INTERVIEW

Betere R&D-resultaten met systeemarchitecten die sterk in hun schoenen staan
Systeemarchitecten spelen bij ASML een cruciale rol. Ze houden de regie over de ontwikkeling, tot en met werkende machines bij klanten. ASML investeert fors om de persoonlijke vaardigheden van deze technici te versterken. Ze moeten een helder verhaal kunnen neerzetten en bestand zijn tegen Jan en alleman die zich met de systeemontwikkeling bemoeit.
René Raaijmakers

Z

e hebben het meestal niet van nature, maar goede communicatievaardigheden zijn voor technici essentieel. Zeker als ze doorgroeien naar leidinggevende of sturende rollen in complexe R&D-bolwerken als ASML. Daar is een heldere informatie-uitwisseling van levensbelang. Sinds twee jaar krijgen de systeemarchitecten van de machinebouwer uit Veldhoven speciale trainingen om aan hun soft skills te werken. Een decennium terug bestond de titel ‘architect’ nog niet bij ASML. ‘De projectleider was ooit de beste van de klas’, zegt Jan-Willem Martens, hoofd System Engineering bij ASML. ‘Die persoon wist het allemaal. Kon zijn eigen activiteiten managen. Maar als zo iemand een waferstage moest ontwikkelen in een project met honderdvijftig mensen, dan had de projectleider toch wel moeite om dat voor elkaar te krijgen.’ De eerste analyse van het management was dat het voor dat soort zware klussen te weinig projectleiders had. ‘We kregen het idee om ze beter te trainen en allerlei ondersteuning te geven. Daar kwam ook de gedachte uit om de taken van de projectleider en de architect te scheiden. Die zou niet én de inhoudelijke technische kant én de projectexecutie moeten doen. Hij of zij zou iemand naast zich moeten krijgen die zich op de technische inhoud kan richten: de systeemarchitect. Projectleiders zijn overall verantwoordelijk, maar degenen die het slim doen, delegeren de technische verantwoordelijkheid naar het architectenteam.’ Tijdens een sabbatical in 2009 zette Martens de zaak nog eens op een rijtje. ASML had zijn projectleiders net een omvangrijke training projectmanagement laten doorlopen. ‘Maar er was niets veran-

derd’, herinnert Martens zich. ‘Ik kwam erachter dat trainen op dat vlak alleen niet werkte. We hadden iets nodig dat volledig was ontkoppeld van het hardcore projectmanagement.’ Toen Jelm Franse begin 2010 bij ASML binnenkwam als hoofd Mechanical Deve-

ze de wind van voren krijgen. We zagen een heel grappig dilemma. Als we aan het programmamanagement vroegen wat er aan hun architecten mankeerde, dan zeiden ze: ‘Die geven geen weerwoord, they don’t speak up.’ Als we aan de architecten vroegen wat er niet goed ging, dan zei-

Jelm Franse (l) en Jan-Willem Martens: ‘Systeemarchitecten moeten niet onderuitgaan als ze de wind van voren krijgen. Als stakeholders tegensputteren, moeten ze meteen hun argumenten klaar hebben.’

lopment waren afdelingshoofden volop met elkaar in discussie over wat er wel nodig was. Iedereen was het erover eens dat er iets moest komen om de soft skills van engineers te trainen. ‘Maar wel op basis van heel specifieke ASML-cases en -omstandigheden, want we zijn toch wel een beetje een apart bedrijf’, aldus Franse. ASML had vooral behoefte aan hoogniveau-architecten die stevig in hun schoenen staan en met standvastigheid en logisch hun verhaal kunnen vertellen. Franse: ‘Ze moeten niet onderuitgaan als

den ze: ‘Wij kunnen zeggen wat we willen, maar het programmamanagement luistert niet.’ Dat is toch een gekke tegenstelling?’

Psycholoog
De architectenrol bevat een drietal elementen. Technisch leiderschap spreekt voor zich. Daarnaast is de architect de spelverdeler van zijn team. Concreet voor ASML: hij managet het V-model inhoudelijk, zorgt dat zijn teamleden na het opstellen van de systeemrequirements bij de les blijven en de juiste dingen blijven

