គំនត

ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាក់ដក
ឹ នាំ
ព្រះពុទស
្ធ ាសនា
ការវាយតម្លឆ
ៃ ំ្នា
២០០៨-២០១២
ខែតុលា ឆ្នាំ ២០១២

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

អំពីការវាយតម្លៃ
ការវាយតម្លៃទៅលើគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា នៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ធ្វើ
ឡើងតាមរយៈការពិនិត្យឡើងវិញនូវឯកសាររបស់កម្មវិធី ព្រមទាំងទិន្នន័យជាលក្ខណៈបរិមាណ
ំ ន
ួ ៥ រួមមាន ខេតក
ំ ង់ធំ ខេតក
ំ ត ខេតស
ូ បានពីខត
េ ច
្ត ន
្ត ព
្ត ព
្ត ៀមរាប ខេតតា
្ត កែវ
និង គុណភាព ប្រមល
ើ ម្ភាសន៍ជាមួយអ្នកពាក់ពន
័ ្ធ និង អ្នកអនុវត្តនស
៍ កម្មភាពសំខាន់ៗ រួមទាំង
្ត វ
្រៃ ង
ែ ។ ការធ្វស
និង ខេតព
តំណាងក្រសួងធម្មការ និង សាសនា មន្ទីរធម្មការ និង សាសនាខេត្ត តំណាងការិយាល័យអង្គការ
យូនស
ី ហ
ិ លថ្នាកក

ុ កម្មវធ
ិ ម
ី យ

េ ្វ មន្រអ
ី្ត ង្គការមិនមែនរដ្ឋាភបា

្រោ ជាតិ ព្រះសង្ឃ និង អ្នកចូលរួមក្នង
ចំនួន។ ការអង្កេតជាលក្ខណៈគុណភាព ត្រូវបានធ្វើទៅលើអ្នកចូលរួមកម្មវិធីនៅក្នុងខេត្តទាំង ៥
ចំនួនជាង ១៥ ថ្ងៃ ក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ ២០១២។ ការពិភាក្សាជាក្រុមចំនួន ២០ លើក ត្រូវបានធ្វើឡើង
ជាមួយអ្នកចូលរួមកម្មវិធី (មនុស្សពេញវ័យ កុមារ និង ព្រះសង្ឃ) នៅក្នុងអំឡុងពេលតែមួយ។
គោលបំណងនៃការវាយតម្លៃ គឺដើម្បីផ្តល់នូវទិន្នន័យពាក់ព័ន្ធទូលំទូលាយ និង ទាន់ពេលវេលា
សម្រាប់ជាព័ត៌មានដល់ការតម្រង់ទិសកម្មវិធីនាពេលអនាគត និង រួមចំណែកដល់ការរៀនសូត្រ
ទូទាំងប្រទេសជាតិ។
សេចក្តីថែ្លងអំណរគុណ
ក្រុមការងារវាយតម្លៃ សូមសម្តែងនូវការដឹងគុណចំពោះ ឯ.ឧ. ដោក ណារិន លោក ឆើម ឆាត
លោក ហ៊រ ស៊ីលីន នៃក្រសួងធម្មការ និង សាសនា ប្រធានមន្ទីរធម្មការ និង សាសនាខេត្ត និង ជន
បង្គោល BLI រួមមានលោក តា ដាំផេង លោក ជុំ ឯម លោក មុំ ចាន់ដារា លោក ហឿន យុិនធី
លោក វណ្ណ ប៊ុនណា លោក តាន់ តៃជ្រាន់ ព្រះតេជគុន អឿន សំអាត ការិយាល័យសម្តេចព្រះ
សង្ឃរាជនៃពះ
្រ រាជាណាចក្រកម្ពជា
ុ លោក ហ៊ង
ី យ៉ាន សាកលវិទយា
្ ធិការង បុគល
្គ ក
ិ ការិយាល័យ
អង្គការយូនីសេហ្វប្រចាំប្រទេស រួមមានលោកស្រី Souad Al Hebshi លោកស្រី Ulrike Gilbert-

Nandra លោក ជា ប៊ុនធី និង Gabrielle Robens បុគ្គលិកអង្គការយូនីសេហ្វ ផ្នែកការពារកុមារ
ប្រចាំតំបន់ ៖ លោក ជួន សូយ៉ន លោក ចែម ផល្លា និង លោក រតនៈ ជីវិត លោក ប្រាង ចន្ធី អង្គការ
សង្គ្រោះកុមារកម្ពុជា ៖ លោក សាន វណ្ណឌីន និង សហការីនៃអង្គការដៃគូផ្តល់មេត្តា (ភី.ស៊ី)
ព្រមទាំងអ្នកចូលរួមក្នុងកម្មវិធីជាច្រើនទៀត មនុស្សពេញវ័យ កុមារ អ្នកស្ម័គ្រចិត្ត និង ធាតុចូល
ទាំងឡាយដ៏មានតម្លៃ ពីព្រះសង្ឃនៅក្នុងសហគមន៍ និង នៅថ្នាក់កំពូលក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ។
ទីប្រឹក្សាដឹកនាំ សូមថ្លែងអំណរគុណចំពោះលោកស្រី Ulrike Gilbert-Nandra អ្នកឯកទេសផ្នែក
េ ្វ ជាពិសស
េ ចំពោះការគាំទផ
្រ ក
ែ្ន បច្ចក
េ ទេសក្នង
មេរោគអេដស៍នអ
ៃ ង្គការយូនស
ី ហ
ុ រយៈពេលធ្វើ
ការវាយតម្លៃ និង រយៈពេលសរសេររបាយការណ៍នេះ។ សូមថ្លែងអំណរគុណជាពិសេសចំពោះ
Nikki Ward លោក សាវ៉ាត លោក កំសត់ និង លោក ភីម ផងដែរ។
សមាសភាពក្រុមការងារវាយតម្លៃ

Jo Kaybryn

ទីប្រឹក្សាដឹកនាំ

ហឿន សុភ័ក្រ្ត អ្នកបកប្រែ
តុង សុប្រាជ្ញ

អ្នកបកប្រែ

ម៉ក់ ចន្ថាណារី
ហង្ស ផល្ល ី
ព្រំ វិសិដ ្ឋ

អ្នកស្រាវជ្រាវ
អ្នកស្រាវជ្រាវ
អ្នកស្រាវជ្រាវ

5

មាតិកា
អក្សរកាត់ ......................................................................................................................... ១0
មូលន័យសង្ខេប ............................................................................................................... ១១
គោលបំណងនៃការវាយតម្លៃ ............................................................................................ ២៣
វិសាលភាព និង វិធីសាស្រ្ត ................................................................................................ ២៧
វិសាលភាព ...................................................................................................................... ២៧
វិសាលភាពភូមិសាស្រ្ត ...................................................................................................... ២៧
វិធីសាស្រ្ត ......................................................................................................................... ២៧
អំពីអ្នកចូលរួមក្នុងការវាយតម្លៃ ......................................................................................... ២៩
ដែនកំណត់ ..................................................................................................................... ៣១
ការគិតគូរពីក្រមសីលធម៌ ................................................................................................. ៣២
ការណែនាំអំពីគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា ................................................... ៣៣
ការអនុវត្ត ........................................................................................................................ ៣៧
របកគំហ៊ើញ .................................................................................................................... ៤១
វិសាលភាពគ្របដណ្តប់របស់អង្កេត និង អ្នកចូលរួមក្នុងក្រុមពិភាក្សា ................................. ៤១
- ការចូលរូមក្នុងសកម្មភាព ................................................................................................. ៤៥
ភាពពាក់ព័ន្ធ ..................................................................................................................... ៤៧
- ភាពពាក់ព័ន្ធទៅនឹងគោលនយោបាយជាតិ ....................................................................... ៤៧
- ភាពពាក់ព័ន្ធទៅនឹងយុទ្ធសាស្រ្តអង្គការយូនីសេហ្វ ........................................................... ៥១
- ភាពពាក់ព័ន្ធចំពោះប្រពលរដ្ឋដែលងាយរងគ្រោះបំផុត ..................................................... ៥៤
វិសាលភាពគ្របដណ្តប់ និង ប្រសិទ្ធភាព ............................................................................ ៥៦
ប្រសិទ្ធផល ...................................................................................................................... ៦0
ឥទ្ធិពល ............................................................................................................................ ៦២
- ការគាំទ្រខាងស្មារតី និង ដែលមានប្រយោជន៍សម្រាប់កុមារងាយរងគ្រោះ ......................... ៦២
-ការគាំទ្រខាងស្មារតី និង ខាងប្រតិបត្តិ សម្រាប់មនុស្សពេញវ័យដែលងាយរងគ្រោះ ............ ៦៧
- កាលានុវត្តភាពពិត និង កាលានុវត្តភាពដែលអាចនឹងមាន ................................................. ៦៩
- មនុស្សពេញវ័យដែលងាយរងគ្រោះ ................................................................................ ៧១
- ការលើកស្ទួយសិទ្ធិ ....................................................................................................... ៧៣
- ការមាក់ងាយ និង ការរើសអើង ........................................................................................ ៧៥
- តួនាទីរបស់ព្រះសង្ឃ ....................................................................................................... ៧៩
និរន្តរភាព..........................................................................................................................៨0
- ការគ្រប់គ្រង និង ភាពជាម្ចាស់នៃគំនិតផ្តួចផ្តើម .................................................................. ៨៣

កាងារពាក់ព័ន្ធនឹងកិច្ចការពារកុមារ ..................................................................................៨៧
សេចក្តីសន្និដ្នាន ................................................................................................................ ៨៩
អនុសាសន៍ .................................................................................................................... ៩៣
ក្រសួងធម្មការ និង សាសនា .............................................................................................. ៩៣
ភាពជាអ្នកដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា និង ឋានានុក្រម ............................................................ ៩៥
អង្គការយូនីសេហ្វ ............................................................................................................. ៩៧
បញ្ជីឈ្មោះឯកសារយោង ............................................................................................... ៩៩
ការអង្កេត ...................................................................................................................... ១០៣

តារាងរូបភាព
រូបភាពទី ១ ៖ អ្នកចូលរួមក្នុងការអង្កេតតាមខេត្ត និង អ្នកចូលរួមក្នុងកម្មវិធី គិតជាសមាមាត្រ . ៣០
រូបភាពទី ២ ៖ ព័ត៌មានលម្អិតស្តីពីអ្នកចូលរួមទាំងអស់ក្នុងការវាយតម្លៃតាមខេត្ត ................... ៣០
រូបភាពទី ៣ ៖ ចំនន
ួ ស្រក
ុ ឃុំ និង វត្ត ដែលចូលរួមជាថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំកង
ុ្ន ព្រះពុទសា
្ធ សនា តាមឆ្នាំ ..... ៣៥
រូបភាពទី ៤ ៖ ចំនួនអ្នកចូលរួមជាមនុស្សពេញវ័យ និង កុមារ តាមខេត្ត (ឆ្នាំ២០១១) ............ ៣៥
រូបភាពទី ៥ ៖ ថវិកាប្រចាំឆ្នាំតាមខេត្ត និង តាមឆ្នាំ ២០០៨-២០១២ ...................................... ៣៦
រូបភាពទី ៦ ៖ របាយអាយុអ្នកផ្តល់ចម្លើយក្នុងការអង្កេត តាមភេទ ........................................ ៤១
រូបភាពទី ៧ ៖ អាយុអ្នកចូលរួមក្នុងក្រុមពិភាក្សាតាមខេត្ត និង តាមភេទ ................................ ៤២
រូបភាពទី ៨ ៖ ទំហំគ្រួសារតាមខេត្ត .................................................................................... ៤២
រូបភាពទី ៩ ៖ ប្រាក់ចំណូលក្នុងគ្រួសារក្នុង ១ ខែ តាមខេត្ត ................................................... ៤៣
់ ណ
់ ក្នង
្ត ក្នង
រូបភាពទី ១០ ៖ ប្រាកច
ំ ល
ូ ក្នង
ុ ម្នាកៗ
ុ ១ ខែ បែងចែកតាមខេតនៅ
ុ ទម្រងតា
់ រាង .......... ៤៣
់ ណ
់ ក្នង
្រា ក
ិ្វ ........... ៤៣
រូបភាពទី ១១ ៖ ប្រាកច
ំ ល
ូ ក្នង
ុ ម្នាកៗ
ុ ១ ខែ បែងចែកតាមខេត្ត ក្នង
ុ ទម្រងក
់ ហ
រូបភាពទី ១២ ៖ ប្រាក់ចំណូលប្រចាំឆ្នាំ ជាមធ្យមក្នុងមួយគ្រួសារ បែងចែកតាមខេត្ត .............. ៤៤
រូបភាពទី ១៣ ៖ ស្រ្តីជាសមាជិកក្រុមជួយខ្លួនឯង ដែលចូលរួមប្រជុំទៀងទាត់ក្នុងវគ្គតាំងសម្មាធិ
នៅក្នុងវត្ត .................................................................................................................... ៤៤
រូបភាពទី ១៤ ៖ រយៈពេលចូលរួមក្នុងកម្មវិធីរបស់កម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា
បែងចែកតាមខេត្ត ....................................................................................................... ៤៥
រូបភាពទី ១៥ ៖ ការចូលរួមក្នុងសកម្មភាពរបស់កម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា
ទៅតាមប្រភេទផ្សេងៗគ្នា ............................................................................................. ៤៦
រូបភាពទី ១៦ ៖ ផ្អែកលើទិន្ន័យនៃការពិនិត្យតាមដានឆ្នាំ ២០១២ (១១) ................................ ៥៦
រូបភាពទី ១៧ ៖ សកម្មភាពសំខាន់បំផុតសម្រាប់អ្នកចូលរួម តាមខេត្ត .................................. ៥៧
រូបភាពទី ១៨ ៖ កុមារដែលជួបជុំទៀងទាត់នៅក្នុងវត្តសម្រាប់វគ្គគាំទ្រ.................................... ៦៣

រូបភាពទី ១៩ ៖ កុមារដែលជួបជុំទៀងទាត់នៅក្នុងវត្តសម្រាប់វគ្គគាំទ្រ................................... ៦៥
រូបភាពទី ២០ ៖ សមាជិកក្រុមជួយខ្លួនឯងជាមួយកូនរបស់គាត់ ............................................ ៦៧
រូបភាពទី ២១ ៖ សកម្មភាពដែលគេគិតថាមានសារៈសំខាន់បំផុត ដោយអ្នកចូលរួមជាមួយគំនិត
ផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា ............................................................................ ៦៨
រូបភាពទី ២២ ៖ ការចំណាយសាច់ប្រាក់តាមភេទ .............................................................. ៧៥
រូបភាពទី ២៣ ៖ សមាមាត្រសី្ត្រ និង បុរស ដែលគេបប
ំ ក
ែ ចេញពីសកម្មភាពសង្គម ៖ ទិនន
្ន យ
័ ការ
វាយតម្លៃគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនាឆ្នាំ ២០១២ ...................................... ៧៥
រូបភាពទី ២៤ ៖ សមាមាត្រស្រ្តី និង បុរសដែលគេបំបែកចេញពីសកម្មភាពសង្គម ៖ ទិន្នន័យឆ្នាំ
២០១០ សន្ទស្សន៍ការមាក់ងាយ .................................................................................. ៧៦
រូបភាពទី ២៥ ៖ សមាមាត្រសី្ត្រ និង បុរស ដែលបានបំបក
ែ ចេញពីសកម្មភាពសាសនា ៖ ទិនន
្ន យ

ឆ្នាំ ២០១០ សន្ទស្សន៍ការមាក់ងាយ ............................................................................. ៧៦
រូបភាពទី ២៦ ៖ អារម្មណ៍មាក់ងាយផ្ទៃក្នុង តាមភេទ ក្នុងកំឡុងពេលជាង ១២ ខែកន្លងទៅ ៖
ទិន្នន័យការវាយតម្លៃគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ឆ្នាំ២០១២ ................ ៧៧
រូបភាពទី ២៧ ៖ អារម្មណ៍ការមាក់ងាយខាងក្នុង តាមភេទ ក្នុងកំឡុងពេលជាង ១២ ខែកន្លងទៅ
ទិន្នន័យឆ្នាំ ២០១០ សន្ទស្សន៍ការមាក់ងាយ ................................................................... ៧៨

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

មូលន័យសង្ខេប
សេចក្តីផ្តើមនៃគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា
គំនត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ
្រ ពុទសា
្ធ សនា បានកកើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៩៧ ក្នង
ុ ប្រទស
េ ថៃ ដែលជា

ផ្នែកមួយនៃយុទ្ធសាស្រ្តតំបន់របស់អង្គការយូនីសេហ្វសម្រាប់ព្រះពុទ្ធសាសនា ពាក់ព័ន្ធនឹងការ

ឆ្លយ
ើ តបចំពោះមេរោគអេដស៍ និង ជម្ងអ
ឺ ដ
ុ មហាអនុតប
ំ ន់ទនេម
េ ស៍ នៅក្នង
្ល គ
េ ង្គ (ម.អ.ប.ទ.ម.គ.)១។
ដោយមានការគាំទ្រពីអង្គការយូនីសេហ្វ គំនិតផ្តួចផ្តើមនេះត្រូវបានក្រសួងធម្មការ និង សាសនា

ទទួលស្គាល់ឱ្យដំណើរការជាផ្លូវការក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជានៅពីឆ្នាំ ២០០០។ ការវាយតម្លៃ

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនានេះ ត្រូវបានអង្គការយូនីសេហ្វចាប់ផ្តើមអនុវត្តន៍នៅ
ក្នុងឆ្នាំ ២០០៧។ ក្នុងរយៈពេលអនុវត្តន៍សម្មភាពរបស់ខ្លួន គំនិតផ្តួចផ្តើមនេះបានពង្រីកកម្មវិធី

គ្របដណ្តប់ពីចំនួន ៧ ខេត្ត ទៅចំនួន ១៤ ខេត្ត ហើយបច្ចុប្បន្ននេះ បានគ្របដណ្តប់លើមនុស្ស

ពេញវ័យដែលរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ចំនួន ២.៣០០ នាក់ និង កុមារចំនួន ១.៥០០ នាក់

នៅក្នង
ុ សហគមន៍ចន
ំ ន
ួ ២៣៩ ក្នង
ុ ខេតច
ំ ន
ួ ១០។ បុរស និង ស្រទា
ំ នេះបានចូលរួមក្នង
ុ កិចប
្ច ជ
្ត ន
ី្ត ង
្រ ំុ
ៃ ម
ុ្រ ជួយខ្លន
ួ ឯងនៅតាមវត្តអារាម ដែលព្រះសង្ឃជាអ្នកដឹកនាំវគ្គតាង
ំ សម្មាធនៅ
ិ មុន
ទៀងទាត់នក
្រ ជា
ំុ ធម្មតាចំនន
ី ស។ សមាសភាគនៃគន
្ច ជ
ួ ២ លើក ក្នង
ុ មួយត្រមា
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំ
ពេលកិចប

ព្រះពុទ្ធសាសនា សម្រាប់ឈានឱ្យបានដល់ក្រុមកុមារងាយរងគ្រោះ គឺតាមទម្រង់វគ្គប្រជុំជាក្រុម

ុ មួយត្រមា
្ភ ម្រាប់
នៅតាមវត្តអារាម ២ លើក ក្នង
ី ស ហើយកុមារទាំងនោះបានទទួលប្រាកឧ
់ បត្ថមស

ថ្លធ
ៃ ដ
ើ្វ ណ

រើ ប្រាកប
ិ បន្តច
ួ ផ្សង
ួ ទៀត
់ ន្តច
េ ទៀត និង ជាពិសស
េ សម្ភារៈសម្រាបរ
់ ៀនសូតម
្រ យ
ួ ចំនន

ផងដែរ។

កិច្ចព្រមព្រៀងមួយដែលមានតាំងពីឆ្នាំ ២០០៤ មក តាមរយៈផែនការការងារប្រចាំឆ្នាំ ត្រូវបាន
ចុះហត្ថលេខាដោយក្រសួងធម្មការ និង សាសនា មន្ទីរធម្មការ និង សាសនាខេត្ត និង អង្គការ

យូនីសេហ្វ ដើម្បីផ្តល់ការគាំទ្រផ្នែកបច្ចេកទេស និង ហិរញ្ញវត្ថុ ព្រមទាំងកសាងសមត្ថភាពមន្ត្រី

បុគ្គលិករាជការ និង ព្រះសង្ឃ ហើយនិងអភិវឌ្ឍន៍សម្ភារៈឯកសារសម្រាប់បណ្តុះបណ្តាល។ ការ

គាំទរ្រ បស់អង្គការយូនស
ី ហ
ើ ង
េ ្វ បានផ្តោតទៅលើការធ្វយ
៉ា ណាឱ្យសេវាបានទៅដល់មនុសស្ ពេញ
ើ ប្រសទ
្ធ ពនៃការឆ្លយ
ើ តបចំពោះមេរោគ
ែ សំដៅបង្កន
ិ ភា
វ័យ និង កុមារ និង មានរយៈពេលយូរអង្វង

អេដស៍ និង ជម្ងឺអេដស៍។

គោលបំណង
ការវាយតម្លន
ៃ ះេ មានបំណងប៉ានស
់ ន
្មា មើលការបំពញ
េ មុខងារអង្គការ និង គំនត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំ
ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា នៅចន្លោះឆ្នាំ ២០០៨ និង ២០១២ រួមទាំងប្រសិទ្ធភាព និង ប្រសិទ្ធផលនៃ

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា។ ការវាយតម្លៃនេះផងដែរ ក៏ស្វែងរកការពិនិត្យមើល

័ នៃគន
្រ ល់បគ
សមត្ថភាពស្ថាបន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ វាយតម្លល
ៃ ទ្ធផលកម្មវធ
ិ ទា
ី ក់ទន
ិ នឹងការផ្តលក
់ ច
ិ គា
្ច ទ
ំ ដ
ុ ល
្គ

រដែលរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍នៅតាមផ្ទះ ផ្តលជា
និង គ្រសា
់ អនុសាសន៍សព
ី្ត វី ធ
ិ ដា
ី ក់បញ្ចល

់ រសម្របតាម និង
ការងារកិចកា
្ច រពារកុមារ និង រៀបចំជាបទពិសោធន៍ និង អនុសាសន៍សម្រាបកា

េ ត្រវូ បានបង្ហាញផ្លវូ ដោយគោលការណ៍សម្រាបកា
់ រវាយ
ធ្វវើ សោ

ធនកម្មកម្មវធ
ិ ។
ី ការវាយតម្លន
ៃ ះ

ផ្តួចផ្តើមគំនិតដោយការិយាល័យអង្គការយូនីសេហ្វប្រចាំតំបន់អាស៊ីបព៌ា
ូ និង ប៉ាស៊ីហ្វិក (អ៊ា.ប្រូ) និង ការិយាល័យ

ប្រចាំប្រទេសនានា គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនានេះ ត្រូវបានណែនាំឱ្យអនុវត្តន៍នៅក្នុងប្រទេសចំនួនប្រាំ
រួមមាន ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ប្រទេសចិន ប្រទេសឡាវ ប្រទេសមីយ៉ានម
់ ៉ា និង ប្រទេសវៀតណាម នៅក្នុងមហា
អនុតំបន់ទនេ្លមេគង្គ រវាងឆ្នាំ ១៩៩៨ និង ឆ្នាំ ២០០៤។ មិនមានប្រភពច្បាស់លាស់។

11

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

តម្លៃជំនួយអភិវឌ្ឍន៍នៃអង្គការ ដើម្បីការអភិវឌ្ឍន៍ និង សហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច (OECD DAC)

ក៏ដូចជា “ស្តង់ដារបាយការណ៍វាយតម្លៃរបស់អង្គការយូនីសេហ្វ ដែលបានសម្របតាមក្រុមវាយ
ៃ ង្គការសហប្រជាជាតិ” ដែរ។ ការវាយតម្លន
ៃ ះ

ចន្លោះខែកក្កដា និង ខែ
េ ត្រវូ បានអនុវត្តននៅ
តម្លអ

្ន យ
័ ជាលក្ខណៈបរិមាណ និង ទិនន
្ន យ
័ ជាលក្ខណៈគុណភាពនៅ
កញ្ញា ឆ្នាំ ២០១២ និង ប្រមល
ូ ទិនន

ក្នុងខេត្តចំនួន ៥ ក្នុងចំណោមខេត្តចំនួន ១០។ ការប្រមូលទិន្នន័យមានរយៈពេល ១៥ ថ្ងៃនៅក្នុង

ខែសីហា។ នៅក្នុងអំឡុងពេលប្រមូលទិន្នន័យ វិធីសាស្រ្តដែលបានប្រើ មានទាំងការពិនិត្យលើ

ឯកសារមានស្រាប់ សម្ភាសន៍ជាមួយអ្នកតាក់តែងគោលនយោបាយសំខាន់ៗ អ្នកអនុវត្តន៍ និង

បុគ្គលិកបច្ចេកទេស ក្រុមពិភាក្សាជាមួយស្រ្តី បុរស និង កុមារដែលរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍

ក្រុមពិភាក្សាជាមួយព្រះសង្ឃ ការអង្កេតលើមនុស្សពេញវ័យដែលរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍

េ មើលអន្តរកម្មកង
ុ និង ឥរិយាបថបុគល
ុ្ន ក្រម
្គ ។ មនុសស្ ពេញវ័យ និង កុមារសរុបចំនន

និង ការសង្កត
៣៥៧ នាក់ បានចូលរួមនៅក្នុងការវាយតម្លៃនេះ ក្នុងនោះមានមនុស្សពេញវ័យចំនួន ២១៤ នាក់

បានចូលរួមក្នុងការអង្កេតជាលក្ខណៈបរិមាណ មានស្រ្តី បុរស កុមារ និង ព្រះសង្ឃចំនួន ១១៦
នាក់/អង្គ បានចូលរួមក្នង
ុ ក្រម
ួ ២៧ នាក់ ជាតំណាងរដ្ឋាភបា
ិ ល អង្គការមិនមែន
ុ ពិភាក្សា និង ចំនន

រដ្ឋាភិបាល គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា និង អង្គការយូនីសេហ្វ។ លទ្ធផលដំបូងនៃ

ការវាយតម្លៃ ត្រវូ បានពិភាក្សាជាមួយតំណាងមកពីកស
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម

្រ ង
ួ ធម្មការ និង សាសនា និង គំនត
ថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា។

វិធីសាស្ត្រ
ការប្រមូលទិន្នន័យនៅតាមមូលដ្ឋាន ត្រូវបានធ្វើឡើងមានរយៈពេល ១៥ ថ្ងៃជាប់ៗគ្នានៅក្នុងខែ

្រ ះ
េ រួមមាន ការពិនត
៉ា ទូលទ
សីហា។ វិធសា

ស្តន
ិ យ្ អក្សរសាស្ត្រយង
ំ លា

យ ការធ្វស
ើ ម្ភាសន៍មនុសស្

សំខាន់ៗដែលឆ្លើយតបសំណួរផ្តល់ព័ត៌មាន ដូចជាអ្នករៀបចំគោលនយោបាយ អ្នកអនុវត្តន៍ និង

ី្រ គ
ុ ល
្រ ក
ែ្ន បច្ចក
េ ទេស ការពិភាក្សាក្នង
ុ គោលដៅ រួមមានស្តី្រ បុរស និង កុមារដែល
មន្តប
្គ ក
ិ គាំទផ
ុ ក្រម

បានទទួលរងការប៉ះពាល់ដោយមេរោគអេដស៍ ការពិភាក្សាក្នុងក្រុមគោលដៅ រួមមានព្រះសង្ឃ

ការធ្វើអង្កេតទៅលើមនុស្សពេញវ័យ ដែលបានទទួលរងការប៉ះពាល់ដោយមេរោគអេដស៍ និង

ការសង្កេតមើលអន្តរសកម្មភាពរបស់ក្រុម ព្រមទាំងអាកប្បកិរិយាប្រព្រឹត្តរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ នៅ

ូ ទិនន
ក្នង
ុ ពេលប្រមល
្ន យ
័ នោះ។ សរុបទាំងអស់គមា
ឺ នមនុសស្ ពេញវ័យ និង កុមារចំនន
ួ ៣៥៧ នាក់

ដែលបានចូលរួមក្នុងការវាយតម្លៃនេះ ក្នុងនោះមានមនុស្សពេញវ័យចំនួន ២១៤ នាក់ បានចូល

រួមក្នុងអង្កេតជាលក្ខណៈបរិមាណ មានស្ត្រី បុរស កុមារ និង ព្រះសង្ឃចំនួន ១១៦ នាក់/អង្គ ក្នុង
ក្រុមគោលដៅពិភាក្សា និង មានចំនួន ២៧ នាក់ជាមន្ត្រី រាជរដ្ឋាភិបាល មន្ត្រីបុគ្គលិកអង្គការ

មិនមែនរដ្ឋាភិបាល តំណាងថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា និង តំណាងអង្គការយូនីសេហ្វ។ របក

គំហ៊ើញបឋមទទួលបានពីការវាយតម្លៃនេះ ត្រូវបានយកមកពិភាក្សាគ្នាជាមួយតំណាងក្រសួង
ធម្មការ និង សាសនា និង ថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា។

អំពីអ្នកចូលរួមក្នុងការវាយតម្លៃ
អ្នកចូលរួមនៅក្នុងការវាយតម្លៃភាគច្រើនជាស្រ្តី មានអាយុចន្លោះពី ៣០ និង ៤៩ ឆ្នាំ ដែលឆ្លុះ
បញ្ចាំងពីទម្រង់ភូមិសាស្រ្តរបស់គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនាយ៉ាងទូលំទូលាយ។

ចំនួនសរុបនៃស្រ្តី ១៥៤ នាក់ និង បុរស ៦០ នាក់ ដែលបានចូលរួមនៅក្នុងការអង្កេតជាលក្ខណៈ

បរិមាណ បានឆ្លះុ បញ្ចាង
ំ បង្ហាញថា ជាទូទៅស្រច
ី្ត ល
ូ រួមនៅក្នង
ុ គំនត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ មានច្រន
ើ ជាងបុរស។

ក្នុងចំណោមក្រុមពិភាក្សាទាំង ២០ លើក មានស្រ្តីចំនួន ៣០ នាក់ បុរសចំនួន ៣០ នាក់ និង

កុមារចំនួន ៣០ នាក់ (កុមារី ១៨ នាក់ និង កុមារា ១២ នាក់)។ ក្នុងចំណោមអ្នកចូលរួមក្នុងការ

អង្កេតចំនួន ២១៤ នាក់ គេបានសង្កេតឃើញថា មានស្ថានភាពតំបន់ភូមិសាស្រ្តខុសគ្នារវាងបណ្តា

ខេត្តទាំងឡាយ។ សមាមាត្រយ៉ាងធំធេងនៃអ្នកចូលរួមក្នុងការអង្កេត (៤៣%) បានពាក់ព័ន្ធក្នុង

12

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

កម្មវធ
ិ អ
ី ស់រយៈពេល ៥ ឆ្នាំ ឬ យូរជាងនេះ។ ចំនន
ួ ប្រហល
ែ ជាមួយភាគបួន បានពាក់ពន
័ រ្ធ យៈពេល
៣-៤ ឆ្នាំ មួយភាគបួនទៀតបានពាក់ពន
័ រ្ធ យៈពេល ១-២ ឆ្នាំ ហើយនៅសល់ចន
ំ ន
ួ ៩% បានពាក់ពន
័ ្ធ
រយៈពេលតិចជាង ១២ ខែ។

អ្នកត្រូវប្រើប្រាស់
អ្នកប្រប
ើ ស
្រា កា
់ រវាយតម្លន
ៃ ះេ ជាបឋមគឺ ក្រសង
ួ ធម្មការ និង សាសនា ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ្រ ពុទសា
្ធ សនា
និង អង្គការយូនីសេហ្វ។ របកគំហ៊ើញនេះ ក៏ត្រូវចែករំលែកជាមួយក្រុមធំៗផងដែរ ដែលជាអ្នក
ែ ក្នង
ពាក់ពន
័ ច
្ធ ល
ូ រួមចំណក
ុ នោះរួមមានអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភបា
ិ ល និង ដៃគអ
ូ ភិវឌ្ឍន៍នានា ដែល
កំពុងបំពេញការងារក្នុងវិស័យមេរោគអេដស៍ និង ជម្ងឺអេដស៍។ ការអនុវត្ត និង មេរៀនជាបទ
ពិសោធន៍ល្អៗដែលទទួលបានមក គឺមានបំណងឱ្យក្រសួងធម្មការ និង សាសនា ថ្នាក់ដឹកនាំ
ព្រះពុទ្ធសាសនា និង អ្នកចូលរួមចំណែកពាក់ព័ន្ធសំខាន់ៗផ្សេងៗទៀត ជាអ្នកប្រើប្រាស់ សម្រាប់
ដោះស្រាយភាពខ្វះចន្លោះ និង ពង្រីកសេវាកម្មដល់វិស័យផ្សេងទៀត ដូចជាវិស័យកិច្ចការពារ
កុមារ និង ជាព័ត៌មានដល់ក្រសួងធម្មការ និង សាសនា ស្តីពីជំហាននានាសម្រាប់ធ្វើស្ថាបនាកម្ម
និង ធ្វើឱ្យគំនិតផ្តួចផ្តើមនេះមាននិរន្តរភាព។

ដែនកំណត់នៃការវាយតម្លៃ
អ្នកស្រាវជ្រាវពុបា
ំ នជ្រស
ើ រើសអ្នកចូលរួម សម្រាបព
់ ភា
ិ ក្សាជាក្រម
ុ ៗដោយព្រាវៗនោះទេ ពីពះ្រោ គេ
ើ រើសអ្នកចូលរួម។ ឧទាហរណ៍
បានជឿជាក់លត
ើ ណា

ងមន្ទរី ធម្មការ និង សាសនាខេត្ត ក្នង
ុ ការជ្រស
ខ្លះទាំងនេះ គឺជាការពិតសម្រាប់អ្នកចូលរួមក្នុងការអង្កេត ដោយសារអ្នកស្រាវជ្រាវបានជឿជាក់
ទៅលើមន្ទីរធម្មការ និង សាសនាខេត្ត ជាអ្នកជ្រើសរើសយកវត្តមួយណា ដែលគេនឹងត្រូវចុះទៅ
ធ្វើអង្កេត ក៏ប៉ុន្តែខណៈដែលការចុះទៅស្រាវជ្រាវភាគច្រើនចំពេលវគ្គតាំងសម្មាធិ និង ប្រជុំក្រុម
ជួយខ្លួនឯងនោះ សមាជិកក្រុមជួយខ្លួនឯងទាំងអស់មានឱកាសចូលរួមនៅក្នុងការអង្កេត។ មាន
ការប្រឈមខ្លះជាមួយនឹងការអង្កត
័ ន
្ធ ង
ឹ ការបកប្រែសណ
េ ជាលក្ខណៈបរិមាណ ជាពិសស
េ ពាក់ពន
ំ រួ
ទៅជាភាសាខ្មែរ។ ក្នុងករណីមួយចំនួន ដោយសារការសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើការប្រែប្រួលនៅអំឡុង
ពេលបកប្រែពីភាសាអង់គ្លេសទៅជាភាសាខ្មែរ និង ក្នុងករណីខ្លះ ការយល់ពីពាក្យបច្ចេកទេស
ឬ ទស្សនៈនានា ខុសប្លែកគ្នា។ បញ្ហាទាំងនេះមួយចំនួនធំ ត្រូវបានបញ្ជាក់អះអាងរួចរាល់ហើយ
នៅដំណាក់កាលដំបូងនៃការប្រមូលទិន្នន័យ ហើយស្ទើរតែគ្រប់ករណីទាំងអស់ មុនពេលបញ្ចប់
ការអង្កេត ត្រូវបានគេពិនិត្យមើលឡើងវិញ និង កែតម្រូវទៅតាមចម្លើយបញ្ជាក់អះអាងក្នុងរង្វង់
ចម្លើយរបស់អ្នកផ្តល់ចម្លើយនីមួយៗ។

ការគិតគូរពីក្រមសីលធម៌
គ្រប់អ្នកចូលរួមទាំងអស់នៅក្នុងកម្មវិធី (មនុស្សពេញវ័យ និង កុមារ) ត្រូវបានគេផ្តល់ព័ត៌មានជា
លាយលក្ខណអ
៍ ក្សរ ពន្យល់ពគោ
ី លបំណងនៃការស្រាវជ្រាវ និង ព័តមា
៌ នទំនាក់ទន
ំ ងលម្អត
ិ របស់
អ្នកស្រាវជ្រាវ។ គេបានពន្យល់អ្នកចូលរួមទាំងអស់ឱ្យយល់ថា ការចូលរួមរបស់ពួកគេគឺជាការ
ស្ម័គ្រចិត្ត ចម្លើយរបស់ពួកគេត្រូវបានរក្សាជាការសម្ងាត់ និង ឱ្យចុះហត្ថលេខានៅលើទម្រង់ផ្តល់
ការយល់ពម
្រ ។ រូបភាពត្រវូ បានថត ចំពោះតែអក
្ន ទាំងឡាយណាដែលបានផ្តលកា
់ រយល់ពម
្រ និង
ើ ស
្រា ទា
់ ក់ទន
ើ៊ នៅក្នង
ដោយការយល់ដង
ឹ ថា រូបភាពនឹងត្រវូ បានប្រប
ិ នឹងរបកគំហញ
ុ ការស្រាវជ្រាវ
ទាំងនេះតែបណ
ុ៉
ះ្ណោ ពុម
ំ ន
ែ ជាផ្នក
ែ ណាមួយនៃសម្ភារៈផ្សព្វផសា
្ យសម្រាបធ
់ យ
ើ្វ ទ
ុ នា
្ធ ការស្តព
ី ម
ី រោ
េ គ
អេដស៍ ឬ សម្រាប់ជាសារផ្តល់ព័ត៌មានអំពីសុខភាពសាធារណៈនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
នោះទេ។

13

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

របកគំហ៊ើញ
ភាពពាក់ព័ន្ធ
គោលដៅរបស់គន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ្រ ពុទសា
្ធ សនាត្រវូ បានគេរកឃើញថាស្របគ្នា ព្រមទាំង
ពាក់ព័ន្ធនឹងយុទ្ធសាស្រ្ត និង គោលនយោបាយជាតិ និង អង្គការយូនីសេហ្វ។ នៅកម្រិតគោល
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ្រ ពុទសា
្ធ សនា បានឆ្លយ
ើ តបដោយផ្ទាលទៅ
់ នឹង “គោល
នយោបាយជាតិ គំនត
នយោបាយ ស្តីពីការបង្ការទប់ស្កាត់ការរីករាលដាលនៃមេរោគអេដស៍/ជម្ងឺអេដស៍ ឆ្លើយតបតាម
រយៈសកម្មភាពសាសនានៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ជាលើកដំបូង នៅខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០២”។
ស្របជាមួយគ្នានេះ គោលនយោបាយផ្សេងៗទៀតដែលផ្តោតលើមេរោគអេដស៍ ធ្វើជាឯកសារ
យោងយ៉ាងជាក់លាក់ទៅលើតួនាទីរបស់អ្នកដឹកនាំសាសនា រួមទាំងផែនការយុទ្ធសាស្រ្តជាតិ
ដើមប្ ឆ
ើ្ល តបនឹងមេរោគអេដស៍/ជម្ងអ
ឺ ដ
ូ ទ
ំ លា

យ និង ពហុវស
ិ យ
័ លើកទី ៣ (ឆ្នាំ ២០១១ី យ
េ ស៍ទល
២០១៥) ដែលលើកកម្ពសត
់ នា
ួ ទីថក
្នា ដ
់ ក
ឹ នាំសាសនាក្នង
ុ ការកាត់បន្ថយការមាក់ងាយ និង ការរើស
អើង។ ការប្តេជច
ិ លទៅលើអនុសញ្ញាសព
ី្ត ស
ី ទ
ិ ក
ិ្ធ មា
ុ រ បានផ្តលជា
់ សាវតាសម្រាប់
្ញា ត
ិ រ្ត បស់រដ្ឋាភបា
ការណែនាប
ុ រ។ បើកឡ
ូ កុមារដែលរងការប៉ះ
ំ ង្ហាញពីសមាសភាគរបស់កមា
្រ ក
េ មើលការរួមបញ្ចល
ពាល់ដោយជម្ងឺអេដស៍ និង កុមារងាយរងគ្រោះដោយហេតុផលផ្សេងៗ ដែលតស៊ូដើម្បីការពារ
គាំទ្រអភិក្រមយល់ដឹងអំពីជម្ងឺអេដស៍ ប៉ុន្តែពុំមែនសម្រាប់តែជម្ងឺអេដស៍មួយមុខនោះឡើយ។
ុ អង្គការយូនស
ី ហ
ិ រី ម
ួ ចំណក
ុ យុទសា
្ធ ស្រ្ត និង ចំណច
ុ គោលដៅនៅក្នង
ុ ផែនការ
នៅក្នង
េ ្វ កម្មវធ
ែ ក្នង
សកម្មភាពកម្មវិធីប្រចាំប្រទេសរបស់អង្គការយូនីសេហ្វ ដូចជាការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពថ្នាក់ជាតិ
ដើមប្ ជ
ើ ទ
ិ ក
ិ្ធ មា
ុ រ មានលទ្ធផលធំធង
ុ រ កម្មវធ
ិ ផ
ី ក
ី ឿជាក់លស
េ សម្រាបក
់ មា
ែ្អ លើលទ្ធផល និង គាំទ្រ
ិ អ
្ច ន្តរាគមន៍សខា
ំ ន់ៗសម្រាបកា
ើ តបពហុវស
ិ យ
័ ចំពោះការថែទាំ ព្យាបាល និង បង្ការ
ដល់កច
់ រឆ្លយ
ទប់ស្កាត់ការចម្លងមេរោគអេដស៍។
តម្លៃនៃគំនិតផ្តួចផ្តើម ត្រូវបានគេរកឃើញថាមានកម្រិតខ្ពស់ និង ចាំបាច់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ក្រុម
មនុស្សដែលងាយរងគ្រោះបំផុត ដោយអ្នកផ្តល់ចម្លើយស្ទើរតែទាំងអស់នៅក្នុងការអង្កេតបាន
ប្រាបឱ
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ្រ ពុទ្ធ
់ យ្ ដឹងថា ការគាំទខា
្រ ងស្មារតីដល
ែ ពួកគេបានទទួលតាមរយៈគំនត
សាសនាគឺ “មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់”។
តាមការកត់សម្គាល់ឃើញថា ប្រេវ៉ាឡង់ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ នៅក្នុង
ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ថយចុះយ៉ាងលឿនក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ ហើយការផ្តោតលើ
ឺ តត្បាត ក្នង
ុ ចំណោមក្រម
្ ពីជម្ងរា
ុ មនុសស្ ចម្បងៗដែលរងប៉ះពាល់ ការសិកសា
្ ស្រាវជ្រាវ
បរិបទសិកសា
ុ ការផ្លាសប
់ រូ្ត កាលៈទេសៈដែរឬ
រកឃើញចំណោទមួយ ថាតើគោលដៅចម្បងនៅតែសមស្របក្នង
់ យកម្មវធ
ិ ី នៅតែមានភាពពាក់ពន
័ ក
្ធ ង
ុ្ន កម្រត
់ ពោ
ំ ះ
ទេ។ ជារួម ការគាំទដ
្រ ល
ែ បានផ្តលដោ
ិ មួយខ្ពសច
ជនក្រីក្របំផុត និង សមាជិកសហគមន៍ដែលងាយរងគ្រោះ ពោលគឺ ការផ្តោតឱ្យចំទៅលើក្រុម
មនុស្សដែលបានរងការប៉ះពាល់ដោយមេរោគអេដស៍វិញ គឺមានន័យថា បុគ្គលទាំងឡាយណា
ដែលមានភាពងាយរងគ្រោះខ្ពស់បំផុតដោយសារបញ្ហាផ្សេងៗទៀត ដែលពុំមែនជាហេតុផល
ពាក់ពន
័ ន
្ធ ង
ឹ មេរោគអេដស៍នោះ គឺពក
ួ គេពមា
្ត ប
ំុ នលក្ខណៈសម្បតិគ
្រ គ
់ ន
្រា ស
់ ម្រាបទ
់ ទួលបានការ
គាំទ្រឡើយ។

14

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ការគ្របដណ្តប់ និង ប្រសិទ្ធភាព
នៅក្នង
ុ ឆ្នាំ ២០១១ គំនត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ
្រ ពុទសា
្ធ សនា បានផ្តលកា
់ រគាំទផ
្រ ក
ែ្ន ហិរញ្ញវត្ថដ
ុ ល់
អ្នករស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ចំនួន ៦៥៣ នាក់ ដើម្បីឱ្យពួកគេទៅទទួលថ្នាំបានទៀងទាត់។
ិ ផ
ី ល
្ត កា
់ រគាំទផ
ុ រដែលបានចូលរួមក្នង
ុ កម្មវធ
ិ ក
ី ី្ត ប៉ន
ុ ទ
្ឋ ព
្រ ក
ែ្ន ហិរញ្ញវត្ថុ ដល់កមា
ែ្ត ដ
ិ ភា
បើទោះបីជាកម្មវធ
នេះពុំមានបញ្ជាក់នៅក្នុងឯកសារកម្មវិធី ឬ បញ្ជាក់ដោយអ្នកចូលរួមនោះ បើសិនជាគេសម្រប
ួ ឱ្យមានសេវាថែទាក
ំ មា
់ ក
សម្រល
ុ ររស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ សម្រាបអ
្ន ដែលត្រវូ ការសេវានោះ។
ការគាំទជា
ិ ផ
ី ល
្ត ទៅ
់ ឱ្យកុមារម្នាកៗ
ួ ប្រហល
្រ ប្រាកដ
់ ល
ែ កម្មវធ
់ មានចំនន
ែ ជា ៦ ដុលរ្លា អាមេរក
ិ ដែល
់ យ្ ២ លើកក្នង
ុ មួយត្រមា
ុ ចំណក
ំ ង
្ត ឱ
ី ស ដែលក្នង
ែ នោះ (២ ដុលរ្លា អាមេរក
ិ ) គឺជាប្រាកស
់ ណ
គេផល
ទូទាត់សម្រាប់ថ្លៃធ្វើដំណើរមកចូលរួម ហើយចំនួននៅសល់សម្រាប់ការរៀនសូត្រ និង តម្រូវការ
េ ៗទៀតនៅក្នង
ួ រ។ កុមារមួយចំនន
ួ រនៃកម
ុ្រ ជួយខ្លន
ផ្សង
ុ គ្រសា
ួ នៅក្នង
ុ គ្រសា
ួ ឯង ក៏បានទទួលផល
ផងដែរ ពីប្រាក់ដែលមាតាបិតារបស់គេទទួលបានពីគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា
ឧទាហរណ៍ អ្នកផ្តល់ចម្លើយចំនួន ៦% បាននិយាយថា ពួកគេបានចំណាយប្រាក់នោះសម្រាប់
ូ ពួកគេ (ថ្លឈ
ៃ ល
ួ្ន និង សម្ភារៈសិកសា
្ ) ហើយមានស្រដ
ី្ត ល
ែ បានទទួលប្រាក់
ការរៀនសូតរ្រ បស់កន
ឧបត្ថមច
្ភ ន
ំ ន
ួ ៥% បាននិយាយថា ពួកគេបានប្រប
ួ សម្រាបថ
ៃ្ល ដ
ើ្វ ណ

រើ
ើ ស
្រា ប
់ ក
្រា នោ
់ ះមួយចំនន
់ ធ
ទាក់ទងនឹងការរៀនសូត្រ។
ជារួម យោងតាមទិន្នន័យពិនិត្យតាមដានកម្មវិធីភាគច្រើនជាទិន្នន័យលទ្ធផល ឃើញថាស្ទើរតែ
ំ អស់បានឈានដល់ ឬ ហួសពីចណ
ំ ច
ុ គោលដៅរបស់គ។
ួ បានឈាន
គ្របខ
់ ត
េ ទា
្ត ង
េ មានខេតម
្ត យ
ដល់ចណ
ំ ច
ុ គោលដៅរបស់ខន
ួ្ល ត្រម
ឹ ៧៨% ដោយសារឧបសគ្គចម្បងគឺពះ
្រ សង្ឃដែលបានទទួល
ការបណ្តះុ បណ្តាល បានលាចាកសិកប
ុ វត្តផស្ ង
្ខា ទ ឬ ចាកចេញទៅគង់នៅក្នង
េ ទៀត ហើយមិនមាន
ព្រះសង្ឃណាមកជំនស
ួ នោះទេ។ តាមរយៈសកម្មភាពនានា គំនត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ បានផ្តលកា
់ រថែទាខា
ំ ង
ស្មារតីដល់ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ចំនួន ២.៣៥៥ នាក់ នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១១
ហើយអ្នកចូលរួមក្នង
ុ ការអង្កត
ួ ៦៤% បាននិយាយថា ការតាំងសម្មាធគ
ឺ សកម្មភាពសំខាន់
េ ចំនន
ិ ជា
បំផត
ុ សម្រាបព
ួ គេ។ នៅក្នង
ុ ឆ្នាន
ំ ះ
ិ បា
ី នផ្តលកា
់ រគាំទខា
ុ រកំព្រា និង
់ ក
េ ដែរ កម្មវធ
្រ ងស្មារតីដល់កមា
កុមារងាយរងគ្រោះចំនួន ១.៦២២ នាក់។

ប្រសិទ្ធផល
កិច្ចប្រឹងប្រែងដើម្បីកាត់បន្ថយការចំណាយលើផែក
្ន រដ្ឋបាល ត្រូវបានយកមកពិភាក្សានៅក្នុងកិច្ច
ប្រជុំពិនិត្យឡើងវិញប្រចាំឆ្នាំ ដោយធ្វើការប្រៀបធៀបរវាងថ្លៃចំណាយ និង រវាងខេត្តផ្សេងៗគ្នា
ដែលបានអនុវត្តន៍សកម្មភាពដូចគ្នា។ ទោះបីយ៉ាងណាក្តី ការចំណាយប្រតិបត្តិរបស់មន្ទីរធម្មការ
និង សាសនាខេត្ត បានបង្ហាញថា មានកម្រិតខ្ពស់ណាស់នៅក្នុងពេលធ្វើការវាយតម្លៃនេះ ដែល
ែ មានប្រសទ
ិ ភា
ចោទជាសំណរួ សួរថា តើសកម្មភាពត្រវូ បានគេអនុវត្តនតា
៍ មវិធដ
ី ល
្ធ ពបំផត
ុ ដែរឬទេ។
ជាងនេះទៅទៀត មានទស្សនៈផ្សេងៗគ្នាថា តើសកម្មភាពរបស់គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធ
ែ មួយនៃផន
ែ ការសកម្មភាពរបស់កស
្រ ង
ួ ធម្មការ
សាសនា ត្រវូ បានទទួលស្គាល់ជាផ្លវូ ការថា ជាផ្នក
និងសាសនា ដែរឬទេ ដែលជាមូលហេតុនាំឱ្យអ្នកអនុវត្តន៍នៅថ្នាក់ខេត្តមានបទពិសោធន៍ថា ការ
ចូលរួមពាក់ព័ន្ធរបស់ពួកគេនៅក្នុងកម្មវិធីនេះគឺជាការងារបន្ថែម។ ទាក់ទងនឹងនេះ របកគំហ៊ើញ

15

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ជារួមថា មន្រ្តីរដ្ឋាភិបាលបានស្នើសុំការលើកទឹកចិត្តជាហិរញ្ញវត្ថុ (ប្រាក់ឧបត្ថម្ភបន្ថែមសម្រាប់ថ្លៃ
ធ្វើដំណើរ) ហាក់ដូចជាមានទស្សនៈមិនស្របគ្នា ដោយហេតុផលជាច្រើន នឹងធ្វើឱ្យធ្លាក់ទឹកចិត្ត
ក្នុងការបង្កើនប្រសិទ្ធភាពកម្មវិធី។
្ធ ពប្រែបល
ុ ចំណោមខេតទា
ំ ឡាយ។ ការប្រែបល
ិ ភា
ួ្រ ក្នង
្ត ង
ួ្រ នេះដោយសាររបៀបរបបនៃការ
ប្រសទ
ចាត់ចង
ែ សកម្មភាព ដោយនៅតាមបណ្តាខត
េ ម
្ត យ
ួ ចំនន
ួ សកម្មភាពត្រវូ បានចាត់ចង
ែ នៅមូលដ្ឋាន
កម្រិតថ្នាក់ស្រុក ដែលតម្រូវឱ្យមានការធ្វើដំណើរពីថ្នាក់ខេត្តតិចតួច។ ហេតុផលមួយទៀតគឺនៅ
តាមខេត្តមួយចំនួនបានជ្រើសរើសវត្តស្ថិតនៅក្នុងស្រុកឆ្ងាយ ដែលត្រូវចំណាយច្រើនលើថ្លៃធ្វើ
ដំណើរ និង ការគាំទ្រទៅលើអ្នកចូលរួមក្នុងកម្មវិធីក្រៅពីប្រាក់។

ឥទ្ធិពល
នៅក្នង
ុ ឆ្នាំ ២០១០ គំនត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ
្រ ពុទសា
្ធ សនា បានសម្រេចបង្កន
ើ ការយល់ដង
ឹ ក្នង

ចំណោមកុមារ ស្តព
ី ស
ី ទ
ិ រិ្ធ បស់ពក
ួ គេ ដោយបង្កត
ើ ជាសារផ្តលព
់ ត
័ មា
៌ នទាក់ទាញមតិគាទ
ំ ស
្រ ម្រាប់
ព្រះសង្ឃធ្វើការលើកកម្ពស់នៅក្នុងអំឡុងពេលប្រជុំជាក្រុម។
្ច ល ព្រះសង្ឃបានប្រស
ុ ព្រះពុទសា
្ធ សនា ដើមប្ ជ
ើ ក
ិ ប
្ខា ទ ឬ គុណធម៌បយ
ំ្រា ង
៉ា ក្នង
ី ម្រញ
ុ លើក
ជានិចកា
ទឹកចិត្ត ដូចជាសេចក្តីប្រឡាញ់ មេត្តា និង ករុណា ខណៈដែលអំពើទាំងនេះទប់ស្កាត់ឥរិយាបថ
ដែលមានហានិភយ
័ ខ្ពស។
់ ទោះបីជាសកម្មភាពផ្តោតទៅលើកម
ុ្រ អ្នកចូលរួមត្រម
ឹ តែ ១០% ក៏ដោយ
គេកបា
្ធ គឺជាយានមួយដ៏សខា
ំ ន់សម្រាបផ
៌ ន
៏ ននិយាយផងដែរថា ធម៌ (ការអប់ររំ បស់ពះ្រ ពុទ)
់ រេ្ទ ព័តមា
ទាំងនេះ ពីពះ
្រ សង្ឃទៅសហគមន៍។ សមាជិកក្រម
ុ ពិភាក្សាកាន់តច
ែ ន
ើ្រ ប្រហល
ែ ជាមួយភាគបួន
បានលើកឡើងអំពធ
ី ម៌អប់ររំ បស់ពះ្រ ពុទ្ធ មានឥទ្ធព
ិ លចំពោះការប្រតប
្ត ចា
ើ យ្ មាន
ិ តិប
្រ ថ
ំ ្ងៃ ដូចជាធ្វឱ
ទំនុកចិត្តជឿជាក់លើខ្លួនឯងជាដើម។ ជារួម អ្នកចូលរួមក្នុងក្រុមពិភាក្សាហាក់ដូចជាគិតថា សារ
ផ្តល់ព័ត៌មានដែលព្រះសង្ឃផ្តល់ឱ្យពួកគេមានលក្ខណៈសមស្រប បានធ្វើឱ្យស្មារតីភ្ញាក់រលឹកភ្លឺ
ស្វាង ហើយមានសមាមាត្រតិចតួចបានទទួលស្គាល់ថា ពួកគេមិនរំពឹងថាព្រះសង្ឃប្រើភាសា
រួមភេទបានច្បាស់លាស់សម្រាប់យកមកពិភាក្សាអំពីបញ្ហាមេរោគអេដស៍នោះទេ។
តាមមើល គឺកម្មវិធីផ្តល់ការគាំទ្រអប់រំផ្នែកស្មារតី វាហាក់ដូចជាបានទទួលជោគជ័យច្រើន។ ការ
គាំទ្រអប់រំផ្នែកស្មារតី និង ការអនុវត្តសម្រាប់មនុស្សពេញវ័យ ត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈការធ្វើ
ំ ន
ួ ពីរដង ក្នង
ុ មួយត្រមា
ួ ឯង។ ការអនុវត្តធស
ើ្វ ម្មាធជា
ិ ន
ី ស និង តាមរយៈក្រម
ុ ជួយខ្លន
ិ ក់សង
ែ្ត
សម្មាធច
ត្រូវបានរកឃើញថា មានប្រសិទ្ធភាព ហើយអ្នកចូលរួមក្នុងក្រុមគោលដៅស្ទើរតែគ្រប់គ្នា ក៏បាន
លើកឡើងដូច្នោះដែរ ដោយបានពណ៌នាអំពីការដែលសម្មាធិបានជួយពួកគាត់ឱ្យមានអារម្មណ៍
ស្ងប់ ជួយពួកគាត់ឱយ្ មានស្មារតីមាម
ំ ន
ួ និង ទឹកចិតខ
្ត ង
ំ្លា ក្លា និងជួយពួកគាត់ឱយ្ មានភាពធូរស្បយ

ពីវិបតិ្តផ្លូវចិត្ត និងសេចក្តីបារម្ភណ៍។ សកម្មភាពរបស់ក្រុមជួយខ្លួនឯង ទោះជាគេផ្តោតលើសារ
័ សុខភាព និង អនាម័យ ឬ មានការសង្កតធ
់ ន
្ង ខ
់ ង
ំ្លា ផ្នក
ែ ទេពកោសល្យក៏ដោយ ក៏តវូ្រ បានអ្នក
វិសយ
ចូលរួមវាយតម្លៃខ្ពស់ដែរ។ អ្នកចូលរួមមានចំនួនតិចតួច បានលើកមកនិយាយអំពីសារៈសំខាន់
នៃអភិក្រមខាងពុទ្ធចក្រ និង អាណាចក្រនៃគំនិតផ្តួចផ្តើមនេះ។
្ធ ពកាត់បន្ថយភាពងាយរងគ្រោះ ហាក់ដច
ូ ជាប្រែបល
ួ ឯង។ ខ្លះបាន
ិ ភា
ួ្រ សម្រាបក
់ ម
ុ្រ ជួយខ្លន
ប្រសទ
បង្កើតយន្តការមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុត្រួតគ្នា ដើម្បីសម្រួលដល់ប្រាក់កម្ចីសម្រាប់សកម្មភាពបង្កើនប្រាក់
ចំណូល និង សម្រាប់គ្រាមានអាសន្ន ខណៈដែលខ្លះទៀតពុំដែលបានឮអំពីការសន្សំប្រាក់ និង

16

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ស្ថាប័នផ្តល់ប្រាក់កម្ចីនោះទេ ហើយបែបផែន និង មាតិកានៃវគ្គប្រចាំត្រីមាស ពុំមានការផ្លាស់ប្តូរ
សោះ អស់រយៈពេលជាច្រន
ំ កនេះ។ មានភាពខុសប្លក
ួ ដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់
ើ ឆ្នាម
ែ គ្នាមយ
ួ ចំនន
នៅក្នុងក្រុមជួយខ្លួនឯង ក៏ដូចជារវាងពួកគេផងដែរ ឧទាហរណ៍ សកម្មភាពបង្កើនប្រាក់ចំណូល
មួយចំនួន បានអនុវត្តន៍តាំងពីមុនឆ្នាំ ២០០៨ ហើយសមាជិកក្រុមជួយខ្លួនឯង ដែលបានចូលរួម
ក្នុងកម្មវិធីនៅពេលនោះ បានទទួលផលប្រយោជន៍ និង នៅតែបន្តទទួលបានផលប្រយោជន៍
ខណៈដែលប្រជាពលរដ្ឋដល
ុ កម្មវធ
ិ ព
ី ល
ំ នទទួលឱកាសដូចគ្នានោះទេ។
ែ ចូលរួមក្នង
េ ក្រោយ ពុបា
្ធ ពនៃការយល់ដង
ឹ អំពស
ី ទ
ិ ិ្ធ ហាក់ដច
ូ ជាប្រែបល
ុ ចំណោមអ្នកចូល
ិ ភា
ួ្រ គួរឱ្យកត់សម្គាល់ ក្នង
ប្រសទ
រួមក្រម
ួ ចំនន
ួ លើកឡើងពីចបា
ុ ដោយប្រជាពលរដ្ឋមយ
្ ប់ដល
ែ ត្រវូ ការពារក្រម
ុ ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅ
ជាមួយមេរោគអេដស៍ពីការរើសអើង ថ្វីបើពួកគេមានអារម្មណ៍ថា សក្តានុពលនិយោជកនៅតែ
គ្រប់គ្រងដោយប្រាស់ចាកពីច្បាប់ក៏ដោយ។
់ ម្លយ
ើ ចំនន
ួ ៨៣% បានគិតថា ប្រសទ
្ធ ពនៃបក
ំ ្រ “មានសារៈសំខាន់ណាស់” ហើយ
ិ ភា
្រា គា
់ ទ
អ្នកផ្តលច
ជាញឹកញាប់បំផុតគឺពួកគេលើកឡើងថា គេបានចំណាយទៅលើស្បៀងអាហារ។ ប្រជាពលរដ្ឋ
មួយចំនួនតូចបានប្រើប្រាស់សាច់ប្រាក់ដើម្បីរកចំណូលបន្ថែម។ ប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើនទៀតបាន
និយាយថា ពួកគេចង់ចំណាយប្រាក់ទៅលើការបង្កើនប្រាក់ចំណូល ប៉ុនែហា
្ត
ក់ដូចជាបង្ខំចិត្តប្រើ
ប្រាស់ប្រាក់ទៅលើស្បៀងអាហារ ដើម្បីបំពេញតម្រូវការបន្ទាន់ ជាជាងយកប្រាក់ទៅវិនិយោគ
បង្កើនប្រាក់ចំណូលដែលអាចចំណេញបាននៅក្នុងពេលអនាគតនោះ។
អ្នកចូលរួមស្ទើរតែទាំងអស់គ្នាបាននិយាយថា កម្រិតនៃការមាក់ងាយ និង ការរើសអើង បានថយ
ចុះ ដែលជាលទ្ធផលពីការចូលរួមរបស់ព្រះសង្ឃនៅក្នុងសកម្មភាព។ វគ្គតាំងសម្មាធិ និង គាំទ្រ
់ យ្ ហាក់ដច
ូ ជាមានឥទ្ធព
ិ លវិជមា
្ជ នទៅលើអារម្មណមា
៍ ក់ងាយខ្លន

ខាងស្មារតីដល
ែ ព្រះសង្ឃផ្តលឱ
ឯងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលជារួមត្រូវបានគេរាយការណ៍ថា អត្រានៅមានកម្រិតទាប បើធៀប
ទៅនឹងអ្នកផ្តល់ចម្លើយនៅក្នុងការអង្កេតសន្ទស្សន៍លើការមាក់ងាយ។
ទោះបីជាការចុះសួរសុខទុក្ខដល់ផ្ទះរបស់អ្នកចូលរួមក្រុមពិភាក្សាពីសំណាក់ព្រះសង្ឃ

មាន

ប្រសទ
្ធ ពវិជមា
្ជ នក៏ដោយ ក៏មានអ្នកចូលរួមម្នាកជា
់ សកម្មភាពទាំងអស់ជាការ
ិ ភា
់ ស្តបា
ី្រ នបញ្ជាកថា
ុ មេរោគអេដស៍ដោយចៃដន្យរបស់គាត់ដរែ ដោយពុមា
ំ នការព្រមព្រៀង
ឃោសនា ពីសន
្ថា ភាពផ្ទក
ពីគាត់ឡើយ ជាពិសេសគឺការចុះសួរសុខទុក្ខដល់ផ្ទះ។ ការចុះសួរសុខទុក្ខពីសំណាក់ព្រះសង្ឃ
ួ ស្ងបស
់ ត
ះទេ វាផ្ទយ
ុ ស្រឡះនៅពេលដែលមនុសស្ ជាច្រន
ពុម
ំ ន
ែ ជាព្រត
ឹ កា
ិ្ត រណ៍មយ
្ងា នោ

ើ ចូលមក
ផ្ទះរបស់នរណាម្នាក់ ហើយព្រះសង្ឃចាប់ផ្តើមចែករំលែកសារផ្តល់ព័ត៌មានស្តីពីមេរោគអេដស៍។
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ្រ ពុទសា
្ធ សនា អាចមានលទ្ធភាពកាត់បន្ថយវិសមភាព
សំណរួ សួរថា តើគន
រវាងអ្នកធ្ងន់ធ្ងរ ឬ អ្នកងាយរងគ្រោះបំផុត និង ប្រជាពលរដ្ឋផ្សេងទៀត មានភាពស្មុគស្មាញជាង
ក្នុងការពិនិត្យបញ្ជាក់ឬទេ។ ទិន្នន័យស្តីពីថា តើស្ថានភាពហិរញ្ញវត្ថុ ឬ ស្ថានភាពសង្គមរបស់អ្នក
ំ វូ្រ បានប្រមល
្ធ ះទេ ដូចះេ្ន ភស្តតា
ុ ងនៃការប្រែបល
ចូលរួម កើនឡើងដែរឬទេនោះ ពុត
ូ ជាប្រពន
័ នោ
ួ្រ
ុ ក្រម
ួ ឯង
ូ ពីការពិភាក្សាតាមក្រម
ុ ជាលក្ខណៈគុណភាព។ នៅក្នង
ុ ជួយខ្លន
ណាមួយ ត្រវូ បានប្រមល
ដដែលនេះ មានបុគ្គលខ្លះបានពិភាក្សាពីការកើនឡើងនូវស្ថេរភាពសេដ្ឋកិច្ច ខណៈដែលបុគ្គល
ខ្លះទៀត ពុបា
ំ នសម្រេចភាពរីកចម្រន
្គ ទាំងឡាយដែលបានរាយការណ៍
ើ ណាមួយនោះទេ។ បុគល
ថា មានភាពរីកចម្រើន បានលើកឡើងថា សកម្មភាពបង្កើនប្រាក់ចំណូល ឬ ទម្រង់នៃការសន្សំ
ប្រាក់ និង ប្រាក់កម្ចី គឺជាកត្តាសំខាន់នៅក្នុងការផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចរបស់គេ។

17

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

នៅថ្នាកយ
់ ទ
ុ សា
្ធ
ស្រស
្ត ម្របសម្រល
ួ និង ភាពជាដៃគូ មន្ទរី ធម្មការ និង សាសនា បានចូលរួមប្រជំុ
នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំរបស់មន្ទីរសុខាភិបាលខេត្ត រួមទាំងជាមួយអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលក្នុងស្រុក
ឧទាហរណ៍ដូចជានៅក្នុងខេត្តព្រៃវែង និង ខេត្តកំពង់ធំ។ ទោះបីយ៉ាងណាក៏ដោយ ការចូលពាក់
ព័នជា
្ធ មួយអ្នកផ្តលស
់ វា
ិ ល និង អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភបា
ិ ល
េ នៃមន្ទរី ផ្សង
េ ៗទៀតរបស់រាជរដ្ឋាភបា
ពុមា
ំ នសង្គតភាពនោះទេនៅទូទាង
ំ ខេតទា
ំ អស់។ ស្រដៀងគ្នានះេ ដែរ នៅតាមថ្នាកម
់ ល
ូ ដ្ឋាន មាន
្ត ង
វត្តមួយចំនួនបានផ្សារភ្ជាប់ទៅជាមួយនឹងរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រង និង សហគមន៍ដែលមានស្រាប់
ដូចជាក្រុមទ្រទ្រង់សុខភាពភូមិ (ផ្តួចផ្តើមដោយក្រសួងសុខាភិបាល) ខណៈដែលក្រសួងស្ថាប័ន
ដទៃទៀតពុំមាននោះ។

និរន្តរភាព
សកម្មភាពភាគច្រើនដូចដែលគេកំពុងអនុវត្តន៍នាពេលបច្ចុប្បន្ន ពឹងផ្អែកទៅលើការគាំទ្រដោយ
អ្នកផ្តល់ជំនួយពីខាងក្រៅ។ សកម្មភាពធ្វើតែមួយលើក ឬ ពេលវេលាកំណត់មួយចំនួន មាន
លទ្ធផលយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ហើយមិនត្រវូ ការអនុវត្តនសា

រជាថ្មជា
ី ប់លាប់នោះទេ ដូចជាការចុះសួរ
សុខទុកតា
្ខ មផ្ទះលើកដំបង
ូ ចំពោះក្រម
ុ ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ អាចកាត់បន្ថយ
ភាពមាក់ងាយ និង ការរើសអើងបាន។ សកម្មភាពហាក់ដូចជាមាននិរន្តរភាពច្រើនជាង បើសិន
ជាចាប់ផ្តើមចេញពីវត្តនីមួយៗ ជាជាងរៀបចំដោយក្រសួងធម្មការ និង សាសនានៅថ្នាក់ខេត្ត។
ព្រះសង្ឃអាចបែងចែកជំនយ
ួ ដែលពុទប
្ធ រិសទ
័ បានប្រគន
េ ដល់វត្ត ទៅឱ្យប្រជាពលរដ្ឋងាយរងគ្រោះ
នៅក្នុងសហគមន៍មូលដ្ឋាន ដោយពុំមានចំណាយថ្លៃរដ្ឋបាលទាក់ទងនឹងការចូលពាក់ព័ន្ធពីថ្នាក់
ខេតនោ
ួ សាច់បក
្ត ះទេ ទោះបីយង
៉ា នេះក្តី ចំនន
្រា ដ
់ ល
ែ អ្នកចូលរួមទទួលបាន ទំនងជាតិចជាងអត្រា
នាពេលបច្ចុប្បន្ន។ គេអាចបង្កើននិរន្តរភាពលទ្ធផលបាន បើសិនជាព្រះសង្ឃ និង អ្នកអនុវត្តន៍
ដទៃៗទៀត ភ្ជាបទ
ំ ក់ទន
ំ ងអ្នកចូលរួម ជាមួយគម្រោងការពារសង្គមផ្សង
់ នា
េ ៗ និង សេវាកម្មផស្ ង
េ ៗ
ទៀតដែលមានស្រាប់។
ៃ ររៀបចំកម្មវធ
ិ ី អ្នកអនុវត្តន៍ និង អ្នកចូលរួមដូចគ្នា ហាក់ដច
ូ ជាមិន
ស្ទរើ តែគប
្រ ក
់ ម្រត
ិ ទាំងអស់នកា
បានអះអាងពីភាពជាម្ចាសកា
់ រលើសកម្មភាពនោះទេ មានន័យថា ពួកគេពមា
ំុ នការទទួលខុសត្រវូ
ូ ជាគិតថា មានមនុសស្ ផ្សង
ំ អស់គហា
្នា ក់ដច
េ ទៀតជាអ្នកទទួលខុសត្រវូ ហើយ
ឡើយ។ ពួកគេទាង
ពួកគេមន
ើ្ន យ្ មានការផ្លាសប
់ រូ្ត ឬ ទទួលយកភាពម្ចាសកា
ិ ចង់សឱ
់ រនោះទេ ដោយសារខ្លាច “មានការ
ស្តប
ី ន្ទោស”។ នេះជាសក្តានព
ិ ដាច់សច
ុ ចំណោមព្រះសង្ឃដែលអាច
ុ លនៃបញ្ហាមន
្រេ ជាប្រពន
័ ្ធ ក្នង
ជជែកតវ៉ាបានថា គួរតែធកា
្ត ថ្នាកក
់ ណ្តាលច្រន
ួ ឯងមួយចំនន

ើ្វ រសម្រេចចិតនៅ
ើ ជាង។ ក្រម
ុ ជួយខ្លន
តូចហាក់ដូចជាបានបង្កើនការចូលរួមរបស់គេដោយស្វ័យប្រវត្តិ តាមរយៈកិច្ចប្រជុំទៀងទាត់នៅ
ក្នុងឃុំរបស់ពួកគេក្នុងមួយសប្តាហ៍ម្តង ឬ ច្រើនជាងនេះ។ ថ្មីៗនេះ (នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១១) អង្គការ
យូនីសេហ្វបានលើកឡើងជាថ្មីម្តងទៀតថា គំនិតផ្តួចផ្តើមអាចរក្សានិរន្តរភាពបាន បើសិនជាគេ
ុ ផែនការ និង ថវិការបស់រាជរដ្ឋាភបា
ិ ល ក៏បន
ុ៉ រែ្ត ហូតមកដល់សព្វថន
ៃ្ង ះ
ធ្វស
ើ មាហរណកម្មទៅក្នង

អ្នកអនុវត្តន៍ និង អ្នកចូលរួមភាគច្រើន នៅបន្តពឹងផ្អែកលើសកម្មភាពទាំងឡាយដែលផ្តួចផ្តើម
ដោយអង្គការយូនីសេហ្វ នៅឡើយ។
ៃ ស
្ព រ់ បស់អក
្ន ចូលរួមទៅលើការគាំទខា
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ អាច
៉ា ណាក្តី ការឱ្យតម្លខ
្រ ងស្មារតី គំនត
ទោះបីយង
មាននិរន្តភាពបានល្អ បើសន
ិ ជាគេធផ
់ ល
ូ ដ្ឋាន ជាមួយព្រះសង្ឃនៅថ្នាកក
់ ណ្តាល
ើ្វ ន
ែ ការនៅថ្នាកម
ុ ខា
ី ងក្រៅកដោ
្រ ក
ែ្ន ហិរញ្ញវត្ថព
៏ យ។ ការប្រង
ឹ ប្រែងអាចថាតើ
និង បើទោះបីជាអវត្តមាននៃការគាំទផ
ការសម្រេចជោគជ័យ និង វឌ្ឍនភាពជារួម នឹងត្រូវបានគេពិនិត្យតាមដាន ហើយទិន្នន័យត្រូវបាន
ចែករំលែក ដែរឬទេ។

18

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ការងារពាក់ព័ន្ធនឹងកិច្ចការពារកុមារ
កុមារងាយរងគ្រោះត្រូវបានគាំទ្រដោយគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា ហើយកាលានុវឌ្ឍភាពទាំងឡាយត្រូវបានគេយកមកបង្កើនការយល់ដឹងពីសិទ្ធិរបស់ពួកគេ ដូចជាសិទ្ធិទទួល
បានឈ្មោះ សិទទ
ិ្ធ ទួលបានការថែទាំ សិទទ
ិ្ធ ទួលបានការចិញម
ឹ្ច បីបាច់។ល។ អភិកម
ិ ី
្រ របស់កម្មវធ
ឆ្ពោះទៅរកបញ្ហាកច
ិ កា
្ច រពារកុមារ អាចឈានទៅមុខលឿនជាងការបង្កន
ើ ការយល់ដង
ឹ ឧទាហរណ៍
ដូចជា ការផ្តលព
់ ត
័ មា
៌ នដល់កមា
ុ រ និង មាតាបិតាថា កុមារមានសិទទ
ិ្ធ ទួលបានឈ្មោះ អាចផ្សាភ្ជាប់
យ៉ាងជិតស្និទទៅនឹងការចុះបញ្ជីអត្រានុកូលដ្ឋានដោយព្រះសង្ឃ និង អ្នកអនុវត្តន៍ផ្តល់ការគាំទ្រ
ើ្វ រចុះឈ្មោះនៅពេលកើត ដូចជាផ្តលកា
់ រណែនាំ ការរួមអមដំណរើ ឬ ការជួយ
ី កា
ជាក់លាក់ ដើមប្ ធ
បំពេញទម្រង់បែបបទ ជាដើម។ បច្ចុប្បន្ន កម្មវិធីលើកកម្ពស់សារផ្តល់ព័ត៌មានទាក់ទងនឹងបញ្ហា
កិចកា
្ច រពារកុមារ នៅមានកម្រត
់ ស
្ព ់
ិ តិចតួច ហើយមានវិសាលភាពសម្រាបព
់ ះ្រ សង្ឃ ទាំងនៅថ្នាកខ
និងទាំងនៅតាមវត្ត ឱ្យយល់ដឹងយ៉ាងទូលំទូលាយពីការរំលោភសិទ្ធិកុមារយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន
គំនត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ
្រ ពុទសា
្ធ សនា ហាក់ដច
ូ ជាពាក់ពន
័ ខ
្ធ ង
ំ្លា ទៅនឹងគោលនយោបាយជាតិ
ស្តព
ី កា
ី របង្ការទប់សត
ុ ការរំពង
ឹ ថា អ្នកដឹកនាំសាសនា ចូលរួមពាក់ពន
័ ្ធ
្កា កា
់ រចម្លងមេរោគអេដស៍ ក្នង
នៅក្នង
ុ ការឆ្លយ
ើ តបទៅនឹងមេរោអេដស៍ និង ជម្ងអ
ឺ ដ
ើ យ្ មានភាពខុសប្លក
េ ស៍។ វាធ្វឱ
ែ គ្នាយង
៉ា ជាក់
លាក់ ចំពោះអ្នកចូលរួមស្ទរើ តែទាង
ុ ព្រះរាជាណាចក្រ
ំ អស់។ ជាមួយនឹងបរិបទមេរោគអេដស៍ នៅក្នង
កម្ពុជា ដែលមានការប្រែប្រួលគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ចាប់តាំងពីដាក់ឱ្យដំណើរការជាផ្លូវការនូវគោលនយោបាយមក ដោយអត្រាប្រេវ៉ាឡង់មរោ
េ គអេដស៍កាន់តទា
ែ ប កើនឡើងនូវការទទួលបានការ
ព្យាបាលប្រឆាំងមេរោគអេដស៍ និង ការកាត់បន្ថយជាទូទៅក្នុងការមាក់ងាយ និង ការរើសអើង
កម្មវធ
ិ មា
ី នកាលានុវឌ្ឍភាពផ្តោតកិចប
្ច ង
ួ្ល ជាថ្មឡ
ី ង
ើ វិញ ទៅលើការគ្របដណ្តបទៅ

ឹ្រ ប្រែងរបស់ខន
ដល់កម
ុ និងអ្នកក្រក
ុ ដែលដាក់បញ្ចល
ូ ក្រម
ុ្រ ងាយរងគ្រោះបំផត
ី ប
្រ ផ
ំ ត
ុ ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយ
មេរោគអេដស៍ជាច្រើន ក៏ប៉ុនែក
្ត ៏រួមបញ្ចូលហេតុផលងាយរងគ្រោះមួយចំនួនទៀតផងដែរ ដូចជា
ជម្ងឺផ្សេងៗ និង ក្រីក្រខ្លាំងបំផុត។ ព្រះសង្ឃមានឥទ្ធិពលវិជ្ជមានទៅលើក្រុមប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅ
ជាមួយមេរោគអេដស៍ ដែលទទួលការមាក់ងាយ ទាំងពីខាងក្រៅ និង ពីខាងក្នុង ខណៈដែលការ
គាំទ្រជាប្រាក់មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់អ្នកចូលរួមដែលក្រីក្របំផុត នៅពេលជាមួយគ្នានេះ
ួ ដល់លទ្ធភាពរបស់កម្មវធ
ិ ក
ី ង
ុ្ន ការរួមបញ្ចល
ូ មនុសស្ កាន់
វាបង្កឱយ្ មានការកំណត់ពដ
ំ្រ ន
ែ មួយចំនន
តែច្រើនឡើង។ ក្រុមជួយខ្លួនឯងកាន់តែច្រើនដែលមានជំនាញ និង បទពិសោធន៍នៃយន្តការ
មីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ ចែករំលែកជាមួយក្រុមដទៃទៀត អាចបង្កើតជាកាលានុវឌ្ឍភាពសម្រាប់ការរៀន
សូត្រនៅក្នុងកម្មវិធី។ ជារួម ប្រសិទ្ធភាពកម្មវិធីពុំបានប្រៀបធៀបល្អទេជាមួយអង្គការដទៃទៀត
ើ ដើមប្ អ
៍ កម្មភាពស្រដៀងគ្នា និង ភាពពឹងផ្អក
ួ ពីខាងក្រៅ
ដែលរៀបចំឡង
ី នុវត្តនស
ែ លើថវិកាជំនយ
ិ ។
ី វាទំនងថាប្រសទ
្វ ព និង និរន្តរភាព
លេចឡើងនូវការប្រឈមនឹងការរក្សានិរន្តរភាពរបស់កម្មវធ
ិ ភា
ិ ដោ

យព្រះសង្ឃអនុវត្តនស
៍ កម្មភាពនៅ
អាចនឹងកើនឡើង បើសន
ិ ជាមានភាពម្ចាសកា
់ រលើកម្មវធ
តាមវត្ត និង ព្រះសង្ឃមានឋានៈខ្ពសនៅ
់ ក្នង
ុ ក្រមព្រះពុទសា
្ធ សនា ដែលមានសិទអ
ិ្ធ ណា

ច និង មាន
ឥទ្ធិពលចាប់ផ្តើមដាក់បញ្ចូលគោលបំណង និង គោលដៅរបស់កម្មវិធីទៅក្នុងបណ្តាញការងារ
និងប្រព័ន្ធអប់រំរបស់ខ្លួន។

19

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

អនុសាសន៍
អនុសាសន៍ជាបន្តបន្ទាបត
់ វូ្រ បានអភិវឌ្ឍន៍ ដោយមានការពិគះ
្រោ យោបល់ជាមួយតំណាងក្រសង

ធម្មការ និង សាសនា ថា្នក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា និង បុគ្គលិកអង្គការយូនីសេហ្វនៅតាម

ការិយាល័យថ្នាកជា
់ តិ និង ថ្នាកក


្រោ ជាតិ។ ខណៈដែលអនុសាសន៍កត់សម្គាល់ពអ
ី ក
្ន ដើរតួសខា
ំ ន់ៗ
សម្រាប់ការអនុវត្តរបស់ពួកគេ ជាការសំខាន់ត្រូវកត់សម្គាល់ថា អនុសាសន៍ទាំងឡាយប្រទាក់

ក្រឡាគ្នា និង មានទំនាក់ទំនងគ្នាទៅវិញទៅមក។

់ ង
ុ ផ្នក
អនុសាសន៍ពញ
េ លេញត្រវូ បានបញ្ជាកយ
៉ា ច្បាស់ នៅក្នង
ែ ចុងក្រោយនៃរបាយការណ៍នះ
េ ។
អនុសាសន៍ជាបន្តបន្ទាប់ ផ្តល់ជាសេចក្តីសង្ខេបនៃការបញ្ជាក់សំខាន់ៗ។

ក្រសួងធម្មការ និង សាសនា
ដើម្បីបង្កើនភាពពាក់ព័ន្ធ គេបានលើកឡើងនូវរាល់សំណូមពរខាងក្រោមនេះ ៖
១.

ចែករំលែក និង ពិភាក្សាជាមួយបណ្តាអ្នកចូលរួមចំណែកដែលពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ អំពីរបក

២.

ើ ឱ្យមានការពិគះ្រោ យោបល់ជាមួយបណ្តាអក
័ ទា
្ធ ង
ំ អស់ ដែល
ផ្តច
ួ ផ្តម
្ន ចូលរួមចំណក
ែ ពាក់ពន

គំហ៊ើញនៃការវាយតម្លៃនេះ។

អាចនាំឱ្យមានការតម្រែតម្រូវដល់អភិក្រមនៃគំនិតផ្តួចផ្តើមនេះ។

ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាព គេបានលើកឡើងនូវរាល់សំណូមពរខាងក្រោមនេះ ៖
៣. បន្ត (និង ពង្រីក) កម្មវិធី

៤.

ជម្រុញលើកទឹកចិត្តឱ្យមានការចម្លង/អនុវត្តន៍តាមវិធីសាស្រ្តមានជាភស្តុតាង ដែលកាត់

៥.

ផ្សាភ្ជាប់សកម្មភាពរបស់កម្មវិធីបន្ថែមទៀតជាមួយសម្មភាពផ្សេងៗទៀត

៦.

បន្ថយភាពងាយរងគ្រោះផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច

តម្រង់ទិសជាថ្មីនៃការចំណាយធនធាននៅក្នុងតំបន់ភូមិសាស្រ្តដែលកម្មវិធីផ្តោតលើ ដើម្បី
បង្កើនការចូលរួម

៧. ណែនាំពីសូចនាករ និង ចំណុចគោលដៅ ដោយផ្អែកលើលទ្ធផលជាមូលដ្ឋាន ជាជាងផ្អែក
៨.

លើធាតុចេញជាមូលដ្ឋាន

ំ ឥ
ី ទ្ធព
ិ លដែលទទួលបានជោគជ័យពីគន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ និង ការរៀន
ចែករំលក
ែ បទពិសោធន៍អព
សូត្រ

ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធផល គេបានលើកឡើងនូវរាល់សំណូមពរខាងក្រោមនេះ ៖
៩.

ណែនាំពីតួនាទីសម្របសម្រួលជាយុទ្ធសាស្រ្តសម្រាប់មន្ទីរធម្មការ និង សាសនាខេត្ត

១០. បន្តកៀរគរបំផុសព្រះសង្ឃ និង ថ្នាក់ដឹកនាំសាសនាដទៃទៀត ឱ្យទទួលយកតួនាទីក្នុងការ
អនុវត្តកាន់តែសកម្មថែមទៀត។

ដើម្បីបង្កើននិរន្តរភាព គេបានលើកឡើងនូវរាល់សំណូមពរខាងក្រោមនេះ ៖

១១. ផ្តល់អត្តសញ្ញាណថ្មីមួយដល់កម្មវិធី តាមរយៈការផ្តល់សញ្ញា និង ធ្វើការផ្សព្វផ្សាយជាថ្មី
ជាមួយដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ឱ្យបានច្រើនទូលំទូលាយ

១២. ដាក់បញ្ចូលភាពពាក់ព័ន្ធនាពេលអនាគត ទៅក្នុងផែនការការងារ និង ថវិការបស់ក្រសួង

ភាពជាថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា និង ឋានានុក្រម
ដើម្បីបង្កើនភាពពាក់ព័ន្ធ គេបានលើកឡើងនូវរាល់សំណូមពរខាងក្រោមនេះ ៖
១៣. ផ្សាភ្ជាប់រវាងការអប់រំតាមព្រះពុទ្ធសាសនា និង បញ្ហាសង្គមសំខាន់ៗ
១៤. ដឹកនាំ ជួយប្រជាពលរដ្ឋឱ្យមានជំនឿលើសិទ្ធិរបស់ខ្លួន

20

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធផល គេបានលើកឡើងនូវរាល់សំណូមពរខាងក្រោមនេះ ៖

១៥. បង្កើនសមត្ថភាពព្រះសង្ឃ ដើម្បីស្រូបយកនូវភាពទទួលខុសត្រូវក្នុងការអនុវត្ត
១៦. រៀបចំ និង លើកកម្ពស់សកម្មភាពដែលចំណាយតិចមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់

ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាព គេបានលើកឡើងនូវរាល់សំណូមពរខាងក្រោមនេះ ៖

១៧. លើកកម្ពស់អភិក្រមប្រកបដោយជោគជ័យ នៃការផ្តល់ការគាំទ្រខាងស្មារតីសម្រាប់ប្រជា
ពលរដ្ឋងាយរងគ្រោះនៅក្នុងសហគមន៍

១៨. សម្របសម្រួលបង្កើនសមត្ថភាពរបស់ព្រះសង្ឃ ដើម្បីកំណត់រកប្រជាពលរដ្ឋ និង អង្គការ
ទាំងឡាយ ដែលអាចគាំទ្រដល់សហគមន៍មូលដ្ឋាន ក្នុងការកាត់បន្ថយភាពងាយរងគ្រោះ
ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចរបស់ពួកគេ។

១៩. កំណត់រកផ្លូវសម្រាប់ឯកភាពគ្នា និង ចែករំលែកនូវបញ្ញត្តិនៃការគាំទ្រខាងស្មារតី

២០. បង្កើនការយល់ដឹង និង បណ្តុះបណ្តាលពីកិច្ចការពារកុមារ

ដើម្បីបង្កើននិរន្តរភាព គេបានលើកឡើងនូវរាល់សំណូមពរខាងក្រោមនេះ ៖

២១. ចាប់ផ្តើមការអនុវត្តល្អ ជុំវិញការឆ្លើយតបតាមព្រះពុទ្ធសាសនា ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពងាយ
រងគ្រោះ។

២២. ប្រើបណ្តាញភាពជាអ្នកដឹកនាំរបស់ខ្លួន ដើម្បីរិះរកវិធីពង្រីកតួនាទីព្រះសង្ឃ ក្នុងការចូល
ពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងសហគមន៍។

អង្គការយូនីសេហ្វ
ដើម្បីបង្កើនភាពពាក់ព័ន្ធ គេបានលើកឡើងនូវរាល់សំណូមពរខាងក្រោមនេះ ៖

ការកត់សម្គាល់ឃើញថា ប្រេវ៉ាឡង់មេរោគអេដស៍នៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ថយចុះយ៉ាង

លឿនក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ និង បរិបទផ្តោតទៅលើការសិក្សាពីរោគរាតត្បាតក្នុងចំណោមប្រជាពលរដ្ឋដល
ែ រងការប៉ះពាល់ជាចម្បងនោះ លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវលើកជាសំណរួ ថា តើគោលដៅ

់ កា
្រ ល
ែ កម្មវធ
ចម្បងៗនៅតែសមស្របសម្រាបធ
ើ្វ រផ្លាសប
់ រូ្ត កាលៈទេសៈដែរឬទេ។ ជារួម ការគាំទដ
ិ ី
បានផ្តល់ឱ្យ នៅតែចាំបាច់នៅឡើយចំពោះសមាជិកសហគមន៍ដែលក្រីក្របំផុត និង ដែលងាយ
រងគ្រោះបំផុត

ប៉ុន្តែការផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់តិចចំពោះអ្នករងការប៉ះពាល់ពីមេរោគអេដស៍

មានន័យថា អ្នកទាំងឡាយដែលមានភាពងាយរងគ្រោះខ្លាំង (និង អាចមានភាពងាយរងគ្រោះ

ច្រើន) ដោយមានហេតុផលផ្សេងៗ មិនពាក់ព័ន្ធនឹងមេរោគអេដស៍ ពុំមានលក្ខណៈសម្បត្តិគ្រប់
គ្រាន់ដើម្បីទទួលបានការគាំទ្រទេ។ ដូចេះ
្ន អនុសាសន៍ពាក់ព័ន្ធជារួមមួយគឺសម្រាប់អង្គការយូនី

សេហ្វពិនិត្យទិសដៅ និង គោលបំណងរបស់កម្មវិធីឡើងវិញ។

២៣. គាំទ្រដល់ក្រសួងធម្មការ និង សាសនា ក្នុងដំណើរការផ្តួចផ្តើម និង ពង្រឹងកិច្ចសន្ទនា

២៤. គាំទ្រដល់ក្រសួងធម្មការ និង សាសនា សម្រាប់អន្តរកាលដកថយនូវគំនិតផ្តួចផ្តើមនា
ពេលបច្ចុប្បន្ន

ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាព គេបានលើកឡើងនូវរាល់សំណូមពរខាងក្រោមនេះ ៖

២៥. ផ្តលកា
់ រគាំទប
្រ ច្ចក
េ ទេស លើការបង្កន
ើ ប្រាកច
់ ណ
ំ ល
ូ និង ការកាត់បន្ថយភាពងាយរងគ្រោះ
ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច

២៦. លើកកម្ពស់អភិក្រមគាំទ្រខាងស្មារតីប្រកបដោយជោគជ័យនៃគំនិតផ្តួចផ្តើម

ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធផល និង និរន្តរភាព គេបានលើកឡើងនូវរាល់សំណូមពរខាងក្រោមនេះ ៖
២៧. សម្របសម្រួលដល់ការកសាងសមត្ថភាព រវាងអ្នកអនុវត្តន៍បច្ចុប្បន្ន

២៨. ជួយកំណត់យុទ្ធសាស្រ្ត ដើម្បីចាប់ផ្តើមអនុវត្តន៍ការកសាងសមត្ថភាពនៅក្នុងក្រមព្រះពុទ្ធ
សាសនា

២៩. គាំទដ
្រ ល់កស
្រ ង
ួ ធម្មការ និង សាសនា និង មន្ទរី ធម្មការ និង សាសនាខេត្ត ដើមប្ ធ
ី អ
ើ្វ ន្តរកាល
ទៅក្នុងតួនាទីនៃភាពជាអ្នកដឹកនាំ និង ការសម្របសម្រួលជាយុទ្ធសាស្រ្ត

21

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

គោលបំណងនៃការវាយតម្លៃ
គោលបំណងនៃការវាយតម្លច
ៃ ង
ុ បញ្ចបក
់ ម្មវធ
ិ ន
ី ះេ ត្រវូ បានប្រគល់អណា

ចដោយអង្គការយូនស
ី ហ
េ ្វ
គឺដម
ើ ប្ ផ
្ត ព
់ ត
័ មា
៌ នពាក់ពន
័ ទ
្ធ ល
ូ ទ
ំ លា
ូ យ និង ទាន់ពល
ិ គចំណច
ុ ខ្លាង
ី ល
េ វេលា សម្រាបវ់ ភា
ំ និង ភាព
ខ្វះចន្លោះនៅក្នុងគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា ក្នុងគោលបំណងផ្តល់ជាព័ត៌មាន
សម្រាប់ធ្វើការសម្រេចចិត្តអំពីទិសដៅអនាគតរបស់កម្មវិធី។ របាយការណ៍នៃការវាយតម្លៃមាន
ជាភាសាខ្មែរ និង ភាសាអង់គ្លេស ហើយនឹងរួមចំណែកដល់ការរៀនសូត្រ និង ការថ្លែងបញ្ចេញ
យោបល់របស់ថក
្នា ជា
់ តិសព
ី្ត កា
ី រឆ្លយ
ើ តបទៅនឹងមេរោគអេដស៍ និង ការអភិវឌ្ឍតាមបែបសាសនា
ជាមូលដ្ឋាន។ របកគំហ៊ើញនៅក្នុងការវាយតម្លៃ នឹងត្រូវបានពិភាក្សាជាមួយដៃគូការងារជាតិ
ដើម្បីកំណត់ថាតើតម្លៃ និង ប្រសិទ្ធភាពចំណាយតិចរបស់កម្មវិធី ធានាបាននូវការបន្តកម្មវិធីឬទេ
ហើយបើក្នុងករណីត្រូវបន្ត ថាតើយុទ្ធសាស្រ្ត និង ការអនុវត្តរបស់កម្មវិធី តម្រូវឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរ
ដែរឬទេ។ ការវាយតម្លៃនេះ នឹងត្រូវប្រើប្រាស់ដោយអង្គការយូនីសេហ្វ និង ក្រសួងធម្មការ និង
សាសនា ដើម្បីកំណត់មេរៀនបទពិសោធន៍ដែលទទួលបាន និង រៀបចំជាផែនទីបង្ហាញទិសដៅ
ិ ព
ី ល
េ អនាគត ដោយក្រសង
ួ មានការសម្របតាមយ៉ាងខ្លម
ី យ
ួ សម្រាបទ
់ ទា
ូ ង
ំ ប្រទស
េ និង មាន
កម្មវធ
យុទ្ធសាស្ត្រដកចេញសម្រាប់អង្គការយូនីសេហ្វ។
ការវាយតម្លៃនេះ មានគោលបំណងជាក់លាក់ទៅលើ ៖

ៃ រប្រតប
ិ ស
ី ម្រាបរ់ យៈពេលឆ្នាំ ២០០៨-២០១២ (ពោល
វាយតម្លកា
ិ ត្តរិ បស់អង្គការ និង កម្មវធ
ុ ការវាយតម្លក
ៃ ន្លងទៅក្នង
ុ ឆ្នាំ ២០០៧ ជាផ្នក

រើ ការ
គឺសកម្មភាពបន្តបន្ទាបនៅ
់ ក្នង
ែ មួយនៃដណ
ក្នុងតំបន់) រួមទាំងប្រសិទ្ធផល និង ប្រសិទ្ធភាពរបស់ខ្លួន

ពិនិត្យឡើងវិញនូវសមត្ថភាពស្ថាប័ន និង ការបង្កើតឡើងនូវគំនិតផ្តួចផ្តើម

វាយតម្លៃលទ្ធផលកម្មវិធីពាក់ព័ន្ធទៅនឹងការផ្តល់ការគាំទ្រដល់បុគ្គល និង គ្រួសារដែលរង
ប៉ះពាល់ដោយមេរោគអេដស៍ នៅតាមផ្ទះ

ផ្តល់អនុសាសន៍ ស្តីពីរបៀបដាក់បញ្ចូលការងារមួយចំនួនទៀតនៃកិច្ចការពារកុមារ

ទាញយកមេរៀន និង អនុសាសន៍នានា សម្រាប់ការសម្របតាម និង ធ្វើវិសោធនកម្មកម្មវិធី

លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ និង សំណួរខាងក្រោម សម្រាប់ធ្វើការវាយតម្លៃនេះ ត្រូវបានគេប្រើដើម្បីដឹកនាំ
ធ្វើការវាយតម្លៃទៅតាមទម្រង់នៃគោលការណ៍សម្រាប់ជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ និង ការវាយតម្លៃរបស់
គណៈកម្មាធិការជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ OECD១។

ភាពពាក់ព័ន្ធ

តើគោលដៅ និង សកម្មភាពរបស់កម្មវិធី សមស្របកម្រិតណា ក្នុងការចូលរួមឈានទៅ
សម្រេចអាទិភាព និង គោលនយោបាយដែលបានឯកភាពគ្នានៅថ្នាក់ជាតិ ក៏ដូចជាយុទ្ធសាស្រ្តរបស់ក្រសួងធម្មការ និង សាសនា មន្ទីរធម្មការ និង សាសនាខេត្ត ក្រុមការងារស្តីពី
កុមារកំព្រា និង កុមារងាយរងគ្រោះ និង អង្គការយូនីសេហ្វ (ឧទាហរណ៍ដូចជា ផែនការ
យុទ្ធសាស្រ្តជាតិ ដើម្បីឆ្លើយតបពហុវិស័យទូលំទូលាយ ចំពោះបញ្ហាពាក់ព័ន្ធនឹងមេរោគ

អង្គការដើម្បីការអភិវឌ្ឍ និង កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច

23

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

អេដស៍លក
ើ ទី ៣ ផែនការសកម្មភាពកម្មវធ
ិ ប
ី ចា
្រ ប
ំ ទ
្រ ស
េ របស់អង្គការយូនស
ី ហ
េ ឆ
្វ ំ្នា ២០១១២០១៥) រួមទាំងសិទ្ធិមនុស្សផងដែរ (សិទ្ធិទទួលបានសុខភាព សិទ្ធិរបស់កុមារ)?

តើគំនិតផ្តួចផ្តើមនេះមានតម្លៃកម្រិតណា ទាក់ទងនឹងតម្រូវការរបស់ក្រុមដែលក្របំផុត/
ប្រជាពលរដ្ឋដែលងាយរងគ្រោះបំផុត? តើគំនិតផ្តួចផ្តើមនេះមានតម្លៃកម្រិតណា ក្នុងការ
កាត់បន្ថយភាពមិនត្រឹមត្រូវ រវាងក្រុមដែលក្របំផុត/ប្រជាពលរដ្ឋដែលងាយរងគ្រោះបំផុត
និង អ្នកផ្សេងៗទៀត?

ប្រសិទ្ធភាព

តើគោលដៅត្រូវបានសម្រេចដល់កម្រិតណា ហើយតើអ្វីខ្លះដែលជាកត្តាជម្រុញចម្បង?

តើគំនិតផ្តួចផ្តើមផ្តល់ការថែទាំខាងផ្លូវអារម្មដល់កម្រិតណា ចំពោះគ្រួសារ និង កុមារដែល

)?
ឆ្លង និង រងផលប៉ះពាល់ដោយមេរោគអេដស៍ (តើសារផ្សព្វផ្សាយសមស្របប៉ណ្ណា

ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ចូលរួមគាំទកា
ូ មនុសស្ ពេញវ័យដែលងាយរងគ្រោះបំផត
ុ និង កុមារ
តើគន
្រ របញ្ជន
រស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ ឱ្យទៅទទួលការថែទាំផ្នែកពេទ្យដល់កម្រិតណា?

ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ចូលរួមផ្តលកា
់ រគាំទជា
តើគន
្រ ប្រាកទៅ
់ ឱ្យកុមារងាយរងគ្រោះ បានដល់កម្រត
ិ ណា
ហើយទទួលបានលទ្ធផលអ្វីខ្លះ?

តើគំនិតផ្តួចផ្តើមចូលរួមដល់កម្រិតណា ក្នុងការលើកកម្ពស់ការថែទាំគ្រួសារជាមូលដ្ឋាន
សម្រាប់កុមារងាយរងគ្រោះ ដែលជាជម្រើសល្អបំផុតសម្រាប់ការថែទាំកុមារ?

ប្រសិទ្ធផល

តើសកម្មភាព មានប្រសទ
ិ ផ
្ធ លចំណាយតិច ដែរឬទេ បើធៀបទៅនឹងកម្មវធ
ិ ដ
ី ទៃទៀត ដែល
សំដៅផ្តល់ការគាំទ្រ និង កាត់បន្ថយការមាក់ងាយ និង ការរើសអើងប្រឆាំងនឹងគ្រួសារ និង
កុមាររងផលប៉ះពាល់ពីមេរោគអេដស៍?

តើសកម្មភាពចំណាយតិច មានប្រសទ
ិ ភា
ិ ត្ត?
្ធ ពខ្ពសដ
់ រែ ឬទេ យោងទៅលើថច
ៃ្ល ណា

យប្រតប

តើប្រសិទ្ធផលចំណាយតិច ប្រែប្រួលទេនៅក្នុងរង្វង់កម្មវិធី និង ហេតុអ្វី?

ឥទ្ធិពល

តើអ្វីទៅជាលទ្ធផលគ្រោងទុក និង មិនគ្រោងទុករបស់គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា? ជាពិសេស អនុលោមទៅតាម ៖

វិសាលភាព និង មធ្យោបាយដែលគំនត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ បានចូលរួមបង្កន
ើ ការព្រមទទួលខ្លន
ួ ឯង
និង ទទួលស្គាល់ដោយសហគមន៍ និង កាត់បន្ថយការមាក់ងាយ និង ការរើសអើង
ប្រឆាំងនឹងគ្រួសារ និង កុមាររងផលប៉ះពាល់ពីមេរោគអេដស៍

គំនិតផ្តួចផ្តើម

អាចមានលទ្ធភាពឈានទៅដល់ក្រុមជនងាយរងគ្រោះបំផុតដល់

កម្រិតណា

គំនិតផ្តួចផ្តើមចូលរួមកាត់បន្ថយភាពមិនត្រឹមត្រូវ រវាងអ្នកក្របំផុត និង អ្នកមានបំផុត
បានកម្រិតណា

24

ការចូលរួមពង្រឹងសិទ្ធិមនុស្សដែលឆ្លង និង រងផលប៉ះពាល់ពីមេរោគអេដស៍

កម្រិតនៃឥទ្ធិពលពាក់ព័ន្ធនឹងចំណេះដឹងផ្នែកមេរោគអេដស៍ និង អាកប្បកិរិយាចំពោះ

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

គ្រួសារ និង កុមាររងផលប៉ះពាល់ពីមេរោគអេដស៍ ក្នុងចំណោមសហគមន៍ បុគ្គលិក
ក្រសួងធម្មការ និង សាសនា និង មន្ទីរធម្មការ និង សាសនាខេត្ត ក៏ដូចជា ព្រះសង្ឃ
ផងដែរ

ការគ្រប់គ្រង និង ភាពម្ចាស់ការនៃគំនិតផ្តួចផ្តើម

ការសម្របសម្រួល និង ភាពជាដៃគូដែលបានទទួលជោគជ័យ។

និរន្តរភាព

តើមានកត្តាចម្បងៗអ្វខ
ី ះ
្ល ដែលមានឥទ្ធព
ិ លដល់ការសម្រេចជោគជ័យ ឬ មិនសម្រេចជោគ
ជ័យនៃនិរន្តរភាពរបស់កម្មវិធី (តួនាទីពាក់ព័នគ
្ធ ្នាទៅវិញទៅមក ភាពម្ចាស់ការ និង ភាពជា
អ្នកដឹកនាំរបស់ក្រសួងធម្មការ និង សាសនា)?

តើកិច្ចអន្តរាគមន៍ និង ឥទ្ធិពលទាំងឡាយ ទៅលើក្រុមក្រីក្របំផុត/ងាយរងគ្រោះបំផុតទំនង
ជាអាចបន្តបានទេ នៅពេលដែលការគាំទ្រពីខាងក្រៅត្រូវបានដកថយ?

តើអ្វីខ្លះដែលជាតម្រូវការដើម្បីសម្រេចបាននូវនិរន្តរភាព?

តើវាទំនងដល់កម្រិតណាដែលថា គំនិតផ្តួចផ្តើមនឹងត្រូវបានអនុវត្តន៍ជាថ្មី ឬ ពង្រីកបន្ថែម?

ជាងនេះទៅទៀត ការវាយតម្លៃនឹងស្វែងយល់អំពី ៖

តើរចនាសម្ព័ន្ធនៃគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដល់កម្រិត
ណា និង របៀបណា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាការពារកុមារឱ្យបានទូលំទូលាយជាងនេះ?

25

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

វិសាលភាព និង វិធីសាស្រ្ត
វិសាលភាព
ការមានសំណរួ នេះឡើងគឺជាចុងបញ្ចបន
់ កា
ៃ រវាយតម្លវៃ ដ្ត និង គ្របដណ្តបរ់ យៈពេលនៃឆំ្នា ២០០៨
និង ឆ្នាំ ២០១២ ដែលបានប៉ាន់ប្រមាណការងារអនុវត្តរបស់អង្គការ និង កម្មវិធី ក្នុងនោះរួមមាន
ិ ផ
ិ ភា
្រ ពុទសា
ប្រសទ
្ធ ល និង ប្រសទ
្ធ ពនៃគន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ
្ធ សនា។ វិធសា
ី ស្ត្រ និង គោល
បំណងនៃការវាយតម្លក
ៃ ង
ុ្ន ឆ្នាំ ២០០៧ មានភាពខុសគ្នាពកា
ៃ យ
ួ នេះ ហើយរបកគំហញ
ី រវាយតម្លម
ើ៊
េ នយក
ំ នផ្តលជា
់ ទិនន
្ន យ
័ បឋមមួយណាឡើយ។ ទោះជាយ៉ាងនេះក៏ដោយ ក៏គបា
លើកមុន វាពុបា
ើ៊ ពីការវាយតម្លប
េ ប្រៀបធៀបជាមួយទិនន
របកគំហញ
ៃ ច្ចប
ុ ប្ ន្ននះ
្ន យ
័ ពីការវាយតម្លឆ
ៃ ំ្នា ២០០៧ ដែរ
ក្នុងករណីអាចធ្វើបាន។

វិសាលភាពភូមិសាស្រ្ត
ការវាយតម្លន
ៃ ះ
េ គ្របដណ្តបខ
់ ត
េ ដ
្ត ល
ែ ចូលរួមចំនន
ួ ដប់៣ នៅទូទាង
ំ ប្រទស
េ ។ ទោះជាយ៉ាងនេះក៏
ដោយ ខេតទា
ំ ៥ ដែលបានជ្រស
ុ ស្រាវជ្រាវគឺមាន ខេតក
ំ ង់ធំ ខេតក
ំ ត ខេត្ត
្ត ង
ើ រើសសម្រាបច
់ ះ
្ត ព
្ត ព
ំ នោះត្រវូ បានជ្រស
ិ ី
សៀមរាប ខេត្ត តាកែវ និង ខេតព
្ត វ
្រៃ ង
ែ ។ ខេតទា
្ត ង
ើ រើសដោយផ្អក
ែ លើកម្មវធ
និង លក្ខណៈបរិបទ ដូចជា ៖ ខេត្តដែលបានសម្រេចជោគជ័យចំណុចគោលដៅខ្ពស់បំផុត ខេត្ត
ដែលបានសម្រេចជោគជ័យចំណុចគោលដៅទាបបំផុត ខេត្តដែលបានវិនិយោគហិរញ្ញវត្ថុច្រើន
បំផុត សំណុំសកម្មភាពដែលប្រែប្រួលខ្លាំងបំផុត និង ក្នុងបរិបទនៃប្រេវ៉ាឡង់មេរោគអេដស៍ខ្ពស់
ុ ។ ការពិភាក្សាជាក្រម
ួ ៗ ត្រវូ បានធ្វនៅ
ើ តាមវត្តផស្ ង
ី យ
ួ ៗ ខណៈដែល
បំផត
ុ នីមយ
េ ៗគ្នាកង
ុ្ន ខេតន
្ត ម
ទិន្នន័យជាលក្ខណៈបរិមាណ ត្រូវបានគេប្រមូលព្រមៗគ្នានៅក្នុងវត្តតែមួយ ឬ វត្តផ្សេងៗគ្នា។
បែបនេះមានន័យថា ក្នង
ុ ខេតន
ី យ
ួ ៗ គេចះ
្ន យ
័ ជាអប្បបរមាក្នង
ុ កន្លង
្ត ម
ុ ទៅប្រមល
ូ ទិនន
ែ ៣ ផ្សង
េ ៗ
គ្នា តាមធម្មតានៅក្នុងស្រុកផ្សេងគ្នា។ ការចុះស្រាវជ្រាវធ្វើឡើងនៅក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ ២០១២ មាន
រយៈពេល ១៥ ថ្ងៃជាប់ៗគ្នា។ អភិក្រមនៃការវាយតម្លៃ ការប្រមូលទិន្នន័យ និង វិធីសាស្រ្តវិភាគ
សមស្របនឹងវិភាគលើសមភាពយេនឌ័រ និង សិទម
ិ្ធ នុសស្ រួមទាំងសិទក
ិ្ធ មា
ុ រផង ហើយបានធ្វកា
ើ រ
ពិចារណាទៅលើការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់អង្គការយូនីសេហ្វ ចំពោះកម្មវិធីសិទ្ធិមនុស្ស និង សិទ្ធិកុមារ។

វិធីសាស្រ្ត
ការពិនត
ិ យ្ អក្សរសាស្ត្រ និង ឯកសារកម្មវធ
ិ ី បានវាយតម្លទៅ

លើគន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ
្រ ពុទ្ធ
សាសនា នៅក្នុងខេត្តទាំង ១០។ ដើម្បីប្រមូលភស្តុតាងកម្មវិធីដោយផ្ទាល់ ការស្រាវជ្រាវនៅតាម
មូលដ្ឋាន ត្រូវបានធ្វើនៅក្នុងខេត្តចំនួន ៥។ ការសម្រេចជ្រើសរើសយកសំណាកគំរូខេត្ត សម្រាប់

ខេត្តទាំង ១០ រួមមាន ខេត្តកំពង់ធំ ខេត្តកំពង់សោម ខេត្តតាកែវ ខេត្តកំពង់ចាម ខេត្តព្រៃវែង ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ខេត្តកំពត

ខេត្តពោធិសាត់ ខេត្តសៀមរៀប និង ខេត្តស្វាយរៀង។

27

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ចុះស្រាវជ្រាវត្រូវបានកំណត់យកតែម្តង ជាជាងបញ្ចូលខេត្តទាំង ១០ ដោយសារគេបានគិតថា
ខេត្តចំនួន ៥ គឺជាសំណាកគំរូដ៏ធំធេងមួយ ដែលអាចផ្តល់ទិន្នន័យគ្រប់គ្រាន់ និង អាចយល់ដឹង
បាននៅក្នុងពេលវេលាកំណត់មួយនៃការវាយតម្លៃ។ ការជ្រើសរើសសំណាកគំរូដោយចៃដន្យជា
ច្រន
៍ ម
ើ ប្ ក

ត់យក និង ជ្រស
ើ ដំណាក់កាល ត្រវូ បានអនុវត្តនដ
ី ណ
ើ រើសសំណាកគំរូ និង សហគមន៍
ចំនួនព្រះសង្ឃថ្នាក់ទាប និង ថ្នាក់ខ្ពស់ ក្នុងមួយវត្តៗ ក៏ដូចជាអ្នកចូលរួមក្នុងកម្មវិធី និង មន្រ្តីរដ្ឋាភិបាលដែលបានពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងការអនុវត្តផងដែរ។ មានតំណាងម្នាក់មកពីក្រសួងធម្មការ និង
សាសនា បានចូលរួមក្នុងកិច្ចសម្ភាសន៍ជាមួយនឹងតំណាងមកពីមន្ទីរធម្មការ និង សាសនាខេត្ត
ចំនួន ៥ ផងដែរ។
វិធីសាស្រ្តបែបគុណភាព និង មានលក្ខណៈបរិមាណ ត្រូវបានអនុវត្តន៍នៅអំឡុងពេលធ្វើការវាយ
តម្លៃ ដូចជា ៖

្ន ផ្តលព
់ ត
័ មា
៌ នសំខាន់ៗ ជាមួយតំណាងក្រសង
សម្ភាសន៍អក
ួ ធម្មការ និង សាសនា មន្ទរី ធម្មការ
និង សាសនាខេត្ត ព្រះសង្ឃថ្នាក់ខ្ពស់ និង អង្គការយូនីសេហ្វ

្ន ផ្តលព
់ ត
័ មា
៌ នសំខាន់ៗ ជាមួយអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភបា
ិ លដែលពាក់ពន
័ ្ធ (អង្គការ
សម្ភាសន៍អក
សង្គ្រោះកុមារកម្ពុជា និង អង្គការដៃគូផ្តល់មេត្តា (ភី.ស៊ី)

ពិភាក្សាជាក្រុម និង សម្ភាសន៍ស៊ីជម្រៅ ជាមួយស្រ្តី បុរស និង កុមារ ដែលរងផលប៉ះពាល់
ពីមេរោគអេដស៍ និង ព្រះសង្ឃជាអ្នកអនុវត្តន៍

ការសង្កេតមើលអ្នកចូលរួម

ទីប្រឹក្សាបានដឹកនាំការប្រមូលទិន្នន័យជាលក្ខណៈបរិមាណ ជាភាសាអង់គ្លេស និង ភាសាខ្មែរ
ដែលរួមមាន ៖

ការពិភាក្សាជាក្រុមចំនួន ២០ លើក ជាមួយអ្នកចូលរួមក្នុងកម្មវិធីចំនួន ៩០ នាក់ (បុរស ៣០
នាក់ ស្រ្តី ៣០ នាក់ និង កុមារ ៣០ នាក់ ៖ កុមារី ១៨ នាក់ និង កុមារា ១២ នាក់) ព្រមទាំង
ព្រះសង្ឃថ្នាក់ខ្ពស់ និង ថ្នាក់ក្រោមចំនួន ២៦ អង្គ (សរុប ១១៦ នាក់)។ ការពិភាក្សាជាក្រុម
មានរយៈពេលចន្លោះរវាង ៤៥ នាទី និង ១ ម៉ោងកន្លះ។ ក្រុមទាំងអស់ត្រូវបានសាកសួរ
្ត យ្ ពិភាក្សា
សំណរួ ជ្រស
ើ រើសតែមយ
ួ និង ស្រដៀងគ្នា ហើយអ្នកចូលរួមត្រវូ បានលើកទឹកចិតឱ
ពីបញ្ហាដែលសំខាន់បំផុតសម្រាប់ពួកគេ។

័ ្ធ ជាមួយអ្នកផ្តលច
់ ម្លយ
ើ ចំនន
ួ ២៧ នាក់ រួមមាន
សម្ភាសន៍មានទម្រងពា
់ ក់កណ្តាលរចនាសម្ពន
តំណាងក្រសង
ួ ធម្មការ និង សាសនា (១ នាក់) មន្ទរី ធម្មការ និង សាសនាខេត្ត (១៧ នាក់)
អង្គការយូនីសេហ្វ (៥ នាក់) សមាជិកនៃក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា (២ អង្គ) និង អង្គការមិនមែន
រដ្ឋាភបា
ិ ល (២ នាក់)។ កម្រងសំណរួ គឺផក
ែ្អ លើគម្រោងសម្ភាសន៍ដល
ែ បានរៀបចំជាស្រេច
្ត យ្ ពិភាក្សាពីបញ្ហាដល
ំ ត
ុ សម្រាបព
ួ គេ។
ហើយអ្នកចូលរួមត្រវូ បានលើកទឹកចិតឱ
ែ សំខាន់បផ
់ ក

មួយក្រុមមានគ្នា ៣ នាក់ បានប្រមូលទិន្នន័យជាលក្ខណៈបរិមាណ ពីអ្នកចូលរួមក្នុងកម្មវិធីចំនួន
២១៤ នាក់ (ស្រ្តី ១៥៤ នាក់ និង បុរស ៦០ នាក់) នៅក្នុងខេត្តចំនួន ៥។ ការអង្កេតធ្វើឡើងជា
ភាសាខ្មែរ ហើយចំណាយពេលចន្លោះពី ២០ នាទី និង ៤០ នាទី សម្រាប់អ្នកផ្តល់ចម្លើយម្នាក់។
ក្រុមធ្វើការវាយតម្លៃជឿជាក់លើសំណើឱ្យមន្ទីរធម្មការ និង សាសនាខេត្ត ជួយកំណត់យកអ្នក
ចូលរួមក្នុងកម្មវិធីសម្រាប់ធ្វើការពិភាក្សាជាក្រុម និង ការប្រមូលទិន្នន័យ។ ការប្រមូលទិន្នន័យ
ស្ទើរតែទាំងអស់ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងវត្ត។ មានឧទាហរណ៍ច្រើនបំផុត អ្នកចូលរួមបានកំពុង
ចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំទៀងទាត់ ដើម្បីតាំងសម្មាធិ និង កិច្ចប្រជុំក្រុមជួយខ្លួនឯង។ មន្ទីរធម្មការ និង
សាសនាខេត្ត បានជ្រើសរើសអ្នកចូលរួមក្នុងការពិភាក្សាជាក្រុម ដោយកំណត់យកបុរស ៦ នាក់

28

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ស្រ្តី ៦ នាក់ និង កុមារ ៦ នាក់ សម្រាប់មួយក្រុមពិភាក្សា ហើយសមាជិកទាំងអស់នៃក្រុមជួយខ្លួន
ឯងត្រូវបានអញ្ជើញឱ្យចូលរួមក្នុងការអង្កេត។ ទម្រង់ការសម្ភាសន៍ ត្រូវបានប្រើសម្រាប់សម្រប
សម្រួលចម្លើយទៅតាមសំណួរស្រដៀងគ្នា គ្រប់ការពិភាក្សាជាក្រុមទាំងអស់ ក៏ដូចជាសំណួរ
តែមួយ អាស្រ័យលើបរិបទ និង ស្ថានភាពជាក់លាក់របស់ពួកគេ។ ការពិភាក្សាជាក្រុម ត្រូវបាន
ធ្វើតាមរបៀបមិនផ្លូវការ ជាញឹកញាប់ អង្គុយជារាងរង្វង់មូលនៅលើកម្រាលក្នុងវត្ត ឬ កន្លែងប្រជុំ
ឬ មានតុ និង កៅអីនៅក្នុងបរិវេណវត្ត។ ក្នុងចំណោមកុមារនៅក្នុងក្រុមពិភាក្សា ពួកគេត្រូវបាន
លើកទឹកចិត្តឱ្យនិយាយពីអ្វីដែលសំខាន់សម្រាប់ពួកគេ។
្ន យ
័ ចម្រះ
ើ ប្ ទ
ើ កម្រត
ុ គ្នា ត្រវូ បានរៀបចំដម
ី ទួលបាននូវទស្សនៈផ្សង
េ ៗគ្នា។ ដើមប្ ប
ី ង្កន

ប្រភពទិនន
ត្រឹមត្រូវនៃទិន្នន័យ ឧបករណ៍សម្រាប់ប្រមូលទិន្នន័យ ត្រូវបានយកមកបណ្តុះបណ្តាលដល់អ្នក
្ន យ
័ ព្រមទាំងការសួរយកការណ៍បចា
្ន យ
័ ផ្តលជា
់ ឱកាស
ូ ទិនន
្រ ថ
ំ ៃ្ង នៅតាមកន្លង
ែ ប្រមល
ូ ទិនន
ប្រមល
សម្រាបធ
ើ្វ របញ្ជាកទៅ
់ លើចម្លយ
ើ របស់អក
្ន ចូលរូមក្នង
ុ កម្មវធ
ិ ។
ី ដើមប្ ក
ំ ត់រកឱ្យឃើញភាពមិន
់ កា
ី ណ
ប្រកត
ំ ភា
ៃ ពមិនប្រកត
ុ ការពិភាក្សាជាក្រម
្ន យ

្រ ី ឬ លំនាន
្រ ី និង ដើមប្ តា
ី មដានបន្តនៅក្នង
ុ នោះ ទិនន
ជាលក្ខណៈបរិមាណត្រូវបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងកម្មវិធី Excel នៅអំឡុងពេលបំពេញការងារក្នុង
ី ណ
ើ ក្នង
ុ កម្មវធ
ិ ី Excel ដើមប្ ក
ំ ត់រកសមាមាត្រចម្លយ

មូលដ្ឋាន។ ការវិភាគជាមូលដ្ឋាន ត្រវូ បានធ្វនៅ
នៃកម្រងសំណួរពហុជម្រើស និង មធ្យមភាគនៃទិន្នន័យដែលទាក់ទិននឹងកម្រិតប្រាក់ចំណូល។
លទ្ធផលដែលបានគណនាទាំងនេះ ផ្តោតលើការកំណត់រកភាពស្រដៀងគ្នា និង ខុសគ្នា រវាង
ចម្លើយដែលបានផ្តល់ដោយក្រុមស្រ្តី និង បុរស ហើយចម្លើយត្រូវបានបែងចែកទៅតាមខេត្ត។
្ច ជ

័ ្ធ ត្រវូ បានធ្វនៅ
ើ ពេលប្រមល
្ន យ
័ បានចប់សព្វគប
កិចប
្រ ព
ំុ គ
ះ្រោ យោបល់ជាមួយអ្នកពាក់ពន
ូ ទិនន
្រ ់
ដើម្បីចែករំលែក និង ពិភាក្សាពីលទ្ធផលដំបូងនៃការវាយតម្លៃ។ ទិន្នន័យនៃការអង្កេតត្រូវបាន
ី ង
្ត ទៀតនៅក្នង
ុ កម្មវធ
ិ ី Excel
ពិនត
ិ យ្ ជាបន្តបន្ទាប់ ដើមប្ រី កមើលការភាន់ចឡ
្រ ំ ហើយវិភាគសារជាថ្មម
ជាមួយលទ្ធផលក្នុងតារាងជាមួយទិន្នន័យនៃគុណភាព សម្រាប់បង្ហាញទាំងលទ្ធផលរកឃើញ
និង ទាំងកំណត់ការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅ។

អំពីអ្នកចូលរួមក្នុងការវាយតម្លៃ
អ្នកចូលរួមនៅក្នុងការវាយតម្លៃភាគច្រើនជាស្រ្តី មានអាយុចន្លោះពី ៣០ និង ៤៩ ឆ្នាំ ដែលឆ្លុះ
បញ្ចាំងពីទម្រង់ភូមិសាស្រ្តរបស់គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា យ៉ាងទូលំទូលាយ។
េ ជាលក្ខណៈ
ចំនន
ួ សរុបនៃសី្ត្រ ១៥៤ នាក់ និង បុរស ៦០ នាក់ ដែលបានចូលរួមនៅក្នង
ុ ការអង្កត
ី្ត ល
ើ ជាងបុរស។
បរិមាណ បានឆ្លះុ បញ្ចាង
ំ បង្ហាញថា ជាទូទៅស្រច
ូ រួមនៅក្នង
ុ គំនត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ មានច្រន
ក្នុងចំណោមក្រុមពិភាក្សាទាំង ២០ លើក មានស្រ្តីចំនួន ៣០ នាក់ បុរសចំនួន ៣០ នាក់ និង កុមារ
ចំនួន ៣០ នាក់ (កុមារី ១៨ នាក់ និង កុមារា ១២ នាក់)។ ក្នុងចំណោមអ្នកចូលរួមក្នុងការអង្កេត
ចំនួន ២១៤ នាក់ គេបានសង្កេតឃើញថា មានស្ថានភាពតំបន់ភូមិសាស្រ្តខុសគ្នា រវាងបណ្តាខេត្ត
ទាំងឡាយ។ នៅក្នុងខេត្តតាកែវ ខេត្តកំពង់ធំ និង ខេត្តព្រៃវែង គ្រួសារដែលមានសមាជិកចំនួន
៤ នាក់ ឬ លើស ៤ នាក់ ស្ថិតនៅក្នុងចន្លោះរវាង ៥៥% និង ៦០%។ អ្នកផ្តល់ចម្លើយនៅក្នុងខេត្ត
សៀមរាបចំនួន ៧០% មានគ្រួសារដែលមានសមាជិកចំនួន ៤ នាក់ ឬ លើសពី ៤ នាក់ ហើយ
សមាមាត្រនៃអ្នកចូលរួមនៅក្នុងខេត្តកំពត បានកើនឡើងរហូតដល់ ៨០%។
េ នៃអក
េ (៤៣%) បានពាក់ពន
សមាមាត្រយ៉ាងធំធង
្ន ចូលរួមក្នង
ុ ការអង្កត
័ ក
្ធ ង
ុ្ន កម្មវធ
ិ អ
ី ស់រយៈពេល ៥
ែ ជាមួយភាគបួន បានពាក់ពន
ឆ្នាំ ឬ យូរជាងនេះ។ ចំនន
ួ ប្រហល
័ រ្ធ យៈពេល ៣-៤ ឆ្នាំ មួយភាគបួនទៀត
បានពាក់ពន
័ រ្ធ យៈពេល ១-២ ឆ្នាំ ហើយនៅសល់ចន
ំ ន
ួ ៩% បានពាក់ពន
័ រ្ធ យៈពេលតិចជាង ១២ ខែ។

29

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ដែនកំណត់
ការវាយតម្លៃ បានជួបប្រទះឧបសគ្គមួយចំនួន។ អ្នកចូលរួមក្នុងការពិភាក្សាជាក្រុមពុំត្រូវបាន
ជ្រស
្ត ង
ំ ស្រង

ងមន្ទរី ធម្មការ
ើ រើសដោយចៃដន្យនោះទេ ហើយអ្នកស្រាវជ្រាវទុកចិតទា
ុ ទៅលើតណា
និង សាសនាខេត្ត ជាអ្នកជ្រើសរើសអ្នកចូលរួម។ នេះជាការពិតចំពោះអ្នកចូលរួមក្នុងការអង្កេត
ព្រោះថា អ្នកស្រាវជ្រាវទុកចិត្តទាំងស្រុងទៅលើមន្ទីរធម្មការ និង សាសនាខេត្ត ជាអ្នកជ្រើសរើស
វត្តដែលត្រូវចុះទៅធ្វើអង្កេត ក៏ប៉ុន្តែដោយសារការចុះទៅអង្កេតភាគច្រើនត្រូវពេលដែលមានវគ្គ
តាំងសម្មាធិ និង កិច្ចប្រជុំក្រុមជួយខ្លួនឯងទៀងទាត់នោះ សមាជិកទាំងអស់នៃក្រុមជួយខ្លួនឯង
មានឱកាសចូលរួមនៅក្នង
ុ ការអង្កត
្ច ម្ភាសន៍ទាង
ំ អស់បានធ្វនៅ
ើ ក្នង
ុ វត្ត លើកលែងតែ
េ នេះ។ កិចស

្ណោះ ដូច្នេះ ពុំមាន ឱកាសសង្កេតមើលពីជីវភាពរស់នៅ និង លក្ខខណ្ឌផ្ទះ
កិច្ចសម្ភាសន៍មួយប៉ណ
សម្បែងនោះទេ។
្ន ចូលរួមវាយតម្លៃ ផ្តលច
់ ម្លយ
ើ លំអៀងទាក់ទន
ិ នឹងការបរិយាយ
ុ លសម្រាបអ
់ ក
ជាទូទៅ មានសក្តានព
ពីសង្គម មួយផ្នែកដោយសារលក្ខណៈនៃការវាយតម្លៃកម្មវិធីនីមួយៗ ដែលអ្នកចូលរួមមានជំនឿ
ថា អាចជាការចាប់ផ្តើមនៃចុងបញ្ចប់របស់កម្មវិធី។ ក្នុងករណីទាំងនេះ អ្នកចូលរួមមួយចំនួនអាច
ថ្លង
ុ ទៅវិញ ភាពលំអៀងនៃការបរិយាយពី
ែ លើសពីកម្រត
ិ ក្រក
ី ្រ ឬ កម្រត
ិ តម្រវូ ការរបស់គ។
េ ផ្ទយ
សង្គម ក៏មានសក្តានុពលផងដែរ សម្រាប់អ្នកចូលរួម ដើម្បីចៀសវាងការទិទៀនទៅលើគំនិតផ្តួច
ផ្តើម ជាពិសេសនៅពេលខ្លះដែលមានបុគ្គលិកមន្ទីរធម្មការ និង សាសនាខេត្ត អមដំណើរជាមួយ
អ្នកស្រាវជ្រាវនៅតាមវត្តផងនោះ បើទោះបីជាអ្នកស្រាវជ្រាវបានធានាអះអាងថា អ្នកចូលរួមអាច
និយាយដាច់ដោយឡែកក៏ដោយ។
កម្រងសំណួរមួយចំនួននៅក្នុងឧបករណ៍អង្កេត ចាំបាច់ត្រូវធ្វើការបញ្ជាក់ ឬ កែសម្រួលឡើងវិញ
ខ្លះ នៅពេលការប្រមូលទិន្នន័យកំពុងដំណើរការ។ ឧទាហរណ៍ដូចជា មានចម្លើយមួយឆ្លើយនឹង
សំណួរអំពីសកម្មភាពអ្វីដែលប្រជាជនបានចូលរួម គឺ “ព្រះសង្ឃបានផ្តល់ប្រាក់មកឱ្យខ្ញ”ុំ ។ មាន
ជំនឿខុសគ្នាអំពីថាតើព្រះសង្ឃអាចកាន់ប្រាក់បានដែរឬទេ ដូច្នេះអ្នកផ្តល់ចម្លើយមួយចំនួនបាន
ឆ្លយ
ើ ថា “ទេ” ក៏បន
ុ៉ បា
ុ បង្ហាញថា អ្នកផ្សង
ុ កម្មវធ
ិ ជា
ី អ្នកផ្តលប
់ ក
ែ្ត នចង្អល
េ ទៀតនៅក្នង
្រា ឱ
់ យ្ ពួកគេ។
សំណួរត្រូវបានសម្រួលឡើងវិញនៅអំឡុងពេលធ្វើសម្ភាសន៍ ដើម្បីបញ្ជាក់ពីការទទួលប្រាក់ថា
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ជាជាងថាតើពះ្រ សង្ឃបានប្រគល់បក
ជាផ្នក
ែ មួយនៃគន
្រា ទៅ
់ ឱ្យអ្នកចូលរួមឬអត់។ ភាព
មិនច្បាស់លាស់មួយត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងសំណួរតែមួយ ជាមួយនឹងជម្រើសថា “ព្រះសង្ឃ
ូ ខ្ញទៅ
ំុ កាន់សវា
(ឬ តំណាងមកពីការិយាល័យធម្មការ និងសាសនាស្រក
ុ ) បានបញ្ជន
េ ” ដោយសារ
ការបកប្រែដំបូងជាភាសាខ្មែរបានបញ្ជាក់ដោយអចេតនា

ទៅលើការបញ្ជូនអ្នកចូលរួមទៅកាន់

សេវានេះ (សកម្មភាពគំនត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ្រ ពុទសា
្ធ សនា) ជាជាងសេវាកម្មដទៃទៀត ដែល
សំណួរដើមមានចេតនាសួរដូច្នេះ។ គេមិនបានកំណត់រកឃើញភាពមិនត្រឹមត្រូវនោះទេ រហូត
ទាល់តនៅ
់ កា
ៃ រប្រមល
្ន យ
័ ។ ចម្លយ
ើ ទៅនឹងសំណរួ ស្រដៀងគ្នានៅក្នង
ុ ចម្លយ

ែ ផ្នក
ែ ចុងបញ្ចបន
ូ ទិនន
អង្កេតនីមួយៗត្រូវបានបញ្ជាក់អះអាង ហើយការភាន់ច្រឡំត្រូវបានកែតម្រូវទៅតាមកន្លែងដែល
អាចធ្វបា
ើ ន។ ឧទាហរណ៍ដច
ូ ជា អ្នកចូលរួមមួយចំនន
ួ បានចង្អល
ុ បង្ហាញថា ពួកគេតវូ្រ បានបញ្ជន

ទៅកាន់សវា
ុ៉ ក
េ មួយផ្សង
េ ទៀតដូចខាងលើ ក៏បន
ែ្ត

្រោ មកនៅពេលសួរថាតើសវា
េ មួយណាដែល
ពួកគេបានបញ្ជូនទៅ ពេលនោះចម្លើយឆ្លើយថា “គ្មានទេ”។ ក្នុងករណីទាំងនេះ ចម្លើយពីដំបូង
ត្រូវបានប្តូរនៅក្នុងដំណាក់កាលរៀបចំសម្អាតទិន្នន័យ។

31

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ការគិតគូរពីក្រមសីលធម៌
ការចូលរួមក្នុងការប្រមូលទិន្នន័យ គឺជាការស្ម័គ្រចិត្តទាំងស្រុង ហើយចំណុចនេះត្រូវបានបញ្ជាក់
យ៉ាងច្បាស់ដល់អក
្ន ចូលរួម។ ព័តមា
៌ នលាយល័កណ
្ខ អ
៍ ក្សរជាភាសាខ្មែ ររៀបរាប់អព
ំ គោ
ី លបំណង
នៃការប្រមូលទិន្នន័យ និង ព័ត៌មានទំនាក់ទំនងលម្អិតរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវ និង អ្នកធ្វើសម្ភាសន៍
ព្រមទាំងទម្រងផ
្ត កា
់ រយល់ពម
ត្រវូ បានផ្តលទៅ
់ ឱ្យអ្នកចូលរួមទាំងអស់
់ ល
្រ ដែលត្រវូ ចុះហត្ថលខា

(រួមទាំងកុមារនៅក្នង
ុ ក្រម
ុ ពិភាក្សាផងដែរ)។ កាលណាគេសថ
ំុ តរូបអ្នកចូលរួម អ្នកស្រាវជ្រាវបាន
បញ្ជាក់ពីបុព្វសិទ្ធិរបស់ពួកគេថា អាចបដិសេធបាន។ អ្នកផ្តល់ចម្លើយភាគច្រើនបានព្រមព្រៀង
ឱ្យថតរូប ដោយសារពួកគេយល់ច្បាស់ថា រូបភាពរបស់ពួកគេនឹងត្រូវបានប្រើប្រាស់ទាក់ទិននឹង
លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវទាំងនេះ ពុំមែនសម្រាប់ជាផ្នែកមួយនៃសម្ភារៈសម្រាប់ធ្វើយុទ្ធនាការ
ផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈ ស្តីពីមេរោគអេដស៍នៅកម្ពុជានោះទេ។ មានបុគ្គលមួយចំនួនតូចបាន
េ មិនឱ្យថតរូបភាព ហើយពួកគេបានបញ្ជាកព
អ្នកស្រាវជ្រាវត្រវូ គោរព
បដិសធ
់ កា
ី រអះអាងជាថ្មថា

តាមការសម្រេចចិត្តរបស់ពួកគេ។ ថតរូបត្រូវបានធ្វើចំពោះតែអ្នកចូលរួមដែលបានផ្តល់ការយល់
ព្រមប៉ណ

្ណោះ។
យុទ្ធវិធីក្នុងការសម្ភាសន៍ជាមួយកុមារនៅក្នុងការពិភាក្សាជាក្រុម គឺអនុញ្ញាតិឱ្យកុមារដឹកនាំការ
លើកឡើងពីបញ្ហាដែលជាចំណុចរសើបសម្រាប់ពួកគេ ជាជាងការសួរសំណួរដោយផ្ទាល់ដែល
អាចធ្វឱ

ើ យ្ ពួកគេមានអារម្មណម
៍ ន
ិ ល្អ។ ឧទាហរណ៍ដច
ូ ជា អ្នកស្រាវជ្រាវសន្មតថា
់ កុមារភាគច្រន
រងផលប៉ះពាល់ពីមេរោគអេដស៍ ហើយកុមារមួយចំនួនអាចកំពុងរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍
ុ ណាមួយបានដឹងអំពស
្ថា ភាពគ្នាទៅវិញទៅមក
និង មិនបានសន្មតថា
់ កុមារទាំងអស់នៅក្នង
ុ ក្រម
ី ន
នោះទេ។ ដោយហេតុនេះ គេពុំបានសួរសំណួរទាំងឡាយណាដែលអាចធ្វើឱ្យកុមារលាតត្រដាង
្ថា ភាពមេរោគអេដស៍របស់គេ ឬ ពីរបៀបដែលពួកគេទទួលរងផលប៉ះពាល់ពម
េ គអេដស៍
ពីសន
ី រោ
េ គអេដស៍នោះទេ លុះត្រាតក
ែ មា
ុ រទាំងនោះលើក
នោះទេ។ អ្នកស្រាវជ្រាវមិនបាននិយាយពីមរោ
ឡើងជាមុនសិនថា វាជាបញ្ហាមួយ។ ក្នុងករណីមួយចំនួន ជាផ្នែកមួយនៃវគ្គផ្តួចផ្តើមរបស់កុមារ
ុ ករណីនះ
េ អ្នកស្រាវជ្រាវបានសួរនាំពក
ួ គេ
កុមារបាននិយាយថា ពួកគេបានឆ្លងមេរោគអេដស៍ ក្នង
ថា តើព័ត៌មានមានប្រយោជន៍កម្រិតណា ហើយថាតើពួកគេបាននិយាយទៅកាន់មិត្តភក្តិ និង
សមាជិកគ្រួសារអំពីព័ត៌មាន ស្តីពីមេរោគអេដស៍ដែលពួកគេបានទទួលដែរឬទេ។ អ្នកស្រាវជ្រាវ
បានសាកសួរកុមារអំពទ
ី នា
ំ ក់ទន
ំ ងរបស់ពក
ួ គេជាមួយមិតភ
្ត ក្តនៅ
ិ សាលារៀន និង ថា តើមានកុមារ
ណាមួយបង្ហាញភាពគ្មានមេត្តាធម៌ទៅលើពួកគេ ដែរឬទេ។ មានករណីមួយ កុមារីម្នាក់បានឆ្លើយ
ថា មានកុមារម្នាក់ផ្សេងទៀតបានកម្លានាង ដោយនិយាយថា នាងនឹងចម្លងមេរោគអេដស៍ទៅឱ្យ
់ នាងមានមេរោគអេដស៍ក្នុងខ្លួននោះទេ ហើយ
កុមារដទៃទៀត។ អ្នកស្រាវជ្រាវមិនបានសន្មតថា
បានសុំឱ្យនាង និង កុមារទាំងអស់បង្ហាញអំពីប្រតិកម្មផ្ទាល់ខ្លួនចំពោះការកម្លា និង អ្វីដែលពួកគេ
ធ្វើចំពោះរឿងនេះ។ នៅគ្រប់ពេលទាំងអស់ អ្នកស្រាវជ្រាវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យកុមារនិយាយអំពី
អ្វីដែលមានសារៈសំខាន់ចំពោះពួកគេ។
ការសម្រេចចិតច
ុ នៅក្នង
េ ជាលក្ខណៈបរិមាណ ត្រវូ បានបង្ហាញ
្ត ពោ

ះការពិភាក្សាជាក្រម
ុ ការអង្កត
ហេតុផលដោយការពិតថា មានអ្នកចូលរួមក្នុងកម្មវិធីជាច្រើនជាមនុស្សពេញវ័យ។ កុមារមាន
ឱកាសចែករំលែកនូវទស្សនៈរបស់ខ្លួននៅក្នុងផ្នែកមួយនៃការពិភាក្សាជាក្រុម។

32

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ការណែនាំពគ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាក់ដក
ឹ នាំ
ព្រះពុទ្ធសាសនា
កិចប
្ច ង
ឹ្រ ប្រែងរបស់ពះ្រ រាជាណាចក្រកម្ពជា
ុ ដើមប្ ឈា

នទៅសម្រេចចំណច
ុ គោលដៅនៃការទទួល
បាននូវការបង្ការទប់សត
្កា កា
់ រចម្លង ការថែទាំ និង ការព្យាបាលមេរោអេដស៍ជាសកលរបស់អន្តរជាតិ
ឃើញថា មានការរីកដុះដាលយ៉ាងលឿននូវមណ្ឌលផ្តលប
់ ក
ើ ស
មដោយស្មគ
័ ច
ឹ្រ សា
្ និង ធ្វត
េ ឈា
្ត
្រ ត
ិ ្ត
និង រក្សាការសម្ងាត់ ហើយមានការផ្តលឱ
់ សថព្យាបាលប្រឆាំងមេរោគអេដស៍ដោយឥតគិតថ្លៃ និង
ការព្យាបាលជម្ងឺឱកាសនិយមផងដែរ។ ឥឡូវនេះ ការគាំទ្របែបនេះមាននៅតាមគ្រឹះស្ថានសុខាួ ៥១ កន្លង
ុ ការធ្វឱ
ើ យ្ ប្រសរើ ឡើងនូវការរស់នៅរបស់កម
ែ និង ចូលរួមយ៉ាងធំធង
េ ក្នង
ុ្រ
ភិបាលចំនន
ុ រស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ នៅក្នង
ុ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពជា
ុ ។ ឆ្លយ
ើ តប
ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលកំពង
នឹងការផ្តោតទៅលើមេរោគអេដស៍ ជាលទ្ធផលនៃប្រសិទ្ធភាពនេះ ប្រេវ៉ាឡង់ផ្ទុកមេរោគអេដស៍
ក្នង
ុ ចំណោមមនុសស្ ពេញវ័យនៅក្នង
ុ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពជា
ុ បានថយចុះពី ១,២% ក្នង
ុ ឆ្នាំ ២០០១
មកនៅត្រឹម ០,៨% នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១១ ៖ តាមការប៉ានស

្មានចំនួន ៧៥.៣៤៤ នាក់ ជាមនុស្សពេញ
វ័យ (អាយុពី ១៥-៤៩ ឆ្នាំ) និង ចំនួន ៨.០៦៩ នាក់ ជាកុមារកំពុងរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍៤។
ំ វូ យុទសា
រដ្ឋាភបា
ិ លកម្ពជា
ុ បានណែនាន
្ធ ស្រ្ត និង គោលនយោបាយមួយចំនន
ួ ដែលទទួលខុសត្រវូ
លើការថយចុះប្រេវ៉ាឡង់មេរោគអេដស៍នេះ។ តាមការកត់សម្គាល់ យុទ្ធសាស្រ្តព្យាបាលប្រឆាំង
ំ ពលកម្មចន
មេរោគអេដស៍ ត្រវូ បានគេគណនាថា មរណៈភាពបានធ្វឱ
ើ យ្ បាត់បង់កម្លាង
ំ ន
ួ ២១.៤៩៧
នាក់ និង បានកាត់បន្ថយផលិតផលផលិតក្នុងស្រុកចំនួន ២០០ លានដុល្លារអាមេរិកក្នុង ១ ឆ្នាំ
សម្រាបរ់ យៈពេលពីឆំ្នា ២០០៣-២០០៩ (១)។ ថ្វប
ី មា
ើ នភាពជោគជ័យទាំងនេះក៏ដោយ ក៏គបា
េ ន
ប៉ានប
់ មា
្រ ណដែរថា ការរាតត្បាតនៃមរោ
េ គអេដស៍ថក
្នា ជា
់ តិ បង្កឱយ្ មានការថយចុះនូវផលិតផល
ផលិតក្នង
ុ ស្រក
ួ ១៦,៥% នៅចន្លោះរវាងឆ្នាំ ១៩៩៣ និង ឆ្នាំ ២០២០ (២)។ ជាការពិត
ុ ជារួមមានចំនន
េ គអេដស៍ វាគួបផ្សដោ
ំ យវត្តមានកុមារកំព្រា និង កុមារងាយរងគ្រោះរាប់សន

ផលប៉ះពាល់នម
ៃ រោ
នាក់ កំពង
ុ រស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍។ កុមារមួយចំនន
ួ ក្នង
ុ ចំណោមកុមារទាំងនេះ ជាជនរងគ្រោះ
នៃការកេងប្រវ័ញ្ចកម្លាំងពលកម្ម និង ការជួញដូរ ខណៈដែលមួយចំនួនទៀតរងទុក្ខពីការរំលោភ
បំពាន ឬ ការធ្វទា
ើ រុណក
្ឌ ម្ម ឬ កំពង
ុ រស់នៅជាមួយពិការភាព។ កុមាររងផលប៉ះពាល់ពម
ី រោ
េ គអេដស៍
ផ្ទាល់ ត្រូវបានគេប៉ាន់ប្រមាណថាមានចំនួនប្រហែល ៦០.០០០ នាក់ (៣)។
ដោយមានការគាំទព
ី ហ

រើ
្រ អ
ី ង្គការយូនស
េ ្វ ក្រសង
ួ ធម្មការ និង សាសនា បានប្រកាសឱ្យចាប់ដណ
ការជាផ្លូវការនៅក្នុងឆ្នាំ ២០០០ ជាការកសាងតួនាទីដ៏សំខាន់ដែលថ្នាក់ដឹកនាំសាសនា តាម
ប្រពៃណីដើរតួក្នុងការផ្តល់ការគាំទ្រដល់ក្រុមគ្រួសារ និង កុមារងាយរងគ្រោះនៅក្នុងសហគមន៍

យោងតាមប្រភព ៖ (១) របាយការណ៍វឌ្ឍនភាពប្រចាំព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ខែមករា ឆ្នាំ ២០១០ - ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១១

(អាជ្ញាធរអេដស៍ជាតិ) ៖ គេបានប៉ាន់ប្រមាណថា មានក្រុមប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ប្រហែលជា
៥៣.១០០ នាក់ (អាយុពី ១៥ ឆ្នាំឡើង) ក្នុងឆ្នាំ ២០១១ (២) របាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំ ២០១០ (មជ្ឈមណ្ឌលជាតិប្រយុទ្ធ
នឹងមេរោគអេដស៍/ជម្ងឺអេដស៍ រោគសើរស្បែក និង កាមរោគ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០១១) ៖ ចំនួន ៥៦.២០០ នាក់ ក្នុងឆ្នាំ ២០១០
និង ៥១.២០០ នាក់ សម្រាប់ឆ្នាំ ២០១២ (៣) ការប៉ាន់ប្រមាណ និង ការប៉ាន់ទុកជាមុនពីមេរោគអេដស៍/ជម្ងឺអេដស៍
ក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ឆ្នាំ ២០១០-២០១៥ (មជ្ឈមណ្ឌលជាតិ ប្រយុទ្ធនឹងមេរោគអេដស៍/ជម្ងឺអេដស៍ រោគសើរស្បែក
និង កាមរោគ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០១១) ៖ ចំនួន ៧៥.៣៤៤ នាក់ (អាយុពី ១៥-៤៩ ឆ្នាំ)។

33

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

នូវគំនត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ
្រ ពុទសា
្ធ
សនា។ គំនត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ នេះគឺជាភាពជាដៃគគ
ូ ្នា រវាងរាជរដ្ឋាភិបាល និង សាសនា ជាមូលដ្ឋាន ដែលកៀរគរបំផុសព្រះសង្ឃឱ្យទទួលយកតួនាទីដឹកនាំក្នុង
សកម្មភាពថែទាំ គាំទ្រ បង្ការទប់ស្កាត់ និង គាំពារ ក្នុងការគាំទ្រដល់គ្រួសារងាយរងគ្រោះនៅថ្នាក់
សហគមន៍ រួមទាំងគ្រួសារដែលរងផលប៉ះពាល់ពីមេរោគអេដស៍ផង។ គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំ
ព្រះពុទ្ធសាសនាមានដើមកំណើតនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រថៃ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៧ (៤) ហើយបាន
ពង្រីកទៅកាន់ប្រទេសដទៃទៀតនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ រួមទាំងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាផង
ដែរ នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៥ (៥)។
កម្មវធ
ិ ប
ី ផ
ំ ស
ុ ព្រះសង្ឃឱ្យចូលរួមយ៉ាងសកម្ម នៅក្នង
ុ សេវាសហគមន៍ជាមូលដ្ឋាន ដើមប្ ល
ើ កម្ពស់
ី ក
្រ ល់កម
ុ្រ ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ (៦)។ សកម្មភាពដំបង
ការថែទាំ និង ការគាំទដ

្រ ល់ថក
ឹ្រ សា
្ ខាងស្មារតីដល់កម
ុ្រ ប្រជារបស់កម្មវធ
ិ គ
ី ឺ មានបំណងគាំទដ
្នា ដ
់ ក
ឹ នាំសាសនាឱ្យផ្តលប
់ ក
ី ទួលបាន
ពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ និង បញ្ជន
ូ ពួកគេទៅកាន់មណ្ឌលសុខភាពដើមប្ ទ
់ រយល់ដង
ឹ អំពម
ី រោ
ុ សហគមន៍
ការថែទាំ រួមទាំងលើកកម្ពសកា
េ គអេដស៍តាមរយៈព្រះសង្ឃនៅក្នង
ស្តីពីការបង្ការទប់ស្កាត់ការរាលដាលមេរោគអេដស៍។ ទោះបីយ៉ាងនេះក្តី ការវាយតម្លៃកាលពីឆ្នាំ
ិ ភា
េ ការចូលទៅដល់កម
ុ្រ យុវវ័យ
២០០៧ បានបង្ហាញថា សកម្មភាពនេះពុមា
ំ នប្រសទ
្ធ ពទេ ជាពិសស
េ គអេដស៍ពប
្រ ពដទៃ ជាជាងពីបភ
្រ ពព្រះសង្ឃ។ បច្ចប
ដែលពេញចិតទ
្ត ទួលព័តមា
៌ នស្តព
ី ម
ី រោ
ី ភ
ុ ប្ ន្ន
ព្រះសង្ឃដែលបានទទួលការបណ្តុះបណ្តាលរួច បានដឹកនាំវគ្គតាំងសម្មាធិជាក្រុមនៅតាមវត្ត
់ នុសស្ ពេញវ័យ រស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ដល
ែ ងាយរងគ្រោះ
ចុះសួរសុខទុកដ
្ខ ល់ផះ
្ទ សម្រាបម
និង ផ្តល់ជាប្រាក់បន្តិចបន្តួចដល់ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ និង កុមារងាយ

រក្រក
ី ្រ សម្រាបប
់ ព
េ តម្រវូ ការជាមូលដ្ឋាន ការអប់រំ និង ការទទួលសេវាថែទាំ
រងគ្រោះក្នង
ុ គ្រសា
ំ ញ
សុខភាពរបស់គ។
េ ដោះស្រាយជាមួយការរាលដាលនៃការមាក់ងាយ និង ការរើសអើង ព្រះសង្ឃ
ដើរតួជាសង្ឃគំរូ និង ធ្វើការយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ដើម្បីផ្តល់ការឆ្លើយតបទៅ
សហគមន៍មូលដ្ឋាន មានកិច្ចការពារសិទ្ធិកុមារ និង សមធម៌។ ដើម្បីសម្របសម្រួលសកម្មភាព
់ ណ
ទាំងនេះ កម្មវធ
ិ ផ
ី ល
្ត ជា
់ ប្រាកស

ងទូទាត់ទៅឱ្យអ្នកអនុវត្តនវ៍ ញ
ិ (មានតំណាងមកពីមន្ទរី ធម្មការ
័ ច
្គ ត
ិ ដ
្ត ទៃៗទៀត) ក្នង
ុ ការចុះសួរសុខទុកដ
្ខ ល់ផះ្ទ ធ្វដ
ើ ណ

រើ
និង សាសនាខេត្ត ព្រះសង្ឃ និង អ្នកស្មគ
់ បត្ថមប
់ ហារ និង ការចំណាយបន្ទាបប
់ ន្សំ (៥)។
ទៅវត្ត ថ្លធ
ៃ ដ
ើ្វ ណ

រើ និង ប្រាកឧ
្ភ ន្តច
ិ បន្តច
ួ សម្រាបអា
្រ ពុទសា
ចាប់តាង
ំ ពីកម្មវធ
ិ ចា
ី ប់ផម
ើ្ត ដំបង
ូ ក្នង
ុ ឆ្នាំ ២០០០ មក គំនត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ
្ធ សនា បាន
ពង្រីកខ្លួនពី ៧ ខេត្ត ទៅ ១៤ ខេត្ត ហើយកម្មវិធីជាអាទិភាព បានវិវត្តន៍ពីមួយពេលទៅមួយពេល
ដោយមានការគាំទ្រផ្នែកបច្ចេកទេស និង ហិរញ្ញវត្ថុពីអង្គការយូនីសេហ្វ។ តួនាទីរបស់អង្គការ
យូនីសេហ្វ រួមមានការកសាងសមត្ថភាពដល់បុគ្គលិករាជរដ្ឋាភិបាល និង ព្រះសង្ឃ និង អភិវឌ្ឍន៍
សម្ភារៈបណ្តុះបណ្តាល។ ជាងនេះទៅទៀត អង្គការយូនីសេហ្វគាំទ្រដល់រាជរដ្ឋាភិបាល ធ្វើការ
ពិនិត្យមើលកម្មវិធីឡើងវិញជាប្រចាំរៀងរាល់ឆ្នាំ តាមរយៈកិច្ចប្រជុំពិនិត្យឡើងវិញ ដែលគ្រប់អ្នក
អនុវត្តន៍សំខាន់ៗទាំងអស់ ជួបជុំគ្នាពិភាក្សាពីវឌ្ឍនភាពបច្ចុប្បន្នភាព និង ផែនការអនាគត។ កិច្ច
ប្រជុំទាំងនេះ ផ្តល់ជាកាលានុវត្តភាព ដើម្បីឯកភាពគ្នាលើការផ្លាស់ប្តូរកម្មវិធីជាយុទ្ធសាស្រ្ត និង
្រ ល់អក
ី ង្រង
ឹ ដំណរើ ការប្រមល
ូ ទិនន
្រ ប
ំុ ចា
្រ ឆ
ំ ំ្នា បុគល
្ន អនុវត្តន៍ ដើមប្ ព
្ន យ
័ ។ នៅចន្លោះកិចប
្ច ជ
្គ ក

គាំទដ
អង្គការយូនីសេហ្វប្រចាំការិយាល័យថ្នាក់ក្រោមជាតិ ផ្តល់ជំនួយបច្ចេកទេសដោយផ្ទាល់ទៅមន្ទីរ
ធម្មការ និង សាសនាខេត្ត និង ជួបជាមួយអ្នកចូលរួមក្នង
ី ទួលបានព័តមា
ុ កម្មវធ
ិ ី ដើមប្ ទ
៌ នត្រឡប់។
្ត ន
្រ ម្រាបក
់ មា
ួ រ
នៅក្នង
ុ ឆ្នាំ ២០១២ ឃុច
ំ ន
ំ ន
ួ ២៣៩ ក្នង
ុ ខេតច
ំ ន
ួ ១០ បានទទួលការគាំទស
ុ រ និង គ្រសា
ដែលរងផលប៉ះពាល់ពម
េ គអេដស៍ តាមរយៈគំនត
្រ ពុទសា
ី រោ
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ
្ធ សនា ថយចុះ

34

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

នៅក្នុងសំណួរចុងក្រោយមាន ១៤៨ នាក់ បានអះអាងថា ពួកគេត្រូវបានបញ្ជូនទៅកាន់សេវាមួ
យផ្សេងទៀត។ លទ្ធផលនៅក្នុងតារាង ត្រូវបានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពដើម្បីសម្របទៅតាមចំនួនទាប
ជាងនេះ។

ភាពពាក់ព័ន្ធ
ភាពពាក់ព័ន្ធទៅនឹងគោលនយោបាយជាតិ
គេបានរកឃើញថា គោលបំណងនៃគន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ្រ ពុទសា
្ធ សនា វាស្របគ្នា ព្រមទាំង
ពាក់ព័ន្ធទៅនឹងយុទ្ធសាស្រ្ត និង ក្របខ័ណ្ឌគោលនយោបាយជាតិ និង អង្គការយូនីសេហ្វ។ នៅ
ិ គោលនយោបាយជាតិ គោលបំណង និង ឥទ្ធព
កម្រត
ិ លនៃគន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ្រ ពុទសា
្ធ សនា
រួមចំណែកដល់ការសម្រេចជោគជ័យមួយចំនួននៃអាទិភាព និង គោលនយោបាយនានា ទាក់ទង
នឹងមេរោគអេដស៍។ អាទិភាពសំខាន់ៗរបស់កម្មវិធី ដែលបានឯកភាពគ្នាកាលពីចុងឆ្នាំ ២០១១
មាន (១៣)៖

ធ្វឱ
ើ យ្ ប្រសរើ ឡើងនូវការថែទាំ និង គាំទដ
្រ ល់កម
ុ្រ ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍

លើកស្ទួយការអាណិតអាសូរ និង គាំទ្រដល់គ្រួសារដែលរងផលប៉ះពាល់ពីមេរោគអេដស៍
និងកុមារងាយរងគ្រោះដទៃទៀត

ផ្តល់ការថែទាំ និង ការគាំទ្រដល់កុមារងាយរងគ្រោះ រួមទាំងកុមារដែលរងផលប៉ះពាល់ពី
មេរោគអេដស៍ ផងដែរ

ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ
្រ ពុទសា
្ធ សនា ដែលមានរួមបញ្ចល
ូ កុមារងាយរងគ្រោះ
សមាសភាគនៃគន
ត្រវូ បានដាក់ចល
ូ ជាផ្នក
ិ ល ចំពោះអនុសញ្ញាសព
ី្ត ស
ី ទ
ិ ក
ិ្ធ មា
ុ រ
ែ មួយនៃការប្តេជច
្ញា ត
ិ រ្ត បស់រាជរដ្ឋាភបា
ដែលព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាបានផ្តល់សច្ចាប័នកាលពីឆ្នាំ ១៩៩២។ ការទទួលស្គាល់ថា រដ្ឋមាន
ភាពទទួលខុសត្រូវអនុវត្តន៍ដើម្បីឧត្តមប្រយោជន៍របស់កុមារ រាជរដ្ឋាភិបាលបានបង្ហាញគោល
នយោបាយមួយចំនួនទាក់ទិននឹងការថែទាំកុមារកំព្រា និង កុមារងាយរងគ្រោះដទៃទៀត។ ជាង
មួយភាគបីនៃគ្រួសារទាំងអស់ ដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយមេរោគអេដស៍ កំពុងថែទាំកុមារកំព្រា
ដោយសារមេរោគអេដស៍ និង មានកុមារចំនួនជាង ៨៥.០០០ នាក់ នៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រ
ុ បានក្លាយទៅជាកំព្រា ឬងាយរងគ្រោះដោយសារមេរោគអេដស៍ (១)។ គំនត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាក់
កម្ពជា
ដឹកនាំពះ្រ ពុទសា
្ធ សនា បានចាប់ផម
ើ្ត លើកកម្ពសកា
់ រថែទាក
ុ រងាយរងគ្រោះក្នង
ុ គ្រសា
ំ មា
ួ របែបនេះ
គឺជាជម្រើសដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់ការថែទាំកុមារនៅក្នុងឆ្នាំ ២០១០ ហើយការលើកកម្ពស់ការថែទាំ
កុមារងាយរងគ្រោះក្នង
ុ គ្រសា
៍ កល្បងនៅក្នង
ុ ខេតច
ំ ន
ួ ៤ គឺ ខេតព
ួ នេះ ត្រវូ បានអនុវត្តនសា
្ត ន
្ត វ
្រៃ ង

ំ ង់សឺ្ព និង ខេតក
ំ ង់ធំ (១៤)។ ការអនុវត្តសាកល្បងនេះ ត្រវូ បានធ្វឡ
ើ ង

ខេតស
្ត យ
្វា រៀង ខេតក
្ត ព
្ត ព
ដើមប្ ស
់ តើបព
ុ ជ
្វ ត
ិ សាសនានៅមូលដ្ឋានអាចដើរតួនៅក្នង
ុ ការលើកកម្ពសកា
់ រថែទាក
ុ្ន
ី ប
្ទា ស្ទងថា
ំ ង
គ្រសា
ុ ចំណោមគ្រសា
ុ បន្ទក
ុ និង

រជាមូលដ្ឋាន ក្នង

រ ដែលបង្ហាញផលធៀបថា មានកុមារច្រន
ើ ក្នង
គ្រសា
ិ ខ
្ច ស្ ត់ខ្សោយ ឬ ងាយរងគ្រោះដោយហេតផ

រដែលមានសេដក
្ឋ ច
ុ លផ្សង
េ ៗ។ ជាលទ្ធផលនៃ
ការសាកល្បងនេះ តួនាទីសំខាន់របស់ថ្នាក់ដឹកនាំសាសនា ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការនៅ
ក្នុងគោលការណ៍ណែនាំស្តីពីការថែទាំជំនួស។
ទំនាក់ទំនងនឹងការឆ្លើយតបផ្អែកលើសាសនាជាមូលដ្ឋាន នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០២ ក្រសួងធម្មការ និង
សាសនា បានណែនាប
ី សា

សនាឆ្លយ
ើ តបចំពោះបញ្ហានកា
ៃ ររាល
ំ ង្ហាញនូវគោលនយោបាយស្តព

47

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ដាលមេរោគអេដស៍/ជម្ងឺអេដស៍ នៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដែលជាឧបករណ៍លើកដំបូង
្ថា ន
័ សាសនា ព្រះសង្ឃ
បង្អសរ់ បស់ខន
ួ្ល (១៥)។ គោលនយោបាយនេះ ផ្តោតគោលដៅទៅលើសប
និង ឧបាសក-ឧបាសិកា និង មានយុទ្ធសាស្រ្តទូលំទូលាយ ព្រមទាំងអំពាវនាវឱ្យ ៖

សាសនាបង្កើនការយល់ដឹង និង លើកកម្ពស់ការផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថបុគ្គលម្នាក់ៗ

សាសនាដើរតួកង
ុ្ន ការលើកកម្ពសក
់ ម
ី្ត េត្តាដល់គសា
ួ្រ រដែលរងគ្រោះពីមរោ
េ គអេដស៍ និង ជម្ងឺ
អេដស៍ ព្រមទាំងកាត់បន្ថយការរើសអើងនៅក្នុងសហគមន៍

■ ស្ថាប័នសាសនា ជម្រុញ និង គាំទ្រដល់សហគមន៍ ក្នុងការថែទាំក្រុមប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅ
ែ រងផលប៉ះពាល់ពម
េ គអេដស៍ និង ជម្ងអ
េ ស៍
ជាមួយមេរោគអេដស៍ និង ប្រជាពលរដ្ឋដល
ី រោ
ឺ ដ

ការឆ្លើយតបតាមរយៈសាសនា គឺជាធាតុទាំងមូលនៃការឆ្លើយតបពហុវិស័យចំពោះបញ្ហា
ពាក់ព័ន្ធនឹងមេរោគអេដស៍ និង ជម្ងឺអេដស៍ ដែលបានសម្របសម្រួលនៅថ្នាក់ជាតិ និងថ្នាក់
មូលដ្ឋាន

ែ ំ ស្តព
គោលនយោបាយត្រវូ បានអមដោយ “គោលការណ៍ណនា
ី កា
ី រអនុវត្តគោលនយោបាយស្តព
ី ី
ការឆ្លយ
ើ តបតាមរយៈសាសនាចំពោះការរាលដាលនៃមរោ
ឺ ដ
ុ ”។
េ គអេដស៍ និង ជម្ងអ
េ ស៍នៅកម្ពជា
ជារួម សារផ្តល់ព័ត៌មាននៅក្នុងគោលនយោបាយរបស់ក្រសួងធម្មការ និង សាសនា ផ្តោតទៅលើ
តួនាទីរបស់អក
្ន ដើរតួកង
ុ្ន ព្រះពុទសា
្ធ សនា ក្នង
ុ ការឆ្លយ
ើ តបចំពោះបញ្ហាពាក់ពន
័ ន
្ធ ង
ឹ មេរោគអេដស៍ ៖
អ្នកកាន់សាសនា (ព្រះសង្ឃ ដូនជី អាចារ្យ សមាជិកគណៈកម្មការចំណុះជើងវត្ត និង យុវជនក្នុង
ព្រះពុទ្ធសាសនា) ត្រូវបានគេលើកកម្ពស់ជាប្រភពយ៉ាងសំខាន់សម្រាប់បង្កើនការយល់ដឹងទាក់
េ ស៍ រួមទាំងសារផ្តលព
្កា ់ និងការ
ទិននឹងមេរោគអេដស៍ និងជម្ងអ
ឺ ដ
់ ត
័ មា
៌ នបង្ហាញពីវធ
ិ ប
ី ង្ការទប់សត
ថែទាំ និង ទាំងសារផ្តល់ព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធនឹងការមិនរើសអើង។ ក្នុងនាមជាធនធាន ជាពិសេស
ព្រះសង្ឃ ត្រូវបានគេចាត់ទុកថា មានសារៈសំខាន់ក្នុងការចូលទៅដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ទាំងការ
គ្របដណ្តប់ (ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ) និង ទាំងការទុកចិត្តពីប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងសហគមន៍។ គោល
នយោបាយ អំពាវនាវឱ្យមានការដាក់បញ្ចូលសារផ្តល់ព័ត៌មានទាក់ទិននឹងមេរោគអេដស៍ទៅក្នុង
ែ មួយនៃការអប់រស
ការងារសាសនា ធ្វជា
ើ ផ្នក
ំ ល
ី ធម៌។ ក្នង
ុ ពេលជាមួយគ្នានះេ ដែរ គោលនយោបាយ
បានណែនាំថា ធនធានមនុស្សផ្នែកសាសនា មិនគួរបង្វែរទៅជាអ្នកអប់រំសុខភាព ឬ ភ្នាក់ងារ
អភិវឌ្ឍន៍នោះទេ តែផ្ទុយទៅវិញជាការបំពេញបន្ថែម និង គាំទ្រដល់ការងារអាជីពបែបនេះ។
ុ ះ
េ ការងារថ្នាកដ
ួ យ៉ាងជិតស្នទ
ដោយហេតន
់ ក
ឹ នាំសាសនាគួរត្រវូ បានសម្របសម្រល
ិ ជា
្ធ មួយភាគី
្រ ទ
ុ ្ធ
ពាក់ពន
័ ដ
្ធ ទៃទៀតនៅក្នង
ុ មូលដ្នាន ឧទាហរណ៍ដច
ូ ជា ក្របខ័ណកា
្ឌ រងាររបស់អាជ្ញាធរជាតិបយ
េ ស៍ និង ភាគីពាក់ពន
ួ ។ ការងារ
ឺ ដ
័ ដ
្ធ ទៃទៀតគួរមានតួនាទីសម្របសម្រល
នឹងមេរោគអេដស៍-ជម្ងអ
របស់ពួកគេ គួរជាការងារជួយណែនាំតម្រែតម្រង់សហគមន៍ គឺថា ការងាររបស់ពួកគេគួរជម្រុញ
លើកទឹកចិតស
្ត ហគមន៍ឱយ្ ទទួល យកភាពទទួលខុសត្រវូ សង្គមរបស់ខន
ួ្ល ចំពោះសមាជិករបស់គេ
េ គអេដស៍ និងជម្ងអ
េ ស៍។ មានយុទសា
្ត ខា
ំ ន់ៗតាមក្រោយដើមប្ ី
ដែលរងផលប៉ះពាល់ពម
ី រោ
ឺ ដ
្ធ ស្រស
បានយល់ច្បាស់ជឿជាក់លើគោលដៅទាំងនេះ ផ្តល់នូវការអប់រំអំពីមេរោគអេដស៍ដល់ធនធាន
ែ សាសនា ជាញឹកញាប់បទា
្រ ក់កឡា
្រ គ្នាជាមួយការអប់រស
មនុសស្ ផ្នក
ំ ល
ី ធម៌ពះ្រ ពុទ។
្ធ គេបានមើល
ី យ្ ក្លាយទៅជាសកម្ម ត្រវូ ពឹងផ្អក
ែ ទៅលើគប
ូ្រ ង្រៀនសាសនាម្នាកៗ

ឃើញថា គំនត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ដើមប្ ឱ
និង គំនិតយោបល់ឯករាជ្យនៅក្នុងក្រមសាសនា។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ដ៏រាបណាសម្តេចព្រះមហា
សង្ឃរាជ និង ប្រធានព្រះសង្ឃថ្នាក់ខេត្ត និង ថ្នាក់ស្រុកមិនធ្វើឱ្យរាំងស្ទះកម្មវិធីទេនោះ គេអាច
សម្រេចជោគជ័យបាន (៦)។ ទស្សនៈពីការសិក្សាក្នុងឆ្នាំ ២០០២ ស្តីពីការឆ្លើយតបនឹងការបង្ការ
ទប់សត
្កា ម
់ រោ
េ គអេដស៍ ដោយមានការចូលរួម ពាក់ពន
័ ព
្ធ ថ
ី ក
្នា ដ
់ ក
ឹ នាំសាសនា បានឆ្លះ
ុ បញ្ចាង
ំ ក្នង

48

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ការឆ្លយ
ើ តបដែលបានផ្តលដោ
់ យព្រះសង្ឃនៅក្នង
ុ ក្រម
ុ ពិភាក្សាដែលបាននិយាយថា នៅមុនពេល
ព្រះសង្ឃចូលរួមនៅក្នុងគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា ព្រះអង្គមិនច្បាស់លាស់ពីអ្វី
ដែលត្រូវមានសង្ឃដីកា និង អ្វីដែលមិនត្រូវមានសង្ឃដីកាអំពីមេរោគអេដស៍នោះទេ ហើយទំនង
ជាចៀសវាងប្រធានបទនេះ ដោយបារម្ភពកា
ី រធ្វឱ
ើ យ្ មានកំហស
ុ ឆ្គង។ នៅពេលគំនត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាក់
ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា បានដាក់ឱ្យដំណើរការជាផ្លូវការមក ព្រះសង្ឃទាំងនោះមានសង្ឃដីកា
្រ ព្រះពុទសា
បញ្ជាកព
់ ក
ី ម
្ធ សនាក្នង
ុ ការឆ្លយ
ើ តប និង បានសាទរនូវការបង្ហាញផ្លវូ ជាក់លាក់ ស្តព
ី កា
ី រ
អនុវត្តតាមគោលលីលធម៌ពះ្រ ពុទសា
្ធ សនាចំពោះបញ្ហាពាក់ពន
័ ន
្ធ ង
ឹ មេរោគអេដស៍។ មានឧទាហរណ៍
មួយចំនួន ត្រូវបានរាយការណ៍ដោយអ្នកចូលរួមក្នុងក្រុមពិភាក្សា ទាំងអ្នកចូលរួមក្នុងកម្មវិធី និង
ទាំងព្រះសង្ឃថា មានប្រតិកម្មប្រឆាំងនឹងការគាំទ្រដល់ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគ
អេដស៍ពីសំណាក់អាចារ្យ ឬ ព្រះសង្ឃមួយចំនួន ប៉ុនែ្ត ទាំងនេះត្រូវបានគេមើលឃើញថាមានជា
ករណីតិចតួច។ ញឹកញាប់ជាងនេះគឺ ស្ថានភាពដែលព្រះសង្ឃត្រូវបានគេចាត់តាំងឱ្យចូលរួមក្នុង
កម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនាតាំងពីដំបូង ត្រូវបានគេឃើញថា ពិបាកនាំយក
ព្រះសង្ឃពីក្នុងវត្តរបស់ព្រះអង្គច្រើនទៀត ឱ្យចូលរួមក្នុងកម្មវិធី។
គោលនយោបាយផ្សង
ុ កម្ពជា

ក៏ជាឯកសារយោងដល់
េ ទៀតដែលផ្តោតលើមរោ
េ គអេដស៍នៅក្នង
ការឆ្លយ
ើ តបតាមរយៈសាសនាជាមូលដ្ឋានដែរ។ ស្តងដា
់ រ និង គោលការណ៍ណនា
ែ ជា
ំ តិ សម្រាប់
ការថែទាំ គាំទ្រ និង កិច្ចការពារកុមារកំព្រា និង កុមារងាយរងគ្រោះ (១៧) ស្នើជាយោបល់យ៉ាង
ច្បាស់ថា កម្មវិធីគួរធ្វើការងារជាមួយវត្ត និង ព្រះសង្ឃក្នុងមូលដ្ឋាន និង ថ្នាក់ដឹកនាំសាសនា ឬ
សហគមន៍ដទៃៗទៀត ដើម្បីការពារកុំឱ្យមានភាពរើសអើងនៅក្នុងសហគមន៍ និង ដើម្បីលើក
កម្ពស់ការថែទាំក្នុងគ្រួសារជាមូលដ្ឋាន ក៏ដូចជាការពារពីការបែកបាក់ក្នុងគ្រួសារផងដែរ។
យុទ្ធសាស្រ្តបង្ការទប់ស្កាត់ការរាលដាលមេរោគអេដស៍ រួមទាំងគោលការណ៍ណែនាំសម្រាប់ការ
បង្ការទប់សត
ី យ
ើ យ្ មានជាសកម្មភាពទប់សត
្កា កា
់ រចម្លងមេរោគអេដស៍ពម
្តា ទៅកូន (១៨) ដែលស្នឱ
្កា ់
្តា ទៅកូន ផ្អក
ែ លើមខ
ី យ
ុ សញ្ញា ៤៦ និង សំណស
ការចម្លងមេរោគអេដស៍ពម
ំុ កម្មភាពពេញលេញមួយ
ដើម្បីបង្ការទប់ស្កាត់ការចម្លងមេរោគអេដស៍ពីម្តាយទៅកូន ផ្តោតលើស្តង់ដារអប្បបរមាសម្រាប់
ស្រ្តីទាំងអស់ និង ដៃគូរបស់ពួកគេ ស្រ្តីមានផ្ទៃពោះទាំងអស់ ស្រ្តីឆ្លងមេរោគអេដស៍ និង កុមារ
ដែលរងផលប៉ះពាល់ពីមេរោគអេដស៍។ មគ្គុទេ្ទសក៍ជាក់លាក់គឺផ្តល់សម្រាប់ ៖ ការប្រឹក្សា ការធ្វើ
តេស្តឈាម និង ការអប់រំ ថ្នាំបង្ការទប់ស្កាត់ការចម្លងមេរោគអេដស៍ពម
ី ្តាយទៅកូន ការសម្រាល
កូនប្រកបដោយសុវត្ថភា
ិ ព ឬ គ្មានគ្រោះថ្នាក់ សម្រាបស
់ ដ
ី្ត្រ ល
ែ ឆ្លងមេរោគអេដស៍ ការចិញម
ឹ្ច ទារក
់ ង្ការទប់សត
្កា កា
់ រចម្លង
និង ការតាមដានបន្ត ការពន្យាកំណត
ើ ការថែទាំ និង ការផ្សាភ្ជាប់ សម្រាបប
មេរោគអេដស៍ពម
ី យ
្តា ទៅកូន និង ការពិនត
ិ យ្ តាមដាន និង ការវាយតម្ល។
ៃ មានព្រះសង្ឃមួយចំនន

តូចនៅក្នុងការវាយតម្លៃនេះ បានបញ្ជាក់បង្ហាញថា បើទោះបីជាព្រះសង្ឃទាំងនោះមានអារម្មណ៍
ថាការពិភាក្សាអំពីបញ្ហាបង្ការទប់ស្កាត់ការរាលដាលមេរោគអេដស៍មួយចំនួនជាឧបសគ្គ ដូចជា


្រោ អនាម័យជាដើមក៏ដោយ (ដោយសារតែអតិថវិ ន
ើ សា
ការប្រស
ិ យ
័ ជុវំ ញ
ិ ព្រះសង្ឃក្នង
ុ ការប្រភា

(១) ការបង្ការទប់ស្កាត់ការចម្លងមេរោគអេដស៍ជាចម្បងក្នុងចំណោមស្រ្តី និង ដៃគូរបស់គេ (២) បង្ការទប់ស្កាត់ការមាន

្កា កា
់ រចម្លងមេរោគអេដស៍ពម
្តា
ផ្ទពោ
ៃ ះដោយអចេតនា ក្នង
ុ ចំណោមស្ររី្ត ស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ (៣) បង្ការទប់សត
ី យ
ទៅកូនតាមរយៈសំណុំសេវា កម្ម (រួមទាំងការផ្តល់ឳសថព្យាបាលប្រឆាំងមេរោគអេដស៍ កាអនុវត្តការសម្រាលកូនដោយ
សុវត្ថិភាព ប្រឹក្សា និងគាំទ្រការអនុវត្តចិញ្ចឹមទារកប្រកបដោយសុវត្ថិភាព) និង (៤) ការទទួលបានការថែទាំព្យាបាល
ទប់ស្កាត់ការចម្លងមេរោគអេដស៍/ជម្ងឺអេដស៍ និង គាំទ្រដល់ស្រ្តី រស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ ព្រមទាំងទារក និង គ្រួសារ
របស់ពួកគេ។

49

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

គ្រួសារ អង្គការ ព្រះសង្ឃ និង ក្រុមងាយរងគ្រោះបំផុត ឱ្យផ្តល់ការថែទាំ និង គាំទ្រដល់ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ ក្នុងបរិបទសេវាសុខភាព និង សេវាគាំទ្រ (១៥)។
ក្រុមការងារជាតិ ស្តីពីកុមារកំព្រា និង កុមារងាយរងគ្រោះ ត្រូវបានបង្កើតនៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៦។
ុ ការងារជាតិ គឺដម
ី ង្រង
ឹ ដល់ពហុវស
គោលបំណងនៃការបង្កត
ើ ក្រម
ើ ប្ ព
ិ យ
័ ថ្នាកជា
់ តិ ឆ្លយ
ើ តបទៅនឹង
ការលើកកម្ពស់ និង កិចកា
្ច រពារសិទក
ិ្ធ មា
ុ រកំព្រា និង កុមារងាយរងគ្រោះ។ ក្រសង
ួ ការងារ សង្គមកិច្ច
អតីតយុទ្ធជន និង យុវនិតិសម្បទា ជាប្រធានក្រុមការងារជាតិ ហើយធ្វើការរួមគ្នាជាមួយអាជ្ញាធរ
ជាតិប្រយុទ្ធនឹងមេរោគអេដស៍-ជំងឺអេដស៍ ក្រសួងសុខាភិបាល ក្រសួងអប់រំ និង ក្រសួងធម្មការ
និង សាសនា ព្រមទាំងដៃគអ
ូ ភិវឌ្ឍន៍ រួមមាន អង្គការយូនស
ី ហ
េ ្វ អង្គការ យូ.អិន.អេដស៍ នាយកដ្ឋាន
់ រអភិវឌ្ឍអន្តរជាតិចក្រភពអង់គស
េ្ល និង អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភបា
ុ ការងារ
សម្រាបកា
ិ លនានា។ ក្រម
ែ យ៉ាងជាក់ចបា
្ ស់ថា ភាពជាអ្នកដឹកនាំចាបា
ែ្ត ព្រមទាំងមានទំនាក់
បានថ្លង
ំ ច់តវូ្រ មានភាពជាក់សង
ទំនងក្នង
ុ ទិសដៅជាយុទសា
្ធ ស្រ្ត និង ពោរពេញទៅដោយលទ្ធផល។ នៅក្នង
ុ សហគមន៍ទាង
ំ ឡាយ
់ ក
ឹ នាំសាសនា ដើមប្ រី ក្សាតួនាទីដស
៏ ខា
ំ ន់មយ
ួ និង ធានាថា
គេគរួ គាំទដ
្រ ល់កម
ុ្រ ប្រក
ឹ សា
្ ឃុំ និង ថ្នាកដ
៉ា សំខាន់នៅក្នង
ព្រះសង្ឃដើរតួនាទីយង
ុ ការកៀរគរសហគមន៍ និង កាត់បន្ថយការមាក់ងាយ (២២)។
ែ ព្រះសង្ឃ
នៅក្នង
ុ បរិបទនៃអាទិភាព និង គោលនយោបាយជាតិខាងលើ គូសបញ្ជាកព
់ ត
ី នា
ួ ទីដល
អាច និង គួរមាននៅក្នង
ុ ន
ុ ការឆ្លយ
ើ តបចំពោះការប្រយទ
្ធ ង
ឹ មេរោគអេដស៍ កម្មវធ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាក់
្រ ពុទសា
្ជា ន
់ វូ ភាពពាក់ពន
្រ សង្ឃត្រវូ
្ធ
សនា ប្រកាន់ខប
័ រ្ធ បស់ខន
ួ្ល ព្រោះការចូលរួមរបស់ពះ
ដឹកនាំពះ
បានក្រម
ុ គោលដៅមើលឃើញថា មានតួនាទីយង
៉ា សំខាន់សម្រាបក
់ ម
ុ្រ ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយ
មេរោគអេដស៍ តាមរយៈការចុះសួរសុខទុក្ខពួកគេដល់ផ្ទះ និង នៅតាមវត្ត ព្រមទាំងអនុវត្តន៍តាម
ធម៌របស់ព្រះពុទ្ធនៅក្នុងបរិបទនៃមេរោគអេដស៍។
ភាពពាក់ព័ន្ធនឹងយុទ្ធសាស្រ្តអង្គការយូនីសេហ្វ
គំនត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ
្រ ពុទសា
្ធ
សនា ចាប់ផម
ើ្ត នៅក្នង
ុ កម្មវធ
ិ ស
ី ហប្រតប
ិ ត្តកា
ិ រប្រចាប
ំ ទ
្រ ស

នៃអង្គការយូនស
ី ហ
ំ ០០៥-២០១០) ហើយត្រវូ បានកែសម្រល
៍ កជាច្រន
េ ្វ (ឆ្នា២
ួ និង បានអនុវត្តនម

ិ ន
ី ះេ នៅតែពាក់ពន
័ ន
្ធ ង
ឹ យុទសា
្ធ ស្រ្ត និង ចំណច
ុ គោលដៅមួយចំនន
ួ នៅឡើយនៃអង្គការ
ឆ្នា។
ំ កម្មវធ
យូនីសេហ្វ ដែលបានភ្ជាប់ទៅក្នុងផែនការសកម្មភាពកម្មវិធីប្រចាំប្រទេស (ឆ្នាំ២០១១-២០១៥)
រួមមាន ៖
អភិវឌ្ឍន៍សមត្ថភាពថ្នាក់ជាតិដើម្បីសិទ្ធិកុមារ ៖ កម្មវិធីបានរួមចំណែកនៅក្នុងយុទ្ធសាស្រ្តនេះ
ួ សិទក
ិ្ធ មា
ុ រនៅទូទាង
ំ ខេតទា
ំ អស់ដល
្ត ង
ែ បានចូលរួម តាមរយៈមន្ទរី ធម្មការ និង
ដោយការលើកស្ទយ
សាសនាខេត្ត និង ព្រះសង្ឃដែលបានពាក់ពន
័ នៅ
្ធ ក្នង
ុ គំនត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ
្ធ សនា។
្រ ពុទសា
ការគូសបញ្ជាកល
់ ស
ើ ទ
ិ ក
ិ្ធ មា
ុ រត្រវូ បានណែនានៅ
ក្នង
ុ ឆ្នាំ ២០១០ ហើយជាលទ្ធផលបានបង្កន
ើ ការ

យល់ដឹងអំពីសិទ្ធិកុមារក្នុងចំណោមអ្នកចូលរួមទាំងអស់ ព្រមទាំងកុមារ និង គ្រួសាររបស់ពួកគេ
ិ ប
ី ចា
្ធ ស្រ្ត
ផងដែរ។ លើសនេះទៅទៀត ផែនការសកម្មភាពកម្មវធ
្រ ប
ំ ទ
្រ ស
េ កំណត់បង្ហាញនូវយុទសា
ុ្រ មូលដ្ឋាននៅតាមភូមក
ិ ង
ុ្ន ពេលដំណាលគ្នា ដើមប្ ឱ
ី យ្ មានអន្តរកម្ម
នៃការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពរបស់កម
ជាមួយអ្នកដឹកនាំភូមិប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព តម្រូវឱ្យមានការផ្តល់សេវាប្រកបដោយគុណភាព
និង កំណត់រកដំណោះស្រាយចំពោះបញ្ហាក្នុងមូលដ្ឋាន។ ទាក់ទិននឹងការងារនេះ គំនិតផ្តួចផ្តើម
ថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា មានសក្តានុពលជាក់លាក់រួមចំណែកនៅក្នុងយុទ្ធសាស្រ្តដែលមាន

51

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ស្រាបន
់ ះ
េ ពីពះ
្រោ ទីតាង
ំ អនុវត្តនគ
៍ ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ នេះមានមូលដ្ឋាននៅតាមវត្ត។ ទោះបីយង
៉ា ណាក៏
េ បចុបប្ ន្ននះេ ការគ្របគ
់ ង
្រ និង ការសម្របសម្រល
ួ នៅតែតវូ្រ បានរក្សានៅថ្នាក់
ដោយ មកទល់ពល
ខេត្តជាមួយនឹងការចូលពាក់ព័ន្ធមានកម្រិតរបស់សហគមន៍មូលដ្ឋានក្នុងការអនុវត្តនៅឡើយ។
លទ្ធផលមានវិសាលភាពសម្រាប់កុមារ ៖ មុនពេលបង្កើតក្របខ័ណ្ឌការងារផែនការសម្មភាព
កម្មវិធីប្រចាំប្រទេសបច្ចុប្បន្ន ការចូលពាក់ព័ន្ធរបស់អង្គការយូនីសេហ្វនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រ
កម្ពុជា បានផ្តោតមុខសញ្ញាទៅលើខេត្តចំនួន ៦ ក្នុងចំណោមខេត្ត-ក្រុងទាំង ២៤។ គំនិតផ្តួចផ្តើម
ថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា បានរួមចំណែកនៅក្នុងយុទ្ធសាស្រ្តរបស់អង្គការយូនីសេហ្វ ឱ្យមាន
ការគ្របដណ្តបកា
់ ន់តទ
ំ លា
ូ យជាងមុន ដោយការពង្រក
ំ ច
ុ គោលដៅរបស់ខន
ួ្ល ។
ែ ល
ូ ទ
ី ទៅដល់ចណ
្រ ពុទសា
ិ ត្តកា
្ត ន
នៅពេលនេះ គំនត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ
្ធ
សនា ប្រតប
ិ រនៅក្នង
ុ ខេតច
ំ ន
ួ ១០ ហើយ
ក្នុងរយៈពេលជាង ១២ ឆ្នាំនេះ បានប្រតិបត្តិការនៅក្នុងខេត្តចំនួន ១៤។
កម្មវិធីផែក
្អ លើលទ្ធផល ៖ ការប្រមូលទិន្នន័យជាប្រព័ន្ធត្រូវបានអនុវត្តន៍នៅក្នុងសកម្មភាពនានា
របស់គន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ្រ ពុទសា
្ធ សនា ហើយគ្របខ
ំ អស់បានផ្តលក
់ ណ
ំ ត់តល

់ ត
េ ទា
្ត ង
្រា ម្អត
អំពីចំនួននៃការចូលរួមរបស់មនុស្សពេញវ័យ និង កុមារ នៅក្នុងសកម្មភាពមួយចំនួន រៀងរាល់
ត្រីមាស។ ការរៀនសូត្រ និង ការចែករំលែកចំណេះដឹង ធ្វើនៅពេលមានប្រជុំប្រចាំឆ្នាំជាមួយអ្នក
់ ត
េ ទា
្ត ង
ូ ទិនន
ំ អស់។ ការប្រមល
្ន យ
័ ជាលក្ខណៈបរិមាណ អនុញត
្ញា ឱ
ិ យ្
អនុវត្តនស
៍ កម្មភាពនៅគ្របខ
កម្មវិធីពិនិត្យតាមដានវឌ្ឍនភាព និង ការសម្រេចបានជោគជ័យតាមចំណុចគោលដៅរបស់ខ្លួន
បានយ៉ាងងាយ។ ការងារនេះសំខាន់ណាល់ នៅក្នង
ុ បរិបទនៃសមត្ថភាពពិនត
ិ យ្ តាមដានវាយតម្លៃ
របស់មន្ទីរធម្មការ និង សាសនា ខេត្តនៅមានកម្រិត ទោះបីយ៉ាងណាក៏ដោយ គេគួរកត់សម្គាល់
ថា ចំណុចគោលដៅទាំងអស់នាពេលបច្ចុប្បន្ន វាផ្អែកលើមូលដ្នានធាតុចេញ ជាជាងមូលដ្នាន
្រា ន
ំ ន
ុ និង ខេតដ
្ត ល
ែ ចូលពាក់ពន
ិ ក
ី ត់តច
ួ វត្ត ភូមិ ស្រក
័ ្ធ ព្រមទាំង
លទ្ធផល។ នេះមានន័យថា កម្មវធ
ចំនួនកុមារ និង មនុស្សពេញវ័យដែលទទួលសកម្មភាពនានា។
គាំទ្រដល់កិច្ចអន្តរាគមន៍សំខាន់ៗ ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងពហុវិស័យចំពោះបញ្ហាថែទាំ ព្យាបាល និង
បង្ការទប់ស្កាត់មេរោគអេដស៍ ៖ គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា បានទាក់ទាញក្រសួង
េ ឱ
្ត យ្ ចូលរួមក្នង
ធម្មការ និង សាសនានៅថ្នាកជា
់ តិ និង ថ្នាកខ
់ ត
ុ ការឆ្លយ
ើ តបចំពោះបញ្ហាពាក់ពន
័ ន
្ធ ង

មេរោគអេដស៍ រួមទាំងតាមរយៈក្រុមការងារពហុក្រសួង និង ការអភិវឌ្ឍគោលនយោបាយជាតិ
្អ លើសាសនា។
ស្តីពីការឆ្លើយតបចំពោះបញ្ហាពាក់ព័ន្ធនឹងមេរោគអេដស៍ផែក
្រ ពុទសា
គំនត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ
្ធ សនា ពាក់ពន
័ ន
្ធ ង
ឹ សមាសភាគនានារបស់កម្មវធ
ិ ដ
ី ច
ូ តទៅ និង
មានភាពឆ្លើយឆ្លងគ្នាជាមួយសូចនាករវឌ្ឍនភាពសំខាន់ៗ។

52

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ភាពពាក់ព័ន្ធចំពោះប្រជាពលរដ្ឋដែលងាយរងគ្រោះបំផុត
ការឱ្យតម្លៃលើគំនិតផ្តួចផ្តើម ក្នុងការទំនាក់ទំនងទៅនឹងតម្រូវការនៃប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្របំផុត ឬ
ងាយរងគ្រោះបំផុត ត្រូវបានគេមើលឃើញថា មានកម្រិតខ្ពស់ខ្លាំងណាស់។ អ្នកចូលរួមក្នុងការ
អង្កត
ួ ៩៩% បាននិយាយថា ការគាំទខា
ិ ផ្តច

េ ចំនន
្រ ងស្មារតីដល
ែ ពួកគេបានទទួលតាមរយៈគំនត
ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំកង
ុ្ន ព្រះពុទសា
្ធ សនា គឺ “សំខាន់ខង
ុ ក្រម
ំ្លា ណាស់” ហើយបុរស និង ស្រនៅ
ី្ត ក្នង
ុ ពិភាក្សា
ិ បា
ី នធ្វឱ
ើ យ្ ពួកគាត់មានភាពខុសប្លក
បាននិយាយថា កម្មវធ
ែ យ៉ាងធំធង
េ ។ សមាមាត្រជាក់លាក់នៃ
អ្នកផ្តលច
់ ម្លយ
ើ លើសពី ៨០% ទាំងស្រី្ត និង បុរស បានថ្លង
ែ ថា ការគាំទជា
្រ ប្រាក់ “មានសារៈសំខាន់
ណាស់”។ ចំនន
ួ អ្នកផ្តលច
់ ម្លយ
ើ សល់ពន
ី ះ
ិ តួច” និង
េ បាននិយាយថា ប្រាក់ “មានសារៈសំខាន់តច
ពុមា
ំ ននរណាម្នាកន
ិ យថាមិនសំខាន់នោះទេ។ ក្រម
់ យា
ុ ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍
ជាច្រន
ួ គេកាន់តែយ៉ាបយ
ឺ ដោយ
ើ បានប្រាបន
់ វូ រឿងរ៉ាវស្រដៀងគ្នាថា ជួនកាលសុខភាពរបស់ពក
់ ន
មិនដឹងពីមល
ូ ហេតអ
ី្វ ះទេ។ ចំពោះប្រជាពលរដ្ឋទាង
ំ នេះ ក្នង
ុ អំឡង
ុ ពេលនៃការឈឺនះេ កើតឡើង
ុ នោ
នៅពេលដែលវេជ្ជបណ្ឌិតជាច្រើននៅក្នុងមូលដ្ឋានយល់ដឹងតិចតួចអំពីមេរោគអេដស៍ ហើយការ
ធ្វើតេស្តឈាមរកមេរោគអេដស៍មិនអាចធ្វើបាននៅតាមគ្លីនិក។ ដោយហេតុនេះ ពួកគេត្រូវស្វែង
រកការព្យាបាលដោយឥតប្រយោជន៍ពីគ្រូពេទ្យ និង ពេទ្យបូរាណដែលមិនមានការយល់ដឹងទាំង
នេះ។ ក្នុងពេលណាមួយ ពួកគេចាប់ផ្តើមលក់ទ្រព្យសម្បត្តិ ដើម្បីចំណាយទៅលើការព្យាបាល
រហូតទាល់តែធនធានរបស់គេហិនហោចអស់ ដែលក្នុងករណីខ្លះ សូម្បីតែដីធ្លីរបស់ពួកគេក៏នឹង
ិ យ្ នៅក្នង
ុ មន្ទរី ពេទយ្ បង្អក
ូ ទ
េ យ្ ពិនត
ែ ធំៗ គឺជាជម្រស

ត្រវូ បាត់បង់ដរែ ។ ជាញឹកញាប់ ការទៅឱ្យគ្រព
ុ គ្រាទល
ើ យ្ សុខភាព
ក្នង
័ ច្រក នៅពេលដែលពួកគេអស់ធនធាន។ ដូចះេ្ន បើទោះបីជាប្រភពដែលធ្វឱ
របស់ពួកគេទ្រុឌទ្រោមត្រូវបានគេដឹងច្បាស់ ហើយទីបញ្ចប់ពួកគាត់បានទទួលឱសថព្យាបាល
ប្រឆាំងនឹងមេរោគអេដស៍ក៏ដោយ ក៏ពេលនោះបានក្លាយខ្លួនទៅជាទីទ័លក្ររួចទៅហើយ។ ការ
មាក់ងាយចំពោះការមានផ្ទុកមេរោគអេដស៍ និង ការមាក់ងាយចំពោះភាពក្រីក្រ រួមបញ្ចូលគ្នា បាន
ទុកឱ្យពួកគេមានអារម្មណ៍អស់សង្ឃឹម នៅឯកោ ហើយក្នុងករណីខ្លះធ្វើអត្តឃាតទៀតផង។
ប្រសិទ្ធភាពនៃការចុះសួរសុខទុក្ខដល់ផ្ទះពីសំណាក់ព្រះសង្ឃ ជាផ្នែកមួយនៃសកម្មភាពរបស់
គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលគេមិនអាចពណ៌នាមិនអស់សេចក្តីនោះទេ។ ការ
គោរព ចំពោះព្រះសង្ឃមានកម្រិតខ្ពស់ខ្លាំងណាស់ ហើយការទទួលស្គាល់ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋរស់
នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ជាសាធារណៈ ដោយការចុះទៅដល់ភូមិរបស់ពួកគេ និង ការចុះសួរ
សុខទុកដ
្ខ ល់ផះ
្ទ របស់គេ បានធ្វឱ
ើ យ្ ជីវត
ិ រស់នៅរបស់អក
្ន ចូលរួមមួយចំនន
ួ ផ្លាសប
់ រូ្ត ។ វាបានបង្ហាញ
្ត ក
ុ ដាក់ចពោ
ំ ះគេ ហើយក្នង
ុ ករណីខះ
្ល នាំឱយ្ អ្នកជិតខាង
ើ ឃើញថា ព្រះសង្ឃយកចិតទ
ឱ្យពួកគេមល
ដែលមានអាកប្បកិរិយារើសអើង ពិនិត្យមើលឡើងវិញពីឥរិយាបថរបស់ខ្លួនសារជាថ្មីឡើងវិញ។
ើ ឱ្យទៅចូលរួមក្នង
ុ វគ្គតាង
ំ សម្មាធនៅ
តាមវត្ត ក៏បានបង្ហាញស្រដៀងគ្នាដរែ នូវកម្រត
ការអញ្ជញ

ិ នៃ
ការទទួលស្គាល់ដោយព្រះសង្ឃ ដែលអ្នកចូលរួមជាច្រើន ឱ្យតម្លៃខ្ពស់មិនអាចកាត់ថ្លៃបាន។ គេ
ិ លភ្លាមៗលើការកាត់បន្ថយភាពងាយ
ុ លបានថា សកម្មភាពទាំងនេះមានឥទ្ធព
អាចបង្ហាញហេតផ
រងគ្រោះរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ព្រោះវាធ្វើឱ្យកើនឡើងនូវភាពរឹងមាំផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋ
រស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ ហើយអ្នកចូលរួមជាច្រើនបានសម្តែងនូវអំណរគុណចំពោះបទពិសោធន៍នះ
ំ ត

េ ។ គេបានកោតសរសើរព្រះសង្ឃថាជាប្រភព “គាំទខា
្រ ងស្មារតី” យ៉ាងសំខាន់បផ
ដោយចម្លើយនៅក្នុងការអង្កេតជាលក្ខណៈគុណភាព បញ្ជាក់ថា មាន ៤៨% ជាបុរស និង ៣៤%
ជាស្រ្តី។ ស្រ្តីម្នាក់នៅក្នុងក្រុមពិភាក្សាបានពន្យល់ថា ៖
ំុ នការភ្ញាកផ
ើ្អ យ៉ាងខ្លាង
ំ ង
ូ (ពេលព្រះសង្ឃនិមន្តចះ
ុ សួរសុខទុកដ
្ខ ល់ផះ
្ទ )។ វាមានការ
់ ល
ំ ពីដប
“ខ្ញមា
ខុសប្លក
ែ គ្នាភម
្លា ៗយ៉ាងខ្លាង
ំ ។ ព្រះសង្ឃនាំយកមកជាមួយនូវសម្ភារៈ និង អំណោយ។ អ្នកជិតខាង

54

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

របស់ខំុ្ញ ក៏ភក
្ញា ផ
់ ល
ើ្អ យ៉ាងខ្លាង
ំ ដែរ ហើយបានសួរថា ហេតអ
ុ បា
ី្វ នជាព្រះសង្ឃចុះសួរសុខទុក។
្ខ នៅ
ើ ពីខអ
ពេលនេះ អ្នកជិតខាងរបស់ខម
ំុ្ញ ន
ិ រើសអើងទៀតទេ ហើយពួកគេបានរៀនសូត្រយ៉ាងច្រន
ំុ្ញ ព
ំ ី
មេរោគអេដស៍”។
ការវាយតម្លៃលើគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនាកាលពីឆ្នាំ ២០០៧ គេបានសួរសំណួរ
ស្រដៀងគ្នាដែរថា នរណាជាអ្នកផ្តល់ជំនួយល្អបំផុតដល់ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគ
អេដស៍ដើម្បីដោះស្រាយស្មារតី។ នៅក្នុងការស្រាវជ្រាវមុនដំបូងនេះ អ្នកផ្តល់ចម្លើយចំនួន ២៩%
បាននិយាយថា សមាជិកគ្រួសារមានសារៈសំខាន់បំផុត ហើយ ២២% បាននិយាយថា ព្រះសង្ឃ
និង វត្ត មានសារៈសំខាន់បំផុត (១២)។ វាជាការសំខាន់ដែលត្រូវកត់សម្គាល់ថា ក្រុមមនុស្សពុំ
ត្រូវបានគេធ្វើការប្រៀបធៀបដោយផ្ទាល់នោះទេ។ ការវាយតម្លៃកាលពីឆ្នាំ ២០០៧ បានអង្កេត
ទៅលើក្រុមប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ ដោយផ្អែកទៅលើការរស់នៅរបស់ពួកគេ
ស្ថិតនៅជិតវត្ត (ដូច្នេះ ពួកគេអាច ឬ មិនអាចមកចូលរួមក្នុងសកម្មភាពរបស់គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់
ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា) ខណៈដែលការវាយតម្លៃលើកនេះ បានអង្កេតទៅលើក្រុមប្រជាពលរដ្ឋ
រស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ទាំងឡាយ ដែលបានចូលរួមក្នុងសកម្មភាពនៃគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់
ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា។
ផ្អែកលើទិន្នន័យខាងលើ ស្តីពីអ្នកចូលរួមភាគច្រើនមានប្រាក់ចំណូលទាប វាហាក់ដូចជាថា
្រ ពុទសា
ួ្រ រក្រក
ី ប
្រ ផ
ំ ត
សកម្មភាពនៃគន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ
្ធ សនា ចូលទៅដល់គសា
ុ មួយចំនន

ថ្វីបើមានកង្វះខាតយន្តការកំណត់ចំណុចគោលដៅដ៏ជឿនលឿន ដើម្បីកំណត់រកអ្នកចូលរួមជា
ំ្លា ណាស់ចពោ
មនុសស្ ពេញវ័យក៏ដោយ។ នេះមានន័យថា វាទំនងជាពាក់ពន
័ ខ
្ធ ង
ំ ះជនងាយរងគ្រោះ
បំផុតមួយចំនួន ដែលកំពុងរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ រស់នៅក្នុងតំបន់ដែលកម្មវិធីប្រតិបត្តិ
ការ។ នៅក្នុងខេត្តទាំង ៥ អ្នកចូលរួមបានរាយការណ៍ពីកម្រិតប្រាក់ចំណូលជាមធ្យមទាបជាង
កម្រិតមធ្យមនៅតំបន់ទីក្រុង ផ្អែកលើតួលេខរបស់ធនាគារពិភពលោក (២៣)។ ប្រាក់ចំណូល
ំ ស
់ ក
្នា ៗ
់ ក្នង
្រ ខ
់ ត
េ ទា
្ត ង
ជាមធ្យមប្រចាថ
ៃ្ង ម្រាបម
ុ ចំណោមអ្នកចូលរួមក្នង
ុ ការវាយតម្លស
ៃ រើ្ទ តែគប
ំ អស់
ស្ថិតនៅជិត ឬ ស្ថិតនៅក្រោមភាពក្រីក្រកម្រិត២ នៃការចាយវាយ៧។
ខណៈដែលគេមិនអាចប្រៀបធៀបតួលេខ របស់ធនាគារពិភពលោកដោយផ្ទាល់បាននោះ (ការ
អង្កេតវាយតម្លៃបានសួរអ្នកចូលរួមអំពីកម្រិតប្រាក់ចំណូលជាជាងកម្រិតនៃការចំណាយ ហើយ
ទិនន
្ន យ
័ របស់ធនាគារពិភពលោក គឺជាទិនន
្ន យ
័ តាំងពីឆំ្នា ២០០៧) ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី គេសឡ

ើ្ន ង
ថា កម្រិតនៃភាពក្រីក្រ ក្នុងចំណោមអ្នកចូលរួមក្នុងគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា
មានខ្ពស់។
ការកត់សម្គាល់ឃើញថា ប្រេវ៉ាឡង់មេរោគអេដស៍នៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ថយចុះយ៉ាង
លឿនក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ

និង

បរិបទផ្តោតទៅលើការសិក្សាពីរោគរាតត្បាតក្នុងចំណោម

ប្រជាពលរដ្ឋដែលរងការប៉ះពាល់ជាចម្បងនោះ លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវលើកជាសំណួរថា តើ
គោលដៅចម្បងៗនៅតែសមស្របសម្រាបធ
ើ្វ រផ្លាសប
់ រូ្ត កាលៈទេសៈដែរ ឬទេ។ ជារួម ការគាំទ្រ
់ កា
ដែលកម្មវិធីបានផ្តល់ឱ្យ នៅតែចាំបាច់នៅឡើយចំពោះសមាជិកសហគមន៍ដែលក្រីក្របំផុត និង

តួលេខរបស់ធនាគារពិភពលោកពីឆ្នាំ ២០០៧ បង្អុលបង្ហាញថា គ្រួសារក្រីក្របំផុតកម្រិត ១ ត្រូវបានគេវាស់វែងពីការ

ចំណាយប្រចាំថ្ងៃ គិតជាប្រាក់រៀលគឺ ១.៦០៨ រៀល និង គ្រួសារក្រីក្រកម្រិត ២ ចំណាយ ២.៤០៧ រៀលក្នុង ១ ថ្ងៃ។
ប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីការវាយតម្លៃនេះ គេបានប៉ាន់ប្រមាណប្រាក់ចំណូលជាមធ្យមប្រចាំថ្ងៃ សម្រាប់អ្នកចូលរួមតាមខេត្ត
ដូចតទៅនេះ ៖ ខេត្តតាកែវ (១.៨២៨ រៀល) ខេត្តកំពត (២.៤២៤ រៀល) ខេត្តព្រៃវែង (២.០៦៤ រៀល) ខេត្តកំពង់ធំ
(២.៩៨៦ រៀល) ខេត្តសៀមរាប (២.៨៨៥ រៀល)។

55

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ភាពសមស្របនៃសារផ្តល់ព័ត៌មាន
នៅក្នុងករណីខ្លះ អ្នកចូលរួមក្នុងការពិភាក្សាជាក្រុម បានអះអាងថា គុណធម៌ទាំងប្រាំយ៉ាងរបស់
្កា កា
់ រចម្លង
ព្រះពុទ្ធ មានប្រយោជន៍ចពោ
ំ ះពួកគាត់ និង សមស្របនៅក្នង
ុ បរិបទនៃការបង្ការទប់សត
មេរោគអេដស៍។ មានមនុស្សប្រហែលជា ១០% បាននិយាយថា ពួកគេបានរំពឹងថាព្រះសង្ឃមិន
ទំនងជាអាចនិយាយអំពីទិដ្ឋភាពមួយចំនួន ពាក់ព័ន្ធនឹងមេរោគអេដស៍បានទេ ជាពិសេសគឺ
ដោយសារ វិន័យ និងក្រមសិលធម៌ សុជីវធម៌ ព្រះសង្ឃមិនអាចប្រើភាសារួមភេទដោយចំៗ។
្រ ៀងគ្នា (ប្រហល
ែ ១០%) នៃអក
ុ បានពិភាក្សាអំពភា
សមាមាត្រសដ
្ន ចូលរួមការពិភាក្សាជាក្រម
ី ព
សមស្របនៃធម៌ (ការអប់រំរបស់ព្រះ) ចំពោះការគាំទ្រខាងស្មារតីរបស់ពួកគេ និង ផលប៉ះពាល់
ើ (ប្រហល

របស់វាទៅលើឥរិយាបថរបស់ខន
ួ្ល ដែលសង្គមមិនចង់បាន ហើយមានចំនន
ួ យ៉ាងច្រន
២៥%) បានលើកឡើងថា ការបង្រៀនជាក់លាក់ ជាពិសស
េ សារផ្តលព
ុ ឱ្យមាន
់ ត
័ មា
៌ នដែលជម្រញ
ទំនុកចិត្តខ្លួនឯង។
អ្នកចូលរួមការពិភាក្សាជាក្រុមចំនួន ២ នាក់ បាននិយាយថា ឱវាទទី ១ មានលក្ខណៈជំទាស់៨ នឹង
សកម្មភាពបង្កើនប្រាក់ចំណូលពាក់ព័ន្ធនឹងការចិញ្ចឹមសត្វ។ ពួកគាត់បាននិយាយថា ព្រះសង្ឃ
លើកកម្ពស់សារផ្តល់ព័ត៌មានដែលហាមឃាត់ពួកគាត់មិនឱ្យសម្លាប់សត្វមានជីវិត សូម្បីតែសត្វ
ែ្ត ប
្រ ពេលជាមួយគ្នានះេ តំណាងគំនត
ល្អត
ិ មួយក៏ដោយ ប៉ន
ុ ស
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ្រ ពុទសា
្ធ សនា
ឬ អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល បានជម្រុញឱ្យអ្នកចូលរួមចិញ្ចឹមមាន់ និង សត្វផ្សេងៗទៀត។
ដោយសារ ថា សាសនាព្រះពុទព
្ធ បា
ំុ នតម្រវូ ឱ្យអ្នកបួស ឬ ពុទប
្ធ រិសទ
័ បរិភោគតែអាហារបួស ដូច្នោះ
(អ្នកចូលរួមមួយចំនួនបាននិយាយថា ពួកគាត់អាចមានលទ្ធភាពបរិភោគសាច់ម្តងម្កាលបាន)
សូម្បីតែព្រះសង្ឃក៏អាចឆាន់បានដែរ នៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា មានន័យថា អ្នកចូលរួម
ទាំងនេះហាក់ដូចជាមិនមានទំនាស់ខ្លាំងទេជាមួយនឹងសារផ្តល់ព័ត៌មានជំទាស់ទាំងនេះ ក៏ប៉ុន្តែ
ពួកគាត់បានទទួលស្គាល់ថា មិនស្របគ្នាទាំងស្រុងទេ។
្ខា ទ ឬ គុណធម៌បយ
ំ្រា ង
៉ា ក្នង
់ ម្រញ
ុ ឱ្យមានគុណភាពដូចជា មេត្តា
សិកប
ុ ព្រះពុទសា
្ធ សនា សម្រាបជ
ករុណា និង មេត្តាធម៌ ជាដើម នៅពេលធ្វើការបង្អាក់ការប្រព្រឹត្តឥរិយាបថប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់
ខ្ពស់ ដែលត្រូវបានលើកឡើងទាំងព្រះសង្ឃ និង អ្នកចូលរួមនៅក្នុងក្រុមពិភាក្សានោះ រួមមាន ៖
១.

ចៀសវាងសម្លាប់ជីវិត

២.

ចៀសវាងលួចទ្រព្យអ្នកដទៃ

៣. ចៀសវាងប្រព្រឹត្តកាមគុនអសីលធម៍
៤.

ចៀសវាងនិយាយភូតភរកុហក់

៥.

ចៀសវាងសេពគ្រឿងស្រវឹងដែលបង្កការធ្វេសប្រហែស

វិសាលភាពនៃកម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើម បានគាំទ្រដល់ការបញ្ជូន
នៅក្នុងត្រីមាសទី ៤ ឆ្នាំ ២០១១ កម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា បានផ្តល់ការ

នេះជាការយល់របស់អ្នកចូលរួមប៉ណ

្ណោះ មិនមែនជាគោលបំណងរបស់កម្មវិធី និង អត្ថន័យនៃសក
ិ ្ខាបទពុទ្ធសាសនា

នោះទេ។

58

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

គាំទ្រផែក
្ន ហិរញ្ញវត្ថុដល់ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ចំនួន ៦៥៣ នាក់ ឱ្យបាន
េ ចំនន
ទៅទទួលការព្យាបាល។ ក្នង
ុ ចំណោមអ្នកចូលរួមក្នង
ុ ការអង្កត
ួ ២១៤ នាក់ មាន ១៣៣ នាក់
េ ពាក់ពន
បាននិយាយថា ពួកគាត់តវូ្រ បានគេបញ្ជន
ូ ទៅកាន់សវា
័ ន
្ធ ង
ឹ មេរោគអេដស៍ ហើយ ៦០ នាក់
បាននិយាយថា ពួកគាត់ត្រូវបានគេបញ្ជូនទៅកាន់មណ្ឌលសុខភាព ដើម្បីទទួលបានការថែទាំ
ដែលមិនពាក់ព័ន្ធនឹងមេរោគអេដស៍។
្រ ក
ែ្ន ហិរញ្ញវត្ថម
ិ សម្រាប់
កម្មវធ
ិ បា
ី នផ្តលកា
់ រគាំទផ
ុ យ
ួ ចំនន
ួ ដល់អក
្ន ចូលរួមជាកុមារ (៦ ដុលរ្លា អាមេរក
់ ណា
េ ៗទៀតក្នង
ថ្លធ
ៃ ដ
ើ្វ ណ

រើ របស់ពក
ួ គេ និង សម្រាបច

យលើការអប់រំ ឬ តម្រវូ ការផ្សង
ុ ផ្ទះ) ក៏បន
ុ៉ ែ្ត
មិនបានផ្តល់ការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុជាក់លាក់ សម្រាប់កុមាររស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ ឱ្យទៅ
ទទួលការព្យាបាលនោះទេ។ ព្រះសង្ឃមួយអង្គ និង អ្នកចូលរួមមួយចំនន
ួ បានមានសង្ឃដីកា និង
េ បង្ការទប់សត
្កា កា
់ រចម្លងមេរោគអេដស៍ពម
្តា ទៅកូន ប៉ន
និយាយថា ព្រះសង្ឃពិភាក្សាអំពស
ី វា
ី យ
ុ ែ្ត
គេពុំបានប្រមូលទិន្នន័យដែល បញ្ជាកថា
់ តើសារផ្តល់ព័ត៌មានទាំងឡាយជុំវិញការបង្ការទប់ស្កាត់
ការចម្លងមេរោគអេដស៍ពម
ី យ
ើ យ្ មានការអនុវត្តការបញ្ជន
ូ ដែរឬអត់នោះឡើយ។
្តា ទៅកូននោះ ធ្វឱ
នៅក្នុងបរិបទនៃកម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា “គាំទ្រការបញ្ជូន” មានន័យថា
ការជួយជាធនធានហិរញ្ញវត្ថុដល់ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ ដើម្បីបានទៅ
ួ គាត់ពម
ី ន្ទរី ពេទយ្ ឬ ពីគន
ី្ល ក
ិ ឱ្យមានដំណរើ ការ
ទទួលឱសថព្យាបាលប្រឆាំងមេរោគអេដស៍របស់ពក
ជាបន្ត។ នេះគឺជានិយមន័យចម្លែកមួយ ខុសប្លែកពីការយល់ដឹងដែលពួកគាត់និយមប្រើប្រាស់
យ៉ាងទូលំទូលាយ ដែលពាក្យថាបញ្ជូនគឺជាដំណើរការនាំយកនរណាម្នាក់ទៅរកសេវាថែទាំផ្នែក
វេជ្ជសាស្រ្ត ហើយនៅពេលដែលមនុស្សនោះបានទៅដល់សេវាវេជ្ជសាស្រ្តដែលពួកគាត់ត្រូវការ
ហើយនោះ ការបញ្ជូនត្រូវចប់សព្វគ្រប់។
វិសាលភាពនៃកម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើម បានរួមចំណែកដល់ការគាំទ្រជាប្រាក់
ដល់កុមារងាយរងគ្រោះ

ដូចបានពោលរួចមកហើយថា កុមារដែលចូលរួមក្នង
ុ សកម្មភាពនៃគន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ្រ ពុទ្ធ
សាសនា បានទទួលប្រយោជន៍ជាប្រាក់តិចតួច (៦ ដុល្លារអាមេរិក) សម្រាប់ការធ្វើដំណើរទៅ
ចូលរួមវគ្គតាង
ំ សម្មាធិ ឬ ប្រជនៅ
ី ះគឺសម្រាបកា
ំ ុ តាមវត្ត ហើយប្រាកនៅ
់ សល់ពនោ
់ រអប់រំ និង តម្រវូ ការ
ផ្សង
ុ ផ្ទះ។ កុមារទាំងឡាយមិនបានចូលរួមក្នង
ុ ការអង្កត
េ ៗទៀតនៅក្នង
េ ជាលក្ខណៈគុណភាពទេ
ដូច្នេះ យើងពុំមានព័ត៌មានលម្អិតស្តីពីការចំណាយ និង លទ្ធផលនៃការគាំទ្រជាប្រាក់នោះទេ។
ទោះបីយ៉ាងណាក៏ដោយ ព័ត៌មានខ្លីៗ នៅក្នុងការពិភាក្សាជាក្រុមជាមួយកុមារភាគច្រើន បាន
និយាយថា ពួកគេឱយ្ លុយទៅមាតាបិតារបស់គេ ដែលជាអ្នកទិញដូរនៅក្នង
ុ គ្រសា

រ និង ចាត់ចង

ំ សា
ួ្រ រ។ កុមារាម្នាកដ
់ ល
ែ រស់នៅជាមួយជីដន
ូ បានចាយលុយទិញអាហារដោយខ្លន
ួ ឯង
ថវិកាប្រចាគ
ហើយគេបានពន្យល់ថា គេពញ
្ត ពោ
ំ ះការមានលទ្ធភាពអាចប្រប
ុ តាមមធ្យោបាយ
េ ចិតច
ើ ស
្រា ល
់ យ
នេះបាន ហើយគេមានមោទនៈភាពដោយសារគេមានលទ្ធភាពអាចយកអាហារទៅជូនអ្នកថែទាំ
ខ្លួនគេបាន។
្ន ចូលរួមក្នង
ុ ការពិភាក្សាជាក្រម
ុ មួយចំនន
ួ ក៏ទទួលផលប្រយោជន៍ដោយផ្ទាលព
់ ប
ី ក
្រា ់
កូនៗរបស់អក
ដែលមនុស្សពេញវ័យទទួលបាននេះដែរ។ ស្រ្តីដែលបានទទួលប្រាក់ចំនួន ៥% បាននិយាយថា
ពួកគាត់បានប្រើលុយមួយចំនួនពីការធ្វើដំណើរសម្រាប់ការអប់រំវិញចំនួន ១៣ នាក់ (៦%) បាន
និយាយថា ពួកគាត់បានចំណាយលុយនោះសម្រាប់ការអប់រំរបស់កូនពួកគាត់ (ថ្លៃឈ្នួលសាលា

59

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

និង សម្ភារៈរៀនសូត)
្រ ហើយមានចំនន
ួ ២ នាក់បាននិយាយថា ពួកគាត់បានទិញថ្នាព
ំ ទ
េ យ្ សម្រាប់
កូនរបស់ពួកគាត់ពេលឈឺ។
វិសាលភាពដែលកម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមបានលើកកម្ពស់ការថែទាំ
នៅក្នុងគ្រួសារសម្រាប់កុមារងាយរងគ្រោះ

គេបានប្រាប់ថាព្រះសង្ឃនៅក្នុងក្រុមពិភាក្សា បានលើកកម្ពស់សារផ្តល់ព័ត៌មាន ស្តីពីជំនាញជា
េ គឺដោយការជម្រញ
ុ លើកទឹកចិត្ត
មាតាបិតាល្អ ក្នង
ុ ចំណោមមនុសស្ ពេញវ័យដែលមានកូន ជាពិសស
ែ នេះ កម្មវធ
ំ រិយាកាសគ្រសា
ួ រ
ដល់កមា
ុ រ។ តាមវិធប
ី ប
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ បានលើកកម្ពសដ
់ ល់ការថែទាប
ើ ជាង។ បែបនេះគេតវូ្រ យល់ពសា
េ ្វ
ច្រន
ី វតានៃការសាកល្បងក្នង
ុ ឆ្នាំ ២០១០ ដែលអង្គការយូនស
ី ហ
បានគាំទ្រដល់មន្ទីរធម្មការ និង សាសនាខេត្តនៅក្នុងខេត្តចំនួន ៥ ឱ្យធ្វើការសាកល្បងនៅក្នុងឃុំ
ដែលត្រវូ បានជ្រស
ិ ល (ប្រកាស)
ើ រើស សម្រាបសា
់ កល្បងគោលការណ៍ណនា
ែ ថ
ំ រី្ម បស់រាជរដ្ឋាភបា
ស្តីពីការអនុវត្តគោលនយោបាយថែទាំជំនួស។ ការសាកល្បងនេះបានមើលឃើញថា ព្រះសង្ឃ
បានជួយដល់កម
ុ្រ គ្រសា
ួ រនៅក្នង
ុ ស្ថានភាពមានវិបត្តិ ហើយដោយហេតនោ
ុ ះ ត្រវូ ផ្សាភ្ជាបគ
់ ន
ំ ត
ិ ផ្តច

ផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនាទៅនឹងប្រព័ន្ធសុខុមាលភាពកុមារ ដែលស្ថិតនៅក្រោមប្រកាស
នោះ។ ដំណរើ ការនេះរួមទាំងការបណ្តះុ បណ្តាល ស្តព
្រ សទៅដល់ជនបង្គោលតាម
ី ន
ី ត
ី វិ ធ
ិ ថ
ី ន
ី្ម ប
ៃ កា
មន្ទីរធម្មការ និង សាសនាខេត្តទាំង ៥ ក្រសួងធម្មការ និង សាសនា និង ព្រះសង្ឃនិមន្តមកពីឃុំ
ចំនន
ួ រ ដែល
ួ ១០។ នៅក្នង
ុ អំឡង
ុ ពេលនេះ ព្រះសង្ឃបានចុះសួរសុខទុកដ
្ខ ល់ផះ្ទ ចំនន
ួ ៣៤០ គ្រសា
េ ពីកន
គេជឿជាក់ថាកំពង
ុ ប្រឈមនឹងហានិភយ
័ នៃការបែកបាក់ចញ
ូ របស់ពក
ួ គាត់ ហើយបានផ្តល់
ដំបន
ូ ្មាន ការគាំទ្រខាងស្មារតី និងប្រាក់បន្តិចបន្តួច (១ លើកទៅ ៣ លើក សម្រាប់មួយគ្រួសារ ក្នុង
មួយត្រីមាស)។ ព្រះសង្ឃបានធ្វើការយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយជនបង្គោលនៃគណៈកម្មការឃុំទទួល
បន្ទុកកិច្ចការនារី និង កុមារ និង ភ្នាក់ងារសង្គមកិច្ចស្រុក។ ការផ្ទេរសាច់ប្រាក់ក្នុងបរិមាណតិចតួច
ប៉នែទ
្ត ៀងទាត់ ចំនួន ១០ ដុល្លារអាមេរិក សម្រាប់មួយគ្រួសារ ត្រូវបានគេចំណាយសម្រាប់គាំទ្រ
ដល់តម្រូវការចាំបាច់ៗ និង ការអប់រំរបស់កុមារងាយរងគ្រោះ។
តាមការពិនិត្យឡើងវិញនូវឯកសារកម្មវិធី យើងបានរកឃើញថា ការចុះតាមដានបានបង្ហាញឱ្យ
ឃើញថា ការគាំទព
្រ ព
ី ះ្រ សង្ឃត្រវូ បានកោតសរសើរពីសណា

ក់រាជរដ្ឋាភបា
ិ ល សមាជិកឃុំ និងជា
េ គ្រសា
ួ រងាយរងគ្រោះ ដែលភាគច្រន
ើ រងផលប៉ះពាល់ពម
េ គអេដស៍។ អភិកម
្រ វិមជ្ឈការ
ពិសស
ី រោ
ើ ដល់ការធ្វឱ
់ ជាងនេះទៅទៀត ការចូលជួបសម្តច

បានជួយច្រន
ើ យ្ មានការចូលរួមសន្ធក
ឹ សន្ធាប។
េ ប
្វ ចា
្រ នៅ

ព្រះសង្ឃរាជ ទេព វង្ស ដោយបុគល
្គ ក
ិ អង្គការយូនស
ី ហ
ប្រះរាជាណាចក្រកម្ពជា
ុ ក៏បាន
្រ ល់កច
្រ ម្រត
ិ ខ្ពសដ
គាំទដ
ិ ស
្ច ហការនេះដែរ ហើយបានធ្វឱ
ើ យ្ ការគាំទក
់ ល់កម្មវធ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ នេះ
រស់ឡើងវិញនៅក្នុងភាតរភាពនៃព្រះពុទ្ធសាសនា។ ជាលទ្ធផលនៃការសាកល្បងនេះ ការដើរតួ
យ៉ាងសំខាន់របស់ថ្នាក់ដឹកនាំសាសនា នៅក្នុងការគាំពារកុមារនៅថ្នាក់សហគមន៍ ត្រូវបានទទួល
ស្គាល់នៅក្នុងប្រកាស។

ប្រសិទ្ធផល
គេបានកត់សម្គាល់ថា ការគាំទដ
្រ ល់កមា
ុ រកំព្រា និង កុមារងាយរងគ្រោះ មានភាពមិនស្របគ្នាកង
ុ្ន
ការចំណាយ រវាងបណ្តាខេត្តនានា នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១១។ គេបានសុំឱ្យអ្នកចូលរួមពិនិត្យឡើងវិញ
ិ ត្តិ និង កាត់បន្ថយថ្លច

នូវថ្លច
ៃ ណា

យប្រតប
ៃ ណា

យនោះ តាមដែលអាចធ្វបា
ើ ន និង កំណត់កម្រត
ចំណច
ុ គោលដៅត្រម
ឹ ២៥% សម្រាបថ
់ ច
ៃ្ល ណា

យប្រតប
ិ ត្តនៅ

ក្នង
ុ ឆ្នាំ ២០០៩ (២៥) ហើយពិនត
ិ យ្
ឡើងវិញម្តងទៀតនៅក្នុងឆ្នាំ ២០១១ (១៤)។

60

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

អាចមានភាពមិនសុក្រឹត្យនៅក្នុងការពិនិត្យតាមដានអ្នកចូលរួម និង ការគណនាថ្លៃចំណាយលើ
សកម្មភាពសម្រាប់ម្នាក់ៗ។ កាលពីឆ្នាំ ២០០៩ គេបានព្រមព្រៀងគ្នាលើកិច្ចប្រឹងប្រែងមួយថា

មន្ទីរធម្មការ និង សាសនាខេត្ត នឹងកាត់បន្ថយភាពដែលអាចរាប់ត្រួតគ្នានូវចំនួនកុមារកំព្រា និង

កុមារងាយរងគ្រោះ ដោយការរៀបចំឱយ្ មានជា “ផែនការមេ” មួយ ដែលអាចនឹងបញ្ចល
ូ កុមារបាន
ចុះឈ្មោះទាំងអស់ដើម្បីទទួលបានការគាំទ្រ (២៧)។

្រ ទ
ិ ផ
ៃ ស
្ធ លដទៃទៀត មិនត្រវូ បានគេបញ្ជាកនៅ
់ ក្នង
ុ ការវាយតម្លន
ៃ ះេ ទេ ឧទាហរណ៍ដច
ូ ជា
បញ្ហានប

្រា ស
់ ម្រាបធ
់ ដ
្រ របញ្ជន
ុ្រ ប្រជាមានថ្លច
ៃ ណា

យទាក់ទងនឹងការផ្តលប
់ ក
ើ្វ ណ

រើ (“គាំទកា
ូ ”) ដល់កម

ពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ ដើមប្ ឱ
ៃ ណា

យសម្រាប់
ី យ្ ពួកគេទទួលបានការព្យាបាល។ ថ្លច
ធ្វើដំណើរ និងប្រាក់ឧបត្ថម្ភដល់តំណាងមន្ទីរធម្មការ និង សាសនាខេត្ត ចុះទៅសួរសុខទុក្ខតាម

ុ នីមយ
ី ស ដើមប្ ច
ី ក
ែ ចាយប្រាកដ
់ ល់អក
ស្រក
ួ ៗចំនន
ួ ១ លើក ក្នង
ុ មួយត្រមា
្ន ចូលរួមចំនន
ួ ៨០ នាក់

ដែលត្រូវទទួលការគាំទ្រនេះ។ វាមិនច្បាស់លាស់សោះថា ហេតុអ្វីបានជាត្រូវចំណាយសម្រាប់

អ្នកផ្តល់ការគាំទ្រនេះ នៅពេលដែលគេអាចផ្តល់ប្រាក់ទៅឱ្យអ្នកចូលរួមបាននៅពេលពួកគេមក

ចូលរួមវគ្គតាំងសម្មាធិ/កិច្ចប្រជុំក្រុមជួយខ្លួនឯង ឬ ពេលចុះសួរសុខទុក្ខដល់ផ្ទះបាននោះ។

ការចំណាយប្រាក់ទៅឱ្យអ្នកចូលរួមក្នុងកម្មវិធី អាចនាំឱ្យមានទំនាស់រវាង អ្នកបានទទួលផល

ប្រយោជន៍ជាប្រាក់ និង អ្នកមិនបានទទួលផលប្រយោជន៍ ហើយជាហេតុផលមួយ ក្នុងចំណោម

ហេតុផលនានា ដែលថា ហេតុអ្វីបានជាព្រះសង្ឃ និង មន្ទីរធម្មការ និង សាសនាខេត្ត មានការ

ែ មានសកម្មភាពនៅក្នង
ពិបាកក្នង
ុ ដាក់បញ្ចល
ូ មនុសស្ ថែមទៀតទៅក្នង
ុ កម្មវធ
ិ ដ
ី ល
ុ វត្ត។ ពួកគេមាន

អារម្មណ៍ចង្អៀតចង្អល់ក្នុងការព្យាយាម និង ពន្យល់ថា ហេតុអ្វីបានជាអ្នកចូលរួមភាគច្រើនបាន
ទទួលប្រាក់សម្រាប់ការមកចូលរួមក្នុងសកម្មភាព ហើយមួយចំនួនទៀតមិនបានទទួល។

ឧបសគ្គមួយទៀតដែលទាក់ទិននឹងផលប្រយោជន៍ជាប្រាក់ដែរគឺ គេបានឱ្យប្រាក់ទៅសមាជិក
ុ ជួយខ្លន
្រា ច
់ ណ
ក្រម
ួ ឯង និង អ្នកចូលរួមជាកុមារងាយរងគ្រោះ មិនខ្វលថា
់ តើបក
ំ ល
ូ ជាកត្តាអាទិភាព

់ ណ
ួ គេនោះទេ។ ក្នង
ុ ការកំណត់ឱយ្ កុមារចូលរួមក្នង
ុ កម្មវធ
ិ ី ប្រាកច
ំ ល

នៃភាពងាយរងគ្រោះរបស់ពក

គឺជាលក្ខខណ្ឌនៃការជ្រើសរើស ក្នុងចំណោមមនុស្សពេញវ័យ និង កុមារ តែទោះបីយ៉ាងណា
់ ន្ទរី ធម្មការ និង សាសនាខេត្ត ធ្វកា
្នា តើអក
ក៏ដោយ វាពិបាកសម្រាបម
ើ រញែកឱ្យដាច់ពគ
ី ថា
្ន ចូលរួម
ី ជា
្រ ងអ្នកណា។ តាមការពិភាក្សាជាក្រម
ុ និង ទិនយ
េ វាហាក់ដច
ណាមួយក្រក
័្ន អង្កត
ូ ជាថា មានអ្នក

ចូលរួមមួយចំនួនកំពុងរស់នៅក្នុងស្ថានភាពក្រីក្រធ្ងន់ធ្ងរ ហើយប្រាក់អាចជួយដល់ពួកគេយ៉ាង

ពិតប្រាកដ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ បើគន
្មា ការសម្របសម្រល
ួ នាំផវូ្ល ណាមួយ ដើមប្ ប
ី ង្កន
ើ ប្រាក់

្រា ហា
់ ក់ដច
ចំណល
ូ ដោយខ្លន
ួ ឯងនោះទេ ការអនុវត្តផល
្ត ប
់ ក
ូ ជាគេតវូ្រ ការយ៉ាងពិតប្រាកដសម្រាប់
អ្នកចូលរួមមួយចំនួន។

បើទោះបីជាការពិនត
េ ថ្មៗ
ួ ធម្មការ និង សាសនា
ិ យ្ ឡើងវិញរួមគ្នានវូ កម្មវធ
ិ កា
ី លពីពល
ី កន្លងទៅ ក្រសង
េ ្វ បានឯកភាពគ្នាថា កម្មវធ
្រ ពុទសា
និង អង្គការយូនស
ី ហ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ
្ធ សនា នឹងត្រវូ

បានដាក់បញ្ចល
្រ ង
ួ ក៏ដោយ ក៏វាហាក់ដច

ូ ទៅក្នង
ុ ផែនការសម្មភាពរបស់កស
ូ ជាមានទស្សនៈច្របក

ច្របល់នៅកម្រត
ិ មន្ទរី ធម្មការ និង សាសនាខេត្ត ទៅលើថាតើការងារនេះបានកើតមានឬអត់នោះ

្ត ក
្នា ជ
់ ឿជាក់បក
្រា ដថា កម្មវធ
ដែរ។ ប្រធានមន្ទរី ធម្មការ និង សាសនាខេតម
ិ ត
ី វូ្រ បានដាក់បញ្ចល
ូ ទៅ
ក្នុងផែនការរួចរាល់ហើយ ខណៈដែលអ្នកផ្សេងទៀតនៅរឹងរូសថា គេមិនបានដាក់បញ្ចូលនោះ។

មិនខ្វលថា
់ តើសកម្មភាពទាំងឡាយត្រវូ បានគេដាក់បញ្ចល
ូ ទៅក្នង
ុ ផែនការឬអត់នោះ តំណាងថ្នាក់
ខ្ពស់ម្នាក់មកពីក្រសួងធម្មការ និង សាសនា បានគូសបញ្ជាក់ថា ជាការពិត រចនាសម្ព័ន្ធរបស់

ក្រសួង មិនបានរៀបចំឱ្យអនុវត្តន៍កម្មវិធីដូចនេះនោះទេ។ មានសេចក្តីពន្យល់ពីផ្នែកដ៏ធំធេងថា

តើហត
េ អ
ុ បា
ី្វ នជាសកម្មភាពទាំងឡាយចំណាយខ្ពសជា
់ ង បើបៀ្រ បធៀបនឹងកម្មវធ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម

ផ្សេងៗទៀតដែលមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នា ៖ សកម្មភាពកម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធ

61

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

សាសនា ពុំមែនជាផ្នែកនៃការងារស្នូលរបស់ក្រសួងទេ ហើយរៀងរាល់សកម្មភាពដែលតំណាង

ថ្នាក់ខេត្ត និង ថ្នាក់ស្រុកចូលរួម គឺដោយសារតែប្រាក់ឧបត្ថម្ភ និង ថ្លៃធ្វើដំណើរសម្រាប់ម្នាក់ៗក្នុង

សកម្មភាពនីមួយៗ។ គេមិនអាចធ្វើការប្រៀបធៀបថ្លៃចំណាយយ៉ាងទូលំទូលាយជាមួយអង្គការ
ផ្សេងៗទៀត ដែលកំពុងអនុវត្តន៍បានទេ នៅក្នុងរង្វង់ពេលវេលាតិចតួចនៃការវាយតម្លៃនេះ តែ

៉ា ណាក៏ដោយ ថ្លច
ៃ ណា

យសម្រាបកា
់ រចុះសួរសុខទុកដ
្ខ ល់ផះ្ទ របស់កម្មវធ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម

ទោះបីយង
ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ្រ ពុទសា
្ធ សនា ត្រវូ បានគេបៀ្រ បធៀបទៅនឹងការចុះសួរសុខទុកដ
្ខ ល់ផះ្ទ របស់អង្គការ

មិនមែនរដ្ឋាភបា
ិ លមួយ។ ដោយការចាំបាច់ មន្រម
ី្ត ន្ទរី ធម្មការ និងសាសនាខេតម
្ត ក
្នា បា
់ នប្រាបថា

អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលអាចចុះសួរសុខទុក្ខដល់ផ្ទះចំនួន ១០ លើក ក្នុងមួយត្រីមាស។

ិ យ្ ឡើងវិញនូវថ្លច
ៃ ណា

យលើការចុះសួរសុខទុកដ
្ខ ល់ផះ្ទ ម្តងរួចហើយ
កាលពីឆំ្នា ២០០៩ គេបានពិនត

និង បានរកឃើញថា ជាមធ្យមការចុះសួរសុខទុកដ
្ខ ល់ផះ្ទ ម្តងគឺតវូ្រ ចំណាយអស់ ៣៥ ដុលរ្លា អាមេរក

ដើម្បីនាំយកប្រាក់ចំនួន ២០ ដុល្លារអាមេរិកទៅជូនប្រជាពលរដ្ឋគោលដៅ (២៥)។ កាលពីក្នុង

ឆ្នាំ ២០០៩ គេបានកំណត់ចណ
ំ ច
ុ គោលដៅជាអតិបរមាត្រម
ៃ្ល ណា

យរដ្ឋបាលសម្រាប់
ឹ ២៥% លើថច
ការចុះសួរសុខទុក្ខដល់ផ្ទះ (២៥)។ តារាងមួយចំនួននៃការប្រៀបធៀបថ្លៃចំណាយត្រូវបានដាក់
បញ្ចូលនៅក្នុងរបាយការណ៍នៃកិច្ចប្រជុំប្រចាំឆ្នាំ ដែលគូសបញ្ជាក់ពីគម្លាតនៃការចំណាយរវាង

ំ ឡាយសម្រាបត

បណ្តាខត
េ ទា
្ត ង
់ មា
ី្រ សទី ២ ឆ្នាំ ២០១១ (២៦)។ គេឃញ
ើ មានភាពខុសគ្នាមយ
ួ ចំនន
គឺដោយសារចម្ងាយផ្លូវខុសគ្នាដែល ព្រះសង្ឃត្រូវនិមន្តធ្វើដំណើរទៅសួរសុខទុក្ខប្រជាពលរដ្ឋ
ហើយគេបានសំណម
ូ ពរថា គួរឱ្យមានការចូលពាក់ពន
័ ព
្ធ ប
ី ណ្តាវត្តចន
ើ្រ ថែមទៀត ជាពិសស
េ គឺវត្ត

ទាំងឡាយនៅក្នង
ុ មូលដ្នានដែលប្រជាពលរដ្ឋនោះរស់នៅ។ ជារួម វាហាក់ដច
ូ ជាមានភាពតានតឹង

មួយចំនួន រវាងការរំពឹងទុករបស់អង្គការយូនីសេហ្វ អំពីវិធីដែលខេត្តបានចំណាយ និង ពិនិត្យ

តាមដានថវិការបស់ខ្លួន (១៤) (២៦) ព្រមទាំងសមត្ថភាពរបស់ខេត្ត ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាព

របស់ពួកគេ។

្ច ជ
ិ ត
ិ យ្ ឡើងវិញប្រចាឆ
ៃ ណា

យទៅលើវគ្គតាង

កិចប
្រ ព
ំុ ន
ំ ំ្នា ២០១០ បានពិភាក្សាពីភាពខុសគ្នា រវាងថ្លច
ំ ន
ួ ២ ដែលគ្របដណ្តបល
់ ប
ើ ជា
ួ ដូចគ្នា។ គេបានសំណម
ូ ពរ
សម្មាធិ រវាងខេតច
្ត ន
្រ ពលរដ្ឋមានចំនន

ថាខេត្តទាំងឡាយដែលចំណាយច្រើន គួរពិនិត្យមើលស្ថានភាពឡើងវិញជាមួយបុគ្គលិកដែល

ី ម្រេចលទ្ធផលបានដូចគ្នា ដោយចំណាយប្រាកត
ិ (១៤)។
ចាត់ចង
ែ សកម្មភាព ដើមប្ ស
ី ង
ែ្វ រកវិធស
់ ច

សមត្ថភាពរបស់កម្មវធ
ិ ត
ី វូ្រ បានធ្វយ្ើ រំខានដោយការបែងចែក “ប្រាកល
ើ ទឹកចិត”្ត ទាំងអ្នកអនុវត្តន៍
់ ក

សកម្មភាព និងទាំងអ្នកចូលរួម។ រាជរដ្ឋាភបា
ិ លបានស្នឱ
ើ យ្ មានប្រាកល
ើ ទឹកចិតស
្ត ម្រាបអ
់ ក
់ នុវត្តន៍
កិចកា
្ច រ ហើយការផ្តលប
់ ក
ើ ទឹកចិតជា
្ត ការសាមញ្ញនៅក្នង
ុ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពជា

ស្រដៀង
្រា ល
់ ក

គ្នានឹង “ថ្លៃឈ្នួលអង្គុយ” ឬ “ថ្លៃឈ្នួលប្រជ”ុំ ត្រូវបានផ្តល់ឱ្យមន្ត្រីរាជរដ្ឋាភិបាលទាំងឡាយដែល

ទៅចូលរួមប្រជុំនៅក្រៅប្រទេស។ ដោយហេតុនេះ អ្នកអនុវត្តន៍ (រួមមានតំណាងមន្ទីរធម្មការ និង

សាសនាខេត្ត និង ការិយាល័យធម្មការ និង សាសនាស្រក
័ ច
ុ អ្នកស្មគ
្រ ត
ិ ្ត និង ព្រះសង្ឃ) ទទួលប្រាក់

ៃ ដ
ើ្វ ណ

រើ សម្រាបស
ួ ៗ ចំណក
ុ កម្មវធ
ិ ក
ី ដ
៏ ច្នោ
ូ ះ
់ កម្មភាពនីមយ
ែ អ្នកចូលរួមក្នង
លើកទឹកចិត្ត និង ថ្លធ

ុ មនុសស្ ម្នាកៗ
ើ្វ កម្មភាពនានា បង្កឱយ្ អ្នកអនុវត្តនទា
៍ ង
ំ ឡាយធ្លាក់
ដែរ។ ការចំណាយក្នង
់ សម្រាបធ
់ ស

ទឹកចិត្តក្នុងការបង្កើនប្រសិទ្ធភាពកម្មវិធី និង កាត់បន្ថយថ្លៃចំណាយលើការអនុវត្ត។

ឥទ្ធិពល
ការគាំទ្រខាងស្មារតី និង ដែលមានប្រយោជន៍សម្រាប់កុមារងាយរងគ្រោះ
អ្នកស្មគ
័ ច
្រ ត
ិ ម
្ត ក
្នា នៅ
់ ក្នង
ុ ក្រម
ុ កុមារ បានសង្កត
េ ឃើញថា ដំបន
ូ ន
្មា ដែលបានផ្តលទៅ
់ ឱ្យកុមារ មាន

ប្រសិទ្ធភាពគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ទៅលើឥរិយាបថរបស់កុមារ ៖ នៅពេលកុមារមកចូលរួមក្នុងវគ្គជា
លើកដំបូង កុមារមិនគោរពខ្លួនឯង ឬ អ្នកដទៃណាម្នាក់ទេ ហើយនៅពេលនេះ កុមារហាក់ដូចជា

62

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ដំបន
ូ ន
្មា ស្តព
ី ឥ
ី រិយាបថសមរម្យ ដូចជាយកចិតទ
្ត ក
ុ ដាក់ទៅសាលារៀន និង ស្តាបប
់ ង្គាប់គប
ូ្រ ង្រៀន
ព្រមទាំងគោរពមនុស្សចាស់។ តំណាងមន្ទីរធម្មការ និង សាសនាខេត្ត ឬ ការិយាល័យធម្មការ

និង សាសនាស្រុក ផ្តល់ដំបូន្មានដល់កុមារអំពីអនាម័យ សុខភាព និង អាហារូបត្ថម្ភ។

កាលពីឆំ្នា ២០១០ គេបានធ្វស
ើ ច
ី ម្រេចចិតប
្ត ង្កន
ើ ការយល់ដង
ឹ ដល់កមា
ុ រ ស្តព
ី ស
ី ទ
ិ រ្ធិ បស់ខន
ួ្ល
េ ក្តស

ែ មួយនៃកម្មវធ
្រ ព
ំុ ន
ំ ំ្នា ២០១០ ថា
ដែលជាផ្នក
ិ ។
ី គេបានឯកភាពគ្នានៅក្នង
ុ កិចប
្ច ជ
ិ ត
ិ យ្ ឡើងវិញប្រចាឆ

ែ សារផ្តលព
្រ
កុមារងាយរងគ្រោះ រួមទាំងកុមារ
ឱ្យព្រះសង្ឃចែករំលក
់ ត
័ មា
៌ នទាក់ទាញមតិគាទ
ំ ទៅ

េ គអេដស៍ផងដែរ នៅក្នង
ដែលរងផលប៉ះពាល់ពម
ី រោ
ុ វគ្គគាទ
ំ ្រ (២៤)។ នៅក្នង
ុ វត្តមយ
ួ គេបានផ្តល់

ព័តមា
៌ នដល់កមា
ុ រអំពស
ី ទ
ិ រិ្ធ បស់ពក
ួ គេ តាមរយៈលិខត
ិ ជាលាយលក្ខណអ
៍ ក្សរ ដែលគេផទៅ
ើ្ញ ដល់
ផ្ទះរបស់កុមារ ដើម្បីឱ្យកុមារអាចពិភាក្សាអំពីសិទ្ធិជាមួយមាតាបិតា ឬ អាណាព្យាបាល ៖

សារផ្តលព
់ ត
័ មា
៌ នទាក់ទាញមតិគាទ
ំ ្រ សម្រាបព
់ ះ្រ សង្ឃចែករំលក
ែ ដល់កមា
ុ រងាយរងគ្រោះ

នៅក្នុងវគ្គគាំទ្រ

១. កុមារ និង មនុស្សពេញវ័យ ដែលកំពុងរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ ឬ មានជម្ងឺរ៉ាំរ៉ៃដទៃ
ិ ្ធ ច
ូ គ្នានង
ឹ មនុសស្ ទាំងអស់ ហើយសមនឹងទទួលបានការគោរព និង ការអាណិត
ទៀត មានសិទដ

អាសូរ ដូចគេដូចឯងដែរ។

២. កុមារទាំងអស់មានសិទ្ធិជាមូលដ្ឋានចំនួន ៤ ៖

កុមារមិនត្រូវទទួលរងទុក្ខទោសពីការរើសអើង

ផលប្រយោជន៍របស់កុមារគួរស្ថិតនៅខាងលើក្នុងរបៀបវារៈ កាលណាមានគេធ្វើ

សេចក្តីសម្រេចចិត្តណាមួយដែលមានផលប៉ះពាល់ដល់កុមារ

កុមារមានសិទ្ធិរស់រាន និង អភិវឌ្ឍន៍។ សិទ្ធិនេះរួមមានសិទ្ធិសុខុមាលភាពនៃសតិបញ្ញា និង រាងកាយ។

កុមារត្រូវមានសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញទស្សនៈរបស់ខ្លួន ហើយទស្សនៈទាំងនេះគួរ
ត្រូវបានគេគិតពិចារណានៅគ្រប់រឿងទាំងអស់ដែលប៉ះពាល់ដល់កុមារ។

៣. កុមារមានសិទ្ធិទទួលបាន ឬ មានឈ្មោះប្រើ។ កុមារទាំងឡាយដែលកើតមកភ្លាម គួរ

ត្រូវចុះក្នុងបញ្ជីអត្រានុកូលដ្ឋាន នៅក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ ក្នុងអំឡុងពេល ៣០ ថ្ងៃ បន្ទាប់

ពីកុមារកើត។

ិ្ធ ទួលបានកិចកា
្ច រពារពីការធ្វឱ
ើ យ្ មានរបួសរាងកាយ និង សតិបញ្ញា ព្រម
៤. កុមារមានសិទទ
ទាំងការរំលោភបំពាន និង ពីការមិនយកចិត្តទុកដាក់។

៥. មេរោគអេដស៍មិនឆ្លងតាមការទំនាក់ទំនងគ្នាប្រចាំថ្ងៃនោះទេ។ មេរោគអេដស៍មិនឆ្លង

តាម ៖ ការឱបគ្នា ការចាប់រលាក់ដៃគ្នា ទំនាក់ទំនងប្រចាំថ្ងៃ ការគេងលើគ្រែរួមគ្នា និង ការ
ចែករំលែកអាហារ មូសខាំ និង សត្វល្អិតខាំ។

៦. ការអប់រំផ្តល់ឱ្យកុមារនូវជម្រើស និង ទំនុកចិត្តក្នុងការទទួលយកនូវផលប្រយោជន៍នៃ
ជម្រើសទាំងនោះ។

៧. ការអប់រំពុំមែនគ្រាន់តែល្អសម្រាបម
់ ្នាក់ៗនោះទេ។ បើសិនជាកុមារបានទទួលការអប់រំ
កុមារអាចចែករំលែកនូវអ្វីដែលកុមារបានរៀនសូត្រជាមួយគ្រួសារ និង មិត្តភក្តិបាន។

៨. ការលាងដៃជាមួយទឹកតែមយ
ួ មុខ វាមិនគ្របគ
់ ន
្រា ទ
់ េ ! ការលាងដៃដល
ែ ត្រម
ឹ ត្រវូ ចាំបាច់

គឺត្រូវមានសាប៊ូ និង ទឹកតិចតួចប៉ណ

្ណោះ។ ការលាងដៃជាមួយសាប៊ូ អាចបង្ការការឆ្លងជម្ងឺ
ំ ន
ួ ២ លើក ៖ មុនពេលកាន់អាហារ និង ក្រោយ
បាន។ កុមារត្រវូ លាងដៃនៅពេលចាំបាច់ចន

ពេលបានប្រើប្រាស់បង្គន់ ហើយជានិច្ចកាលត្រូវលាងជាមួយសាប៊ូ ! អ្នកគួរលាងដៃជា
ចម្រៀងដែលកុមារច្រៀង “ស្អាតជានិច”្ច ។

64

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ឥតបង់ថ។
ៃ្ល ទោះបីយង
៉ា ណាក៏ដោយ គាត់នៅមិនទាន់ទៅជួបសាលារៀន ឬ គ្រប
ូ ង្រៀនណាម្នាក់
នៅឡើយទេ។
់ ណ
ែ្ត យ
ុ្ទ ទៅវិញគេបានសង្កត
េ ឃើញ
កម្មវធ
ិ មា
ី នលក្ខខណ្ឌសម្រាបក
ំ ត់រកកុមារងាយរងគ្រោះ ក៏បន
ុ៉ ផ
ួ ចំនន
ុ កុមារដដែលនេះ មាន
មានភាពខុសគ្នាមយ
ួ រវាងជីវត
ិ រស់នៅតាមផ្ទះរបស់កមា
ុ រ។ នៅក្នង
ុ ក្រម
កុមារីម្នាក់អាយុ ១០ ឆ្នាំ បានរៀបរាប់ពីការរស់នៅតែម្នាក់ឯង ហើយថែទាំជីដូនរបស់នាង ដែល
ំុ្ញ នលុយ និង អាហារ
ចាស់ជរា និង ទន់ខ្សោយ។ នាងបានពន្យល់ថា “ពេលណាអ្នកជិតខាងរបស់ខមា
ពួកគាត់ចក
ែ រំលក
ែ ដល់ខំុ្ញ ក៏បន
ុ៉ ប
ែ្ត ស
ើ ន
ិ ជាពួកគាត់គន
្មា ទេ ពេលនោះខ្ញក
ំុ គ
៏ ន
្មា អ្វញ៉ា
ី ដ
ំ រែ ”។ មុនពេល
់ ន
ំ ហើយនៅធ្វដ
ជីដន
ូ របស់នាងធ្លាកខ
ួ្ល ខ្សោយខ្លាង
ើ ណ

រើ បាន ជីដន
ូ នាងបានចរចារជាមួយនាយក
សាលា ចុះឈ្មោះនាងឱ្យបានចូលរៀនឥតបង់ថ។
ៃ្ល ដោយសារតែបានសម្រេចជោគជ័យនេះហើយ
ដូច្នេះនាងមិនហ៊ានព្យាយាមចរចារជាមួយគ្រូសុំចុះថ្លៃអ្វីផ្សេងទៀតឡើយ (ឧទាហរណ៍ដូចជាសុំ

ចុះថ្លឈ
ៃ ល
ួ្ន រៀនម៉ោងឯកជននៅពេលរសៀលជាដើម)។ កុមារីនោះ មានសៀវភៅសរសេរតែមយ
ក្បាលប៉ណ

្ណោះសម្រាប់កិច្ចការសាលា ដែលនាងសរសេរគ្រប់មេរៀនទាំងអស់។ នាងដាំបន្លែខ្លះ
ហើយជួនកាលអាចលក់បាន ៥០០-១.០០០ រៀល (០,១២-០,២៥ ដុល្លារអាមេរិក)។
េ មានកុមារីមក
្នា ទ
់ ៀតនៅក្នង
ុ ជាមួយគ្នាដរែ រស់នៅជាមួយម្តាយនាង ដែលមានតូប
ផ្ទយ
ុ ពីនះ
ុ ក្រម
លក់ចំណីអាហារ (លក់មី) ហើយរកកម្រៃបានប្រហែល ៥ ដុល្លារអាមេរិកក្នុង ១ ថ្ងៃ។ ម្តាយរបស់
នាងបានចរចារជាមួយគ្រូបង្រៀនប្រកបដោយជោគជ័យ ដើម្បីឱ្យកូនស្រីរបស់គាត់ចូលរៀននៅ
្រា ព
់ ល
េ ថ្ងរៃ សៀល។ នៅថ្ងដ
ែ មិនរៀន កុមារីនោះក៏រកប្រាកក
់ ម្រៃបានដោយ
ម៉ោងឯកជនបង់បក
ៃ ល
ខ្លួនឯងផងដែរ ជាមួយមិត្តភក្តិរបស់នាង ដោយជញ្ជូនឥដ្ឋពីឡទៅដាក់លើរថយន្ត ពួកគេរកប្រាក់
កម្រៃបាន ២,៥ ដុល្លារអាមេរិកក្នុង ១ ថ្ងៃ។
ការទុកឱ្យកុមារីរស់នៅឯកោជាមួយជីដន
់ ណ
ូ ចាស់ជរា ដោយគ្មានប្រាកច
ំ ល
ូ លើកលែងតែការលក់
ែ ះ្ល ៗម្តងម្កាល និង ការរស់នៅឆ្ងាយពីអក
្ន ជិតខាង ដែលមានសណ្តានចិត្ត ហាក់ដច
ូ ជាធ្វឱ
ើ យ្ នាង
បន្លខ
ុ ជាមួយគ្នា។ ក៏បន
ងាយរងគ្រោះ បើបៀ្រ បធៀបទៅនឹងមិតភ
្ត ក្តរិ បស់នាងនៅក្នង
ុ ក្រម
ុ៉ ែ្ត សកម្មភាព
េ តម្រវូ ការជាក់លាក់របស់នាងនោះទេ។ នាងហាក់
ទាំងឡាយនៅតាមវត្ត ហាក់ដច
ូ ជាពុបា
ំ នបំពញ
ដូចជាស្ថិតនៅក្នុងជំហរមិនទៀងទាត់ និង ត្រូវការអាហារចាំបាច់ ព្រមទាំងត្រូវការការគ្រប់គ្រង
ពីមនុស្សពេញវ័យផ្នែកសុវត្ថិភាពទៀតផង។ វគ្គប្រជុំនៅតាមវត្ត ធ្វើឱ្យនាងមានមិត្តគាំទ្រមិត្ត មាន
ី្រ ព និង ផ្តលដ
្មា ល្អៗ ហើយនាងទទួលបានប្រាក់ ៦ ដុលរ្លា អាមេរក
ិ (២ លើក ក្នង
មេតភា
់ ប
ំ ន
ូ ន
ុ មួយ
ី ស) និង មានការគាំទជា
្រ សម្ភារៈមួយចំនន
្រ ដើម។ ទោះបីយង
៉ា
ត្រមា
ួ ទៀតដូចជា សម្ភារៈរៀនសូតជា
្រ ះ
េ ពុបា
ុ ល
ណាក៏ដោយ ការគាំទន
ំ នដោះស្រាយមូលហេតស
ូ្ន នៃភាពងាយរងគ្រោះរបស់នាងទេ។
អ្នកសម្របសម្រួល និង ព្រះសង្ឃទាំងអស់ ដែលបានគាំទ្រដល់វគ្គប្រជុំជាក្រុមរបស់កុមារ ហាក់
ែ្ត នឧទាហរណ៍មយ

ដូចជាតាំងចិត្ត និង មានសោមនស្សអំពស
ី កម្មភាព។ ប៉ន
ុ មា
ួ ចំនន
ួ ដែលគេលក
ុ អ្នកសម្របសម្រល

ជាសំណរួ អំពកា
ី របណ្តះុ បណ្តាល និង ការយល់ដង
ឹ ពីការអនុវត្តកង
ុ្ន ចំណោមក្រម
មួយចំនួន។ នៅពេលប្រជុំជាក្រុមកុមារ ដែលព្រះសង្ឃផ្តល់ជាដំបូន្មាន មានកុមារមួយចំនួននៅ
ត្រេតត្រតមាត់ទ្វារចូល និង ខ្លះទៀតអង្គុយនៅក្នុងវត្ត ដែលត្រូវបានអ្នកសម្របសម្រួលដេញឱ្យ
ុ ពេលព្រះសង្ឃចាប់ផម
្រ ម៌ ព្រោះកុមារទាំងនោះ “ពុម
ែ ជាកុមារកំព្រា និង
ចេញទៅក្រៅមន
ើ្ត សូតធ
ំ ន
ែ ជាផ្នក
ែ មួយនៃ
កុមារងាយរងគ្រោះនោះឡើយ”។ គេអាចយល់បានថា កុមារទាំងឡាយដែលពុម
ំ ន
្រ ធនធាននេះទេ ដូចជា លុយសម្រាប់
កម្មវធ
ិ ជា
ី ផ្លវូ ការទេនោះ នឹងមិនបានទទួលការឧបត្ថមគា
្ភ ទ
ំ ជា
ធ្វដ
ែ្ត ហាក់ដច
េ ការចូលរួមក្នង
ើ ណ

រើ ក៏បន
ុ៉ វា
ូ ជាពុចា
ំ បា
ំ ច់បដិសធ
ុ សកម្មភាពរបស់ពក
ួ គេនោះឡើយ។
ឧទាហរណ៍មួយទៀតដូចជា កុមារមួយចំនួនក្នុងចំណោមក្រុមធំ ត្រូវបានគេបង្គាប់ឱ្យក្រោកឈរ

66

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ក្នង
ុ ការតាំងសម្មាធ។
ិ អ្នកចូលរួមមួយចំនន
ួ បានប្រាបឱ
់ យ្ ដឹងថា គេបានធ្វតា
ើ មការអនុវត្តតាង
ំ សម្មាធិ
និង សូត្រធម៌នៅផ្ទះ និង បានរៀបរាប់ពីឥទ្ធិពលទៅលើការកាត់បន្ថយអំពើហឹង្សាក្នុងគ្រួសារ។
់ ននិយាយថា គាត់ឈប់វាយធ្វបា
បុរសម្នាកបា
ើ បប្រពន្ធរបស់គាត់ទៀតហើយ ទោះជាគាត់មានការ

ខកចិត្តជាមួយប្រពន្ធគាត់ក៏ដោយ។ ពុំមែនគ្រប់អ្នកចូលរួមទាំងអស់សុទ្ធតែបានបង្ហាញនូវជម្រៅ

ឹ ពីការអនុវត្ត និង សីលធម៌/ចរិយាធម៌ របស់ពះ្រ ពុទសា
្ធ សនាទាំងអស់នោះទេ ក៏បន
ុ៉ ែ្ត
នៃការយល់ដង
ពួកគេទាំងអស់បានកោតសសើរពីឱកាសដែលបានមកចូលរួមនៅតាមវត្ត។

ុ ជួយខ្លន
ើ ម
ើ ប្ រ
ី ៀបរាប់ពកា
្នា ម
្លា ៗ
“ក្រម
ួ ឯង” គឺជាពាក្យដែលអ្នកចូលរួមទាំងអស់បានប្រដ
ី រជួបជុគ
ំ ភ

បន្ទាបព
ំ សម្មាធធ
់ វី គ្គតាង
ិ ម្មតា ជាកន្លង
ែ ដែលតំណាងមន្ទរី ធម្មការ និង សាសនាខេត្ត ឬ ការិយាល័យ

ធម្មការ និង សាសនាស្រុក បានចែករំលែកសារផ្តល់ព័ត៌មានស្តីពីសុខភាព និង អនាម័យ និង
សកម្មភាពផ្សេងៗទៀត អាចធ្វើនៅទីនោះអាស្រ័យលើក្រុមអ្នកចូលរួម។ ខ្លឹមសារនៃវគ្គទាំងនេះ

បានប្រែប្រួលយ៉ាងទូលំទូលាយ អាស្រ័យលើជំនាញ និង សកម្មភាពរបស់អ្នកសម្របសម្រួល ក៏

ដូចជាការរំពឹងទុករបស់អ្នកចូលរួមផងដែរ។

សារៈសំខាន់នអ
្រ សកម្មភាពពីរ - ការគាំទខា
្រ ងស្មារតីដល
ែ ព្រះសង្ឃបានផ្តលឱ
ៃ ភិកម
់ យ្ និង ព័តមា
៌ ន
ស្តីពីសុខភាព ព្រមទាំងព័ត៌មានផ្សេងៗទៀត ដែលតំណាងមន្ទីរធម្មការ និង សាសនាខេត្ត ឬ

ការិយាល័យធម្មការ និង សាសនាស្រុកផ្តល់ឱ្យ - ត្រូវបានអ្នកចូលរួមជាបុរសម្នាក់និយាយថាការ

រួមបញ្ចូលគ្នានូវធាតុចូលពីរ គឺជាការភ្ជាប់សម្ព័ន្ធខ្សែពីរបញ្ចូលគ្នា ធ្វើឱ្យខ្សែពួរកាន់តែរឹងមាំ។

អ្នកចូលរួមក្នង
ិ ការហៅឱ្យមកចូលរួម
ុ កម្មវធ
ិ ី បានបញ្ជាកដ
់ ដែលៗពីសារៈសំខាន់នវៃ គ្គតាង
ំ សម្មាធ។

្រ ម៌ពព
្រ សង្ឃ មានអត្ថនយ
ើ ។ វាជា
នៅក្នង
ុ វត្ត និង រៀនសូតធ
ី ះ
័ ពិតប្រាកដចំពោះអ្នកចូលរួមជាច្រន
អភ័យឯកសិទ្ធិមួយដែលត្រូវបានគេអញ្ជើញឱ្យចូលរួម ហើយថាវាពិតជាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំង

ណាស់ ក្នង
ុ ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ ដែលធ្លាបជ
់ ប
ុ ការដាក់បញ្ចល
ូ ទាំងក្រម
ួ ប្រទះ

ការរស់នៅឯកោ និងដែលត្រូវក្រុមអ្នកដទៃបដិសេធ ឬ មិនរាប់រក។
កាលានុវត្តភាពពិត និង កាលានុវត្តភាពដែលអាចនឹងមាន

គេក៏អាចកត់សម្គាល់ផងដែរពីភាពខុសគ្នានៃឥទ្ធិពលក្រុមជួយខ្លួនឯង នៅក្នុងក្រុម ក៏ដូចជារវាង

ក្រុមផងដែរ។ នៅមុនឆ្នាំ ២០០៨ មានគំនិតផ្តួចផ្តើមមួយ ស្តីពីការបង្កើនប្រាក់ចំណូល ដែលគេ

់ ក
្រា ក
់ ម្ចច
ី ន
ំ ន
ួ ៥០ ដុលរ្លា អាមេរក
ិ ដល់សមាជិកក្រម
ុ ជួយខ្លន
ួ ឯង នៅតាមវត្តមយ
ួ ចំនន
ួ សម្រាប់
ផ្តលប
ជាដើមទុនរកទទួលទាន។ មានស្រ្តីម្នាក់បានរៀបរាប់ថា គាត់យកលុយនោះទៅទិញមាន់ ៥ ឬ ៦
ក្បាល ហើយឥឡូវនេះ មាន់របស់គាត់បានកើនឡើងដល់ទៅជិត ៤០ ក្បាល។ គាត់ និង អ្នកចូលរួម

ក្នង
ុ ក្រម
ី យ
ួ ធានាដល់ការវិនយោ

គរបស់ពក
ួ គាត់យង
ុ ពិភាក្សា ៣ នាក់ទៀត បានគិតថា ប្រាកក
់ ម្ចជ
៉ា

ទូលំទូលាយ។ ទោះបីយ៉ាងណាក៏ដោយ ពួកគាត់បាននិយាយថា មិនដែលមានគេទារប្រាក់នោះ

ពីគាត់តឡ
ិ ចំនន
ួ ១០ ដុលរ្លា
្រ ប់ទៅវិញទេ បើទោះជាពេលនេះគាត់អាចមានលទ្ធភាពសងត្រឡប់វញ
ុ ក្រម
អាមេរក
ិ ក៏ដោយ។ មានស្រម
ី្ត ក
្នា ទ
់ ៀត នៅក្នង
ុ ពិភាក្សាជាមួយគ្នានះេ ដែរ បាននិយាយថា គាត់

ពុំទាន់បានក្លាយជាសមាជិកក្រុមនៅឡើយទេ នៅពេលដែលគេផ្តល់ប្រាក់កម្ចីសម្រាប់ការបង្កើន

ំ ល
ូ នោះ ហើយថា គាត់សគ
ី ះេ ។ មានកាលានុវត្តភាព
ប្រាកច
់ ណ
្វា មន៍នវូ ឱកាសទទួលបានប្រាកក
់ ម្ចន
មួយសម្រាប់ក្រុមជួយខ្លួនឯង ដែលនោះគឺជាប្រាក់បង្វិលមិនមែនជាដើមទុន។ ការប្រៀបធៀប

ប្រាកច
ំ ល
ូ ជាមធ្យមសម្រាបម
ំ ង
ូ បង្ហាញថា អ្នកចូលរួមទាំងអស់ទន
ំ ងជាគ្រសា
់ ណ
់ នុសស្ ម្នាកៗ
់ ពីដប
ួ រ

ិ ក្នង
ុ ក្រម
ើ យ្ ប្រសរើ ឡើងនូវស្ថានភាពហិរញ្ញវត្ថរុ បស់
ស្ថត
ុ ក្រក
ី ក
្រ ម្រត
ិ ២។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ការធ្វឱ

សមាជិកមួយចំនួន ដែលអាចមានលទ្ធភាពសងប្រាក់កម្ចីត្រឡប់វិញ ត្រូវបានគេលើកជាសំណួរ

្ន ចូលរួមទាំងអស់ពត
ិ ជាត្រវូ ការប្រាកស

ងទូទាត់សម្រាបកា
ើ ណ

រើ មកចូលរួមនៅ
ថា តើអក
់ ណ
់ រធ្វដ

ក្នុងវត្ត និង មកទទួលយកថ្នាំរបស់គេ ដែរឬទេ ។ ការពិតគឺថា ប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួន ដែលបាន

69

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ធ្វឱ
ើ យ្ ស្ថានភាពប្រាកកា
់ សរបស់ខន
ួ្ល ល្អបស
្រ រើ គួរត្រវូ បានគេទទួលស្គាល់ថាជាភាពជោគជ័យមួយ

ហើយបើសិនជាការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុត្រូវបានដកចេញពីពួកគេដោយសមស្របនោះ គេអាច
ដាក់បញ្ចូលសមាជិកថ្មីៗទៀតទៅក្នុងកម្មវិធីបាន។ កម្មវិធីគួរសំដៅដល់ការផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាព

ប្រជាពលរដ្ឋពីភាព “ងាយរងគ្រោះបំផុត” ជាភារកិច្ចរបស់គោលនយោបាយ។

គេបានកត់សម្គាល់ពភា
ី ពខុសគ្នា រវាងសកម្មភាពបច្ចប
ុ ប្ ន្ននក
ៃ ម្មវធ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ្រ ពុទ្ធ

សាសនា និង ការអនុវត្ត ដែលក្រុមប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ បានប្រាប់កាលពី

មានការវាយតម្លៃនៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៧។ ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ភាគច្រើន

នៅក្នង
ុ ក្រម
ៃ ក
ើ ដំបង
ូ បាននិយាយថា ពួកគាត់សត
ិ្ថ នៅក្នង
ុ ក្រម

ុ ពិភាក្សានៃការវាយតម្លល
ុ ជួយខ្លន

្នា ៀងទាត់នៅតាមវត្ត។ ការយកចិតទ
ំ ទ
្ត ក
ុ ដាក់ហាក់ដច
ូ ជាស្រដៀងគ្នាទៅនឹង
ឯង ដែលបានជួបជុគ
ខ្លឹមសារនៃក្រុមជួយខ្លួនឯងរបស់កម្មវិធីនាពេលបច្ចុប្បន្ន ៖ ផ្តល់ដំបន
ូ ្មាន និង ការពិភាក្សាអំពីការ

ំ ខ
ុ ប្រជាពលរដ្ឋ
ថែទាស
ុ ភាព អនាម័យ និង ការទទួលបានសថព្យាបាលប្រឆាំងមេរោគអេដស៍។ ក្រម

រស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ដែលបានធ្វើអង្កេតកាលពីឆ្នាំ ២០០៧ បាននិយាយថា ពួកគាត់ត្រូវ

បានព្រះសង្ឃជម្រញ
ុ លើកទឹកចិតឱ
្ត យ្ បរិចក
្ចា លុយនៅក្នង
ុ ក្រម
ុ ដើមប្ ជ
ី យ
ួ ដល់សមាជិកម្នាកៗ
់ ក្នង

េ នៅពេល
ករណីមានគ្រោះអាសន្ន។ ព្រះសង្ឃចំនន
ួ ៤៩% ក្នង
ុ ចំណោមព្រះសង្ឃដែលបានធ្វអ
ើ ង្កត
ជាមួយគ្នានេះ បានមានសង្ឃដីកាថា ព្រះអង្គបានជួបជាមួយក្រុមទាំងអស់ក្នុងមួយខែម្តង ហើយ

ចំនួន ១៩% បានប្រាប់ថា គេបានប្រជុំរៀងរាល់សប្តាហ៍ (១២)។ ការវាយតម្លៃឆ្នាំ ២០០៧ បាន

់ រណែនាដ
ំ ល់កម
ុ្រ ជួយខ្លន
់ នឹងឥទ្ធព
បង្ហាញថា សនិទានភាពសម្រាបកា
ួ ឯង ត្រវូ បានផ្សាភ្ជាបទៅ
ិ ល

្ឋ ច
ុ ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ ធ្លាបបា
់ នជួបប្រទះថា ជាលទ្ធផល
សេដក
ិ ្ច ដែលក្រម
នៃស្ថានភាពរបស់ពួកខ្លួន។ កាលពីឆ្នាំ ២០០៧ នៅពេលសួរថា តើនរណាបានជួយដោះស្រាយ

បញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចរបស់ពួកគេច្រើនបំផុត មានក្រុមប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ចំនួន

ួ រ” ២៨% បាននិយាយថា “អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភបា
៣២% បាននិយាយថា “សមាជិកគ្រសា
ិ ល” និង

ុ ជួយខ្លន
១០% បាននិយាយថា “វត្ត និង ព្រះសង្ឃ” ទោះយ៉ាងនេះក្តី មានសមាជិកក្នង
ុ ក្រម
ួ ឯងចំនន

្រ ង្កត
់ ណ
់ ម
ុ្រ
៥៩% ក៏បាននិយាយដែរថា ព្រះសង្ឃបានផ្តលកា
់ រគាំទប
ើ ឱ្យមានប្រាកច
ំ ល
ូ សម្រាបក
ពួកគាត់។

ុ ម្ខាង ក្រម
ុ ជួយខ្លន
ិ ខ្ពស់ ដោយការបែង
នៅជ្រង
ួ ឯងបានបង្ហាញនូវស្វយ
័ ត
័ ភាព និង ការរៀបចំកម្រត

ចែកទៅជាក្រម
ុ តូចៗ យោងទៅតាមភូម/ិ ឃុរំ បស់សមាជិក និង អ្នកដឹកនាំកម
ុ្រ ដែលត្រវូ បានជ្រស

តាំង។ ក្រុមតូចៗទាំងអស់នេះ បានជួបគ្នាទៀងទាត់នៅខាងក្រៅសកម្មភាពរបស់កម្មវិធី ហើយ

ែ ឱ្យឃើញពីចណ
ះេ ដឹងផ្នក
ែ ហិរញ្ញវត្ថក
ិ មួយខ្ពស់ ជាមួយនឹងពហុបភ
្រ ទ

សមាជិកបានសម្តង

ុ ង
ុ្ន កម្រត
នៃការសន្សំប្រាក់ និង ឥណទានប្រាក់កម្ចីទៀតផង។ ឆ្លើយតបទៅនឹងការសាកសួរពីសកម្មភាព

ិ ខ្ពស់ នៅក្នង
ុ ជួយខ្លន
ំ ក
្រា ់ និង គ្រស
ឹ ន
្ថា ផ្តលប
្រា ក
់ ម្ចី ព្រះសង្ឃ
កម្រត
ុ ក្រម
ួ ឯង ទាក់ទន
ិ នឹងការសន្សប
់ ក
ជាអ្នកសម្របសម្រួល បានមានសង្ឃដីកាថា ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងតំបន់មានទេពកោសល្យជា

សហគ្រិន និង ចាត់ចែងខ្លួនឯងបានល្អ។ ពួកគេរស់នៅជិតតំបន់ទេសចរណ៍សំខាន់ៗ ដែលផ្តល់
ឱកាសសម្រាប់ការបំពេញការងារ និង ការបង្កើនប្រាក់ចំណូល។

នៅជ្រង
ុ ម្ខាងទៀត សកម្មភាពជាច្រន
ើ ហាក់ដច
ូ ជាពុបា
ំ នឆ្លះ
ុ បញ្ចាង
ំ ពីនយ
ិ មន័យណាមួយនៃពាក្យ

ថា “ក្រុមជួយខ្លួនឯងនោះទេ” ៖ ពួកគេជាក្រុមដែលទទួលបានព័ត៌មានតាមច្រកផ្លូវតែមួយ ពីអ្នក

សម្របសម្រួលទៅអ្នកចូលរួម ហើយព័ត៌មានដែលបានផ្តល់ឱ្យ ពុំធ្វើឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរទេ។ អ្នក
ចូលរួមជាបុរសមួយចំនួន នៅក្នុងក្រុមពិភាក្សា បានរៀបរាប់ថា ពួកគាត់បានមកវត្ត ២ លើក ក្នុង
ី ស អស់រយៈពេល ៨ ឆ្នាម
មួយត្រមា
ំ កហើយ ហើយពួកគាត់ទទួលបានតែសារផ្តលព
់ ត
័ មា
៌ នដដែលៗ

ស្តអ
ី ព
ំ ស
ី ខ
ុ ភាព អនាម័យ និង ការរំលក
ឹ ឱ្យទៅទទួលថ្នា។
ំ បុរសទាំងនេះ និង អ្នកចូលរួមដទៃទៀត
បាននិយាយថា ពួកគាត់មានអារម្មណ៍ខ្មាស់អៀនខ្លាំងក្នុងការសំណូមពរនៅក្នុងក្រុម ហើយក្នុង

ករណីជាច្រើន ពុំមានឱកាសសម្រាប់ពិភាក្សាគ្នា ឬ សំណូមពរនោះទេ។ ពួកគាត់បាននិយាយថា

70

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ខ្លន
ួ មិនហ៊ានសួរអ្វី “ប្រាសចាកពីបធា
្រ នបទ” និង និយាយអំពរ
ី ឿងរ៉ាវផ្សង
េ ៗ ជាជាងរឿងសុខភាព

របស់ខ្លួននោះឡើយ។ បុរសៗដែលបានចូលរួមនៅក្នុងការពិភាក្សាជាក្រុម បានពោលថា គ្មាន
នរណាម្នាក់បានឮអំពីក្លឹបសន្សំប្រាក់នោះទេ។ នៅពេលសួរនាំថា ពួកគាត់អាចធ្វើអ្វីបានបើសិន

់ ង្កន
់ ណ
្មា
ជាមានជំនយ
ួ ខ្លះសម្រាបប
ើ ប្រាកច
ំ ល
ូ ពេលនោះមានមនុសស្ ពីរនាក់ឆយ
ើ្ល ថា ពួកគាត់គន

