clitoris 6.Urinebuis 7.Vagina 8. Eierstok - Ovarium 9. Dikke darm Colon 10. Baarmoeder - Uterus 11.Fornix Uteri 12. Baarmoederhals Cervix Uteri 13. Endeldarm Rectum. 14.Anus

Ziektes en aandoeningen
Aandoening/ziek te Blaasontsteking Wat is het? Probleem: infectie van de blaas door bacterin Oorzaak: bacterin (80%) slechte hygine, seks, Verschijnselen: Branderig pijnlijk gevoel bij plassen, loze aandrang, vaak plassen, stinkende urine, pijn in onderbuik, rode afscheiding, troebele urine. Behandeling: Antibiotica Complicaties: nierbekkenontsteking als blaasontsteking. Probleem: Ontstoken bijbal Oorzaak: treed vaak op bij sexueel actieve mannen, kunnen ontstaan als gevolg van urineweginfectie, prostaatontstekingen, en soas. Verschijnselen: pijn bij plassen, pijn in scrotum, dijen, of onderbuik, zwelling en roodheid bij aangedane kant van scrotum, uitscheiding vanuit de urethra (druiper), misselijkheid diaree braken koorts Behandeling: antibiotica, sekspartner laten behandelen, symptomen verlichten met bedrust etc, in ernstige gevallen de bijbal verwijderen. Complicaties: verminderende vruchtbaarheid, ernstige beschadiging van de epidimytis Calculus renalis; nefrolithiasis (niersteen) Probleem: geeft niet altijd klachten. Oorzaak: veel oorzaken. Te weinig drinken, overmatig zweten, bepaalde zouten in het lichaam, medicijnen, urineweginfecties, teveel eiwitten eten. Verschijnselen: geeft niet altijd klachten, tenzij er een niersteen vast komt te zitten. De steen komt vast te zitten in de urineleider. De nieren worden steeds verder gevuld met urine wat ernstige pijn kan geven (koliekpijn). Pijn aan de onderrug, word feller en in

Epididymitis (bijbalontsteking)

Nierstenen

Prostaatkanker

Prostaatontsteking of prostatitis.

Prostaatvergroting

Pyelonefritis

Retensie blaas

Torsio testis

(acute) Glomerulonefritis

Nefrotisch syndroom Nierinsufficintie

steeds hevigere aanvallen, de pijn trekt vaak door naar de lies, bovenbeen of geslachtsorganen, tijdens aanval is er extreme bewegingsdrang. Sommige kruipen letterlijk over de grond van de pijn. Behandeling: pijn word verlicht met medicijnen, spierverslappers om de spieren van de urinewegen te laten ontspannen, waardoor de steen makkelijker kan worden uitgeplast. Bij grotere stenen kan een niersteenvergruizer worden gebruikt, een lazer, of een endoscopie. De patint word altijd doorgestuurd naar de uroloog in dit geval. Complicaties: Voorkomen; zelf veel drinken, verspreiden over de dag, niet te lang wachten tot u dorst krijgt, aanpassing van dieet kan soms ook nodig zijn (eiwitten). Probleem: Oorzaak: Verschijnselen: Behandeling: Complicaties: Probleem: ontsteking van de prostaat, kan samengaan met blaasontsteking (prostatocystitis) Oorzaak: Vaak een bacterie of soa Verschijnselen: Rugpijn, pijnen in hele lichaam, pijn tijdens plassen, vaker moeten plassen, pijn bij ontlasting, onaangename urine geur, bloed in urine, soms zwaar gevoel in liesstreek of balzak of pijn tussen de dijen. Behandeling: Complicaties: Probleem: Oorzaak: Verschijnselen: Behandeling: Complicaties: Probleem: Ontsteking van het nierbekken. Dit is de plaats in de nier waar de urine wordt verzameld voor afvoer via de urineleider naar de blaas en de plasbuis. Oorzaak: ca. 90% van de gevallen: infectie met de bacterie Esscherichia coli, die normaal in de dikke darm voorkomt en via de anus, plasbuis, blaas en urineleider de nieren kan infecteren. Verschijnselen: hoge koorts met pieken, pijn in de (onder)rug, overgeven, pijn bij plassen, koude rillingen, verwardheid. Bij kloppen bij de flanken kan de pijn aantoonbaar zijn tijdens een onderzoek. Behandeling: Antibiotica. Indien de infectie vaak terugkomt, kan er sprake zijn van een onderliggende aandoening van de urinewegen. Meer onderzoek is dan noodzakelijk. Complicaties: Een onbehandelde nierbekkenontsteking kan bij niet tijdige behandeling leiden tot een pyonefrose. Hierbij is het hele nierbekken gevuld met pus. De schade die deze complicatie aan de nier aanbrengt, is blijvend. Pyelonefritis kan daardoor met name bij bejaarden of bij verzwakte personen levensbedreigend zijn. Probleem: overvolle blaas Oorzaak: zelf niet meer kunnen plassen, het niet meer voelen (dementie, ms) Verschijnselen: pijnlijk gevoel in onderbuik, niet plassen, je kan het voelen Behandeling: 1malige katheter Complicaties: kan klapblaas veroorzaken Probleem: Zaadstreng zit om de zaadbal gedraaid waardoor bloedtoevoer naar zaadbal word afgeknald. Komt vooral voor bij mannen 12-25 jaar. Oorzaak: inspanning, onbekend. Zelden beide teelballen tegelijk. Verschijnselen: hevige pijn die uitstraalt naar Behandeling: operatie Complicaties: Wat is het; Ontsteking van de glomeruli, de filtereenheden van de nieren Glomerulonefritis is een ongewone aandoening waarbij veel van de heel kleine filtereenheden van de nieren, de glomeruli, ontstoken raken. Ten gevolge daarvan kunnen de nieren hun gewone functie, het verwijderen van afvalstoffen en overtollig water uit het lichaam, niet meer goed uitoefenen. Uiteindelijk lekken ook bloedcellen en eiwitmoleculen, die gewoonlijk in het bloed blijven, door de glomeruli naar de urine. Kan acuut of chronisch zijn. Oorzaken; soms als complicatie van sommige infectieziekten. De antilichamen vallen dan de glomeruli aan en veroorzaken een ontsteking. Soms komt het door een bacteriele infectie. Symptomen; verminderde urineproductie, frequent urineren, schuimende of troebele urine, roodbruine bloed in de urine, opgezwollen gezicht met dikke ogen, opgezwollen handen en voeten. Diagnose; d.m.v. urinemonster en onderzoek bloed op eiwitten. Wat is het; Een aantal samenhangende symptomen van nierbeschadiging, bestaand uit verlies van eiwitten in de urine, een laag eiwitgehalte in het bloed en het opzetten van lichaamsweefsels (oedeem) Verlies van de normale functie van beide nieren door verschillende oorzaken Bij nierinsufficintie houden de nieren op met normaal functioneren en hopen afvalstoffen en water zich in het lichaam op, waardoor het chemisch evenwicht van het bloed verstoort raakt. De aandoening kan zich in een van drie vormen voordoen: acute nierinsufficintie, Chronische nierinsufficintie of definitieve nierinsufficintie (nierfalen).

Cryptorchisme

Een niet ingedaalde zaadbal.

Overige informatie; Mannen met blaasontsteking-achtige klachten, moet je altijd op spreekuur laten komen, omdat er vaak iets anders aan de hand is. Het komt bijna niet voor namelijk. Dit geld ook voor kinderen!

