You are on page 1of 14

UNIWERSYTET PAPIESKI JANA PAWŁA II W KRAKOWIE STOWARZYSZENIE SPOŁECZNO-KULTURALNE „MOST DO GRUZJI” INSTYTUT WSCHODNICH INICJATYW

PROGRAM OGÓLNOPOLSKIEJ KONFERENCJI NAUKOWEJ W RAMACH IV DNI KULTURY GRUZIŃSKIEJ W KRAKOWIE

„KAUKAZ W PERSPEKTYWIE BADAWCZEJ MŁODYCH NAUKOWCÓW”

Kraków, 1 czerwca 2013 r.

Program konferencji
10:30 – 10:40 Powitanie gości i otwarcie konferencji.

Panel 1. „Kaukaz – wybrane problemy badawcze”. Moderacja: mgr Wojciech Wojtasiewicz (Uniwersytet Jagielloński) 10:40 – 11:00 mgr Grzegorz Gilewski (Uniwersytet Papieski Jana Pawła II

w Krakowie), Twórczość literacka polskich zesłańców i podróżników na Kaukazie w XIX w. – o realizacji projektu „Biblioteka Kaukaska”. 11:00 – 11:20 mgr Aleksandra Gryźlak (Uniwersytet Warszawski), Ruchy

dysydenckie w Sowieckiej Gruzji – badania. 11:20 – 11:40 mgr Jakub Osiecki (Narodowa Akademia Nauk Armenii, Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie), Ormianie katolicy w Armenii i Gruzji. Studia nad historią i pamięcią. 11:40 – 12:00 mgr Konrad Siekierski (Narodowa Akademia Nauk Armenii, Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu), Reinvented Traditions versus New “Communities of Meaning”: The Case Study of Religious Situation in Post-Soviet Armenia. 12:00 – 12:20 mgr Joanna Żeber, (Państwowe Konserwatorium Muzyczne im. Wano Saradżiszwili w Tbilisi), Tradycyjna muzyka gruzińska i abchaska. [wideokonferencja] 12:20 – 12:40 mgr Magdalena Lejman (Uniwersytet Papieski Jana Pawła II

w Krakowie, Fundacja Kaukaz.net), Polityka, ekonomia, pamięć – o polskości dzisiejszej Polonii w Gruzji. 12:40 – 13:00 13:00 – 14:00 Prezentacja filmu: Wymiary tożsamości Polonii w Gruzji.

Przerwa obiadowa

14:00 – 14:20

Prezentacja książki mgr Marcina Olejnika pt.: Dylematy współczesnej Gruzji. Wywiady z przedstawicielami gruzińskich elit społecznych i politycznych przeprowadzone w latach 2010-2011.

2

Panel 2. „Wybory prezydenckie w Armenii, Gruzji i Azerbejdżanie w 2013 roku - kontynuacja czy zmiana?" Moderacja : Zbigniew Rokita (Nowa Europa Wschodnia) 14:20 – 14:40 mgr Jakub Osiecki (Narodowa Akademia Nauk Armenii, Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie), Armenia po wyborach 2013 roku. Prognoza społeczno-polityczna. mgr Wojciech Wojtasiewicz (Uniwersytet Jagielloński), Wybory

14:40 – 15:00

prezydenckie w Gruzji w 2013 r. 15:00 – 15:20 mgr Jan Brodowski (Uniwersytet Jagielloński), Wybory prezydenckie w Azerbejdżanie w 2013 r. 15:20 – 16:00 Debata „Kaukaz głosuje 2013” z udziałem mgr Jana Brodowskiego, mgr Marcina Olejnika, Wojtasiewicza. 16:00 Zakończenie konferencji. mgr Jakuba Osieckiego oraz mgr Wojciecha

3

„KAUKAZ W PERSPEKTYWIE BADAWCZEJ MŁODYCH NAUKOWCÓW”

