You are on page 1of 11

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (Ε.ΚΟ.ΜΕ.Ν.

)

ΗΜΕΡΙΔΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ 2013

Διατροφικά συμπληρώματα: Απαραίτητα ή όχι;
Ναι, τα διατροφικά συμπληρώματα είναι απαραίτητα

Αντώνιος Κλόκουζας MSc, PhD
Δρ. Φαρμακολογίας
Διευθύνων Σύμβουλος Pharmasolve United Consulting

Ναι, τα συμπληρώματα διατροφής είναι απαραίτητα

Ορισμός Συμπληρωμάτων Διατροφής:
ΦΕΚ 395/Β/27-2-2004 - διατροφικά προϊόντα αρμοδιότητας ΕΟΦ με σκοπό
τη συμπλήρωση της συνήθους δίαιτας, τα οποία αποτελούν συμπυκνωμένες
πηγές θρεπτικών συστατικών ή άλλων ουσιών με θρεπτικές ή φυσιολογικές
επιδράσεις (π.χ. βρώσιμα εκχυλίσματα φυτών και άλλα συστατικά φυσικής
προέλευσης με θρεπτικά συστατικά, όπως βιταμινούχα, μέταλλα, αμινοξέα,
πρωτεΐνες, αντιοξειδωτικές ουσίες κ.τ.λ.) μεμονωμένων ή σε συνδυασμό, και
τα οποία διατίθενται στο εμπόριο σε δοσιμετρικές μορφές.
Ή
Κοινοτική Οδηγία 2002/46/ΕΚ - τρόφιμα με σκοπό τη συμπλήρωση της
συνήθους δίαιτας, τα οποία αποτελούν συμπυκνωμένες πηγές θρεπτικών
συστατικών ή άλλων ουσιών με θρεπτικές ή φυσιολογικές επιδράσεις,
μεμονωμένων ή σε συνδυασμό, και τα οποία διατίθενται στο εμπόριο σε
δοσιμετρικές μορφές.
Συμπέρασμα: Tα συμπληρώματα διατροφής δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται
ως υποκατάστατο μιας ισορροπημένης δίαιτας και γενικά μπορούν να
θεωρηθούν υπερβολή όταν καταναλώνονται από υγιή άτομα με
ισορροπημένη διατροφή.

Ναι, τα συμπληρώματα διατροφής είναι απαραίτητα

Ποια είναι τα επιχειρήματα αυτών που εναντιώνονται στην χρήση
συμπληρωμάτων διατροφής και πολλές φορές μάλιστα ισχυρίζονται ότι αυτά
αποτελούν “μόδα”;
 Αρκετοί είναι αυτοί που ισχυρίζονται ότι τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι
απαραίτητα, αφού μια φυσιολογική διατροφή μπορεί να μας παρέχει όλα τα
συστατικά που χρειαζόμαστε σε καθημερινή βάση.
 Από την άλλη, οι υπέρμαχοι των συμπληρωμάτων διατροφής, βασίζονται στο
επιχείρημα ότι o σύγχρονος τρόπος ζωής, ο τρόπος παρασκευής και η κακή
ποιότητα των τροφίμων, όπως αυτά επιβεβαιώνονται τελευταία, προκαλούν
αυξημένες θρεπτικές ανάγκες, κυρίως σε βιταμίνες και ανόργανα στοιχεία, που δεν
μπορεί να καλύψει μια φυσιολογική δίαιτα, γι’ αυτό το λόγο η λήψη του ανάλογου
συμπληρώματος διατροφής είναι απαραίτητη.
 Η μέση άποψη ανάμεσα στους εναντίων και στους υπέρμαχους είναι αυτή που
λέει ότι, τα συμπληρώματα διατροφής μπορούν να χρησιμοποιούνται προληπτικά
από όσους έχουν αυξημένες διατροφικές ανάγκες τις οποίες δεν μπορούν να
καλύψουν με σωστή διατροφή, ποιοτική αναβάθμιση του διαιτολογίου τους ή
αύξηση της ποσότητας των προσλαμβανόμενων τροφών.

Ναι, τα συμπληρώματα διατροφής είναι απαραίτητα

 Τα συμπληρώματα διατροφής σίγουρα δεν θα πρέπει να αποτελούν “μόδα”,
όμως είναι απαραίτητα και αναγκαία σε συγκεκριμένες ομάδες ατόμων ακόμη και
με ιατρική συμβουλή. Αυτές οι ομάδες ατόμων σίγουρα έχουν ανάγκη λήψης
θρεπτικών συστατικών μέσω των συμπληρωμάτων διατροφής στην κατάλληλη
όμως δοσολογία, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στις υπερβολικές λήψεις
(μεγαδόσεις) αυτών. Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό
Κανονισμό 432/2012 σχετικά με τους επιτρεπόμενους ισχυρισμούς υγείας που
διατυπώνονται για τα τρόφιμα και τα συμπληρώματα διατροφής, είναι σαφές ότι τα
συμπληρώματα διατροφής μπορούν να φέρουν συγκεκριμένους ισχυρισμούς
υγείας, αλλά θα πρέπει να γίνει κατανοητό από τους καταναλωτές ότι αυτά τα
προϊόντα δεν φέρουν και δεν έχουν ιδιότητες για πρόληψη ή θεραπεία
ασθενειών».
Συμπέρασμα: Η σωστή χρήση των συμπληρωμάτων διατροφής
προϋποθέτει την ύπαρξη ενός ώριμου καταναλωτικού κοινού και ενός
γνώστη συμβούλου υγείας.

Ναι, τα συμπληρώματα διατροφής είναι απαραίτητα

Στοχευμένη και μη στοχευμένη λήψη συμπληρωμάτων διατροφής
Η

στοχευμένη

λήψη

συμπληρωμάτων

διατροφής

είναι

τεκμηριωμένη

και

συγκεκριμένη.
Παραδείγματα:
 χορήγηση συμπληρώματος φολικού οξέος σε μέλλουσες μητέρες με σκοπό την
μείωση του κινδύνου εμφάνισης γενετικών ανωμαλιών (ανωμαλία του νευρικού

σωλήνα: Δισχιδής ράχη, ανεγκεφαλία ), αφού το φολικό οξύ συμβάλλει στην
ανάπτυξη του μητρικού ιστού κατά την εγκυμοσύνη.

 χορήγηση συμπληρώματος σιδήρου σε εγκυμονούσες .
 χορήγηση συμπληρώματος βιταμινών Β2, Β6, Β12 που συμβάλλουν στην
φυσιολογική λειτουργία του νευρικού συστήματος.
 χορήγηση συμπληρώματος σεληνίου που συμβάλλει στην φυσιολογική
θυρεοειδική λειτουργία.

Ναι, τα συμπληρώματα διατροφής είναι απαραίτητα

Η μη στοχευμένη λήψη συμπληρωμάτων διατροφής απευθύνεται σε αυτούς που
γενικά πιστεύουν ότι απουσιάζουν θρεπτικά συστατικά από την τροφή που

λαμβάνουν.
Χαρακτηριστικά μιας μη στοχευμένης λήψης συμπληρωμάτων διατροφής

 δεν είναι τεκμηριωμένη
 περιλαμβάνει κυρίως «πολυβιταμινούχα» προϊόντα, δηλαδή προϊόντα με πλήθος
θρεπτικών συστατικών
 θεωρείται ως ένα είδος «ασφάλειας» για όσους λαμβάνουν τέτοια προϊόντα
Η μη στοχευμένη λήψη συμπληρωμάτων διατροφής είναι προαιρετική, δεν πρέπει

να αποτελεί δικαιολογία για την αντιμετώπιση ενός ανθυγιεινού τρόπου ζωής και δεν
πρέπει να συνοδεύεται από μεγαδόσεις.