យោបល់ទេ ពួកគាត់ពុំបានគិតអំពីការងារនោះឡើយ ហើយថាតាំងពីដើមមក ពុំធ្លាប់មាននរណា
ម្នាកបា
់ នសួរនាំពក
ុ ជួយខ្លន
្រ ម្រាបស
់ មាជិក
ួ គាត់អព
ំ កា
ី រងារនេះទេ។ ក្រម
ួ ឯងគួរផ្តលប
់ ណ្តាញគាំទស
និង អ្នកសម្របសម្រួលឱ្យជួយគ្នាដោះស្រាយឧបសគ្គរបស់ពួកខ្លួនទៅវិញទៅមក នូវអ្វីក៏ដោយ
ដែលពួកគាត់អាចធ្វើបាន។

មនុស្សពេញវ័យដែលងាយរងគ្រោះ
សំណួរសួរថា តើកម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមនេះ បានកាត់បន្ថយវិសមភាព រវាងប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្របំផុត

ឬ ដែលងាយរងគ្រោះបំផុត និងប្រជាពលរដ្ឋដទៃទៀតដែរឬទេនោះ គឺមានចម្លើយខុសៗគ្នាកាន់

តែច្រើន។ បើទោះបីជាគំនិតផ្តួចផ្តើមនេះ បានបង្កើនភាពរឹងមាំរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ដូចដែលអ្នក

ចូលរួមចំនួនប្រហែលជាពាក់កណ្តាលនាក់បានប្រាប់ថា វាហាក់ដូចជាបានកាត់បន្ថយវិសមភាព
មួយចំនួនក៏ដោយ ក៏វាពុំបានកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ និង ប្រជាពលរដ្ឋងាយរងគ្រោះបំផុត បានទាំង

ែ ជាក់សង
ែ្ត ពីវស
អស់នោះដែរ។ ដូចបានពោលរួចមកហើយ ការវាស់វង
ិ មភាព គឺជាភាពខុសគ្នានៃ

់ ណ
ំ ន់សម្រាបក
់ ម
ុ្រ ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍។
ប្រាកច
ំ ល
ូ ដែលក្លាយជាកត្តាសខា

នៅក្នុងវត្តមួយ ក្នុងចំណោមអ្នកចូលរួមការពិភាក្សាជាក្រុមចំនួន ៦ នាក់ គឺមាន ៤ នាក់ បានប្រាប់

ថា ការកើនឡើងនូវស្ថានភាពហិរញ្ញវត្ថរុ បស់ពក
ុ ជួយខ្លន
ួ គាត់ គឺជាលទ្ធផលនៃសកម្មភាពក្រម
ួ ឯង

រីឯសមាជិកក្រុម ២ នាក់ទៀត មិនបានសម្រេចជោគជ័យដូចពួកគាត់ទេ។ សកម្មភាពមួយចំនួន
ដែលធ្វើនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំក្រុមជួយខ្លួនឯងភ្លាមៗបន្ទាប់ពីវគ្គតាំងសម្មាធិ បានប្រែប្រួលយ៉ាងខ្លាំង។

នៅកន្លែងដែលក្រុមជួយខ្លួនឯង បានសម្របសម្រួលដល់ការសន្សំប្រាក់ និង គ្រឹស្ថានផ្តល់ប្រាក់

់ ង្កន
់ ណ
កម្ចី ឬ អ្នកចូលរួមបានទទួលផលប្រយោជន៍ពជ
ី ន
ំ យ
ួ សម្រាបប
ើ ប្រាកច
ំ ល
ូ តាមការអះអាង

ជាថ្មីរបស់កម្មវិធីកាលពីដំបូង (មុនឆ្នាំ ២០០៨) មានឧទាហរណ៍មួយចំនួនពីស្រ្តី និង បុរស ជុំវិញ

ស្ថានភាពអស្ថេរភាពផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ និង ភាពក្រីក្ររបស់ពួកគាត់។ ទោះបីយ៉ាងណាក៏ដោយ ភាព

ជោគជ័យនេះបានសម្រេចជាបន្តបន្ទាប់ ទាំងសម្រាប់ខេត្តនានា និង បុគ្គលម្នាក់ៗ នៅក្នុងក្រុម
ជួយខ្លួនឯងផងដែរ។ ដូចេះ
្ន ខណៈដែលកម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមនេះបានកាត់បន្ថយវិសមភាពរបស់

្ត ល
ែ គិតទុកជាមុន ឬ ទូលទ
អ្នកចូលរួមមួយចំនន
ួ វាហាក់ដច
ូ ជាមិនមានយុទសា
្ធ ស្រដ
ំ លា
ូ យ សម្រាប់

ការធ្វើដូច្នេះនោះទេ។

ស្រដៀងគ្នានឹងវិសមភាពតាមកាលៈទេសៈ ក្នុងចំណោមសមាជិកក្រុមជាកុមារដែរ គឺគេបានកត់

សម្គាល់ឃើញថា មានភាពខុសគ្នានូវស្ថេរភាពសេដ្ឋកិច្ច និងសុខភាពរបស់មនុស្សពេញវ័យ នៅ
ុ ជួយខ្លន
្រ ល
ូ ទេ ទាក់ទន
ក្នង
ុ ក្រម
ួ ឯងមួយចំនន
ួ ។ ទិនន
្ន យ
័ ជាក់លាក់មន
ិ ត្រវូ បានគេបម
ិ នឹងការធ្វឱ
ើ យ្

ប្រសរើ ឡើងនូវស្ថានភាពសេដក
្ឋ ច
ែ្ត ក
្ន ដឹកនាំសវ្រា ជ្រាវមានឱកាសសាកសួរស៊ជ
ី ម្រៅថម

ិ ្ច ក៏បន
ុ៉ អ
ទៀត នៅពេលពិភាក្សាជាក្រុម និង ក្នុងការអង្កេតជាលក្ខណៈបរិមាណ ហើយអ្នកចូលរួមបាន

់ ស
្ថា ភាពខុសគ្នាខង
ំ្លា ណាស់។ មានស្រច
ី្ត ន
់ ម្ចនៅ
ប្រាបព
ី ន
ំ ន
ួ ៤ នាក់ ដែលបានទទួលប្រាកក

ក្នង
ុ ឆ្នាំ
២០០៨ បានប្រាប់ថា ស្ថានភាពសុខភាព និង ហិរញ្ញវត្ថុរបស់ពួកគាត់ មានភាពប្រសើរឡើងយ៉ាង

ជាក់លាក់ ដោយពួកគាត់បាននិយាយថា ពួកគាត់មានលទ្ធភាពគ្របគ
់ ន
្រា អា
់ ចសងប្រាកក
់ ម្ចនោ
ី ះ

វិញបានយ៉ាងស្រួលក្នុងរយៈពេល ៥ ខែ។ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះដែរ មានស្រ្តីម្នាក់នៅក្នុងក្រុម
េ ជាលក្ខណៈបរិមាណ បានរៀបរាប់ពកា
ជួយខ្លន
ួ ឯង ដែលគេបានធ្វស
ើ ម្ភាសន៍នៅក្នង
ុ ការអង្កត
ី លៈ់ ណ
ទេសៈមិនទៀងទាត់របស់គាត់ ដោយសារគាត់មន
ិ មានប្រាកច
ំ ល
ូ ទៀងទាត់ ហើយគាត់មន
ិ អាច
មានលទ្ធភាពគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ទិញស្បៀងអាហារ ឬ ថ្នាំពេទ្យឱ្យកូនគាត់បាន ពេលកូនឈឺញឹក

ញាប់ ពីព្រោះមានបញ្ហាកង្វះអាហារូបត្ថម្ភ។

71

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

អ្នកចូលរួមមួយចំនួន ដែលមានជីវភាពក្រីក្រខ្លាំងបំផុត
មានស្រ្តីម្នាក់ បានរៀបរាប់ពីអស្ថេរភាពផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុរបស់គាត់ ដែលមានការភាន់ច្រឡំ
មួយចំនន
ួ អំពកា
ី រគាំទដ
ំ ល
ូ ទៀងទាត់
្រ ល
ែ គាត់បានទទួល។ ជាមួយនឹងការគ្មានប្រាកច
់ ណ
និង សុខភាពមិនល្អ គាត់បានប្រាបថា
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ្រ ពុទសា
្ធ សនា បាន
់ កម្មវធ
បញ្ជូនគាត់ទៅឱ្យជួបអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលមួយផ្សេងទៀត ដែលផ្តល់អង្ករចំនួន ២៥
គ.ក្រ ក្នុងមួយខែ ឱ្យគាត់។ គាត់ត្រូវរកលុយឱ្យបានចំនួន ២,៥០ ដុល្លារអាមេរិក សម្រាប់
ថ្លធ
ៃ ដ
ើ្វ ណ

រើ ទៅយកអង្ករ។ ក៏បន
ុ៉ ែ្ត អង្គការនោះបានឱ្យប្រាក់ ២,៥០ ដុលរ្លា អាមេរក
ិ ដល់គាត់
សម្រាបថ
ៃ្ល ដ
ើ្វ ណ

រើ ទៅទទួលឱសថព្យាបាលប្រឆាំងមេរោគអេដស៍ទៅវិញ ដូចះេ្ន គាត់មន

់ ធ
បានទទួលប្រាក់ពីកម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមឱ្យគាត់នូវព្រះពុទ្ធសាសនា សម្រាប់ថ្លៃទៅពិគ្រោះ
ជម្ងនៅ
ឺ តាមគ្លន
ី ក
ិ នោះទេ។ គាត់ដង
ឹ ថា គាត់ទន
ំ ងជាត្រវូ ចំណាយលុយដែលគាត់បានទទួល
នោះទៅលើសខ
ុ ភាពកូនរបស់គាត់ ព្រោះកូនគាត់ខះ្វ អាហារូបត្ថម្ភ និង ឈឺញក
ឹ ញាប់។ មាន់
ចំនួន ៥ ក្បាល ក្នុងចំណោមមាន់ទាំង ៦ ក្បាលរបស់គាត់ បានងាប់ដោយមិនដឹងមូលហេតុ
ហើយបើសិនជាគាត់មិនអាចរកលុយបានទាន់ពេលសម្រាប់ចាយលើថ្លៃធ្វើដំណើរទៅ
ទទួលថ្នាំរបស់គាត់ទេនោះ គាត់ត្រូវតែលក់មាន់ចុងក្រោយនេះហើយ។ នៅពេលសួរគាត់
ក្នង
ុ ក្រម
ួ ឯងអំពស
ី ន
ំ ករបស់គាត់
ថា តើគាត់បានប្រាបន
់ រណាម្នាកនៅ

ុ ជួយខ្លន
្ថា ភាពដ៏លបា
ទេ គាត់បាននិយាយថា គាត់មិនហ៊ាននិយាយទេ។ មានករណីស្មុគស្មាញបែបនេះច្រើន
នៅពេលដែលប្រជាពលរដ្ឋលើកពីភាពងាយរងគ្រោះ ហើយខ្វះទំនុកចិត្តក្នុងការសម្រុក
ួ ដែលក្រម
ួ ឯងអាចដើរតួយង
ុ ការកំណត់ និង ការគាំទដ
ុ ល
្គ
ុ ជួយខ្លន
៉ា ធំធង
េ ក្នង
្រ ល់បគ
ជំនយ
ម្នាក់ៗដែលកំពុងមានតម្រូវការចាំបាច់។

ួ ផ្សង
ុ ក្រម
មានបញ្ហាមយ
េ ទៀត ដែលបានលើកឡើងដោយអ្នកចូលរួមក្នង
ុ ពិភាក្សាប្រហល
ែ ជាមួយ
ភាគបីថា ការផ្តោតរបស់កម្មវិធីទៅលើតែមេរោគអេដស៍ អាចបណ្តាលឱ្យមានទំនាស់នឹងគ្នា។ ការ
អនុគះ
ិ ល និង កម្មវធ
ិ ដ
ី ច
ូ ជាគំនត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ឱ្យគាត់នវូ ព្រះពុទ្ធ
្រោ និយមដោយអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភបា
សាសនា សំដៅទៅលើក្រុមប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ បង្កឱ្យមានភាពច្រណែន
ុ សហគមន៍របស់គាត់
ហើយជួនកាលមានទំនាស់រវាងពួកគេ និង សមាជិកក្រក
ី ដ
្រ ទៃទៀត នៅក្នង
និងប្រជាពលរដ្ឋដែលមានជម្ងឺផ្សេងទៀត ដូចជាអ្នកមានជម្ងឺទឹកនោមផ្អែម ជាដើម។ នៅពេល
ំ ក
មាន គ្រោះមហន្តរាយកើតឡើង ដូចជាទឹកជំនន់ជាដើម ជារឿយៗ កាកបាទក្រហមតែងតែនាយ
ធនធានទៅឱ្យប្រធានភូម។
ិ មិនដឹងថា តើមកពីបធា
ិ ន
ួ្ល ឯងមានការមិនពេញចិតច
្ត ពោ
ំ ះក្រម
្រ នភូមខ

ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ ឬ ដោយសារមានសម្ពាធពីសមាជិកក្នុងសហគមន៍
នោះទេ នៅពេលធនធានត្រវូ ធ្វកា
ើ រចែកចាយ ជាញឹកញាប់កម
ុ្រ ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគ
អេដស៍ ដែលទទួលសេវាផ្សេងៗនោះ ត្រូវបានគេមើលរំលង។ បែបនេះគឺត្រូវលើកឡើងជាបញ្ហា
្ន រស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ គួរជាលក្ខខណ្ឌតម
ថា តើអក
ែ យ
ួ គត់ ឬ លក្ខខណ្ឌចម្បងនៃភាពងាយ
រងគ្រោះ សម្រាបក
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ
្ធ សនា ដែរឬទេ។ ការវិភាគពីភាពងាយ
់ ម្មវធ
្រ ពុទសា
រងគ្រោះឱ្យកាន់តស
ិ ទៅ
ី ដល់ “ក្រម
ែ ជ
ី៊ ម្រៅជាងនេះ អាចមើលឃើញពីសកម្មភាពនានារបស់កម្មវធ

ងាយរងគ្រោះបំផុត” ក្នុងចំណោមសមាជិកសហគមន៍។ បើទោះបីជាមានលក្ខខណ្ឌកំណត់ភាព
ងាយរងគ្រោះសម្រាបក
ុ រក៏ដោយ (ការរងផលប៉ះពាល់ពម
ី រោ
្ឋ ពមួយ) ពុមា
ំ ន
់ មា
េ គអេដស៍ជាទិដភា
លក្ខខណ្ឌសរសេរជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ សម្រាប់កំណត់ភាពងាយរងគ្រោះរបស់មនុស្សពេញ
វ័យនោះទេ។ បើសិនជាលំហូរប្រាក់ចំណូល និង តម្រូវការផ្នែកសុខភាព គឺជាផ្នែកនៃលក្ខខណ្ឌ
ី មន្ទល
ិ នោះទេថា ក្រម
នោះ គឺគន
្មា អ្វជា
ុ ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ជាច្រន
ើ នឹងមាន

72

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

គុណសម្បត្តិគ្រប់គ្រាន់ ហើយនឹងទទួលបានការគាំទ្រពីកម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធ
សាសនា ជាពិសេសអ្នកទាំងឡាយដែលបានលក់ទ្រព្យធនរបស់ខ្លួន ឬ មិនអាចធ្វើការងារបាន
ញឹកញាប់ដោយសារសុខភាពដុនដាប។ ទោះបីយង
ិ អា
ី ចមានលទ្ធភាពពង្រក
៉ា ណាក៏ដោយ កម្មវធ

វិសាលភាពរបស់ខ្លួនបាន ដើម្បីជួយដល់ប្រជាពលរដ្ឋដែលមានតម្រូវការចាំបាច់បំផុតបានកាន់
តែច្រើនថែមទៀត។
ការលើកស្ទួយសិទ្ធិ
ក្នង
ុ ចំណោមក្រម
ុ ពិភាក្សាទាំងអស់ គឺអក
្ន ចូលរួមជាមនុសស្ ពេញវ័យបានបង្ហាញពីកម្រត
ិ យល់ដង

េ ៗគ្នាអព
ំ ស
ុ ពិភាក្សាមួយ បានពិភាក្សាពីការពិត
ផ្សង
ី ទ
ិ រិ្ធ បស់ពក
ួ គេ។ មានបុរស ៦ នាក់នៅក្នង
ុ ក្រម
ថា ពួកគេតម្រូវឱ្យធ្វើតេស្តសុខភាពមួយចំនួន (រួមទាំងតេស្តរកមេរោគអេដស៍ផងដែរ) សម្រាប់
៍ ពួកគេត្រូវបានរើសអើងពីសំណាក់និយោជិក
ដំណែងការងារមួយចំនួន។ ពួកគេមានអារម្មណថា
នៅពេលដែលគេដឹងថាពួកគេរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍។ ពួកគេបាននិយាយថា គេបានដឹង
អំពីច្បាប់របស់កម្ពុជា ដែលហាមឃាត់ការរើសអើងនឹងស្ថានភាពមេរោគអេដស៍ ទោះបីយ៉ាងនេះ
ក្តី និយោជិកមិនដែលបានលើកឡើងពីបញ្ហាមេរោគអេដស៍ថាជាហេតុផលសម្រាប់ការបដិសេធ
ទទួលយកបុគល
្គ ក
ិ នោះទេ ដូចះេ្ន ពួកគេមន
ិ ដ
ី ល
ើ ប្ ជ

ិ អាចមើលឃើញពីវធ
ែ គេបប
ើ្រ ស
្រា ច
់ បា
្ ប់ដម
ី យ
ែ នេះបង្ហាញពីការរសាយចិតរ្ត បស់កម
ុ្រ ប្រជាពលរដ្ឋរស់
ខ្លន
ួ ឯងនោះឡើយ។ ខណៈដែលទង្វប
ើ ប
នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ និង ការរើសអើងដោយស្ងៀមស្ងាត់ ដែលពួកគេអាចប្រឈមនឹងការពិត
នោះគឺថា ក្រម
ឹ ពីចបា
ុ គ្នាខង
្ន ចូលរួមក្នង
ុ ក្រម
ុ បុរសបានយល់ដង
្ ប់ ដែលផ្ទយ
ំ្លា ពីអក
ុ ពិភាក្សាទាំងអស់
នៅតាមតំបន់ផ្សេងៗទៀតក្នុងប្រទេស។

សិទ្ធិពិបាកនឹងទុកចិត្តបាន នៅពេលដែលអ្នកមិនដឹងថា អ្នកមានសិទ្ធិណាមួយនោះ
មានស្រម
ី្ត ក
្នា ់ បានរៀបរាប់ពស
ី ន
្ថា ភាពក្រម
ុ ហ៊ន
ុ មួយដែលគាត់បានធ្វកា
ើ រជាមួយអស់រយៈ
ពេលជាច្រើនខែ ជាអ្នកប្រមូលជ័រកៅស៊ូ ហើយត្រូវបានគេជំពាក់ប្រាក់គាត់ចំនួន ២០០
ដុល្លារអាមេរិក។ ថៅកែក្រុមហ៊ុនជាជនជាតិបរទេសបានអះអាងថា មានបុរសក្នុងស្រុក
ជាអ្នកទទួលខុសត្រូវបើកប្រាក់ខែឱ្យកម្មករ គាត់បានបើកប្រាក់ឈ្នួលជូនអ្នកស្រីរួចរាល់
ុ ប
ែ្ត រុ សក្នង
ុ ស្រក
ុ នោះបានអះអាងថា ថៅកែមន
ិ បានផ្តលប
់ ក
្រា ឈ
់ ល
ួ្ន ជូនអ្នកស្រី្ត
ហើយ ប៉ន
រូបនេះនៅឡើយទេ។ នៅពេលសួរគាត់ថា តើគាត់បានសុំជំនួយពីនរណាខ្លះនោះ គាត់
បានឆ្លើយថា គាត់មិនដែលបានសុំជំនួយពីនរណាម្នាក់នោះទេ ក្នុងស្ថានភាពនេះ។ គាត់
មិនបានប្រាប់ដល់សមាជិកក្នុងក្រុមជួយខ្លួនឯង ឬ ស្វែងរកជំនួយពីអង្គការ ឬ អាជ្ញាធរ
ណាមួយនោះឡើយ។ គាត់មានជំនឿថា គាត់មិនអាចសុំឱ្យរចនាសម្ព័ន្ធអភិបាលកិច្ច
មូលដ្ឋានជួយបានទេ ពីព្រោះគាត់មិនបានសុំការអនុញ្ញាតពីពួកគេទៅធ្វើការនៅក្នុងតំបន់
ផ្សេងទៀតនោះឡើយ។ គាត់បានបោះបង់ការព្យាយាមទាមទារលុយដែលគេជំពាក់គាត់
់ ះ
េ អាចធ្វឱ
ើ យ្ មានការផ្លាសប
់ រូ្ត ពិតប្រាកដចំពោះស្ថានភាពហិរញ្ញវត្ថរុ បស់
បើទោះជាប្រាកន
គាត់ក៏ដោយ។ បទពិសោធន៍របស់គាត់ ព្រមទាំងកង្វះភាពក្លាហាន និង ប្រាជ្ញា ជំនាញ
របស់គាត់ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហា ឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពអាប់មុខរបស់អាជ្ញាធរ ដែលអាចកត់
ំ កា
ី លៈទេសៈដទៃទៀត ដែលលើកឡើងដោយអ្នកចូល
សម្គាល់បានតាមរយៈយោបល់អព
រួមក្នុងក្រុមពិភាក្សា។

73

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ការគាំទ្រជាសាច់ប្រាក់
ការគាំទ្រជាប្រាក់ គឺជាតម្រូវការដែលអ្នកចូលរួមជាច្រើនត្រូវអស់សង្ឃឹម ប៉ុន្តែមិនមែនទាំងអស់
េ អ្នកដែលអាចទទួលបានការសន្សំ និង ក្លប
់ ម្ចដ
ែ ក្នង
ួ រមានមនុសស្
នោះទេ ជាពិសស
ឹ ប្រាកក
ី ល
ុ គ្រសា
ើ រកប្រាកច
់ ណ
្រ ប្រាកប
់ ង្កត
ពេញវ័យច្រន
ំ ល
ូ និង អ្នកទាំងឡាយដែលមានការងារធ្វ។
ើ ការគាំទជា

ឱ្យមានការប្រឈមមួយចំនន
ួ នៅក្នង
ុ កម្មវធ
ិ ។
ី ការកំណត់ជាធម្មតាចំនន
ួ ៣០ នាក់ ក្នង
ុ មួយវត្ត មាន
ន័យថា វាពិបាកសម្រាប់អ្នកសម្របសម្រួលក្នុងកម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា
និង ព្រះសង្ឃ ក្នង
ុ ការនាំយកមនុសស្ ថែមទៀតមកចូលក្នង
ុ វគ្គដម
ើ ប្ តា
ី ង
ំ សម្មាធិ និង ប្រជក
ំុ ម
ុ្រ ជួយ
ខ្លួនឯង ពីព្រោះពួកគេមានការពិបាកពន្យល់ដល់សមាជិកថ្មថា
ហេតុអ្វីបានជាប្រជាពលរដ្ឋភាគ

ី ន
ិ បានទទួល។ វាក៏បង្កឱយ្ មានជាភាពទាស់ទង
ច្រន
ើ បានទទួលប្រាក់ ហើយអ្នកដែលចូលមកថ្មម

គ្នា ផងដែរ ក្នុងចំណោមសមាជិកសហគមន៍ផ្សេងៗទៀត។ មនុស្សម្នាក់បានរៀបរាប់ពស

្ថានភាព
នៅក្នុងភូមិមួយ ដែលប្រធានភូមិរំពឹងថា គាត់នឹងទទួលបានប្រាក់ពីកម្មវិធី ពីព្រោះគ្រប់គ្នាដែល
មកចូលរួមប្រជុំនៅតាមវត្តក្នុងភូមិរបស់គាត់ បានទទួលប្រាក់គាំទ្រ។
បែបនេះបង្កើតជាបញ្ហាមួយផ្សេងទៀតថា វាពុំមានចែងច្បាស់លាស់នៅក្នុងឯកសារកម្មវិធី ៖ ថា
តើការគាំទ្រជាប្រាក់គឺជា “ការផ្ទេរសាច់ប្រាក់មានលក្ខខណ្ឌ” ឬ អត់ មានន័យថា ប្រាក់ត្រូវបានគេ
ផ្តលឱ
់ យ្ ទៅតាមលក្ខខណ្ឌរបស់អក
្ន ចូលរួមក្នង
ុ វគ្គនៅតាមវត្ត។ នៅក្នង
ុ ឧទាហរណ៍ខាងលើ បើសន

ជានរណាម្នាក់មិនបានចូលរួមនៅក្នុងវគ្គតាមវត្តទេ នោះពួកគេមិនបានទទួលប្រាក់គាំទ្រឡើយ។
ទោះបីយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅក្នុងស្រុកមួយផ្សេងទៀត ការពិតគឺថា មានមនុស្សមួយចំនួនដែល
មិនបានចូលរួមក្នុងវគ្គ មិនត្រូវបានគេដកចេញពីការទទួលប្រាក់គាំទ្រនោះឡើយ។ អ្នកសម្រប
សម្រល
ួ មានទស្សនៈថា អ្នកដែលមិនបានចូលរួមក្នង
ុ វគ្គ អាចជាសូចនាករមួយដែលថា មនុសស្ នោះ
ួ ខ្លន
កំពង
ុ ប្រឈមនឹងភាពពិបាកខ្លះ ឧទាហរណ៍ដច
ូ ជា ពួកគេអាចមិនស្រល
ួ ។ នៅក្នង
ុ ឧទាហរណ៍
ំុ យ្ សមាជិកក្នង
ុ ជួយខ្លន
់ ឱ្យអ្នកដែលអវត្តមាន ហើយ
នេះ ពួកគេសឱ
ុ ក្រម
ួ ឯងដទៃទៀត យកប្រាកទៅ
ពិនិត្យមើលតើពួកគេមានសុខទុក្ខយ៉ាងម៉េចដែរ។
អ្នកផ្តល់ចម្លើយក្នុងការអង្កេតនេះ មានចំនួនត្រឹមតែ ១៥% ប៉ណ
្ណោះ ដែលបានគូសយកការគាំទ្រ

ជាសាច់ប្រាក់ជាសកម្មភាពសំខាន់បំផុតរបស់ខ្លួន នៅពេលគេយកសំណួរនេះតែមួយចេញមក
ិ នៃភាពសំខាន់ និង មានអ្នកចូលរួមភាគច្រន
ើ (៨៣%)
ហើយស្នរើ ឱ្យអ្នកចូលរួមផ្តលត
់ ម្លព
ៃ ក
ី ម្រត
ំ្លា ណាស់” ហើយ ១៣% បាននិយាយថា “សំខាន់តច
ិ តួច”
បាននិយាយថា វាមាន “សារៈសំខាន់ខង
និង គ្មាននរណាម្នាក់និយាយថា មិនសំខាន់នោះទេ។ ជាញឹកញាប់បំផុតគឺគេបានលើកឡើងថា
គេចំណាយប្រាក់លើស្បៀងអាហារ បន្ទាប់មកលើការចូលបុណ្យនៅតាមវត្ត។ ប្រពៃណីព្រះពុទ្ធ

សាសនា រួមមានការចូលបុណយ្ ទៀងទាត់ដល់វត្ត មានបរិមាណតិចតួច ដូចជាលុយ ឬ ជាវត្ថដ
ុ ល
ព្រះសង្ឃអាចប្រើប្រាស់បំពេញតម្រូវការរបស់ព្រះអង្គ និង បែងចែកខ្លះទៅឱ្យប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្រ
នៅក្នុងសហគមន៍បាន។ គេមិនបានសួរអ្នកចូលរួមថា តើពួកគេចំណាយអស់ប៉ុន្មានសម្រាប់
ការចូលបុណ្យនីមួយៗនោះទេ ហើយជាញឹកញាប់ការបរិច្ចាកចូលវត្ត មានចំនួនតិចតួចណាស់
ុ ប្រជាពលរដ្ឋទន
់ ង
ដោយហេតថា
ំ ងជាអាចចំណាយប្រាកក
ុ្ន សមាមាត្រគរួ សមទៅលើសប្ ៀងអាហារ
ការធ្វើដំណើរទៅកាន់គ្លីនិកសុខភាព និង ទៅលើសម្ភារៈប្រើប្រាស់ក្នុងផ្ទះ។
ក្នុងចំណោមចម្លើយ “ផ្សេងៗទៀត” របស់អ្នកចូលរួម គេបាននិយាយថា ពួកគេបានចាយទៅលើ
ថ្លៃឈ្នួលរៀនសូត្រសម្រាប់កូនរបស់ខ្លួន និង មួយចំនួនទៀតបានប្រើលុយសម្រាប់ការបង្កើន
ប្រាក់ចំណូល។ ទោះបីយ៉ាងណាក្តី គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ដែលប្រជាពលរដ្ឋបាននិយាយថា ពួកគេ
ចង់បានការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់បង្កើនប្រាក់ចំណូល ដូចជានៅក្នុងខេត្តតាកែវ និង ខេត្ត

74

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

បានផ្សព្វផ្សាយពីស្ថានភាពមេរោគអេដស៍របស់គាត់ ដោយពុំបានសុំការអនុញ្ញាតពីគាត់ឡើយ។
បើទោះបីជាគាត់បានកោតសរសើរពីកាយវិការដែលព្រះសង្ឃ បានចុះសួរសុខទុកដ
្ខ ល់ផះ្ទ ក្តី ក៏គាត់
្រា អ
់ ព
ឹ្រ កា
ិ្ត រណ៍ដល
ែ មានលក្ខណៈជាសាធារណៈពេកនោះដែរ។ ព្រះសង្ឃពុបា
បានពន្យល់បប
ំ ព
ី ត
ំ ន
និមន្តមកតែមួយអង្គឯងនោះទេ គឺមានអ្នកអមដំណើរព្រះសង្ឃម្នាក់ ឬ ច្រើននាក់ មកជាមួយផង
ដែរ ដែលជាតំណាងមន្ទីរធម្មការ និង សាសនាខេត្ត ការិយាល័យធម្មការ និង សាសនាស្រុក និង
យ៉ាងហោចណាស់ក៏មានអ្នកស្ម័គ្រចិតម
្ត ្នាក់មកជាមួយដែរ ហើយក្រុមដែលមានព្រះសង្ឃចុះមក
សួរសុខទុកនោ
្ខ ះ ក៏បានអញ្ជញ
ើ ប្រធានភូមិ និង មេឃំុ អមដំណរើ ព្រះសង្ឃមកដែរ ដូចះ
េ្ន ឃើញថា
ក្រុមនេះ គឺជាក្រុមដែលមានមនុស្សច្រើនចុះមកដល់ផ្ទះរបស់ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគ
ែ ជាស្ងាតក
់ បា
ែ កំពង
អេដស៍ ដែលការចុះមកបែបនេះគឺពម
ំុ ន
ំ ង
ំ នោះឡើយ ហើយប្រជាពលរដ្ឋដល

្មា ជម្រស
ើ អ្វី សម្រាបរ់ ក្សាការសម្ងាតអ
់ ព
្ថា ភាពមេរោគអេដស៍
រស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ ក៏គន
ំ ស
ី ន
ី្ត ដែលនេះ បាននិយាយទៀតថា រាល់សកម្មភាពដែលគេបានអញ្ជញ
របស់ខន
ួ្ល បានដែរ។ ស្រដ
ើ គាត់
ឱ្យចូលរួម សុទ្ធតែបើកបង្ហាញពីស្ថានភាពរបស់គាត់ - គឺគ្រប់ព្រឹត្តិការណ៍ដែលគេបានប្រមូលផ្តុំ
ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ឱ្យជួបជុំគ្នា សុទ្ធតែបង្ហាញឱ្យគ្រប់គ្នានៅក្នុងអង្គ
ប្រជុំដឹងថា អ្នកចូលរួមទាំងអស់គឺជាអ្នករស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍។
ការមាក់ងាយដោយប្រយោល ចំពោះប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍
ទោះបីជាអ្នកផ្តល់ចម្លើយក្នុងអង្កេតចំនួន ៩៨% បានឯកភាពថា ការមាក់ងាយ និង ការរើសអើង
ុ ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ បានថយចុះគួរឱ្យកត់សម្គាល់កដោ
ចំពោះក្រម
៏ យ ក៏អក
្ន
ុ ពិភាក្សា បានពិភាក្សាគ្នាអព
ំ ភា
ចូលរួមក្នង
ុ ក្រម
ី ពមិនពេញចិតស
្ត ដៅ
ំ ទៅរកពួកអ្នកនៅក្នង
ុ សហគមន៍
ដែលបានជជែកគ្នា ហើយដែលពួកគេយល់ឃញ
ើ ថា អ្នករស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ បានទទួល
ការគាំទ្រច្រើនជាងអ្នកងាយរងគ្រោះដទៃទៀត។ ក្នុងករណីមួយចំនួនទៀត ពួកគេបានរៀបរាប់
្រ ក
ិ ម្មរបស់សមាជិកដទៃទៀតក្នង
ែ មានការច្រណន
ែ និង មានករណីផស្ ង
េ ទៀត
ពីបត
ុ សហគមន៍ដល
ែ ្សោយទៅៗដូចជា អ្នកមានជម្ងឺ
បានរៀបរាប់ពកា
ី ររអ៊រូ ទាំរបស់អក
្ន មានសុខភាពធ្ងនធ
់ រ្ង ឬ កាន់តខ
ទឹកនោមផ្អែមជាដើម ដែលពុំបានទទួលការជួយគាំទ្រពីកម្មវិធី។
តួនាទីរបស់ព្រះសង្ឃ
អ្នកចូលរួមក្នុងក្រុមពិភាក្សា មានចំនួនប្រហែលមួយភាគបួន បានប្រាប់ថា ពួកគាត់សូមថ្លែង
អំណរគុណយ៉ាងធំធង
ូ ពីពះ
ី រោ
ុ បរិបទ
េ ចំពោះធាតុចល
្រ សង្ឃ ដែលនិយាយអំពម
េ គអេដស៍នៅក្នង
នៃសក
ិ ប
្ធ ម្ចាស។
ួ ចំនន
ួ អាចមានលទ្ធភាពសូតស
្ខា ទទាំង ៥ យ៉ាងរបស់ពះ្រ ពុទជា
់ ពួកគាត់មយ
្រ ក
ិ ប
្ខា ទ
ទាំងនោះ ហើយពន្យល់ថា តើមានទំនាក់ទំនងទៅនឹងសារផ្តល់ព័ត៌មាន ស្តីពីមេរោគអេដស៍យ៉ាង
ដូចម្តេច។ ពួកគាត់មើលឃើញថា វាពាក់ព័ន្ធទៅនឹងសារផ្តល់ព័ត៌មាន ស្តីពីការបង្ការទប់ស្កាត់
មេរោគអេដស៍ និង ផ្តល់ការថែទាំ និង គាំទ្រដល់ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍។
ដូចបានរៀបរាប់មករួចហើយគឺ ជាងនេះទៅទៀត ការអនុវត្តតាំងសម្មាធិ វាជួយដល់អ្នកចូលរួម
មួយចំនន
ួ ឱ្យអនុវត្តនប
៍ ច្ចក
៍ នតឹង
េ ទេសនៅស្ងៀមស្ងាត់ នៅពេលពួកគាត់មរួ ម៉ៅ ឬ មានអារម្មណតា
នៅក្រៅវគ្គតាង
ំ សម្មាធ។
ុ ក្រម
ិ ស្រៗ
ី្ត នៅក្នង
ុ ពិភាក្សាមួយ បានពន្យល់ថា ពួកគាត់នៅមានអារម្មណ៍
មិនហ្នឹងនរ ក្នុងចន្លោះពេលតាំងសម្មាធិ ក៏ប៉ុន្តែអារម្មណ៍ទាំងនេះមានតិចជាងពេលកន្លងមក។
ការជំទាស់នឹងទស្សនៈអនុវត្តន៍របស់ព្រះពុទ្ធ
គ្រប់អ្នកចូលរួមក្នុងអង្កេតទាំងអស់ លើកលែងតែម្នាក់ចេញ បាននិយាយថា ពួកគាត់បានគិតថា
ុ សា
្ធ សនា មានចំណះេ ដឹងអំពម
ី រោ
ុ ព
ួ បានពន្យល់
ព្រះសង្ឃកាន់ពទ
េ គអេដស៍ ប៉ន
ែ្ត ះ្រ សង្ឃមួយចំនន

79

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ថា ព្រះអង្គតវូ្រ កាន់ធម្មវន
ិ យ
័ ព្រះពុទសា
្ធ សនា ពិបាកនឹងពិភាក្សាអំពប
ី ញ្ហាពាក់ពន
័ ន
្ធ ង
ឹ មេរោគអេដស៍
ើ សា “រួមភេទ” រួមទាំងការប្រពា
ើ ក្យដូចជា “ស្រោមអនាម័យ” ជាដើមផងដែរ។
ដោយមានការប្រភា
សមាជិកមានឋានៈខ្ពស់ម្នាក់ក្នុងក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា បានពន្យល់នៅពេលសម្ភាសន៍វាយតម្លៃ
នេះថា នេះគឺជាការយល់ច្រឡំមួយពីសំណាក់ព្រះសង្ឃ និង អ្នកប្រតិបត្តិតាមព្រះពុទ្ធសាសនា
ហើយបានបញ្ជាក់ថា ព្រះសង្ឃអាចប្រើភាសាដែលមានលក្ខណៈច្បាស់លាស់ពាក់ព័ន្ធនឹងការ
រួមភេទបាន ក្នុងគោលបំណងដែលផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដូចជា ការពន្យល់ពីបញ្ហាបង្ការទប់ស្កាត់
មេរោគអេដស៍ ជាដើម។ នៅពេលគេនិយាយពីគំនិតនេះថា ជាការគិតរបស់ព្រះសង្ឃ ដែលបាន
មានសង្ឃដីកាថា មានការពិបាកនឹងប្រើភាសាបែបនេះនោះ ព្រះសង្ឃបានឆ្លើយតបថា នោះមិន
មែនជាការយល់ដឹងផ្ទាល់របស់ព្រះអង្គឡើយ។
្រ ៀងគ្នានោះដែរលើទស្សនៈ ដែលកើតមានអំពថា
មានការខុសគ្នាសដ
ី តើពះ្រ សង្ឃត្រវូ បានអនុញត
្ញា
ឱ្យកាន់លុយកាក់ដែរឬទេនោះ ព្រះសង្ឃមួយចំនួនបានមានសង្ឃដីកាថា ព្រះអង្គអាចប្រើប្រាស់
លុយកាក់បាន ដ៏រាបណាព្រះសង្ឃមិនផ្លាស់ប្តូរអាកប្បកិរិយារបស់ព្រះអង្គចំពោះលុយនោះ។
ើ នាក់ បាននិយាយថា ពួកគាត់ជឿថា ព្រះសង្ឃ
ព្រះសង្ឃមួយចំនន
ួ និង សមាជិកសហគមន៍ជាច្រន
មិនអាចកាន់លយ
ុ កាក់បានទេ ទោះជាក្នង
ុ កាលៈទេសៈណាក៏ដោយ។ មានព្រះសង្ឃធម្មយទ
ុ ច
្ធ ន
ំ ន

តិចតួច ដែលទទួលបញ្ជាហាមឃាត់មិនឱ្យព្រះសង្ឃកាន់លុយកាក់សោះ ទោះបីជានិកាយនេះ
មានព្រះសង្ឃចំនួនតិចអង្គក៏ដោយ។ បែបនេះគឺវាមានការជាប់ជំពាក់ទាក់ទងទៅនឹងសកម្មភាព
នានា ដែលរួមបញ្ចូលទាំងការផ្តល់ប្រាក់កាសទៅឱ្យអ្នកចូលរួម ហើយប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួន
ចាំបាច់តវូ្រ ចូលពាក់ពន
័ នោ
្ធ ះ គឺនៅក្នង
ុ វត្តមយ
ួ ចំនន
ួ មានការរំពង
ឹ ទុកមួយដែលថា ព្រះសង្ឃមិនអាច
អនុវត្តន៍សកម្មភាពណាមួយដោយខ្លួនព្រះអង្គបានទេ ពីព្រោះជានិច្ចកាល ព្រះសង្ឃត្រូវមានអ្នក
ស្ម័គ្រចិត្ត ឬ តំណាងមកពីមន្ទីរធម្មការ និងសាសនាខេត្ត ឬ ការិយាល័យធម្មការ និង សាសនា
ុ ចូលរួមជាមួយព្រះអង្គ។ ដោយហេតន
ុ ះេ ថ្លច
់ រធ្វស
ស្រក
ៃ ណា

យសម្រាបកា
ើ កម្មភាព ត្រវូ បានកើន
ឡើង ដោយសារការធ្វើដំណើរ និង ថ្លៃចំណាយផ្សេងៗទៀតទាក់ទិននឹងការចូលពាក់ព័ន្ធរបស់
មនុស្សម្នាក់ៗ នៅក្នុងសកម្មភាព។
សារផ្តលព
់ ត
័ មា
៌ នមួយ ក្នង
ុ ចំណោមសារផ្តលព
់ ត
័ មា
៌ នទាំងឡាយ ដែលព្រះសង្ឃកាន់ពទ
ុ សា
្ធ
សនា
លើកកម្ពស់ដល់សមាជិកសហគមន៍ គឺជាសិក្ខាបទទី ១ របស់ព្រះពុទ្ធ ដែលហាមមិនឱ្យសម្លាប់
ជីវិត និង មិនធ្វើឱ្យអន្តរាយដល់សត្វណាមួយឡើយ មិនថាជាសត្វតូច ឬ ធំ នោះឡើយ ដែលអ្នក
ចូលរួមបាននិយាយថា ជាការជំទាស់ត្រង់ៗទៅនឹងការលើកទឹកចិត្តឱ្យមានការចិញ្ចឹមសត្វតូចៗ
សម្រាប់បង្កើនប្រាក់ចំណូល ៖ អ្វីដែលពួកគាត់អាចចង់ធ្វើដោយខ្លួនឯង ឬ តំណាងមន្ទីរធម្មការ
និង សាសនាខេត្ត ឬ ការិយាល័យ ធម្មការ និង សាសនាស្រុក ឬ អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល ដទៃ
ទៀត បានលើកទឹកចិត្តដល់ពួកគេ។

និរន្តរភាព
គំនត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ នេះ បានបង្ហាញរួចមកហើយថា អាចយកទៅអនុវត្តនតា
៍ មបន្តទៀតបាន ដោយសារ
ត្រូវបានគេយកទៅអនុវត្តន៍នៅតាមបណ្តាខេត្តថ្មីៗ ក្នុងកំឡុងពេលអនុវត្តន៍ ហើយនិងបើតាម
ទ្រឹស្តី គឺគេអាចពង្រីកទៀតបាន។ មកទល់និងពេលបច្ចុប្បន្ននេះ នៅពុំទាន់មានខេត្តណាមួយ
បានពង្រីក ការឆ្លើយតបទៅគ្របដណ្តប់ឱ្យបាន ១០០% នៅតំបន់ភូមិសាស្រ្តរបស់គេនៅឡើយ
ទេ មូលហេតុ ចម្បងគឺដោយសារតែថវិកាមានកំណត់ និង ដោយសារតែការចាត់ចែងអនុវត្តន៍
នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។

80

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

និរន្តរភាពនៃបស
្រ ទ
ិ ភា
្ធ ពសម្រាបអ
់ ក
្ន ចូលរួមមួយចំនន
ួ ទំនងជាស្ថត
ិ ស្ថរេ រយៈពេលយូរ ហើយក្រម

ជួយខ្លួនឯងនៅក្នុងស្រុកមួយចំនួន ហាក់ដូចជាអាចបន្តយ៉ាងស្រួល ដោយមិនមានជំនួយគាំទ្រ
ុ ជួយខ្លន
ពីខាងក្រៅ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅទីណាដែលសកម្មភាពក្រម
ួ ឯងមិនបានវិវត្តន៍
ទៅរកការសម្របសម្រួលលទ្ធភាពអ្នកចូលរួម ដើម្បីលុបបំបាត់ភាពក្រីក្រ និង កាត់បន្ថយភាព
ងាយរងគ្រោះរបស់ពួកគេទេនោះ គឺសកម្មភាពរបស់កម្មវិធី ទំនងជានៅបន្តត្រូវការជំនួយគាំទ្រពី
ខាងក្រៅ។
្ត យ
េ ទា
្ត ង

ខេតម
ួ ក្នង
ុ ចំណោមបណ្តាខត
ំ ឡាយ មានអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភបា
ិ លមួយ បានរួមចំណក
នៅក្នុងគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ រហូតមកដល់ឆ្នាំ
២០១០។ ចាប់តាំងពីបានបញ្ចប់ថវិកាគាំទ្រពីខាងក្រៅមក គេបានប៉ាន់ប្រមាណថា សកម្មភាព
ិ តាមវត្ត) នៅបន្តកង
ិ ត្រម
ឹ ប្រហល

នានា (ការចុះសួរសុខទុកដ
្ខ ល់ផះ
្ទ និង វគ្គតាង
ំ សម្មាធនៅ
ុ្ន កម្រត
្រ ប
ិ ត្តកា
្រ ខា
ី ងក្រៅ។ បើទោះជាប្រាក់
៧៥% ធៀបទៅនឹងកិចប
្ច ត
ិ រកន្លងមក ដែលមានជំនយ
ួ គាំទព
គាំទ្រ មិនត្រូវបានគេផ្តល់ទៅឱ្យអ្នកចូលរួមទៀងទាត់ក្តី ឬ ក្នុងកម្រិតដូចមុនក្តី តែព្រះសង្ឃបាន
ចែកចាយជំនួយវត្ត ជាប្រាក់ និង ជាសម្ភារៈ។ អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល រួមចំណែកកាត់បន្ថយ
ែ មួយនៃកម្មវធ
២៥% ជាការពិតគឺថា ព្រះសង្ឃដែលបានទទួលការបណ្តះ
ុ បណ្តាលជាផ្នក
ិ ី បានលា
្ខា ទ ឬ ផ្លាសប
េ ទៀត ហើយការដែលព្រះសង្ឃគិតស្វង
ែ រក
ចាកសិកប
់ រូ្ត ទីតាង
ំ ទៅគង់នៅក្នង
ុ វត្តផស្ ង
ឹ្រ ទៅ
្ត ជាលក្ខណៈប្រពន
័ នោ
៍ កម្មភាពនោះបន្ត វាមិនបានព្រពត
្ធ ះទេ។
អ្នកមកជំនស
ួ ព្រះអង្គអនុវត្តនស
អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភបា
់ ខ្លន
ួ វគ្គបណ្តះុ បណ្តាលក្នង
ិ ល បានប្រាបថា
ួ មានបំណងសម្របសម្រល
ុ ពេល
អនាគតខាងមុខនេះ ដើម្បីនិមន្តព្រះសង្ឃចូលរួមក្នុងសកម្មភាព។ ថ្វីបើមានការចុះថយក៏ ដោយ
ក៏ការបន្តសកម្មភាពត្រឹមកម្រិត ៧៥% នេះ ជាលទ្ធផលមួយដ៏ប្រសើរដែរ ក្នុងពេលគ្មានថវិកាធំដុំ
ជាជំនយ
េ ។ អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភបា
េ វេលា
ួ ពីខាងក្រៅនះ
ិ លនេះ មិនបានចង្អល
ុ បង្ហាញថា តើពល
ប៉ុណ្ណា និង ធនធានហិរញ្ញវត្ថុចំនួនប៉ុន្មាន ដែលខ្លួននឹងបន្តវិនិយោគក្នុងការគាំទ្រដល់ព្រះសង្ឃ
នោះទេ ប៉ុន្តែ វាទំនងជាតិចតួចប៉ុណ្ណោះ បើធៀបនឹងកម្រិតថវិកាលើកដំបូង។ ឧទាហរណ៍បាន
គូសបញ្ជាក់ពីភាពខុសគ្នា ទាំងថ្លៃចំណាយអនុវត្តន៍ និង ទាំងនិរន្តរភាពសកម្មភាព ទាំងឡាយ
ពេលមិនមានជំនួយគាំទ្រពីខាងក្រៅ នៅពេលដែលសកម្មភាពនានា ក្លាយជាផ្នែកមួយនៃការងា
រស្នូលរបស់វត្ត។ ស្រដៀងគ្នានេះដែរ គឺមានការយកចិត្តទុកដាក់តិចតួច ដែលអាចត្រូវបានស្រូប
ចូលទៅក្នង
ុ សកម្មភាពនានារបស់ដគ
ៃ អ
ូ នុវត្តន៍ នៅពេលដែលការងារអភិវឌ្ឍន៍សហគមន៍មល
ូ ដ្ឋាន
ក្លាយទៅជាផ្នក
ែ មួយនៃការងារស្នល
ែ ទទួលខុសត្រវូ របស់មន្ទរី ធម្មការ
ូ របស់ខន
ួ្ល ដែលមិនមែនជាផ្នក
និង សាសនាខេត្ត ទេនោះ។
គំនិតផ្តួចផ្តើមនេះ មានសក្តានុពលអាចបន្តការគាំទ្រដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលក្រីក្របំផុត/ងាយរង
គ្រោះបំផុត លើសពីជំនួយគាំទ្រពីខាងក្រៅ បើសិនជាក្នុងបំណងធ្វើនៅតាមវត្ត និង នៅក្នុងរង្វង់
យន្តការអប់រំនៃក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា ដើម្បីឱ្យព្រះសង្ឃចូលពាក់ព័ន្ធកាន់តែច្រើន នៅក្នុងបញ្ហា
ើ មានថ្លច
ពាក់ពន
័ ន
្ធ ង
ឹ ភាពងាយរងគ្រោះ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សកម្មភាពភាគច្រន
ៃ ណា


េ ន
ិ អាចបញ្ចល
ជាក់លាក់ ហើយបើគម
ូ សកម្មភាពទាំងនោះទៅជាមួយកិចអ
្ច ន្តរាគមន៍ដទៃៗទៀត
៍ ង
ុ្ន តម្លទា
ៃ បជាង ឬ មិនចំណាយសោះទេនោះ គឺវាទំនងជាមានការប្រឈម
ឬ ត្រវូ បានគេអនុវត្តនក
របស់វត្តទាំងឡាយ ចំពោះការអនុវត្តសកម្មភាពនានា នៅក្នុងកម្រិតដូចគ្នាដែលពួកគេកំពុងធ្វើ
េ ។ អន្តរាគមន៍ដល
ែ ធ្វត
ែ ង
្ត ឈប់ ឬ អន្តរាគមន៍ដល
ែ មានពេលវេលាកំណត់ ក្នង
ុ ប្ ន្ននះ
ើ ម

ពេលបច្ចប
្រ ល់បជា
្រ ពលរដ្ឋរងផលប៉ះពាល់ដោយមេរោគអេដស៍ និង ជម្ងអ
េ ស៍ អាចមាន
ការផ្តលកា
់ រគាំទដ
ឺ ដ
ឥទិ្ធពលរយៈពេលយូរអង្វែង។ ការកាត់បន្ថយអាកប្បកិរិយាមាក់ងាយ ឧទាហរណ៍ដូចជា តាម
រយៈព្រះសង្ឃទៅសួរសុខទុក្ខក្រុមប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ និង ការចែករំលែក

81

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ព័ត៌មានត្រឹមត្រូវ ស្តីពីការចម្លងមេរោគអេដស៍ អាចមានឥទ្ធិពលរយៈពេលយូរអង្វែងទៅលើការ
ឆ្លើយតប និង អាកប្បកិរិយារបស់សហគមន៍ និង ទៅលើគុណភាពជីវិតរស់នៅរបស់ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍។
ី ង្កន
់ កម្មភាពនានា និង អ្នកចូល
ដើមប្ ប
ើ និរន្តរភាពនៃគន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ នេះ ជាសំខាន់គត
ឺ វូ្រ ផ្សាភ្ជាបស
រួមកម្មវិធី ទៅនឹងយន្តការការពារសង្គមដែលមានស្រាប់ដូចជា មូលនិធិសមធម៌សុខាភិបាល ឬ
ី ឱ
្រ រើ ឡើង។ ឧទាហរណ៍ដច
កម្មវធ
ិ អា
ី ហារូបករណ៍ ដើមប្ ធ
ើ្វ យ្ មាននិរន្តរភាពល្អបស
ូ ជា កម្មវធ
ិ ក
ី ណ
ំ ត់
អត្តសញ្ញាណគ្រួសារក្រីក្រ (អាយ.ឌី.ភួរ) ដែលដឹកនាំដោយក្រសួងផែនការ ត្រូវបានអនុវត្តន៍នៅ
ក្នុងស្រុក និង ខេត្តមួយចំនួន។ ជាការចាំបាច់គឺ មានគំនិតផ្តួចផ្តើមធ្វើចំណាត់ថ្នាក់គ្រួសារក្រីក្រ
ដោយបែងចែកតាមកម្រិត ក្នុងនោះមាន កម្រិត ១ (ក្រីក្រខ្លាំង) ឬ ក្រីក្រកម្រិត ២ (ក្រល្មម)។
់ រងារនេះគឺ កំណត់រកគ្រសា
ួ រក្រក
ី ្រ ដើមប្ កា
ី ត់បន្ថយថ្លច
គោលបំណងនៃទម្រងកា
ៃ ណា

យរដ្ឋបាល
ក្នុងការជ្រើសរើសក្រុមគោលដៅ និង អនុញ្ញាតឱ្យមានការបែងចែកធនធានអភវិវឌ្ឍន៍ ដែលមិន
្ធ ព ទៅដល់អក
្ន ទាំងឡាយដែលមានសេចក្តត
ី វូ្រ ការចាំបាច់បផ
ំ ត

សូវជាមានច្រន
ើ ឱ្យមានប្រសទ
ិ ភា
ុ លដែរដែលធានាថា ត្រវូ ផ្សាភ្ជាបអ
់ ក
(២៨)។ វាហាក់ដច
ូ ជាសមហេតផ
្ន ចូលរួមក្នង
ុ កម្មវធ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច

ផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា ទៅនឹងទម្រង់ការងារនេះ នៅក្នុងបណ្តាស្រុកទាំងឡាយដែល
ិ ត្តកា
ួ រក្រក
ី ។
្រ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការពិភាក្សា
មានប្រតប
ិ រកម្មវធ
ិ ក
ី ណ
ំ ត់អត្តសញ្ញាណគ្រសា
ជាក្រុម មានការយល់ដឹងមិនចុះសម្រុងគ្នាអំពីទម្រង់ការងារនេះ ក្នុងចំណោមអ្នកចូលរួម។ អ្នក
ួ្រ រក្រក
ី )
្រ ពីពះ្រោ
ចូលរួមមួយចំនន
ួ បាននិយាយថា ពួកគេគ្មាន “ប័ណល
្ណ ឿង” ទេ (ប័ណក
្ណ ណ
ំ ត់គសា
អង្គការយូនីសេហ្វជួយពួកគេតាមរយៈកម្មវិធី គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា ខណៈ
ដែលអ្នកផ្សេងទៀតនិយាយថា ពួកគេមានប័ណ្ណលឿង តែថា ពួកគេមិនអាចទទួលបានធនធាន
្រ អ
ី ង្គការយូនស
េ ្វ ជួយពួកគេតាមរយៈ
ី ហ
នៅតាមភូមនោ
ិ ះទេ ដោយសារពួកគេបានទទួលការគាំទព
្រ ពុទសា
់ រងារ
កម្មវធ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ
្ធ សនា។ បើមន
ិ ធ្វស
ើ មាហរណកម្មទៅក្នង
ុ ទម្រងកា
ដែលមានស្រាប់ទេនោះ ហានិភ័យកម្មវិធីនឹងក្លាយជាគ្មាននិរន្តរភាពរចនាសម្ព័ន្ធខ្សែបណ្តោយ
ឡើយ។ ស្រដៀងគ្នានេះដែរ គឺតាមការផ្សាភ្ជាប់អ្នកចូលរួមទៅនឹងវិទ្យាស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ និង
ទម្រង់ការងារបង្កើនប្រាក់ចំណូល កម្មវិធីនឹងអាចមានលទ្ធភាពសម្របសម្រួលយុទ្ធសាស្រ្តទាំង
់ ណ
្រ ពលរដ្ឋ ជាជាងផ្តលប
្រា គា
់ ទ
្រ ល
ែ ជាតម្រវូ ការគ្មាន
ឡាយ ដែលបង្កន
ើ ប្រាកច
ំ ល
ូ របស់បជា
់ ក
ំ ដ
កំណត់។
គេបានមើលឃើញថា ការផ្សាភ្ជាបជា
់ មួយអភិបាលកិច្ច និង រចនាសម្ពន
័ អ
្ធ ង្គភាព ដែលមានស្រាប់
មិនមានសង្គតភាពនោះទេ នៅទូទាំងវត្តទាំងអស់ដែលបានចុះទៅធ្វើការវាយតម្លៃ។ ឧទាហរណ៍
មានអ្នកស្ម័គ្រចិត្តមួយចំនួន នៅក្នុងកម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលអម
ួ សកម្មភាព គឺជាសមាជិកក្រម
ុ ទ្រទង
្រ ស
់ ខ
ដំណរើ ព្រះសង្ឃ និង ជួយដល់ការសម្របសម្រល
ុ ភាព
ុ អ្នកស្មគ
្រ ត
ិ ទា
ួ សុខាភិបាល ដែលជាផ្នក
ែ មួយនៃកច
ភូម។
ិ ក្រម
័ ច
្ត ង
ំ នេះ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ឡើងដោយក្រសង
ិ ្ច
ឹ្រ ប្រែងក្នង
ខិតខំបង
ុ ការកៀរគរប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នង
ុ ភូមិ និង បង្កន
ើ ការទទួលបាននូវសេវាសុខភាព។
ុ អ្នកស្មគ
្រ ត
ិ ទា
ើ ប៉ន
ែ្ត ន
ិ គ្របភ
់ ម
ក្រម
័ ច
្ត ង
ំ នេះ មានវត្តមាននៅក្នង
ុ ភូមជា
ិ ច្រន
ុ ម
ូ នោ
ិ ះទេ។ មន្ទរី ធម្មការ
ួ បានលើកឡើងពីរចនាសម្ពន
័ អ
្ធ ភិបាលកិចថ
្ច ក
្នា ភ
់ ម
ូ ិ និង
និង សាសនាខេត្ត និង ព្រះសង្ឃមួយចំនន
េ បទបញ្ជាធម្មវន
់ ក
ី កម្មភាពនានា នៅ
ឃុំ ជាពិសស
ិ យ
័ ដែលអ្នកអនុវត្តនទា
៍ ង
ំ ឡាយប្រាបព
ួ គេពស
្ត ដ
ៃ ន
ែ សមត្ថកច
្តា កា
ិ ររបស់ពក
ិ ្ច យុតធ
ួ គេ។ ក្នង
ុ ករណីមយ
ួ ចំនន
ួ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំភម
ូ ិ និង
ក្នង
ុ ភូមសា
ិ ស្រន
ឃុំ ចូលរួមក្នុងសកម្មភាពដូចជា ចុះសួរសុខទុក្ខដល់ផ្ទះ ជាដើម។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការ
សម្របសម្រួលជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំឃុំ និង ភូមិ ហាក់ដូចជាមានកម្រិតតិចតួចណាស់ ទាក់ទងនឹង
់ ង
្រ និង ការធ្វផ
ែ ការរបស់កម្មវធ
ការគ្របគ
ើ ន
ិ ។
ី ជាងនេះទៅទៀត តំណាងមន្ទរី ធម្មការ និង សាសនា

82

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ខេត្ត និង ព្រះសង្ឃមួយចំនួនតូច បានលើកឡើងថា ការសម្របសម្រួលជាប្រព័ន្ធជាមួយគណៈកម្មការពិគះ្រោ យោបល់បញ្ហាសី្ត្រ និង កុមារ និង គណៈកម្មការឃុទ
ំ ទួលបន្ទក
ុ កិចកា
្ច រនារី និង កុមារ
េ ្ត និង ស្រក
ុ ហាក់ដច
ថ្នាកខ
់ ត
ូ ជាមិនត្រវូ បានអនុវត្តននៅ
៍ ក្នង
ុ សកម្មភាពនៃកម្មវធ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាក់
ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា នោះទេ។
ការគ្រប់គ្រង និង ភាពម្ចាស់ការនៃកម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើម
តំណាងមន្ទរី ធម្មការ និង សាសនាខេត្ត បានចង្អល
ុ បង្ហាញពីកម្រត
ិ ផ្សង
េ ៗនៃសច
េ ក្តសា
ី រទរចំពោះ
កម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមនេះ។ ម្យ៉ាងគឺ ប្រធានមន្ទីរ និង ជនបង្គោលខេត្ត បានប្តេជ្ញាចិត្តខ្ពស់ចំពោះ
ែ ពាក់ពន
៉ា ជាក់លាក់
សកម្មភាព និង លទ្ធផលនានា និងបានបង្ហាញថា ពួកគាត់បានរួមចំណក
័ យ
្ធ ង
ក្នង
ុ ការអនុវត្តកម្មវធ
ិ ។
ី នៅជ្រង
ិ លគមនេះគឺ ប្រធានមន្ទរី ខេត្ត បានពន្យល់ថា កម្មវធ
ិ ី
ុ ម្ខាងទៀតនៃវសា
ែ ការការងាររបស់ពក
ួ សម្រាប់
គំនត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ នេះ វាស្ថត
ិ នៅក្រៅផន
ួ គាត់ និង ថា វាមិនងាយស្រល
ពួកគាត់ ហើយក៏ដាក់បន្ទុកមកលើពួកគាត់ដែរ។ ចំពោះអ្នកដែលបានប្តេជ្ញាចិត្ត គឺពួកគាត់បាន
ពុះពារចង់ឃើញថា តើគាត់អាចសម្របតាមយ៉ាងដូចម្តេច ដើម្បីកែលម្អកម្មវិធីនេះ ឧទាហរណ៍
ដូចជា ត្រវូ បំពញ
ី វូ្រ ជាក់លាក់របស់អក
្ន ចូលរួមម្នាកៗ
ំ នសិទអ
ិ្ធ ណា


េ តាមសេចក្តត
់ ជាដើម ទាំងពុមា
េ ក្តស
ី ប
ែ ថ
្រែ វិកានោះ។ ក្នង
ធ្វស
ើ ច
ី ម្រេចចិត្ត ដើមប្ ក
ុ ពេលជាមួយគ្នានះេ ដែរ ពួកគាត់មន
ិ រំពង
ឹ ថាមាន
អំណាចធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តទាក់ទិននឹងថវិកា និង មិនមានអារម្មណ៍ថា ពួកគាត់មានជំនាញ
់ ង
្រ ថវិកាប្រកបដោយប្រសទ
ិ ភា
គ្របគ
្ធ ពនោះឡើយ។ តាមបទពិសោធន៍ គឺពក
ួ គាត់តវូ្រ បានគេតម្រវូ
ឱ្យចំណាយថវិកា ទៅតាមអ្វីដែលគេបានប្រាប់ឱ្យចំណាយ និង មិនដែលបានទទួលការបណ្តុះ
បណ្តាលឱ្យអាចធ្វើអ្វីផ្សេងទៀតក្រៅពីនោះឡើយ។ ក្នុងចំណោមអ្នកទាំងដែលមើលឃើញថា
កម្មវិធីនេះជាការដាក់បន្ទុកទៅលើពួកគាត់នោះ គឺមានម្នាក់បានបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់ថា គាត់មិន
គិតថា វាជាកតព្វកិច្ចដែលគាត់ត្រូវអនុវត្តន៍នោះទេ។
អស់រយៈពេលជាយូរមកហើយ សកម្មភាពនៃកម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា
ំ តិ និង គំនត
ិ នានាដូចជា ការលើកស្ទយ

មិនមានការផ្លាសប
់ រូ្ត ជាក់លាក់នោះទេ។ មានការណែនាម
ំ មគ្រសា
ួ រជាមូលដ្ឋាន ក៏បន
សិទក
ិ្ធ មា
ុ រ និង ការលើកកម្ពសកា
់ រថែទាតា
ុ៉ ែ្ត រចនាសម្ពន
័ ្ធ និង ការអនុវត្ត
ុ ះ
េ វាហាក់ដច
ូ ជាមានកាលានុវត្តភាពតិចតួចណាស់ សម្រាប់
ជារួមមានសង្គតភាព។ ដោយហេតន
ធ្វឱ
ើ យ្ មានការពាក់ពន
័ ជា
្ធ មួយអ្នកដើរតួសខា
ំ ន់ៗ នៅក្នង
ុ ការរៀបចំកម្មវធ
ិ ី និង ដំណរើ ការវាយតម្លៃ
ដោយគ្មានការផ្លាស់ប្តូរបែបយុទ្ធសាស្រ្ត និង សកម្មភាពចម្បង។ ការយល់បែបនេះ គឺវាចេញពី
់ ម្រត
ិ ថ្នាកទា
្ន អនុវត្តនស
៍ រើ្ទ គ្របក
់ ង
ំ អស់ (មន្ទរី ធម្មការ និង សាសនាខេត្ត
លទ្ធផលនៃទស្សនៈរបស់អក
ការិយាល័យធម្មការ និង សាសនាស្រុក ព្រះសង្ឃ អ្នកស្ម័គ្រចិត្ត អ្នកសម្របសម្រួល ក្រុមជួយ
ុ ជួយខ្លន
ំុ ន
ែ ជាអ្នកធ្វស
េ ក្តស
ខ្លន
ួ ឯង និង សមាជិកក្រម
ួ ឯង) ថាពួកគេពម
ើ ច
ី ម្រេចលើអម
ី្វ យ
ួ នៅក្នង

កម្មវិធីនោះទេ។
បើមន្ទីរធម្មការ និង សាសនាខេត្ត ជឿជាក់ថា អំណាចធ្វើការសម្រេចចិត្ត វាស្ថិតនៅក្រៅការគ្រប់
់ ក
គ្រងរបស់គាត់នោះ ដូចះេ្ន វាក៏មានន័យដូចគ្នានះេ ដែរសម្រាបអ
្ន អនុវត្តនក
៍ ម្មវធ
ិ ដ
ី ទៃទៀត នៅគ្រប់
កម្រិតទាំងអស់។ នៅខេត្តមួយចំនួន វាហាក់ដូចជាមានកិច្ចសហការជាក្រុមនៅថ្នាក់ស្រុកដែល
មានសមាសភាពជាមន្តថ
ី្រ ក
្នា ស
ុ្រ ព្រះសង្ឃ និង អ្នកស្មគ
្រ ត
ិ ។
់ ក
័ ច
្ត ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ពួកគាត់
បានធ្វើការសម្រេចចិត្តអំពីពេលវេលា និង កាលបរិច្ឆេទសម្រាប់ព្រឹត្តិការណ៍នានា ប៉ុន្តែមិនមែន
សម្រេចលើខ្លឹមសារ ឬ យុទ្ធសាស្រ្តចង្អុលទិសសកម្មភាពនោះទេ។ នៅខេត្តមួយចំនួន តាមដឹង
ពីចរិកនៃទិសដៅកម្មវិធី បានបង្ហាញឱ្យឃើញថា ពុំមានការចូលរួមចំណែកពាក់ព័ន្ធពីសំណាក់

83

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ព្រះសង្ឃ ឬ មន្តថ
ី្រ ក
្នា ស
់ ក
ុ្រ ក្នង
ុ ការងាររៀបចំផន
ែ ការសកម្មភាពឡើយ។ មានព្រះសង្ឃមួយចំនន

ែ ពាក់ពន
ើ ជាងនេះ រួមមាន
បានរៀបរាប់ពកា
ី រចូលរួមចំណក
័ ក
្ធ ង
ុ្ន កម្មវធ
ិ អ
ី ស់រយៈពេល ៣ ឆ្នាំ ឬ ច្រន
ឹ្រ កា
ិ្ត រណ៍
ការទទួលទូរស័ពទា
្ទ ក់ទងនឹងថ្ងម
ៃ ន
ុ ដែលបានចុះសួរសុខទុកដ
្ខ ល់ផះ្ទ ឬ មុនពេលរៀបចំពត
នៅតាមវត្ត និង ការណែនាំឱ្យចូលរួម។ ព្រះសង្ឃទាំងនោះគិតថា ព្រះអង្គមិនអាចតាមដានបន្ត
ចំពោះសមាជិកណាមួយនៃក្រុមជួយខ្លួនឯង ឬ ធ្វើផែនការកម្មវិធីសម្រាប់ការតាំងសម្មាធិ និង វគ្គ
ផ្តល់ដំបន
ូ ្មានរបស់ព្រះពុទ្ធបានទេ ដោយសារព្រះអង្គត្រូវបានបញ្ជូនទៅកាន់វត្តផ្សេង ហើយមិន
ី្ត ក
ុ្រ ដែលស្ថត
ប្រាកដថា ព្រះអង្គបានជួបប្រជាពលរដ្ឋដដែលជាលើកទី ២ នោះឡើយ។ មន្រថ
្នា ស
់ ក

នៅក្នុងតំណែងស្រដៀងគ្នានេះដែរ ក៏បានគិតដែរថា ពួកគាត់មិនអាចតាមដានបន្តចំពោះប្រជាពលរដ្ឋ ឬ ចូលពាក់ព័ន្ធក្នុងសកម្មភាពនានា ប្រកបដោយផ្លែផ្កានោះទេ។
មានក្រុមជួយខ្លួនឯងមួយចំនួន សកម្មខ្លាំងណាស់ ហើយតម្រង់ទិសដោយខ្លួនឯងបាន ចំពោះ
សកម្មភាពនានារបស់ពួកគេ។ កិច្ចប្រជុំ ២ លើក ក្នុងមួយត្រីមាស ជាតាកាលីករសម្រាប់ពួកគ
េអភិវឌ្ឍន៍បណ្តាញគាំទព
្រ ក
ួ គេ ហើយពួកគេបានជួបជុគ
្នា ក្រៅសកម្មភាពកម្មវធ
៉ា ទៀងទាត់
ំ នៅ
ិ យ
ី ង
បំផុត នៅក្នុងភូមិ ឬ ឃុំរបស់ខ្លួន។ ក្រុមជួយខ្លួនឯងដទៃទៀត អសកម្ម និង មិនដែលសួរសំណួរ
ឬ លើកបញ្ហាជាមួយអ្នកសម្របសម្រួលនោះទេ ឬ បើសិនជាពួកគេមានសំណួរ ឬ លើកជាបញ្ហា
ពួកគេគិតថា សំណើរបស់ពួកគេត្រូវបានច្រានចោល ដោយរំលោភបំពាន។
នៅគ្រប់កម្រិតទាំងអស់ និង ក្នុងចំណោមភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ គ្រប់គ្នាហាក់ដូចជាគិតថា មាន
េ ទៀតជាអ្នកទទួលខុសត្រវូ ហើយគ្មាននរណាម្នាកច
់ ង់ “ឱ្យមានការស្តប
អ្នកផ្សង
ី ន្ទោសនោះទេ”។
សមាជិកទាំងឡាយនៅក្នង
ុ ជួយខ្លន
់ ៀនខ្លាង
ំ ឬ មិនហ៊ានលើកបញ្ហាកង្វល់
ុ ក្រម
ួ ឯង មានការខ្មាសអ
ជាមួយគ្នា ទៅវិញទៅមក ជាមួយអ្នកសម្របសម្រួល តំណាងមន្ទីរធម្មការ និង សាសនាខេត្ត ឬ
ុ ឬ ព្រះសង្ឃនោះទេ ទោះបីជាពួកគេបានគិតថា មានគំនត
ការិយាល័យធម្មការ និង សាសនាស្រក

យោបល់ល្អៗសម្រាប់ជួយខ្លួនឯងក៏ដោយ។ ព្រះសង្ឃជាច្រើនអង្គ បានបញ្ជាក់ពីភាពមោះមុត
ែ ពាក់ពន
េ ក្តស
ើ្រ ជាង ហើយព្រះសង្ឃដែលទុកចិត្ត និង
ចូលរួមចំណក
័ ក
្ធ ង
ុ្ន ការធ្វស
ើ ច
ី ម្រេចចិតច
្ត ន
ទទួលបានការអប់រំច្រើនជាង បានចង្អុលបង្ហាញថា ព្រះអង្គមានសមត្ថភាពទទួលយកតួនាទីដ៏ធំ
ធេង ក្នុងការតាក់តែងកម្មវិធី និង ការគ្រប់គ្រងថវិកា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ព្រះអង្គមិនចង់
្ត ះទេ។ មានប្រធានមន្ទរី ខេត្ត
រំលោភលើភាពទទួលខុសត្រវូ របស់មន្ទរី ធម្មការ និង សាសនាខេតនោ

និង ជនបង្គោលមួយចំនន
ួ បានបញ្ជាកព
់ កា
ី រផ្លាសប
់ រូ្ត តិចតួចដែលពួកគេចង់ធើ្វ ឬ សកម្មភាពផ្សង
គ្នាដល
ែ ពួកគេចង់អនុវត្តន៍ ប៉ន
ែ្ត ក់ដច
់ នសមត្ថភាព ឬ ជំនាញចរចារ ដើមប្ ី
ុ ហា
ូ ជាគ្មាននរណាម្នាកមា
ធ្វើឱ្យបំណងរបស់ពួកគេចូលទៅដល់អង្គការយូនីសេហ្វនោះទេ។
បុគល
េ ្វ បានពន្យល់ថា កិចខ
ឹ្រ ប្រែងរបស់ពក
ី យ
្គ ក
ិ អង្គការយូនស
ី ហ
្ច ត
ិ ខំបង
ួ គេ ដើមប្ ជ
ួ ដល់តណា


មន្ទីរធម្មការ និង សាសនាខេត្ត ឱ្យទទួលយកអភិក្រមតាមបែបចូលរួមពីភាគីពាក់ព័ន្ធដទៃៗទៀត
កាន់តែច្រើនឡើង នៅក្នុងកម្មវិធី (នោះគឺការិយាល័យធម្មការ និង សាសនាស្រុក ព្រះសង្ឃ និង
អ្នកស្ម័គ្រចិត្ត) និង សហការកាន់តែខ្លាំងឡើងជាមួយអង្គការនានា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ
្មា វត្តមានសមាជិករបស់អង្គការយូនស
េ ្វ ក្នង
ួ កិចប
្រ នា
ំុ នានៅថ្នាកខ
េ ្ត
បើគន
ី ហ
ុ ការសម្របសម្រល
្ច ជ
់ ត
ឬ ថ្នាក់ស្រុក និង សកម្មភាពលើកកម្ពស់ការចូលរួម និង កិច្ចសហការទេនោះ គឺអភិក្រមបែបនេះ
ទំនងជានឹងមិនកើតមាននោះទេ។ ស្រដៀងគ្នានេះដែរ របាយការណ៍នានានៃកិច្ចប្រជុំពិនិត្យបូក
សរុបឡើងវិញប្រចាំឆ្នាំ បានកត់ត្រាកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងទាំងឡាយ ដើម្បីបង្កើនសមត្ថភាព និង
និរន្តរភាពកម្មវិធី។ ទាំងនេះរួមទាំងការពិភាក្សា ស្តីពីប្រសិទ្ធភាពចំណាយ និង ចំណុចគោលដៅ
េ ៗចំនន
់ មា
ស្តព
ី កា
ី រចំណាយផ្សង
ួ ២៥%។ គេបានស្នជា
ើ គំនត
ិ ឱ្យបង្កន
ើ វគ្គសម្រាបក
ុ រមានលក្ខណៈ

84

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

បែបចូលរួម និង គំនត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ នៃកច
ិ កា
្ច រពារកុមារដូចជា “ទម្រងប
់ ប
ែ បទនៃការប្តេជច
្ញា ត
ិ ”្ត សម្រាប់
អ្នកធ្វើការជាមួយកម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា ដើម្បីលើកកម្ពស់កិច្ចការពារ
សិទ្ធិកុមារ និង កិច្ចការពារកុមារ (២៤)។ នៅឆ្នាំ២០១១ អង្គការយូនីសេហ្វ បានសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើ
ការផ្ទេរភាពម្ចាស់ការរបស់កម្មវិធី ទៅឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីចៀសវាងបន្តមានទស្សនៈយល់ថា
វាជា “គម្រោងរបស់អង្គការយូនីសេហ”្វ (២៦)។ ទោះជាការវាយតម្លៃនេះ បានធ្វើឡើងតិចជាង
្រ ព្រៀង ដែលបានអនុមត
្រ ំុ ក៏ដោយ ក៏មានសញ្ញាតច
មួយឆ្នាន
ំ ក
ៃ ច
ិ ព
្ច ម
័ នៅក្នង
ុ អង្គបជ
ិ តួចណាស់ដរែ
ដែលអ្នកចូលរួម និង អ្នកអនុវត្តនទា
៍ ង
ំ ឡាយ បានគិតថា កម្មវធ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ នេះជាកម្មវធ
ិ ម
ី យ
ួ និង
មិនមែនជា “កម្មវិធីរបស់អង្គការយូនីសេហ្វ” នោះ។
ើ បានឱ្យតម្លខ
អ្នកចូលរួមជាច្រន
ៃ ស
្ព ដ
់ ល់សកម្មភាពទាំងឡាយ ដែលរួមបញ្ចល
ូ ព្រះសង្ឃកាន់ពទ
ុ ្ធ
សាសនា ចុះសួរសុខទុក្ខដល់ផ្ទះ និង មានតួនាទីនៅក្នុងការសម្របសម្រួលវគ្គតាំងសម្មាធិ ក៏ប៉ុនែ្ត
ែ ការ និង ការគ្របគ
់ ង
្រ របស់ខន
ការរៀបចំកម្មវធ
ិ ី (នោះគឺជាការធ្វផ
ើ ន
ួ្ល ) នៅពុទា
ំ ន់ទទួលបានផល
ក្នុងការពង្រឹងក្រមព្រះពុទ្ធសាសនាឱ្យធ្វើសកម្មភាពទាំងនេះ ដូចដែលកម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើម មាន
បំណងចង់បាននោះទេ។ ដើម្បីសម្រេចបាននិរន្តរភាពរបស់សកម្មភាពទាំងឡាយ ចាំបាច់គឺត្រូវ
េ ក្តស
មានការធ្វស
ើ ច
ី ម្រេចចិត្ត និង ការកសាងសមត្ថភាព ក្នង
ុ ចំណោមព្រះសង្ឃនៅតាមវត្ត។ មាន
កាលានុវត្តភាពក្នុងការផ្តល់ភាពទទួលខុសត្រូវកាន់តែច្រើន ប្រគេនព្រះសង្ឃដែលបានចូលរួម
ចំណែកពាក់ព័ន្ធក្នុងកម្មវិធីរួចទៅហើយ និង កាលានុវត្តភាពចូលរួមចំណែកពាក់ព័ន្ធពីសំណាក់
ព្រះសង្ឃកាន់តច
ែ ន
ើ្រ ឡើង តាមរយៈការរៀបចំការប្តេជច
្ញា ត
ិ រ្ត បស់កម
ុ្រ ព្រះពុទសា
្ធ
សនាជាន់ខស
្ព ់
្ ល័យពុទសា
ដែលមានលទ្ធភាពកៀរគរព្រះសង្ឃនៅតាមមហាវិទយា
្ធ សនបណ្ឌត
ិ និង បណ្តាញដទៃៗ
ទៀតរបស់ខ្លួន។
ី យ្ ការអនុវត្តតាមកម្មវធ
េ ្ត ស្រក
ុ និង វត្ត កាន់តច
ែ ន
ើ្រ ថែមទៀត
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ នៅក្នង
ុ បណ្តាខត
ដើមប្ ឱ
គេត្រូវចាប់ផ្តើមបញ្ចូលគោលបំណងរបស់ខ្លួន តាមរយៈយន្តការអប់រំព្រះពុទ្ធសាសនា ដូចជា
្ ស្ថានពុទសា
ើ អង្គបានពន្យល់ថា
វិទយា
្ធ
សនបណ្ឌត
ិ និង អនុវត្តននៅ

តាមវត្ត។ មានព្រះសង្ឃជាច្រន
ែ ចាយលុយ និង សម្ភារៈអំណោយដែលវត្តបានទទួល ឱ្យទៅប្រជាពលរដ្ឋងាយរងគ្រោះ
ព្រះអង្គចក
នៅពេលដែលព្រះអង្គចះ
ុ ជួយខ្លន
ុ សួរសុខទុកព
្ខ ក
ួ គេដល់ផះ
្ទ ។ ជាញឹកញាប់ សមាជិកក្រម
ួ ឯង និង
់ ប្រអប់បម
្រ ល
ូ ប្រាកវ់ ភា
ព្រះសង្ឃ បានចង្អល
ុ ប្រាបថា
ិ គទាន ដែលបិទស្លាកសញ្ញាបញ្ជាកថា
់ សម្រាប់
“ក្រម
ុ ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍” នៅតាមវត្ត បានទទួលអំណោយតិចតួចណាស់
្មា អំណោយសោះពីឧបាសក-ឧបាសិកាដែលបានមកវត្ត។ ពួកគេជឿជាក់ថា
និង ក្នង
ុ ករណីខះ្ល គឺគន
មានទស្សនៈមួយគឺថា ក្នុងចំណោមសមាជិកក្នុងសហគមន៍ គឺក្រុមប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយ
ែ ជាតម្រវូ ការរួចស្រេចហើយ ពីកម្មវធ
មេរោគអេដស៍ បានទទួលនូវអ្វដ
ី ល
ិ នា
ី នាដូចជា គំនត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម

ថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលដទៃទៀត និង ការឆ្លើយតបនានារបស់
រាជរដ្ឋាភិបាល។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ព្រះសង្ឃមួយចំនួន បានធ្វើការសម្រេចចិត្ត មិនដាក់
ប្រអប់អំណោយសម្រាប់ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ ដាច់ដោយឡែកនោះទេ
ហើយបានប្រប
ើ ស
្រា អ
់ ណោ
់ នក្រក
ី ទ
្រ ទៅ


យសម្រាបជ
ផ្តលទៅ
់ ឱ្យប្រជាពលរដ្ឋងាយរងគ្រោះ ដែល
រងផលប៉ះពាល់ដោយមេរោគអេដស៍។ បើសិនជាកម្មវិធី កំណត់ឱ្យច្បាស់ឡើងវិញនូវចំណុចដៅ
របស់ខ្លួន ទៅលើប្រជាពលរដ្ឋងាយរងគ្រោះបំផុត ដែលក្នុងនោះមេរោគអេដស៍អាចជាកត្តាមួយ
ដូចដែលបានពិភាក្សានោះ ការបែងចែកប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្រ ធៀបនឹងក្រុមប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅ
ជាមួយមេរោគអេដស៍ វាទំនងជាអាចមានបញ្ហាតែបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ។

85

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ការងារពាក់ព័ន្ធនឹងកិច្ចការពារកុមារ
កម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមថា្នក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា បានបង្ហាញរួចមកហើយថា ខ្លួនអាចទទួលយក
អភិកម
្ច រពារសិទក
ិ្ធ មា
ុ រ ដូចជាសិទក
ិ្ធ មា
ុ រ ជាដើម។
្រ ជាក់លាក់ និង មានគោលដៅឆ្ពោះទៅរកកិចកា
បច្ចប
ុ ប្ ន្ននះ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ កំពង
ុ លើកកម្ពសក
់ ច
ិ កា
្ច រពារកុមារ តាមរយៈការគាំទក
េ កម្មវធ
្រ មា
ុ រងាយ
រងគ្រោះ នៅក្នុងវគ្គទៀងទាត់នានា។ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំទាំងនេះ គេបានផ្តល់ឱ្យកុមារនូវសារផ្តល់
ព័តមា
៌ នសំខាន់ៗ ស្តព
ី ស
ី ទ
ិ រិ្ធ បស់កមា
ុ រ និង ផ្តលដ
់ ប
ំ ន
ូ ន
ី ដ
ី្វ ល
្មា អំពអ
ែ ពួកគេគរួ ជ្រស
ើ យកជាអាទិភាព
ឧទាហរណ៍ ដូចជាការអប់រំរបស់កុមារ ជាដើម។
ស្របពេលជាមួយគ្នានះេ ដែរ ព្រះសង្ឃមួយចំនន
ួ ក៏បានលើកឡើងផងដែរ ពីបញ្ហានានានៃភាពពាក់
ព័ន្ធនឹងកិច្ចការពារកុមារ ដែលគេអាចទាញយកជាប្រយោជន៍បាន និង ដែលអាចធ្វើតាមបាន នៅ
ទូទាំងកម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមទាំងមូល។ ករណីដែលពិសេសគឺ មានព្រះសង្ឃមួយចំនួនបានលើក
ឡើងពីទម្រង់នៃការគាំទ្រផែក
្ន ចិត្តសាស្រ្តដល់កុមារ ដែលផ្តោតទៅលើការលើកកម្ពស់ជំនាញជា
មាតាបិតា ក្នង
ុ ចំណោមមនុសស្ ពេញវ័យឱ្យកាន់តប
់ ត
័ មា
៌ ន
ែ ស
្រ រើ ឡើង។ បែបនេះរួមមាន សារផ្តលព
ើ្វ ម
ី្វ យ
ួ និង ការស្តាបយោ
បល់
សំខាន់ៗអំពកា
ី រលើកទឹកចិតដ
្ត ល់កមា
ុ រ ដើមប្ ជ
ី ម្រញ
ុ ពួកគេឱយ្ ចង់ធអ

របស់ពក
ួ គេ។ នេះវាហាក់ដច
ូ ជាកើតមានជាលក្ខណៈក្រៅផវូ្ល ការ នៅពេលព្រះសង្ឃចុះសួរសុខទុក្ខ
គ្រសា
្ខ ល់ផះ
្ទ និង សារផ្តលព
់ ត
័ មា
៌ នសំខាន់ៗទាំងនេះ អាចត្រវូ បាន

រតាមផ្ទះ។ ការចុះសួរសុខទុកដ
ព្រះសង្ឃបញ្ជូនទៅដល់ប្រជាពលរដ្ឋនៅតាមវត្តទាំងអស់យ៉ាងងាយ បើសិនជាគេពុំទាន់បានធ្វើ
ដូច្នេះទេនោះ។
ើ ចំណះ
់ ង្កន
េ ដឹងរបស់ពះ
្រ អង្គ លើការងារការពារ
ព្រះសង្ឃក៏មានកាលានុវត្តភាពផងដែរ សម្រាបប
កុមារ សម្រាប់ផ្តល់ព័ត៌មានឱ្យកាន់តែមានប្រយោជន៍ថែមទៀត។ ឧទាហរណ៍ដូចជា ព័ត៌មានអំពី
សិទ្ធិកុមារ ដែលបានផ្តល់ទៅឱ្យមាតាបិតារបស់កុមារ រួមទាំងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ថា កុមារមាន
សិទ្ធិទទួលបានឈ្មោះផងដែរ។ ប៉ុនែ្ត ពុំទាន់ច្បាស់លាស់ទេថា តើព្រះសង្ឃបានយល់ច្បាស់គ្រប់
គ្រាន់ហើយឬនៅ ពីដំណើរការចុះអត្រានុកូលដ្ឋានរបស់កុមារឬអត់នោះ និង ថាតើព្រះសង្ឃអាច
មានលទ្ធភាពផ្តល់ព័ត៌មានដែលមានប្រយោជន៍ ថាតើត្រូវចុះអត្រានុកូលដ្ឋានយ៉ាងដូចម្តេច និង
នៅពេលណា។
ួ ចំនន
ួ ទៀតទាក់ទន
ិ នឹងកិចកា
្ច រពារកុមារ ដែលកម្មវធ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ដោះស្រាយ
នៅមានបញ្ហាមយ
ដោយផ្ទាល់រួចទៅហើយ និង ថាគំនិតផ្តួចផ្តើមនេះ អាចដោះស្រាយនៅពេលអនាគត ៖

87

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

សេចក្តីសន្និដ្នាន
គោលបំណង និង សកម្មភាពនៃកម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា បានបង្ហាញនូវ

ភាពពាក់ពន
័ ក
្ធ ម្រត

នឹងបរិបទគោលនយោបាយជាតិ ទាំងការឆ្លយ
ើ តបប្រយទ
្ធ ង
ឹ មេរោគ
ិ ខ្ពសទៅ
ុ ន
្នា ដ
់ ក
ឹ នាំសាសនា។ សកម្មភាពទាំងនេះ បានទទួលស្គាល់យង
៉ា សំខាន់
អេដស៍ និង តួនាទីរបស់ថក
នូវទីកន្លែង ដែលក្រុមប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ ពីមុនមកធ្លាប់ងាយរងគ្រោះ

ដោយសារត្រូវគេដាក់ឱ្យនៅឯកោ និង មានការមាក់ងាយច្រើន។ ចាប់តាំងពីមានការចាប់ផ្តើម
ដំបង
ូ របស់កម្មវធ
ិ ន
ី ះ
ុ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពជា
ុ បានផ្លាសប
់ រូ្ត គួរឱ្យ
េ មក បរិបទមេរោគអេដស៍នៅក្នង

្ធ ការផ្សព្វផសា
៌ ន និង អភិកម
ុ គោលដៅ ដែលអនុវត្តន៍
្ យព័តមា
្រ ពត៌មានចំណច
កត់សម្គាល់។ យុទនា
ដោយអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភបា
ិ ល និង កម្មវធ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ដូចជាគំនត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ
្រ ពុទ្ធ

សាសនា ជាដើម បានចូលរួមបង្កន
ើ ការយល់ដង
ឹ យ៉ាងស៊ជ
ី ម
ី រោ
ី ម្រៅ ស្តព
េ គអេដស៍ និង ការចម្លង

មេរោគអេដស៍ ក្នុងចំណោមប្រជាពលរដ្ឋទូទៅយ៉ាងច្រើនក្រៃលែង។ សកម្មភាពនេះ ទទួលបាន
មកវិញនូវការលុបបំបាត់ភាពភ័យខ្លាចយ៉ាងច្រន
ុ ចំណោមប្រជាពលរដ្ឋដល
ើ ក្នង
ែ ត្រវូ បានគេមាក់

ងាយ និង រើសអើង ជាមួយក្រុមប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ ដោយការភាន់ច្រឡំ

ិ ច
ី ម្លងមេរោគអេដស៍។ ទោះបីជាអាកប្បកិរយា
ិ មាក់ងាយ និង រើសអើង ទទួលបានជ័យជំនះក្តី
អំពវី ធ
ក៏អក
្ន ចូលរួមទូទៅ នៅក្នង
ុ ការវាយតម្លន
ៃ ះ
េ បានអះអាងថា ពួកគេបឈ
្រ មនឹងភាពលំអៀងតិចតួច

ជាពិសស
ុ តំបន់ជនបទ និង តំបន់ដាច់សយា
៌ នតិចតួចដែរ ព្រោះ
េ នៅក្នង
្រ ល ដែលទទួលបានព័តមា

ុ បរិបទនេះ ភាពជាអ្នកដឹកនាំកង
ុ្ន
ពួកគេជាក្រម
ុ ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍។ នៅក្នង
ព្រះពុទសា
្ធ សនា នៅតែមានតួនាទីកង
ុ្ន ការធានាឱ្យបានថា ក្រម
ុ ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគ
អេដស៍ ត្រូវបានសហគមន៍ទាំងឡាយទទួលយក ក៏ប៉ុនែ្ត មានកាលានុវត្តភាពមួយបង្ហាញខ្លួនឯង

ិ ន
ី ះេ ត្រវូ ពាក់ពន
័ ឱ
្ធ យ្ បានកាន់តច

ថា កម្មវធ
ែ ន
ើ្រ ជាមួយសមាជិកសហគមន៍ដល
ែ ងាយរងគ្រោះបំផត

ទាំងនោះ ដោយហេតុផលមួយចំនួន ហើយនិងថា មេរោគអេដស៍ មិនមែនជាលក្ខខណ្ឌតែមួយ

គត់សម្រាប់ដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងសកម្មភាពនានានោះទេ។ បែបនេះ ក៏ជួយបញ្ឈប់បានផងដែរនូវ

ការមានអារម្មណម
៍ ន
ិ ល្អពស
ី ណា

ក់សមាជិកសហគមន៍មយ
ួ ចំនន
ួ ដែលធ្លាបមា
់ នចំពោះក្រម
ុ ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ និង ដែលបានត្រូវគេយល់ថា បានទទួលការថែទាំព្យាបាល
្ត អ
ី ង្គការមិនមែនរដ្ឋាភបា
ិ លនានា និង ការឆ្លយ
ើ តបដទៃៗទៀត មិនថាប្រជាពលរដ្ឋ
យ៉ាងពេញចិតព

ដែលមានជម្ងឺផ្សេងៗគ្នា ឬ ដែលក្រីក្រជាងគ្នា នៅសហគមន៍នោះទេ។ សកម្មភាពរបស់កម្មវិធី គំ

និតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា សំដៅលើប្រជាពលរដ្ឋដែលមានប្រាក់ចំណូលទាប
បំផុត និង ដែលជាញឹកញាប់រងផលប៉ះពាល់ពីឥទ្ធិពលនៃមេរោគអេដស៍ និង មូលហេតុនៃភាព

ងាយរងគ្រោះ ជាទូទៅ ដែលមានន័យថា ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋងាយរងគ្រោះបំផុត និង កំពុងរស់នៅ

ជាមួយ និង ទទួលរងផលប៉ះពាល់ពីមេរោគអេដស៍ នឹងត្រូវបានគេបន្តដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងកម្មវិធី
បើទោះជាមានវិធានការច្រើនទៀត សម្រាប់ភាពងាយរងគ្រោះ ត្រូវបានដាក់រួមបញ្ចូលទៅក្នុង

លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យសម្រាប់ជ្រើសរើសក៏ដោយ។

ប្រសិទ្ធភាពដែលគំនិតផ្តួចផ្តើមនេះ មានទៅលើក្រុមប្រជាពលរដ្ឋងាយរងគ្រោះបំផុតមួយចំនួន

កំពង
ុ រស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ ទំនងជាមានលក្ខណៈខ្លាង
់ រ្ង មែនទែន។ ការដែលព្រះសង្ឃ
ំ ធ្ងនធ
បានបង្ហាញពីការទទួលស្គាល់ប្រជាពលរដ្ឋទាំងនេះ គឺបានធ្វើឱ្យមានភាពជឿជាក់លើខ្លួនឯងប្រែ

ប្រួលច្រើន ក្នុងចំណោមប្រជាពលរដ្ឋទាំងនេះ។ ការមាក់ងាយខ្លួនឯងនៅតែជាបញ្ហានៅឡើយ

នៅក្នង
ុ ចំណោមប្រជាពលរដ្ឋភាគច្រន
ុ កា
ុ្ន ទម្រងជា
ំ សម្មាធិ ផ្តល់
ើ ប៉ន
ែ្ត រគាំទខា
្រ ងស្មារតីកង
់ វគ្គតាង
ឱ្យអ្នកចូលរួមនូវផ្លវូ ដ៏មានប្រយោជន៍មយ
ួ សម្រាបទ
ឹ មាំជាងមុន ទាំងនៅក្នង

់ ទួលបានអារម្មណរ៍ ង

ពេលតាំងសម្មាធិ និង ទាំងចន្លោះពេលសម្មាធ។
ិ បច្ចក
េ ទេសតាំងសម្មាធិ និង ទស្សនៈវិជព
្ជា ះ
្រ ពុទ្ធ

់ ងដែរដូចជា
សាសនា ក៏ជយ
ួ ដល់សមាជិកសហគមន៍កាត់បន្ថយឥរិយាបថប្រកបដោយគ្រោះថ្នាកផ
ការប្រអ
ើ ង
ិ សា
ុ គ្រសា
ើ បាយមុខផ្សង
ើ ព
ំ ហ
្ ក្នង
ួ រ និង អំពអ
េ ៗដូចជា ល្បង
ែ ស៊ស
ី ង ជាដើម។ ការគាំទ្រ ជា

89

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ប្រាក់វាមានតម្លៃមិនអាចកាត់ថ្លៃបានទេ សម្រាប់សមាជិកក្រុមជួយខ្លួនឯងដែលក្រីក្របំផុត និង
កុមារងាយរងគ្រោះបំផុត។ ជាញឹកញាប់ គឺពួកគេបានចំណាយប្រាក់នេះសម្រាប់ទិញស្បៀង

អាហារដែលជាតម្រូវការចាំបាច់ខ្លាំង និង ទំនិញផ្សេងៗទៀត សម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងផ្ទះ និង មាន
់ ះ
េ ធ្វវើ ន
់ ណ
ប្រជាពលរដ្ឋចន
ំ ន
ួ តិចតួច បានយកប្រាកន
ិ យោ

គលើគម្រោងបង្កន
ើ ប្រាកច
ំ ល
ូ ។ ទោះ
ជាយ៉ាងនេះក៏ដោយ ជាទូទៅ ការគាំទជា
្រ ថវិកា អាចមានបញ្ហាបឈ
្រ មខ្លះៗ ជាពិសស
េ គឺដោយសារ

ថា ស្ថានភាពហិរញ្ញវត្ថុវាពុំមែនជាភាពងាយរងគ្រោះ ដែលមានសម្ពាធខ្លាំងចំពោះសមាជិកមួយ

ុ្រ ជួយខ្លន
េ ទៀតជាមួយនឹងការគាំទជា
្រ
ចំនន
ួ នៃកម
ួ ឯង បើបៀ្រ បធៀបនឹងអ្នកដទៃ។ បញ្ហាមយ
ួ ផ្សង

់ រែ នោះគឺ ការបែងចែកប្រាកទៅ

ិ ធ្វឱ
ែ រុញរា
ប្រាកដ
ឱ្យអ្នកចូលរួមក្នង
ុ ចំនន
ួ មានកម្រត
ើ យ្ អ្នកចាត់ចង

ក្នង
ុ ការចុះទៅជួបប្រជាពលរដ្ឋជាទ្រងទ
ំ សម្មាធិ និង កិចប
្ច ជ
ួ ឯង
់ យ
្រា ធំនៅតាមវគ្គតាង
្រ ក
ំុ ម
ុ្រ ជួយខ្លន

ដើម្បីចៀសវាងស្ថានភាពមួយ ដែលមានប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួនបានទទួលសាច់ប្រាក់ និង មាន
មួយចំនួនទៀតមិនបានទទួល។

ើ ទៀត សម្រាបកា
់ ររៀនសូតនៅ
្រ ក្នង
មានកាលានុវត្តភាពច្រន
ុ កម្មវធ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ នេះ។ គុណភាព
នៃសកម្មភាព និង លទ្ធផលរបស់សកម្មភាព មានការប្រែបល
ួ្រ យ៉ាងធំធង
េ និង អាស្រយ
័ លើជនា
ំ ញ

អ្នកអនុវត្តន៍ និង ការរំពឹងទុករបស់អ្នកចូលរួម។ ក្នុងចំណោមអ្នកចូលរួមជាមួយការវាយតម្លៃនេះ

ើ ពីបគ
់ និង ពីកម
ុ្រ នានា ដែលស្ថានភាពសេដក
្ឋ ច
គឺមានឧទាហរណ៍ជាច្រន
ុ ល
្គ ម្នាកៗ
ិ ្ច និង ភាពងាយ

រងគ្រោះរបស់ពួកគេ បានល្អប្រសើរជាងមុនគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ទោះបីជាញឹកញាប់ ទម្រង់បង្កើន
ប្រាក់ចំណូលមានទ្រង់ទ្រាយតូចក៏ដោយដូចជា ការចិញ្ចឹមសត្វជាដើម និង មានករណីមួយដែល

្រា ច
់ ន
ើ្រ គួរសម យកទៅទិញម៉ត
ុ ដែលមានចំណះ
េ ដឹង
បានខ្ចប
ី ក
ូ ស
ូ ម្រាបរ់ ត់ឌប
ុ ។ ក្នង
ុ ចំណោមក្រម
ែ ហរិញវ្ញ ត្ថុ គឺអក
ើ ស
្រា ធ
់ នធាននានាក្នង
ុ បានប្រសរើ ដូចជា អង្គភាព
្ន អនុវត្តនអា
៍ ចប្រប
ុ ស្រក
ទាបផ្នក
ូ្រ រិ ញ្ញវត្ថុ និង ជំនាញរបស់អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភបា
មីកហ
ិ លដទៃទៀត។ នៅក្នង
ុ កម្មវធ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម

ើ សម្រាបក
់ ម
ុ្រ ជួយខ្លន
ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំកង
ុ្ន ព្រះពុទសា
្ធ សនា គឺមានកាលានុវត្តភាពជាច្រន
ួ ឯង ដែលបាន

ជោគជ័យ ចែករំលែកបទពិសោធន៍ និង ជំនាញរបស់គេទៅឱ្យក្រុមដទៃទៀត។

សមត្ថភាពរបស់កម្មវធ
ែ មានកាលានុវត្តភាពមួយចំនន
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ នេះ បង្ហាញពីតប
ំ ន់ដល
ួ ដើមប្ ី
េ ក្តស
ផ្លាសប
់ រូ្ត ការធ្វស
ើ ច
ី ម្រេចចិតក
្ត ង
ុ្ន ការបង្កន
ើ និរន្តរភាពសកម្មភាព និង ផលប៉ះពាល់ទាង
ំ ឡាយ
្រ ៀងៗគ្នាដទៃទៀត ឃើញថាថ្លច
ៃ ណា
របស់ពក
ួ គេ។ ប្រៀបធៀបនឹងកម្មវធ
ិ ស
ី ដ

យលើសកម្មភាព

វាហាក់ដូចជាថ្លៃជាង ព្រោះកម្មវិធីយកមន្ទីរធម្មការ និង សាសនាខេត្ត ធ្វើជាមជ្ឈមណ្ឌលសម្រាប់

ិ ត្រវូ បានបង្កត
់ នា
អនុវត្ត ហើយពួកគេមន
ើ សម្រាបពា
ំ ស
ំ កម្មភាពបែបនេះនោះទេ។ ដោយសារបែប

នេះ សូមប្ ត
ី ក
ែ ង
ុ្ន ចំណោមមន្ទរី ធម្មការ និង សាសនាខេត្ត ដែលបានប្តេជច
្ញា ត
ិ ខ
ំ្លា បំផត
្ត ង
ុ ក៏វសា
ិ លភាព

នៅមានកំណត់ដរែ ក្នង
ុ ការកាត់បន្ថយថ្លច
ៃ ណា

យលើការអនុវត្ត។ ជាមួយនឹងសមត្ថភាពមានកម្រត

គឺមន្ទីរធម្មការ និង សាសនាខេត្ត បានខិតខំប្រឹងប្រែងអស់ពីលទ្ធភាពដើម្បីអនុវត្តន៍កម្មវិធី ប៉ុនែ្ត
ការរំពឹងថា ពួកគេអនុវត្តន៍សកម្មភាពបន្ថែមនៅក្នុងវត្ត តាមរយៈការកសាងសមត្ថភាពព្រះសង្ឃ

នោះ វាហាក់ដូចជាស្ថិតនៅក្រៅផ្នែកទទួលខុសត្រូវរបស់ពួកគេ។ ភាពម្ចាស់ការលើកម្មវិធីគំនិត
ផ្តច
ែ លើពះ
្រ សង្ឃដែលអនុវត្តនស
ី យ្ កាន់តមា
ែ នប្រសទ
ិ ភា
ួ ផ្តម
ើ នេះ គឺតវូ្រ ពឹងផ្អក
៍ កម្មភាព ដើមប្ ឱ
្ធ ព

ថែមទៀត។ ជាមួយគ្នានេះដែរ ដើម្បីបង្កើននិរន្តរភាពកម្មវិធី និង លទ្ធផល គឺសមត្ថភាពស្ថាប័ន

ចាំបាច់តវូ្រ ផ្តោតលើកម
្រ ព្រះពុទសា
ី ស
្ធ សនា ដែលមានសមត្ថភាពជាអ្នកដឹកនាំដម
ើ ប្ ផ
្លា ប
់ រូ្ត អាទិភាព

កម្មវិធីនៅក្នុងបណ្តាញការងារ និង តាមរយៈប្រព័ន្ធអប់រំរបស់ខ្លួន។

ជារួម គឺកម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនានេះ បានធ្វើឱ្យមានភាពខុសគ្នាជាច្រើន

ទៅដល់អ្នកចូលរួមរបស់ខ្លួន។ ការងារប្រឈមចម្បងៗចំពោះការបន្តនិរន្តរភាពរបស់ខ្លួន គឺភាព

ែ លើជន
ពឹងផ្អក
ំ យ
ួ ថវិកាពីខាងក្រៅនាពេលបច្ចប
ុ ប្ ន្ននះេ និង មានការអនុវត្តតច
ិ តួចណាស់ ដែលគេ
បានធ្វើនៅតាមវត្ត ព្រោះខ្វះការធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្ត និង ភាពម្ចាស់ការក្នុងចំណោមព្រះសង្ឃ។

មានសក្តានព
ុ ល អាចប្រែក្លាយទៅជាការអនុវត្តនៅក្នង

ុ គោលនយោបាយព្រះពុទសា
្ធ
សនាកម្រត

90

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ថ្នាកជា
់ តិបាន (តាមរយៈមហាវិទយា
្ ល័យពុទសា
្ធ សនបណ្ឌត
ិ ) និង តាមវត្ត។ វាអាចនឹងផ្តលប
់ យោ
្រ
ជន៍
្រ ពលរដ្ឋចន
ើ្រ ជាង ដោយផ្តោតគោលបំណងសំដៅលើការជួយឱ្យប្រជាពលរដ្ឋ កាត់បន្ថយ
ដល់បជា

ភាពងាយរងគ្រោះរបស់ពួកគេ ដើម្បីឱ្យអ្នកចូលរួមអាចរីកចម្រើនបានជាដំណាក់ៗ ឆ្ពោះទៅរក

ី យ្ គេអាចដាក់បញ្ចល
ភាពទុកចិតខ
្ត ន
ួ្ល ឯង និង ដើមប្ ឱ
ូ សមាជិកសហគមន៍ដទៃៗទៀត ដែលត្រវូ ការ

ការគាំទ្រចាំបាច់ទៅក្នុងកម្មវិធី ក្នុងពេលណាមួយ។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះដែរ ការធ្វើវិនិយោគ
ដោយអ្នកផ្តល់ជំនួយខាងក្រៅ ចាំបាច់គឺត្រូវផ្តោតលើការចាប់ផ្តើមអនុវត្តន៍ និង កៀរគរព្រះសង្ឃ

នៅក្នុងវត្ត ដើម្បីឱ្យគេអាចបន្ថយថវិកាជំនួយពីខាងក្រៅបាន។ អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល ដែល

ជាផ្នែកមួយនៃកម្មវិធី ប៉ុន្តែទើបនឹងបានចាកចេញពីគំនិតផ្តួចផ្តើមនោះ បានប៉ាន់ប្រមាណថា

សកម្មភាពទាំងឡាយ បានបន្តធនៅ
ើ្វ តាមវត្ត ក្នង
ុ ស្រក
ួ្ល មានសមត្ថភាពត្រម
ុ របស់ខន
ឹ កម្រត
ិ ៧៥%
ដែលបានទទួលជោគជ័យក្រោមជំនួយថវិកាពីខាងក្រៅ។ អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលទាំងនោះ

ធ្វើឱ្យមានការកាត់បន្ថយបានចំនួន ២៥% នៃព្រះសង្ឃដែលចាកចេញពីវត្ត និង គ្មានអ្នកជំនួស។
បែបនេះបង្ហាញថា អាចបន្តសកម្មភាពនានានៅក្នុងទម្រង់ខ្លះ ដោយគ្មានថវិកាជំនួយពីខាងក្រៅ

បាន បើសិនជាព្រះសង្ឃមានតួនាទីក្នុងការសម្របសម្រួល និង ការធ្វើសេចក្តីសម្រេចនានា។

91

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

អនុសាសន៍
អនុសាសន៍បន្តបន្ទាប់ត្រូវបានអភិវឌ្ឍន៍ ដោយមានការពិគ្រោះយោបល់ជាមួយតំណាងក្រសួង

ធម្មការ និង សាសនា ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំកង
ុ ្ន សាសនាព្រះពុទ្ធ និង បុគល
្គ ក
ិ អង្គការយូនស
ី ហ
េ នៅ
្វ ការិយាល័យ

ថ្នាកជា
់ តិ និង ថ្នាកក

ំ ន់ៗ សម្រាប់

្រោ ជាតិ។ ខណៈដែលអនុសាសន៍កត់សម្គាល់នវូ អ្នកដើរតួសខា
ួ គេនោះ ជាការសំខាន់គត
ឺ វូ្រ កត់សម្គាល់ថា អនុសាសន៍ទាង
ំ ឡាយ ត្រវូ រួមបញ្ចល

ការអនុវត្តរបស់ពក
គ្នា និង ប្រទាក់ក្រឡាគ្នាទៅវិញទៅមក។

ក្រសួងធម្មការ និង សាសនា
ដើម្បីបង្កើនភាពពាក់ព័ន្ធ
ក្រសួងធម្មការ និង សាសនា មានកាលានុវត្តភាពពិនិត្យឡើងវិញ និង កែលម្អគំនិតផ្តួចផ្តើមនេះ

ឡើងវិញ ដើមប្ ប
ើ ភាពពាក់ពន
័ រ្ធ បស់វា និង នាំយកឥទ្ធព
ិ លដល់សហគមន៍ងាយរងគ្រោះ តាម
ី ង្កន
វិធីដែលចំណាយតិចមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ ដើម្បីផ្តួចផ្តើមឱ្យមានដំណើរការនេះបាន គឺគេបាន

សំណូមពរដូចខាងក្រោមនេះ ៖
១.

ក្រសួងធម្មការ និង សាសនា គួរចែករំលែក និង ពិភាក្សារាល់គំហ៊ើញពីការវាយតម្លៃនេះ

ដែលនឹងផ្តល់កាលានុវត្តភាពសម្រាប់ពិចារណា និង រៀបចំទិសដៅថ្មីសម្រាប់កម្មវិធី ដើម្បី
ដោះស្រាយភាពងាយរងគ្រោះមួយចំនួនដែលរួមបញ្ចូល ប៉ុន្តែមិនកំណត់ចំពោះតែមេរោគ

អេដស៍នោះទេ។
២.

ើ្វ រផ្លាសប
់ រូ្ត ចម្បងៗបានចំពោះកម្មវធ
ិ ី គឺកស
ដើមប្ ធ
ី កា
្រ ង
ួ ធម្មការ និង សាសនា អាចប្រប
ើ ស
្រា ់
ដំណើរការពិគ្រោះយោបល់បែបនេះ សម្រាប់ណែនាំបង្ហាញនូវអន្តរកាល តាមរយៈភាពជា

ដៃគូ ពិគះ
័ ទា
្ធ ង
ំ អស់ ជាពិសស
្ធ សនា
្រោ យោបល់ ជាមួយគ្របភា
់ គីពាក់ពន
េ គឺកម
្រ ព្រះពុទសា

អ្នកផ្តល់ ការគាំទ្របច្ចេកទេសដូចជា អង្គការយូនីសេហ្វ ថ្នាក់ដឹកនាំសាសនាដទៃទៀត និង

ដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ផ្សេងៗទៀត។
ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាព

សមាសធាតុមយ
ួ ចំនន
ួ នៃកម្មវធ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ នេះ បានបង្ហាញថា មានប្រសទ
ិ ភា
្ធ ពខ្លាង
ំ ក្នង
ុ ការផ្តល់

់ មាជិកសហគមន៍ដល
ែ ងាយរងគ្រោះ ហើយក្រសង
ួ ធម្មការ និង សាសនា អាច
លទ្ធផលសម្រាបស

ី ង្កន
ផ្តោតទៅលើ និង កំណត់អាទិភាពសភាវទាំងនេះ ដើមប្ ប
ើ ការឆ្លយ
ើ តបរបស់ខន
ួ្ល ជារួម ចំពោះ

សហគមន៍។ ដើម្បីចាប់យកផលប្រយោជន៍ពីសមាសធាតុកម្មវិធីបានប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព
បំផុត គឺគេមានសំណូមពរមួយចំនួនដូចខាងក្រោមនេះ ៖

៣. ក្រសួងធម្មការ និង សាសនា អាចផ្តោតលើការកៀរគរព្រះសង្ឃកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា ឱ្យ
បន្ត (និង ពង្រក
ី ) ការគាំទខា
្រ ងស្មារតី ដែលគេបានបង្ហាញថា មានប្រសទ
ិ ភា
្ធ ពខ្ពសក
់ ង
ុ្ន ការ
ដោះស្រាយស្ថានភាពចិត្តសាស្ត្ររបស់សមាជិកសហគមន៍ និង ការកាត់បន្ថយការមាក់ងា
យពាក់ព័ន្ធនឹងមេរោគអេដស៍ និង ជម្ងឺអេដស៍។

៤.

ក្រសួងធម្មការ និង សាសនា អាចជម្រុញលើកទឹកចិត្តឱ្យមានការចម្លងតាមវិធីសាស្រ្ត មាន

ភស្តុតាងច្បាស់លាស់ ដែលកាត់បន្ថយភាពងាយរងគ្រោះ ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចដូចជា វិធីសាស្រ្ត

93

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ដែលក្រម
ុ សកម្មជយ
ួ ខ្លន
ួ ឯង បានបង្ហាញទាក់ទងនឹងការរៀបចំខន
ួ្ល ឯង និង ពឹងផ្អក
ែ លើខន
ួ្ល ឯង
ទៅដល់អ្នកចូលរួមមានស្រាប់ទាំងអស់ និង រៀបចំឱ្យបានរឹងមាំនៅក្នុងកម្មវិធីរៀបចំជាថ្មី។
៥.

តាមរយៈការធ្វឱ
ើ យ្ ភាពជាដៃគប
ូ ប
ែ យុទសា
្ធ ស្រ្ត មានប្រយោជន៍ជាមួយដៃគអ
ូ ភិវឌ្ឍន៍ និង ដៃគូ
ជាថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំសាសនាដទៃៗទៀត គឺកម្មវធ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ នេះ មានសក្តានព
ុ លអាចផ្សាភ្ជាប់
នូវសកម្មភាពនានារបស់ខ្លួន ជាមួយសកម្មភាពរបស់ដៃគូដទៃទៀត និង បង្កើនឱ្យកាន់តែ
ច្រើនថែមសម្រាប់សហគមន៍។

៦.

ដោយការប្រប
ើ ស
្រា អ
់ ភិកម
្រ ថ្មម
់ នុវត្តនគ
ិ ផ
ី យ
ួ សម្រាបអ
៍ ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ នេះ មានកំណន
ើ ប្រសទ
្ធ ល
ួ អាចផ្តលធ
(អនុសាសន៍ទី ៦ និង ទី ៧) ក្រសង
់ នធានដោយផ្ទាលឡ
់ ង
ើ វិញ នៅក្នង
ុ រង្វងត
់ ប
ំ ន់
្ត ម្មវធ
ែ មានស្រាប់ ដើមប្ ប
ី ង្កន
គោលដៅក្នង
ុ ភូមសា
ិ ស្រក
ិ ដ
ី ល
ើ ការចូលរួមរបស់អក
្ន អនុវត្តន៍ និង
សមាជិកសហគមន៍។

ែ ជ
ី៊ ម្រៅថម
ែ ទៀតនោះ
៧. មធ្យោបាយពិនត
ិ យ្ តាមដានឥទ្ធព
ិ លនៃកម្មវធ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ឱ្យកាន់តស
ំ យ្ ប្រស
ើ ច
ូ នាករ និង ចំណច
ែ លើលទ្ធផលជាជាងសូចនាករ
គឺអាចនឹងណែនាឱ
ុ គោលដៅ ផ្អក
និង ចំណុចគោលដៅផ្អែកលើធាតុចេញ ដែលនឹងអនុញ្ញាតឱ្យក្រសួងធម្មការ និង សាសនា
្រា ន្ថម
ែ ទៀត និង លើកកម្ពសឥ
កត់តប
់ ទ្ធព
ិ លដែលទទួលបានជោគជ័យនៃគន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ នេះ។
៨.

តាមរយៈការចូលរួមចំណក
ែ ពាក់ពន
័ ជា
្ធ មួយដៃគអ
ូ ភិវឌ្ឍន៍ និង ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំសាសនាដទៃទៀត
ក្រសួងអាចចែករំលែកបទពិសោធន៍នៃឥទ្ធិពលដែលទទួលបានជោគជ័យ ពីគំនិតផ្តួចផ្តើម
្រ ក
ី ម្មវធ
់ ក
េ ទៀតឱ្យអនុវត្តនអ
្រ មាន
នេះ និង ការរៀនសូតព
ិ ី សម្រាបល
ើ ទឹកចិតអ
្ត ក
្ន ផ្សង
៍ ភិកម
ប្រសិទ្ធភាពទាំងនេះ ដើម្បីគាំទ្រខាងស្មារតី។

ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធផល
ការចំណាយច្រន
ើ លើការអនុវត្ត ត្រវូ បានក្រសង
ួ ធម្មការ និង សាសនា គូសបញ្ជាកថា
់ វាជាលទ្ធផល
នៃសច
េ ក្តត
ី វូ្រ ការឱ្យមានធនធានមនុសស្ ពាំនាគ
ំ រំ ន
ូ ក
ៃ ម្មវធ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ បច្ចប
ុ ប្ ន្ននះ
េ និង ដែលជា
បន្ទុកបន្ថែមលើការងាររបស់មន្ទីរធម្មការ និង សាសនាខេត្ត។ ក្រសួងមានកាលានុវត្តភាពធ្វើឱ្យ
គំនិតផ្តួចផ្តើមនេះមានរូបរាងជាថ្មី តាមរយៈដំណើរការពិគ្រោះយោបល់ដែលបានស្នើឡើងខាង
លើ (អនុសាសន៍ទី ១ និង ទី ២) ដើម្បីកាត់បន្ថយការកំណត់ការអនុវត្ត និង ជាមួយគ្នានោះដែរ
គឺបប
ើ្រ ស
្រា ក
់ ម្លាង
ំ មានស្រាប់ របស់មន្ទរី ធម្មការ និង សាសនាខេត្ត ដោយរៀបចំមន្ទរី ទាំងនេះឡើង
វិញ ឱ្យមានតួនាទីសម្របសម្រល
ើ ប្រសទ
្ធ លនៃកម្មវធ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ នេះបាន គេបាន
ួ ។ ដើមប្ ប
ី ង្កន
ិ ផ
សំណូមពរខាងក្រោមនេះ ៖
៩.

ួ ទីសម្របសម្រល
្ធ ស្រ្ត សម្រាបម
តាមរយៈការណែនាត
ំ នា
ួ ជាយុទសា
់ ន្ទរី ធម្មការ និង សាសនា
គឺ ក្រសង
ើ យ្ គេមានពេលគ្របគ
ួ អាចបង្រម
ួ និង លុបចោលតួនាទីអនុវត្តនរ៍ បស់គេ ដែលធ្វឱ
់ ន
្រា ់
និង កាត់បន្ថយថ្លៃចំណាយផ្នែករដ្ឋបាល និង គ្រប់គ្រង។

១០. តាមរយៈការធ្វឱ
ើ យ្ មានការចូលរួមពាក់ពន
័ ្ធ ពីសណា

ក់កម
្ធ
សនា និង ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំ
្រ ព្រះពុទសា
ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា នៅថ្នាក់ខេត្ត គឺក្រសួងអាចកំណត់ភាពជាដៃគូយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព
ដើម្បីកៀរគរព្រះសង្ឃកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា និង ថ្នាក់ដឹកនាំសាសនាដទៃបន្ថែមទៀត ឱ្យ
៍ នសកម្មថម
ទទួលយកតួនាទីអនុវត្តនបា
ែ ទៀត និង ចូលទៅដល់សហគមន៍ចន
ើ្រ ថែមទៀត
តាមរយៈសមាសភាគចំណាយតិចមានប្រសទ
្ធ ពខ្ពសដ
់ ច
ូ ជា ការផ្តលកា
់ រគាំទខា
ិ ភា
្រ ងស្មារតី

94

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ការសម្របសម្រួលក្រុមជួយខ្លួនឯង និង ការផ្សាភ្ជាប់សហគមន៍ទៅនឹងកម្មវិធី និង ការឆ្លើយ

តបបំពេញបន្ថែម។
ដើម្បីបង្កើននិរន្តរភាព

ការដែលកម្មវធ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ នេះ ពឹងផ្អក
ែ លើជន
ំ យ
ួ ថវិកាពីខាងក្រៅ អាចធ្វឱ
ើ យ្ ខូចប្រយោជន៍ដល់

និរន្តរភាពរបស់កម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមនេះ និង មានមេរៀនមួយចំនួនទទួលបានកន្លងមកពីកម្មវិធី
្រ នានា ដើមប្ ប
ី ង្កន
នេះ ដែលអាចជួយកំណត់រកឃើញនូវអភិកម
ើ និរន្តរភាពរបស់ខន
ួ្ល ។ មេរៀនមួយ

ក្នុងចំណោមមេរៀនគួរឱ្យកត់សម្គាល់ខ្លាំងបំផុតកន្លងមកនោះ គឺក្រសួងធម្មការ និង សាសនា ត្រូវ
ការចាំបាច់នូវភាពម្ចាស់ការដ៏ធំធេង និង គ្រប់ដៃគូអនុវត្តន៍ទាំងអស់ ព្រមទាំងការពឹងផ្អែករបស់

ី ង្កន
កម្មវធ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ នេះទៅលើជន
ំ យ
ួ ថវិកាពីខាងក្រៅ។ ដើមប្ ប
ើ និរន្តរភាពទិសដៅ និង ឥទ្ធព
ិ ល

របស់កម្មវិធី គេបានសំណូមពរដូចខាងក្រោមនេះ ៖

១១. ក្រសួងធម្មការ និង សាសនា មានកាលានុវត្តភាព ផ្តល់ឱ្យកម្មវិធីនេះនូវអត្តសញ្ញាណមួយ

ថ្មី និង ស្រស់ថ្លាមួយ។ ដោយដាក់ឈ្មោះជាថ្មីឡើងវិញ និង ដាក់ឱ្យដំណើរការជាផ្លូវការ និង
ួ អាចផ្តច
ើ្រ ជាងមុន ដែល
ជាថ្មឡ
ី ង
ើ វិញ ក្រសង
ួ ផ្តម
ើ គំនត
ិ ថ្មម
ី យ
ួ ជាមួយនិងដៃគអ
ូ ភិវឌ្ឍន៍ចន

់ រកាន់តប
ែ ស
្រ រើ ឡើងដូចគ្នា ជាពិសស
េ គឺកង
អាចធ្វឱ
ើ យ្ មានភាពម្ចាសកា
ុ្ន ចំណោមថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំ
ព្រះពុទ្ធសាសនា។

១២. ដោយពិចារណាលើការអនុវត្តគន
ែ ក្រសង
ួ ធម្មការ និង
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ នេះបានរយៈពេលយូរអង្វង
សាសនា អាចដាក់បញ្ចូលការរួមចំណែកពាក់ព័ន្ធនាពេលអនាគត ទៅក្នុងផែនការការងារ
និង ថវិការបស់ក្រសួង និង បង្កើតឱ្យមានឯករាជ្យភាពពីថវិកាម្ចាស់ជំនួយមកពីខាងក្រៅ។

ភាពជាអ្នកដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា និង ឋានានុក្រម
ដើម្បីបង្កើនភាពពាក់ព័ន្ធ
ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ
្រ ពុទសា
្ធ សនា មានសក្តានព
ុ លអាចដោះស្រាយភាពត្រត
ួ គ្នា និង ភាពងាយរងគ្រោះ

ច្រើនស្រទាប់ ដែលកុមារ និង មនុស្សពេញវ័យប្រឈម តាមរយៈការបញ្ចេញយោបល់ជាទ្រឹស្តី

និង មិនសាំញ៉ាំ ហើយនិងទៅដល់បណ្តាញឆ្ងាយៗរបស់ព្រះសង្ឃ នៅថ្នាក់សហគមន៍ រួមទាំង

មេរោគអេដស៍ផងដែរ ប៉ុន្តែមិនមានកម្រិតត្រឹមនោះឡើយ។ ដើម្បីបង្កើនភាពពាក់ព័ន្ធនៃគំនិត
ផ្តួចផ្តើមនេះបាន គឺគេបានលើកជាសំណូមពរដូចខាងក្រោមនេះ ៖

១៣. ក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា អាចធ្វើឱ្យមានការផ្សាភ្ជាប់បន្ថែមទៀត រវាងការប្រៀនប្រដៅក្នុងព្រះ
ពុទ្ធសាសនា និង បញ្ហាសំខាន់ៗរបស់សង្គមដូចជា កិច្ចការពារកុមារ ការមាក់ងាយ និង

ការរើសអើង ការពឹងពាក់លើខ្លួនឯង ចំណេះដឹងខាងហិរញ្ញវត្ថុ និង ផ្សព្វផ្សាយការងារនេះ

តាមរយៈប្រព័ន្ធអប់រំពុទ្ធសាសនា ឱ្យបានទៅដល់បណ្តាញព្រះសង្ឃរាប់ពាន់អង្គរបស់ខ្លួន
ដែលកំពុងអនុវត្តន៍ការដោយផ្ទាល់ជាមួយសហគមន៍។

្ធ សនា អាចនាំមខ
ុ ក្នង
ុ ការជួយប្រជាពលរដ្ឋ ឱ្យជឿជាក់លស
ើ ទ
ិ រិ្ធ បស់
១៤. ព្រះសង្ឃកាន់ពះ្រ ពុទសា

ខ្លន
ួ បាន តាមរយៈការលើកកម្ពសសា
់ រអប់រស
ំ ព
ី ្ត ស
ី ទ
ិ ជា
ិ ្ធ មូលដ្ឋាន ស្របជាមួយនិងគោលការណ៍

របស់ពះ្រ ពុទសា
្ធ សនា និង ផ្សាភ្ជាបស
្ច ល
ូ ដ្ឋានដ៏សខា
ំ ន់
់ មាជិកសហគមន៍ ទៅនឹងអភិបាលកិចម
យន្តការយុត្តិធម៌ និង អង្គការពាក់ព័ន្ធនានា។

95

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធផល
ដោយមានសេចក្តត
ី វូ្រ ការឱ្យបង្កន
ើ ប្រសទ
ិ ផ
្ធ លនៃកម្មវធ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ដូចះ
េ្ន ក្រមព្រះពុទសា
្ធ សនា
មានកាលានុវត្តភាព រួមចំណែកកាត់បន្ថយថ្លៃចំណាយជាក់លាក់លើការអនុវត្ត ដោយកៀរគរ

្រ ពុទសា
បណ្តាញការងារព្រះសង្ឃកាន់ពះ
្ធ
សនា និង ដៃគនា
ូ នាដ៏ទល
ូ ទ
ំ លា

យ ឱ្យពាំនាឥ
ំ ទ្ធព
ិ លនៃ
វិធីចំណាយតិចមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។

១៥. ក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា អាចសហការជាមួយក្រសួងធម្មការ និង សាសនា និង អង្គការយូនីសេហ្វ ដើម្បីបង្កើនសមត្ថភាពព្រះសង្ឃ ឱ្យស្រូបយកការទទួលខុសត្រូវ ពីការអនុវត្តកម្មវិធី

គំនិតផ្តួចផ្តើមនៅតាមវត្ត ថ្នាក់ស្រុក និង ថ្នាក់ខេត្ត។

១៦. តាមរយៈការពិគ្រោះយោបល់ជាមួយព្រះសង្ឃមានបទពិសោធន៍ដែលមានស្រាប់ គឺក្រម
ព្រះពុទសា
ិ ភា
្ធ សនា អាចរៀបចំ និង លើកកម្ពសស
់ កម្មភាពដែលចំណាយតិចមានប្រសទ
្ធ ព

ខ្ពស់ទៅមុខទៀត ដែលព្រះសង្ឃអាចអនុវត្តន៍ និង ចម្លងតាមបាន។
ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាព

ធាតុទាំងឡាយនៃកម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើម ដែលមានប្រសិទ្ធភាពយ៉ាងធំធេងបំផុត (គឺការគាំទ្រខាង

ស្មារតី និង ក្រម
ុ ជួយខ្លន
ួ ឯង) អាចត្រវូ បានគេចម្លងយកទៅអនុវត្តនតា
៍ មបាន ដោយចំណាយតិចនៅ

តាមវត្តជាច្រន
្ធ សនា។ មេរៀន និង បទពិសោធន៍
ើ ថែមទៀត ដោយមានការគាំទព
្រ ក
ី ម
្រ ព្រះពុទសា
កន្លងមក ស្តីពីប្រសិទ្ធភាពនៃការគាំទ្រខាងស្មារតីដល់កុមារ និង មនុស្សពេញវ័យ ដែលព្រះសង្ឃ

ក្នុងកម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមបានផ្តល់ឱ្យ អាចត្រូវបានគេចែករំលែកកាន់តែទូលំទូលាយថែមទៀត

តាមរយៈក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា នៅក្នុងបណ្តាញ និង លើសពីបណ្តាញការងាររបស់ខ្លួន។ ដើម្បី

បង្កើនការចូលរួមចំណែកពាក់ព័ន្ធពីព្រះសង្ឃ និង ធ្វើឱ្យឥទ្ធិពលនៃកម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមនេះកាន់
តែទូលំទូលាយថែមទៀតនោះ គឺគេមានសំណូមពរមួយចំនួនដូចខាងក្រោមនេះ ៖

១៧. ក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា អាចលើកកម្ពស់អភិក្រមដែលទទួលបានជោគជ័យ ពីការផ្តល់ការ

គាំទ្រដល់សមាជិកងាយរងគ្រោះនៅសហគមន៍ តាមរយៈបណ្តាញការងាររបស់ខ្លួន និង

ជម្រញ
្ត យ្ កាន់តទ
ំ លា
ូ យ ព្រមទាំងឈានទៅដល់ការអនុវត្តវធ
ិ សា
ី ស្របា
ុ លើកទឹកចិតឱ
ែ ល
ូ ទ
្ត ន
ច្រើនទៀត។

១៨. ដោយសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើសារៈសំខាន់នៃការជួយខ្លួនឯង និង ការបង្កើនប្រាក់ចំណូល គឺក្រម
្ធ សនា អាចសម្របសម្រល
ើ សមត្ថភាពព្រះសង្ឃ សម្រាបក
ំ ត់មនុសស្ និង
ួ បង្កន
់ ណ
ព្រះពុទសា

អង្គការនានា ដែលអាចគាំទ្រដល់សហគមន៍មូលដ្ឋាន សំដៅកាត់បន្ថយភាពងាយរងគ្រោះ
ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចរបស់ពួកគេ។ តាមមធ្យោបាយនេះ គឺព្រះសង្ឃកាន់ពុទ្ធសាសនា មិនចាំបាច់

្ត ្តល់ការផ្សាភ្ជាប់ទំនាក់ទំនង និង ប្រព័ន្ធបញ្ជូន
ក្លាយជាអ្នកជំនាញបច្ចេកទេសនោះទេ ប៉ុនែផ
ដែលមានសារៈសំខាន់វិញ។

១៩. ក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា អាចកំណត់រកមើលផ្លូវឆ្ពោះទៅរកការឯកភាពគ្នា និង ការចែករំលែក

ិ្ត កា
ៃ រគាំទខា
ំ ព
ំ ព
ី ះ
្ធ
សនា និង ការអនុវត្តចះ
ុ ដល់មល
ូ បទបញ្ញតន
្រ ងស្មារតី សារអប់រអ
្រ ពុទសា
ដ្ឋានរបស់ព្រះសង្ឃ។ ឧទាហរណ៍ មានកាលានុវត្តភាពមួយចំនួន ដូចជា កិច្ចប្រជុំប្រចាំឆ្នាំ

របស់នាយកសង្ឃថ្នាកខ
់ ត
េ ្ត និង កំណាន់ខត
េ ្ត ឬ តំណាងខេត៩្ត អាចក្លាយជាមាគ៌ាមួយសម្រាប់

ព្រះសង្ឃមានឋានៈខ្ពស់ ដែលបង្កើតជាគណៈសង្ឃផ្ទៃក្នុងមួយ និង មានតួនាទីជាស្ពានសម្រាប់ការប្រាស្រ័យទាក់ទង

តភ្ជាប់រវាង ព្រះសង្ឃរាជ និង ប្រធានព្រះសង្ឃថ្នាក់ខេត្ត។

96

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ចែករំលែកបានទៀងទាត់នូវការរៀនសូត្រ ពីការពាំនាំការគាំទ្រខាងស្មារតី ដល់សមាជិក
សហគមន៍ដែលងាយរងគ្រោះ។

់ យ្ ក្រមព្រះពុទសា
២០. វាក៏អាចសមស្របផងដែរ សម្រាបឱ
្ធ សនាបង្កន
ើ ការយល់ដង
ឹ និង ការបណ្តះុ បណ្តាល ស្តីពីកិច្ចការពារកុមារ ដើម្បីបង្កើនលទ្ធភាពព្រះសង្ឃក្នុងការកំណត់ភាពងាយរង

ំ ង្ហាញគំនត
គ្រោះ និង ណែនាប
ិ នានាដល់សហគមន៍ សំដៅកាត់បន្ថយឥរិយាបថ ដែលនាំឱយ្

មានអន្តរាយដល់សង្គម។
ដើម្បីបង្កើននិរន្តរភាព

ដោយមានសេចក្តីត្រូវការឱ្យបង្កើនភាពម្ចាស់ការនៃកម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើម ឱ្យកាន់តែទូលំទូលាយ

ែ លើជន
េ្ន
នៅក្នង
ុ ចំណោមដៃគអ
ូ ភិវឌ្ឍន៍នានា និង កាត់បន្ថយភាពពឹងផ្អក
ំ យ
ួ ថវិកាពីខាងក្រៅ ដូចះ

ែ ដល់ការបង្កន
ក្រមព្រះពុទសា
្ធ សនា អាចរួមចំណក
ើ និរន្តរភាពរបស់កម្មវធ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ នេះ តាម

វិធីមួយចំនួនដែលគេបានស្នើឡើងនៅខាងក្រោមនេះ ៖

២១. ដោយពឹងផ្អែកលើការអប់រំវិស័យព្រះពុទ្ធសាសនា និង ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបណ្តុះបណ្តាល
ដូច្នេះ ក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា អាចចាប់ផ្តើមបញ្ចូលការអនុវត្តល្អៗ ជុំវិញការឆ្លើយតបតាម
ព្រះពុទសា
្ធ
សនា សំដៅកាត់បន្ថយភាពងាយរងគ្រោះនានា ដែលអាចនៅស្ថត
ិ ស្ថរេ លើសពី

ក្របខ័ណ្ឌពេលវេលារបស់អ្នកផ្តល់ជំនួយថវិកាពីខាងក្រៅបាន។

២២. ក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា អាចប្រើប្រាស់បណ្តាញថ្នាក់ដឹកនាំរបស់ខ្លួន ដើម្បីស្វះស្វែងពង្រីក
តួនាទីរបស់ពះ
្រ សង្ឃ ក្នង
ែ ពាក់ពន
ុ ការចូលរួមចំណក
័ ជា
្ធ មួយសហគមន៍ ដើមប្ រី ក្សាសេរ្ថ ភាព

ការគាំទ្រដល់គោលដៅ និង ឥទ្ធិពលនានារបស់កម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើម ព្រមទាំងកាត់បន្ថយ

ភាពពឹងផ្អែករបស់ខ្លួនលើអ្នកផ្តល់ជំនួយថវិកាពីខាងក្រៅ។

អង្គការយូនីសេហ្វ
ដើម្បីបង្កើនភាពពាក់ព័ន្ធ
ជាមួយនឹងអភិក្រមដែលគេបានស្នើឡើងឱ្យពិនិត្យឡើងវិញ និង រៀបចំជាថ្មីឡើងវិញ នូវគំនិត

ផ្តួចផ្តើមនេះ គឺអង្គការយូនីសេហ្វ ក្នុងនាមជាអ្នកផ្តល់ការគាំទ្រផែក
្ន បច្ចេកទេស អាចរួមចំណែក


រើ ការពិគះ
្រោ យោបល់ជាមួយភាគីពាក់ពន
័ នា
្ធ នារបស់កស
្រ ង
ួ ធម្មការ និង សាសនា តាម
ដល់ដណ

វិធីមួយចំនួនដែលគេបានស្នើឡើងនៅខាងក្រោមនេះ ៖

២៣. អង្គការយូនីសេហ្វ អាចគាំទ្រដល់ក្រសួងធម្មការ និង សាសនា ក្នុងដំណើរការផ្តួចផ្តើមឱ្យ
មាន និង រក្សានិរន្តរភាពដល់កច
ួ ដៃគអ
ិ ស
្ច ន្ទនា/ពិភាក្សា រវាងក្រសង
ូ ភិវឌ្ឍន៍ និង ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំ

សាសនា ដោយផ្អែកលើបទពិសោធន៍នៃការសម្របសម្រួលដំណើរការពិគ្រោះយោបល់

ដែលខ្លួនមាន។

២៤. ដើម្បីធ្វើឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរចម្បងៗបានដល់គំនិតផ្តួចផ្តើមនេះ ចាំបាច់គឺតម្រូវឱ្យមានការ

រៀបចំជាផែនការយុទ្ធសាស្រ្ត សម្រាប់ដកថយមួយដំណាក់ម្តងៗ នូវសកម្មភាពទាំងឡាយ

នាពេលបច្ចុប្បន្ន និង ជំនួសមកវិញនូវអភិក្រមមួយដែលបានរៀបចំថ្មី។ អង្គការយូនីសេហ្វ

97

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

អាចគាំទ្រ ក្រសង
ួ ធម្មការ និង សាសនា ឱ្យអាចដកខ្លន
ួ ចេញពីគន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ បច្ចប
ុ ប្ ន្ននះេ បាន
ដោយភាគីពាក់ព័ន្ធនានា សម្រេចលើវិធីថ្មីៗឆ្ពោះទៅមុខ។

ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាព
ជាមួយសំណើទាក់ទិននឹងផលប្រយោជន៍លើប្រសិទ្ធភាពនៃសមាសភាគមួយចំនួនរបស់កម្មវិធី

គំនិតផ្តួចផ្តើមនេះ គឺអង្គការយូនីសេហ្វ អាចមានតួនាទីមួយជួយបញ្ចូល និង ពង្រីកប្រសិទ្ធភាព
និង ឥទ្ធិពលទាំងនេះ ទៅក្នុងការអនុវត្តនាពេលអនាគត តាមវិធីដូចខាងក្រោមនេះ ៖

២៥. អង្គការយូនស
ី ហ
់ រគាំទប
ើ ប្រាកច
ំ ល
ូ និង កាត់បន្ថយ
េ ្វ អាចផ្តលកា
្រ ច្ចក
េ ទេសលើការបង្កន
់ ណ

ែ សេដក
្ឋ ច
់ មាជិកសហគមន៍ ទៅនឹងវិធសា
ភាពងាយរងគ្រោះផ្នក
ិ ្ច តាមរយៈការផ្សាភ្ជាបស
ី ស្រ្ត

ដទៃៗទៀតដូចជា បរិធានការពារសង្គម និង សេវាកម្មនានារបស់ដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ជាដើម។

២៦. អង្គការយូនស
ី ហ
់ ភិកម
េ ្វ អាចលើកកម្ពសអ
្រ គាំទខា
្រ ងស្មារតី ដែលបានទទួលជោគជ័យកន្លង
ី ង្កន
ុ ចំណោមដៃគអ
ូ ភិវឌ្ឍន៍នានា ដើមប្ ប
ើ ការទទួលខុស
មករបស់កម្មវធ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ នេះ ក្នង

ែ ន
ើ្រ ឡើង។
ត្រវូ របស់ពក
ួ គេ និង អាចបានទៅដល់សមាជិកសហគមន៍ងាយរងគ្រោះកាន់តច

ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធផល និង ប្រសិទ្ធភាព
ដោយត្រូវការកាត់បន្ថយថ្លៃចំណាយលើការអនុវត្ត និង ដើម្បីនាំយកភាគីពាក់ព័ន្ធឱ្យបានកាន់តែ

ច្រន
ុ កម្មវធ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ នេះ គឺអង្គការយូនស
ី ហ
៏ ខា
ំ ន់
ើ មកចូលរួមចំណក
ែ ក្នង
េ ្វ អាចមានតួនាទីដស
មួយក្នុងការកសាងសមត្ថភាព តាមវិធីដែលគេបានស្នើឡើងដូចខាងក្រោមនេះ ៖

២៧. អង្គការយូនស
េ ្វ អាចសម្របសម្រល
ួ ការកសាងសមត្ថភាព រវាងអ្នកអនុវត្តនប
ី ហ
៍ ច្ចប
ុ ប្ ន្ន ដើមប្ ី
ទទួលបានប្រយោជន៍ពជ
ី នា
ំ ញ និង បទពិសោធន៍មានស្រាបរ់ បស់កម្មវធ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ នេះ។

២៨. អង្គការយូនីសេហ្វ អាចជួយកំណត់យុទ្ធសាស្រ្តសម្រាប់អនុវត្តន៍ការកសាងសមត្ថភាព នៅ
ក្នុងរង្វង់ក្រមព្រះពុទ្ធសាសនា និង បណ្តាញការងារ។

ី ហ
២៩. អង្គការយូនស
េ ្វ អាចគាំទដ
្រ ល់កស
្រ ង
ួ ធម្មការ និង សាសនា និង មន្ទរី ធម្មការ និង សាសនា
ខេត្ត ដើមប្ ឱ
់ រូ្ត ទៅជាមានភាពដឹកនាំជាលក្ខណៈយុទសា
្ធ ស្រ្ត និង មានតួនាទី
ី យ្ មានការផ្លាសប

សម្របសម្រួលបានច្រើន។

98

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

បញ្ជីឈ្មោះឯកសារយោង
១.

អង្គភាពបង្រប
ួ បង្រម
ួ ពិភពលោក ដើមប្ ប
ី យ
្រ ទ
ុ ន
្ធ ង
ឹ ជម្ងអ
ឺ ដ
េ ស៍ (យូ.អិន.អេដស៍) បំពញ
េ ភាព

ខ្វះចន្លោះ ៖ ការដោះស្រាយផលប៉ះពាល់នៃការចម្លងមេរោគអេដស៍/ជម្ងឺអេដស៍ នៅក្នុង

ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ឆ្នាំ ២០១០។

២. កម្មវិធីអង្គការសហប្រជាជាតិដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ ផលប៉ះពាល់នៃមេរោគរោគអេដស៍ ទៅលើ

ស្ថានភាពសង្គមកិច្ច-សេដ្ឋកិច្ច តាមគ្រួសារ នៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាឆ្នាំ ២០១០។
ភ្នំពេញ ៖ អាជ្ញាធរអេដស៍ជាតិ និង អង្គការសហប្រជាតិ ឆ្នាំ ២០១១។

៣. Edström, J and Khan, N. កិច្ចការពារ និង ការថែទាំកុមារ ប្រឈមនឹងមេរោគអេដស៍ និង
ជម្ងឺអេដស៍ នៅក្នុងតំបន់អាស៊ីខាងកើត និង ប៉ាស៊ីហ្វិក ៖ បញ្ហាអាទិភាព និង ការឆ្លើយតប

នៅក្នុងតំបន់។ បាងកក ៖ IDS និង អង្គការយូនីសេហ្វ ការិយាល័យតំបន់អាស៊ីខាងកើត និង
ប៉ាស៊ីហ្វិក ឆ្នាំ ២០០៩។
៤.

ី ហ
អង្គការយូនស
េ ្វ - របាយការណ៍ ៖ តំបន់អាស៊ខា
ី ងកើត និង ប៉ាសហ
ី៊ ក
ិ្វ ការពិគះ
្រោ យោបល់

អន្តរសាសនា ៖ កុមារ និង មេរោគអេដស៍ និង ជម្ងឺអេដស៍។ បាងកក ៖ អង្គការយូនីសេហ្វ

ឆ្នាំ២០០៨។
៥.

៦.

WFDD. អង្គការបណ្តុះគំនិតសាសនា និង ការអភិវឌ្ឍនៅកម្ពុជា។ s.l.: កិច្ចសន្ទនា ស្តីពីការ

អភិវឌ្ឍសាសនាពិភពលោក ឆ្នាំ ២០១០។

Berkely. អង្គការបណ្តុះគំនិតសាសនា និង ការអភិវឌ្ឍគោលនយោបាយសកល។ ទីក្រុង
វ៉ាស៊ីងតោន ៖ មជ្ឈមណ្ឌលបឺរឃេលី ដើម្បីកិច្ចការសាសនា សន្តិភាព និង ពិភពលោក ឆ្នាំ

២០១០។

៧. អង្គការយូនីសេហ្វ ទិន្នន័យនៃកម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា។ ភ្នំពេញ
អង្គការយូនីសេហ្វ ឆ្នាំ ២០១២។

៨.

—.ថវិកានៃកម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនាប្រចាំខេត្ត ឆ្នាំ ២០១០ និង ការ

៩.

WFDD. ព្រះពុទ្ធសាសនា និង ការអភិវឌ្ឍ ៖ សហគមន៍កម្ពុជា ការងារជាដៃគូ។ ទីក្រុង

ប៉ានស

្មានត្រីមាសទី ១ ឆ្នាំ ២០១១។ ភ្នំពេញ ៖ អង្គការយូនីសេហ្វ ឆ្នាំ ២០១០។

វ៉ាស៊ីងតោន ៖ កិច្ចសន្ទនា ស្តីពីការអភិវឌ្ឍសាសនាពិភពលោក ឆ្នាំ ២០១២។

១០. អង្គការយូនីសេហ្វ។ ការពិនិត្យឡើងវិញតាមលំដាប់ នូវកម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុង
ព្រះពុទ្ធសាសនា នៅកម្ពុជា។ ភ្នំពេញ ៖ អង្គការយូនីសេហ្វ ឆ្នាំ ២០០៩។

១១. —.ផែនការ និង លទ្ធផលជាក់ស្តែងរបស់កម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា
ឆ្នាំ២០១១។ ភ្នំពេញ ៖ អង្គការយូនីសេហ្វ ឆ្នាំ ២០១២។

ូ ន
ិ កម្មវធ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ្រ ពុទសា
្ធ សនា ៖ ការវាយតម្លៃ ភ្នព
ំ ញ
១២. ស្រាវជ្រាវឥណ្ឌច
េ ៖
អង្គការយូនីសេហ្វ ឆ្នាំ ២០០៧។

99

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

១៣. អង្គការយូនស
ី ហ
េ ្វ ការវាយតម្លក
ៃ ម្មវធ
ិ គ
ី ន
ំ ត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំពះ្រ ពុទសា
្ធ សនា ៖ លក្ខខណ្ឌ
ការងារសម្រាប់ទីប្រឹក្សា/អ្នកទទួលកិច្ចសន្យា ភ្នំពេញ ៖ អង្គការយូនីសេហ្វ ឆ្នាំ ២០១១។
១៤. —.កម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា របាយការណ៍ ARPM ឆ្នាំ ២០១០។ 2010
Report. ភ្នំពេញ ៖ អង្គការយូនីសេហ្វ ឆ្នាំ ២០១០។
១៥. អាជ្ញាធរអេដស៍ជាតិ សង្ខេបបញ្ជីសារពើភ័ណ្ឌ ស្តីពីមេរោគអេដស៍/ជម្ងឺអេដស៍ជាតិ s.l. :
អាជ្ញាធរអេដស៍ជាតិ ឆ្នាំ ២០០៧។
១៦. CAS. វិសាលភាពនៃគម្រោងអ្នកស្ម័គ្រចិត្ត អង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីគាំទ្រ និង សម្រប
សម្រល
ួ ដំណរើ ការពាក់ពន
េ និង មានប្រសទ
ិ ភា
្ថា ន
័ ព្រះពុទសា
័ ធ
្ធ ធ
ំ ង
្ធ ពនៃសប
្ធ
សនា កំពង
ុ រីក
ើ លើការឆ្លយ
្កា ម
់ រោ
េ គអេដស៍/ជម្ងអ
េ ស៍ នៅកម្ពជា
ចម្រន
ើ តប ឆ្ពោះទៅរកការបង្ការទប់សត
ឺ ដ
ុ ៖
្ ពីភាពងាយស្រល
ួ ជំហានដំបង
់ រស្រាវជ្រាវជាន់ខស
ការសិកសា
ូ ។ s.l. : មជ្ឈមណ្ឌលសម្រាបកា
្ព ់
ឆ្នាំ២០០២។
ួ សង្គមកិច្ច អតីតយុទជ
ែ ជា
ំ តិ
១៧. ក្រសង
្ធ ន និង យុវនីតស
ិ ម្បទា។ ស្តងដា
់ រ និង គោលការណ៍ណនា
សម្រាប់ការថែទាំ គាំទ្រ និង ការពារកុមារកំព្រា និង ងាយរងគ្រោះ។ s.l. : ក្រសួងសង្គមកិច្ច
អតីតយុទ្ធជន និង យុវនីតិសម្បទា ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១០។
១៨. ក្រសង
ួ សុខាភិបាល គោលការណ៍ណនា
ែ ជា
ំ តិ សម្រាបប
់ ង្ការទប់សត
្កា កា
់ រចម្លងមេរោគអេដស៍
ពីម្តាយទៅកូន ច្បាប់ទី ៣។ s.l. : ក្រសួងសុខាភិបាល ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០១០។
១៩. អាជ្ញាធរអេដស៍ជាតិ ផែនការយុទ្ធសាស្រ្តជាតិ ដើម្បីឆ្លើយតប និង ពហុវិស័យទូលំទូលាយ
ចំពោះបញ្ហាពាក់ព័ន្ធនឹងមេរោគអេដស៍ លើកទី ៣ (២០១១-១០១៥)។ s.l. : អាជ្ញាធរអេដស៍
ជាតិ ឆ្នាំ២០១០។
២០. —.ការវាយតម្លៃ និង សវនកម្ម គោលនយោបាយកម្ពុជា ស្តីពីមេរោគអេដស៍/ជម្ងឺអេដស៍។
s.l. : អាជ្ញាធរអេដស៍ជាតិ ឆ្នាំ ២០០៧។
២១. រាជរដ្ឋាភបា
េ ស្តព
ិ លកម្ពជា
ុ "បូក ៥" ពិនត
ិ យ្ ឡើងវិញនូវវគ្គពស
ិ ស
ី ក
ី មា
ុ រ និង ផែនការសកម្មភាព
ពិភពលោកសម្រាប់កុមារ។ ភ្នំពេញ ៖ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ឆ្នាំ ២០០៦។
២២. ក្រម
ុ ការងារសម្រាបក
់ មា
ុ រកំព្រា និង កុមារងាយរងគ្រោះ។ កុមារកំព្រា កុមាររងផលប៉ះពាល់
ពីមេរោគអេដស៍ និង កុមារងាយរងគ្រោះដទៃទៀត នៅកម្ពុជា ៖ ការវាយតម្លៃស្ថានភាព
និង ការឆ្លើយតប។ ភ្នំពេញ ៖ ក្រុមការងារជាតិពហុវិស័យដើម្បីកុមារកំព្រា និង កុមារងាយ
រងគ្រោះ ឆ្នាំ២០០៧។
២៣. ធនាគារពិភពលោក ទម្រង់ និង និន្នាការនៃភាពក្រីក្រនៅកម្ពុជា ៖ របកគំហ៊ើញពីអង្កេត
សេដ្ឋកិច្ច-សង្គមកិច្ចកម្ពុជា ឆ្នាំ ២០០៧។ s.l.: ធនាគារពិភពលោក ឆ្នាំ ២០០៩។
២៤. —.របាយការណ៍ពិនិត្យឡើងវិញប្រចាំឆ្នាំ និង កិច្ចប្រជុំរៀបចំផែនការរបស់កម្មវិធី គំនិតផ្តួច
ផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនា នៅខេត្តសៀមរាប។ ភ្នំពេញ ៖ អង្គការយូនីសេហ្វ ឆ្នាំ
២០០៩។

100

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

២៥. —.របាយការណ៍សង្ខេបនៃ វគ្គសិក្ខាសាលារបស់កម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំព្រះពុទ្ធ
សាសនា ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០០៩។ ភ្នំពេញ ៖ អង្គការយូនីសេហ្វ ឆ្នាំ ២០០៩។
២៦. —.របាយការណ៍ពិនិត្យឡើងវិញពាក់កណ្តាលឆ្នាំ ២០១១ របស់កម្មវិធីគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់
ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា។ ភ្នំពេញ ៖ អង្គការយូនីសេហ្វ ឆ្នាំ ២០១១។
២៧. —.ប្រជុំបូកសរុប និង ពិនិត្យឡើងវិញប្រចាំឆ្នាំរបស់កម្មវិធី គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះ
ពុទ្ធសាសនា - សេចក្តីព្រៀងរបាយការណ៍ ខេត្តព្រះសីហនុ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១០។ ភ្នំពេញ ៖
អង្គការយូនីសេហ្វ ឆ្នាំ ២០១០។
២៨. ក្រសង
ួ ផែនការ កម្មវធ
ួ្រ រក្រក
ី ។
្រ ភ្នព
េ ៖ ក្រសង
ួ ផែនការ
ិ ជា
ី តិកណ
ំ ត់អត្តសញ្ញាណកម្មគសា
ំ ញ
មិនមានចុះកាលបរិច្ឆេទ។
២៩. UNICEF EAPRO ការិយាល័យអង្គការយូនីសេហ្វប្រចាំតំបន់អាស៊ីបូព៌ា និង ប៉ាស៊ីហ្វិក ៖ ការ
ំ ប
ុ្រ បាងកក ៖
ពិនត
ិ យ្ ឡើងវិញប្រចាត
ំ ន់ ៖ គំនត
ិ ផ្តច
ួ ផ្តម
ើ ថ្នាកដ
់ ក
ឹ នាំកង
ុ្ន ព្រះពុទសា
្ធ សនា។ ទីកង
ូ និង ប៉ាស៊ីហ្វិក។
ការិយាល័យអង្គការយូនីសេហ្វប្រចាំតំបន់អាស៊ីបព៌ា

101

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

ការ​អង្កេត​
ការណែនាំ​
ការ​អង្កត
េ ​រហ័សនេះ ​គ​ស
ឺ ម្រាប​ម
់ នុសស្ ​(មាន​អាយុព​​១៨​
ី ឆ​ឡ
ំ្នា ង
ើ ​ទៅ​) ដែល​បាន​ចល
ូ ​រម
ួ ខ្លះ​នៅ​កង
ុ្ន
«កិច​ផ
្ច ច
្ធ សនា​» ឬ​ហៅ​កាត់​ថា«BLI»។ នេះ​គ​ជា
ី ល
ួ្ត ​ផម
ើ្ត ​ភាព​ជា​អក
្ន ​ដក
ឹ ​នា​តា
ំ ម​បប​
ែ​ ពះ្រ ​ពទ
ុ ​សា
ឺ ​កម្ម​វធ
ិ ​ដ
ែ ​
ព្រះ​សង្ឃ​ផ្តល់​នូវ​ការ​គាំ​ទ្រ​ដល់​អ្នក​​ផ្ទុក​មេរោគ​អេដស៍ និង​អ្នក​ឆ្លង​មេរោគ​អេដស៍​។ យើងព
​ ុំ​ចង់​ដឹង
​ព​ស
ី ន
្ថា ​ភាព​មរោ
េ គ​អដ
េ ស៍​របស់​លោក​អក
្ន ​ទ។
េ ហើយ​យង
ើ ​ក​ព
៏ ​ច
ំុ ង់​ដង
ឹ ​ព​ឈ

ះ្មោ ​របស់​លោក​អក
្ន ​ដរែ ។
រាល់​ការ​ឆ្លើយ​តប​របស់​លោក​អ្នកនឹង​ត្រូវ​រក្សា​ជា​ការ​សម្ងាត់​។ ការ​ចូល​រួម​ក្នុង​ការ​អង្កេត​នេះ​គឺ​ជា​
ការ​ស្ម័គ្រ​ចិត្ត​ហើយ​លោក​អ្នក​អាច​ស្នើ​សុំ មិនឆ
​ ្លើយ​ទៅ​នឹង​សំណួរ​ណាមួយបាន បើ​លោក​អ្នក​មិន​
ចង់​ឆ្លើយ​។
តើ​អក
្ន ​ឆយ
ើ្ល ​តបទទួល​បាន​ការ​ណនាំ
ែ​ ​អព
ំ ​កា
ី រ​សវ្រា ​ជវ្រា ​នះេ ​ហយ
ើ ​ឬនៅ? តើ​​ពួក​គបាន​
េ​
ចះុ ​ហត្ថលខា
េ ​ល​ក
ើ ច
ិ ​ព
្ច ម
្រ ​ពៀ្រ ងដែរ​ឬទេ​?

ខេត​្ត
តាកែវ

ព្រៃវង

ភេទ​

២៥-២៩

៥០+

៣-៤ឆ្នាំ​

៥ឆ្នាំ+

ទេ

១-២ឆ្នាំ

តើ​លោក​អ្នក​បាន​ចូល​រួម​ក្នុង​សកម្ម​ភាព និង​ការ​ងារ​របស់​ព្រះ​សង្ឃ​ទាក់​ទង​នឹង​មេរោគ​អេដស៍​នេះ​បន
៉ុ ្មាន​ឆ្នាំ​ហើយ​?
៣-៤ឆ្នាំ​

៥ឆ្នាំ+

តើមាន​សមាជិក​​ប៉ុន្មាន​នាក់​នៅ​ក្នុង​គ្រួសារ​របស់​អ្នក​?
មនុស្ស​ពេញ​វ័យ (អាយុ​១៨ឆ្នាំ+)

ប្រុស

ស្រី​

ក្មេង​(អាយុ​ក្រោម​១៨​ឆ​)
្នាំ

ប្រុស​

ស្រី​

តិច​ជាង​១ឆ្នាំ

៤០-៤៩

តើលោក​អ្នក​រស់​នៅ​ទ​ន
ី េះ​បន
៉ុ ្មានឆ្នាំ​ហើយ?​
តិច​ជាង​១ឆ្នាំ

៣០-៣៩

តើលោក​អ្នក​កាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាមែនទេ?
បាទ/ចាស

ប្តរូ ភេទ​

ស្រី​

អាយុ
១៨-២៤

សៀមរាប

កន្លង
ែ ​ផស្ ង
េ ​ទៀត​(សូម​បញ្ជាក​)

សាលាឃុ/ំ ផ្ទះ​

ប្រស

កំពង់ធំ

ទីតាង
ំ ​ធប
ើ្វ ទ​សម្ភាស​ន៍
វត្ត

តាកែវ

១-២ឆ្នាំ

តើ​ប្រាក់​ចំណូល​ប្រចាំ​ខែ​(ជាមធ្យម​)​នៅ​ក្នុង​គ្រួសារ​របស់​លោក​អ្នក​មាន​ប៉ុន្មាន​?​
រៀល

១០

តើ​លោក​អ្នក​យល់​ថា​ព្រះ​សង្ឃ​យល់​ដឹង​អំពី​មេរោគ​អេដស៍​ដែរ​ឬទេ?​
បាទ/ចាស

១១

ទេ

តើ​សកម្ម​ភាព​ណាមួយ​​របស់​ព្រះ​សង្ឃ ដែល​លោក​អ្នក​បាន​ចូល​រួម​កាល​ព​ឆ
ី ្នាំ​មុន​? (សូមជ
​ ្រើស​រើស​ចម្លើយ​អាចច្រើនជាងមួយ​)
ការ​តំាងសមាធិ​នៅ​វត្ត

ព្រះ​សង្ឃ​ទៅ​សួរ​សុខ​ទុក​នៅ
្ខ
​ផ្ទះ

ព្រះ​សង្ឃ​ទៅ​សួរ​សុខ​ទុក្ខ​នៅ​មន្ទីរ​ពេទ្យ​

ព្រះ​សង្ឃ​(ឬ​តណា

ង​ការិយាល័យ​ធម្មការ និង​សាសនា​សក
ុ ្រ ) បាន​ណនាំ
ែ​ ​ឲយ្ ​ខ​ទ
ំ ុ ្ញ ទួល​សវា
េ ​កម្ម​នះេ ​
កូន​របស់​ខ​ច
ំុ្ញ ល
ូ ​រៀន​ជា​កម
ុ្រ ដែល​បង្ហាត​ប
់ ង្រៀន​ដោយ​ពះ្រ ​សង្ឃ​

ព្រះស
​ ង្ឃផ
​ ល
្ត ​ប


្រា ដ
់​ ល់​ខ្ញុំ

ព្រះសង្ឃ​ផ្តល់​អាហារ និង​សម្ភារ​ផ្សេង​ៗ​ដល់​ខ្ញុំ

សកម្ម​ភាព​ផ្សេង​ទៀត (សូម​បញ្ជាក)
់​

103

គំនិតផ្តួចផ្តើមថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ការវាយតម្លៃ ឆ្នាំ ២០០៨-២០១២

២៥

តើ​លោក​អ្នក​មិន​ត្រូវ​បាន​គេ​អនុញ្ញាតឲ
​ ្យ​ចូល​រួម​ក្នុង​សកម្ម​ភាព​ទាំង​នេះ​ញឹក​ញាប់​ប៉ុណ្ណា​ដោយ​សារ​ការ​រើស​អើង
​ពី​មេរោគ​អេដស៍​នេះកាល​ព​ឆ
ី ្នាំ​មុន ?

មិន​ដែល​ ១ដង ២ ឬ ៣ដង ញឹក​ញាប់
ី ុណ្យ ជប់លៀង ក្លឹប)

ព្រឹត្តិការណ៍ ឬ​សកម្ម​ភាព​សង្គម (ឧ. អាពាហ៍​ពិពាហ៍ ពិធ​ប
សកម្ម​ភាព​កង
ិ ​អាហារ ទទួល​ទាន​អាហារ​រម
់ មួយ​គ្នា​)
ុ្ន ​គសា
ួ្រ រ (ឧ. ការ​ចម្អន
ួ ​គ្នា ដេក​កង
ុ្ន ​បន្ទប​ជា
្នាំ ្មែរ ពិធី​បុណ្យ​ផ្សេងៗ)
សកម្ម​ភាព​សាសនា ឬ​កន្លែង​បូជា​(ឧ.​ពិធី​អប​អរ​សាទរ​ចូល​ឆ​ខ

២៦

២៧

តើ​លោក​អ្នក​ធ្លាប់​មាន​អារម្មណ​ដ
៍ ូច​ខាង​ក្រោយ​នេះ​ដែរ​ឬទេ​កាលពី​ឆ​ម
្នាំ ុន​? (សូមជ
​ ្រើស​រើស​ចម្លើយ​អាចច្រើនជាងមួយ​)
ខ្ញមា
​ុំ ន​អារម្មណ
​ ​ខ
៍ ស
្មា អ
​ ៀន​

ខ្ញុំ​បន្ទោសអ្នកដ៏ទៃ

ខ្ញុំ​ចង់សម្លាប់ខ្លួន

ខ្ញុំ​យល់​ថា​មាន​កំហុស

ខ្ញុំ​មិនសូវពេញចិត្តខ្លួនឯង

មិនមានចំនុចទាំងអស់នេះ

ខ្ញ​ប
ុំ ន្ទោស​ខ្លួន​ឯង​

ខ្ញ​គ
ុំ ួរតែត្រូវទទួលពិន័យ

តើ​មាន​នរណា​ម្នាក​ប

្រាប់​មនុស្ស​ទាំង​នេះ​ថា​អ្នក​បាន​ឆ្លង​មេរោគ​អេដស៍​ដោយ​គ្មាន​ការ​អនុញ្ញាតព
​ ី​រូប​អ្នក​ដែរ​ឬទេ?
(សូម​ជ្រើស​រើស​ចម្លើយអាច​ច្រើនជាងមួយ​)
មនុស្ស​ផ្សេង​ទៀត​ដែល​មាន​ផ្ទុក​មេរោគ​អេដស៍/​ឆ្លង​មេរោគ​អេដស៍

ស្វាមី/ភរិយា/សង្សារ​ បស់​អ្នក

២៨

អ្នក​ជិត​ខាង​របស់​អ្នក

និយោជក/​ថៅ​កែ​របស់​អ្នក​

ដៃគូចាក់ថ្នាំញៀន

មិត្ត​រួម​ការ​ងារ​

អតិថិជន ឬម្ចាស់សហគ្រាស

ព្រះសង្ឃ ឬថ្នាក់ដឹកនាំសាសនាផ្សេងទៀត

បុគ្គលិកមណ្ឌលសុខភាព

អ្នកធ្វើការងារសង្គម ឬទីប្រឹក្សា

ថ្នាក់ដឹកនាំឃុំ ឬក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់

គ្រូបង្រៀន

អ្នកកាសែត ឬអ្នកនៅក្នុងប្រព័ន្ទឃោសនា

មន្ត្រីរាជការ

តើ​លោក​អ្នក​បាន​ចូល​រួម​រៀប​ចំ​ផែន​ការ ឬ​រៀប​ច​ស
ំ កម្ម​ភាព​របស់​ព្រះ​សង្ឃ ឬ​នៅ​វត្ត​កាល​ពី​ឆ្នាំ​មុន​ដែរ​ឬ​ទេ?​
មិន​ដែល​ចូល​រួម​

១ដង

២-៤ដង

៥ដងឡើងទៅ

105

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful