You are on page 1of 8

Przegldy i komentarze

DOKTORAT HONORIS CAUSA DLA PROFESORA HUBERTA OROWSKIEGO


30 wrzenia 2009 prof. dr hab. Hubert Orowski otrzyma doktorat honoris causa Uniwersytetu Warmisko-Mazurskiego za wybitne osignicia w zakresie bada naukowych dotyczcych kultury i literatury niemieckiej, szczeglnie zagadnie ycia literackiego w III Rzeszy oraz nad rnorodnymi zwizkami polsko-niemieckimi, w tym stereotypami narodowymi; za rozwj intelektualny trzech pokole germanistw polskich, w tym take studentw i naukowcw pochodzcych z Warmii i Mazur; za szerzenie i popularyzowanie wiedzy o historii i teraniejszoci rodzinnej Warmii, w Polsce i poza jej granicami. Uroczysto poczona z inauguracj roku akademickiego 2009/2010 miaa miejsce w auli Centrum Konferencyjnego w Olsztynie-Kortowie. Laudacj wygosi profesor dr hab. Andrzej Staniszewski, literaturoznawca, dyrektor Instytutu Dziennikarstwa i Komunikacji Spoecznej UWM. Podkreli, e Profesor to polski humanista najwyszego formatu, wybitny wykadowca i badacz o wysokiej kulturze umysowej i duchowej, uwaany w spoecznoci (nie tylko akademickiej) za autorytet. Przedstawi drog naukow H. Orowskiego, jego osignicia na polu literaturoznawstwa, kolejne wane i prekursorskie dziea: Literatur w III Rzeszy (1975, 1979), Polnische Wirtschaft. Nowoczesny niemiecki dyskurs o Polsce (1996), Warmia z oddali. Odpominania (2000), Z modernizacj w tle. Wok rodowodu nowoczesnych niemieckich wyobrae o Polsce i Polakach (2002), Zrozumie wiat. Szkice o kulturze i literaturze niemieckiej XX wieku (2003), Dzieje kultury niemieckiej (2006), a take 30 tomw (1996-2009) wydawanej wraz z Christophem Klessmannem serii wydawniczej Poznaska Biblioteka Niemiecka. W swojej laudacji znalaz sowa najwyszego uznania dla Dostojnego Doktoranta, okrelajc Profesora germanist, ktry osign saw oglnoeuropejsk, wybitnym znawc twrczoci pisarzy niemieckich, kreatorem i innowatorem humanistycznych bada interdyscyplinarnych i praktycznej interdyscyplinarnoci, czowiekiem wytrwaym, ktry potra dochowa wiernoci wartociom, jakim hodowano na rodzinnej Ziemi Warmiskiej. Profesor Hubert Orowski urodzi si w 1937 r. we wsi Podlejki, w poudniowej Warmii. W jego wydanej w 2000 r. Warmii z oddali. Odpominania czytamy: Dawnych Podlejk ju nie ma. Ale one nadal tkwi we mnie. Bowiem data urodzin wesp z miejscem urodzin, czyli Podlejki w dniu 22 maja 1937 r. () okreliy moj pniejsz biogra. Z Podlejk wyruszy w drog do Ostrdy, by w roku szkolnym 1952/1953 podj tam nauk w liceum oglnoksztaccym. Stamtd, w roku 1956, uda si na egzaminy wstpne na lo-

258

Przegldy i komentarze

logi germask na Uniwersytecie w Poznaniu. Studia germanistyczne ukoczy w 1961 r. i zwiza si poprzez prac naukow z Uniwersytetem Adama Mickiewicza w Poznaniu, w 1987 r. otrzyma tytu profesora zwyczajnego. By stypendyst Fundacji Aleksandra von Humboldta, wykada gocinnie m.in. na Uniwersytecie Christiana Albrechta w Kilonii, na Uniwersytecie Karla Franza w Grazu. Obecnie jest profesorem w Instytucie Zachodnim w Poznaniu, czonkiem-korespondentem PAN, rektorem Wyszej Szkoy Jzykw Obcych w Poznaniu im. Samuela Bogumia Lindego, czonkiem Rady Fundacji Borussia, czonkiem Rady Kuratorw w Fundacji Narodowej im. Ossoliskich, wiceprzewodniczcym Rady Naukowej Centrum Bada Historycznych PAN w Berlinie, czonkiem Kapituy Nagrody im. Jerzego Giedroycia. Otrzyma liczne medale i odznaczenia: Jakuba i Wilhelma Grimmw (1980), Krzy Honorowy Republiki Austrii I Klasy Za Zasugi dla Nauki i Sztuki (1984), Krzy Ocerski (1989), Zoty Medal Goethego Instytutu Goethego w Monachium za szczeglne zasugi dla jzyka niemieckiego za granic i wspieranie midzynarodowych kontaktw kulturalnych (1990), Fundacji Alexander von Humboldt-Stiftung Za Zasugi dla Jzyka i Literatury Niemieckiej w Europie rodkowowschodniej (1993), Medal Komisji Edukacji Narodowej (1995), Literack Nagrod im. S.B. Lindego (2004). W 2005 r. tytu doktora honoris causa Uniwersytetu Opolskiego, w 2007 r. Krzy Zasugi I Klasy Orderu Zasugi Republiki Federalnej Niemiec (Verdienstkreuz 1. Klasse des Verdienstordens der Bundesrepublik Deutschland). Zainteresowania naukowe profesora to: literatura i kultura niemiecka ze szczeglnym uwzgldnieniem okresu Trzeciej Rzeszy, teoria narracji, semantyka historyczna, badania nad stereotypami, stosunki literackie polsko-niemieckie. Profesor Orowski swojemu doktorskiemu przemwieniu, jednoczenie wykadowi inaugurujcemu na tej uczelni rok akademicki, nada tytu: W przestrzeni czas czytamy, powtarzajc go za tytuem trzydziestego (jubileuszowego) tomu Poznaskiej Biblioteki Niemieckiej autorstwa wybitnego niemieckiego historyka i antropologa kultury Karla Schlgla. Czytanie to nie tylko recepcja sowa drukowanego, czytanie to w gbszym sensie take rozumienie przestrzeni, znakw, obrazw, przekazw. Jeli za tekst uznamy ukad znakw liter i zda, to tekstem jest take ukad zdarze, miejsc, wytworw ludzkich rk i umysw mwimy wtedy o tzw. tekcie kultury. Przesaniem wykadu czcigodnego Doktoranta byo podzielenie si reeksj nad czytaniem znakw kultury, czytaniem czasu i przestrzeni Warmii, Warmii Huberta Orowskiego, Warmii okrelanej jako chopska, wieniacza, wiejska, etnicznie polska. Ta wieniacza Warmia, bogata w tradycj przekazywan sowem mwionym, jest z dzisiejszej perspektywy nieatwa do opisania, midzy innymi ze wzgldu na znikome zapisane i zachowane przekazy o jej przeszoci. Utrwaleniem i przekazaniem pamici o warmiskiej wsplnocie jest wspomniana ksika Orowskiego Warmia z oddali. Odpominania, a swoist jej kontynuacj dwie kolejne warmiskie publikacje: Za grami, za lasami... O niemieckiej literaturze Prus Wschodnich 1863-1945 (2003) oraz Rzecz o dobrach symbolicznych. Gietrzwad 1877 (2005). Ta ostatnia zgbia fundamentalnie wan, zwaszcza dla spoecznoci lokalnych, kwesti memoryzacji szeroko pojtej przestrzeni kultury z jej integraln czci przestrzeni historyczn. Badanie zbiorw Olsztyskiego Archiwum Archidiecezjalnego, jego ksig paraalnych, ktre zawieraj wiele informacji o porzdku i rytmie ycia mieszkacw Warmii, a take doskonaa pami przekazw rodzinnych, nade wszystko obdarzonej talentem narracyjnym Matki profesora, pozwolio

Przegldy i komentarze

259

poznaskiemu uczonemu na dotarcie do wielu aspektw spoecznej kondycji Warmiakw. Orowski powiedzia w wykadzie, e chciaby w poczuciu powinnoci wobec swoich przodkw upomnie si o pami o swojej Warmii, tej nieuwzgldnianej ani w dyskursie pamici o Warmii konfesyjnej, politycznej, etnicznej, ani jzykowej. Kady, kto czyta Warmi z oddali zna niezwyke przywizanie Autora od najwczeniejszych lat do wszelkiej lektury: ca swoj energi skierowaem na zdobywanie ksiek. Najpierw dawnych rocznikw gazet znajdowanych na strychach, potem ksiek wygranych w warcaby z kolegami, gazet porzuconych w przydronych rowach i czytanych podczas obowizkowego caodziennego wypasania byda, wreszcie albumw, map zdobywanych wbrew surowemu nakazowi Mamy: Pracuj (na roli), a nie czytaj. Historia ycia Huberta Orowskiego symbolicznie zatoczya krg: oto zasiad na podium, jak Prorok w swoim kraju, wrd wadz rektorskich, przedstawicieli senatu Uniwersytetu Warmisko-Mazurskiego, a take zaproszonych licznych goci (midzy innymi prorektora Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu), a u stp podium, obok rzeszy studentw wkraczajcych w nowy rok akademicki, w jednym rzdzie zasiedli wci jeszcze liczni uczniowie i uczennice z licealnej klasy Orowskiego z Ostrdy. Profesor dzikujc za wyrnienie powiedzia, e jest nim wzruszony: tytu honorowy nadaje mi bowiem senat uczelni z mojej maej ojczyzny, z maej ojczyzny moich przodkw. Szczliwie zachowane ksigi parai Dua Purda, dzi przechowywane w Archiwum Archidiecezjalnym w Olsztynie, zawiadczaj niepodwaalnie, e po mieczu i po kdzieli przodkowie moi yli i pracowali w Purdzie i okolicy ju w poowie XVIII wieku, a by moe nawet kilkadziesit lat wczeniej. Zasiedlili wraz z setkami innych osadnikw, najpewniej z Mazowsza lub Ziemi Chemiskiej, ziemie zniszczone wojnami i opustoszae wskutek zarazy (). Wyrnienie tytuem doktora honoris causa to moment szczeglny w yciu kadego badacza. Jest przecie pozytywnym wskazaniem na osignicia w ramach okrelonej dyscypliny i szkoy mylenia. Dzikuj za to Wszystkim, ktrzy przyczynili si do sformuowania jednomylnego werdyktu przez Senat Uniwersytetu Warmisko-Mazurskiego. Caa uroczysto staa si jakoby dopenieniem przekonania profesora, e paradoksem jest, i owo miejsce na ziemi (Podlejki) okrelio z jednej strony na dziesitki lat wiele parametrw (jego) przyszoci, z drugiej natomiast wymusio (na nim) przechwycenie szans na wiksz swobod w podejmowaniu szeregu wyborw.
Maria Wojtczak

260

Przegldy i komentarze

HISTORIA I YCIE O KONKURSIE WIEDZY HISTORYCZNEJ DLA MODZIEY SZK LICEALNYCH W POLSCE
W dniu 15 wrzenia 2009 r. odbya si w Warszawie w gmachu Wydziau Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego niecodzienna uroczysto wrczenia nagrd uczestnikom konkursu historycznego dla modziey szk licealnych z cyklu Historia i ycie. Bya to ju czwarta edycja tego konkursu. A skoro mowa o historii, to warto sign do jego pocztkw i przedstawi pokrtce jego wczeniejsze edycje. Pozwoli to unaoczni, na jakie elementy wiedzy historycznej i spoecznej starano si zwrci uwag modziey w poszczeglnych latach, co w danym roku wydawao si zagadnieniem priorytetowym dla lepszego rozumienia zaszoci historycznych i ich wpywu na sytuacj wspczesn. Pierwszy konkurs wiedzy historycznej dla modziey licealnej odby si w roku szkolnym 2002/2003 z inicjatywy Witolda Koniecznego oraz Romana Kruszewskiego, ktrzy aktywnie uczestniczyli rwnie w przygotowaniach jego nastpnych edycji. Konkurs zosta zorganizowany przez wydawnictwa: Historia i ycie oraz Wiedza i Praktyka pod patronatem Polskiego Towarzystwa Historycznego. W skad Komitetu Honorowego weszy znane osobistoci z ycia naukowego i publicznego, jak: prof. Henryk Samsonowicz, ks. dr Wiesaw Niewgowski, dr Stanisaw Krajewski, prof. Wojciech Wrzesiski, prof. Andrzej Stelmachowski, prof. Leon Kieres, red. Jan Nowak-Jezioraski i min. Dariusz Szymczycha. Powoujc do ycia konkurs wiedzy historycznej, organizatorzy wytyczyli kilka celw: przede wszystkim chodzio o uwiadomienie modziey, e dowiadczenia historyczne spoeczestw mimo upywu czasu nie trac na aktualnoci oraz o wskazanie modym ludziom, jak rol moe odgrywa w ich yciu wiedza historyczna. Kolejnym celem byo ksztatowanie wiadomoci narodowej modziey na podstawie tradycji i wiedzy, a nie urazw i resentymentw, a take umacnianie postaw obywatelskich i proeuropejskich, postaw tolerancji i otwartoci na inne dowiadczenia i inne kultury; i wreszcie zainteresowanie modziey problematyk historyczn i zachcenie jej do podejmowania samodzielnych poszukiwa badawczych. Temat I konkursu historycznego zwizany by cile z przystpieniem Polski do Unii Europejskiej i brzmia: Moja maa ojczyzna we wsplnej Europie. Organizatorzy konkursu chcieli w ten sposb skierowa uwag modych ludzi na sytuacj spoeczestwa polskiego tu przed przystpieniem naszego kraju do struktur europejskich. Chodzio o pokazanie lkw i obaw z tym zwizanych, a take oczekiwa. Zamiarem organizatorw byo sprowokowanie uczniw szk licealnych do reeksji i podjcia prby zwerbalizowania wasnych sdw na ten temat. Chciano, aby modzi ludzie uwiadomili sobie, skd pochodzi ich wiat wartoci spoecznych i sprbowali go samodzielnie zwerykowa. W ramach tematu oglnego modzie miaa do wyboru siedem tematw szczegowych. Byy to: 1) Co to jest moja maa ojczyzna?; 2) Moje korzenie; 3) Migracje (przemieszczenia) ludnoci; 4) Skutki przesiedle przymusowych (wypdze); 5) Wielo kultur w Twoim otoczeniu; 6) Warto podry; 7) Moja miejscowo w Unii Europejskiej. Pomoc metodyczn do bliszego nakrelenia konstrukcji zakresu tematycznego danej problematyki by zestaw pyta szczegowych, ktre organizatorzy sformuowali w odniesieniu do kadego

Przegldy i komentarze

261

z tematw. Praktyk t stosowano pniej kadorazowo w dalszych edycjach konkursu. W opinii jurorw wyniki konkursu byy wysoce zadowalajce. Sukcesem bya ju chociaby liczba prac nadesanych praktycznie z caej Polski, gwnie z miast redniej wielkoci, maych miasteczek i wsi, w mniejszym stopniu z duych orodkw miejskich, a najmniej z Warszawy. W sumie napyno a 1265 prac. W ocenie jurorw konkurs zosta potraktowany bardzo powanie, a wikszo opracowa (niezalenie od poziomu) stanowia prb starannego i dogbnego zapoznania si z tematem i jego umiejtnego zaprezentowania. O tym, e konkurs osign swj cel mog wiadczy wypowiedzi jego uczestnikw, dowodzce, e dla wielu z nich by on okazj do zainteresowania si histori wasnej miejscowoci i okolicy, a take histori wasnej rodziny. Niemao byo te opracowa, z ktrych wynikao, i ich autorzy ju wczeniej znali dobrze losy i dowiadczenia swej rodziny, zwaszcza te z okresu II wojny wiatowej. Najwiksz popularnoci cieszyy si tematy: Moje korzenie oraz Co to jest moja maa ojczyzna. W dalszej kolejnoci wybierano temat: Moja miejscowo w UE. Rzadziej sigano po tematy zwizane z przesiedleniami i ich skutkami oraz z wieloci kultur w swoim otoczeniu. Objto opracowa wahaa si w granicach 8-12 stron, cho zdarzay si te prace o innej objtoci (np. najmniejsza 2 strony, a najobszerniejsza 42). Wiele prac posiadao bogate ilustracje (zdjcia, dokumenty, rysunki). Wikszo opracowa bya autorstwa dziewczt. Do trzeciego etapu zakwalikowano 150 prac. W sumie nagrodzonych zostao 13 prac, a 26 uzyskao wyrnienia. I nagrod otrzymao rwnorzdnie 5 prac; nagrod II 2 prace, nagrod III 4 osoby i nagrod IV 2 osoby. Ponadto przyznano dyplomy dla nauczycieli za opiek merytoryczn nad prac uczniowsk; otrzymao je picioro nauczycieli ze szk w acucie, Olsztynie, Zabrzu, Growie Iawieckim oraz Grudzidzu. II konkurs historyczny z cyklu Historia i ycie przeprowadzono w roku 2003/2004 na temat: Czy potramy rzdzi si sami? Spoeczno lokalna dawniej i dzi. Oczekujc odpowiedzi na tak postawione pytanie organizatorzy chcieli wzbudzi wiksze zainteresowanie modziey wasn ma ojczyzn i skierowa jej uwag na wartoci zwizane z kultur i tradycj spoecznoci lokalnych, z tradycj wasnego miejsca, wasnych korzeni. Do wyboru byo sze tematw: 1) Og mieszkacw () stanowi z mocy prawa wsplnot samorzdow, 2) Dobrzy obywatele z moich stron, 3) Moje miasto, moja wie w czasach historycznych przeomw, 4) Dobre i ze tradycje naszej spoecznoci, 5) Stereotypy lokalne, 6) Dzie witeczny w mojej okolicy. Jak wida byy one zwizane z aktywnoci wsplnoty samorzdowej w rnych sferach ycia, z dziaalnoci organw samorzdowych, z pamici o zasuonych dla danego obszaru (w rnych dziedzinach) osobach, ze stosunkiem do wasnego miasta (wsi) i wydarze historycznych w czasach przeomw, zwaszcza do zachowa miejscowej ludnoci w tych okresach, z tradycjami lokalnej spoecznoci i miejscowymi stereotypami, a take ze zwyczajami i kultywowaniem wit (kocielnych, pastwowych, lokalnych) w danym regionie. III konkurs historyczny w roku szkolnym 2004/2005 powicony by kwestii: Buntownicy czy konformici? Dowiadczenia pokole. Kluczowym spoiwem bya w tym wypadku wsplnota pokoleniowa. Celem tak zarysowanego zagadnienia byo uwiadomienie modym ludziom, e uczestnicz w swoistym acuchu pokole, budujc histori swej maej ojczyzny, kraju, Europy i wiata. Chodzio o to, by modzie postrzegaa swoj generacj zarwno jako ogniwo czce j z przeszoci, jak te jako grup pokoleniow, ktr moe poczy

262

Przegldy i komentarze

wsplna sprawa. W tym wypadku mona byo wybra jeden z nastpujcych tematw: 1) Pokolenia w rodzinie, 2) Odrbno pokole, 3) Przeycia pokoleniowe, 4) Grupa pokoleniowa, 5) Bunt pokoleniowy oraz 6) Pokolenia: perspektywy i nadzieje. Pytania konkursowe zmierzay do zastanowienia si nad tym: jak tworzy si wsplnota pokoleniowa? Co to jest przeycie pokoleniowe? Czy nieunikniony jest spr pokole? Jak wspistniej pokolenia (grupy pokoleniowe)? Czy wreszcie: jak gboko siga pami pokolenia? Organizatorami ostatniego konkursu historycznego dla modziey szk licealnych w roku szkolnym 2008/2009 byli: Fundacja Wiedza i Praktyka z siedzib w Warszawie oraz Instytut Zachodni w Poznaniu. Naley doda, i Instytut po raz pierwszy uczestniczy w tym przedsiwziciu, po raz pierwszy te w jury zasiada pracownik Instytutu. Partnerami konkursu byli: Wydawnictwo Wiedza i Praktyka oraz VNR Verlag fr die Deutsche Wirtschaft AG z siedzib w Bonn. W skad Komitetu Organizacyjnego IV konkursu weszli: Roman Kruszewski (szef wydawnictwa Historia i ycie), Witold Olejnik (prezes Fundacji Wiedza i Praktyka), Maria Prosiska-Jacki, Bianka Siwiska, Ewa Szperlich, Marcin Tujdowski (Instytut Zachodni) oraz red. Wanda Tycner. Funkcj sekretarza generalnego konkursu peni od samego pocztku Ewa Szperlich. Patronat honorowy IV konkursu historycznego obj prof. Wadysaw Bartoszewski, penomocnik prezesa Rady Ministrw ds. dialogu midzynarodowego. W poprzednich edycjach funkcj t peni wczesny minister kultury, Waldemar Dbrowski. Patronat medialny IV konkursu sprawowa miesicznik Perspektywy. Podobnie jak w poprzednich edycjach, tak i tym razem w styczniu 2009 r. do dyrekcji licew i nauczycieli historii w caej Polsce zosta rozesany list organizatorw zapraszajcy modzie do wzicia udziau w konkursie. Czytamy w nim: Pragniemy, aby uczestnicy konkursu sprbowali zda sobie spraw, dlaczego dawne wydarzenia powoduj urazy i resentymenty, jak mona wpyn na wiadomo yjcych obecnie pokole i jaka jest w tym zakresie rola modziey. Pragniemy, aby ze zrozumienia przeszoci wynieli ch dyskusji, otwarto na rne opinie i postaw nacechowan tolerancj. Do listu zaczono regulamin, w ktrym okrelono dokadnie cele i zasady konkursu, form pracy oraz propozycje tematw szczegowych (do wyboru). Przedstawiono te jury konkursowe, system oceniania prac, podstawowe kryteria oceny, a take nagrody. Ostateczny termin nadsyania prac upywa z dniem 15 kwietnia 2009 r. Prace konkursowe w roku szkolnym 2008/2009 oceniao jury w skadzie: prof. dr hab. Wojciech ukowski (Wydzia Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego oraz Wydzia Nauk Humanistycznych i Spoecznych Szkoy Wyszej Psychologii Spoecznej w Warszawie), dr hab. Zbigniew Mazur (Instytut Zachodni), dr Krystyna Szelgowska (Uniwersytet w Biaymstoku) i red. Wanda Tycner. Jako temat zasadniczy IV konkursu historycznego z cyklu Wiedza i ycie w roku szkolnym 2008/2009 zaproponowano: Polacy i Niemcy wczoraj, dzi i jutro. By on zwizany z obchodami wanych rocznic w stosunkach polsko-niemieckich przypadajcych na rok 2009. Organizatorzy chcieli wyczuli modych ludzi na bardzo istotny problem dotyczcy wzajemnych relacji midzy Polakami i Niemcami tak w przeszoci, jak i obecnie. Chciano sprowokowa modzie do zastanowienia si nad tym, jak dalece dowiadczenia z przeszoci rzutuj na kontakty midzy narodami wspczenie, w jaki sposb mona wpyn na wiadomo obecnych pokole i jaka jest w tym rola modziey. Zrozumienie przeszoci miao sta si zacht do dalszych dyskusji, do uczenia si postaw tolerancji i otwartoci na rne opinie i dowiadczenia.

Przegldy i komentarze

263

Do wyboru byy w tym wypadku cztery zagadnienia szczegowe: 1) Polska pod okupacj niemieck 1939 1945; 2) Obraz Niemcw w oczach Twojej rodziny i otoczenia; 3) Poegnanie z przeszoci? Kamienie milowe w historii stosunkw polsko-niemieckich; 4) lady pamici w Polsce: miejsca wane dla Niemcw. Do kadego z proponowanych tematw sformuowano tradycyjnie ju pewien kanon pyta dodatkowych, ktre miay dopomc w koncepcji pracy. Zaznaczono jednak, i praca nie moe si ogranicza wycznie do odpowiedzi na postawione pytania. Zainteresowanie konkursem byo bardzo due: w sumie nadesano ponad 900 prac; ogem w konkursie wzio udzia 1270 licealistw (niektre opracowania byy autorstwa 2-3 uczniw). Wikszo uczestnikw wybraa pierwszy lub drugi temat konkursowy. W opinii jurorw charakter reeksji zawartych w pracach wiadczy o tym, i znaczna cz uczniw bardzo serio podesza do postawionego zadania i emocjonalnie zaangaowaa si w badania niezbdne do opracowania wybranego zagadnienia. Poziom prac w ocenie jurorw by wyrwnany. Wielu uczestnikw konkursu przyznao, e przygotowanie pracy odsonio przed nimi drugie oblicze historii. Dla nich nie byy to ju tylko suche fakty, daty, dokumenty, relacje z wydarze, ale dramatyczne losy ludzkie i osobiste tragedie przemawiajce do wyobrani modego czowieka. Uroczyste ogoszenie wynikw i wrczanie nagrd laureatom IV Konkursu nastpio 15 wrzenia 2009 r. W gali naowej udzia wzili oprcz laureatw konkursu rwnie ich rodzice i wyrnieni nauczyciele historii, a take jurorzy, przedstawiciele Honorowego i Naukowego Patrona konkursu, Komitetu Honorowego, jak rwnie sponsorzy i fundatorzy nagrd oraz dziennikarze i sympatycy przedsiwzicia. Z ramienia Instytutu Zachodniego jako wsporganizatora konkursu uczestniczya dr Maria Wagiska-Marzec. Zebranych goci powita w imieniu organizatorw prezes Fundacji Wiedza i Praktyka Witold Olejnik. Przedstawiajc pokrtce ide konkursu, jego cele i warunki uczestnictwa wyrazi sowa uznania za tak due zainteresowanie konkursem. Omwi te krtko poprzednie edycje konkursu oraz instytucje sponsorujce. W. Olejnik nadmieni, i zgodnie z wczeniejszymi ustaleniami, wszystkie nadesane na konkurs prace zostan przekazane do Archiwum Instytutu Zachodniego w Poznaniu. Instytut stanie si wic depozytariuszem prac konkursowych. Mog one posuy jako cenny materia badawczy. W trakcie gali zosta odczytany list gratulacyjny skierowany do laureatw przez Wadysawa Bartoszewskiego, honorowego patrona konkursu. W licie tym zwrci on m.in. uwag, i oceniajc warto tego rodzaju projektw naley wzi pod uwag fakt, i coraz bardziej dotkliwy staje si problem nieuchronnego odchodzenia naocznych wiadkw i uczestnikw istotnych wydarze najnowszej historii. Tymczasem Europa stoi obecnie przed zobowizaniem zachowania pamici o losach i dowiadczeniach odchodzcych pokole. Sta si to moe wedug Bartoszewskiego wycznie poprzez uczynienie ludzi modych z rnych krajw spadkobiercami historii i zarazem pokojowymi ambasadorami jej rnych wersji, uczestnikami dialogu umoliwiajcego wymian punktw widzenia i w efekcie otwierajcego drog do wzajemnego poznawania. W czci zasadniczej uroczystoci gos zabraa przewodniczca jury, Krystyna Szelgowska, ktra omwia szczegowo zaoenia i wyniki konkursu oraz podzielia si z zebranymi swymi reeksjami na temat nadesanych prac. Jak zaznaczya, jury oceniajc prace kierowao si surowymi kryteriami. Liczya si przede wszystkim: samodzielno

264

Przegldy i komentarze

pracy i oryginalno opracowania, a zwaszcza wasny pomys ujcia tematu, przemylany plan pracy i jego konsekwentna realizacja, wykorzystanie literatury przedmiotu i umiejtno sporzdzenia bibliograi, dotarcie do lokalnych rde historycznych bd ich samodzielne wytworzenie (relacje, ankiety etc.) oraz zdolno do wycigania wnioskw. Jury wyonio 12 laureatw konkursu. Laureatami I nagrody zostali: Katarzyna Wjcik z Lubaczowa (uczennica profesora Janusza Grechuty z LO w Lubaczowie) oraz Karol Stolarski z Lipna (ucze profesor Anny Rudzkiej z Zespou Szk Technicznych w Lipnie). Oboje wybrali temat: lady pamici w Polsce: miejsca wane dla Niemcw. II nagrod otrzymay: Patrycja Gra ze Zdzieszowic i Simona Kociok z Chrcic (uczennice profesora Macieja Skoczylasa z III LO w Opolu), obie napisay prac na temat: Obraz Niemcw w oczach Twojej rodziny i otoczenia; laureatk II nagrody zostaa te Joanna Rudzka z Lipna (uczennica LO w Lipnie, wsppracujca z profesor Ann Rudzk) za prac pt. Polska pod okupacj niemieck 1939-1945. Laureatami III nagrody zostao troje uczniw: Joanna Kisieliska z Opatwka (uczennica profesor Anny Kope z II LO w Kaliszu) i Micha Senejko z Kluczy (ucze profesor Grayny Gzyl z III LO w Olkuszu), ktrzy wybrali temat: Polska pod okupacj niemieck 1939-1945 oraz Joanna Oborska z Komprachcic (uczennica profesora Macieja Skoczylasa z III LO w Opolu) za prac pt. Obraz Niemcw w oczach Twojej rodziny i otoczenia. Ponadto jury przyznao pi wyrnie. Otrzymali je: Angelika Godlewska i Bartomiej Glinicki z Putuska (uczniowie profesor Anny Krawczyskiej z LO w Putusku) za prac pt. Polska pod okupacj niemieck 1939-1945, Sawomira Grzda z Poznania (uczennica profesor Ewy Pelc z V LO w Poznaniu) za prac pt.: Wielkopolska pod okupacj niemieck 1939-1945, Artur Kowalczyk z Wrocawia (ucze profesor Karoliny Stojak-Sawickiej z V LO we Wrocawiu) za prac pt. Poegnanie z przeszoci? Kamienie milowe w historii stosunkw polsko-niemieckich, Agata ysakowska ze Szczecina (uczennica profesor Edyty Ostapowicz z II LO w Szczecinie) za prac na temat: lady pamici w Polsce miejsca wane dla Niemcw oraz Anna Wojnerowicz z Cekcyna (uczennica profesora Stefana Nowodworskiego w Tucholi) za prac pt. Polska pod okupacj niemieck 1939-1945. Wyrnienia przyznano ponadto piciorgu nauczycielom, ktrzy byli merytorycznymi opiekunami nagrodzonych uczniw; otrzymali je: Grayna Gzyl z III LO w Olkuszu, Ewa Pelc z V LO w Poznaniu, Anna Rudzka z Zespou Szk Technicznych w Lipnie, Janusz Grechuta z LO w Lubaczowie oraz Maciej Skoczylas z III LO w Opolu. Uroczyst gal naow uwietni krtki koncert w wykonaniu uczniw Pastwowej Szkoy Muzycznej II stopnia im. Jzefa Elsnera w Warszawie. Wzorem lat ubiegych na zakoczenie konkursu laureaci wraz ze swymi nauczycielami, jurorami i organizatorami stanli do pamitkowego zdjcia. Za niewtpliwy sukces konkursu mona uzna fakt, i cieszy si on bardzo ywym zainteresowaniem, o czym wiadczy dua liczba nadesanych prac. Ogromnie wane byo te to, i niejednokrotnie skoni on modzie do podjcia rozmw z rodzicami, dziadkami a nawet pradziadkami i zapoznania si z losami rodziny w okresie wojny i okupacji; by okazj do wysuchania ich relacji i oywienia wspomnie dotyczcych dramatycznych wydarze z lat 1939-1945 oraz okresu powojennego. By te okazj do rozmw i dyskusji na ten temat w rodowisku szkolnym, w gronie modziey.
Maria Wagiska-Marzec