Ναι, τα συμπληρώματα διατροφής είναι απαραίτητα

Τα συμπληρώματα διατροφής είναι ή μπορούν να αποδειχτούν χρήσιμα σε
συγκεκριμένες κατηγορίες ατόμων που για κάποιο λόγο ποιοτικά δεν μπορούν
να βελτιώσουν το διαιτολόγιο τους, όπως:
όσοι ζουν κι εργάζονται έντονα
όσοι διατρέφονται μονομερώς
εφήβους
γυναίκες κατά την διάρκεια της περιόδου και της εγκυμοσύνης
καπνιστές
όσοι βρίσκονται σε κατάσταση έντονου άγχους
άτομα που ακολουθούν υποθερμιδικές δίαιτες
όσοι δεν διατρέφονται σωστά κι ασκούνται και ειδικότερα οι αθλητές
που υποβάλλονται σε σκληρές προπονήσεις
 άτομα τα οποία έχουν αυξημένες ανάγκες κατά περιόδους και ειδικότερα
ασθενείς και χρήστες συγκεκριμένων φαρμάκων
 όσοι έχουν πρόβλημα στην απορρόφηση κάποιων βιταμινών,
ανόργανων στοιχείων ή άλλων θρεπτικών συστατικών ή έχουν
αυξημένη αποβολή θρεπτικών συστατικών λόγω κάποιας
συγκεκριμένης κατάστασης.







Ναι, τα συμπληρώματα διατροφής είναι απαραίτητα

Πρόσληψη Βιταμινών & Ανόργανων στοιχείων
Έλλειψη

Τοξικότητα

Πρόσληψη

Συνιστώμενη ημερήσια
πρόσληψη (ΣΗΠ)

Ανώτερο ανεκτό
επίπεδο πρόσληψης

Ναι, τα συμπληρώματα διατροφής είναι απαραίτητα

Δεδομένα μιας αρνητικής μελέτης με χρήση συμπληρώματος διατροφής
 SELECT: Selenium and Vitamin E Cancer Prevention Trial
 Κλινική μελέτη πρόληψης καρκίνου του προστάτη: >35,000 άνδρες, > 50 ετών,
λήψη σεληνίου 200 μg/ημερησίως ή 400 IU βιταμίνης Ε ξεχωριστά ή σε
συνδυασμό
 5,5 έτη μετά την έναρξη της μελέτης, τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η λήψη
σεληνίου και βιταμίνης Ε, ξεχωριστά ή σε συνδυασμό δεν μειώνει την συχνότητα
εμφάνισης καρκίνου του προστάτη, με αποτέλεσμα η μελέτη να διακοπεί
 ακολούθησε μετα-παρακαλούθηση των συμμετεχόντων για 1,5 έτη και βρέθηκε
αύξηση της συχνότητας εμφάνισης καρκίνου του προστάτη κατά 17% μόνο στην
ομάδα αυτών που λάμβαναν βιταμίνη Ε.

Σχολιασμός των δεδομένων
 Ημερήσια λήψη βιταμίνης Ε στην μελέτη SELECT = 400 IU = Μεγαδόση .
Σ.Η.Π. βιταμίνης Ε = 18 IU - Πλειοψηφία πολυβιταμινούχων = 60 IU βιτ. Ε
 Σύγκριση αποτελεσμάτων με κλινική μελέτη πρόληψης καρκίνου του
πνεύμονα Alpha Tocopherol Beta Carotene (ATBC) = 50 IU
 Δεν εξετάσθηκε η γενετική βάση αυτών που εμφάνισαν καρκίνο του προστάτη
ούτε εξετάσθηκε εάν το συγκεκριμένο αποτέλεσμα της βιτ. Ε σχετίζεται με το
επίπεδο της ή και άλλων θρεπτικών συστατικών πριν την έναρξη της μελέτης
 Ο συνδυασμός βιταμίνης Ε και σεληνίου δεν προκάλεσε αύξηση του κινδύνου
εμφάνισης καρκίνου του προστάτη

Ναι, τα συμπληρώματα διατροφής είναι απαραίτητα

Επιτρεπόμενοι ισχυρισμοί υγείας που διατυπώνονται για τα συμπληρώματα
διατροφής - Ευρωπαϊκός Κανονισμός 432/2012
Παραδείγματα
Θρεπτικά
συστατικά,
ουσίες,
τρόφιμα
ή
κατηγορίες τροφίμων

Ισχυρισμός

Όροι χρήσης του ισχυρισμού

Monascus purpureus
(κόκκινος μύκητας
ανεπτυγμένος σε ρύζι)

Η μονακολίνη Κ από κόκκινο
μύκητα
ανεπτυγμένο
σε
ρύζι
συμβάλλει στη διατήρηση των
φυσιολογικών
επιπέδων
χοληστερόλης στο αίμα

Τα
ευεργετικά
αποτελέσματα
εξασφαλίζονται με την ημερήσια
πρόσληψη 10 mg μονακολίνης Κ
από
παρασκευάσματα
κόκκινης
μαγιάς ανεπτυγμένης σε ρύζι

Εικοσαπενταενοϊκό οξύ
και εικοσιδυαεξαενοϊκό
οξύ (EPA/DHA)

Το EPA και το DHA συμβάλλουν στη
φυσιολογική
λειτουργία
της
καρδιάς

Τα
ευεργετικά
αποτελέσματα
εξασφαλίζονται με την ημερήσια
πρόσληψη 250 mg ΕΡΑ και DHA

Φυτοστερόλες &
φυτοστανόλες

Οι
φυτοστερόλες/φυτοστανόλες
συμβάλλουν στη διατήρηση των
φυσιολογικών
επιπέδων
χοληστερόλης στο αίμα

Τα
ευεργετικά
αποτελέσματα
εξασφαλίζονται με την ημερήσια
πρόσληψη
τουλάχιστον
0,8
g
φυτοστερολών/ στανολών

Ενεργός άνθρακας

Ο ενεργός άνθρακας συμβάλλει στη
μείωση
του
υπερβολικού
μετεωρισμού μετά το φαγητό

Τα
ευεργετικά
αποτελέσματα
εξασφαλίζονται με 1 g το οποίο θα
πρέπει να λαμβάνεται τουλάχιστον
30 λεπτά πριν από το γεύμα και 1 g
αμέσως μετά το γεύμα

Ναι, τα συμπληρώματα διατροφής είναι απαραίτητα

Επιτρεπόμενοι ισχυρισμοί υγείας που διατυπώνονται για τα συμπληρώματα
διατροφής - Ευρωπαϊκός Κανονισμός 432/2012
Παραδείγματα…
Θρεπτικά
συστατικά,
ουσίες,
τρόφιμα
ή
κατηγορίες τροφίμων

Ισχυρισμός

Όροι χρήσης του ισχυρισμού

Μελατονίνη

Η μελατονίνη
συμβάλλει
στη
μείωση του χρόνου που χρειάζεται
κανείς για να κοιμηθεί

Τα
ευεργετικά
αποτελέσματα
εξασφαλίζονται με την κατανάλωση
1 mg
μελατονίνης
πριν την
κατάκλιση

Χιτοζάνη

Η
χιτοζάνη
συμβάλλει
στη
διατήρηση
των
φυσιολογικών
επιπέδων χοληστερόλης στο αίμα

Τα
ευεργετικά
αποτελέσματα
εξασφαλίζονται με την ημερήσια
πρόσληψη 3 g χιτοζάνης

Β-γλυκάνες

Οι Β-γλυκάνες συμβάλλουν στη
διατήρηση
των
φυσιολογικών
επιπέδων χοληστερόλης στο αίμα.

τα
ευεργετικά
αποτελέσματα
εξασφαλίζονται με την ημερήσια
πρόσληψη 3 g β-γλυκανών από
βρώμη, πίτυρο βρώμης, κριθάρι,
πίτυρο κριθαριού ή από μείγματα
των εν λόγω β-γλυκανών

Βιταμίνη Κ

Η βιταμίνη Κ συμβάλλει στη
διατήρηση
της
φυσιολογικής
κατάστασης των οστών

-