You are on page 1of 107

AdisÜ>vi>cit

xoà>Y^H>i
aRËxHith

ആദിശ ര ത

സൗ ര ലഹരി
പരിഭാഷാ

Published by
http://hinduebooks.blogspot.com

 
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ

ആ ഖം
സൗ ര
ിെ
അലക
എ ാണ് സൗ ര ലഹരി

േ ാ
ിെ േപര് അ ഥമാ
ത്. ഇതിെല
ആദ െ
41 േ ാക ള് ആന ലഹരി എ ം
പി ീ
59 േ ാക ള് സൗ ര ലഹരി എ ം
അറിയെ
.
ഒരി
ആദിശ രാചാര
ൈകലാസം സ ശി േ ാ
അവിെട ഒ
മരി
െകാ ിെവ തായി അേ ഹം ക വയാണ് ആദ െ
ഭാഗെമ ം ബാ ി
േ ാക
ിേ

അേ ഹം േ ാ ം
ിയാ ിെയ
ഐതിഹ
്.
േദവിഭ
ലിരി

െടയി
സഹ ാ
ളായി
ചാര ി
ഈ േ ാ
ിന് സം ത ി
തെ
ിയാറിലധികം വ ാഖ ാന
്. അവയി
ല ീധരെ
വ ാഖ ാനമാണ് ഏ ം
ശ ം.
മലയാള ി ം ഈ േ ാ
ിന് അനവധി ഗദ ,
പദ പരിഭാഷക ം, വ ാഖ ാന
ം നിലവി െ
ി ം
പക വകാശ
തിനാ
അവെയാ ം
തെ
ഇ െന ി
സൗജന മായി ലഭ മാ ാ
അസാ
മായ െകാ ാണ് വിവ
ക ലളിതമായ ഈ ഗദ
പരിഭാഷ ് തി
ത്.

2
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
മഹാകവി
മാരനാശാ
സൗ ര ലഹരി ്
രചി
പദ പരിഭാഷ
സി മാണ്. വായന ാ െട സൗകര
ിനായി അ ം ഈ ഇിെ അവസാനം േച
ി
്.


വായി
വ െട മന കെള ഈ േ ാ ം
ആന ലഹരിയിലാറാടി െ െയ ് ാ
ി െകാ ്
മലയാളികളായ േദവീഭ

ായി സമ ി
.
പരിഭാഷയി
െത
ഇ-െമയി വഴി എെ
അറിയി വാ വായന ാേരാട് അേപ ി
.
- വിവ

3
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ

ആന ലഹരി
ശിവഃ ശ

േതാ യദി ഭവതി ശ ഃ ഭവി ം
ന േചേദവം േദേവാ ന ഖ
ശലഃ
ി മപി,
അത ാമാരാധ ാം ഹരിഹര വിരി ാദിഭിരപി
ണ ം േ ാ ം വാ കഥമ ത ണ ഃ ഭവതി 1

ിേയാട് േച
ിരി േ ാ
മാ മാണ് ശിവ
ി തലായ ത
െച വാന് ാ നാ
.
അെ ി
ശിവന് അന വാന് േപാ ം െക
ാ കയി . അേ ാള് എ െനയാണ്
ണ ശാലി
യ ാ
ഒരാ

ാവി മേഹശ ര ാരാ
ജിതയായ അവി െ
(ശ ിെയ)
ണമി വാ ം
തി വാ ം സാധി ക?
തനീയാംസം പാം ം തവ ചരണ പംേക ഹഭവം
വിരി ിഃ സ ിന വിരചയതി േലാകാനവികലം,
വഹേത നം െശൗരിഃ കഥമപി സഹേ ണ ശിരസാം
ഹരഃ സം ൈദ നം ഭജതി ഭസിേതാ ലന വിധിം 2
അവി െ
പാദപ
ളി
നി
ശകലം
ളിെകാ ്
ാവ് േലാക െളെയ ാം യാെതാ
റ ം
ടാെത
ി
. അതിെന വി
തെ
ആയിരം ശിര കളാ
വളെര പണിെ ് മ
.
ഹരനാകെ അതിെന ഒ
ടി ളീകരി ് ഭ െമ
4
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
േപാെല അതിെന
െച
.

സ ശരീര

ി

ധരി

ക ം

അവിദ ാനാമ
ിമിര മിഹിര ദ ീപനഗരീ
ജഡാനാം ൈചതന
ബക മകര
തിഝരീ,
ദരി ാണാം ചി ാമണി ണനികാ ജ ജലെധൗ
നിമ ാനാം ദം ാ രരി വരാഹസ ഭവതി 3
അവി ്
(അഥവാ അവി െ
പാദപാം
)

ാനിക െട
ദയ ിെല
അ കാര ിന്
ാന ര ദി നി
ദ ീപനഗരി േപാെല ം,
ഢ ാ

ിയാ
ലയി
നിെ ാ
േതന വി േപാെല ം, ദരി ാ

ചി ാമണി (സകലകാമ െള ം ന

ീയമായ
ര ം) ര ഹാരം േപാെല ം, സംസാരസാഗര ി
ി ാ

് വരാഹാവതാരം
വി വിെ
േത േപാെല മാ
.
ത ദന ഃ പാണിഭ ാമഭയവരേദാ ൈദവതഗണഃ
ത േമകാ ൈനവാസി കടിത വരാഭീത ഭിനയാ,
ഭയാത് ാ ം ദാ ം ഫലമപി ച വാ ാസമധികം

ശരേണ േലാകാനാം തവ ഹി ചരണാേവവ നി െണൗ 4

സകലേലാക
േദവീേദവ ാ ം

ം ശരണ യായ േദവി, മെ ാ
സഹ
ളാ
അഭയവരദ ക
5

 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
ദ ശി ി
. അവി
മാ മാണ് ഇ രം
േച കെളാ ം കാണി ാതിരി
ത്. അവി െ
േ വടിക
തെ
സകല െട ം ഭീതികെള
അക ാ ം ആ ഹി തി മധികം വരം ന വാ ം
സാമ ഥ
വയാണ്.
ഹരി ാമാരാധ
ണത ജന െസൗഭാഗ ജനനീം
രാ നാരീ ത ാ രരി മപി േ ാഭമനയത്,
േരാഽപി ത ാം നത ാ രതി നയന േലേഹ ന വ ഷാ
നീനാമപ ഃ ഭവതി ഹി േമാഹായ മഹതാം 5
തെ
നമി

സൗഭാഗ മ
അവി െ
ആരാധി തിെ
ഫലമായി വി
നാരീ പെമ

ി രാരിയായ ശിവെ മന ിെനയിള ി. അവി െ
ണമി തിെ ഫലമായി, രതീേദവി െട ക ക

േലഹ മായ ഉടലി ടമയായ കാമേദവന് നിമാ െട
േപാ ം മന ി
ശ മായ േമാഹം ജനി ി വാ
സാധി
.
ധ ഃ െപൗ ം െമൗ ീ മ കരമയീ പ വിശിഖാഃ
വസ ഃ സാമേ ാ മലയമരദാേയാധന രഥഃ,
തഥാേപ കഃ സ ം ഹിമഗിരി േത കാമപി പാം
അപാംഗാേ
ല ാ ജഗദിദമനംേഗാ വിജയേത 6

6
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
അ േയാ ഹിമഗിരിതനേയ!
നി ിതമായ വി ം,
േതനീ കെളെ ാ
njാ ം, െവ ം അ ശര

വസ
ഋ വാ
മി
ം, മലയമാ തനാ
(െത
കാ ്)
രഥ ം മാ ം ൈക തലാ
കാമേദവ
അവി െ
പാകടാ ം െതെ ാ
സ ാദി തിെ
ഫലമായി ഈ ലകെ യാകമാനം
ജയി
(കീഴട
).
ക ണ കാ ീ ദാമാ കരികലഭ ംഭ ന നതാ
പരി ീണാ മേധ പരിണത ശര
വദനാ,
ധ ബാണാന് പാശം ണിമപി ദധനാ കരതൈലഃ
ര ാദാ ാം നഃ രമഥി രാേഹാ
ഷികാ 7
കാ ീ (അര
ാ ) നാദം െപാഴി ം, ഗജമ കം
േപാെല

െട ഭാരം െകാ
നി
ം,
െമലി
അരെ േ ാെട ം,
ശര കാലെ
ച െനേ ാെല
കാശി
ഖേ ാെട ം,
വി ം, ശര ം, പാശ ം അ ശ ം
ൈ കളി
േല ി ം
ി രഭ കനായ ശിവെ
അഭിമാന
ഭാജനമായ േദവി എെ
പി എ ം വിള െ .
ധാ സിേ ാ മേധ
രവിടപി വാടീ പരി േത
മണിദ ീേപ നീേപാപവനവതീ ചി ാമണി േഹ,
ശിവാകാേര മേ പരമശിവപര നിലയാം
ഭജ ി ത ാം ധന ാഃ കതിചന ചിദാന ലഹരീം 8
7
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
ധാസാഗരമധ
ി

േ ാ കളാ

ര ദ ീപി
കദംബ
ിടയി
ചി ാമണിനി ിതമായ ഹ മ
ില് ശിവാകാരമായ
( ീച
ിെല ശ ി ിേകാണ ിെ
ആ തി
യി
) മ
ി
പരമശിവനാ
െമ യി
ലിരി
ചിദാന ലഹരിയാ
അവി െ
ധ ാനി
വിരളം ചില ധന ാ ാ
മാ മാണ്.
മഹീം ലാധാേര കമപി മണി േര തവഹം
ിതം സ ാധി ാേന ദിമ തമാകാശ പരി,
മേനാഽപി മേധ സകലമപി ഭിത ാ ലപഥം
സഹ ാേര പ േമ സഹ രഹസി പത ാ വിഹരേസ 9
ലാധാര ിെല
( മി) തത
ിെന ം, മണി ര
ിെല ജലതത
ിെന ം, സ ാധി ാന ിെല അ ി
തത
ിെന ം,
ദയപ
ിെല (അനാഹത ച
ിെല)
വാ തത
ിെന ം,
അതി കളിെല
(വി
ിച
ിെല) ആകാശതത
ിെന ം, മ
ിെല (ആ
ാച
ിെല)
മന ത
ിെന ം
മറികട ് അവി ് സഹ ാരപ
ി അവി െ
പതിയായ
ശിവ മായി
രഹസ മായി
വിഹരി
കയാണ്.
ധാധാരാസാൈര രണ ഗലാ
വിഗലിൈതഃ
പ ം സി
ീ നരപി രസാ ായമഹസഃ,
8
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
അവാപ സ ാം മിം ജഗനിഭമധ
സ മാ

ാനം

ത ാ സ പിഷി

ല േ

വലയം

ഹരിണി 10

സഹ ാരപ
ിലിരി
അവി െ
ാദ
ളി
നി ് ശ മായി ഒ
അ തധാരയാ
(സാധകെ ) ശരീരെ യാകമാനം നന ്, വീ ം
തെ വാസ ാനമായ ലാധാരച
ി െച ് ഒ
സ െ േ ാെല
ര ായി
ലിനിയായി, ഒ
ദ ാര

ി
(താമര ിഴ ിെ
ആ തി
) അവി ് നി െച
.

ഭിഃ ീകൈ ഃ ശിവ വതിഭിഃ പ ഭിരപി
ഭി ാഭിഃ ശംേഭാ നവഭിരപി ല
തിഭിഃ,

ത ാരിംശദ് വ ദല കലാ
ിവലയ

ിേരഖാഭിഃ സാ ധം തവ ശരണേകാണാഃ പരിണതാഃ 11

അ േയാ മഹാ ി ര
രി! നാ
ീഖ

(ശിവാ ക ളായ ച
ം), അവയി
നി
ഭി
ളായ അ
ശിവ വതിക ം (ശ
ാ ക
ളായ ച
ം) േച

തി െട ലകാരണമായ


ളില് അ ദളപ
ം, േഷാഢശദള

ം,
ം,
ര യ ം (
േരഖക ം)
േച

നാ
ിനാ
േകാണ
താ
നി ി വടി െട നിവാസ ാനം.
9
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
ത ദീയം െസൗ ര ം ഹിനഗിരികേന ലയി ം
കവീ ാഃ ക േ കഥമപി വിരി ി തയഃ,
യദാേലാെകൗ ക ാദമരലലനാ യാ ി മനസാ
തേപാഭി
ാപാമപി ഗിരിശസാ ജ പദവീം 12
അ േയാ
ഹിമഗിരികേന ,
ാവ്
ട ിയ
കവിേ

േപാ ം അവി െ
സൗ ര െ
ഉപമി വാ േവെറാ വ വിെന ം സ ി വാ
േപാ ം ശ രാ
ി . അവി െ
സൗ ര ം
ദ ശി വാ
ഇ ി
അ ര ീക
തപ
െകാ േപാ ം േന വാ
കഴിയാ തായ ശിവ
സാ ജ പദവി (ശിവ മാ
താദാ
ം) മന
െകാ ് േന
(േദവി െട സൗ ര ം ശിവ മാ ം
അറി വാ
കഴി
താകയാ
ആ സൗ ര െ
അറി വാ
അ ര ീക
് ശിവ മായി മനസാ
താദാ
ം ാപിേ
ിവ
).
നരം വ ഷീയാംസം നയനവിരസം ന മ ജഡം
തവാപാംഗാേലാേക പതിതമ ധാവ ി ശതശഃ
ഗല േവണീബ ാഃ ചകലശ-വി
-സിചയാ
ഹഠാത് ട കാേ
ാ വിഗലിത- ലാ വതയഃ 13
അ േയാ േദവി! അത ം
ം, സൗ ര
മി ാ വ ം,
രതി ീഢാദികളിലറിവി ാ വ
മാെണ ി ം അവി െ
കടാ
ി
പാ മായ
10
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
ഷെന
കണ ി യൗ ന
കളായ
ീക
അഴി
വീ
തല ടിേയാ ം, ഉയ
മാറി നി
വ തിവീ
േമ വ േ ാ ം, െപെ
െപാ ി
െ റി
അര േയാ ം, അഴി
വീ
പ വ
േ ാ ം ടി (അവനി ആ
രായി സ യം മറ ്)
പി ട
.
ിെതൗ ഷ പ ാശദ് ദ ിസമധിക പ ാശ ദേക
താേശ ദ ാഷ ി
രധിക പ ാശദനിേല,
ദിവി ദ ിഃഷ ിംശ നസി ച ച ഃഷ ിരിതി േയ
മ ഖാേ ഷാമപ പരി തവപദാം ജ ഗം 14
തത േ ാ ടിയ ലാധാര ി
അ പ ിയാ ം,
ജലതത േ ാ ടിയ മണി ര ി അ പ ിര ം,
അ ിതത േ ാ ടിയ സ ാധി ാന ി അ പ ി
ര ം, വാ
തത േ ാ ടിയ അനാഹതച
ി
അ പ ിനാ ം, ആകാശതത േ ാ ടിയ വി
ി

ി
എ പ ിര ം, മന ത േ ാ ടിയ

ാച
ി അ പ ിനാ ം വീത
കിരണ
പരിയായി (അതായത് സഹ ദളപ മാ
ബി
ാന ്) അവി െ
പദാ
പരിലസി
.
ശരേ
ാ ാ
വര ാസ- ാണ

ാം ശശി ത-ജടാ ടമ ടാം
ടിക- ടികാകകരാം,
11

 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ

മ -

ത ാ നത ാ കഥമിവ സതാം സ ിദധേത
ീര- ാ ാ മ രിമ രിണാഃ ഫണിതയഃ 15

ശര
ാലെ
െവ ിലാവിെനാ

േ ാ
ടിയവ ം, ജടാമ ട ി ച ബിംബെ
ടിയവ ം,
വരാഭയ ക ം,
ടികമാല ം,
ക ം ൈകകളില്
ധരി വ മായ
നി ി വടിെയ
ഒരി െല ി ം
ണമി വരായ സ
ഷ ാ
് േത , പാ ,
ിരി എ ിവ െട മാ ര
ിെനാ
മ രമായ
വാ ക
സ ാധീനമാകാതിരി
െത െന?
(േദവിെയ ഒരി െല ി ം
ണമി യാ
മഹാകവി
യായി ീ

ം).
കവീ ാണാം േചതഃകമലവന-ബാലാതപ- ചിം
ഭജേ േയ സ ഃ കതിചിദ ണാേമവ ഭവതീം,
വിരി ി-േ യസ ാ
ണതര- ൃംഗാരലഹരീ
ഗഭീരാഭി വാ ഭി വിദധതി സതാം ര നമമീ 16
അ േയാ േദവി! കവിേ
ാ െട മന കളാ
താമര
ിന് ഉദയ ര െ
ഭ േപാെലയായവ ം
അ ണെയ റിയെ
വ മായ നി ി വടിെയ ഭജി


സരസ തീ േദവി െട താ ണ
േ ാ ടിയ
ംഗാര വാഹം
േപാെല
ഗംഭീര ളായ
വച കളാ
സ ദയ ദയ െള
ആ ാദി ി
.
12
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
സവി ീഭി വാചാം ശശിമണി-ശിലാഭംഗ- ചിഭിഃ
വശിന ാദ ാഭി ാം സഹ ജനനി സ ി യതി യഃ,
സ ക താ കാവ ാനാം ഭവതി മഹതാം ഭംഗി ചിഭിഃ
വേചാഭി വാേ വീ-വദനകമലാേമാദ-മ ൈരഃ 17
അ േയാ േദവി! ച കാ മണി േപാെല ധവള

േ ാ ടിയവ ം, വാ കെള ജനി ി
വ മായ വശിന ാദി േദവതകേളാെടാ
നി ി വടി
െയ ധ ാനി
വന് മഹാകവിക െട വാഗ ിലാസം
േപാെല ആക ഷണീയ
ം വാേ വി െട ഖകമല
പരിമളം െകാ ് അതി ചികര
മായ വാ കെള
െ ാ ് കാവ
രചി
വനായി ീ
.

ായാഭിേ ത ണതരണി ീസരണിഭി
ദിവം സ ാ
ീമ ണിമനിമ ാം രതി യഃ,
ഭവ സ
സ ദ നഹരിണശാലീനനയനാഃ
സേഹാ

ശ ാ വശ ാഃ കതി കതി ന ഗീ

ാണഗണികാഃ 18

അ േയാ േദവി! ഉദയ ര െ േശാഭ
അവി െ
േദഹകാ ിയാ
അ ണിമയി
( വ
കാ ി
യി ) മ ം വി ം ( മി ം ആകാശ ം)
മായി
ിയതായി യാെതാ വ ഭാവന െച
േവാ അവന്
ഭീതി
വനമാ ക േട േപാെല
ശാലീനമായ
നയന
ഉ ശി ട ിയ അസംഖ ം േദവ ീക
വശ കളായി ീ
.
13
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
ഖം ബി ം ത ാ ച ഗമധ സ തദേധാ
ഹരാ ധം ധ ാേയേദ ാ ഹരമഹിഷി േത മ ഥകലാം,
സ സദ ഃ സംേ ാഭം നയതി വനിതാ ഇത തി ല
ിേലാകീമപ ാ
മയതി രവീ
ന ഗാം 19
അ േയാ േദവി!
ീച
ിെ
ബി
ാന ്
(േക
ി ) ഖ ം (താനാ ഹി
ഏെത ി ം
ീ േടത്) അതി ടിയി
അവ െട
ന െള ം,
അതി ം
താെഴ
ഹരാ െ

(അവ െട
േയാനിെയ ം), ഈ
ാന ളി
അവി െ
മ ഥകലെയ ം യാെതാ വനാേണാ ഭാവന െച
ത്
(തദ ാരാ ആ കാമിനി മായി താദാ
ം േന ത്)
അവ ഉടനടി തെ ആ ീെയ മി ി
െവ ത്
അത ം നി ാരമാണ്. അയാ
രച
ാരാ
ന േളാ ടിയ ിേലാകി (
േലാക
) എ
ീെയ ം ടി വളെര േവഗം തെ
മി ി
.
കിര ീമംേഗഭ ഃ കിരണ-നി
ംബാ തരസം
ദി ത ാമാധേ
ഹിമകരശിലാ തിമിവ യഃ,
സ സ പാണാം ദ പം ശമയതി ശ
ാധിപ ഇവ
ജര

ാ ഖയതി ധാധാരസിരയാ 20
അ േയാ േദവി, തെ കാ ിസ ഹ ി നി
ായ
അ തരസെ
ഓേരാ അവയവ ളി െട ം വ ഷി
വി ഹം
വ ം, ച ക മണി െകാ ് നി ി െ
14
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
േപാലിരി
വ മായ നി ി വടിെയ യാെതാ വ
തെ
ദയ ി ധ ാനി
േവാ, അവ ഗ ഡെന
േ ാെല സ
െട ഗ ് ശമി ി ക ം (സ
വിഷബാധെയ നീ ക ം), ജ രപീഢിതെര അ തം
വ ഷി
സിരേയാ
ടിയ േനാ ം െകാ ് മാ ം
ഖി ി ക ം െച
.
തടിേ ഖാതന ീം തപനശശിൈവശ ാനരമയീം
നിഷ ാം ഷ ാമപ പരി കമലാനാം തവ കലാം,
മഹാപ മാടവ ാം ദിതമലമാേയന മനസാ
മഹാ ഃ പശ േ ാ ദധതി പരമാ ാദലഹരീം 21
അ േയാ േദവി! മി
െ ാടി േപാെല
ശഗാ ി
യാ ം, ര ച ാ ി പിണി മായി ലാധാരാദി ആ


േമെല
മഹപ വന ി
(സഹ ാരപ
ി )
ിതിെച
അവി െ
"സാദാഖ " എ കലെയ, കാമേ ാധ
ം അ
ാന
മക
മന
െകാ ് സാ ാ
രി
മഹ
നി ീമമായ ആ ാദലഹരിയിലാമ രാ
.
ഭവാനി ത ം ദാേസ മയി വിതര
ിം സക ണാം
ഇതി േ ാ ം വാ
കഥയതി ഭവാനി ത മിതി യഃ,
തൈദവ ത ം തൈ ദിശസി നിജസാ ജ പദവീം

ടമ ടനീരാജിതപദാം 22
15
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
"അ േയാ ഭവാനി! ഈ
ക ണാകടാ
ാകേണ"
ഒ വ
"ഭവാനി ത ം"
അവി ് അവന്
ാവ്,
സ ം കിരീട
െകാ
െകാ ്)
ആരതി ഴി
ാദ
മായി
താദാ
പദവിെയ) െകാ
.

ദാസനി
അവി െ

പറ വാ േ ശി ്

പറ േ ാേഴ ം
വി , ഇ
എ ിവ
് (അവ െട ഉജ ല ഭ
ി
അവി െ

(ആ സാ ജ

(ആ ഭ
േദവി മായി ഐക ം
ാപി
െവ
ം. "ഭവാനി ത ം" എ തിന് "അ േയാ
ഭവാനി! അവി ്" എ ം "njാ
അവി ായി
ീരെ " എ ി െന ര
് .)
ത യാ ത ാ വാമം വ രപരി േ ന മനസാ
ശരീരാ ധം ശംേഭാരപരമപി ശേ
തമ ത്,
യേദതത് ത പം സകലമ ണാഭം ിണയനം
ചാഭ ാമാന ം ടില ശശി ഡാല മ ടം 23
അ േയാ േദവി! ശം വിെ (ശിവെ ) ശരീര ിെ
വാമാ ം അപഹരി ി ം അവി െ
മന ിന്
ി
വരാ തിനാല് വലേ
പ തി
ടി അവി ്
അപഹരി േവാ എ ് njാ ശ ി
. എെ

എെ
ദയകമല ി
ഇരി
നി ി വടി െട

പം
മാ ം അ ണവ
മായി ം,
16
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
ക ക
തായി ം,
നഭാര ാ
നി
ിരി
തായി ം, ച

ടിയ കിരീടേ ാ
ടിയ
തായി മാണ്
കാണെ
ത്.
(േമ
പറ
വിേശഷതക
േദവി െട
പ ി
കാണെ
വയാണ്. അവ താ ദ ശി
അ നാരീശ ര
പ ി ം കാ
തിനാലാണ് ശിവെ
വലേ
പ തി ം േദവി ൈക ട ിേയാ എ
കവി
സംശയി ത്).
ജഗ േത ധാതാ ഹരിരവതി

പയേത
തിര
േ തത് സ മപി വ രീശ ിരയതി,
സദാ
ഃ സ ം തദിദമ
ണാതി ച ശിവ
വാ

ാമാലംബ

ണചലിതേയാഃ ലതികേയാഃ 24

ാവ് ജഗ ിെന
ി ക ം, വി
അതിെന
സംര ി ക ം,
അതിെന സംഹരി ക ം,
ഈശ സകലതിെന ം ത ില് ലയി ി ി ് തെ

മറ ക ം
െച
.
ശിവനാകെ
അവി െ
രികെ ാടി െതെ ാ ന ിയതിെന ആ
യായി
ക തി
ാവ്, വി ,
, ഈശ
എ ിവെരെയ ാം
പഴയ േപാെല
വീ ം
ി ക ം െച
.
യാണാം േദവാനാം ി ണ ജനിതാനാം തവ ശിേവ
ഭേവത് ജാ ജാ തവ ചരണേയാര ാ വിരചിതാ,
17
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
തഥാ ഹി ത പാേദാദ ഹന മണിപീഠസ നികേട
ിതാ േഹ േത ശശ
ളിത കേരാ ംസ മ ടാഃ 25
അ േയാ േദവി! അവി െ
ചരണ ളി െച െ
ജ, അവി െ
സത ം, രജ ്, തമ ് എ ീ
ണ ളി നി ് ഉ ഭവി
ാവ്, വി ,
എ ീ
േദവ ാ
ജ തെ യായി ീ
.
ഇത് ഉചിതം തെ യാണ് എെ
ാ ഈ ഈ
േദവ ാ ം
ിയ ൈകക കിരീട ിേനാട് േച
പിടി ്
അവി െ
ചരണ
വി മി
ര പീഠ ിനരികി തെ എ ം നി
വരാണ്.
വിരി ിഃ പ ത ം ജതി ഹരിരാേ ാതി വിരതിം
വിനാശം കീനാേശാ ഭജതി ധനേദാ യാതി നിധനം,
വിത ീ മാേഹ ീ വിതതിരപി സ ീലിത ശാ
മഹാസംഹാേരഽ ി

വിഹരതി സതി ത

പതിരെസൗ 26

അ േയാ
േദവി!
മഹാ ളയകാല ്
ാവ്
മരണമട
.
വി
ം,
യമ ം,
േബര ം
നാശമട
. ജാഡ രഹിതരായ പതിനാ മ
െട
ം അേ രം ക ചി
. എ ാ
അ േയാ
സതീേദവി!
അവി െ
പാതി ത മഹിമെകാ ്
അവി െ
പതിയായ
ശിവ
മാ ം
മഹാ ളയകാല ം സ
ം വിഹരി
.
18
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
ജേപാ ജ ഃ ശി ം സകലമപി ാവിരചനാ
ഗതിഃ ാദ ിണ മണമശനാദ ാ തി വിധിഃ,
ണാമഃ സംേവശഃ ഖമഖിലമാ ാ പണ ശാ
സപര ാ പര ായ വ ഭവ യേ വിലസിതം 27
അ േയാ േദവി! njാ
ആ ാ ണ
ാ െച
ജ ന
മ ജപമാ ം,
ികെള ാം
ാകരണ
മാ ം, സ ാരം നി ി വടി െട
ദ ിണമാ ം,
ആഹാരാദി
ിയക
ആ തിയായി ം, കിട ്
നമ ാരമായി ം തീരെ . ഇ കാരം എെ
എ ാ
ഖാ ഭവ
ം, സകലേച ക ം അവി േ
ജയായി ീരെ .
ധാമപ ാസ ാദ
തിഭയ ജരാ ത ഹരിണീം
വിപദ േ വിേശ വിധിശതമഖാദ ാ ദിവിഷദഃ,
കരാലം യത് േ
ലം കബലിതവതഃ കാലകലനാ
ന ശംേഭാ
ലം തവ ജനനി താട മഹിമാ 28
അ േയാ
േദവി!
ജരാ,
മരണം
എ ീ
മഹാഭയെ യക
അ ത് ഭ ി ി ം
ാവ്,

ട ിയ േദവ ാ മരി ക തെ
െച
.
എ ാ
കാള ടവിഷം
ജി ി ം
ശിവന്
കാല ിനധീനനാകാ ത് അവി െ

ഭരണ
െട മഹ
ം െകാ ാണ്.
19
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
(ഭ വിഹീനയായ നാരി ് തെ ക
ാഭരണ
അഴി െവ േ
തായി വ ം. കാലം േദവി െട

ാഭരണ ളായ
രച
ാ െട
അധീനത
യിലാകയാല്, േദവി െട മാംഗല െ
ഹരി ാ
അതിന് സാമ
മിെ
ം).
കിരീടം ൈവരി ം പരിഹര രഃ ൈകടഭഭിദഃ
കേഠാേര േകാടീേര ലസി ജഹി ജംഭാരി മ ടം,
ണേ േഷ േത
സഭ പയാതസ ഭവനം
ഭവസ ാഭ
ാേന തവ പരിജേനാ ി വിജയേത 29
അ േയാ േദവി! നി ി വടിെയ
ാവ്, വി ,

എ ിവ
ണമി െകാ ിരി
സമയ ്
അവി െ
ഭവന ി വെ
ിയ ീ പരേമശ രെന
ക ്
അവി ്
െപെ ്
എ േ
േ ാ
അവി െ
േസവക
പറ
തായ "അവി െ
ി
തെ
ാവിെ
കിരീടെ
ഒഴിവാ ിയാ ം", "വി വിെ കഠിനമായ കിരീട ി
അവി െ
കാ
ത ിവീ
" എ ം "ഇ െ
കിരീടെ
ം ഒഴിവാ േണ" എ
വാ ക
വിജയി െ . (അഖിലേലാകനായികയായ േദവിെയ
സകല േദവ ാ ം സദാ
ണമി െകാ ിരി
എ താ പര ം).

20
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
സ േദേഹാ താഭി
ണിഭിരണിമാദ ാഭിരഭിേതാ
നിേഷേവ നിേത ത ാമഹമിതി സദാ ഭാവയതി യഃ,
കിമാ ര ം തസ
ിനയന സ ിം ണയേതാ
മഹാസംവ താ ി വിരചയതി നീരാജനവിധിം 30
അ േയാ േദവി! അവി െ
ശരീര ി നി
ഭവി
കിരണ ളായ അണിമാദി േദവതകളാ പരി തയായ
നിത യായ നി ി വടിെയ യാെതാ വ
"njാ
അവി
തെ " എ
സദാ ഭാവന െച
േവാ,
ഐശ ര
ി
പരമശിവെന ം
ണവ കരി
അവന്
ളയകാലാ ി നീരാജനം െച
െവ ി
അതി എ ാണാ ര ം?
(േമ പറ
രീതിയി
മായി
താദാ

ജഗ ിെന ം ഭ ീകരി
നീരാജന ിയയായി ീ

ഭാവനെച
വന് േദവി
ാപി
െവ ം,

ളയകാലാ ി അവന്
െവ ം താ പര ം)

ച ഃഷ ാ തൈ ഃ സകലമതിസ ായ വനം
ിത
ി ി സവപരതൈ ഃ പ പതിഃ,

ി ബ ാദഖില
ഷാ ൈഥകഘടനാ
സ ത ം േത ത ം
ിതിതലമവാതീതരദിദം 31
അ േയാ േദവി! പരമശിവ പരിമിത ളായ വിവിധ
സി ികെള മാ ം ന
വാന് കഴി
അ പ ിനാ
21
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ

െള
ന ി
േലാക ിെന
േമാഹി ി ി ്
ിയടെ
ി ം
പി ീട്
നി ി വടി െട
നി ബ
ിന് വഴ ി അഖില
ഷാ ഥ െള ം
െകാ
വാ സ ത മായ അവി െ
ഈത െ
( ീവിേദ ാപാസനാ പമായ േദവീത െ ) േലാക
ിലവതരി ി .
ശിവഃ ശ ിഃ കാമഃ
ിതിരഥ രവിഃ ശീതകിരണഃ
േരാ ഹംസഃ ശ
ദ ച പരാ മാരഹരയഃ,
അമീ േ ഖാഭി ി ഭിരവസാേന ഘടിതാ
ഭജേ വ ണാേ തവ ജനനി നാമാവയവതാം 32
അ േയാ േദവി! ശിവ , ശ ി, കാമ ,
ിതി ( മി)
എ ിവയാ
നി ി മായ ക, ഏ, ഈ, ള എ ീ

െട ം,
ര , ച
,

(കാമ ),
ഹംസം, ശ
(ഇ
) എ ിവയാ
നി ി മായ
ഹ, സ, ക, ഹ, ള എ ീ വ
െട ം, പരാ, മാര ,
ഹരി എ ിവയാ
നി ി മായ സ, ക, ള എ ീ

െട ം അ
ി
ീ ാരം േയാജി ി ക
യാെണ ി , അ േയാ മാതാേവ, നി ി വടി െട
നാമമ
ിെ
(പ ദശാ രീ

ിെ )
അവയവ ളായി ീ
.
രം േയാനിം ല ീം ിതയമിദമാെദൗ തവ മേനാ
നിധാൈയേക നിേത നിരവധി മഹാേഭാഗരസികാഃ,
22
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
ഭജ ി ത ാം ചി ാമണി ണനിബ ാ
ശിവാെ ൗ ഹ ഃ രഭി തധാരാ

വലയാഃ
തിശൈതഃ 33

അ േയാ ആദ രഹിതയായ േദവി! മഹ ായ
ആന െ
അ ഭവി
രസി െകാ ിരി
വ ം,
ചി ാമണി െകാ
ാ െ
ജപമാല ധരി ിരി
വ മായ ചില മഹാ ാ
നി ി വടി െട

ിെ

ി
ര , േയാനി, ല ി
എ ിവയാ
ചി ി െ തായ ഐം,
ീം,
ീം
എ ീ ബീജാ ര െള േച
െകാ ് കാമേധ
വിെ െന ് െകാ ് ശിവാ ിയില് (ശ ി പമായ
ിേകാണ ി
സം രി െ
അ ിയി )
കണ ിന് ആ തി െച െകാ ് നി ി വടിെയ
ഭജി
.
ശരീരം ത ം ശംേഭാഃ ശശിമിഹിരവേ ാ ഹ ഗം
തവാ ാനം മേന ഭഗവതി നവാ ാനമനഘം,
അതഃ േശഷഃ േശഷീത യ ഭയസാധാരണതയാ
ിതഃ സംബേ ാ വാം സമരസപരാന പരേയാഃ 34
അ േയാ േദവി!
രച
വിെ ശരീരം അവി
ം,
ശരീരം ശിവെ
മാെണ
ശിവശ ിസ പികളായ
േശഷ-േശഷീ സംബ ം



അവി െ
njാനറി
നി
( ധാന ം

23
 

ളാ
ശം
അനവദ മായ
. അ െകാ ്
ര േപ

അ ധാന ം

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
ത ി
ബ ം) ഒ
സമരസതെയ ാപി
(

കൗളമതമ സരി
ധാന ം, ശിവ അ
േനെര മറി മാണ് എ
ാ ര േപ ം സമ

േപാെല ബാധകമായതിനാ
.

ിക
ി
ശ ി
ധാന ം, സംഹാരക
ി
ാണ്. ഈ സംബ ം പരിഗണി
ാരാെണ താ പര ം).

മന ം േവ ാമ ത ം മ ദസി മ
ാരഥിരസി
ത മാപ ം മി യി പരിണതായാം ന ഹി പരം,
ത േമവ സ ാ ാനം പരിണമയി ം വിശ വ ഷാ
ചിദാന ാകാരം ശിവ വതിഭാേവന ബി േഷ 35
അ േയാ േദവി! മന ം, ആകാശ ം, വാ
ം,
അ ി ം, ജല ം, ഥിവി ം എ ാം അവി
തെ .
നി ി നി ന മായി യാെതാ ം തെ യി . തെ
സ യം ഈ
പ ാകാരമായി പരിണമി ി
തി
േവ ിയാണേ ാ
അവി
ശിവപ ീഭാേവന
ചിദാന
പെ
ധരി
ത്.
തവാ
ാച
പരം ശം ം വേ
യമാരാധ ഭ

ം തപനശശിേകാടിദ തിധരം
പരിമിലിതപാ ശ ം പരചിതാ,
ാ രവിശശി ചീനാമവിഷേയ

നിരാേലാേകഽേലാേക നിവസതി ഹി ഭാേലാക വേന 36

24
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
അ േയാ
േദവി!
അവി െ

ാച
ി
ലിരി
വ ം, േകാടി
രച
ാ െട

വ ം, പരയായ ചി
ിേയാ
ടിയവ മായ പരമ
ശിവെന njാ
വ ി
. ആ പരമശിവെന
ഭ ിേയാെട ആരാധി

ര , ച
, അ ി
എ ിവ

വിഷയമ ാ

മെ ാ ിനാ ം
കാശി െ ടാ
ം (സ യം
കാശി
ം),
ച ികാമയ മായ േലാക ി
(സഹ ാര ി )
നിവസി
.
വി െ ൗ േത
ടികവിശദം േവ ാമജനകം
ശിവം േസേവ േദവീമപി ശിവസമാനവ വസിതാം,
യേയാഃ കാ ാ യാ ാഃ ശശികിരണസാ പ സരേണഃ
വി താ
ധ ാ ാ വിലസതി ചേകാരീവ ജഗതീ 37
അ േയാ േദവി! അവി െ
വി
ിച
ി
ടികം േപാെല നി ലനാ ം, ആകാശതത
ിെ ജനയിതാവാ മിരി
ശിവെന ം, സ ഥാ
ശിവ സമയായ േദവിേയ ം njാ ഭജി
. ഈ
ര േപരി
നി
ഗമി
ച െ
കിരണ
േപാെല
കാ ിയാ , ച കിരണ ളാ സ
യാ
ഒ ചേകാരിെയേ ാെല ഈ ജഗ
വ ,

ാനാ കാര ി നി ്
മായി സേ ാഷി
് ഉ സി
.
25
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
(
ലിനീ
ശ ി
വി
ിച
സാധക അ
ാന ി നി ്
മ ഭവി
െവ താ പര ം)

ിെല ിയാ
നായി, ആന

സ ീല ംവി കമലമകരൈ കരസികം
ഭേജ ഹംസദ ം കിമപി മഹതാം മാനസചരം,
യദാലാപാദ ാദശ ണിതവിദ ാപരിണതിഃ
യദാദേ
േദാഷാദ് ണമഖിലമ ഭ ഃ പയ ഇവ 38
അ േയാ േദവി! വിട
ാനകമല ിെല േ
മാ ം ക ക ം, അസംഖ ം മഹ
െട മാനസ
സര ി വിഹരി ക ം, െവ
ി നി പാലിെന
െയ േപാെല േദാഷ ളി നി ം ണ െളെയ ാം
േവ തിരിെ
ക ം െച
ആ െട പര ര
സംവാദമാേണാ പതിെന
വിദ കളായി പരിണമി
ിരി
ത്, ആ ഹംസമി ന ിെന (ശിവെന ം
ശ ിെയ ം) njാ വ ി
.
(
ലിനീ ശ ി അനാഹതച
ി
േ ാ
സാധകന്
സകലവിദ ക ം,
സ ായ മാ
െവ താ പര ം)

േവശി

തവ സ ാധി ാേന തവഹമധി ായ നിരതം
തമീേഡ സംവ തം ജനനി മഹതീം താം ച സമയാം,
യദാേലാേക േലാകാ ദഹതി മഹതി േ ാധ കലിേത
26
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
ദയാ

ാ യാ

ിഃ ശിശിര പചാരം രചയതി 39

അ േയാ ജഗ നനി! അവി െ
( ീലളിതാ
ി ര
രി െട) സ ാധി ാനച
ി അ ിതത
ിന് അധി ാനമായിരി
വ ം തെ
അത
മായ േ ാധേ ാെട
േനാ ം െകാ ് േലാക
െളെയ ാം
െ രി
വ മായ കാലാ ി െന ം,
തെ
ദയാ
ി െകാ ് മാ ം ആ േലാക

ാം ശീേതാപചാരം െച
മഹതിയായ
സമയെയ ം njാ സദാ ആരാധി
.
(സംഹാര നാ ദഹി ി െ

പ ി ്
കാരണം
താ പര ം)


േദവിയാ

ിെ
െവ

തടിത ം ശ
ാ തിമിരപരിപ ി രണയാ
ര ാനാര ാഭരണപരിണേ
ധ ഷം,
തവ ശ ാമം േമഘം കമപി മണി ൈരകശരണം
നിേഷേവ വ ഷ ം ഹരമിഹിരത ം ി വനം 40
അ േയാ േദവി! അ കാരെ യക
മി
െട
പ ി
ശ ിേയാ
നാനാവിധ ി
ര ാഭരണ ളാ
നി
മഴവിേ ാ
ടിയ ം, അവി െ
മണി രച
സദാ നിവസി
ം, സംഹാര നാ
27
 

െ ാടി
ടിയ ം,
ിതമായ
ി
ര നാ

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
തപി ി െ
േലാക

ി
വ മായ കാ േമഘ
സ പ ിെന) njാ ഭജി
.

െള ം
മഴയാ
ിെന (ശിവശ ി

(േദവി തെ
ദയാ
ിയാ
വന യെ
ശീേതാപചാരം െച
െവ
േ ാക ി പറ
തിെന ഈ േ ാക ി വ
ി ിരി കയാണ്)

തവാധാേര േല സഹ സമയയാ ലാസ പരയാ
നവാ ാനം മേന നവരസമഹാതാ വനടം,
ഉഭാഭ ാേമതാഭ ാ ദയവിധി ിശ ദയയാ
സനാഥാഭ ാം ജേ
ജനകജനനീമത് ജഗദിദം 41
അ േയാ േദവി! അവി െ
ലാധാരച
ി
ലാസ ിയയായ (ലാസ ം ഒ
പമാണ്)
സമയെയ
േദവിേയാെടാ ്
നവരസ
മായ
മഹാതാ വ
മാ
ആന ൈഭരവെന njാ
ധ ാനി
. മഹാ ളയ ി
നശി േപായ ഈ
ജഗ ിെന ഉ പ ിെയ റി
ദയേയാെട ഇവ
ഇ വ ം ഒ മി േ ാ ഈ ജഗ ് മാതാപിതാ
േളാ ടിയതായി ഭവി .
ഇതി

ീെസൗ ര ലഹര ാം ആന ലഹര ാഖ ഃ

ഥേമാഭാഗഃ സമാ ഃ

ീസൗ ര ലഹരിയിെല ആദ ഭാഗമായ ആന ലഹരി ഇേതാെട
സമാപി .

28
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ

സൗ ര ലഹരി
ഗൈത മാണിക ത ം ഗഗനമണിഭിഃ സാ ഘടിതം
കിരീടം േത ൈഹമം ഹിമഗിരി േത കീ തയതി യഃ,
സ നീേഡയ ായാ രണശബലം ച ശകലം

ധ ഃ െശൗനാസീരം കിമിതി ന നിബ ാതി ധിഷണാം 42

അ േയാ ഹിമഗിരി
ി! പ
് ആദിത ാരാ
മാണിക
െള
േച

നി ി
അവി െ

കിരീടെ
യാെതാ വ വ
ി
േവാ, ആ

െട നാനാവിധ ി
ഭേയ വില

ലെയ ഇ ചാപമാെണ
(മഴവി ാെണ ്) ആ
കവിവര

ി കയാെണ ി
തെ
അതി
എ ാണ് അതിശയം?
േനാ ധ ാ ം ന ലിതദലിേത ീവരവനം
ഘന ി ധ
ം ചി രനി
ംബം തവ ശിേവ,
യദീയം െസൗരഭ ം സഹജ പല ം മനേസാ
വസ
ി േന വലമഥനവാടീവിടപിനാം 43
അ േയാ ശിേവ, വിട
നി
കരി വള
ിെനേ ാെല
ം, ഇടതി ിയ ം, മി സ
ം,
െട
മായ അവി െ
കാ
ളം (തല ടി) nj
അ കാരെ
(അ
ാനെ ) അക െ . അതിെ
സഹജമായ
സൗരഭ െ
ാപി
തിനായി
29
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
ഇേ ാദ ാന ി
ഈ കാ
ലി

െട
െവ ് njാ

വസി

ള് േപാ ം

.

തേനാ േ മം ന വ വദനെസൗ ര ലഹരീപരീവാഹേ ാതഃസരണിരിവ സീമ സരണിഃ,
വഹ ീ സി രം ബലകബരീഭാരതിമിരദ ിഷാം ൈ ബ ീ തമിവ നവീനാ
കിരണം 44
അ േയാ േദവി! അവി െ
ഖസൗ ര മാ
നദീ വാഹം കരകവിെ

മാ
ിേനാട്
സാ ശ
ം, ഇടതി ിനി
േകശപാശ
െട
പ ി
അ കാരമാ
ശ സ ഹ ിനാ
ബ നായ ബാലാദിത കാ ിെയേ ാെല
സി ര

വഹി
മായ സീമ േരഖ nj
േ മം

െ .
അരാൈലഃ സ ാഭാവ ാദലികലഭ-സ ീഭിരലൈകഃ
ഹ ചിം,
പരീതം േത വ ം പരിഹസതി പേ
ദരേ േര യ ി ദശന ചി കി
ചിേര
ഗ ൗ മാദ ി രദഹനച
മ ലിഹഃ 45
അ േയാ േദവി! സ ാഭാവികമായി
ിരി
ം,
വ ി
െളേ ാലിരി
മായ
നിരക
ളാ

അവി െ
ഖം താമര വിെ സൗ ര

പരിഹസി
. മ ഹാസ ാ
െച തായി
30
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
വിട
ിരി
ം, ദ കാ ിയാ
േകസര ളാ
ഭംഗിയാ
ം,
സൗരഭ
മായ
അവി െ
ഖമാ
താമര വി പരമശിവെ നയന ളാ
വ ക ആന ം ക
.
ലലാടം ലാവണ ദ തിവിമലമാഭാതി തവ യത്
ദ ിതീയം ത േന മ ടഘടിതം ച ശകലം,
വിപര ാസന ാസാ ഭയമപി സം യ ച മിഥഃ
ധാേലപസ തിഃ പരിണമതി രാകാ ഹിമകരഃ 46
അ േയാ േദവി! സൗ ര കാ ി െട വി
ി
േശാഭി
അവി െ
െന ി ടം അവി ്
കിരീട ിലണി
ര ാമെ

ലയാെണ ്
എനി ് േതാ
. ഈ ര ിെന ം (േദവി െട
െന ി ടെ

കിരീട ിലണി


െയ ം) തിരി െവ ാ ര ം ടിേ
് ധാരസം
വഴി
ച നായി പരിണമി ം.
െവൗ േ കി ിദ് വനഭയഭംഗവ സനിനി
ത ദീേയ േന ാഭ ാം മ കര ചിഭ ാം ത ണം,
ധ മേന സേവ തരകര ഹീതം രതിപേതഃ
േകാേ
െ ൗച
ഗയതി നി ഢാ ര േമ 47
ഈ േലാക
നീ
തി

ിെല എ ാ ജീവിക െട ം ഭയെ
വ യായ
അ േയാ
ഉേമ!
31

 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
നി ി വടി െട
െത
വള
് േച
ിരി
രികെ ാടിക
കരിവ കെളേ ാെല കാ ി
ക കളാ
njാേണാ ടിയ ം, കാമേദവ തെ
വല ൈക ി
ധരി ിരി
ം,
അവി െ
നാസാദ മാ
ിയാ
മധ ഭാഗം മറ െ
മായ കാമെ വി ാെണ ് എനി ് േതാ
.
(കാമെ
വി ിെല njാ
കരിവ കെളെ
നി ിതമാെണ ് രാണ സി മാണ്.)

അഹഃ േതഽസവ ം തവ നയനമ കാ കതയാ
ിയാമം വാമം േത ജതി രജനീനായകതയാ,
തീയാ േത
ി ദരദലിതേഹമാം ജ ചിഃ
സമാധേ

ാം ദിവസ നിശേയാര രചരീം 48
അ േയാ േദവി! അവി െ
വല ക ്
രാ ക
നായി പക ം, ഇട ക ് ച ാ നായി രാ ി ം
ി
. െത വിട
ിരി

ാമര
േപാെല
ാം
ക ാകെ
പകലി ം
രാ ി മിട

െയ
ി ക ം െച
.
വിശാലാ കല ാണീ ട ചിരേയാധ ാ വലൈയഃ
പാധാരാധാരാ കിമപി മ രാേഭാഗവതികാ,
അവ ീ
ിേ ബ നഗര വി ാര വിജയാ
വം ത
ാമവ വഹരണേയാഗ ാ വിജയേത 49
32
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
അ േയാ േദവി! അവി െ
ി വി ാര

(വിശാലാ),
ടകാ ിയാ മംഗളകര ം (കല ാണീ),
കരി വള
േപാ ം
െവ വാനാകാ

(അേയാ ാ), കാ ണ വാഹ ിനാധാര ം (ധാരാ),
അത ം
മ ര

(മ രാ),
നീ

(േഭാഗവതീ), ര ി
ം (അവ ീ), ഈ േപ ക
നഗര െളെയ ാം െവ
ം (വിജയാ) ആകയാ
ഈ നാമ െള ാം െകാ ് അറിയെ ടാന് നി യ
മാ ം േയാഗ മാണ്. അ െന
അവി െ
ി
സദാ വിജയി െ .
(േദവി െട
ി വിശാലാ, കല ാണീ, എ ി െന എ
കാര ി െ
പറയെ
.
രാണ സി
ളായ എ
നഗര

ഈ േപ ക
്.
േദവി െട വിവിധ
ിക മായി ബ െ ാണ് ഈ
നഗര
് ഈ േപ ക ലഭി െത ം വിശ സി

് ).
കവീനാം സ ഭ ബകമകരൈ കരസികം
കടാ വ ാേ പ മരകലെഭൗ ക ണ ഗലം,


ാ തവ നവരസാസ ാദതരെലൗ
അ യാ സംസ ഗാദലികനയനം കി ിദ ണം 50
അ േയാ േദവി! കടാ ി
കവിക െട കാവ രചനകളാ
33
 

വാെന
വ ാേജന,
ലകളിെല േത

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
തി മാ ം രസി ിരി
അവി െ
കാ കെള
വി പിരിയാെത, അവേയാട് േച
ി
് നവരസ ളാ
സ ദി
തി ത രരായ അവി െ
ക കളാ
െച വ കെള ക ി ് അ യ ബാധി ് അവി െ
െന ി ട ി
ാം ക ് െത ് അ ണവ
മായി ീ
ിരി
.
(േദവി െട ക ക വളെര നീള
വ ം െചവി െട

വെര എ
വ മാെണ താ പര ം).
ശിേവ ംഗാരാ ാ തദിതരജേന
പരാ
സേരാഷാ ഗംഗായാം ഗിരിശചരിേത വി യവതീ,
ഹരാഹിേഭ ാ ഭീതാ സരസി ഹെസൗഭാഗ ജനനീ
സഖീ േ രാ േത മയി ജനനി
ിഃ സക ണാ 51
അ േയാ ജഗ ാതാേവ! അവി െ
ി ശിവനി
കാ ണ രസം നിറ
ം, ശിവെനാഴിെക
അന
ഷ ാരി
േയാ
ടിയ ം, സപ ിയായ
ഗംഗാേദവിയി
േരാഷ
ം,
ീപരേമശ രെ
ലീലകളി
വി യം നിറ
ം, ശിവക
ി

ളില് ഭീതി
ം, താമര വി
തെ
സൗ ര േമ
ം, സ സഖികളി
ഹാസ
ം,
എ ി കാ ണ
മാ
.

34
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
(വിവിധ
നവരസ
കടമാ

സാഹചര
ളി
േദവി െട
ിയി
ളി ശാ ം ഒഴിെക
മ ് അ രസ

െവ താ പര ം)

ഗേത ക ണാഭ ണം ഗ ത ഇവ പ ാണി ദധതീ
രാം േഭ
ി
ശമരസവി ാവണഫേല,
ഇേമ േനേ േഗാ ാധരപതി േലാ ംസകലിേക
തവാക ണാ
രശരവിലാസം കലയതഃ 52
അ േയാ ഹിമഗിരിതനേയ! കാ ക വെര നീ ിരി
ം, ബാണ ി
പി ി
േച

ി
വ ക
േപാെല
േന േരാമ േളാ ടിയ ം,
ശിവെ
ശാ മായ മന ി
ംഗാരവികാര
പാദി ി ്
വിേ പം
ജനി ി
മായ
അവി െ
നയന

പര ം വലി പിടി

മ ഥബാണം േപാെല കാണെ
.
വിഭ ൈ വ ണ ം വ തികരിതലീലാ നതയാ
വിഭാതി ത േ
ിതയമിദമീശാനദയിേത,
നഃ
ം േദവാ
ഹിണഹരി ാ പരതാ
രജഃ സത ം ബി
മ ഇതി ണാനാം യമിവ 53
അ േയാ ശിവ ിേയ! വിവിധനിറ ളി
അ ന

അല രി െ
നി ി വടി െട

ക , മഹാ ളയ ി
വിലീനരായ
ാവ്, വി ,
35
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
മേഹശ ര എ ീ േദവ ാെര വീ ം
സത ം, രജ ്, തമ ് എ ീ
ധരി
േവാ എ േതാ മാറ് െവ
എ ീ വ ത നിറ േളാെട േശാഭി

ി വാനായി
ണ യ െള
് , വ ്, ക ്
.

പവി ീക ം നഃ പ പതിപരാധീന ദേയ
ദയാ മിൈ േനൈ ര ണധവലശ ാമ ചിഭിഃ,
നദഃ േശാേണാ ഗംഗാ തപനതനേയതി വമ ം
യാണാം തീ ഥാനാ പനയസി സംേഭദമനഘം 54
അ േയാ ശിവ സമ ി െ
ദയേ ാ ടിയ
േദവി! nj െള
ീകരി വാനായി, കാ ണ
ം,
വ ്, െവ ്, ക ് എ ീ നിറ േളാ
ടിയ മായ അവി െ
േന
യ ളി െട േശാണാ,
ഗംഗാ, യ നാ എ ീ തീ ഥ
െട പവി മായ
സംഗമെ
ി
.
(േശാണാ, ഗംഗാ, യ നാ എ ീ നദിക യഥാ മം
വ ്, െവ ്, ക ് എ ീ നിറേ ാ ടിയ
വയാണ്).
തവാപ േണ ക േണജപനയനൈപ ന ചകിതാ
നിലീയേ േതാേയ നിയതമനിേമഷാഃ ശഫരികാഃ,
ഇയം ച ീ ബ
ദ ടകവാടം വലയം
ജഹാതി ത േഷ നിശി ച വിഘട
വിശതി 56
36
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
അ േയാ പാ തി! ക
വെര നീ
അവി െ
നയന ള് (ത െള റി ്)
പറ െമ ് േപടി ് െപ മീ ക

െവ
ി
ഒളി കിട
. ഈ ല
ഭാത ി അട
കവാടം േപാെല
ഇത കേളാ ടിയ കരി വള വിെന ഉേപ
രാ ി അ വിട േ ാ
വീ ം അതി
ക ം െച
.

ിരി
ഏഷണി
ചി ാെത
ീേദവി ം
,
ി ക ം,
േവശി

(കരി വള വ് രാ ി വിട
ം, മ
ം െവ
ി
കഴി
ം സ ാഭാവികമാണ്. എ ാ ഇവ ര ി ം
േദവി െട ക ക മാ
സാ ശ ം കണ ിെല

കവി ഈ ര
തിഭാസ െള ം േദവി മായി
ബ െ
ി ഉ േ
ി
. േദവി ഉറ ക ം
അവി െ
േന
അട ക ം െച േ ാ
മാ മാണ് ല ീേദവി ആ നയേനാ പല െള വി ്
രാ ിയി
കരി വള വിെന
ആ യി
ത്
എ ാണ് കവി ക
ത്).
ശാ ാഘീയസ ാ ദരദലിതനീേലാ പല ചാ
ദവീയാംസം ദീനം പയ പയാ മാമപി ശിേവ,
അേനനായം ധേന ാ ഭവതി ന ച േത ഹാനിരിയതാ
വേന വാ ഹ േമ വാ സമകരനിപാേതാ ഹിമകരഃ 57

37
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
അ േയാ ശിേവ! െത വിട
നീേലാ പലം േപാെല
കാ ി
അവി െ
ക ക െട അതിദീ ഘമായ
കടാ
ിയാ വളെര െരയിരി
ഈ ദീനനായ
എെ ദയവായി ാനം െച ാ ം. ഇ െകാ ് njാ
ധന നായി ീ
. അവി േ
് യാെതാ േചത
മി . ച
തെ ശീതര ിക വന ി ം, െകാ ാര
ി ം ഒ േപാെല പര
േ ാ.
അരാലം േത പാലീ ഗലമഗരാജന തനേയ
ന േകഷാമാധേ
മശരേകാദ
കം,
തിര ീേനാ യ
വണപഥ ംഘ വിലസന്
അപാംഗവ ാസംേഗാ ദിശതി ശരസ ാനധിഷണാം 58
അ േയാ പ തരാജ
ി! അവി െ
െചവിക

ക ക
മിടയി
വ ാകാരമായിരി
ഭാഗം
ക ാ
അത് കാമേദവെ വി ാെണ ് ആ
ാണ്
േതാ ാ ത്. എെ

അവി െ
കാ കെള
അതി മി
വില െന വിലസി
അവി െ
കടാ
ി (േമ പറ
) ഈ വി ി
െതാ
ശരമാെണ േതാ
ളവാ ക ം െച ം.
ര ഗ

ാേഭാഗ തിഫലിതതാട
ഗലം

ം മേന തവ ഖമിദം മ ഥരഥം,
യമാ ഹ ഹ ത വനിരഥമ േക ചരണം
മഹാവീേരാ മാരഃ മഥപതേയ സ ിതവേത 59
38
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
അ േയാ േദവി! അവി െ
അത ം മി
കവി
ട ളി
തിഫലി

ാഭരണ
േളാ ടിയ അവി െ
ഖം കാമേദവെ
നാ

േളാ ടിയ രഥമാെണ
njാ

.
മഹാവീരനായ കാമേദവ അവി െ
ഖമാ

രഥ േലറി,
രച
ാരാ


മാ
മിയാ
രഥ ിലിരി
പരമശിവെന
ആ മി
.
സരസ ത ാഃ
ിര തലഹരീ െകൗശലഹരീഃ
പിബ ാഃ ശ വാണി വണ കാഭ ാമവിരലം,
ചമ കാര ാഘാചലിതശിരസഃ
ലഗേണാ
ഝണ കാൈര ാൈരഃ തിവചനമാച ഇവ േത 60
അ േയാ ശ വാണി! അ ത വാഹ ിെ മാ ര െ
അപഹരി
തായ സരസ തീ േദവി െട മ രവച
കെള കാ കളാ
പാനപാ
ളാ
അവിരതം
പാനം െച
അവി ് ആ വാ
രിെയ
അ േമാദി െകാ ് തല
േ ാ അതി മ പടി
പറ
േവാ എ
േതാ മാറ് അവി െ

ം കി
ി

ാരം റെ വി
.
അെസൗ നാസാവംശ ഹിനഗിരിവംശധ ജപടി
ത ദീേയാ േനദീയഃ ഫല ഫലമ ാക ചിതം,
വഹത
ാഃ ശിശിരകരനിശ ാസഗലിതം
39
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ

ായ

ാസാം ബഹിരപി ച

ാമണിധരഃ 61

അ േയാ ഹിമവാെ വംശ ിെ പതാകയായവെള!
അവി െ

നാസാദ മാ


nj
് ഉടനടി തെ
ഇ ഫലെ
ന െ .
അവി െ
നാസികയാ

ി
ി
സ ാമാ
കളി
ശീതനിശ ാസേമ ്,
അതിെലാ
് റേ
് വ തിവ ് അവി െ
നാസാഭരണമായി ീ
ിരി
.
(ഇട
നാസാദ ാര ി െട
ശ ാേസാ ാസം
ച നാഡി െട (ഇഡാനാഡി) നിയ ണ ിലായ
െകാ ് അത് ശീതമായിരി ം. ഈ ശീതനിശ ാസ
ിെനയാണ് കവി ശിശിരകരനിശ ാസം എ
െകാ േ ശി ത്. ഒ പ
തരം
ക െ

രാണ
പറ
. ള
ിനക
കാണെ
് അതിെലാ ാണ്).
ത ാഽഽര
വേ
സാ
ന ബിംബം ത
ലാമധ ാേരാ
അ േയാ
വ ിരി

ായാ വ ദതി ദ
ദ േചഃ
ശ ം ജനയ ഫലം വി മലതാ,
ബിംബ തിഫലനരാഗാദ ണിതം
ം കഥമിവ വിലേ ത കലയാ 62
രിയായ
അവി െ

േദവി!
40

 

സ ാഭാവികമാ ം
ക െട കാ ി ്

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
ഏതിേനാടാണ്
സാ ശ െമ ്
njാ
പറയെ .
പവിഴെ ാടിയി

പഴ
ാവെ
(എ ാ
അതിെന
അവി െ
കേളാ പമി ാം).
െതാ ി ഴ ിന്
എ ായാ ം
അവി െ
കേളാട് സാ ശ മി . അവി െ
ക െട
തിഫലന ാ
ായ
വ നിറേ ാ ടിയ
െതാ ി ഴം, അവി െ
കേളാെടാ ം അ ം
േപാ ം താരതമ ം െച െ
തിന് എ െന
ല ി ാതിരി ം.
ിതേജ ാ ാജാലം തവ വദനച സ പിബതാം
ചേകാരാണാമാസീദതിരസതയാ ച ജഡിമാ,
അതേ ശീതാംേശാര തലഹരീമാ ചയഃ
പിബംതി സ

ം നിശി നിശി ശം കാ

ികധിയാ 63

അ േയാ
േദവി!
അവി െ
ഖച െ
മ ഹാസമാ
െവ ിലാ
ി ് ചേകാര
െട

് ചി ന െ േപായി. അ െകാ ് അവ
ളിരസ
െതെ
ി ം ഭ ി വാനാ ഹി ് രാ ി
േതാ ം ച െ
അ ത വാഹെ
കാടിയാെണ
ക തി യേഥ ം പാനം െച
.
അവി ാ ം പത
ണഗണകഥാേ ഡനജപാ
ജപാ
ായാ തവ ജനനി ജിഹ ാ ജയതി സാ,
യദ ാസീനായാഃ ടിക ഷദ വിമയീ
41
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
സരസ ത ാ

തിഃ പരിണമതി മാണിക വ ഷാ 64

അ േയാ ജനനി! അവി െ
പതി െട ണഗണ െള
സദാ ക ിെ ാ ിരി
ം, െച ര ി േപാെല
വ ിരി
മായ അവി െ
നാവ് എ ം
ജയി െ . അവി െ
ആ നാവിെ

ി
ലിരി
സരസ തീേദവി െട
ടികം േപാെല
അതിനി ലമായ
ശരീരം
മാണിക വ
തായി ീ
.
രേണ ജിത ാ ൈദത ാനപ തശിരൈ ഃ കവചിഭിഃ
നി ൈ
ാംശ ി രഹരനി മാല വി ൈഖഃ,
വിശാേഖേ ാേപൈ ഃ ശശിവിശദക രശകലാ
വിലീയേന മാത വ വദനതാം ലകബലാഃ 65
അ േയാ ജഗ നനി!
ജയി ി ് അവി െ
ി
അഴി െവ ് കവചം മാ ം


ശിവപാ ഷദന്
നി ാല
ി
താ ര മി ാ
ണ , ഇ ന്, വി
എ ിവ
െകാ

അവി െ

ശകല േളാ ടിയ താം ലെ
വെര ചവ ഭ ി
.
42
 

ി
അ ര ാെര
വ ് ശിേരാവ ം
ധരി ിരി
വ ം,
അവകാശെ
ശിവ
വ മായ
അവി ്
സാദി
ി
മായ
ക ര
അലി
തീ

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
വിപ
ാ ഗായ ീ വിവിധമപദാനം പ പേതയാരേ വ ം ചലിതശിരസാ സാ വചേന,
തദീൈയ മാ ൈര രപലപിതത ീകലരവാം

നിജാം വീണാം വാണീ നി ലയതി േചാേലന നി തം 66

അ േയാ
അപദാന
പാടി ക
അ േമാദി
വാ മാ ര
ടിയ തെ
.

േദവി!
പരമശിവെ
വിവിധ ളായ
െള
സരസ തീേദവി
വീണവായി
േക ് തല
ിെ ാ ് അവി ്

ശംസി േ ാ
അവി െ
ാ പരിഹസി െ
ത ീരവേ ാ
വീണെയ സരസ തീേദവി പടം െകാ ്

കരാേ ണ
ം ഹിനഗിരിണാ വ ലതയാ
ഗിരിേശേനാദ ം
രധരപാനാ ലതയാ,
കര ാഹ ം ശംേഭാ ഖ ര
ം ഗിരി േത
കഥംകാരം മ വ
കെമൗപമ രഹിതം 67
അ േയാ ഗിരി േത! ഹിമവാ വാ ല
ം ൈക
െകാ
ശി ി
ം, പരമശിവ
അധരപാനം
െച വാനാ ഹി െകാ ് വീ ം വീ ം പിടി

ിയി
ം, അവി െ
ഖമാ
ക ാടി െട
പിടിെയ േപാെല ശിവന് ൈകക െകാ ് പിടി
വാ കഴി
ം, അ പമ മായ അവി െ
ചി ക

nj
എ െനയാണ് വ
ി
ത്?
43
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
ജാേ ഷാ ിത ം രദമയി ഃ ക കവതീ
തവ ീവാ ധേ
ഖകമലനാല ിയമിയം,
സ തഃ േശ താ കാലാഗ ബ ലജംബാലമലിനാ
ണാലീലാലിത ം വഹതി യദേധാ ഹാരലതികാ 68
അ േയാ േദവി! പരമശിവെ
കരാേ ഷ ിനാ
എ ം േരാമാ മണി
ിരി
അവി െ
ക ം
അവി െ
ഖമാ
താമര െട ത
േപാെല
േശാഭി
(േരാമഹ ഷം കാരണം എ
ിരി

ിെല േരാമ െള കവി താമര
ിെല
കേളാട് ഉപമി
). എെ
ാ അതി താെഴ
സ തേവ െവ
ിരി
ം മാറി
ര ിയ കാരകി
ചാറ് ര
കാരണം ക
ിരി
മായ
മാല
താമരവലയം േപാെല ം കാണെ
.
ഗേല േരഖാ ിേ ാ ഗതിഗമകഗീൈതകനി േണ
വിവാഹവ ാന
ണ ണസംഖ ാ തി വഃ,
വിരാജേ നാനാവിധമ രരാഗാകര വാം
യാണാം

ാമാണാം

ിതിനിയമസീമാന ഇവ േത 69

ഗതി, ഗമകം, ഗീതം എ ിവയി
നി ണയായ
അ േയാ േദവി! പ ് വിവാഹേവളയി പരമശിവ
അവി െ

ി
െക ിയ ചര ക െട എ ം
ചി ി വാെന
േപാെല അവി െ

ി
കാണെ
വരക ( ിവലി), വിവിധ ളായ
44
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
മ രരാഗ
േവ തിരി
വിരാജി

ജ േമ
സംഗീത ാമ െള
അതി വര കെള േപാെല
.

(ഉ രഭാരത ി
ചിലയിട
വര
വ വിെ

ി
പതി
്).

വിവാഹേവളയി
ചര ക
െക

ണാലീ ദ ീനാം തവ ജലതാനാം ചത ണാം
ച ഭിഃ െസൗ ര ം സരസിജഭവഃ െ ൗതി വദൈനഃ,
നേഖഭ ഃ സം സ
ഥമമഥനാദ കരിേപാഃ

ണാം ശീ ഷാണാം സമമഭയഹ ാ പണധിയാ 70

അ േയാ േദവി! പ ് പരമശിവ
ാവിെ ഒ
ശിര ് പി ിെയ
കാരണം ശിവെ
നഖ
േളാ
ഭയ ാ , തെ
നാ
ശിര കെള ം
അവി ് (േദവി) ഒേര സമയം തെ
അഭയ

ളാ

ഹി െമ ് ആ ഹി െകാ ്,
താമരവളയം േപാെല അതി വായിരി
അവി െ
(േദവി െട) നാ
ൈകക െട ം സൗ ര െ ,
ാവ് നാ വ
െകാ ം വാ
.
നഖാനാ േദ ാൈത നവനലിനരാഗം വിഹസതാം
കരാണാം േത കാ ിം കഥയ കഥയാമഃ കഥ േമ,
കയാചിദ ാ സാമ ം ഭജ കലയാ ഹ കമലം
45
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
യദി

ീഡ

ീചരണതലലാ

ാരസചണം 71

അ േയാ ഉേമ! നഖ
െട കാ ിയാ
േശാഭി
ം,
തായി വിട
താമര വിെ

നിറെ
െവ
നിറ
മായ അവി െ
ൈകക
െട സൗ ര െ
nj
് എ െന വ
ി വാ
കഴി ം? താമര വി
ീഡി
ല ീേദവി െട
ചരണതല ളി
ര ിയി
െച
ി ാറ് വി
പ കയാെണ ി , ഒ പേ
താമര വിന് (അവി

കര േളാട്) െച തായ സാ ശ ം വെ
ി
രി ാം.
സമം േദവി
ദ ിപവദനപീതം ന ഗം
തേദവം നഃ േഖദം ഹര സതതം
ത ഖം,
യദാേലാക ാശ ാ ലിത ദേയാ ഹാസജനകഃ
സ ംെഭൗ േഹരംബഃ പരി ശതി ഹേ ന ഝടിതി 72
അ േയാ േദവി!
ണ ം ഗണപതി ം ഒ മി ്
പാനം െച ി
ം, സദാ
നം
വി
മായ
അവി െ
ന ഗം
nj
െട
ഃഖെ
ഇ ാതാ െ . ഈ ന െള ക ി ് ഗജ ഖ (തെ
മ ക െള േദവി അപഹരി േവാ എ ്) സംശയം
് വ ാ ല ദയനായി െപെ
തെ മ ക െള
ൈക െകാ ് െതാ േനാ ി (തെ മാതപിതാ ളി ം
മ ം) ഹാസം ഉളവാ
.
46
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
അ േത വേ ാജാവ തരസമാണിക
െപൗ
ന സേ ഹ േ ാ നഗപതിപതാേക മനസി,
പിബ ൗ െതൗ യ ാദവിദിതവ സംഗരസിെകൗ
മാരാവദ ാപി ദ ിരദവദനെ ൗ ദലെനൗ 73
അ േയാ ഹിമഗിരി െട പതാകയായവെള! അവി െ


അ തെ
വഹി
മാണിക
േ ാ
ട ളാണ് എ
തി
എെ
മന ി
യാെതാ സേ ഹ മി . എെ
ാ അവെയ പാനം
െച
ണ ം ഗേണശ ം ഇ ം
ീസംഗ
രസമറിയാ
മാര ാരായി െ വ
ി
.
വഹത ംബ ംേബരമദ ജ ംഭ
തിഭിഃ
സമാര ാം
ാമണിഭിരമലാം ഹാരലതികാം,
ചാേഭാേഗാ ബിംബാധര ചിഭിര ഃ ശബലിതാം
താപവ ാമി ാം രദമയി ഃ കീ തിമിവ േത 74
അ േയാ ജന നനി! (പരമശിവനാ
വധി െ )
ഗജാ രെ മ ക ി നി ലഭി
മണികളാ
ഉ ാ െ
ം, അവി െ
അധരബിംബ
െട
കാ ിയാ


ൈവവിധ േ ാ
ടിയ ം,
അവി െ
മാറിലിണി
ിരി
മായ നി ലമായ
മാല
ി രാ കെ
താപേ ാട് (ശൗര
േ ാട്) കല
അവി െ
കീ
ിേയാ എ
േതാ ി ി
താണ്.
47
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
(ഉ മഗജ
െട മ ക ളി

് ഒ
വിശ ാസ
്. ശൗര
ിന്
വ ം, കീ
ി ്
െവ ം
തീക ളായി കവിക
േയാഗി ാ
്.
േദവി െട

അധരകാ ി ം
മണിക െട

ം േച
ഹാരെ
കവി പരമശിവെ
ശൗര ം കല
കീ
ിയായി ഉ േ
ി
).
തവ ന ം മേന ധരണിധരകേന
ദയതഃ
പയഃ പാരാവാരഃ പരിവഹതി സാരസ തമിവ,
ദയാവത ാ ദ ം വിഡശി രാസ ാദ തവ യത്
കവീനാം െ ൗഢാനാമജനി കമനീയഃ കവയിതാ 75
അ േയാ ഗിരിതനേയ! അവി െ
ദയ ി നി ം

ല ാ
സരസ തീമയമായ പാ

തെ യാെണ ് njാ

. എെ

ദയാമയിയായ അവി ് ന ിയ ല ാ
ആസ ദി
വിഡശി
ശ രായ
കവിക െടയിടയി

നായ കവിയായി ീ
.
(ഇതി
പറ
ിരി
വിഡശി
ആദിശ ര
തെ യാെണ ം,
അത
തി
ാനസംബ
രാെണ
മ ം വ ാഖ ാതാ
െടയിടയി അഭി ായ
വ ത ാസ
്).

48
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
ഹരേ ാധജ ാലാവലിഭിരവലീേഢന വ ഷാ
ഗഭീേര േത നാഭീസരസി തസംേഗാ മനസിജഃ,

െ ൗ ത ാദചലതനേയ മലതികാ
ജന ാം ജാനീേത തവ ജനനി േരാമാവലിരിതി 76
അ േയാ ഹിമഗിരി േത! പരമശിവെ
േ ാധാ ി
ജ ാലയി
െവ
ശരീരേ ാെട കാമേദവ
അവി

ആഴേമറിയ നാഭിയാ
സര ി വ
ിയ
േ ാ , അതി നി യ
െച വ ി േപാെല

ിെന േലാക അവി െ
േരാമാവലി എ
ഭാവി
.
യേദത കാലി ീത തരതരംഗാ തി ശിേവ
േശ മേധ കി ി നനി തവ യ ഭാതി ധിയാം,
വിമ ദാേന ാന ം ചകലശേയാര രഗതം

തം േവ ാമ വിശദിവ നാഭിം ഹരിണീം 77
അ േയാ
ശിേവ!
കാളി ീനദി െട
കേ ാലകം
(െച തിരമാല) േപാെല
യാെതാ ് (േരാമാവലി)
അവി െ
ശതരമായ ഉദരഭാഗ ് സ ന

കാണെ
േവാ, അത് അവി െ
ചകലശ
െട
പര ര
െnj
ം െകാ ് അവ ിടയി
ആകാശം േന
തായി ീ
് നാഭീ ഹയി
േവശി
താെണ േതാ
.
49
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
ിേരാ ഗംഗാവ തഃ ന ലേരാമാവലിലതാ
കലാവാലം

മശരേതേജാ ത ജഃ,
രേത ലീലാഗാരം കിമപി തവ നാഭി ഗിരി േത
ബിലദ ാരം സിേ
ഗിരിശ നയനാനാം വിജയേത 78
അ േയാ
ഹിമഗിരിതനേയ!
അവി െ
നാഭി
ഗംഗാനദിയിെല
ിരമായ ഴിയാ ം, ന ളാ
ര െമാ ക
വ ിയാ
അവി െ
േരാമാവലി
തടമാ ം, കാമേദവെ േതജ ാ
അ ി ്
മാ ം, രതീേദവി െട േകളീ ഹമാ ം, പരമശിവ
െ മിഴിക
് തപ ി ി
ഹാദ ാരം േപാെല ം
വിജയി
.
നിസ ഗ ീണസ
നതടഭേരണ മ േഷാ
നമ േത നാരീതിലക ശനൈക ട ത ഇവ,
ചിരം േത മധ സ
ടിതതടിനീതീരത ണാ
സമാവ ാേ േ ാ ഭവ
ശലം ൈശലതനേയ 79
അ േയാ നാരീര മായ ൈശലതനേയ! സ തേവ
െമലി
ിരി
ം, നഭാരം െകാ ്
ീണി ം,
േപാ
നി
ം, പ െ
ഒടി
േപാ േമാ

േതാ ി ി
ം, കരയിടി
നദി രയില്
നി
േ ാളം
ിരത
മായ അവി

മ ഭാഗ ിന് േമേ
ശലം ഭവി െ .
50
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
െചൗ സദ ഃസ ിദ
ടഘടിത പാസഭി െരൗ
കഷ ൗ േദാ േല കനകകലശാെഭൗ കലയതാ,
തവ ാ ം ഭംഗാദലമിതി വല ം ത വാ
ിധാ ന ം േദവി ിവലി ലവലീവ ിഭിരിവ 80
അ േയാ േദവി! അ േ ാ വിയ
മാ
ട ി
െക െ
നവ െ
പിള
വ ം, ക ം വെര
െയ
വ ം, സ
കലശ
േപാെല േശാഭി
വ മായ അവി െ
ന െള ക ി കാമേദവ ,
( നഭാര ാ ) അവി െ
ശമായ മ േദശം
ഒടി
േപാകാെത ര ി
തിനായി
ിവലിക
ളാ
ലവലീവ ിെകാ ്
വ ം
ിെ
ിയിരി
േവാ എ േതാ
.
ത ം വി
നിതംബാദാ
അതേ വി
നിതംബ ാ

ാരം
ിതിധരപതിഃ പാ തി നിജാത്
ിദ ത യി ഹരണ േപണ നിദേധ,
ീര്േണാ
രയമേശഷാം വ മതീം
ഭാരഃ
ഗയതി ല ത ം നയതി ച 81

അ േയാ പാ തീ േദവി! (അവി െ
വിവാഹേവള
യി ) പിതാവായ ഹിമവാ സ ം നിതംബ ി
നി ്
ത ം, വി ാര
ഒ ഭാഗം അവി േ

വിവാഹസ ാനമായി ന

ായി. അ െകാ ്
തെ
അവി െ
നിതംബബിംബ
ഭാര ം
51
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
വി ത േമറിയവയായി ഈ
മറ ക ം, െവ ക ം െച
.

മിെയ

ആസകലം

കരീ ാണാം
ാ കനകകദലീകാ പടലീം
ഉഭാഭ ാ ഭ ാ ഭയമപി നി ജിത ഭവതി,
ാഭ ാം പത ഃ ണതി കഠിനാഭ ാം ഗിരി േത
വിധിേ
ജാ ഭ ാം വി ധകരി ംഭദ യമസി 82
അ േയാ ഹിമഗിരിതനേയ! ക

യായ േദവി!
അവി െ
ടകളാ ഗജേ
ാ െട
ിൈ ക
െള ം, സ
മയമായ വാഴ
കെള ം വിജയി ി ്,
എ ം
പതി െട
ി
നമ രി
ലം
കഠിനമായവ ം,
ാകാര
വ മായ
കാ
കളാ ഐരാവത ിെ മ ക െള ം െവ
.
പരാേജ ം
ം ദ ി ണശരഗ ഭൗ ഗിരി േത
നിഷംെഗൗ ജംേഘ േത വിഷമവിശിേഖാ ബാഢമ ത,
യദേ
ശ േ ദശശരഫലാഃ പാദ ഗലീനഖാ
മാനഃ രമ ടശാൈണകനിശിതാഃ 83
അ േയാ ഗിരി േത!
െന പരാജയെ
വാനായി
കാമ
തെ
ബാണ െള ഇര ി ി ് നിറ െവ
ആവനാഴികളായി അവി െ
ഴ ാ കെള നി ി
െവ ത് നി യമാണ്. എെ
ാ അവ െട അ
ഭാഗ ് അവി െ
കാ നഖ
െട അ
െള
52
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
വ ാേജന, േദവ ാ െട കിരീട
ര ്
ിയ പ
ശര

.

ളാ
ചാണ
െട അ

കളി
കാണ

തീനാം ധാേനാ ദധതി തവ െയൗ േശഖരതയാ
മമാേപ െതൗ മാതഃ ശിരസി ദയയാ േധഹി ചരെണൗ,
യേയാഃ പാദ ം പാഥഃ പ പതിജടാ ടതടിനീ
യേയാ ലാ ാല ീര ണഹരി ഡാമണി ചിഃ 84
അ േയാ ജഗ ാതാേവ! യാെതാ ിെന ഉപനിഷ
ശിേരാ ഷണ ളായി തലയിേല
േവാ, യാെതാ
ിന് പരമശിവെ
ജടയി

ഗംഗാനദി
പാദ ജ
ജലമാ ം, മഹാവി വിെ കിരീട ിെല

െട കാ ി െച
ി ാറാ ം

ി
േവാ അ െന
അവി െ
ഈ ചരണ
അവി ് ദയാ
ം എെ
ം ശിര ി െവ േ
ണേമ.
(പരമശിവ
ണയേകാപശാ ി ായി േദവി െട
പാദ െള വണ േ ാ
ഗംഗാജലം േദവി െട
ചരണ ളി
പതി ് അവ െട പാദ ജലമായി

. മഹാവി
നിത ം േദവിെയ
ണമി
േ ാ കിരീട ിെല ര
െട കാ ി േദവി െട
പാദ ളി

െച
ി ാറാ ം ഭവി
).
53
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
നേമാവാകം േമാ നയനരമണീയായ പദേയാഃ
തവാൈ ദ ായ ട ചിരസാല കവേത,
അ യത ത ം യദഭിഹനനായ ഹയേത
പ നാമീശാനഃ മദവനകേ ലിതരേവ 85
അ േയാ േദവി! ക ക
ാന
അത ം േശാഭ
െച
ി
അവി െ

ാദ ളി
മ ി െ .
ഇവ െട
(
ാദ
താഡനെ
കാം ി
തായ
അേശാക
ിെന പരമശിവ

.
(

രീര

ം ന
ാറ് ര
nj

വ ം,
വ മായ
ണാമ
െകാ
)
ീേഡാദ ാന ിെല
അത ം അ യ

െട കാ ചവിേ ാ മാ േമ അേശാക

എെ ാ വിശ ാസ
് ).

ഷാ ത ാ േഗാ
ലനമഥ ൈവല
നമിതം
ലലാേട ഭ താരം ചരണകമേല താഡയതി േത,
ചിരാദ ഃ ശല ം ദഹന ത ലിതവതാ
ലാേകാടിക ാൈണഃ കിലികിലിതമീശാനരി ണാ 86
അ േയാ േദവി! െപെ ് അവി െ
െത ായ
േപ െകാ ് (സപ ി െട േപ െകാ ്) വിളി
ലം ഇതിക
വ താ ഢനായി തല നി
നി
പരമശിവെന അവി ് ( ണയേകാപ ാ ) പദകമല
54
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
െകാ ് െന ിയി ചവി ിയേ ാ കാ
ില

റെ വി കിലികിലി ശ
ി െട, പ തെ
ദഹി ി
ലം ചിരകാലമായി മന ി
ായി
ൈവരെ
തീ
െകാ ് പരമശിവെ
ശ വായ
കാമേദവ ജയജയാരവം ഴ ി.
(
േ ാക ി
ചി ി േപാെല േദവി െട
പാദതാഡനേമ

െകാതി ി
പരമശിവ
േദവിെയ േകാപി ി ാനായി േദവിെയ സപ ി െട
(ഗംഗാേദവി െട) േപ
പറ
് വിളി താെണ ്
താ പര ം).
ഹിമാനീഹ വ ം ഹിമഗിരിനിവാൈസകച െരൗ
നിശായാം നി ാണം നിശി ചരമഭാേഗ ച വിശെദൗ,
വരം ല ീപാ ം ിയമതി ജ ൗ സമയിനാം
സേരാജം ത

പാെദൗ ജനനി ജയത

ി മിഹ കിം 87

അ േയാ ജഗ നനി! സദാ ഹിമഗിരിയില് തെ
വസി
വ ം, പക ം രാ ി ം

ളായിരി
വ ം, ഭ

് ല ിെയെ ാ
വ മായ
അവി െ
ാദ

െകാ ് വാ
ം,
രാ ിയി
ം,
ല ി െട
ഇ വാസ
ല മായ താമര വിെന െവ
തി
എ ാണ
തിശയം?
55
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
(താമര
ല ീേദവിെയ ത
ി
മാ ം െവ
േ ാ , േദവി െട
ാദ
അ നിമിഷം ല ിെയ

് വിതരണം െച
െവ ം അ െകാ ്
തെ അവ താമര വിെന െവ
െവ ം താ പര ം).
പദം േത കീ തീനാം പദമപദം േദവി വിപദാം
കഥം നീതം സ ഭിഃ കഠിനകമഠീക പര ലാം,
കഥം വാ ബാ ഭ ാ പയമനകാേല രഭിദാ
യദാദായ ന ം ഷദി ദയമാേനന മനസാ 88
അ േയാ
േദവി!
എ ാവിധ
ആപ
െള ം
നീ
ം, അ െകാ ് തെ കീ
ി െട ഇരി ിട
മായ അവി െ
റ ാ കെള സ കവിക
എ െനയാണ്
കഠിനമായ
ആമേ ാടിേനാട്
ഉപമി ത്? അ േപാെല തെ
വിവാഹേവളയി
അവി െ
ചരണ
ദയാമയനായ പരമശിവനാ
കഠിനമായ പാറയി െവ െ െത െന?
(അത ം
വായ േദവി െട പാദ െള കവിക
ആമ െട
ിേനാ പമി
തി ം, പരമശിവ
അവെയ കഠിനമായ ശിലയി െവ തി ം അനൗചിത


താ പര ം.
വിവാഹസമയ ്
വര
വ വിെ
പാദ െള ശിലയി
െവ

ചട
്).
56
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
നൈഖ നാക ീണാം കരകമലസേ ാചശശിഭിഃ
ത ണാം ദിവ ാനാം ഹസത ഇവ േത ച ി ചരെണൗ,
ഫലാനി സ ഃേ ഭ ഃ കിസലയകരാേ ണ ദദതാം
ദരിേ േഭ ാ ഭ ാം ിയമനിശമ ായ ദദെതൗ 89
അ േയാ
ച ീേദവി!
ദരി ാ

എ ം
സകലവിധസ
െള ം േവഗം തെ

വയായ അവി െ
പദതളി ക , േദവ ീക െട
ൈകകളാ
താമരകെള
സേ ാചി ി
കാ നഖ ളാ
ച ികയാ ,
കരതളി ക
െകാ ് സ
വാസിക
മാ ം ഇ ഫലെ

ക പക
െള പരിഹസി
േവാ
എ േതാ
.
(േദവ ീക േദവീചരണ ളി നമ രി ൈക
േ ാ
അവ െട ൈക
ികളാ
താമര
നഖച ികയി
ിേ ാ
തായി കവി ഭാവന
െച
).
ദദാേന ദീേനഭ ഃ ിയമനിശമാശാ സ ശീം
അമ ം െസൗ ര കരമകര ം വികിരതി,
തവാ ി
ാര ബക ഭേഗ യാ ചരേണ
നിമ
ീവഃ കരണചരണഃ ഷ ചരണതാം 90

57
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
അ േയാ േദവി! ദരി ാ
് എ ം ഇ ാ സരണം
ഐശ രെ െ ാ
വ ം, ധാരാളമാ
സൗ ര
ക ഷമാ


മേനാഹരമായ ക ക
ല േപാെല
അവി െ
ഈ ചരണ ളി
മന ം, പേ
ിയ
മാ
ആ ചരണ
എെ ജീവ ആ ിറ ിയി ് ഷ പദമായി ീരെ .
(ആ

ചരണ
ാദ ളാ
മാ


ി
).

തെ
ജീവ
േദവി െട
ക ക
ലയിെല ദിവ സൗ ര
വ ായി ീരെ എ
കവി

പദന ാസ ീഡാപരിചയമിവാര മനസഃ
ല േ േഖലം ഭവനകലഹംസാ ന ജഹതി,
അതേ ഷാം ശി ാം ഭഗമണിമ ീരരണിതലാദാച ാണം ചരണകമലം ചാ ചരിേത 91
അ േയാ േശാഭനഗമേന (
രമായി സ രി
വെള)! അവി െ േ ാെല നട വാനായി പരിശീലി
വാ

വ ം, അവി െ
ഹ ി
വള
വ മായ ഈ അരയ
(അവ െട നട)
െതെ ാ ് െത ിയാ ം അവി െ
വിലാസഗമനെ
അ ഗമി
ത് േവെ
െവ
ി . അ െകാ ്
അവി െ
ചരണകമല
മേനാഹര ളായ

ളാ
നി ി െ
പാദസര
കി
58
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
േ ാ

മ സ രെമ
അരയ
െള
(വിലാസഗമനം
െയ ്) ഉപേദശി
.

വ ാേജന

െച
െത െന

ഗതാേ മ ത ം ഹിണഹരി േ ശ ര തഃ
ശിവഃ സ
ായാഘടിതകപട
ദപടഃ,
ത ദീയാനാം ഭാസാം തിഫലനരാഗാ ണതയാ
ശരീരീ ംഗാേരാ രസ ഇവ ശാം േദാ ധി
കം 92
അ േയാ േദവി!
ാവ്, വി ,
, ഈശ ര
എ ിവ
അവി െ
ക ിലിെ
നാ കാ കളായി

് അവി െ
േസവി
. ശിവനാകെ ,
െവ നിറ
വിരി ായി ീ

അവി െ
അ ണകാ ി
തിഫലി ്
ര വ


ംഗാരരസം ശരീെമ
േപാെലയായി അവി െ
ക ക
് കൗ കേമ
.
അരാലാ േകേശ
തിസരലാ മ ഹസിേത
ശിരീഷാഭാ ചിേ
ഷ പലേശാഭാ ചതേട,
ശം തന ീ മേധ
രസിജാേരാഹവിഷേയ
ജഗ ാ ം ശംേഭാ ജയതി ക ണാ കാചിദ ണാ 93
അ േയാ േദവി!
കാ
ം, സ തേവ സരള
മായ മ ഹാസ ം, െന േമനി വാക വിെ മാ വം
ചി
ം, ശില േപാെല കഠിനമായ മാ
ട ം,
59
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ

ിയ അരെ
ം, വിരി
മാ ം, നിതംബ
ശം വിെ ഏേതാ ഒ അ ണവ
മാ
ക ണാ
ശ ി ജഗ ിെന ര ി വാനായി വിജയി
.
കല ഃ ക രീ രജനികരബിംബം ജലമയം
കലാഭിഃ ക ൈര മരകതകര ം നിബിഡിതം,
അത
േഭാേഗന തിദിനമിദം രി
ഹരം
വിധി േയാ േയാ നിബിഡയതി നം തവ േത 94
അ േയാ േദവി! ച െ കള ം ക രി ം, ച
ജലമയമായ ബിംബം കലകളാ
ക ര
െകാ
നിറ െ
മരതകനി ിതമായ െപ ി
. അവി ് ദിവസ ം ഈ അല ാരവ
ഉപേയാഗി ് പാ ം ഒഴി
ത സരി ്
അതിെന വീ ം അവി േ
ായി നിറ
.
(േദവി ായി
ഒ മരതകെ
െച
).

മാ
െള
ാവ്

ാവ് വിലാസ വ
െള നിറ െവ
ിയായി ച ബിംബെ
കവി ഭാവന

രാരാേതര ഃ രമസി തത
രണേയാഃ
സപര ാമര ാദാ തരലകരണാനാമ ലഭാ,
തഥാ േഹ േത നീതാഃ ശതമഖ ഖാഃ സി ിമ ലാം
തവ ദ ാേരാപാ
ിതിഭിരണിമാദ ാഭിരമരാഃ 95
60
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
അ േയാ േദവി! അവി ് ി രാ കനായ ശിവെ
അ ഃ ര ീയായ െകാ ് അവി െ
ചരണ
െട
ജാവിധിക
ച ലമന

കരമ . അ
െകാ തെ യാണ് ഇ ാദി േദവ ാ
അവി െ
ദ ാരപാലികകളായിരി
അണിമാദികേളാ ടി

മ ളായ സി ികെള ാപി ി
ത്.
(സാധാരണയായി ച ലചി
ാെര അ ഃ ര ി
േവശി ി കയി . അവ
് വാതി
വെര
െച വാേന അ മതി
. അ േപാെല ച ല
ചി രായ സാധക ാ
ം - അവ ഇ ാദി േദവ ാരാ
യാ ം - േദവി െട അ ഃ രവാതി
വെര മാ േമ
എ വാ കഴി ക
. അവിെട കാവ നി
അണിമാദി സി ികേളാെടാ ം അേനകം സി ിക
ചിലേ ാ
അവ
് ലഭിെ
ിരി ാം. നി ല
ചി
ാരായ സമയിക - ഉ മസാധക - മാ മാണ്
േദവീചരണ
െട
ജാ വിധി കാരമ
ി ് ത
വിധ ിെല ിേ
ത്. ജിേത ിയ ാ
് മാ േമ
േദവ ാരാധന ് േയാഗ ത
എ ് താ പര ം).
കല ം ൈവധാ ം കതികതി ഭജേ

ന കവയഃ

ിേയാ േദവ ാഃ േകാ വാ ന ഭവതി പതിഃ ൈകരപി ധൈനഃ,

മഹാേദവം ഹിത ാ തവ സതി സതീനാമചരേമ
ചാഭ ാമാസംഗഃ രവകതേരാരപ ലഭഃ 96
61
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
അ േയാ പതി തയായ േദവി!
ാവിെ പ ി ം
വിദ ാേദവത മായ സരസ തി ് എ േയാ കവിക
സ ാമിമാരാ
. വി പ ി ം ഐശ ര േദവത മായ
ല ീേദവി ം എ േയാ ധനിക ാ സ ാമിമാരായി

. എ ാല് പതി തമാരില് അ ഗണ യായ
അവി െ
മാേറാട് േച
ആലിംഗനം അവി െ
പതിയായ ശിവന ാെത െച
ിമര ി േപാ ം
ലഭമ .
(വസ കാല ് െച
ിമര ിെന
രിമാ
ആേ ഷി ാ അത്
ം എെ ാ വിശ ാസ
്.
പാ തീേദവി പതി താ ഗണ യായതിനാ സ ം

ാവിെനയ ാെത ഒ മര ിെനേ ാ ം ആേ ഷി
കയി

താ പര ം.

കവികെള
സരസ തീവ ഭ ാെര ം,
വലിയ
ധനിക ാെര
ല ീപതിമാെര ം വിളി
പതിവിെന കണ ി
െല
് കവി ല ീസരസ തിമാ െട പാതി ത
ി
ന നത ക ി
).
ഗിരാമാ
േദവീം ഹിണ ഹിണീമാഗമവിേദാ
ഹേരഃ പ ീം പ മാം ഹരസഹചരീമ ിതനയാം,
രീയാ കാപി ത ം രധിഗമനിഃസീമമഹിമാ
മഹാമായാ വിശ ം മയസി പര
മഹിഷി 97

62
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
അ േയാ പര
മായ ശിവെ പ മഹിഷിയായവെള!
േവദതത
ാ നി ി വടിെയ െ
ാവി

പ ിയായ സരസ തിെയ ം, വി പ ിയായ
ല ിെയ ം,
ശിവപ ിയായ
പാ തിെയ ം
വിളി
. എ ാ
അവി ് ആരാ ം അറിയ
െ ടാ
അപാരമാഹാ
േ ാ ടിയവ ം, നാലാമ
മായ മഹാമായയായി
് വിശ െ
മി ി
.
കദാ കാേല മാതഃ കഥയ കലിതാല കരസം
പിേബയം വിദ ാ ഥീ തവ ചരണ നി േണജനജലം,
ത ാ കാനാമപി ച കവിതാകാരണതയാ
കദാ ധേ
വാണീ ഖകമലതാം ലരസതാം 98
അ േയാ ജഗ ാേത! െച
ി ാ കല
അവി

പാദതീ

അറിവിെന ആ ഹി

njാ
എ ാണ്
ടി ക എ ് ദയവായി അ ളി

ാ ം. ജ നാ ക ാരായവ
േപാ ം കവിത
ി
കാരണമാ
ആ തീ
ം എനി ്
സരസ തി െട സാദമായ താം ലരസമായി ീ
െത ായിരി ം?
(അവി െ
പാദതീ
ം ടി
എെ നാവി
സരസ തി വിളയാ െത ായിരി ം എ
േചാദി
കവി പാദതീ
ം േസവ തിെ ഫലമായി താ
63
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
കവിേ
നായി ീ

സരസ തി തെ യായി മാ െമ

ഷാകാരം
ം ഭാവന െച

).

സരസ ത ാ ല
ാ വിധിഹരിസപേ ാ വിഹരേത
രേതഃ പാതി ത ം ശിഥിലയതി രേമ ണ വ ഷാ,
ചിരം ജീവേ വ
പിതപ പാശവ തികരഃ
പരാന ാഭിഖ ം രസയതി രസം ത ഭജനവാ 99
അ േയാ
േദവി!
അവി െ
ഭജി

ല ീസരസ തിമാേരാെടാ ് വിഹരി ്
ാവി
െന ം വി വിെന ം അ യെ
ക ം, തെ
രമ മായ ശരീരകാ ിയാ
കാമേദവെ
പ ിയായ
രതീേദവി െട പാതി ത നി െയ ശിഥിലമാ ക ം,
ജീവെ അവിദ ാസംബ െ
നശി ി ് മരണെ
അതിവ
ി ് നിത നായി ീ
് പരാന മാ
രസെ
അ ഭവി ക ം െച
.
(േദവീഭ
തെ കലാൈവ ഷ

ഐശ ര ാതിശയ ാ
വി വി ം
ജനി ി
െവ ് കവിഭാവന).

ാവി ം,
അ യെയ

ദീപജ ാലാഭി ദിവസകരനീരാജനവിധിഃ
ധാ േത േ ാപലജലലൈവര ഘ രചനാ,
സ കീൈയരംേഭാഭിഃ സലിലനിധിെസൗഹിത കരണം
ത ദീയാഭി വാ ഭി വ ജനനി വാചാം തിരിയം 100
64
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
അ േയാ ജഗ നനി! നി ി വടിയി
നി
ായ
വാ കെളെ ാ നി ി അവി െ
റി

േ ാ ം, ദീപ ിെ ജ ാലയാ
ര ന് നീരാജനം
െച
േപാെല ം, ച കാ
ി നിെ ാ
ജലം െകാ ് ച ന് അ ഘ ം ന
േപാെല ം,

ിെല
തെ
ജലെമ

സ െ
ിെ
ാ ത ണം െച
േപാെല മാ
.
(വാ ക െട ഉറവിടമായ േദവിയി
നി
വാ ക
േദവി െട ചരണ ളി
സമ
മാ േമ കവി ഈ േ ാ രചനയി െട െച ി
താ പര ം).
ഇതി
ഇേതാെട

ീശ രാചാര വിരചിതാ െസൗ ര ലഹരീ സമാ ാ
ീശ രാചാര വിരചിതമായ െസൗ ര ലഹരി സമാപി .

65
 

ഭവി
ി ക

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ

സൗ ര ലഹരി
മാരനാശാ

രചി

പദ പരിഭാഷ

അവതരണിക
സൗ ര ലഹരി േലാക വായ ശ രാചാര സ ാമി
ക െട തികളി െവ ് അേശഷം അ ധാനം അ ാ

ം കൗളസി ാ ിക
വിേശഷി ം
ആരാധനീയമായ

മാണ ം

.
മാ ികതാ ിക ളായ വിഷയ െള അ
വഹി
ി ാെണ ി ം ക
ാന കര ളായ േ ാ
ളായി
െ അതി െ ിരി
െകാ ് ഈ

േ ാളം
ചാര ി
വ ാപകത ം
ആചാര
സ ാമിക െട േവദാ വിഷയക ളായ ഇതര
േപാ ം ഇെ
വാ വ ം ഇതിെന
വിേശഷി ി
്.
ആേസ ഹിമാചലം സം തഭാഷയി ഈഷ
ാന
െമ ി ം

ഒ വ ം
സൗ ര ലഹരിയി
പരിേശഷാ

പദ െമ ി ം വശമായിരി ം.
ഭാഷാ
ാനം േലശം ഇ ാ വ േപാ ം ചിലേ ാ
അതിെ
പദാ
ി െട
അതിേമാഹനയായ
പരിപാടിയാ

ാേരാ എ
േതാ മാറ്
അപ ംശമായിെ ി ം അതിെല പദ
െള ഗാനം
െച ് ആനനമ
ാരായിരി
ം നാം കാ
.
66
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
സം ത ി

നി ം ഇതി
നിദ ശന ളാ
.

ളായ േ ാ

ണവിേശഷ ിന് ഇവ

ളി


ികമാ ം ശാ ികമാ ം ഉ
മാ ര
അെ ി
സൗ ര

അഭി മായി
ഒ കിെ ാ ിരി
ഈ ബ
ി സ തഃസി
മായ മേനാഹരത ംെകാ തെ യാണ് ജ പാദനായ

വിനാല്
"സൗ ര ലഹരി"

നാമകരണം െച െ
എ ി അത് എ
സ ചിത
മായിരി
.
സ ഭാഷയി
നി ാണ ി
സാമാന ം
വാസന ം ശ ി ം ഉ
ഒ വന് ഇതരഭാഷകളി
അത ം
ഖ ദ ളായ
െള കാ േ ാ
അവെയ സ ഭാഷയി
പരിണമി ി ണം എ
ാേയണ ഒ
േമാഹം ഉ ാ
സ ാഭാവികമാ
െണ ില് എനി ം ഇതിെ ഭാഷാ രാനയന ി

ി
തിന് കാരണാ രം ഉ ായി
ി .
സൗ ര ലഹരി സ
ം ഭാഷാ രം െച ് അവസാ
നി ി ് ഇേ ാ
സംവ രം നാലി
അധികമാ
യിരി ം. എ ാ
എ പ ി
ാമാ ിട ് ഇത്
വിദ ാവിലാസിനിയി
അ ാ മായി
സി െ
ി
വ ി
. എ ി ം ആ മാസിക ത
ാലം നി
67
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
േപാകയാ ം എെ

അ ടി
സാധി ത്.

േദശാ രനിവാസം നിമി

സി െ

ഇേ ാഴാ

ല ി
ഗഹന

വിശാല

ആയ

െള സ ചിതമായ സ ഭഭംഗിേയാ െട
ഭാഷയി
തിഫലി ി ാ
njാ
കഴി

മി ി
്. എ ാ
ചില പദ
വണ
മാ
ി

േബാധം ഉ ാ
ി
എ ി
വിഷയവിേശേഷാപാധികമായ ആ വിളംബം ല ി ം
അ കാരം ഉ താണ്. അ
ം ചില സാേ തിക
പദ െള യേഥാ മായി െ
േയാഗിേ
ി
വ ി
ത് അന ഥാകരി ാ പാടി ാ വ ം ആ
. ഇ പ ിത ാേരാ
നിേവദനം െച
സാഹസമാെണ ി ം
മ മ ാെര
സംബ ി
ിടേ ാളം ഇവിെട
ാവി ത് അസ േഭാചിത
മായിരി െമ േതാ
ി .
"ദ

ിണം" അെ ി
സമയിമതെ
അവലംബി
േകരളകൗള ാ

സാധാരണ ാ

സനാതനിയായ ചി
ിെയ േ ാ ം െച
തി ഈ
"ഭാഷാസൗ ര ലഹരി" അത മായിെ ി ം ഉപ
മാ
പ ം
ഏതദ ിഷയകമായ
എെ
മം
സഫലമാെയ
വിചാരി ക ം വ വ േശഷ ിന്
ഇതിെ

മ സമാപി
കാല തെ
njാ
68
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
എ തീ
ായി

സം തപദ െ
േച
ംെകാ ് ഈ അവതരണികെയ
അവസാനി ി െകാ ക ം െച
.

താെഴ
ഇവിെട

വി

ാ വാേഗ ണീ വിഹിത
താ ശ ര േരാഭീരാ ഢാ െ
വി ഗഗനഗംേഗവ ജയതി
തദീേയയം ഭാഷാ മമ ഭവ സൗ ര ലഹരീ
യഥാ ൈദവീ
ിഃ പരിണമതി
ാ തി തിഃ

എ .

മാരനാശാ
അ വി റം
12-6-1901

69
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ

ഭാഗം
െചാേ ം ശ ിേയാെടാ ിഹ ശിവനഖിലം
െച വാ ശ നാ െ
ാ െച ന
തി മറികിലാേ വനാള യേ ാ
മ ാ
ശം
ാം മഹിതവി ധരാ
മാന യാം നിെ വാ ി
െചാ ാ ം
ിടാ ം ജനനി നരിതാാ
ണ ം െപറാ
ാ (1)
നി ാദാംേഭാ ഹ ീ ിളകിയ നിതരാം
മാം ളിജാലം
സ ാദി ി ധാതാവഖില വന ം
േദവി!
ി ി
;
അംേഭാജാ
പണിെ തിെനയഥ ശിര
ായിരംെകാ മാ ി
ളീകരി ി മലഭസിതമായീശ ം ശി
. (2)
ആദിത ദീപമേ ാ ഭവതിയി ളകാനവിദ ാവശ ം
ൈചതന ം ല െ ാ കിയ െച േത േകണിയേ ാ ജഡ ം
ഏതാ ം സ
മി ാ വ മരിയ ചി70
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
ാമണിേ ണിയേ ാ
മാതാ ജ ാ ിയാ
വ മിഹ മഹാ
ദം ിത ദം യേ ാ (3)
ആേമാദം
ൈകെകാ മരരഭയേമാ
െടാ ഭീ ം െകാ

നീമാ ം േദവി!െയ ാ നലെമാടവെയ ന
ത ില ാ;
ഭീ മാ ി ാലനം െചയ്വതി ടനഭീാധികം ന
വാ ം
സാമ

േതാ
ി തവ കഴലിണയാേലാൈകകനാേഥ (4)

ംേഭാജാ നാേര ! ണത ബ െസൗഭാഗ േമ
നിെ െ
ി ീേവഷമാ
ാ ി രഹര
ാ ി പാരം വികാരം
ത ാര
ഭജി ം രതി െട നയനം
ന വാ
േമനിാ
ംെകാ ത
നിക മനമിള


ി
. (5)
ഒെ

വാ വി ം, ശരമ െവ മാ , വ ാ njാ ം
െത
കാ ാ േത ം, രഭിസമയെമാ71
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ

കാ ം

നി
േ കാകിയാെണ ി മയി ഗിരിേജ
നി കടാ
ിേലേതാ
ൈകെ ാ ംെകാ നംഗ
വനമഖില ം
നി െവ
വേ ാ (6)
കാ ീനാദം െപാഴി
ം കഠിന ചഭരം
െകാ െമെ
നി


ം െമലി
ം ച രതരശരം കനി

ാപം
ബാണം ജമതിലഥ പാശാ ശം
മ ാെ
ചാര ായ് വരേ
രരി ഭഗവാ
തെ തേ ടദംഭം (7)
ആ പീ ഷാ

വ ി ന വിലമരദാ
ര ദ ീപ ി
ംകട ി ിടയിലരിയ ചിാ േവേ ാദര ി
േശാഭി ം ൈശവമേ ാപരി പരമശിവന്
തെ പര േമ ം
ദീപാനേ ാ ിയാ ം ഭവതിെയ നിയതം
ി ം ണ വാ ാ (8)
72

 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ

ാമാധാരച ം ന വിലവനിരാമ
ിത

ാമേ തിലംഭ തി പരി മ റ
േമവം
പിെ
മ േമ ം മനെമാ കളമാ െള ാം കട ാെ ാ ംേഭാജാകാര ി ഭവതി പതിെയാ ം
ഢമായ് ീഡയ ീ (9)
ാദ ീെ ാലി
തലഹരിെകാെ ാെ
ി പ ം
പി
ാ ം ച ബിംബം പരിചിെനാ െവടിി കീേഴാ ിറ ി

ാനെമ ീ വിെടയഹികണെ ാ
ീ ര ം
േമ െപാ ം ല േ ാപരി ഭവതി റത
േമാദാ (10)
ീക ീയ
നാ ം ശിവ െട പരിഭി

ള ം
സാകം


തിപദമിയി െ ാ േതാ ം
ആെകേ െ െ ാടീെര ിതളിതെയാെട ം
േരഖാ യം േചാകം നാ
ിനാലാണരിയ വസതിേയാ73
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
െടാ

നി

ചി േകാണം (11)

തെ

ൗ ര ാതിേരകം ഹിനഗിരി േത!
ല മാെയാ ിേനാതിാഹിത ം ചമ ാ വിധി ത വി ധാ മി ാ മാകാ;
ഔ ക
ാലതേ യമരികള കാാനലഭ ത േമാ
ാാഹി
േക
തിനിഹ ശിവസാജ മാം ജ മാ േ (12)

ം കാ
േവ , ച രത ച വാേ ാ വാ േവ െച ം
ചി ി ാ നി കടാ ം തടവിയ ജഠര തെ
ം തന ി ക ാ
െ െ ാ ഴി
ം ചകലശ ലാ ലം വീണിഴ

ബ ം കാ ി ിഴി
ം വിഗതവസനയാേയാടിെയ ീ മാേര ! (13)

ാറാ മ ി വനിയി ദകംത ില
ിര ാളിെലാര പ ം
മംഭ ി ശ മി
ര മ
ിനാ ം
ത മ ാംബര ി തരെമാെട പ ം
74
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ

ി നി
െ െ േചത ി മതി മറം ത പദാ ം (14)

േതേനാ ം െവ ിലാവി ധവളത െവാ ം
തി
ം കിരീടം
ധ ാനി ം

ഭയവരദവിദാ
േളാ

നം നിെ െ ാഴത െന കവി നി ണ

ദി
വാക ം
േത ം പാ ം ന ം
ിരി െട കനി ം
േതാ ച മ ി (15)

ം കാ ാ വിള ം കവിവര ദയാംേഭാജബാലാതപം േപാ
ചി
ി േച
ി
ചില മ ണയാം
നിെ യ ന െര ാം
െമ ം വാേ വിത
ലരസലഹരീചാ ഗംഭീരവാണീി ൈവഭവ ാ സ ദയ ദയാാദനം െച ി
(16)
േചത ി ച കാേ ാപലദലവിശദീനിറ
ശ ാത ി മാ ഭാവം കല െമാ വശി75
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
ന ാദിേയാെടാ
നിെ
േബാധി ീ

ബ വിധരചനാസ ാദ മാം പദ ജാലം
െച ീ ം ചാ വാണീവദനകമലെസൗരഭ െസൗലഭ േമാ ം (17)
േദവി! ത േ ഹകാ ി
രിമ ദിനനാഥെ ബാലാതപം േപാ
േദ ാ ം
ം നിറ
ണനിറെമാ ം
ഭാവനം െചയ്വവ ്
ആവി ഭീത ാ വലേ
ാടിയ വനവരിമാ
േപാെല വ ാ നാണം
താ ം ക ാ ിമാ വശി തെലവ ം
വശ രാം േവശ മാ ം (18)
ബി

ാന ിലാസ െ
മഥ ച െ
ം നിെ
ം നി

ന് തെ ധാമെ
മടിയി മഹാേദവി! ഭാവി െമ ാ
അെ ര
മി
ബലകള നിാരമാദിത ച ദ ം വേ ാജമാ ം ജഗതി വ ം
സാ തം സം മി ം (19)
കായ

ി

കാ

ിസ
76

 

ാനകരസെമാ കി-

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
ാ മ
കാ ായി ീേച
മ ി ഭവതി െട വ രാ ചി െച ാ
പായി ാം സ ദ ം െപരിയ ഖഗപതിെ ാ ടന് േന നാഡീപീ ഷ ാവശ
ാ ജ രിതപരിഭവം
േനാ ി ം െസൗഖ മാ ാം (20)
വിദ േ ാെടാ
ാ തിയി മിഹിരചാ ി പ ിെല ം
വിേദ ാതി ം ഷഡാധാര മധിഗതമായ്
നിെ േതേജാവിേശഷം
ഉദ പ ാകര ി ിടയിലതിെന തമായാമല ാര്
വിദ ാ ാ ക ൈകെ ാ ി െമാ പരമാന നിഷ
രം (21)
ദാസ njാ െഗൗരി! നീ മാം തി
ക ണാകലെ ാ േനാെ
ര ാനാസംഗെ െ ാ െ രെമാഴി മമ െഗൗരീതി വാ ം
ണ ി
നീ സാ ജ ം െകാ
വ ഹരിവിരിാദി ഡാ ല ി
ഭാസി ം ര ദീപാവലി പദകമലാ77
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
രാധനം െച ി

. (22)

െച

ാ ബാണാരി െമ ി പ തിയപഹരിാദ േമയദ േപാരാേ ാേദന മേ പ തി മഗേജ!
നീ ഹരിെ
േതാ ം
എെ
ാ നി ശരീരം വന ണമായ്

ായി െകാ ി ഭാേരണ
ം പനിമതിെയാ േകാടീരമാ
ം (23)


ി ി
ഹരിയ പരിപാലി ി ി ഡ
ന ം െച
തേ ാടഖിലമഥ മറേലാകം മേഹശ
ി ാനായ് സദാ
വക പരി ശിവ
സ ീകരി
ം നി ക ാതീതം മി ം
ടിഘടനത
സം
യാമാ
യാേല (24)
ചി

ി ാ
ി
ായ് ി ണമതിെല ംി ം നിെ പാദെ
ാരി െച െകാ ം ച രതകല ം
ജേയ ജയാ
എെ
ാ നിെ പാദാവഹനവിഹിതര78
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
ാസനാസ േദശം ടാെത ഹ ാ ലി ടിയിലണിമീ
േകാ ാര് (25)
ാ ം േവ െപ
വി
പരമിൈവവസ ത ം

ിത ം െക
ധനദ ടേനതെ നാശം വ
േമെ
നി
ം മേഹ ാവലി മഥ മിഴി
സംഹാരകാല
ം ീഡയേ ാ ഭഗവതി സതിയാം
നിെ ഭ
ാവിേനാ
ാ (26)
സംസാരി
െത ാം ജപമഖിലകരന ാസ ം േയവം
സ ാരം ദ ിണാവ
ന മശനപാന
േഹാമ
ം േമ
സംേവശം തെ സാ ാംഗ മഖില ഖം
താ മാ ാ ണ ിന്
സംവി ാ നി സപര ാവിധിയി വരിക
njാ
കാ ി ം േച െയ ാം (27)
വാ

ക ം ത െവ ീ വലിയഭയമകപീ ഷപാനം
79

 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
െമ

ം േമാേദന െച ം തരിഹ വിധി ായി ം വി വ ാ
അത േ

ാം തവ പതിയറി ി േഹാ കാലേഭദം
ക ം നി കാതിേലാല ടയ മഹിമയാതി
ലമേ (28)
മാ മ ാസനന ത
ടി മ മഥന തെ േകാടീരേകാടിേ
േഹ! താ തട
രപതിമ ടെ
റേ ാ ത

ി ി േ ാളിവ ഭവതിെയഴീെ ാളീശ വ േ ാ
െതെ േ വം ട
രികി നിജഭടാലാപേകാലാഹല
(29)
െമ

ം െമ ീ
ത ാദിെയാ
നിേത ! നിേ
േമവ ഭാവി
ത ാ ക്കാം
ധി രി
ക ം കാലാ
പാ
ിലാ

െപാ
ണിമ മഹിമയിാഭ

നി പി ഹമിതി നിതരാി
ിേണ
ടയ പടിമ ം

ായ്
ി നീരാജനമ വേതാ
ര മാേര ! (30)
80

 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
ഓേരാേരാ സി ി ന
ടിെയാര പ ം
നാ
ാ ിത ം
പാെര ാ ം ചതി
പതി പരമാന
െ ാ ിരിെ
പാരം നി ബ േമാതി നരിഹ
ഷാള് നാ ം െകാ ാ
േപാ
ി
േമവം
ിതിയിലവതരിി നീ സ മാേര ! (31)
പാരി
ി ം ശിവ ശ ി മല ശര ം
മി ം പിെ യ
താരാധീശ
ര ഹംസ മഥ ഹരി ം
പി പരാ കാമനി
ഓേരാ ീ ാരമീ
ി െമാ വി ദിെ ാഴീ വ
ജാലം
േനേര നി നാമേധയ ി ജനനി! െപ ംഗമായ് ഭംഗെമേന (32)
നിേത ! നി മ ര ം ടിയിലല ശര തെ
ം നിെ
ം ീത

ം നിന ം സപദി ചില മഹാേഭാഗേയാേഗാ ക ാ
ചി ം േച
ചി ാമണിജപപടേമി ിവാവ ിതെ 81
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
ി
ാമ
ി
ാ ി േഹാമി ി

തലഹരി ഹവി(33)

േസാമാ
ദ മാ ം ന ഗളെമ ം
നീ ശിവ ത ശരീരം
ീമാനാ ം നവാ ാവ മിഹ ഭവദാാവതാം േദവിേയാ

ഈമ ി േശഷേശഷിത
പരമാന സം
സ ദ്ധാമത ം
നി
ിവിെട ഭയസാമാന സംബ മേ (34)
നീേയ േചത നീേയ പവനപദവി നീേയ മ
ം ഹവി ം
നീയാണംഭ നീയാണവനി വി തയാം
നിെ വി ന മി ാ
നീേയ നിെ
ഗ ായ് ജനനി പരിണമിി വാ ചി ഖാ ാവാ ം തീ
പാ
ില് പരമശിവെനാ ം
േപെര ം ദാരഭാവാ (35)

ി ല ാ രഹിമകരേകാടി ഭാധാടിേയാ ം
ീമ ി
ി േച ം ത
ടയ ശിവ
ത പദം
ി േ
82
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
സാേമാദം ഹ തേ വക സകലേതജ ി ം ഭാ ി ം േമ
േസാമേ ാമ കാശം തവ ജനനി ലഭിനി േ ാകേലാകം (36)

ീ േ
നഭ ി ദയനിലയമായ്
ിയി
െവ
ാടി ാ ികാ ം ശിവെന മ േപാ
േകവലം േദവിേയ ം
എ േ ാഴി രമ ദ തിെയാെടതി െപാ ംേപാലവ
കാ ാ
ച ാ

ം േപായ് ജഗതി ഖെമാടെചേ ാ േപാെല (37)
ചാെല െപാ ം ചിദംേബാ ഹമ
കരാ
ചാ ചാ ര ഭാരം
േകാ ം സ ാനസ ി
ടിെയ മരയദ യം
ി േ
ആലാപംെകാ ത ാദശകലക െപ ാവഹി
േശഷം
പാ ം പാനീയ ം േപാ
കലിത ണഭാവെ
േദാഷ ി നി ം (38)
സ ാധി ാ ിത
സംവ

ി

സതതമഭിരമിസം
83

 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
േതശ തെ
ം ത മയയവെള ം
മാ േക! ൈകെതാ േ
േ ാധ ീക ിെയ
വ െട മിഴി േലാകം ദഹി ി ി േ ാ
ജാതേ മാ
ാ ജഗതിയവ െചശീേതാപചാരം (39)
ധാമം േത

ാ തിമിരഭരമകം തടിേ ഖേയാ ം
ീമ ാനാമണി േ ണികളണിതിര ി ചാപാ േമാ ം
ശ ാമശ ാമാഭേയാ ം ശിവരവിഹതമാം
വി പം ത ി
ിേ ാമം െപ
ധാരാധരമ മണി ര ി njാ വാ ി േ
(40)
ലാധാര ി േമ ം ഭഗവതി സമേയ
കിം നവാ ാവതേ
നീ ലാസ ം െച ി േ ാ നവരസനടമാേദവ നേടശ
കാേല കാ ണ േമാെടാ വിെടയ ളി ം
നി
ി യാലിീ േലാക
േശഷം ജനകജനനിമാേഹാ ര േപ ം (41)
84
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
ി ാേത! ഭവ
ളമതി മിഹിര
േ ണിമാണിക മായ് സ ം േച
ചാമീകരമ ടെമ െ
ിവ
ി ി േ ാ
ച േ ദെ യ
ലതിരണമടിാ ചി ീഭവി ിി
ത ചാപമാെണ വെന മഭിായമന ായമാേമാ (42)
ം തി ി ഴ
ി മി സമതാം
നിെ നീേലാ ല ാ

ിമിരഭരമകെ nj
ഭേ !
ം േച
തി
നിരക സഹജമാം

ഗ െ
നിത ം
പ ിേ ാവാ വലേദ ഷി െട മല വനീ വെ
േപാെല (43)

മം ന കെ nj
യി തവ ഖെസൗര നിര േവണിേ ാമേ ാതഃ ണാളി
സമതെപ ം
നിെ സീമ മാ ഗം
കാമം ത ത മാം
മനിരയരിയാം
ള രി ിാമ ി െപ ിരി
ണകരകിേശാ85
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ

ളാെണ

േതാ

ം (44)

ി

ാ വ ിെനാ ം ടില നിരമാ ം തവാസ ം
ച ീ െച ാമരെയ പഹസിേ രമാേര
ം െസൗരഭ
ാ ഹസിത ചിെ ാ
ദ ാല്

മാരാരി െട മിഴികളാം മിളി
ം (45)

ം േതേജാവിലാസെ ാ തവ നി കാ ിക
കിരീടം
ത ാേരാപി മേ
തി വി വതാെണ േതാ
െഗൗരീ
വ ത േത ന വ െ മി സമമായ്
ര െമാ ി െമ ാല്
െവ ിലാവി
ടിക പരിണമിേ
വാ ം (46)
െതെ
ാ ാസെമ ാം ി വനമതി ം
നീ വാ വ യാം നി
െച
നാ
ചി ിെ ാടിക ച ലവെ ാ
ക ാം ണ ാ
ം ടാതിടേ
രമതില് മണിബ86
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ

ംമ

ിനാ
ിയാ ം
ം മറ ാ മല വിശിഖെന വിെ
േതാ ം (47)

അ ി ാ ബ വേ ാ തവ ജനനി! വലംക തി ാണഹ ം
െചാേ ം ച നേ ാ ച ലമിഴി!യിടം
ക തിനാ രാ ം
തം
മാകാെതാ െച
ടം
വി െപാ ാമര
െവ ം ീയാ
ാം തി മിഴിയതിലാണ രാ സ
താ ം (48)
െചാേ റീ ം വിശാലാ, ചപല വലയാലേയാ ാ, നിന ാ
കല ാണീ കാ കിലാ േഭാഗവതി മ ര കേ ാല കാ ണ ധാരാ
കിെ േന മാമവ ീ ബ
രവിജയാ
േകവലം ൈവഭവ ാെല ാ നീ

ഭിധേയാ മിണനി
ിയാേര ! (49)
െകാ ാടി ാവ േമാ ം കവിക െട വേചാവ രീസാരഭാരം
െത ീ ം കാതിെല ി ടമിഴിയിണയാം
87
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ

വ ി കിടാ
ഉ ീ ഖെ
നവരസെമിലീ ഷ ാ ബ ംെകാ ാണ ീ വ
ജനനി! െകാതിെയാ ം
െച നി െന ി േന ം. (50)

രഭാഗം

കാേതാള ം മിഴി ക
മല ി
േചേതാഹര ഭ കല െ ാ ചാ േമനി
ശീതാം
ചി രാവലിെയ ി
1
േതശപ ി െട പാദ ഗം െതാ േ
(1)
ംഗാര

ീവിേലപം ശിവനിതരജനബീഭ

ഗംഗാേദവി െരൗ ം ഗിരിശന മിഴിൈതകാ കാ ം
അംഗാരാ ാഹിക
ാബ്ഭയ തമരവിിനാവീരമാളീസംഘ ി ംബ! ഹാസം രസമടിയ നി
ക കാ ണ
ം (2)

ാളെമ

ഴകിയ ക ക -

                                                            
1

ിലി ാ

ത്, ആശാെ

 

88
 

മായിരി

ംഎ

് ഊഹി

.

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
വെലാ
ിേരാമം
തി ം േച
സാ ാത് ി രരി മനാ ിള
ിത ാ
കേ വം നിെ േതാ
ില് ലഗിരി ല ഡാമേണ! കാമേദവ

േ ാളം വലിേ ിയ കണകളതി
െകൗ കം െച ി
(3)
ലീലാനീലാ ന ാ നലെമാ നിറേഭദ
ം െതളി
ിാേലാലം നിെ േന
ിതയമതഖിലേലാകനാൈഥകനാേഥ!
കാലാ ി
രാ
ജഹരിഹരേരിെ

ിെചയ്വാ
നീ ലാളി

തി നിജ ണം
മായ് േതാ മാേര ! (4)

േ ാ

ി ിടയിലിഹ വം െവ ം ക ം
ൈകെ ാ ാ
ം കനിെവാ മിയ ം
നീ ശിവായ ചിേ !
െചാ െ ാ ം േശാണമാ ം നദമരിയമഹാഗംഗ കാളി ിെയ ായി ാ ം
തീ
ി മ കേയാ
സംഗമം മംഗളാഢ ം (5)
89
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
ഉ ീലി ം നിമീലി
ദയലയേഹ
െള ായ്
െചേ ൈശെല കേന ജഗതി സപദി സെചാ
വേ ാ
ഉേ ഷ ീ ദി ം വനമഖില ം
േഘാരസംഹാരതാപം
തേ
നി
രി ാന് തവ മിഴിയിമെവാ താേണാ
ി േ ാ (6)

ി
നിേ ാടിഹ രള കഥികെ
നീരി
ക ം
ാെതാളി
ി ശരി കരിമീ േപടമാ േപടി ലം
ച ീ! നീലാ ഗ ഭ ദമരരമടാ കാല ിറ ിിെ െ
രാവി തിരിെയയ
റിലാ
ല ി (7)
ി ീ

നീലാം ജ ളനിറം
നീ
ക ാ
െത ീ ര നാം ദീനനി മലി നീ
വണം േദവേദവി
ഇ േ ാ േചതമ
ിതിലടിയ ട
ധന നായ്
ീ മേ ാ
ലം

കരമടവിയി ം
90
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
േമാടിയാം േമടേമ ം (8)
ആവ ം നിെ പാളീയിണകളിവകെളിരാജകേന !

വി ി
മയഭിനയിാ താ
ാ ര ി
ഏവം ത ക
മാ ഗം വിരവിെനാ കടീ വില
ിേലറിേ ാ ം പീലി ട
നക കണെതാ േപാ േതാ ി
(9)

ം ബിംബി ത
വിളിണ വിരവി
ത ച
നാലായ്ത ാര െ േതരായ് തവ ഖകമലംതെ njാ
ി
ച ത േ ാടിേതറി ഝടിതി വി തി
ച ാ
ച ം
ീ ം രഥം
ിയ രഹരെനേ ാരി േനരി മാര (10)
പീ ഷധാര ടയ പടിമ കെ ാ വാേ വിേയാ ം
ചി േ ാക
കാതാം പര ടമ െകാ

ം ക
ചി ാ ാദ േയാഗ ി ഭവതി ശിരഃ
91
 

െവ-

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
ക നം െച ി േ ാ
ത ാേമാദി യ ീ ഝണഝണ ഝണിതം
ച ി! നി

(11)
െചാ െ ാ െ െ ൈശലാധിപഭവനപതാേക! ന െ ാെ
ം നിായി ം ള ാ ി
രിഹ നെ േവ ം വര
ഉ െ ാ ീ
ാമണികളധികമായ്
ശീതനിശ ാസേമ ീ ത ളേ െവളിയില വഹി
ാഫല
(12)
േചാരെച
തില് േത
ഖി സഹജമാേശാഭ
ലം
േപാ ം സാ ശ േമാതാം പവിഴലതികെമ
ന പക ം ജനി ി
േപാരാ ബിംബം സമാനം പറവതിന ബിംബി സി ി കാ ാ
േനരി ാ െത ിേനാ ം പവ മധികം
ാസമാം ാസിേലറാ (13)
മ േ രാഖ മാം നി ഖവി വിെന ം
െവ ിലാ

മ ിേ ം െചടി മ രമധികമാ92
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
യി േകാര ിെന ാം
പിെ
ാരം ളി ി
ിയെമാടിവ ശശാെ പീ ഷവ ഷം
തെ േ വി ി
നിശി നിശി നിയതം
േമാടിയായ് കാടി േപാെല (14)
ാണേ യാെന നിത ം പല
കജിഹ ാ ലം േത
േചെണാ ം െച
ി
മെമാ സമം
േദവി! േശാഭി ി
വാണി േ ാ
ടികസ ശമാെവ
രീരം
മാണിക േ ാെലയാ
വിെട മ വി ംലമ ാലെമ ാം (15)
േതാ പി ാൈദത ഥം സപദി പടകഴിാ ല ാ െപാ ി
ായേ ാ മാരാ വ മള
മാേര നാരായണ ാ
ത ഭ
ി േമാ
ി
മഥനിതി െവ

വാ ിരേ ദേമാ ം തവ കവിളിനക
ി ംത ല
(16)
െച

ാ ബാണാരിചി
93

 

തിക

പല മാ-

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
വാണി വായി ി േ ാ
ചി ം േമാേദന നീ ം െച
ീ െചാ ാ


ൈപേ


നി

വാണി! നി

തല

-

വാ മാ രിമയതിനാ

േമറാ ലം
ം ൈകവീണതെ
വിയണയിെല ി െക
േവഗം (17)

ി ാല
ൈകെകാ ഗപതിയ േമാദി താ ം സദാ േമാഹാ നായ് വ ധരമ
ടി
ാ യ
താ ം

ി ാന് വ കി ാെ ാ കരഗതമാം
വാമേദവെ വ
ാടി
താം നി ചി കമടിയനിേ ാ
ിെലെ ാ ര ം (18)

ീടാം േദവി! നിത ം ഹരകരപരിരംഭ ിതമാം നി

ി ക ക െ ാ
ഖകമലിെ ത ിെ ല ി
ഉേ വം കാരകി േ
വിയഥ ക ം സ ഗത ാ െവ

ത ി താഴ
ത ാ വലയവടിവി ം
ചാ വാം ഹാരവ ി (19)
94

 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ

ാേവളി ബ ിെ ാ ചര ക ത
ല കം േപാ ക
ി ീ ം േരഖ
ം ഗതിഗമകമഹാ
ഗീത ചാ ര വാേസ!
െകാ ാ ം േശാഭേത ിതമിതമ രമാം
രാഗര ാകരത ം
െത ം ാമ യ ി
ിതിെയ നിലനി കാ ാ യം േപാ (20)
േലാലത ം
ത ാ വലയ ലമാം
നിെ ൈകനാ േമ ം
ലാലിത ം വാ ി
നളിനനിലയന
നാ വ
െകാ ം
കാല
ംസിത ൈകനഖനിരയിലലം
േപടിയായ് ശി ശീ ഷം
നാലി ം േദവിെയാ ായഭയകര യീ െമ ഢ
ാ (21)
ന് െച ാമര നിറമരിയ നഖം
െകാ നി ി ി ം നി ൈക ാരി കാ ി njാെന െന പറ േമ
ഹ നീ തെ െചാ ക
ംെച ം മഹാല ി െട കഴലിണേ
മാല കം ത
ം നി
ില
ജെമാ ലവേല95
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ

ിേനാെടാ

ിടേ (22)

അെ ാെ ാ ി ലംേബാദര മ ജ ം
വ പാ
ി ം നി
െ േ ാ ം നന
ച ഗളം
തീ
െമ
ഃഖെമ ാം
പില് ക ായതി ം ദ ീപവദന േമ!
ഹാസ മ ാ േമാഹാ
ിൈ െകാ
ം ശിരസി തടവി േനാതത് ംഭ
ം (23)
മാണിക േ ാ
ടംതാന തഭരിതമാതാ
ര ിാ ം നി െകാ
ി െകാടി!യടിയനിതിനി െത ം വിവാദം
േചെണാ
ായ
ിഹ ഗണപതി ം
ം നാരിമാെര
ാണി ീടാെതയി ം തവ ല ടി മാ(24)
റാ
ൈകേ ാകക

തം
നാഗാ ര െട തല കീറീെ
ി ഷ െ േ ാ
െകാ
ടമതിലനി ം
ാരസം േത
ച ീ! െചെ ാ ിേതാ
ധര ചികളാ
96
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
ചി മായാ താേപാീയി കല
ീടിന രരി വി
യാം കീ
ിേപാെല (25)
പാെല േ ാ ക െ ാ മയി ജനനീ!
ൈവഖരീശ ജാലാലംേഭാരാശിയേ ാ തവ ദയമതീപാ
േതാ

േകാ ം വാ ല േമാ ം വിഡശി വിനായ്
നീ െകാ
ാസ ദി ാബാല സം
നായാ
ഥിതകവികളി
ദിവ നാം കാവ ക
ാ (26)
േദവ ത േ ാധമാ ം ദഹനശിഖകളി
േ ഹമാഹ െവ ാവ
വ വീണാ ഝടിതി ഭവതിത
നാഭിയാം വാപിത ി
ആവി ാമാഭമേ ാ െചറിയ ക റെ
േമ േ ാ തി ം
േലാകം ജനനി ഭവതിത
ഭാവി ീ
േരാമദാമാഭെയ ം (27)

ാ കാളി ിനീരി െചറിയ കേ ാലകേ ാെലേയതാേ ാ നിെ നാേളാദരമതിലഗേജ
97

 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
ിമാ ാ
േതാ
ി
ക ിേ ം െnj
ം ചഗിരികളിട
ാ രീ ം
െത ം ദി
നാഭീ ഹയി വരികയാെണ േതാ ീ മാേര (28)
മാറിേ ാകാ
മ ാകിനി െട ഴിേയാ
െമാ ര ി േരാമാെരാ ം ൈതലത
രിെയാ തടേമാ
താ ശര
ശന ീ
നീറീ ം
േമാ നാഭികയി രതിത
നിത മാം
രേ ാ
ദ ാേരാ സി ി െഗൗരീ ഗിരീശമിഴിക ത
വീ
മാം ല
െമേ ാ (29)
പേ പാരം
യി ം െപരിയ ചഭരം
െകാ പിെ
മി ം
ക ാലാന യാം നി കടിലതികെയാടിീ മിെ
േതാ ം
ക ി ാ േവണിെമൗേല നദി െട കരനിം മര ിെ േവരി
തേ ാളം ൈ ര േമ
തി ധര േത
ന േമേ
വരേ (30)
അ േ ാ

വിയ

ം വിരവിെനാ വി ം
98

 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
ഭി ം ക ം കവി

ായ ി

െ ാ കവി റിെകാ

ക ി ി ാ കാമ ജനനിെയാടി െമ
േ ാ
നി മ േദശം
െക േ ാ ം
വ ം ലവലിലതകളാ
െക ിനാ തി മാേര (31)
ഭാരം വി ാരെമ ീവകെയ നിജ നിതംബ ി നി
ിരാജ
വാരി
ായിരി ാം തവ ജനനി വ മാ
െത ാം
േനേരാ
േ ാഴതേ യതിവി ലഭരം
നിെ ൈനതംബബിംബം
പാരാക ാ മറ
തിെന ല വതായ്
െച
ം െച ി
(32)

ംഭീ
േത ം കരനിരകള ം
ത വാഴ ര ി
കാ
ം േപാ
ടകളിവകളാ
നി നീ െവ ര ം

ാവിന്
ി ധികപ ഷമാം
ജാ ദ യ ാ

വേ
ജയി
മരകരിവര
ംഭ ം ശം ജാേയ (33)
99
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ

േതാ പി ിേടണം ശിവെന നിയതെമാ രേ ണിയിേ ാ
പ ാ ി
ബാണ ഭവതി െട കണാ
ണീരമാ ി

ി
ിെത കീഴ്നഖരകപടമായ്
പ മ ാ മാേര
നിത ം വാേനാ കിരീേടാപലനികഷമതി
േതെ ം
േയാ ം (34)
േവദ
ാ ളില് ടിക സമം
േച മ ാ വാം നി
പാദദ ം കനിെ
ജനനി മമ ശിേരാദി ി ം വ ണം നീ
യാെതാ ി പാദതീ
ം ഹര െട ജടയി
ത ി ം ഗംഗയേ ാ
യാെതാ ി ലാ
സാ ാ
ഹരിമ ടമാണിക വിഖ ാതയേ ാ (35)
നാമിേ ാതാം നമ ി നിരക നയനരമ ാഭമായ് ന ര ി
താ ം ക ാഭിരാമദ തിയധികെമ ം
നി ടി ാരിനാേര !
ഭാവി ീ തി താഡനരസമിവെനെ
മ ഃ ര ംകാവി കാ
കേ ളിെയാ പ പതി100
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ

െ ാഴി ഭ

യ (36)

േപര ം മാറിേയാതി നരടിപണിവാ
വ ട ക ല ാഭാരം കാണി വീ ം പതി െട നിടിലം
ത ി നി ധന പാദം
പാരം ത
േനരം ദഹനപരിഭവം
വീ െത ം ജയ ാ
േച ം പാദാംഗദ ിെ ാലി കിലികിലിതം
െച താം തബാണ (37)

ി െ െ ി മ ം വനിരവി ം
നി റ ം വിേശഷാ

ാേരകല ിനിലയമി കഴ ാമര ാ ര ം
മേ

ിലാ ം പക മിരവി ം
േശാഭേത ം ഭജി ാ

ീ േവ േത ം നരിതി ജയം
ചി േമാ േഗാ കേന ! (38)
െചാ ി
ാനമാം നി ചരണമഴലിനാനമാമായതി ം
ല ം വ ാെ ാരാമ ിട െട
െകേ ാതിയാ സാ വാേമാ
െമെ
ാ േവളിനാളി പദമല കരം
101
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ

െകാ ം പിടി ാിേ
വ കാലാരി െട ക മനി കാ ണ േ ാ (39)

വാനി


വാ േകശിക കരകമലം
മാറ ിളിെ ാനം വി ീ നഖ
ടിക പഹസിതാം ന നെ
വാേനാ മാ ം വരി ാ കരതളിരതിനാ
ക കം ഭി േയ ം
ദീന ാ േ കി ം നി പദതളിരനിശം
ഭവ മാം വ മാേര ! (40)
ഭാവം ക ി േവ ം പദവി പരവശാ
േച
താ ം
താ ം െസൗ ര സാരദ തിെയ മ െവാ ാെയാ
താ ം
േദവി ത ത്പാദെമ
മരലതികത
ം ല
ിലിെ
ജീവ ജീവി മാറി ിയെമാ മ കാ
വ ായ് വരെ (41)
െത ിേ ായി േപാ ം തവ നടെയ തിഭ സി
േപാ നി
േ ാ ഹംസ ിടക െവടി മാ
102
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
റി െഹാ ല യാനം
മെ േ ാ
േതാ
ാ തവ കഴ മണിമീരമ സ ര ി
ം ടാതവ ം ഗതി റ പേദശി യാം ാഘ യാേന! (42)
േസവാസ
രാ ം ഹിണഹരിഹരാ ഭവ
മായാ
േമ വ ം െക ായതി ശിവ മാസ കാ ി ല ാ
േദവി! ത േ ഹദിവ ഭക ടനതി െ
ര ാഭനായാേ വ
ംഗാര
ിദ തിസ ശമേഹാ
ക ിനാന മായാ (43)
മ ി ാ
ത ില് ടിലത ഹാസ ിലത ാ
വം വ
ക ി ദാ ഢ ം ച ി
മസഹജെസൗഭാഗ മ
ത ി
െ ൗല ം േ ാണീഭര ി
ടതരമരയി
െസൗ
േമവം ജഗ ിെ
ാമാലംബമാ ം ശിവക ണ ജയി
േശാണാഭിരാമാ (44)
അ ം ക രിയാണ

തിധവളകലാ103

 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
രാശി ക രമാണാി
ബിംബം ജലാഢ ം മരതകമരവിമാണി വ

ശ ി ാനി തി
ഭവതിയ പേയാഗി പാ ം െവടി

സേ തി
വീ ം വിധിയതിലഖിലം
േദവി! നി േസവനാ
ം (45)
അേ ാേടാ
െ ാഴാേര ! ഭഗവതി രഭി
ിെ യ
രം നീ
നി
ജാ
ി പി ീയനിയതകരണാ
സി ി േമാവാ
ജംഭാരി ഖ രാ ം വലിയ വി ധ ം
ല മി ാ
സി ാ

ാരതായി ണിമ തെലാ ം
ദ ാരചാര ിലേ (46)
ധാതാവി പ ിതെ
വികള ഭവിാ താരാ ര ി
ീേദവി ം നിന ാലിഹ പതിെയവനാി ര ാശിരി ി
േതശ െ വിെ ഭഗവതി സതിക
േമാ ംസേമ നീ
േത ം െകാ േചരാ
രവകത ം
േഗാ േജ പാ മ ാ (47)
104
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
പാേലാ ം വാണി പ മാസന രമണിയാനാഭ പ മാ
ഫാലാ
പ ിയാ പാ വതിയിതി പറ േഹാ പ ിത ാ
നാലാമേ തിേതതാ വിദിതമഹിമാ
ഹാ മഹാമാേയ ഹാ നിേവലാ വിശ ം മി ി വ ഭവതി പരപ ാഭിഷി (48)
എേ ാഴാണംബ ലാ ാരസകലിതമതാം
നിെ െപാ താമര ംാദ ാളതീ േ ാദകമ
ക ടിവിദ ാ
ിയായ് njാ
ഉ ത ാ ക ം നി
കവിത െപാഴിി മ ീ
േമ െ േ ാഴാണംബ വാണീവദനകമലതാംലലീലാരസത ം (49)
ാണി ം രമ ം വിധിഹരിസമനായ്
തെ വാ
സി ം
രമ ം െസൗഭാഗ മാ
ാ രതി ടയ സതീനി

യാ ം
െചേ ജീവി ിരി ം ചിരമിഹ പ പാശ െള ാമ

ാന ാഭിധാനം രസ മ ഭവി
105
 

സൗ ര ലഹരി പരിഭാഷാ
ം ഭവ ഭ

നാേര ! (50)

ദീപ ി ജ ാലത ാ ദിനകര സമാരാധനം േദവി, യി ാവ ി ശീകര ാ ഹിമകര വിധി
ജാവിധാനം
ആപം തേ െത
ം ധിയതിന ം
ത ണം തെ നിെ
ാവി ീ നിെ വാ ാ ജനനി! ലിപിമയീ!
തീ െ ാരിേ ാ ജാലം. (51)
െസൗ ര ലഹരി ഭാഷ സമാ ം.

106