Celem konferencji „Kaukaz w perspektywie badawczej młodych naukowców”, zorganizowanej przez Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne „Most do Gruzji” oraz Stowarzyszenie „Instytut Wschodnich Inicjatyw”, pod patronatem Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie, jest zaprezentowanie wyników badań młodych polskich naukowców zajmujących się regionem Kaukazu w szerokim, interdyscyplinarnym spektrum oraz przybliżenie kwestii wyborów prezydenckich w państwach Kaukazu Południowego w 2013 roku. Obrady konferencji zostały podzielone na dwa panele tematyczne – „Kaukaz wybrane problemy badawcze” oraz „Wybory prezydenckie w Armenii, Gruzji i Azerbejdżanie w 2013 roku - kontynuacja czy zmiana?”. W pierwszym z nich zaprezentowane zostaną wyniki projektów badawczych realizowanych ze środków publicznych. Prelegenci przedstawią podjęte prace, omówią sposób realizacji projektów, a także wyniki ich realizacji. W drugim natomiast przedstawione zostaną wybory prezydenckie w krajach regionu, które odbyły się bądź dopiero odbędą w 2013 roku oraz ich polityczne skutki. Po zakończeniu obrad panelowych odbędzie się dyskusja pt. „Kaukaz głosuje 2013”, w której udział wezmą uczestnicy drugiego panelu, zaproszeni goście oraz publiczność. W przerwie między panelami zostanie zaprezentowany film pt.: Wymiary tożsamości Polonii w Gruzji oraz książka mgr Marcina Olejnika pt.: Dylematy współczesnej Gruzji. Wywiady z przedstawicielami gruzińskich elit społecznych i politycznych

przeprowadzone w latach 2010-2011. Konferencja jest jednym z elementów IV Dni Kultury Gruzińskiej w Krakowie organizowanych przez Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne „Most do Gruzji” we współpracy z partnerami.

4

Materiały konferencyjne – abstrakty i noty biograficzne
Twórczość literacka polskich zesłańców i podróżników na Kaukazie w XIX w. – o realizacji projektu „Biblioteka Kaukaska” Projekt „Biblioteka Kaukaska” (nr 11H 11 020580) został zrealizowany przez Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie przy współpracy Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki finansowanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Jego celem było ułatwienie dostępu do najcenniejszych źródeł związanych z obecnością Polaków na Kaukazie w XIX wieku oraz popularyzacja wiedzy na temat dorobku naukowego i kulturalnego polskich zesłańców i podróżników. Wśród różnorodnej literatury tamtego okresu wybrano do przygotowania pionierskie prace naukowe, literaturę pamiętnikarską oraz tomiki poezji będące świadectwem działalności nieformalnej polskiej grupy „Poetów Kaukaskich”. Wśród wybranych utworów znajdują się: „Szkice Kaukazu” Michała Butowda Andrzejkowicza; „Pamiętnik mojej żołnierki na Kaukazie i niewoli u Szamila od roku 1844 do 1854” Karola Kalinowskiego; „Szkice z Gruzji” Artura Leista; „Kilka badań geologicznych i dziejowych Kaukazu” Juliusza hr. Strutyńskiego; „Poezje” i „Szkice Kaukazu” Władysława Strzelnickiego oraz „Poezje” Tadeusza Łady Zabłockiego. Utwory poddano digitalizacji, a następnie konwersji na tekst. Dla wygody czytelników wszystkie dzieła są dostępne na stronie www.kaukaz.edu.pl, w różnych formatach umożliwiających lekturę w przeglądarce (HTML), na komputerze (PDF), czytniku ebooków lub tablecie (EPUB i MOBI). Wstępy do każdej z prac sporządzili uznani badacze z zakresu historii, etnografii i literatury przybliżając epokę, kontekst powstania utworu i jego autora. Dzięki realizacji projektu zabezpieczono i zarchiwizowano cenne źródła historyczne związane z obecnością Polaków na Kaukazie w XIX w. Utworzenie strony internetowej umożliwiło badaczom i pasjonatom łatwiejszy dostęp do tych niezwykle ciekawych materiałów, a wiedza na ten temat może trafić do szerszego grona odbiorców. Dodatkowo realizacja projektu posłużyła do wypracowaniu efektywnej metodologii dla dalszego rozwoju tej inicjatywy.

mgr Grzegorz Gilewski – doktorant na wydziale Historii i Dziedzictwa Kulturowego Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie. Członek Instytutu Wschodnich Inicjatyw. W swoich zainteresowaniach naukowych skupia się na Kaukazie Południowym, jego historii i geopolitycznym znaczeniu regionu. W dotychczasowej pracy, szczególną uwagę poświęcał relacjom polsko-gruzińskim w dwudziestoleciu międzywojennym oraz polityce prometejskiej II RP. Projekt „Biblioteka Kaukaska” został sfinansowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki.

5

Ruchy dysydenckie w Sowieckiej Gruzji – badania

Problem ruchów dysydenckich w Gruzji sowieckiej jest zagadnieniem na tyle poważnym i obszernym, że zasługuje na oddzielną monografię, której – jak dotąd – brak. Projekt badawczy „Ruchy dysydenckie w Sowieckiej Gruzji”, finansowany przez Narodowe Centrum Nauki ma na celu zdobycie i opracowanie materiału, który stanie się trzonem rozprawy doktorskiej kierownika projektu. Będzie to materiał dotyczący powstania i działalności ruchów dysydenckich w Gruzji w latach 70-tych i 80-tych, a także na początku lat 90-tych XX w. Realizacja projektu ma również na celu skonstruowanie trwałej bazy źródłowo-materiałowej, dotyczącej różnych aspektów przemian w Gruzji, począwszy od roku 1970 aż do wczesnych lat 90-tych. Baza ta pozwoli na późniejsze podjęcie różnych problemów tego okresu w historii Gruzji i całego regionu, przede wszystkim zaś napisanie rozprawy doktorskiej. Podstawowy cel badań realizowany jest w trakcie trzech wyjazdów badawczych do Gruzji - odpowiednio zimą i latem 2013 oraz latem 2014 roku. Grant przyznany został w grudniu 2012 r. W lutym 2013 r. odbył się pierwszy, trwający miesiąc wyjazd badawczy. Metodologia badań jest mieszana i łączy w sobie różne metody nauk społecznych. Praca z różnego typu materiałami prowadzona jest równolegle – co umożliwia ich wzajemną weryfikację. Materiały gromadzone są głównie poprzez: kwerendę dokumentacji fotograficznej materiałów z Archiwum MSW (archiwa KGB i KC Partii); odnajdywanie i dokumentowanie czasopism i gazet – zarówno samizdatów, jak i tych wydawanych przez organa władzy; pogłębione wywiady z głównymi przedstawicielami ruchów dysydenckich. W ramach pierwszego wyjazdu badawczego udało się przeprowadzić kwerendę w Bibliotece Narodowej (Parlamentu) – stworzono katalog i dokumentację fotograficzną gazet wydawanych przez opozycyjne partie w latach 1988-1990; częściowo dokumentację gazet wydawanych przez organy oficjalne – w kluczowych dla historii ruchów dysydenckich momentach, a także sporządzić dokumentację fotograficzną samizdatów wydawanych wcześniej – czasopismo „Okros Sacmisi” (1975), „Sakartwelos Moambe” (1976), i „Samreklo” (1979). Przeprowadzono sześć wywiadów z osobami aktywnie uczestniczącymi w działalności dysydenckiej. mgr Aleksandra Gryźlak – absolwentka politologii na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego, absolwentka i pracownik Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego, doktorantka na Wydziale Orientalistycznym UW. Członek redakcji czasopisma naukowego „Nowy Prometeusz”, członek zarządu Stowarzyszenia Dom Kaukaski w Polsce. Zajmuje się historią Kaukazu Południowego w XX w., a zwłaszcza Gruzji. Projekt „Ruchy dysydenckie w Gruzji sowieckiej” został sfinansowany przez Narodowe Centrum Nauki w ramach konkursu PRELUDIUM.

6

Ormianie katolicy w Armenii i Gruzji. Studia nad historią i pamięcią Projekt „Ormianie katolicy w Armenii i Gruzji. Studia nad historią i pamięcią” realizowany w latach 2012-2013 był kontynuacją poprzedniego projektu dotyczącego sowietyzacji Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego realizowanego także ze środków Funduszu Wyszehradzkiego. Celem projektu było zgromadzenie ok. 40 wywiadów biograficznych z najstarszym pokoleniem Ormian katolików zamieszkujących w Gruzji (Dżawachetia oraz Tbilisi) oraz w Armenii (region Lori i Szirak). Oprócz wywiadów, czyli materiałów audio została także stworzona dokumentacja zdjęciowa oraz została przeprowadzona kwerenda archiwalna w Archiwum Państwowym Armenii oraz w Państwowym Archiwum Historycznym Gruzji pod kątem dokumentów dotyczących prześladowania Ormian katolików w czasach sowieckich. W trakcie realizacji projektu pojawiło się kilka zagadnień badawczych m.in.: w jaki sposób dokonała się sekularyzacja i całkowite unicestwienie struktur Kościoła Katolickiego obrządku Ormiańskiego w Gruzji i Armenii (w 1920 roku katolicy liczyli 60 tysięcy wiernych), jakie były losy duchowieństwa oraz wiernych w pierwszej fazie sowietyzacji, jak wierni próbowali ochronić swoją wiarę i jak przebiegały procesy mające na celu ochronę wiary w czasach ZSRR (tajne chrzty, udzielanie sakramentów, wspólne modlitwy, czytanie Pisma Świętego, ukrywanie ikon, obrazów kościelnych), jak obecnie prezentuje się wspólnota Ormian katolików na Kaukazie Południowym oraz w jakim stosunku pozostaje do kościołów narodowych Gruzji i Armenii. Rezultaty badań zostaną opracowane do końca sierpnia 2013 roku. mgr Jakub Osiecki – urodził się w 1981 roku w Toruniu. Studia magisterskie ukończył na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie (rosjoznawstwo), a następnie studia doktoranckie na Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II w Krakowie oraz kurs armenistyczny na Uniwersytecie w Wenecji. Obecnie jest doktorantem w Armeńskiej Akademii Nauk w Instytucie Archeologii i Etnografii. W latach 2011-2013 przebywał w Armenii, gdzie realizował badania w ramach programu out-going scholarship Funduszu Wyszehradziego. Jakub Osiecki mieszka w Krakowie, ma żonę i dwoje dzieci. Projekt „Ormianie katolicy w Armenii i Gruzji. Studia nad historią i pamięcią” został zrealizowany w ramach programu Funduszu Wyszehradziego, Visegread Scholarship Program: Out-going Scholarship.

7

Reinvented Traditions versus New “Communities of Meaning”: The Case Study of Religious Situation in Post-Soviet Armenia Wśród procesów kulturowo-społecznych zachodzących na obszarze byłego Związku Radzieckiego ważne miejsce zajmują przemiany w sferze religijnej. Koniec odgórnie narzucanej laicyzacji, wzrost nastrojów narodowo-religijnych, odbudowa tradycyjnych instytucji wiary, a jednocześnie napływ nowych wyznań – wszystko to tworzy dynamiczną mozaikę znaczących, a dotychczas mało zbadanych, zjawisk. Opisaniu fragmentu tej mozaiki służyły projekty, jakie realizowałem w latach 2009-2011 w ramach stypendium Funduszu Wyszegradzkiego: 1) “Armenian-Christians”, “Believers” and „Children of Ara”. Diverse Identities in the Process of Reshaping Religious Landscape in Postcommunist Armenia”, oraz 2) Reinvented Traditions versus New “Communities of Meaning”: The Case Study of Religious Situation in Post-Soviet Armenia. Ich zadaniem było przyjrzenie się obecnej sytuacji konfesyjnej w Armenii, gdzie, z jednej strony, dominującą pozycję „kościoła narodowego” zajmuje Ormiański Kościół Apostolski, silnie bazujący na tradycyjnych związkach między przynależnością narodową/etniczną i wyznaniową; z drugiej zaś strony legitymizacji poszukują nowe grupy wyznaniowe – wspólnoty protestanckie, neo-poganie, czy świadkowie Jehowy. Jednocześnie, te dwa projekty stanowią część badań prowadzonych przeze mnie w Armenii oraz w ormiańskiej diasporze, mających na celu analizę roli instytucji, praktyk oraz dyskursów religijnych we współczesnej tożsamości ormiańskiej. mgr Konrad Siekierski – antropolog kultury, doktorant Instytutu Archeologii i Etnografii Narodowej Akademii Nauk Armenii oraz Instytutu Wschodniego Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. Stopień magistra uzyskał na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Od 2005 roku prowadzi badania w Armenii i diasporze ormiańskiej, dotyczące przede wszystkim roli instytucji, praktyk oraz dyskursów religijnych we współczesnej tożsamości ormiańskiej. Projekty „Armenian-Christians”, “Believers” and „Children of Ara”. Diverse Identities in the Process of Reshaping Religious Landscape in Postcommunist Armenia” oraz “Reinvented Traditions versus New “Communities of Meaning”: The Case Study of Religious Situation in Post-Soviet Armenia” zostały zrealizowane w ramach programu Funduszu Wyszehradziego, Visegread Scholarship Program: Out-going Scholarship.

8

Tradycyjna muzyka gruzińska i abchaska W ramach stypendium sfinansowanego przez Międzynarodowy Fundusz Wyszechradzki odbywam studia porównawcze nad muzyką tradycyjną Gruzinów i Abchazów. Studia te mają mi pomóc w zrozumieniu procesów narodowotwórczych i kultury Gruzinów i Abchazów. Muzyka gruzińska słynie ze swojej wielogłosowości. W Abchazji również przeważają pieśni polifoniczne, ale podczas gdy Gruzini śpiewają zwykle w trzech, a nawet czterech głosach, dla Abchazów charakterystyczna jest muzyka dwugłosowa. Zdecydowanie dominuje tutaj muzyka wokalna; instrumenty mogą towarzyszyć śpiewowi, a utwory czysto instrumentalne są przeznaczone wyłącznie do tańca. Muzyka towarzyszy Gruzinom i Abchazom w każdym momencie ich życia. Są pieśni towarzyszące narodzinom dziecka, układaniu dziecka do snu, pieśni leczące z chorób infekcyjnych, pieśni wykonywane w czasie wesel i uczt suto zakrapianych winem, pracy w polu, pieśni o bohaterach, pieśni zalotne, miłosne, żartobliwe, pieśni na Wielkanoc, Boże Narodzenie i Nowy Rok, pieśni lamenty wykonywane w czasie pogrzebów. W Abchazji można spotkać jeszcze pieśni leczące z innych rodzajów chorób, poza infekcyjnymi. Są to tzw. pieśni rany wykonywane w czasie procesu wyjmowania kul z ciała rannego, pieśni łagodzące ból po oparzeniach, pieśni leczące młode kobiety z choroby tzw. taniec świętego Wita. Tradycyjna abchaska muzykoterapia jest obiektem mojego szczególnego zainteresowania. Dla badania procesów narodowotwórczych szczególnie cenne są pieśni rytualne. Do dzisiaj na przykład przetrwał rytuał proszenia o zmianę pogody. Obecnie niewiele osób w Polsce wie, że para uznanych muzykologów Krystyna i Józef Chomińscy podróżowali do Gruzji w latach 50. Co więcej, przyczynili się do popularyzacji muzyki gruzińskiej na zachodzie, prezentując gruzińskie pieśni czterogłosowe na Światowym Forum Etnomuzykologów w Paryżu w 1960 roku. Krystyna Wilkowska Chomińska opublikowała obszerny artykuł na temat tradycyjnej muzyki gruzińskiej w czasopiśmie „Muzyka‟ w 1960 roku. mgr Joanna Żeber – politolog, muzyk, wokalistka. Absolwentka London School of Economics and Political Science, Wyższej Szkoły Europejskiej im. ks. Tischnera w Krakowie oraz szkół muzycznych I i II st w Krakowie. Pracowała w Misji Obserwacyjnej UE w Gruzji. Obecnie stypendystka Międzynarodowego Funduszu Wyszechradzkiego i Fundacji Sapere Auso, studentka śpiewu i tradycyjnej muzyki gruzińskiej i abchaskiej w Konserwatorium Muzycznym w Tbilisi. Ostatnio zagrała epizod w najnowszym filmie znanego reżysera gruzińskiego Levana Koguashvili. Projekt „Tradycyjna muzyka gruzińska i abchaska” został zrealizowany w ramach programu Funduszu Wyszehradziego, Visegread Scholarship Program: Out-going Scholarship.

9

Polityka, ekonomia, pamięć – o polskości dzisiejszej Polonii w Gruzji Wystąpienie ma na celu prezentację wyników badań prowadzonych latem 2012 roku w trzech miastach Gruzji (Tbilisi, Achalciche, Lagodechi) wśród przedstawicieli tamtejszych środowisk polonijnych na temat ich pamięci o swoim pochodzeniu i deklarowanej identyfikacji. Uzupełnieniem wypowiedzi będzie krótki film dokumentalny zrealizowany w trakcie badań, który przybliża zróżnicowanie aktualnych postaw gruzińskiej Polonii wobec swojego pochodzenia. Na kondycję dzisiejszej Polonii w Gruzji i pamięć jej przedstawicieli o swoim pochodzeniu wpływ miały, poza względami osobistymi, polityka i ekonomia. Przez lata funkcjonowania gruzińskich Polaków w ramach Imperium Rosyjskiego, a następnie państwa sowieckiego dochodziło do ich wynaradawiania – czy to z powodu stopniowej asymilacji (w ramach różnych kultur – gruzińskiej, rosyjskiej, ormiańskiej), czy strachu przed represjami z powodu legitymowania się pochodzeniem z terenów buntowniczej, a następnie burżuazyjnej (w dwudziestoleciu międzywojennym) Polski. Niejednokrotnie pamięć o polskich przodkach odkurzana była dopiero w latach 90. XX wieku, gdy pozwalała na to zmieniona sytuacja polityczna Gruzji. Dziś tożsamość deklarowana przez osoby polskiego pochodzenia mieszkające w Gruzji wykazuje duże zróżnicowanie – zarówno w zakresie ich motywacji, jak i intensywności przeżywanej polskości. Próba ich krótkiej charakterystyki będzie głównym celem planowanego wystąpienia. mgr Magdalena Lejman – doktorantka Instytutu Historii UPJP II w Krakowie, absolwentka stosunków międzynarodowych i studiów wschodnich Uniwersytetu Warszawskiego, redaktor portalu www.kaukaz.net, uczestnik projektów naukowych i popularyzacyjnych poświęconych krajom Kaukazu Północnego i Południowego. Projekt „Wymiary tożsamości Polonii w Gruzji. Polacy z Tbilisi, Akhalcikhe i Lagodekhi” został sfinansowany w ramach programu Ministerstwa Spraw Zagranicznych „Współpraca z Polską i Polakami za granicą”.

10

Dylematy współczesnej Gruzji. Wywiady z przedstawicielami gruzińskich elit społecznych i politycznych przeprowadzone w latach 2010-2011

Sytuacja wewnętrzna w Gruzji budzi nadal żywe zainteresowanie polityków, ekspertów i środowisk naukowych zajmujących się Kaukazem Południowym. Wybory parlamentarne, które odbyły się w roku 2012 radykalnie odmieniły układ sił na gruzińskiej scenie politycznej. Wygrana koalicyjnego ugrupowania Gruzińskie Marzenie i objęcie funkcji premiera przez lidera Bidzinę Iwaniszwilego, powoli rozpoczęło proces odsuwania od władzy dotychczasowego przywódcę Micheila Saakaszwilego, stojącego na czele Zjednoczonego Ruchu Narodowego. Sytuacja wewnętrzna w tym kraju nadal wydaje się mocno napięta. Część polityków europejskich, w tym i polskich oskarża nowe władze o polityczny rewanż na przeciwnikach. Inni podkreślają determinację nowych władz w procesie wyjaśniania nieprawidłowości a nawet nadużyć jakich mieli dopuścić się prominentni przedstawiciele poprzedniego rządu. Rodzi to pytania o stan gruzińskiej demokracji, o przestrzeganie praw człowieka w tym kraju. Szczególnie w kontekście europejskich i unijnych aspiracji tego społeczeństwa. Ponadto Gruzja i Kaukaz stanowią obszar rywalizacji Rosji i USA. Gruzja ma strategiczne położenie i kluczową rolę w utworzeniu południowego korytarza przesyłowego surowców strategicznych do UE. Ma też aspiracje związane z członkostwem w NATO. Biorąc pod uwagę polskie interesy związane z bezpieczeństwem narodowym, sytuacji wewnętrznej w Gruzji należy przyglądać się z uwagą. Całokształt tej problematyki rodzi szereg interesujących problemów badawczych. Dlatego oddanie głosu bezpośrednim uczestnikom życia społecznego i politycznego w Gruzji wydawało się tak ważne. Rozmowy zawarte w książce pt. „Dylematy współczesnej Gruzji” stanowią doskonałe źródło wiedzy nt. poglądów ważnych przedstawicieli gruzińskiego społeczeństwa. mgr Marcin Olejnik – kulturoznawca, ukończył Wydział Nauk Społecznych na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (1991). Studiował też w Akademii Obrony Narodowej. Były dyrektor Departamentu Reform Ustrojowych Państwa w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w Warszawie. W latach 2008-2012 odbył szereg podróży studyjnych do Republiki Gruzji. Zajmuje się badaniami z zakresu kultury politycznej. Współpracuje z prof. dr. hab. Andrzejem Furierem z Uniwersytetu Szczecińskiego. Obecnie jest niezależnym ekspertem. Przygotowuje pracę doktorską z zakresu kultury politycznej w Gruzji po Rewolucji Róż.

11

Armenia po wyborach 2013 roku. Prognoza społeczno-polityczna W lutym 2013 odbyły się w Armenii wybory prezydenckie, w których wygrał Serż Sarkisjan, tym samym przedłużając swoją obecność na fotelu prezydenta o kolejne pięć lat. Wybory, mimo iż uznane za „administracyjnie poprawne” i przeprowadzone z poszanowaniem demokratycznych standardów odznaczały się na tle poprzednich elekcji. Społeczeństwo Armenii zostało na chwilę wyrwane z postsowieckiego, pseudodemokratycznego marazmu i okazało się być skłonne do aktywnego działania. Za uosobienie potencjalnych reform w państwie i nadzieję na przemiany został uznany kontrkandydat Serż Sarkisjana, Raffi Howannisjan. Co zmieniły wybory? Jak dziś postrzegana jest sytuacja polityczna w Armenii przez samych Ormian i jak potoczą się losy tej najmniejszej zakaukaskiej republiki w ciągu najbliższych kilku lat? Czy możliwa jest „Barewolucja” w Armenii? mgr Jakub Osiecki – urodził się w 1981 roku w Toruniu. Studia magisterskie ukończył na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie (rosjoznawstwo), a następnie studia doktoranckie na Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II w Krakowie oraz kurs armenistyczny na Uniwersytecie w Wenecji. Obecnie jest doktorantem w Armeńskiej Akademii Nauk w Instytucie Archeologii i Etnografii. W latach 2011-1013 przebywał w Armenii, gdzie realizował badania w ramach programu out-going scholarship Funduszu Wyszehradziego. Jakub Osiecki mieszka w Krakowie, ma żonę i dwoje dzieci.

12

Wybory prezydenckie w Gruzji w 2013 roku Po zeszłorocznym zwycięstwie koalicji Gruzińskie Marzenie skupionej wokół miliardera Bidziny Iwaniszwilego i odsunięciu po 9 latach od władzy proprezydenckiego ugrupowania Zjednoczonego Ruchu Narodowego Gruzję czeka kolejna runda wyborcza. Na październik bieżącego roku zaplanowane zostały wybory prezydenckie, które wyłonią następcę Micheila Saakaszwilego kończącego drugą i ostatnią kadencję prezydencką. Rządzące Gruzińskie Marzenie przedstawiło już swojego reprezentanta – będzie nim wicepremier i minister edukacji Giorgi Margwelaszwili. Wbrew wcześniejszym spekulacjom nominacji prezydenckiej nie otrzymali ani przewodniczący parlamentarnej komisji prawa Wachtang Kmaladze, ani była minister spraw zagranicznych Salome Zurabiszwili czy w końcu minister obrony Irakli Alasania. Opozycyjny Zjednoczony Ruch Narodowy postanowił wyłonić swojego kandydata w prawyborach. Nazwisko przyszłego pretendenta do najwyższego urzędu w państwie zostanie ogłoszone pod koniec czerwca. Wśród potencjalnych kandydatów wymieniani są były premier i minister spraw wewnętrznych, a obecnie sekretarz generalny partii, Wano Merabiszwili, mer Tbilisi Gigi Ugalawa , były przewodniczący parlamentu Dawid Bakradze oraz były minister do spraw integracji euroatlantyckiej Giorgi Baramidze. Swoje kandydatury zgłoszą najpewniej również liderzy pomniejszych partii opozycyjnych: Nino Burdżanadze (Ruch Demokratyczny – Zjednoczona Gruzja), Giorgi Targamadze (Ruch Chrześcijańsko – Demokratyczny), Szalwa Natelaszwili (Partia Pracy), Dawid Gamkrelidze (Nowa Prawica), Kacha Kukawa (Wolna Gruzja) oraz osoby niezależne. Pomimo tego, że według kwietniowych sondaży, na kandydata GM chce zagłosować aż 58 procent Gruzinów, a na reprezentanta ZRN zaledwie 8, a uprawnienia przyszłego prezydenta ulegną znacznemu uszczupleniu (1 grudnia br. wejdzie w życie nowelizacja konstytucji zmieniająca system rządów z prezydenckiego na parlamentarno-gabinetowy) stanowisko prezydenta będzie miało w dalszym ciągu spore polityczne znacznie. W związku z tym należy spodziewać się gorącej i momentami ostrej kampanii wyborczej, która może przynieść zaskakujące wyniki. Efektem wyborów prezydenckich w Gruzji w wypadku zwycięstwa kandydata ZRN będzie kontynuowanie niełatwej koabitacji dwóch ośrodków władzy. Natomiast w wypadku sukcesu Giorgiego Margwelaszwilego, będzie przejęcie pełnej władzy przez koalicję skupioną wokół premiera Bidziny Iwaniszwilego. mgr Wojciech Wojtasiewicz – absolwent stosunków międzynarodowych, doktorant nauk o polityce (Instytut Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Jagiellońskiego); zainteresowania badawcze koncentrują się na historii, współczesności oraz kontekście międzynarodowym Kaukazu Południowego ze szczególnym uwzględnieniem Republiki Gruzji; przygotowuje rozprawę doktorską "Bilans rządów prezydenta Micheila Saakaszwilego w Republice Gruzji (2003-2013) - transformacja państwa"; stały współpracownik Nowej Europy Wschodniej - autor „Przeglądu gruzińskiego"; wiceprezes Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego „Most do Gruzji", członek Instytutu Wschodnich Inicjatyw.

13

Wybory prezydenckie w Azerbejdżanie w 2013 roku Zaplanowane na październik 2013 roku wybory prezydenckie w Azerbejdżanie pomimo możliwego do przewidzenia rezultatu stanowić będą swoistego rodzaju test dla Ilhama Alijewa ubiegającego się ponownie o reelekcję. Pełniący od blisko dekady obowiązki prezydenta Alijew już w 2009 roku na drodze referendum doprowadził do zmiany zapisów ustawy zasadniczej ograniczających okres sprawowania urzędu do dwóch kadencji. Zbliżające się wybory skłaniają nie tyle do postawienia pytania o ich rezultat, co raczej do próby zdefiniowania priorytetów politycznych azerbejdżańskich władz na tle zmian zachodzących obecnie w regionie Kaukazu Południowego. Równocześnie okres prezydentury Ilhama Alijewa, pomimo uzasadnionych zarzutów dotyczących braku poszanowania dla standardów demokracji oraz wolności obywatelskich (zgodnie z danymi Freedom House Azerbejdżan jest uznawany za kraj niedemokratyczny) to okres stabilizacji sytuacji wewnętrznej, wzrostu gospodarczego oraz umocnienia pozycji regionalnej i międzynarodowej kraju. Alijew w najbliższych miesiącach będzie musiał sprostać nie konkurencji politycznej, która od lat jest skutecznie marginalizowana, a raczej nowym wyzwaniom przed jakimi staje obecnie Azerbejdżan. Dotychczasowa polityka oparta na szukaniu balansu pomiędzy Moskwą a Zachodem przy jednoczesnej maksymalizacji zysków płynących z sprzedaży surowców naturalnych po raz kolejny zostanie wystawiona na próbę. Zbliżający się szczyt Partnerstwa Wschodniego w Wilnie czy działania na rzecz realizacji Południowego Korytarza Energetycznego będą w istotny sposób determinowały aktywność azerbejdżańskich władz. W tym kontekście nie bez znaczenia pozostaje postawa Kremla, który intensyfikując działania w stosunku do Azerbejdżanu może zastosować szeroki wachlarz środków. Krytyka ministra Siergieja Ławrowa wobec Baku dotycząca „skradzionych” Rosji punktów w konkursie Eurowizji może okazać się najmniejszym z problemów czekających w najbliższym czasie Azerbejdżan. mgr Jan Brodowski – historyk i kulturoznawca, absolwent studiów doktoranckich na Wydziale Studiów Międzynarodowych i Politycznych UJ. W latach 2007-2011 pracował w Ambasadzie RP w Azerbejdżanie. Obecnie prowadzi zajęcia poświęcone Kaukazowi w Instytucie Rosji i Europy Wschodniej UJ. W pracy badawczej zajmuje się szeroko pojętą problematyką kaukaską ze szczególnym uwzględnieniem współczesnej Gruzji i Azerbejdżanu.

14