Soorten incontinentie
Soort incontinentie Overloop- of druppel incontinentie Uitleg De blaas loopt als het ware steeds over. De blaas kan grote volumes urine bevatten zonder dat je ooit het gevoel van een volle blaas hebt. Bij het plassen wordt meestal niet alle urine verwijderd. Overloopincontinentie komt meer voor bij mannen dan bij vrouwen en vooral op oudere leeftijd. Omdat er veel urine achterblijft, is er meer kans op urineweginfecties. Behandeling: Plotselinge plassen zonder enige waarschuwing, meestal ook in de nacht. Tot mogelijke oorzaken horen vergroting van de prostaat, infectie van de urinewegen, en inname van cafene of diuretica. (plaspillen) Komt vooral voor bij ouderen en vp-patienten. Oorzaken zijn beschadigingen van de kringspier, bekkenbodemspier, of combinatie ervan. Patint zijn feces niet zelfstandig binnenhouden. Behandeling: medicijnen, operatie, bekkenbodemspier oefeningen, laxatiemethoden Iemand verliest bij deze vorm kleine beetjes urine bij persen, lachen, hoesten, tillen, en rennen. Meestal als gevolg van verslapping van de bekkenbodemspieren. Komt vaak voor na bevalling. Behandeling: , fysio, medicamenteus, operatief. Incontinentie waarbij het signaal van de blaas of darmen niet meer wordt waargenomen. Dit kan in het geval van een zenuwbeschadiging (bijv. dwarslaesie). Ook kunnen cognitieve stoornissen, verminderde mobiliteit, medicijngebruik en psychische factoren zoals dementie of de ziekte van Alzheimer een rol spelen. Door een neurologische aandoening kan de patient niet meer de urine controleren. De patient is totaal incontinent. Bij grote homonale veranderingen als de menopauze, maar ook bij grote gynaecologische operaties kan hormonale inconitnentie ontstaan. De behandeling bestaat uit het toedienen van extra hormonen (oestrogeen).

Urge-incontinentie of aandrangincontinenti e Faecale incontinentie

Stressincontinentie

Functionele incontinentie Neurologische incontinentie of reflexincontinentie Totale of continu incontinentie Hormonale incontinentie

Onderzoeken, hulpmiddelen, ingrepen


Naam onderzoek Aantonen van nitriet in urine Uitleg/doel Bacterin zetten nitraat om in nitriet. Als er nitriet in urine is, is er een blaasontsteking. Het aantonen gebeurt met een teststrookje (niturtrest merknaam). Urine die onderzocht word moet minstens 4u in de blaas geweest zijn. Als er geen nitriet in de urine aanwezig is, betekend niet dat er geen bacterin aanwezig zijn. Er zijn bacterin die geen nitraat in nitriet omzetten, en het kan zijn dat er niet voldoende nitraat in urine aanwezig is om in nitriet om te zetten. Laatste kan je voorkomen als de patint de dag van tevoren voldoende groente eet. Bij blaasspoelen wordt de blaas gespoeld (gereinigd) met een speciale spoelvloeistof. Deze vloeistof is op recept verkrijgbaar bij de apotheek. Door het spoelen kan een infectie of aanslag in de katheter worden voorkomen. Dialyse wordt toegepast om nierfalen te behandelen door de functies van de nieren (het uitfilteren van afvalstoffen en het teveel aan water) over te nemen. Kan tijdelijk of permanent. Er zijn twee vormen: hemodialyse, waarbij een kunstnier het bloed filtert, en peritoneale dialyse, waarbij het eigen buikvlies als filter wordt gebruikt. De Dipslide is een hard stukje kunststof waarop aan beide kanten een voedingsbodem voor bacterin is aangebracht. De groene kant is een algemene voedingsbodem voor bacterin. Op de roodbruine kant groeien alleen gramnegatieve bacterin. (= bacterin die bij gramkleuring hun kleuring verliezen.) Op deze manier is er onderscheid te maken tussen een Gramnegatieve en een Grampositieve verwekker. Met een voedingsbodem kun je het kiemgetal vaststellen: Het aantal bacterin per ml urine. Urine dient zo steriel mogelijk te zijn, niet langer als 1uur bewaard zijn bij kamertemperatuur. Of niet langer dan 24u in koelkast. Een Dipslide geeft fout negatief of te lage uitkomsten bij: Afscheiding van een grote hoeveelheid urine.

Blaasspoeling Cystoscopisch onderzoek/cystoscopie Dialyse

Dipslide of indoopvoedingsbodem

Hemodialyse

Het bacteriologisch laboratorium.

Lage dichtheid van de urine. Erg zure urine. Aanwezigheid van desinfecterende middelen. Bij hemodialyse wordt bloed via een pomp door een filter (kunstnier) gepompt dat aan de zijkant van de machine zit. In het filter stroomt aan de ene kant het bloed, en aan de andere de dialysevloeistof. Afvalstoffen en water komen via de membraan die in de filter zit, in de dialysevloeistof, en het gefilterde bloed gaat terug naar het lichaam. Een behandeling duurt drie tot vier uur en moet ongeveer driemaal per week worden uitgevoerd. Dialyse vereist een snelle bloedstroom. Een ader en een slagader dicht bij de huid worden met elkaar verbonden, zodat het bloed in de ader onder hogere druk stroomt. De shunt wordt dan aangeprikt voor een toegang tot de bloedstroom. Op een laboratorium worden kweekproeven gedaan met verschillende voedingsbodems. In sommige voedingsbodems groeien sommige bacterin weer wel en andere weer niet. Zo kunnen ze precies zien om welke bacterie het gaat. In het laboratorium kunnen ze ook nog nagaan of een bacterie gevoelig is voor medicijnen of antibiotica. Bij peritoneale dialyse wordt het buikvlies, dat om alle organen in de buik ligt, in plaats van de nieren gebruikt om het bloed te filteren. De procedure wordt viermaal per dag thuis uitgevoerd. Eerst wordt een spoelvloeistof in de buikvliesholte ingebracht, die er na vier tot zes uur via een katheter in de buikwand weer wordt uitgehaald. De vloeistof wordt vervangen door nieuwe, dan wordt de apparatuur losgemaakt en kunt u uw normale bezigheden voortzetten. Tussen de dialyses stromen afvalstoffen en het teveel aan water continu van de bloedvaten in het buikvlies naar de spoelvloeistof. Dat is een onderzoek waarbij eventuele afwijkingen binnen de prostaat zichtbaar worden. Een uroloog brengt een sonde in de anus binnen, waarbij de prostaat en zaadblaasjes op een scherm in beeld kan worden gebracht. Er word een vinger in de anus gebracht door een arts die voelt hoe het met de prostaat is; vergroot, etc. Voor onderzoek moet dit verse urine zijn. Hoogstens 2 uur op kamer temperatuur bewaard worden. Of 24 uur in de koelkast. Urine moet gecentrifugeerd worden zodat het geconcentreerder word. Als er meer als 20 bacterien per gezichtsveld te zien zijn, dan heeft de persoon een urineweginfectie. Hiermee bekijk je onder de microscoop de urine. Het sediment van de urine ligt tussen een glasplaatje en een dekglaasje. Onder de microscoop kun je de verzameling van alle vaste deeltjes uit ongeveer 10 ml. Urine zien. Meer dan 20 bacterin per gezichtsveld is voldoende voor een positieve uitslag. Met een urodynamisch onderzoek kan de functie van de blaas en het afsluitmechanisme van de blaas worden getest. Doel van het onderzoek is na te gaan wat de oorzaak is van de plasklachten. Bij dit onderzoek wordt de kracht van de urinestraal gemeten. Sterilisatie van de man. De zaadleiders van de man worden onderbroken waardoor er geen zaadcellen in het sperma van de man terechtkomen. Nierstenen worden vergruisd door schokgolven die energie opwekken, die op de niersteen wordt geconcentreerd en die tot zeer kleine stukjes vergruist. De behandeling wordt uitgevoerd door een laborant. Met behulp van rntgenstralen of echo wordt de steen gelokaliseerd. De vergruisde deeltjes worden weer uitgeplast. Doet vaak pijn. Wat is het; Intraveneuze urografie (IVU) is een procedure om een rntgenfoto van

Kreatinine en de kratinineverklaring Peritoneale dialyse

Prostaat Echoscopie Rectaal touche Urine onderzoek met microscoop Urinesediment

Urodynamisch onderzoek uroflowmetrie Vasectomie Vergruizing nierstenen

Intraveneuze urografie (test) (IVU)

het urinestelsel te maken. Op de rntgentafel wordt een contrastvloeistof in een ader gespoten. U kunt dan even het gevoel hebben dat u bloost. Dan worden gedurende 30 minuten met intervallen rntgenfotos gemaakt. Deze rntgenfoto werd gemaakt 15 minuten nadat de contrastvloeistof was ingespoten. De nieren, urineleiders en blaas zijn duidelijk zichtbaar.
Besnijding van de man. peniscorrectie Een suprapubische katheter wordt ook wel een buikkatheter genoemd. Dat gebeurt als de patint last heeft van urineretentie (niet kunnen plassen) of incontinentie (ongewild urineverlies).

Circumisie Nesbitt procedure Plaatsen van een suprapubische katheter.

Folders ingrepen urologie; http://www.rijnland.nl/nl/p463da8ddb6762/Brochures.html Overige informatie: - Het aanwezigheid van bacterin in de urine noemt men Bacteriurie. - Urine is normaal gesproken steriel. - Termen positief en negatief: Positief: De stof waarnaar gezocht wordt is inderdaad aanwezig in de urine. HIV positief betekend dus niet iets positiefs maar wel dat de persoon besmet is.

Negatief: De stof waarnaar gezocht is is niet aanwezig. Foutpositief (of Valspositief): Uitslag is positief maar klopt niet. Er is dan een fout gemaakt door bijv. Een chemische stof in de urine. Foutnegatief (of Valsnegatief): Uitslag geeft dat de stof waar je naar zoekt niet aanwezig is in de urine, terwijl die stof er wel in zit.

De microscoop
De namen van de onderdelen met de functie erbij. Objectief: Zorgt voor de eerste vergroting. Bv. 4x, 10x, 40x, 100x. Tubus: Hier wordt het licht van het objectief vervoerd naar het oculair en zo naar het oog. Oculair: Zorgt voor de verdere vergroting, bv 10x (komt het meeste voor) Knop om hoogte van condensor in te stellen: hiermee kun je de condensor hoger of lager zetten. Revolver: Hier zijn de objectieven aan bevestigd. Hiermee kun je het gewenste objectief voorzetten. Tafel: hier ligt het voorwerp op Grof instelknop: hiermee kun je de hoogte van de tafel instellen. Fijn instelknop: hiermee kun je ook de hoogte en scherpte instellen, maar veel preciezer. Het objectief gaat omhoog of omlaag. Licht: hierdoor wordt licht op het preparaat geschenen, omdat voorwerpen niet genoeg licht terugkaatsen. Condensor: dit is een lens die het licht voor het lampje bundelt. Diafragma: Dit regelt de hoeveelheid licht dat door de condensor op het preparaat valt. Voet: voet van de microscoop, draagt de rest.

Katheters
Naam 1-malige katheter Verblijfskatheter Supra-pubis katheter Chariere Tieman katheter Blaasspoelen Wat houd het in Een eenmalige katheter voor een persoon die tijdelijk niet kan plassen, bijvoorbeeld na en tijdens een operatie (narcose) of bij een retensie blaas. Te herkennen aan kort zijn en geen ballonnetje. Siliconen katheter voor incontinentie. Kan je 2 maanden inhouden. Als een persoon slecht reageert op een verblijfskatheter word deze ingebracht als er geen alternatief is. Deze gaat via de buik van de buitenkant naar de blaas. Word na 6 tot 8 weken verwisseld. Dat is de kathetermaat. Volwassenen beginnen met een 12/14 die oploopt tot 18/20 Katheter met een hoekje aan het eind. Zo kan die makkelijk bij mannen om de prostaat heen waar een normale katheter wel eens blijft steken. Niet voor vrouwen bedoeld! Wanneer bijv. een katether vol zit, zakje fysiologisch zout aansluiten op de katheter, laten lopen, even erin laten zitten, en dan weer terug laten lopen waardoor de blaas weer toegankelijk is. Zo nodig kan dit herhaald worden.