MECHATRONICA&MACHINEBOUW 3

13

INTERVIEW

doen in het ontwikkeltraject van ontwerp tot productie, inclusief het functioneren van de machine bij de klant. Derde van die drie kerntaken is minder grijpbaar. De architect moet met Jan en alleman kunnen praten. Contact houden met marketing en productie, voeling houden met de markt, rekening houden met toekomstige eisen. Daar is ook weer een moeilijke term voor: stakeholder management. ‘Hij informeert over de status, de problemen, de oplossingen, de hulp die hij eventueel nodig heeft en welke beslissingen hij neemt’, legt Franse uit. ‘Dat is behoorlijk complex; hij moet met iedereen rekening houden.’ Franse en Martens schatten dat een tiende deel van Development & Engineering – totaal 3500 medewerkers – te kwalificeren is als architect. Het grootste deel van de ruim driehonderd systeemarchitecten heeft de afgelopen jaren de training voor systeemarchitectuur gevolgd die ASML met

ingenieursbureau Settels Savenije ontwikkelde. ‘De unieke situatie was dat bij John Settels en Guustaaf Savenije heel veel specifieke ASML-ervaring en -kennis zat’, zegt Franse. ‘Daarnaast hebben ze met Jaco Friedrich een psycholoog die goed aanvoelt welke soft skills in de technische wereld van belang zijn. Guustaaf kwam met voorstellen, samen schaafden en poetsten we. Mede op aanraden van raad van bestuurlid Martin van den Brink hebben we eigen mensen voor de klas gezet. De afdelingshoofden Wilbert van Luenen, Doede Kuiper en Jelm Franse gingen meedraaien. Eens per kwartaal geven we allemaal een of twee dagen cursus. Dat heeft voor ons het voordeel dat we de problematiek leren en zien waar onze architecten mee worstelen. Dat is erg waardevol.’

gedefinieerd, bestaat uit verschillende niveaus. De eenvoudigste architectenrol is de persoon die ervoor zorgt dat een elektronicus en een mechanicus zonder systeemervaring samen toch een goed elektromechanisch subsysteem afleveren. Het moeilijkste is een compleet nieuw

‘We moeten op systeemniveau de wedstrijd winnen’
platform neerzetten waarbij je zowel de lange- als de kortetermijnbehoeftes moet identificeren. Waarbij ook nog iedereen roept: ik wil maximaal hergebruik, géén nieuwe dingen. Dan neem je met een team van tot wel vijftig architecten op verschillende niveaus beslissingen.’

Wedstrijd winnen
Martens: ‘De carrièrelijn voor systeemarchitecten die we sinds twee jaar hebben

www.yaskawa.eu.com

BUILT TO PERFORM IN YOUR INDUSTRY
INTEGRALE OPLOSSINGEN VOOR ROBOTICA EN MOTION
YASKAWA biedt zeer uitgebreide mogelijkheden voor innovatieve Motion oplossingen en Robotica toepassingen. Wij bieden branche specifieke frequentieregelingen, hoogwaardige multi-as servobesturingen en industriële robotsystemen voor de meest uiteenlopende vraagstukken. Bent u benieuwd naar de mogelijke voordelen die wij u kunnen bieden? Neem dan contact met ons op voor een vrijblijvend advies voor uw specifieke situatie.

Bezoek ons tijdens “High Tech Systems” op 24 en 25 april Stand B75 YASKAWA Benelux BV Science Park Eindhoven, 5692 EB Son Tel. 040 289 5500 info@yaskawa.eu.com www.yaskawa.eu.com

YASKAWA. Masters of Robotics & Motion Control.

14

MECHATRONICA&MACHINEBOUW 3

< Bij ASML is er altijd een groot tekort aan mensen die het systeemoverzicht kunnen houden. Het bedrijf wil daarom meer technici en architecten naar een hoger niveau tillen.

Door het aantal ballen dat een systeemarchitect omhoog moet houden, is zijn functie behoorlijk complex. Hij moet praten met zijn baas en de architecten die hij zelf aanstuurt en communiceren met productie en marketing. De stakeholders vliegen hem om de oren. Maar hij moet ook voeling blijven houden met onvoorspelbare research- of ontwikkelprocessen die zijn werk raken, maar waar hij zelf geen vat op heeft. ‘Dat noemen we concurrent engineering’, zegt Martens. ‘Terwijl je aan het ontwikkelen bent, blijf je op alle niveaus synchroniseren met de dingen die je nog niet compleet weet. In de ontwikkeling bij ASML zouden we in theorie kunnen wachten tot we 100 procent zeker zijn. Dan krijg je betere systemen, maar dan duurt het drie keer zo lang.’ Van den Brink, ASML’s chief product & technology officer, onderstreepte vorig jaar bij de uitreiking van de naar hem genoemde prijs voor systeemarchitectuur het belang van deze rol. ‘Wij moeten op systeemniveau de wedstrijd winnen waarbij we leveranciers in onze omgeving vragen om goede modules te leveren om in combinatie met elkaar het verschil te maken. Mensen vinden die dat goed kunnen begrijpen en daarin kunnen schakelen, is een van de grootste problemen die we intern bij ASML hebben’, aldus Van den Brink. Hij onderstreepte dat het aantal ontwikkelklussen dat de machinebouwer parallel kan doen, is begrensd door het aantal systeemengineers. ‘Voor systeemarchitecten bestaat ook geen opleiding. Er zijn mensen die denken dat je geen details hoeft te weten als systeemarchitect, maar het is geen oppervlakkig vak. Je moet kunnen schakelen tussen diepgang en breedte, en contact houden. Bij ASML is er altijd een groot tekort aan mensen die het systeemoverzicht kunnen houden.’

Regie
In de ASML-praktijk moeten systeemarchitecten vooral met een groot aantal

onzekerheden kunnen omgaan. Martens: ‘Als er technische brick walls zijn of technische issues waar geen oplossing voor is, dan worden onze systeemarchitecten wel geacht om die oplossing te genereren. Als ze er zelf niet uitkomen, dan moeten ze zo veel hulp vragen dat ze er wel uitkomen.’ Daarnaast moeten ze stevig in hun schoenen staan. Franse: ‘We sturen hier nogal eens heel hard op het hebben van een specifieke performance en deadline qua timing. Als het tegenzit, roept het management: ‘Je kunt me wat, ik wil dat ding voor kerst de deur uit.’ Als dat niet lukt, moeten systeemarchitecten bijsturen in de zin van het faseren van opleveringen. We zien heel vaak dat ze moeite hebben om vanuit de details waar ze dagelijks ontzettend intensief mee bezig zijn, tot een abstractieniveau te komen. Zo van: jongens, ik heb hier drie opties. Als je nummer 1 kiest, dan komt het goed, maar duurt het een jaar. Kies je nummer 2, dan ben je binnen een half jaar naar de markt, maar dan heb je geen tweehonderd wafers per uur, maar wel honderd en dan doen we daarna een upgrade, enzovoorts. Ze moeten uit al die gegevens, gesprekken, plaatjes, data en analyses tot een scherp inzicht komen, dat goed neerzetten en daar dan ook staan en zeggen: ik stel voor om dit te kiezen. Als zijn stakeholders dan tegensputteren, moet een systeemarchitect meteen zijn argumenten klaar hebben waarom hij voor zijn voorstel gekozen heeft.’ De architecten zijn de enigen die het hele verhaal kunnen vertellen. ‘Waar staan we en wat zijn de technische opties? Dat heeft vaak grote consequenties wat betreft resources, geld en tijd. Zo zijn we constant in een dialoog met het ASMLmanagement. Daarom kunnen die architecten best wel wat training gebruiken in het helder neerzetten van zo’n verhaal om uiteindelijk met hun stakeholders een goede beslissing te kunnen nemen.’ Een van de belangrijkste zaken die systeemarchitecten leren, is om de regie in

handen te houden bij een presentatie. Franse: ‘Met al die verschillende mensen in een hok gaat er al binnen dertig seconden eentje schieten. Als je daarin meegaat en dus niet de regie houdt, dan weet je bij God niet wat er uit gaat komen en waar je eindigt. Je geeft de presentatie uiteindelijk met een doel voor ogen. Dat kan puur informatief zijn, een hulpvraag betreffen ofwel acceptatie van het voorgestelde scenario.’ Technici hebben vaak de neiging om in een presentatie aan hun publiek te vertellen hoe de wereld volgens hen in elkaar zit. ‘Het kwam voor dat toehoorders bij sheet nummer dertig zeiden: ‘Ik ben helemaal de draad kwijt, ga maar naar je samenvatting, dan kan ik tenminste zien wat je wilt.’ Mensen hebben het geduld niet, gaan vragen stellen en daardoor raakt de spreker de draad kwijt. Tegenwoordig zetten veel van onze technici op de eerste sheet al wat ze willen en wat ze goedgekeurd willen krijgen.’

Masterclass
Omdat het gebrek aan architecten op hoog niveau een bottleneck vormt bij ASML, wil het bedrijf meer technici sneller naar dit niveau tillen. ‘Als we dat zijn natuurlijke gang laten gaan, dan komen we schromelijk tekort’, zegt Martens. ‘Het normale opleidingstraject is langer dan het uitdijen van ASML’s productenpalet. Op de traditionele manier houden we het niet bij om de architecten op niveau te hebben tegen de tijd dat ze nodig zijn. We moeten aan alle kanten versnellen. We hebben net vijftien kandidaten geselecteerd voor een versneld traject, een architectenmasterclass, met enerzijds uitdagende eisen aan de soft skills om nog verder te komen, anderzijds om de technische breedte te vergroten.’ Om op een hoger niveau architectenwerk te kunnen doen, gaat het ook om inhoudelijke ervaring. Franse: ‘Als we een uitstekende mechatronicus hebben en we komen tot de conclusie, inclusief de man zelf, dat hij beter optiek kan gaan doen, dan gaan we hem de job geven waarin hij dat kan gaan leren. De imaging-functionaliteit van onze systemen is uiteindelijk een samenspel van mechatronica en optica.’

MECHATRONICA&MACHINEBOUW 3

15

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful