GEOGRAFIJE

Tema:

SLOVENIJA

................................................................................................................................................................................................................................................................Industriia............................................................................................Rudarstvo i energetika............................................................................................................................................................................................................................................4 Demografija................................ godine ...................17 2 .........................................................6 Kultura ............................................................................................15 Slovenačke pokrajine...............6 PRIVREDA.............................................................................................7 b......................................................................13 c................................................................8 f...........................14 d.......................................................................................................................................TAJANSTVENI KRAS ..............................10 g...................... godine po popisu stanovništva .....................................................................Turizam.....................................................................................................................................................................................................................................................................................5 Religijska struktura ..............................................................15 f...............................................................................................................................16 LITERATURA...................7 a.......................................................................................SUNČANI ALPI .............................................................................................................................Saobraćaj....................8 d..........................5 Popis stanovništva 2002.................DINAMIČNA LJUBLJANA .............................................................16 a...........Ribarstvo......................................................................................11 a...............................................................................................S A D R Ž A J: Istorija.............................Opštine..............................................10 Geografija ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................14 e................NASMEJANO POHORJE..........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................11 b..............................................................................................................................................................................................Šumarstvo................................................................................................................................8 c.....................................................................................................................................................................................................................................................................3 Politika ................................................................................................................................ZELENI MEDITERAN ................................................................................................................................................................................Poljoprivreda.............................................................................................................................................................................................................................................................................................................5 Lingvistička struktura 2002.8 e....................................Istorijske pokrajine ...............................................................

na prostoru južne Koruške.UVOD Republika Slovenija je primorska i podalpska država na jugu Srednje Evrope. i SFR Jugoslavije od 1945. na severoistoku s Mađarskom. se verovatno pridružila alpskim Slovenima pod vođstvom kneza Sama. Karantanci su morali Bavarcima dati kao taoca sina kneza Boruta. zbog nasilja franačkog markgrofa Kadolaha. Gorazda. veka formira se prilično samostalna „krajina Slovena“ („marca Vinedorum“). U različitim periodima istorije Slovenije. Hrvata i Srba. veku. do sticanja nezavisnosti 1991. U 7. AustoUgarske. Slabljenjem avarske vlasti. Kada je knez donjopanonskih Slovena Ljudevit Posavski 819. Tragovi nekadašnje karantanske 3 . Po propasti Samovog plemenskog saveza 658. došlo je čak do tri neuspela ustanka. sa svojim knezom na čelu. država je bila deo Rimskog carstva. severno od današnjeg Celovca. preimenovana u Kraljevina Jugoslavija) između dva svetska rata. prva država Slovenaca i jedna od prvih slovenskih država. koja se na zapadu graniči sa Italijom. ima izlaz na Jadransko more. na istoku i jugu s Hrvatskom. Porazom bavarskog kneza Tasila III 788. Države Slovenaca. Kada su Karantanci oko 743. zajedno s Bavarskom i Karantanija ulazi u sastav Franačke države Karla Velikog. Oko stotinjak godina ona je bila samostalna kneževina. oni su morali priznati njihovu vrhovnu vlast. Stanovništvo se pokrštava. kao i Sloveni u Panoniji. početkom 7. „krajina Slovena“ sa središtem u Krnskom gradu. Sloveni u istočnim Alpama bili su. Godine 751. a na jugozapadu. i kneževog nećaka Hotimira. godine. Kraljevine Srba. godine Karantanija gubi nezavisnost i pada pod vlast Bavarske. Karantanije (samo moderni deo severne Slovenije). njemu su se priključili i Karantanci. godine zamolili Bavarce za pomoć u odbrani od Avara. počinje pokrštavanje Karantanaca. Slovenija je članica Ujedinjenih nacija. godine Franci reorganizuju upravu u Karantaniji i domaće slovenske kneževe zamenjuju franački grofovi. 745. Godine 623. Posle gušenja ustanka 828. podigao ustanak. koja opet postaje deo franačke države. Pokrštavanje nije išlo glatko. godine. Svetog rimskog carstva. veku je nastala Karantanija. Hrvata i Slovenaca (1929. Evropske unije i NATO saveza. Uz priznanje vazalstva kao zamenu za pomoć. pod vlašću avarskih kagana. godine. na severu s Austrijom. u Piranskom zalivu. za vreme vladavine kneza Hotimira. Istorija Slovenski preci današnjih Slovenaca verovatno su se doselili na područje Slovenije u 6. te je otada Karantanija vazalna kneževina u okviru Franačke države. godine. počela se nazivati Karantanijom. Njih su Bavarci za vreme talaštva pokrstili.

Hrvata i Slovenaca. osnovana je Kraljevina Srba. juna 1991. 4 . Izvršnu vlast ima predsednik Vlade i njegov kabinet ministara. Slovenija se priključila NATO-u 29. koji se delom biraju direktno. Kraljevina Jugoslavija se raspala u Drugom svetskom ratu. strukovne i regionalne grupe i pojedince. Korušku i Štajersku. pa i Slovenci imaju politički program koji traži ujedinjenu Sloveniju. U 14. Današnja Slovenija je na temelju plebiscita proglasila nezavisnost od SFRJ 25. koji zastupaju važne društvene. a Italija zauzela pokrajine Primorsku i Istru. Najverovatniji obim Karantanije oko 828. koji je vršen na slovenačkom jeziku. Politika Slovenački predsednik se bira svake pete godine. Državni zbor ima 90 članova. a delom neposredno. godine u posebnom obredu ustoličavanja koruških vojvoda. koja se 1929. kao i delove Dalmacije. prvi pisani dokument na slovenačkom jeziku. koji kasnije postaju Austro-Ugarska. brojne narode zahvata narodni preporod. a Slovenija je potom postala deo socijalističke Jugoslavije. preimenovala u Kraljevinu Jugoslaviju. službeno proglašene 29. veku veći deo današnje Slovenije pada pod vlast Habzburgovaca.samouprave su se očuvali sve do 1414. Kad se 1918. maja 2004. godine Oko 1000. Parlament ima dva doma: Državni zbor i Državni svet. godine. Državni svet ima 40 članova. Slovenija se tada deli na tri pokrajine: Kranjsku. godine napisani su Brižinski spomenici. novembra 1943. marta 2004. ekonomske. Godine 1848. Parlamentarni izbori održavaju se svake četiri godine. godine a Evropskoj uniji 1. godine raspala Austro-Ugarska.

363 (83.964 (1.6% stanovništva). Slovenija je imala 1.9% stanovništva je ili neopredeljena ili nepoznata. Roma 3. Demografija Glavna etnička grupa u Sloveniji su Slovenci (83%).53%). za 2. oko 88% slovenaca su bili katolici. hrvatski 2.642 (1. Koruško pitanje koje ozbiljno narušava diplomatske odnose između dve države. ovaj postotak opao na 71.036 stanovnika.243 (0.31%).6% (1991.964. Sa 99 stanovnika po kvadratnom kilometru. Makedonaca 3.3% a Mađari.41%).2%). Mađarski i italijanski imaju status zvaničnog jezika u etnički izmešanim sredinama.6%. Bosanci su uračunati u stanovništvo koje se izjasnilo u regionalnoj pripadnosti. ponovo je aktuelizovao tzv. Narodi iz bivše Jugoslavije (Srbi. godine Ovaj popis je ustanovio 1. Bošnjaci i Muslimani po nacionalnosti) čine 6. Lingvistička struktura 2002.6%. Slovenija se nisko rangira u poređenju sa ostalim evropskim državama po gustini stanovništva.186 (0. Zvanični jezik je slovenački. Hrvata 35.32%). Notranjsko-kraška regija ima najmanju gustinu stanovništva. Katedrala Sv.Dolazak fašista na vlast u Austriji. Albanaca 6.8% (1991.542 (1. godini je bila 72.6% stanovništva. Srba 38. Postotak i dalje opada i prema poslednjem popisu 2002. koji je član južnoslovenske grupe jezika.036 stanovnika. Slovenci su tradicionalno većinom bili katolici.7% stanovništva (1991 na popisu za 88. Pre socijalizma. ne u nacionalnoj. Bošnjaka 21. u delovima oko granica sa Mađarskom i Italijom.06%). dok Osrednjeslovenska regija ima najveću.10%). Nikole u Ljubljani Popis stanovništva 2002.3%). godine po popisu stanovništva Slovenački jezik je maternji za 87. Po religiji.8%.467 (0.2 godine za muškarce i 80 godina za žene. Muslimana 10.964.98%). Bosanaca 8. a 49% u ruralnim sredinama.246 (0. godine procenat katolika je 57. Prema popisu stanovništva iz 2002. i to Slovenaca 1. 5 .81%).062 (0.972 (0. Mađara 6. Gornja granica starosti u 2003. Prosečeno 51% stanovništva živi u urbanizovanim. dok je već u 1991. srpski za 1. Etnička opredeljenost 8. bošnjački za 1.631. Hrvati. Italijani i Romi 0.17%).

2% stanovništva dok danas 0. Religijska struktura Katolika ima 1. Karol Grosman. France Štiglić. u Tubingenu u Nemačkoj. Muslimana 47.0%. Janko Ravnik. Ferdo Delak. DiDžej Umek.34%).42%). srpskohrvatski jezik je maternji za 1. izdate 1689. Vlado Kreslin. za čak 4. Slava vojvodine Kranjske). Kultura Prvu slovenačku knjigu je odštampao protestantski reformator Primož Trubar (1508.82%). Središnji deo države.za 0. Među poznatijim Slovencima se ubrajaju i hemičar i dobitnik nobelove nagrade za književnost Friderik Pregl.9% stanovništva). . Zoran Predin. Damjan Kozole.488 (2.399 i drugih hrišćanskih 1. Najpoznatiji slovenački slikari u Ivana Kobilica i impresionista Rihard Jakopič.). Jan Cvitković. 6 . To su u stvari bile dve knjige Catechismus i Abecedarium.1586).877.2%) i hrvatskosrpski je govorilo 1991. Pravoslavaca 45. književnik Franc Miklošić. godine na popisu 0. filozof Slavoj Žižek.626 (57. koji je umnogome uticao na centralno evropsku klasičnu muziku.135. fizičar Jožef Stefan. Savremeni filmski režiseri Janez Burger. Die Ehre deß Herzogthums Crain. Jože Gale. veka) je etnografski i istorijski dobro opisan u knjizi Slava Kranjske (nem.1918). koje su izdate 1550.8% stanovništva (1991. . i Maja Veis su značajniji primer takozvane „renesanse slovanačke kinematografije“.908 (2.1849. Slovenačka dva najveća pisca su pesnik France Prešeren (1800. Beštjan Hladnik i Karpo Godina su jedni od poznatijih filmskih umetnika. . od Barona Janez Vajkar Valvosora (1641-1693). Slovenija je dom mnogih muzičara i kompozitora. Pero Lovšin. Magnifiko i drugi. Slovenačka kinematografija ima tradiciju dugu više od jednog veka. .1591. nazvan Kranjska (koji je postojao kao deo AustroUgarske do početka 20. fizičar Anton Marko Plenčić i matematičar Jurij Vega. U dvadesetom veku. uključujući renesansnog kompozitora Jakoba Gala (Jacobus Gallus) (1550. Evangelista 14. Janez Lapajne. ostalih protestanskih 1.736. Najznačajniji arhitekta je Jože Plečnik koji je radio u Beču i Pragu.) i pisac Ivan Cankar (1876. slv. Popularni savremeni muzičari su Slavko Avsenik. Bojan Adamič.

Na panonskom voćarskom području najviše se gaje jabuke i kruške. dok obrada zemlje više preovlađuje u ravničarskom delu Slovenije i u dnu većih kotlina. Preovladava proizvodnja krmnog bilja. a manje ječam. U sredozemnom delu Slovenije naročito su povoljni uslovi za gajenje povrća. Druge karakteristike slovenačke privrede pre osamostaljivanja bile su raznolik privredni sistem i preovladavanje malih i srednjih preduzeća. 7 . Godine 2003. pšenica (123 000 t). 17 000 ha vinograda (0. donjem i srednjem delu Vipavske doline. a.6 %). mleko (642 mil. Glavni proizvodi su meso (190 000 t). živine. njen društveni značaj je mnogo veći jer pruža snabdevanje osnovnim namimicama i obezbeđuje očuvanje naseljenosti sela i lokalne kulture. naročito na mesno i mlečnoo govedarstvo. 12 000 ha voćnjaka (0.3 mil. Slovenija je imala 473 000 grla goveda. U sredozemnom delu Slovenije vinogradarstvo je značajno u Goričkim brdima. breskve. a u primorskom voćarskom području voće osetljivije na mraz (trešnje. raž. Od žitarica gaji se kukuruz . dobro razvijena saobraćajna i druga infrastruktura. na Krasu i u Koperskom primorju. povoljan geografski položaj na raskršću saobraćajnih pravaca. Mada poljoprivreda ostvaruje samo oko 2.5 % površlne). 1) i jaja. Važne poljoprivredne grane su i voćarstvo i vinogradarstvo. Poljoprivreda je usmerena na stočarstvo. Poljoprivreda Slovenija ima 173 000 ha oranica i vrtova (8.PRIVREDA Slovenija se ubraja u države koje su relativno uspešno prebrodile težak period prelaska na tžišnu privredu. Slovenija je u vreme SFRJ bila najrazvijniji deo i uveliko usmerena prema zahtevnijim tržištima. Godine 2003. 656 000 grla svinja i 5. najviše silažnog kukuruza. kao i blizina zapadnoevropskih i srednjeevropskih tržišta. proizvedeno je 104 000 t grožđa i iz njega 480 000 hl vina.proizvodnja zrna (224 000 t) i silaža. U Ljubljanskoj kotlini i Dolenjskoj važna je proizvodnja krompira (108 000 t). zob i heljda.5 % BDP. Od industrijskog bilja u Sloveniji gaji se šećerna repa (202 000 t). Vinograda najviše ima na brežuljkastoj ivici Panonske nizije Slovenije.8 %) 1000 ha livada i pašnjaka (15. a u Donjoj Savinjskoj dolini hmelj (1400 t).2 %). kajsije).

1 mil. U Prekomurju se eksploatišu i manjee količne zemnog gasa (4.03 mil.b. t sirovog gvožđa i čelika). Po broju zaposlenih najvažnije industrijske grane su metalna industrija i mašinogradnja. ha pogodnih za eksploataciju. Širi se i gajenje slatkovodne ribe u ribnjacima. Instalirana snaga svih elektrana iznosi 2978 MW. Od nemetala značajno je dobijanje soli u Sečovlju. Drtija) i krede (Srpenica). veliki deo ovog energenta Slovenija uvozi gasovodima iz Rusije i Alžira.5 %) i hidroelektrane (23. Industriia Pošto Slovenija posle Drugog svetskog rata nije dobila mnogo bazične industrije. a u Slovenskoj Bistrici fabrika aluminijumskih poluproizvoda. tekstilna. TE-TO Ljubljana i elektrana na gas u Brestanici. U Krškom od 1982. Mokro Polje. Mrki ugalj (617 000 t) eksploatiše se samo u Zasavju (rudnici Trbovlje i Hrastnik). m3). Jesenice. Rudarstvo i energetika Slovenija ima malo rudnog bogatstva i skromne zalihe fosilnih energetskih izvora. t) vadi se u rudniku Velenje i većinom iskorišćava u TE Šoštanj. Lignit (4. Od termoelektrana najvažniji je sistem Šoštanj I-V (745 MW) .6 %). godine radi NE (691 MW). a osim njega deluje još TE Trbovlje I-III. d.24 mil. ha šuma (54. od ćcgu 1. iznosio je 1500 t ribe. Šumarstvo Slovenija ima 1. a ostalo termoelektrane (38. e. Proizvodnja drveta jc 2.26 mil. prehrambena i hemijska industrija. Od Hidroelektrana najvažniji je sistem od 8 hidroelektrana na Dravi. m3. gde se veliki deo upotrebljava u TE Trbovlje. Glavna ribarska luka je Izola. jer je u nekadašnjoj SFRJ većina ribe lovljena u današnjim hrvatskim teritorijalnim vodama. industrija drveta i nameštaja. 8 .9 mil. U Kidričevu kod Ptuja nalazi se fabrika aluminijuma (76 000 t). silikatnog peska (Ravno kod Rake. Ulov 2003.2 %). elektrotehnička. u kojoj je Hrvatska suvlasnik 50%. Najviše električne energije proizvodi nukleama elektrana Krško (37.2 % površine).2 mil. Soči i Savi. Ravne na Koroškem i Štore centri su crne metalurgije (1. industrija je sve do danas ostala orijentisana na proizvodnju robe široke potrošnje. Ribarstvo Morsko ribarstvo je posle osamostaljenja u velikim teškoćama. c.

električna brojila). U Sevnici je fabrika rublja. Mariboru. Novoj Gorici i u Šempetru u Savinjskoj dolini. Odevna industrija je u Murskoj Soboti. Industrija papira nastala je još u 19. Središču na Dravi. Trbovlju. fabrika papira u Količevu. a u Polzeli čarapa. Rogaškoj Slatini i Novom mestu. a mnoga manja preduzeća raširena su po čitavoj Sloveniji. U Kopru se proizvode manji motocikli. U vinorodnim krajevima postoje mnogobrojni vinski podmmi. najviše livnice i fabrike metalne opreme. Fabrike građevinske stolarije Logatec. Lendavi. Ljubljani. Zagorju na Savi itd. Šempeter kod Gorice (autoelektrična oprema) itd. Glavna središta su Kranj (telekomunikacioni sistemi. Celju. Ljubljani. 9 . Mariboru. Škofja Loka. Senožeče). Vevče. Veća preduzeća bazićne hemijske industrije nalaze se u Celju. veku (Radeče. Kamniku. Pivki. Bled. Prehrambena industrija je peta po broju zaposlenih. Slovenj Gradec. Veće fabrike nameštaja nalaze se u Kamniku. Dobro je razvijena industrija saobraćajnih sredstava. pre svega fabrika putničkih automobila Reno u Novom mestu i sastavnih delova (Koper. električni alati). Mariboru. Drvna industdja je nastala na podlozi domaćih sirovina. a deo proizvoda se i izvozi. Nazarje. Elektrotehnička industrija je treća po broju zaposlenih. tako da se između 1985. pre svega u Ajdovščini. Ljubljana (feriti. Tekstilna industrija je raspršena po čitavoj Sloveniji. a u Ljubljani bicikli. Novoj Gorici i Pivki. Goričane kod Medvođa). navoji. Pivare su u Laškom i Ljubljani. broj zaposlenih smanjio za 50 %. baterije.Metalna industrija i mašinogradnja su u većim gradovima. Viru kod Domžala i Britofu kod Kranja. Montažne kuće proizvode se u Škofjoj Loki i Mariboru. Ptuju. Fabrika kućnih aparata Gorenje iz Velenja razvila se u jednog od najvećih proizvodača bele tehnike u Evropi. a kasnije i fabrika celuloze i papira u Krškom. pre svega u manjim mestima u predalpskom i dinarskom kraškom delu. Veća preduzeća mesne industrije nalaze se u Murskoj Soboti. Ajdovščini. Prerađuje uglavnom domaće sirovine i snabdeva domaće tržište. fabrike papirne galanterije Slatkom Vrhu i fabrike kartonske ambalaže u Logatecu. a uljare u Slovenskoj Bistrici. Rušama. Mozirju. u velikoj je krizi. Voće se prerađuje u voćne sokove. i 2002. Maribor. Mašinogradnja je pre svega u Ljubljani. Celju.

a oba su izrazitro usmerena na izvoz. od čega 504 km elektrifikovanih (razmak između šina 1435 mm). turista. Jedini brodski prevoznik je Splošna plovidba iz Portoroža. a krečane u Zagorju na Savi. Turizam Zbog velike raznolikosti predela i lake dostupnosti Slovenija ima mogućnosti za razvoj veoma različitih oblika turizma. Industrija gradevinskog materijala zadovoljava veliki deo domaćih potreba. Križevcima kod Ljutomera. najviše iz Italije. g. Bled. Fabrike keramičkih pločica nalaze se u Ljubečni kraj Celja i Gorenju. Dekanima i Bregu kod Borovnice. Krahjska Gora. Ukupna dužina puteva iznosi 20150 km (82 % asfaltiranih). Nemačke. dok su ciglane u Pragerskom. slovenačkom putnom krstu. zidne opeke i crep. Godine 2003. Obuća se proizvodi u Žirama. Najznačajniji turistički centri su Portorož. u Slovenij Gradecu proizvode se prekrivi za automobilska sedišta. Rogaška Slatina).Hrastniku. u većinskom vlasništvu države.5 mil. Ilirskoj Bistrici. Slovenija ima 1229 km železničkih pruga. U Viru kod Domžala smeštena je fabrika sanitetskog materijala. Cementare su u Trbovlju i Anhovu. Ljubljana. Ankaran. Izola. t). f. 10 . Glavni proizvodi su cement (1. Moravske Toplice. Kresnicama i Solkanu. Saobraćaj Drumski saobraćaj.37 mil. Sprovodi se obiman program izgradnje mreže autoputeva na tzv. Slovenijuje posetilo 1. Brodski saobraćaj. kreč. Austrije. Podčetrtek i Rogaška Slatina. od čega 495 km autoputeva. U Domžalama je fabrika kožne galanterije. Veća fabrika kože je u Vrhniki. Tržiču. Hrvatske i Holandije. Železnički saobraćaj. U farmaceutskoj industriji najveća preduzeća su u Ljubljani (Lek) i Novom mestu (Krka). Od ostalih industrijskih grana treba pomenuti još gumarsku industriju u Kranju. fabriku sportske opreme u Begunju na Gorenjskem i staklare (Hrastnik. Renčama i u Dobruškoj vasi. Čatež na Savi.

odmah iza Finske i Švedske. 800 milimetara na jugoistoku i 1. alpska na planinama.500 milimetara na Alpima. ali ima i onih koje zbog geografskih. Na gradsku opštinu država može preneti poslove iz svoje nadležnosti.000 stanovnika i predstavlja geografski. Opštine Prema Ustavu Repubike Slovenije. privredno i kulturno središte područja u kome se nalazi. pograničnih. a koji utiču na razvoj grada. ovo čini Sloveniju trećom najpošumljenijom državom u Evropi. u opštini Litija. Oko jedne polovine države 11.691 km²) je prekriveno šumom. postoji još 363 km² voćnjaka. Panonska nizija i Sredozemlje. a livade i bašče 2. Pašnjaci pokrivaju 5. do čak 3. opština je samoupravna lokalna zajednica. kontinentalna sa blagim letima i hladnim zimama na visoravnima i dolinama na istoku.2" IGŠ i leži u Spodnja Slivna. Grad može dobiti status gradske opštine ako ima više od 10. Geometrijski centar gravitacije Slovenije je lociran na koordinatama 46°07'11. prosečna nadmorska visina države iznad nivoa mora je 557 metara. istorijskih ili privrednih razloga imaju taj status iako imaju manje od 5. a.000 stanovnika. Dinaridi. 11 .). koja obuhvata područje jednog ili više naselja koja su povezana zajedničkim potrebama i interesima stanovnika.471 km². Međutim taj status može dobiti i opština zbog istorijskih razloga. Klima Slovenije je mediteranska na obali.000 milimetara na obali. Po slovenačkom Zakonu o lokalnoj samoupravi.Geografija Triglav Pogled na Piran Četiri glavna evropska geografska regiona se nalaze u Sloveniji: Alpi. nacionalnih.864 m. U opštine spadaju poslovi lokalnog značaja koje opština može obavljati samostalno i koji se tiču samo stanovnika opštine. Prosečne padavine su 1. opština mora imati najmanje 5. Prosečne temerature su od -2°C u januaru do 21°C u julu. Najviša tačka Slovenije je Triglav (2. Takođe.8" SGD i 14°48'55. u okolini Vače.000 stanovnika.400 milimetara u središnjoj Sloveniji. i 216 km² vinograda.593 kvadratnih kilometara države.

kanuiste. odnosno na regije.Slovenija je od sredine 2006. poslovni ljudi i ljubitelji aktivnog odmora .potiču i jela slovenačke kuhinje. odnosno pokrajine. Porodice. godine podeljena na 210 opština. među kojima njih 11 ima status gradske opštine (označene s *). lovce. Tako je za potrebe državne statistike država podeljena na 12 regija. Međutim taj status može dobiti i opština zbog istorijskih razloga. Poznati su hlepčići za praznične prilike koji se i danas prave u obliku pletenih veknica ili venčića. Mađarski jezik je drugi zvanični jezik u 3 opštine Prekomurja (Lendava. na koje pak država može preneti neke poslove iz svog delokruga. živopisne prirodne lepote. Iz tri velike kulture . Šetače će opuštati tišina planina. Ustav Republike Slovenije dopušta šire samoupravne zajednice. bicikliste. Grad može dobiti status gradske opštine ako ima više od 10. Na gradsku opštinu država može preneti poslove iz svoje nadležnosti. Najstariji osnovni elementi ishrane Slovenaca su jela od testa i kaše.svi oni će u Sloveniji imati šta da rade. koje im omogućavaju da uživaju u svojim sportovima. Slovenija je podeljena i na pokrajine (u geografskom smislu). kao i štruklji koji se pripremaju na 70 različitih načina sa slatkim i mesnim nadevom i 12 . a italijanski u 3 opštine Slovenačkog primorja (Kopar. Celje Gradske opštine: U poslove opštine spadaju poslovi lokalnog značaja koje opština može obavljati samostalno i koji se tiču samo stanovnika opštine. Piran. a sportske planinare. igrače golfa. privredno i kulturno središte područja u kome se nalazi.panonske. skijaše. Iako zakonski nigde nije regulisano. jedriličare. Osim na opštine.000 stanovnika i predstavlja geografsko. Hodoš). a koji utiču na razvoj grada. Izola). ribolovce. jahače itd. Zvanični jezik: U svim opštinama Slovenije zvanični jezik je Slovenački jezik. Slovenija je podeljena i na 58 upravnih jedinica koje obavljaju poslove državne uprave i ne zadiru u samoupravne poslove opština. kao jedinice lokalne samouprave. Dobrovnik. alpske i sredozemne .

Slovenija je istovremeno i prava vinogradarska zemlja. posavski i podravski. živopisne pejzaže. sportsko planinarenje itd. Kobarid i Tolmin. smaragdne reke. iz posavskog regiona potiče slovenački specijalitet – „cviček“. a podravski region je domovina renskog rizlinga. paraglajding. a zimi zbog odličnih terena za raznovrsne oblike skijanja. kao i odličnih traminaca i penušavih vina. a Bohinjsko jezero i Bohinjska Bistrica predstavljaju prave bisere za ljubitelje aktivnosti na vodi. Primorski region čuven je po karakterističnim crvenim i punim belim vinima. srdačni. predstavlja pravi turistički raj. a postoje i mogućnosti za planinski biciklizam. Svoju gostoljubivost i ovaj bogati kutak sveta žele da podele sa posetiocima. veseli. b. kojim govori dva miliona ljudi. kockarnicom i igralištem za golf. pažljivi. čiji se identitet formirao paralelno sa slovenačkim jezikom. Podeljena je na tri vinorodna regiona: primorski. sa kongresnom dvoranom. Međutim. Sa brojnim mogućnostima za rekreaciju. Za Slovence su prisni međusobni odnosi još uvek najveća vrednost. sauvignona i rulandca. Na njegovim obroncima nalazi se Bled. staze za trčanje na skijama. Bovec. brojne mogućnosti za aktivan odmor i vrhunsku kulinarsku ponudu i ponudu vina Slovenije dopunjavaju i ljudi koji u njoj žive: ljubazni. SUNČANI ALPI Veći deo Julijskih Alpi nalazi se u okvirima Nacionalnog parka Triglav. 13 . Ljudi. Bohinj je polazište za brojne planinarske pohode. tako i one koji žude za uzbuđenjima. Tu su na raspolaganju brojni sportovi na vodi. a u krajoliku se može uživati i uz pomoć paraglajdera. a razlikujemo 14 okruga sa svojim prepoznatljivim karakteristikama.nadevom od povrća. Predeli u dolini Soče. i »žganci«. Leti je Kranjska Gora privlačna zbog rekreacije i sportova u prirodi. Izvanredan položaj. poznat u čitavom svetu. U bližoj okolini nalaze se skijališta. Na obližnjoj Planici svake godine svoje snage odmeravaju najbolji skijaški skakači na svetu. održao se i zahvaljujući dinamičnom kulturnom životu. privlače kako one koji traže mir. pravi slovenački specijalitet su »potice« koje se za praznične prilike pripremaju sa raznim nadevima. zmaja ili planinskog bicikla.

očuvalo je koncepciju uskih ulica i tesno zbijenih kuća koje se od obalne ravnice stepenasto uzdižu ka vrhu slemena. jarkove i polja (Planinsko. Izola je primorsko mestašce sa bogatom ribarskom tradicijom. ZELENI MEDITERAN Slovenačka obala je dugačka 46.godine upisane u spisak UNESCA.c.jedno iznad. turistički grad sa udobnim hotelima. a ispod površine rasprostiru se brojni ponori i kraške jame . škrape. raznovrsnom ponudom restorana i mnogobrojnim manifestacijama. Vilenica itd. Križna jama. Na površini oni „stvaraju“ kraške vrtače. Pivka i Črna jama. izvore. u Simonovom zalivu. Piran. Izola i Kopar pozivaju svojim srednjevekovnim izgledom. Primorski gradovi Piran. koje su od 1986. Turizam je skoncentrisan na južnom obodu naselja. d. on predstavlja i omiljeno mesto za organizovanje kongresa. »krivi « su krečnjak i voda. koji okolini daju karakterističan mediteranski izgled. Škocjanske jame.priča se da je slovenački Kras delić najlepšeg podzemnog sveta naše planete. gde se nalazi i kupalište i gde su smešteni hoteli i restorani. ulegnuća. Sa slovenačkog Krasa 14 . Cerkniško). modernim bazenima. Najposećenije su Postojnska jama. a za turiste je uređeno i otvoreno 20 riznica krečnjačkih remek dela koje stvaraju poniruće kraške vode. Za Kopar se kaže da zbog svog istorijskog gradskog jezgra predstavlja jedan od najslikovitijih delova severnog dela Istarskog poluostrva. Tako se u Sloveniji nalazi više hiljada kraških jama i ponora. u celosti je zaštićeno kao kulturno-istorijski spomenik.6 kilometara. a drugo ispod površine -. TAJANSTVENI KRAS To što kras ima dva lica . Najdužom turističkom tradicijom može se pohvaliti Portorož. staro pristanišno mesto.

Maribor. a i oni koji vole da otkrivaju prašumu i netaknute vode. takođe. Mada se svrstava u srednje velike evropske gradove. dom brojnih pozorišta. Ponosi se najstarijim čokotom na svetu. koja broji oko 276. Prostrani vinogradi. sa nešto manje od 115. muzeja i galerija. To je grad kulture. 15 . koji već dobrih četiri stoleća raste u gradskom jezgru uz Dravu. grad u kome u letnjim mesecima brojne kafane i restorani izlaze na ulice. DINAMIČNA LJUBLJANA Kažu da je Ljubljana. drugi je najznačajniji grad Slovenije. To je. pored reke je i slikoviti i dinamični Lent. To je grad u kome su se susrele kulture Istoka i Zapada. Rogla. a istovremeno može da zadovolji sve potrebe velikih prestonica. To je grad koncerata i različitih priredbi. Pohorje posećuju i ljubitelji padobranstva. letenja zmajevima i balonima. e. f.000 stanovnika. koji se sa kraja grada uspinju po mariborskim brežuljcima. a ponosi se i jednom od najstarijih filharmonija na svetu. Na njima su posejane krčme i turistička seoska domaćinstva. NASMEJANO POHORJE Na području oko 1000 kvadratnih kilometara velikog i igličastom šumom obraslog Pohorja postoje skijaški centri (Areh. Kope). na obale Ljubljanice i na trgove starog gradskog jezgra.000 stanovnika. a pored toga se nude razuđene planinske staze namenjene posetiocima i ljubiteljima biciklizma i jahanja. nastoji da održi prijatnu atmosferu manjeg mesta. grad po meri čoveka. gde se već više od četiri stoleća razvija Kobilarna. isprepletani su sa više od 50 kilometara vinskih puteva. Danas to mesto predstavlja turističko-rekreativni centar sa školom jahanja i poznato je kao međunarodna scena tradicionalnih sportskih priredbi jahanja. Zbog svog geografskog položaja prestonica predstavlja i odlično polazište za otkrivanje izuzetno raznolikih lica i lepota Slovenije. Maribor sa kapacitetima za kongresnu aktivnost u hotelu Habakuk postaje i značajno kongresno središte Slovenije. Lipica. poznat po međunarodnom multikulturalnom Festivalu Lent. naučno i univerzitetsko središte i grad brojnih poslovnih susreta.potiču i plemeniti konji lipicaneri. zato se staro harmonično prepliće sa novim. važi za kolevku tih konja.

Kranjska. Dolenjska. Gams tako Sloveniju deli na temelju geografsko-socioloških činilaca na sledeće delove: Alpska Slovenija. Sredozemna Slovenija. Tako se Gornja Štajerska nalazi u Austriji. 4: Štajerska. Dinarskokrška Slovenija. Budući da današnja Slovenija nije službeno regionalno podeljena. Starim pokrajinama treba se još pridodati i Prekmurje. Danas su delovi većine tih zemalja (osim Kranjske) izvan granica Slovenije. budući da se one ne poklapaju sa sadašnjom geografskom podelom Slovenije. postoje različiti modeli podele. Teško je međutim odrediti precizne granice ovih pokrajina. 5: Prekomurje. Slovenačke pokrajine pojam je koji označava različite teritorijalne jedinice na koje je bila podeljena Slovenija ili u kojima je istorijski živio ili živi slovenački narod. 3: Koruška. Panonska Slovenija. nastala je današnja neslužbena podela Slovenije i to tako da se unutar Kranjske razlikuju Gorenjska. U tim pokrajinama. Dolenjska i Notranjska. Tako se obično navode sledeće pokrajine: Gorenjska. Italiji. Danas je načešće u upotrebi Gamsova definicija. Na temelju tih istorijskih zemalja. Goriška. koja se pak temelji na Ilešiču. Koruška (nazivana još i Slovenska Koruška). a delovi Goriške i Istre zajedno čine Primorsku. kao i veći dio Koruške koja čini austrijsku saveznu pokrajinu Korušku. još je i danas u upotrebi podela prema područjima tadašnjih krunskih zemalja: Štajerska. Veći deo Istre pripada Hrvatskoj. Primorska i Prekmurje. Jedan vrlo mali deo Koruške pripao je 1918. kao i na području Trsta i danas postoji znatna slovenska manjina. Trst i Istra. Notranjska. 2b: Notranjska.Slovenačke pokrajine Slovenačke tradicionalne pokrajine su: 1: Primorska. 2c: Dolenjska. Veći dio Goriške nalazi su italijanskoj regiji FurlanijiJulijskoj krajini. Koruška. Istorijske pokrajine Zbog viševekovne podele zemalja unutar Habzburške Monarhije i AustroUgarske. 2a: Gorenjska. Predalpska Slovenija. a. Štajerska (nazivana još i Donja Štajerska). 16 .

Beograd.LITERATURA 1.org/wiki/Naselje" 17 . 2. 1985. izdanje redakcije Vojna enciklopedija. Vojna enciklopedija. Jakac – Lafet. http://bs.wikipedia. drugo izdanje.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful