You are on page 1of 295

v;jsneiym;?

yiNdnx;%Iy
yjuvdeR s'iht;
aq p[qmoå?y;y"
îÄWe TvoôjRe Tv;ÿ v;Öyvÿ Sq devÖ o vÿæ sivÖt; p[;pÃyR tuû ≈eœtÿ m;yÖ
kmR,Ã Ö a;Py;ÿy?vmfl‰;ôåîN{;ÿy .;ôgMp[jÖ ;vÿtIrnmIôv;åaÿy+Ö m;
m; vÿ Stenô åÈÃxtÖ m;`xÿ˝so /[vûu ;åaÖiSmNgopÿt* Sy;t
bÖ◊I≤Rjmÿ ;nSy pÖxNU p;ÿih 1
vsoÿ… pÖiv]ÿmisô ¥*rÿis pOiqôVyùis m;tÖ·rêÿno `ÖmoRåù is
ivôê/;ÿåais ) prôm,e Ö /;ª;ô νhÿSvô m; ◊;ôm;R teÿ ≤ÖDpÿit◊;RWIRt(
2
vsoÿ… pÖiv]ÿmis xÖt/;ÿrv\Ä soÿ… pÖiv]ÿmis sÖhßÿ/;rm( )
devÖ STv;ÿ sivôt; punÿ ;tuû vsoÿ… pÖiv]e,ÿ xÖt/;ÿr,e suPû v;á
k;mÿ/=u … 3
s; ivôê;yu…û s; ivôêk¡m;ôR s; ivôê/;ÿy;… )
îN{ÿSy Tv; .;ôg˝ somenÖ ;tÿniCmô iv„,oÿ hVy˝ rÿ= 4
a¶eÿ v[tpte v[tÖ çÿ·r„y;imô tCzÿkyÉ NÖ tNmeÿ r;?yt;m( )
îÖdmÖhmnOtÿ ;TsÖTymupiÿw m 5
kSTv;ÿ ≤un·ˇ_ô s Tv;ÿ ≤un·ˇ_ô kSmwÿ Tv; ≤un·ˇ_ô tSmÿw Tv; ≤un·ˇ_
)
kmÃ,R e v;\vÖ We ;ÿy v;m( 6
1
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 1] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

p[Tyÿ∑u ˝Ö r=Ö… p[Tyÿ∑u ;ôåar;ÿtyoô in∑ÿ¢˝Ö r=oô in∑ÿ¢;ôåar;ÿty… )
¨ÖvNáR t·rÿ=mÖ Nvÿie m 7
/Uriÿ sô /UvRÖ /UvNÃR tÖN/UvÖR t\≤oôSm;N/UviÃR tô tN/ÿvU RÖ y\vyÖ N/Uv;Rmà … )
devÖ ;n;ÿmisô viˆÿtmÖ˝ siòÿtmÖMpip[tÿ mÖÔ∑u tÿ mNdevÙÖ tÿmm( 8
aÓutÿ mis hivô/;RnNÖ Î˝hÿSvô m; ◊;ôm;R teÿ ≤ÖDpit◊;RWIRt( )
iv„,uSÿ Tv; £mt;mu®û v;t;Öy;pÿhtÖ˝ r=oô ≤CzÿNt;ôMpçÿ 9
devÖ Syÿ Tv; sivôtÆu p[sÿ vÖ iáe ênoÿb;ô¸R >y;ÿMpU„û ,o hSt;ÿ>y;m( )
aÖ¶yeÖ ju∑©ÿ O ;MyÖ¶IWom;ÿ>y;ôÔ∑u ©ÿ O ;im 10
.Utû ;yÿ Tv;Öô n;r;ÿtyeÖ Svùri.ôiv:yeWÿ NÖ Î˝hÿNt;ôNdu≤;‹…Ã
pOiqôVy;muvû NáR t·rÿ=mÖ Nveiÿ m pOiqôVy;STv;ô n;.*Ã
s;dy;ôMyidÿTy;å¨ÖpSqeå¶eÿ hÄVy˝ rÿ= 11
pÖiv]eÿ Sqo vw„,ôVy*ù sivôtvu æÃR p[svÖ å¨Tpunÿ ;ôMyiCzÿ{,e pÖiv]e,ÿ Ö
sU≤SÃR y rÄiXmi.ÿæ )
devIÃr;poåag[ge vu oåag[pe vûu ogÿå[ îÖmmÖ¥ ≤ÖD•ÿytÖ ;g[eÿ ≤ÖDpÿit˝
su/û ;tu≤Ã\ DÖ pÿitNdevyÖ vu mÿ ( 12
≤u„û m;åîN{oÿv,O It vO]tÖ ≤U ÃRe ≤Uyû imN{ÿmvO,I?v\v]O tÖ ≤U ÖRe p[oi=ÿt; Sq
)
aÖ¶yÿe Tv;ô ju∑MÖ p[o=;ÿMyô¶IWom;ÿ>y;NTv;ô ju∑MÖ p[o=;ÿim )
dwVy;ÿyÖ kmR,Ã e xuN/?vNdevyÖJy;ywÖ ≤√oxuı ÿ ;…
pr;jÖfl·u rÖdv\ SÖ tCz⁄Nÿ /;im 13
2
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

xm;RSô yvÿ/tU ˝ r=ovÿ/tU ;ôåar;ÿtyÖ oidÿTy;ôSTvgÿisô p[itÖ
Tv;idÿitveˇR u )
ai{ÿris v;nSpôTyo g[;v;ÿis pOqû bu ›ÿu …Ö p[itô Tv;idÿTy;ôSTvGveˇÿ u
14
aÖ¶Se tÖnrU iÿ s v;ôco ivôsjRnà NdevÖ vIÿtye Tv; gO;im bOhû d(g;[ vÿ ;is
v;nSpôTyÆ s îÖdNdÖve >e yoÿ hÄivÆ xÿmI„v sux û imÿ xmI„v )
hivÿ„’ûdie hô hivÿ„’ûdie hÿ 15
k⁄‘
û $û⁄ oùisô m/uiÿ j◊ÖåîWÖmjU mÖR ;vÿdÖ Tvy;ÿ vÖy˝ sÿÏ;ût˝ sÿÏ;tÔe„m
vÖWvR ı ÿO misô p[itÿ Tv; vÖWvR ı ÿO v\ ˇe ûu pr;ÿptU ˝Ö r=Ö…
pr;ÿptU ;ôåar;ÿtyÖ oåpÿhtÖ˝ r=oÿ v;ôyvu oRô ivivÿnˇ_⁄ devÖ o vÿæsivôt;
ihrÿ<yp;i,ô… p[itÿ gO>,;ôTviCzÿ{,e p;ôi,n;ÿ 16
/Oi∑ÿrSÄ yp;ÿ¶åe aÖi¶m;ôm;dÿÔihô in„£ôVy;dÿ˝ se/Ö ; devÿ yÖ j\và h )
/[vûu mÿis pOiqôvINÎÿ˝h b[˜vô inÿ Tv; =]Övinÿ sj;tÖvNyupdÿ /;imô
.[;tOVÿ ySy vÖ/;yÿ 17
a¶eÖ b[˜ÿ gO>,I„v /Ö®,ÿmSyôNt·rÿ=Nνh b[˜vô inÿ Tv; =]Övinÿ
sj;tÖvNyupdÿ /;imô .[;tOVÿ ySy vÖ/;yÿ )
/Ö]mR iÿ sô idvÿNνh b[˜vô inÿ Tv; =]Övinÿ sj;tÖvNyupdÿ /;imô
.[;tOVÿ ySy vÖ/;yÿ )
ivê;ÿ>yôSTv;x;ÿ>yôå¨pÿ d/;imô ictÿ Sqo?vRiô ctoô
.Og,Uÿ ;ômi©ÿrs;ô tpÿs; tPy?vm( 18
3
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 1] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

xm;RSô yvÿ/tU ˝Ö r=ovÿ/tU ;Öåar;ÿtyÖ oidÿTy;ôSTvgÿisô p[itô
Tv;idÿitveˇR u )
i/ôW,;ÿis pvRtÖ I p[itô Tv;idÿTy;ôSTvGveˇÿ u idôv Sk¡M.ônIrÿis
i/ôW,;ÿis p;vRtyÖe I p[itÿ Tv; pvRtÖ I vÿˇe u /;ôNyùmis 19
/;ôNyùmis i/nuiû h devÖ ;Np[;,ô ;yÿ Tvod;ôn;yÿ Tv; Vy;ôn;yÿ Tv; )
dIô`;Rmnuû p[isÿitôm;yuWÿ e /;NdevÖ o vÿæsivôt; ihrÿ<yp;i,ô…
p[itÿg>O ,;ôTviCzÿ{,e p;ôi,n;ô c=uWÿ e Tv; mÖhIn;ôMpyoÿis 20
devÖ Syÿ Tv; sivôtÆu p[sÿ vÖ ieá ênoÿb;R¸ô >y;ÿMpû„U ,o hSt;ÿ>y;m( )
s\vpÿ ;imô sm;pÖåaoWÿ/Ii.ô… smoWÿ/yoô rsÿne )
s˝ revÄ tIôjgR tÿ Ii.… pOCyNt;ôã sMm/umÿ tIôm/R mÿu tIi.… pOCyNt;m(
21
jnÿyTyw Tv;ô s\≤*ÃmIôdmÖ¶ie rÄdmÖ¶IWomÿyoirÖWe Tv;ÿ `ÖmoRiù s
ivôê;yu®ÿ ®Ö p[qÿ ; å¨Ö®p[qÿ Svoô® teÿ ≤ÖDpÿit… p[qt;mÖi¶∑eÖ TvcÖMm;
ihÿ˝sI∂evÖ STv;ÿ sivôt; ≈ÿpytuû viWRœô iº /ô n;k¡É 22
m; .emÖ ;R s\ivÿKq;ôåatÿm®e ≤RDÖ otÿm®e ≤Ö jR mÿ ;nSy p[jÖ ; .Uyÿ ;iT]ôt;yÿ
Tv; i√ôt;yÿ Tvwktô ;yÿ Tv; 23
devÖ Syÿ Tv; sivôtÆu p[sÿ vÖ iáe ênoÿb;ô¸R >y;ÿMpU„û ,o hSt;ÿ>y;m( )
a;dÿd?e vrÄ’tÿNdevÖ >e yôåîN{ÿSy b;ô¸rÿisô di=ÿ,… sÖhßÿ.iO ∑…
xÖttÿje ; v;ôyru iÿ s itôGmtejÿ ; i√WÖto vÖ/Æ 24
pOiqÿiv devyjÖNyoWÿ?y;Stôe mUlMÖ m; ihÿ˝isW\vjÖ[ ©ÿCz goôœ;nÖv\ WRtà u
4
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

tÖe ¥*bR/Ã ;ôn devÿ sivt… prÄmSy;ÿMpOiqôVy;ã xÖtne Ö
p;xw≤ô oáSR m;N√πi∑ô ≤çÿ vÖyiN√ô„mStmtoô m; m*Ãk™ 25
ap;ôr®ÿMpOiqôVyw dÿve yÖ jÿn;ä?y;s\vj[Ö ©ÿCz goôœ;nÖv\ WRtà u teÖ
¥*bR/;ôn devÿ sivt… prÄmSy;ÿMpOiqôVy;ã xÖtne Ö p;xw≤Ö oRSá m;N√πi∑ô
≤çÿ vÖyiN√ô„mStmtoô m; m*Ãk™ ) arÿroÖ idvÖMm; pÿ¢o {ÖPsSteô
¥;Mm; Sk¡NvÖj[ ©ÿCz goôœ;nÖv\ WRtà u teÖ ¥*bR/à ;ôn devÿ sivt…
prÄmSy;ÿMpOiqôVy;ã xÖtne Ö p;xÖ≤w oáSR m;N√πi∑ô yçÿ vÖyiN√ô„mStmtoô
m; m*Ãk™ 26
g;ôy]Ö ,e ÿ Tv;ô zNdÿs;ô p·rÿgO ;imô ]w∑.ÿë ne Tv;ô zNdÿs;ô p·rÿ gO;imô
jgÿtne Tv;ô zNdÿs;ô p·rÿgO ;im ) su+û m; c;isÿ ixôv; c;ÿis
Syoôn; c;isÿ suWû d;ÿ c;ôSyUjSÃR vtIô c;isô pyÿSvtI c 27
purû ; £Àrû Syÿ ivôspO oÿ ivriPx•ud;ôd;y pOiqôvIÔIôvd;ÿnmu ( )
≤;mwryÿ í\ NÖ {mÿis Svô/;i.ôSt;muû /Ir;ÿsoåanuiû dXyÿ ≤jÿNte )
p[o=ÿ,Iôr;s;ÿdy i√WÖto vÖ/oùåis 28
p[Tyu∑ÿ ˝Ö r=Ö… p[Tyu∑ÿ ;ôåar;ÿtyoô in∑ÿ¢˝Ö r=oô in∑ÿ¢;ôåar;ÿty… )
ainÿixtois spàÖi=√;ôijnÿNTv; v;je?Ö y;ywÖ sMm;ÿiJmR )
p[Tyÿ∑u ˝Ö r=Ö… p[Tyu∑ÿ ;ôåar;ÿtyoô in∑ÿ¢˝Ö r=oô in∑ÿ¢;ôåar;ÿty… )
ainÿixt;is spàÖi=√;ôijnIÃNTv; v;je?ô y;ywÖ sMm;ÿiJmR 29
aidÿTywô r;ò;ÿisô iv„,oÿv„ÖRe poùSyUjû Re Tv;dB/ÿne Tv;ô
c=uWû ;vÿpXy;im ) aÖ¶ie jR◊ô ;isÿ suÙû devÖR >e yoô /;ªe/ÿ ;ªe me .vÖ
≤juWÿ ye juWe 30
sÖivôtSu Tv;ÿ p[svÖ å¨Tpunÿ ;ôMyiCzÿ{,e pÖiv]e,ÿ Ö sU≤SÃR y rÄiXmi.ÿæ )
5
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 1] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

sÖivôtvu æÃR p[svÖ å¨Tpunÿ ;ôMyiCzÿ{,e pÖiv]e,ÿ Ö sU≤SÃR y rÄiXmi.ÿæ )
tejoÿis xu£ û mÿSyômtO mÿ isô /;mÖ n;m;ÿis
ip[yô NdevÖ ;n;ômn;ÿ/∑O NdevyÖ jÿnmis 31
îit p[qmoå?y;y"

6
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

aq i√tIyoå?y;y"
’„,oÿSy;%rÄœe oá ¶yÿe Tv;ô ju∑MÖ p[o=;ÿimô veidÿris bÖihRWeÿ Tv;ô
ju∑;ôMp[o=;ÿim bÖihRriÿ s ßuGû >ySTv;ô ju∑MÖ p[o=;ÿMyidÿTywÖ VyuNdÿnm( 1
aidÿTywÖ VyuNdÿnmisô iv„,oÿ Stupû oáåSyU,mRÃ d[ sNTv; StO,;im
Sv;sÖSq;NdevÖ >e yoô .uvpÿ tyeÖ Sv;h;ô .uvnÿ ptyÖe Sv;h;ÿ
.Utû ;n;ôMptÿyeÖ Sv;h;ÿ 2
gÖN/ÖvSR Tv;ÿ ivôê;vÿs…ûu p·rÿd/;tuû ivêôSy;·rÿ∑‰wô ≤jÿm;nSy
p·rÖi/rÿSyôi¶·rÖ@åÈÃi@ôtÆ )
îN{ÿSy b;ô¸rÿisô di=ÿ,oô ivêÖSy;·rÿ∑‰ôw ≤jÿm;nSy
p·rÄi/rÿSyôi¶·rÖ@åÈÃi@ôtÆ )
imô];v®ÿ,* TvoˇrÄtÆ p·rÿ/ˇ;N/[vûu ,e Ö /mR,à ;ô ivêôSy;·rÿ∑‰Öw
≤jÿm;nSy p·rÖi/rÿSyôi¶·rÖ@åÈÃi@ôtÆ 3
vIôithoÿ]NTv; kve ¥umû NtÖ˝ simÿ/Imih ) a¶eÿ bOhû Ntÿm?vôre 4
sÖimdÿisô sU≤SÃR Tv; purû St;ÿTp;tuû kSy;ÿiídÖi.xÿSTyw )
sÖivôtbu ;RÙô SqôåË,ÃmR d[ sNTv; StO,;im Sv;sÖSqNdevû >e yôåa; Tv;ô
vsÿvo ®Ä{;åa;ÿidôTy;Æ sÿdNtu 5
`Otû ;Cyÿis juÙû n;Rª;ô sediMp[yô ,e Ö /;ª;ÿ ip[yô ˝ sdÖåa;sIÿd
`Otû ;CyÿSyup.Ö •O ;ª;ô sediMpôy[ ,e Ö /;ª;ÿ ipôy[ ˝ sdÖåa;sIÿd
`Otû ;Cyÿis /[vûu ; n;ª;ô sediMp[yô ,e Ö /;ª;ÿ ip[y˝ sdÖåa;sIÃd ip[yô ,e Ö
/;ª;ÿ ip[yô ˝ sdåa;sIÃd ) /[vûu ;åaÿsd•ûtO Syô ≤on*ô t; ivÿ„,o
7
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 2] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

p;ih p;ôih ≤ÖDMp;ôih ≤ÖDpÿitMp;ôih m;\≤Dÿ NÖ yùm( 6
a¶eÿ v;jijô√;jÿNTv; s·rÖ„yNt\và ;jôijtÖ˝ sMm;ÿiJmR )
nmoÿ devÖ >e yÿæ Svô/; ipôt>O yÿæ suyû mÿe me .Uy;StômSk¡•mÖ¥ 7
aSk¡•mÖ¥ devÖ >e yôåa;Jyô˝ siM.ÿy[ ;sÖmiõÿ`™ ,[ ; iv„,oô m;
Tv;vÿ£imW\vÖ sumÿ tIm¶e te z;ôy;mupSÿ qeWiÖ\ v„,oô Sq;nÿmsIôtåîN{oÿ
vIô≤mùR ’,odû?U voR?ù vôråa;Sq;ÿt( 8
a¶Öe vehoR]ô v\ de TûRU yámvÿt;ôNTv;N¥;v;ÿpiO qôvIåavÖ TvN¥;v;ÿpiO qôvI
iSÿv∑Ö’∂Övº >e yÖåîN{Öåa;Jyÿne hÖivW;ÿ .UTû Sv;h;ô sÔ‰oitÿW;ô
Jyoitÿæ 9
myIôdimN{ÿåîiN{ôyNdÿ/;TvôSm;n[;yoÿ mÖ`v;ÿn… scNt;m( )
aÖSm;k¡˝ sNTv;ôixWÿæ sÖTy; nÿæ sNTv;ôixWÖå¨pÿÙt; pOiqôvI
m;ôtopÖ m;MpOiÿ qôvI m;ôt; ◊ÿyt;mÖi¶r;¶Iÿ/;[ Tô Sv;h;ÿ 10
¨pÿÙtoô ¥*i„pÖtopÖ m;N¥*i„pôt; ◊ÿyt;mÖi¶r;¶Iÿ/;[ Tô Sv;h;ÿ )
devÖ Syÿ Tv; sivôtÆu p[sÿ vÖ ieá ênoÿb;R¸ô >y;ÿMpU„û ,o hSt;ÿ>y;m( )
p[itÿgO ;MyÖ¶Çe ;ûSyenù Ö p[;Xn;ÿim 11
EÖtNteÿ dev sivt≤RDÖ Mp[;¸ûbhRO SÖ ptÿye b[˜Ö ,eÿ )
tenÿ ≤ÖDmÿvÖ tenÿ ≤ÖDpÿitôNtenÖ m;mÿv 12
mnoÿ jUiû tjuWÃR t;ôm;JyÿSyô bOhSÖ pitÿ≤DÖR imômNtÿnoôTv·rÿ∑≤\ DÖ ˝
simômNdÿ/;tu ) ivêÿe devÖ ;sÿåîÖh m;ÿdyNt;ômo3Mp[itÿœ 13
8
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

EÖW; tÿåe a¶e sÖimˇy;ô v/RSÃ vô c; cÿ Py;ySv )
vÖi/ôWR Iômihÿ c vÖym; cÿ Py;isWImih )
a¶ÿe v;jijô√;jÿNTv; ssOvû ;ãs\và ;jôijtÖ˝ sMm;iJmR 14
aÖ¶IWomÿyoô®i∆ÿitômnU∆Weÿ v\Ö ;jÿSy m; p[svÖ ne Ö p[oh;ÿim )
aÖ¶IWom*ô tmpÿndu t;\≤ô oá Sm;N√πi∑ô ≤çÿ vÖyiN√ô„mo
v;jÿSywnMp[svÖ ne ;poÿh;im ) îÖN{;ô¶‰o®i∆ÿitômnU∆Weÿ v\Ö ;jÿSy m;
p[svÖ ne Ö p[oh;ÿim )
îÖN{;ô¶I tmpÿndu t;\≤ô oá Sm;N√πi∑ô ≤çÿ vÖyiN√ô„mo
v;jÿSywnMp[svÖ ne ;poÿh;im 15
vsu>ÿ ySTv; ®Ö{>e yÿSTv;ÿidÖTye>yÿSTv;ô sÔ;ÿn;q;N¥;v;pOiqvI
imô];v®ÿ,* Tv;ô vO∑‰;ÿvt;m( ) VyNtuû vyoôˇ_˝ ·rh;ÿ,;
mÖ®t;MpOWtÿ IgRCz vÖx; pOiXnÿ.TûRU v; idvÿ©Czô ttoÿ noô vOi∑ôm;vÿh
) cÖ=„ûu p;åaÿ¶åe isô c=umÿ Re p;ih 16
≤Mpÿ·rÖi/MpÖ≤/R Tÿ q;ôåa¶eÿ dev p;ôi,i.ÿgÁûRu m;ÿn… )
tNtÿåEÖtmnuû joWÿM.r;MyôWe neÊvdÿpcÖte y;ÿt;åaÖ¶Æe ip[yô Mp;qopIÿtm(
17
sÖãß ô vÖ .;ÿg; SqeWô ; bOhû Ntÿæ p[StrÄœe ;Æ pÿ·rÖ/ye ;ÿí devÖ ;Æ )
îÖm;\v;cÿmiÖ . ivêeÿ gO,û Ntÿåa;ôs¥;ôiSmNbÖihRiWÿ m;dy?vôã Sv;h;ô
v;$( 18
`Otû ;cIÿ Sqoô /u≤*RÃ p;t˝ suªû e Sqÿæ suªû e m;ÿ /ˇm( )
yDÖ nmÿí tÖå¨pÿ c ≤ÖDSyÿ ixôve siNtÿœSvÖ iSvù∑e mÖe siNtÿœSv
9
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 2] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

19
a¶edÿ B/;yoxItm p;ôih m;ÿ idÖ¥oÆ p;ôih p[isÿTyw p;ôih du·rÿ∑‰w
p;ôih durµÿ NÖ y;åaÿivÖW•ÿæ ipôt˚u ,¡é u suWû d;ô ≤on*ô Sv;h;ô v;@Ö¶yÿe
s\vx eÖ pÿtyeÖ Sv;h;ô srÿSvTyw ≤xo.ÖigNyÖw Sv;h;ÿ 20
vÖde oùisô ≤enÖ TvNdÿve ved devÖ >e yoÿ vedÖ o.ÿvSÖ tenÖ mÁ\và deÖ o .ÿyU ;… )
dev;ÿ g;tuivdo g;ôti\u vôÊv; g;ôtiu mÿt ) mnÿsSptåîÖmNdÿve ≤ÖDã
Sv;h;ô v;tÿe /;… 21
sMbÖiÖ hRr¤ÿ ;ã hÖivW;ÿ `Otû ne Ö sm;ÿidÖTywvsR iÿu .ô… sMmô®i∫ÿæ )
simN{oÿ ivôêdevÿ ie .r¤;iNdôVy•.oÿ gCztûu ≤TSv;h;ÿ 22
kSTv;ô ivmuçÿ itô s Tv;ô ivmuçÿ itô kSmwÿ Tv;ô ivmuçÿ itô tSmÿw Tv;ô
ivmuçÿ it )
poW;ÿyÖ r=ÿs;M.;ôgoùis 23
s\vcÃsR ;ô pyÿs;ô sNtÖniU .ôrgÿNmihô mnÿs;ô s˝ ixôvne ÿ )
Tv∑;ÿ sudû ]oô ivdÿ/;tuû r;yonumÿ ;∑uR tÖNvoá ≤i√ilÿ∑m( 24
idôiv iv„,uVû yR£ù ãStô j;gÿtne Ö zNdÿs;ô ttoô in.RˇÃ _oô ≤oáSm;N√πi∑ô
≤çÿ vÖyiN√ô„moáNt·rÿ=eÖ iv„,uVû yR£ù ãStô ]w∑.ëÿ ne Ö zNdÿs;ô ttoô
in.RˇÃ _ôo ≤oáSm;N√πi∑ô ≤çÿ vÖyiN√ô„mÆ pOiÿ qôVy;\iv„,uVû yR£
ù ãSt
g;yÖ],e Ö zNdÿs;ô ttoô in.RˇÃ _ôo ≤oáSm;N√πi∑ô ≤çÿ
vÖyiN√ô„moáSm;d•;dÖSyw p[iÿ tôœ;y;ôåagÿNmô Sváæ sHJyoitÿW;.Um
25
10
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

SvôyMÖ .Uriÿ sô ≈eœoÿ rÄiXmvRcà oRdô ;åaÿisô vcoRà me deih )
sU≤SRÃ y;ôvtO mÖ Nv;vÿtRe 26
a¶ÿe gOhpte sughO pÖitSTvy;ÿ¶hÖe ©Ohû pÿitn; .Uy;s˝
sughO pÖitSTvMmy;ÿ¶e gOhû pÿitn; .Uy;… )
aÖSqU·û r ,*ô g;hRpà Ty;in sNtu xÖt˝ ihm;ô… sU≤SÃR y;ôvtO mÖ Nv;vÿtRe
27
a¶eÿ v[tpte v[tÖ mÿc;·rWÖNtdÿxkôNtNmerÿ ;/IôdmÖh≤\ åEÖv;iSmô soùiSm
28
aÖ¶yeÿ kVyôv;hÿn;yÖ Sv;h;ô som;ÿy iptOmû teÖ Sv;h;ÿ )
apÿht;ôåasurÿ ;Ö r=;ÿãis veidôWdæ 29
≤e Âôp;i,ÿ p[itmuçû m;ÿn;ôåasurÿ ;Ö… sNtÿæ Svô/y;ô crÿiNt )
pÖr;Öpru oÿ inôpru oÖ ≤e .rÿNTyôi¶∑;\Lloôk;Tp[,dÿu ;TyôSm;t( 30
a]ÿ iptro m;dy?v\≤q;.;ôgm;vOWÿ ;y?vm( )
amIÿmdNt ipôtroÿ ≤q;.;ôgm;vOWÿ ;iyWt 31
nmoÿ v… iptroÖ rs;yÖ nmoÿ v… iptrÖ… xoW;ÿyÖ nmoÿ v… iptro
jIôv;yÖ nmoÿ v… iptr… Svô/;yÖw nmoÿ v… iptro `oôryÖ nmoÿ v…
iptro mÖNyveÖ nmoÿ v… iptÿr…Ä iptÿroÖ nmoÿ vo gOhû ;•ÿæ iptro dˇ
sÖto vÿæ iptro de„mwtÖ √ÿæ iptroÖ v;sÖåa;/ÿˇ 32
a;/ÿˇ iptroÖ g.Ã˚R m⁄ ;ôrMpu„k¡rßjm( ) ≤qehÖ pu®WÖ osÿt( 33
11
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 2] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

ËjRvÖ‚ hÿNtIrÄmtO Ïÿ tû» Mpyÿæ k°ôl;lÿMp·rÖßtu mÿ ( ) Svô/; Sqÿ tÖpyR tÿ
me ipôtnø ( 34
îit i√tIyoå?y;y"

12
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

aq tOtIyoå?y;y"
sÖim/;ôi¶Ndÿvu Syt `ûtO bw oR/Ã yÖt;itÿiqm( ) a;iSmÿNhÖVy; juhÿ otn 1
susiÿ mı;y xoôicWeÿ `ûtO NtIôvÔ[ hÿu otn ) aÖ¶yeÿ j;ôtvÿde se 2
tNTv;ÿ sÖimi∫ÿri©ro `ûtO ne ÿ v/Ry;mis ) bOhû Czoÿc; ≤ivœ‰ 3
¨pÿ Tv;¶e hÖiv„mÿtI`ûtRO ;cIÿ≤NR tu h≤Rt ) juWû Svÿ sÖim/oô mmÿ 4
.U.vRu …Ö Svá¥*R·rÿv .Uªû ; pÿiO qôvIvÿ v·rôM,; )
tSy;ÿSte pOiqiv devyjin pOœû iºá ¶mÿ•;ÖdmÖ•;¥;ôy;dÿ/e 5
a;y©*Æ pOiXnÿr£mIôdsÿdNm;ôtrÿMpurû Æ ) ipôtrÿç pÖy[ NTSvÿæ 6
aÖNtíÿrit rocÖn;Sy p[;,ô ;dÿp;nÖtI ) Vyÿ:yNmihôWo idvÿm( 7
i]ô˝x
Ä ı;mÖ ivr;ÿjitÖ v;Kpÿt©Ö ;yÿ /Iyte ) p[itÖvStoôrh ¥ui.ÿæ
8
aÖi¶JyoRitôJyoRitÿriÖ ¶Æ Sv;h;ô sU≤oôR JyoitôJyoRitô… sU≤…RÖ Sv;h;ÿ )
aÖi¶vRcoôR JyoitôvcR …RÖ Sv;h;ô sU≤oôR vcoôR JyoitôvcR …R Sv;h;ÿ )
Jyoitô… sU≤…RÖ sU≤oôR Jyoitô… Sv;h;ÿ 9
sÖjdU vReÖ ne sivô]; sÖjU r;}yeN{ÿvTy; ) jûWu ;Ö,oåaÖi¶vetR u Sv;h;ÿ )
sÖjdU vReÖ ne ÿ sivÖ]; sÖj®U WÖ seN{ÿvTy; ) jûWu ;ô,Æ sU≤oÃR vetuû Sv;h;ÿ
10
13
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 3] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

¨ÖppÖ y[Ö Ntoÿåa?vÖrMmN]\và ocem;ô¶yÿe ) a;ôråe aÖSme cÿ Í<vÖte 11
aÖi¶mU/Rû ;R idôvÆ kÖkT⁄ pitÿæ pOiqôVy;åaÖym( ) aÖp;ã ret;ÿãis
ijNvit 12
¨Ö.; v;ÿimN{;¶Iåa;¸ûv?y;ÿå¨Ö.; r;/ÿs… sÖh m;ÿdyÖ ?yÿw )
¨Ö.; d;ôt;r;ÿivôW;ã rÿyIô,;mû.u ; v;jÿSy s;ôtyÿe ¸ve v;m( 13
aÖyNtÖe ≤oinÿAi≥û Tvyoô ≤toÿ j;ôtoåaroÿcq;… )
tÔ;ôn•ÿ¶åÖ a;roôh;q;ÿ no v/Ry; rÄiym( 14
aÖyimôh p[qÿ mÖ o /;ÿiy /;ôtiO .ôhoRt;ô ≤ijÿœoåa?vÖr„e vI@‰ÿæ )
≤m“ÿv;noô .Ogvÿ o iv®®Öcvu nR Weÿ u icô]i\ vô>vùi\ vôxie vÿxe 15
aÖSy pÖà[ ;mnûu ¥ut˝ÿ xu£
û Ndudÿ Óu åºÖ aÓÿy… ) pyÿæ shßÖs;mOiWÿm(
16
tÖnpUû ;åaÿ¶ie s tÖNvùMme p;Á;yûdu ;Råaÿ¶SÖe y;yÿmu Re deih vcoôdR ;åaÿ¶ie sô
vcoÃR me deih ) a¶eÖ ≤Nmÿe tÖNv;ùåËônNtNmÖåa;pO,ÿ 17
îN/;ÿn;STv; xÖt˝ ihm;ÿ ¥ûmu NtÖ˝Ö simÿ/Imih ) vyÿSvNto
vyÖS’tÿ˝ shÿSvNt… shÖS’tÿm( ) a¶ÿe
spàÖdM.ÿnmÖ dÿB/;soôåad;ÿ>ym( ) ic];ÿvso SvÖiSt tÿe
p;ôrmÿxIy 18
sNTvmÿ¶eÖ sU≤SRà yô vcRsà ;gq;ô… smOWIÿ,;ã Stûtu ne ÿ )
14
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

siMp[yô ,e Ö /;ª;ô smÖhm;yÿWu ; s\vcRsà ;ô sMpÖj[ y;ô s˝ r;ÖySpoWÿ,e
iGmWIy 19
aN/Ö Sq;N/oÿ vo .=IyÖ mhÿ SqÖ mhoÿ vo .=IôyojÖR SqojRv o
.=Iy r;ÖySpoWÿ Sq r;ÖySpoWÃv\ o .=Iy 20
revtÿ Iô rmÿ?vmÖiSmNyon;ÿviÖ SmNgoôœiẠSm\LlokáiÉ SmN=yeÿ ) îÄhvw
StÖ m;pÿg;t 21
sÖ˝ihôt;isÿ ivêÂôPyUjè ;R m;ivÿx g*pÖTyenÿ ) ¨pÿ Tv;¶e idôvie dÿve
doW;ÿvStiıRyÖ ; vÖym( ) nmoô .rÿNtÖåEmÿis 22
r;jÿNtm?vÖr;,;ÿ©oûp;mûtO SyÖ dIidÿivm( ) v/ÃmR ;nÖã Sve dmeÿ 23
s nÿæ ipôtve ÿ sUnû ve¶e sUp;yÖno .ÿv ) scÿSv; n… SvôStyÿe 24
a¶Öe Tv•oôåaNtÿmå¨Öt ];ôt; ixôvo .ÿv; vÂôQyùæ )
vsÿru iÄ ¶vRs≈ÿu v;ôåaCz;ÿ ni= ¥umû ˇÿm˝ rÄiyNd;ÿ… 25
tNTv;ÿ xoicœ dIidv… sûªu ;yÿ nûnU mIÿmhÖe si%ÿ>y… )
s noÿ boi/ ≈û/u I hvÿm®u „Ä y; ,oÿåa`;yÖtÆ sÿmSm;t( 26
î@ÖåEÁidÿtÖ Eihô k;My;ôåEtÿ ) miyÿ v… k;mÖ/rÿ,M.Uy;t( 27
soôm;nÖã Svrÿ,˚é,iûu h bÿ˜[ ,Spte ) kô=IvÿNtÖ≤\ åa*ÿixôjÆ 28
15
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 3] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

≤o rÖve ;NyoåaÿmIvÖh; vÿsiuû vTpÿiu ∑ôvıRnà … ) s nÿæ isWˇ_⁄û
≤Stûru Æ 29
m; nÖ… x˝soôåarÿ®Wo /ûiU tRÆ p[,õÖ n™ TyÃSR y ) r=;ÿ ,o b[˜,Spte
30
mihÿ ]Iô,;mvoÿåStu ¥u=û iMmô]Sy;ÿ≤MÖR ,Æ ) dûru ;ô/WRvÖ‚ ®¡,Sy 31
nÖih teW;ÿmmÖ ; cÖn n;?vÿsu v;rÄ,We uÿ ) Èxeÿ ·rôpru `Ä xÿ˝s… 32
te ih pû]u ;soôåaidÿt…eÖ p[jIôvsÖe mTy;ÃyR ) Jyoitô≤CR zÖNTyjÿßm(
33
kÖd;cÖn StÖrIrÿisô neN{ÿ síis d;ôxWu eÿ ) ¨poôp•e u mÿ`vÖN.UyåÖ î•u
tÖe d;nÿNdÖve Syÿ pOCyte 34
tTsÿivôtvu rR <eÿ yÖM.goÃR devÖ Syÿ /Imih ) i/yoô ≤o nÿæ p[coôdy;ÿt(
35
p·rÿ te dû@U .oô rqoôSm;2\ –åaÿXnotu ivôêtÿæ ) ≤enÖ r=ÿis
d;ôxWu æÿ 36
.U.vRu …Ö SvÖæ supj[Ö ;Æ pÖj[ ;i.ÿæ Sy;ã suvû Iroÿ vIôrÆw sûpu oWÖ… poWÿ…w
)
n≤ÃR pÖj[ ;Mmÿe p;ihô xãSyÿ pÖxNU mÿe p;ôÁqÿ≤R ipôtMu mÿe p;ih 37
16
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

a;gÿNm ivôêvedÿ smÖSm>yÃv\ sûiu vˇÿmm( ) a¶ÿe sm[;@Öi. ¥ûªu mÖi.
shÖåa;yÿCzSv 38
aÖymÖi¶gûhRO pÿitôg;RhpRÃ Ty… p[j;y;ÿ vsuiû vˇÿm… ) a¶ÿe gOhptÖie .
¥ûªu mÖi. shÖåa;yÿCzSv 39
aÖymÖi¶Æ pÿru IÖ„yoù riyôm;Npÿiu ∑ôv/ÃnR … ) a¶eÿ purI„y;ôi. ¥ûªu mÖi.
shÖåa;yÿCzSv 40
gOh;ô m; ibÿ.ItÖ m; vÿpe ?vÖmjU iRÖ Mb.ÿt[ åÖ Emÿis ) ËjRiÖ Mb.ÿ√[ …
sûmu n;ÿ… sum/eÖ ; gûhO ;nwimô mnÿs;ô modÿm;n… 41
≤eW;ÿm?Ö yeitÿ pÖv[ sÖNyeWuÿ s*mnÖso bÖÛÆ ) gûhO ;nup◊ÿ y;mhÖe te noÿ
j;nNtu j;nÖtÆ 42
¨pÿÙt;åîÖh g;vÖå¨pÿÙt;åaj;ôvyÿæ ) aqoôåa•ÿSy
k°ôl;lÖå¨pÿÙto gûhO We uÿ n… ) =em;ÿy vÖ… x;NTyÖw p[p¥ÿ e ixôv˝
xÖGm˝ xÖ≤\ oÆ xÖ≤\ oÆ 43
p[`Ö ;ôisnoÿ hv;mhe mÖ®tÿí ·rÖx;dÿs… ) kÖrMÄ .e,ÿ sÖjoWÿs… 44
≤d(g;[ mÖe ≤drÿ<yeÖ ≤TsÖ.;y;\≤ô idÿiN{Öye ) ≤deníÿ ’ûm;
vÖyimôdNtdvÿyj;mhÖe Sv;h;ÿ 45
mo WU ,ÿåîÖN{;]ÿ pOTû su dÖve rw iStÖ ih „m;ÿ te xui„m•vÖy;Æ )
mÖhiíô¥Syÿ mIô!Wü oÿ ≤ÖVy; hÖiv„mÿto mÖ®toô vNdÿteÖ gIÆ 46
17
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 3] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

a£ôNkmÃR kmÖ’ R tÿæ sÖh v;ôc; mÿyoô.vu ;ôÿ ) dÖve >e yÖ… kmÃR
’ûTv;StÖMp[te ÿ sc;.uv… 47
avÿ.qO incuMpu, incÖ®e rÿis incuMpû,u Æ ) avÿ dÖve dw vReÖ ’¡tmÖ ne oÿ
y;isWÖmvÖ mTyÖmRw TR yÃ’
R tMpu®rÖ ;V,oÿ dev ·rÖWSp;ÿih 48
pU,û ;R dÿivôR pr;ÿptÖ sup,ÿU ;ôR punrÖ ;pÿt ) vÖòve Ö
iv£°ÿ,;vh;ôåîWÖmjU ˝RÃ xt£to 49
dÖie h mÖe dd;ÿim tÖe in mÿe /eihô in tÿe d/e ) inôh;rÿçÖ hr;ÿis me
inôh;rÖi•hÿr;i, tÖe Sv;h;ÿ 50
a=Ö•mIÿmdNtÖ Ávÿ ipôy[ ;åaÿ/WU t ) aStoÿWtÖ Sv.;ÿnvoô ivp[;ô
nivÿœy; mÖtI ≤oj;ô iNvùN{ teÖ hrIÿ 51
susû NÖ dOxNÿ Tv; vÖyMm`ÿvNviNdWIômihÿ ) p[ nûnU Mpû,U bR Nÿ /ur Stûtu o
≤;ÿisô vx;ô2\ –åanuû ≤oj;ô iNvùN{ tÖe hrIÿ 52
mnoô Nv;◊;ÿmhe n;r;xÖ˝sÄ ne Ö Stomÿne ) ipôt,ûø ;çÖ mNmÿi.… 53
a; nÿåEtûu mnÖ… pun…Ö £TveÖ d=;ÿy jIôvseÿ ) JyoKcÖ sU≤NRÃ dûx
O e
54
punnÿ …R iptroô mnoô dd;ÿtu dwVyoô jnÿæ ) jIôvv\ ;[ tÿ˝ scemih
55
18
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

vÖy˝ soÿm v[tÖ e tvÖ mnÿStÖnWU uû ib.ÿt[ … ) pÖj[ ;vÿNt… scemih
56
EÖW tÿe ®{ .;ôgÆ sÖh Svß;iMbÿky;ô tÔÿWu SvÖ Sv;hÖWw tÿe ®{
.;ôgåa;ô%Su tÿe pÖxÆu 57
avÿ ®Ö{mÿdImÖÁvÿ dÖve N}yÿMbkm( ) ≤q;ÿ noô vSyÿsSÖ krÄ¥¥q;ÿ
nÖ… ≈eysÿ SkrÄ¥q;ÿ no Vyvs;ôyy;ÿt( 58
.ôWe jÖ mÿis .eWjÖ ©veê;ÿyÖ pu®W¡ ;y .eWjÖ m( ) sû%
u MmÖWe ;yÿ mÖ„e yw
59
}yÿMbk\≤j;mhe sugiÖ N/Mpÿiu ∑ôv/ÃnR m( ) ¨Öv;ô®R k
Ö imÿvÖ
bN/ÿn;NmûTO yomÃ=uR IyÖ m;mOt;ÿt( ) }yÿMbk\≤j;mhe
sugiÖ N/Mpÿitôvde nÿ m( )
¨Öv;ô®R k
Ö imÿv bN/ÿn;idôto mÿ=u IyÖ m;mutæÿ 60
EÖtˇÿe ®{;vÖsNtenÿ pÖro mUjvÿ tÖ otIÿih ) avÿtt/Nv;ô
ipn;ÿk;vsÖ… ’·ˇÿv;s;ôåaihÿ˝s•… ixôvotIÿih 61
}y;ôyWu ÔÖmdÿ¶…e kÖXypÿSy }y;yûWu m( ) ≤∂Övº We uÿ }y;yûWu Nt•oÿåaStu
}y;yûWu m( 62
ixôvo n;m;ÿisô Svi/ÿitSte ipôt; nmÿSteåaStûu m; m;ÿ ih˝sI… )
invÿˇy‹ ;ôMy;yÿWu •eÖ ;¥;ÿy pÖj[ nÿn;y r;ôySpoW;ÿy supj[ ;ôSTv;yÿ
19
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 3] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

suvû I≤;ÃyR 63
îit tOtIyoå?y;y"

20
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

aq ctuqoRå?y;y"
EdmÿgNm devyÖ jÿnMpOiqôVy; ≤]ÿ
dÖve ;soôåajuWÿ NtÖ ivêeÿ )
AûKs;ôm;>y;ÿã sÖNtrÿNtoô ≤jÿ.u IR r;ÖySpoWÿ,e Ö simôW; mÿdme )
îÖm;åa;pÖ… xmÿu me sNtu dÖve IroWÿ/eÖ ];yÿSvÖ Svi/ÿtÖe mwn˝ÿ
ih˝sI… 1
a;poÿåaÖSm;Nm;ôtrÿæ xuN/yNtu `ûtO ne ÿ no `OtPÖ vùæ punNtu )
ivêÖ˝Ö ih ·rôpM[ pÖv[ hÿiNt dÖve I®idd;ÿ>yÖ…
xuicôr; pûtU åEÿim )
dIô=;ôtpÖ soÿStÖnrU iÿ sô t;NTv;ÿ ixôv;ã
xÖGm;Mp·rÿd/e .Ö{v\ ,ÖMR pu„yÿn( 2
mÖhIn;ôMpyoÿis vcoRdô ;åaÿisô vcoÃR me deih )
vO]û Sy;ÿis kÖnInÿkí=udû ;Råaÿisô c=ÿmu Re deih 3
icôTpitÿm;R pun;tu v;ôKpitÿm;R pun;tu dÖve o
m;ÿ sivôt; pÿnu ;ôTviCzÿ{,e pÖiv]ÿ,e Ö sU≤SRÃ y
rÄiXmi.ÿæ ) tSyÿ te piv]pte pÖiv]ÿptU SyÖ
≤Tk;ÿm… punû e tCzÿkyÉ m( 4
a; voÿ dev;såÈmhe v;ômMpÿy[ Tyù?vÖre )
a; voÿ dev;såa;ôixWoÿ ≤ÖiDy;ÿso hv;mhe 5
Sv;h;ÿ ≤ÖDMmnÿs…Ö Sv;hoôrorÄNt·rÿ=;ôTSv;h;ô ¥;v;ÿpiO qôvI>y;ôãô
21
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 4] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

Sv;h;ô v;t;ôd;rÿ.eÖ Sv;h;ÿ 6
a;kÀT¡ yw pÖy[ ju ¶eÖ yÖe Sv;h;ÿ mÖ/e ;yÖw mnÿs¶eÖ yeÖ Sv;h;ÿ dIô=;yÖw
tpÿs¶eÖ yÖe Sv;h;ô srÿSvTyw pû„U ,á¶e yeÖ Sv;h;ÿ ) a;poÿ
devIbRhO tIivRêxM.uvoô ¥;v;ÿpiO qvIôå¨roÿåaNt·r= ) bOhSÖ ptÿye
hÖivW;ÿ iv/emÖ Sv;h;ÿ 7
ivêoÿ devÖ Syÿ nÖte mu tR oÃR vurIt sÖ:ym( )
ivêoÿ r;ôyåîÿW?u yit ¥ª\v,Oÿ It pû„u ysÖe
Sv;h;ÿ 8
AûKs;ômyoô… ixLpÿe SqÖSte v;ôm;rÿ.eÖ te m;ÿ p;tÖm;Sy ≤DSyoôdcO æÿ
)
xm;ÃiR sô xmÃR me ≤CzÖ nmÿSteåaStûu m; m;ÿ
ih˝sI… 9
ËgÃSR y;i©rÄSyU,mRà d[ ;ôåËjÖMR miyÿ /eih ) somÿSy nIôivrÿisô
iv„,oô… xm;ÃiR sô xmRÖ ≤jm;nÖSyeN{ÿSyÖ ≤oinÿris susSÖ y;Æ
’ûWIS’¡i/ )
¨Czÿy^ Sv vnSptåËô?voR m;ÿ
p;ôÁ˝hÿsåÖ a;Sy ≤ÖDSyoôdcO æÿ 10
vÖt[ ˚é,¡ tu vÖt[ ˚é,¡ tu ;ôi¶b[˜R ;ôi¶≤ÖDR o vnÖSpitÿ
≤ÖiR Dyÿæ )
dwvIôiN/yÿMmn;mhe sum@O «ôk;mÖi.∑ÿye
vcoô/R ;\≤Dv;ÿhs˝ sutIôq;R noÿåasÖ√xeÿ )
22
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

≤e dÖve ; mnoÿj;t; mnoôyju oô d=ÿ£tvÖSte
noÿvNtûu te nÿæ p;Ntûu te>yÖ… Sv;h;ÿ 11
ê;ô];Æ pIôt; .ÿvt ≤ûyU m;ÿpoåaÖSm;k¡mNÖ t®Ödrÿe sûx
u ve ;ÿæ )
t;åaÖSm>yÿmyÖ+m;åaÿnmIôv;åan;ÿgsÖ… SvdÿNtu
dÖve IrÄmtO ;ÿåAt;ôv/O æÿ 12
îÖyNtÿe ≤iDy;ÿ tÖnrU pÄ o mÿçu ;imô n pÖj[ ;m( )
aÖ˝hÖ oômcu …Ö Sv;h;ÿ’t;… pOiqôvIm;ivôx ÿ t pOiqôVy; sM.ÿv 13
a¶eÖ Tv˝ suj;ÿgiO h vÖy˝ sumiÿ NdWImih )
r=;ÿ ,oÖåapÿy[ Cu zNpÖb[ /u eÿ nÖ… punSÿ ’i/ 14
punmÖ nR …Ö punrÖ ;yumÿ åRÖ a;gÖNpunæÿ p[;,ô Æ
punrÿ ;ôTm; mÖåa;gÖNpuníÖ =u…û pun…Ö
≈o]ÿMmåa;gÿn( )
vwêÖ ;ônrÖ oåadÿB/StnûpU ;åaÖi¶nÃæR p;tu
du·rÖt;dÿv¥Ö ;t( 15
Tvmÿ¶e v[tpÖ ;åaÿis dÖve åa; mTyÄRe v; ) Tv\≤DÖ „e vI@‰ÿæ )
r;SveyTÿ soôm; .Uyoÿ .r dÖve o nÿæ sivôt; vsoÿd;ôtR ; vSvÿd;t( 16
EÖW; tÿe xu£ tÖnrU teÄ √cÖSR ty;ô sM.ÿvÖ .[;jÿ©Cz )
jUriÿ s /ûtO ; mnÿs;ô ju∑;ô iv„,ÿve 17
tSy;ÿSte sÖTysÿvs… p[svÖ e tÖNvoù ≤N]mÿxIyÖ Sv;h;ÿ )
23
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 4] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

xu£
û mÿis cÖN{mÿSyÖmtO mÿ is vwêdÖve mÿis 18
icdÿis mÖn;isô /Irÿisô di=ÿ,;is =Öi]y;ÿis
≤iDy;ôSyidÿitrSyu.yt…xIô„,IR )
s; nÖ… supû ;[ cÿ Iô supt[ÿ ICyei/ imô]STv;ÿ pÖid
bÿ›It;MpûWU ;?vÿnSp;ôiTvN{;ôy;?yÿ=;y 19
anuÿ Tv; m;ôt; mÿNyt;ômnuÿ ipôt;nûu .[;t;ô sgÖ>yoRnûu s%;ô syUQÿ y… )
s; dÿie v devÖ mCzÖhπ IN{;ÿyÖ somÿ˝ ®Ö{STv;vÿtyR tu SvÖiSt somÿs%;ô
punrÖ ie hÿ 20
vSVyÖSyidÿitrSy;idôTy;isÿ ®Ö{;isÿ cÖN{;isÿ )
bOhSÖ pitÿÇ; suªû e rÿM,;tu ®Ö{o vsÿiu .ôr;cÿkÉ 21
aidÿTy;STv; mû/U •R ;ijÿ`imR devyÖ jÿne pOiqôVy;åî@;ÿy;SpÖdmÿis
`ûtO vÖTSv;h;ÿ )
aÖSme rÿmSv;ôSme tÖe bN/uSû Tve r;yoô me r;yoô m; vÖy˝ r;ÖySpoWÿ,e Ö
ivy*ÿ„mÖ totoô r;yÿæ 22
smÿ:ye dÖVe y; i/ôy; sNdi=ÿ,yoô®cÿ=s; )
m; mÖåa;yu…û p[moÿWIômoRåaÖhNtvÿ vIôri\ vÿdye Ö tvÿ deiv sÖNdOixÿ 23
EÖW tÿe g;yÖ]o .;ôgåîitÿ meÖ som;ÿy b[tU ;dÖWe tÖe ]w∑.ëÿ o .;ôgåîitÿ mÖe
som;ÿy b[tU ;dÖWe tÖe j;gÿto .;ôgåîitÿ mÖe som;ÿy
b[tU ;CzNdon;ôm;n;ôãô s;m[;Jÿ y©ûCzπitÿ meÖ som;ÿy b[tU ;d;Sm;ôkoùis
xû£ u StÖe g[Áoÿ ivôictÿSTv;ô ivicÿNvNtu 24
24
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

aÖi. TyNdÖve ˝ sÿivôt;rÿmoô<yoùæ kÖiv£¡tmuû c;ÃiR m sÖTysÿv˝
ràÖ/;mÖi. ipÖy[ MmÖit˚Öivm( )
Ëô?v;R ≤Sy;ômitô.;Råaidÿ¥tu TÖ svIÿminô ihrÿ<yp;i,rimmIt
sû£ u tÿæu ’ûp; Svÿæ )
pÖj[ ;>yÿSTv; pÖj[ ;STv;ÿnpûu ;[ ,ÿNtu pÖj[ ;STvmÿnpuû ;[ i,ÿih 25
xû£
u NTv;ÿ xû£u ,É ÿ £°,;im cÖN{çÖN{e,;ÖmtO mÿ mÖ tO neÿ )
sÖGme tÖe gorÄSme tÿe cÖN{;i,Ö tpÿsStÖnrU iÿ s p[jÖ ;pÿtveÖ ,R æRÃ prÄm,e ÿ
pÖxnu ;ÿ £°yse shßpoôWMpÿWu ye m( 26
imô]o nÖåEihô suimÿ]/ÖåîN{ÿSyoô®m;ivÿxÖ di=ÿ,mûx u •ûx
u Ntÿã
SyoônÆ Syoônm( )
Sv;nÖ .[;j;Ï;ÿreÄ bM.;ÿreÄ hStÖ suhSÿ tÖ ’x;ÿnvÖte e vÿæ
somÖ£yÿ,;ôSt;nÿ=[ ?vÖMm; voÿ d.n( 27
p·rÿ m;¶Öe duí·ÿ rt;ä;/ÖSv; m;ô suc·ÿ rte .j )
¨d;yÿWu ; Sv;ôyWu odÿSq;mÖmtO ;2\–åanuÿ 28
p[itô pNq;ÿmpµih SviStÖg;mÿnheÖ sÿm( )
≤en ivê;Ö… p·rô i√Woÿ vO,·ˇ_¡ ivôNdtÖe vsuÿ 29
aidÿTy;ôSTvgÖSyidÿTywÖ sdÖåa;sIÿd )
aStÿ>n;ô∂‰;\vWOÿ .Ö oåaÖNt·rÿ=mÖ imÿmIt v·rÖm;,ÿMpOiqôVy;Æ )
a;sIÿdiÖ √ê;ô .uvnÿ ;in sÖm;[ i@±vêeˇ;inô v®ÿ,Sy vÖt[ ;inÿ 30
25
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 4] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

vnÿWe u VyáNt·rÿ=Ntt;nÖ v;jÖmvÃTR sûu pyÿå¨Öißy;ÿsu )
˙ÖTsu £tûv\u ®ÿ,o ivô+vái¶iNdôiv sU≤mÃR d/;ôTsomÖm{*ÿ 31
sU≤SR yÖ c=ûru ;roÿh;ô¶re +Ä ,Æ kÖnInÿkm( )
≤]wtx ÿ ie .ôrIyÿseÖ .[;jÿm;no ivpÖiít;ÿ 32
¨ß;ôvte Nÿ /UW;Rh* ≤ûJu yeq;ÿmnÖ≈åU avIÿrh,* b[˜cÖ odÿn* )
SvÖiSt ≤jÿm;nSy gOhû ;NgÿCztm( 33
.Ö{o mÿie sô p[CyÿvSv .uvSptÖe ivê;ÿNyÖi. /;m;ÿin )
m; Tv;ÿ p·rpÖ·r,oÿ ivdÖNm; Tv;ÿ p·rpÖiNqnoÿ
ivdÖNm; Tv;ô vOk;ÿåa`;ôyvoÿ ivdn( )
XyÖne o .ûTU v; pr;ÿptÖ ≤jÿm;nSy gOhû ;NgÿCzÖ t•*ÿ s\S’ûtm( 34
nmoÿ imô]SyÖ v®ÿ,SyÖ c=ÿse mÖho dÖve ;yÖ tdOtû ˝ sÿp≤Rt )
dûrU dÄe x
O eÿ dÖve j;ÿt;y kÖtÉ vÿe idôvSpu]û ;yÖ sU≤;ÃyR x˝st 35
v®ÿ,SyoôˇM.ÿnmisô v®ÿ,Sy SkM.ÖsjÃnR I Sqoô
v®ÿ,SyåAtÖsdÿNyisô v®ÿ,SyåAtÖsdÿnmisô
v®ÿ,SyåAtÖsdÿnmÖ ;sIÿd 36
≤; tÖe /;m;ÿin hÖivW;ô ≤jÿiNtÖ t; tÖe ivê;ÿ p·rô.rU Sÿ tu ≤ÖDm( )
gÖySÖ f;nÿæ pÖt[ rÿ,… suvû IrovIÿrh;ô p[crÿ ; somÖ du≤;ÃnR ( 37
îit ctuqoRå?y;y"

26
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

aq pçmoå?y;y"
aÖ¶Se tÖnrU iÿ sô iv„,ÿve Tv;ô somÿSy tÖnrU iÿ sô iv„,ÿveÖ
Tv;itÿqre ;itôQymÿisô iv„,ÿve Tv; XyenÖ ;yÿ Tv; somÖ.tO eÖ iv„,ÿve
Tv;ô¶yeÿ Tv; r;ySpoWÖde iv„,ÿve Tv; 1
aÖ¶je iRÖ n]ÿmisô vOW,ÿ * Sqå¨ÖvXR yÿSy;ôyru iÿ s puÂrÖ v;ÿåais )
g;ôy]Ö ,e ÿ Tv;ô zNdÿs; mNq;imô ]w∑.ëÿ ne Tv;ô zNdÿs; mNq;imô
j;gÿtne Tv;ô zNdÿs; mNq;im 2
.vÿt•Ö… smÿns*ô scÿte s;vrÖpe s*ÿ )
m; ≤ÖD˝ ihÿ˝is∑ÖMm; ≤ÖDpÿitÔ;tveds* ixôv* .ÿvtmÖ¥ nÿæ 3
aÖ¶;vÖi¶íÿritô p[ivÿ∑åÖ AWIÿ,;Mpû]u oåaÿi.xiStÖp;v;ÿ )
s nÿæ SyoônÆ sûyu j;ÿ ≤jÖhe dÖve >e yoÿ hÖVy˝ sdÖmpÿy[ Cu zÖNTSv;h;ÿ
4
a;pÿtye Tv;ô p·rÿptye gO;imô tnûnU P]eÿ
x;KvÖr;yÖ xKvÿnåÖ aoijÿœ;y )
an;ÿ/∑O mSyn;/û„O yNdÖve ;n;ômojonÿi.xSTyi.xiStÖp;åaÿni.xStÖNe
ymÔÿs; sÖTymupgÿ We ã iSvÖte m;ÿ /;… 5
a¶eÿ v[tp;ôSTve vÿt[ p;ô ≤; tvÿ tÖn·U rÖy˝ s; miyÖ ≤o mmÿ tÖnrU WeÄ ;
s; Tviyÿ )
sÖh n*ÿ v[tpte v[tÖ ;Nynÿu me dIô=;NdIô=;pÿitômNR yÿt;ômnûu
tpÖStpÿSpit… 6
27
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 5] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aÖ˝x Ö ru ˝ÿ xu∑e dev soôm;Py;ÿyt;ôimN{;ÿyk
w /nÖivdÿe )
a; tu>yÖimN{Ö… Py;yÿt;ôm; TvimN{;ÿy Py;ySv )
a;Py;ÿyy;ôSm;NTs%IÿNTsÖNy; mÖ/e y;ÿ SvÖiSt tÿe dev som
sûTu y;mÿxIy )
E∑;ô r;yÖ… p[We e .g;ÿyåAûtmOtÿ v;ôid>yoô nmoô ¥;v;ÿpiO qôvI>y;ÿm( 7
≤; tÿåe a¶ey…xÖy; tÄnvU iR WÃœR ; g◊rÄœe ; )
¨Ögv\[ coôåap;ÿv/IÊvÖWe v\ coôåap;ÿv/IôTSv;h;ÿ )
≤; tÿåe a¶e rj…xÖy; tÖnvU iR WÃœR ; g◊rÖœe ; )
¨Ögv\[ coôåap;ÿv/IÊvÖWe v\ coôåap;ÿv/IôTSv;h;ÿ )
≤; tÿåe a¶e h·rxÖy; tÖnvU iR WÃœR ; g◊rÄœe ; )
¨Ögv\[ coôåap;ÿv/IÊvÖWe v\ coôåap;ÿv/IôTSv;h;ÿ 8
tÖ¢;yÿnI meis ivôˇ;yÿnI meSÖ yvÿt;Nm; n;iqôt;dvÿt;Nm;
Vyiqôt;t( )
ivôdde iÖ ¶nR.oô n;m;¶eåÿ ai©rÄåa;yÿnu ;ô n;ªeihô ≤oáSy;MpÿiO qôVy;misô
≤ˇen;ÿ/∑O •Ö ;mÿ ≤ÖiDyÖNtenÖ Tv; dÿ/e ivôdde iÖ ¶nR.oô
n;m;¶ÿåe ai©rÄåa;yÿnu ;ô n;ªeihô ≤o i√ôtIyÿSy;MpOiqôVy;misô
≤ˇen;ÿ/∑O •Ö ;mÿ ≤iDyÖNtenÖ Tv;dÿ/e ivôdde iÖ ¶nR.oô
n;m;¶ÿåe ai©rÄåa;yÿnu ;ô n;ªeihô ≤StOtû IyÿSy;MpOiqôVy;misô
≤ˇen;ÿ/∑O •Ö ;mÿ ≤ÖiDyÖNtenÖ Tv; dÿ/e )
anÿu Tv; dÖve vIÿtye 9
isôãÁô iù s spàs;ôhI dÖve >e yÿæ kLpSv isôãÁô iù s spàs;ôhI
dÖve >e yÿæ xuN/Sv isôãÁô iù s spàs;ôhI dÖve >e yÿæ xuM.Sv 10
28
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

îÄN{Ö`oôWSTv;ô vsÿiu .… pûru St;ÿTp;tûu p[cteÿ ;STv; ®Ä{Æw pÖí;Tp;ÿtûu
mnoÿjv;STv; ipôtiO .ÿdiR =,ÖtÆ p;ÿtu ivôêk¡m;R Tv;idôTyw®ˇ¡ rÄtÆ
p;ÿiTvÖdmÖhNtÖ¢v\ ;bÃiR hÖ/;R ≤ÖD;i•ÆsÿjO ;im 11
isôãÁô iù sô Sv;h;ÿ isôãÁô Sù y;idTyÖvinô… Sv;h;ÿ isôãÁô iù s
b[˜vô inÿæ =]Övinô… Sv;h;ÿ isôãÁô iù s supj[ ;ôvnIÿ
r;ySpoWÖvinô… Sv;h;ÿ isôãÁô Sá y;vÿh dÖve ;Nyjÿm;n;yÖ Sv;h;ÿ
.ûtU >e yÿSTv; 12
/[vûu oùis pOiqôvINÎÿ˝h /[vu iÖ =dÿSyÖNt·rÿ=Nνh;CyutiÖ =dÿisô
idvÿNνhÖ;¶eÆ purIÿWmis 13
≤uÔû tÖe mnÿå¨Öt ≤ÿÔu tÖe i/yoô ivp[;ô ivpÿS[ y bOhtÖ o ivÿpiÖ ítÿæ )
iv ho];ÿ d/e vyun;ôivdekåô îNmÖhI dÖve Syÿ sivôtÆu p·rÿ∑ië tô…
Sv;h;ÿ 14
îÖdi\ v„,uiû vRc£
ÿ me ]Ö/e ; indÿ/e pÖdm( )
smÿ!U mSy p;ãsurû e Sv;h;ÿ 15
îr;ÿvtI /enmuû tIô ih .ûtU ˝ sUyÿ vÖisnIô mnÿve dxôSy; )
VyÿSk>n;ô rodÿsI iv„,vetÖ e d;ô/qÃR pOiqôvImÖi.toÿ mÖy%U …wô Sv;h;ÿ
16
devÖ ≈Ö tu *ÿ dÖve „e v; `oÿWtÖMp[;cIô
p[te mÿ ?vÖr˚ôLpyÿNtIåËô?v‚≤R DÖ •ÿyÿ tÖMm; ijô◊rtm( )
29
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 5] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

Sv©oûœm;vÿdtNdevI du≤åReÖ a;yûmu ;R inv;ÃiR d∑MpÖj[ ;Mm; inv;ÃiR d∑Öm]ÿ
rmeq;ôv\ „mÃNR pOiqôVy;Æ 17
iv„,oônk
Ru v¡\ Iô≤;ùiR ,ô p[voc\≤Ö Æ p;iqRvà ;in ivmÖme rj;ÿãis )
≤oåaSk¡.;yÖdˇu rÿ ˝ s/Sq\ià vc£m;ô,S]ô/e o®¡g;ôyo iv„,ÿve Tv;
18
idôvo v;ÿ iv„,å¨Öt v;ÿ pOiqôVy; mÖho v;ÿ iv„,å¨ÖrorÄNt·rÿ=;t( )
¨Ö.; ih hSt;ô vsÿnu ; pû,O Sv; p[yCÿ zô di=ÿ,;ôdot sÖVy;i√„,ÿve
Tv; 19
p[ ti√„,uÿ Stvte vIÖ≤,Rùe mûgO o n .IômÆ k¡c⁄ rÖ o igÿ·rôœ;Æ )
≤Syoô®Wÿu i]ôWu ivô£mÿ,„e vi/i=ôyiNtÖ .uvnÿ ;inô ivê;ÿ 20
iv„,oÿ rÄr;$ÿmisô iv„,oô… XnP]ÿe Sqoô iv„,oô… SyUriÿ sô
iv„,oÿ/vuR[û oôis )
vÖ„w ,ôvmÿisô iv„,ÿve Tv; 21
dÖve Syÿ Tv; sivôtÆu pÿs[ vÖ ieá ênoÿb;ô¸R >y;Mpû„U ,o hSt;ÿ>y;m( )
a;dÿdeÖ n;≤ÃsR IôdmÖh˝ r=ÿs;§Iûv;åaipÿ ’Nt;im )
bûhO •ÿis bûhO {ÿv; bOhtÖ IimN{;ÿyÖ v;cÿv‚ d 22
rÄ=oôh,ÿv‚ lgÖhnÿv‚ „w ,ÖvIimôdmÖhNt\vl ÿ gÖ muiTk¡r;imô ≤Mme in∑‰oô
≤mÖm;Tyoÿ incÖ%;nÖde mÖhNt\vl ÿ gÖ muiTk¡r;imô ≤Mmÿe sm;ôno
≤msÿm;no incÖ%;nÖde mÖhNt\vl ÿ gô muiTk¡r;imô ≤Mmôe
sbÿN/û≤u mR sÿbN/uinRc% Ö ;nÖde mÖhNt\vlÿ gmuiTk¡r;imô ≤Mmÿe sj;ôto
30
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

≤msÿj;to incÖ%;noT’ûTy;i˚¡r;im 23
SvÖr;@ÿis spTnÖh; sÿ]rÖ ;@ÿSyi.m;itôh; jÿnr;@ÿis r=oôh;
sÿvrRÖ ;@ÿSyim]Öh; 24
rÄ=oôh,oÿ vo vlgÖhnÖ… p[o=;ÿim vw„,Öv;n[=ÿ oôh,oÿ vo
vlgÖhnovÿny;im vw„,Öv;n[=ÿ oôh,oÿ vo vlgÖhnovÿStO,;im
vw„,Öv;n[=ÿ oôh,*à v;\vlgÖhn;ôå¨pÿd/;im vw„,ÖvI rÿ=oôh,*ÿ
v;\vlgÖhn*ô p≤ÃhRU ;im vw„,ÖvI vÿ„w ,Övmÿis vw„,Öv; Sqÿ 25
devÖ Syÿ Tv; sivôtÆu pÿs[ vÖ ieá ênoÿb;ô¸R >y;ÿMpU„û ,o hSt;ÿ>y;m( )
a;dÿdeÖ n;≤Rsà IôdmÖh˝ r=ÿs;§Iûv;åaipÿ ’Nt;im )
≤voÿis ≤Övy;ôSmd(√Wπ oÿ ≤Övy;r;ÿtIidôvR e Tv;ôNt·rÿ=;y Tv; pOiqôVyw
Tv;ô xuN/ÿNt;\Lloôk;Æ ipÿtWûO dÿn;… iptûWO dÿnmis 26
¨i∂vÿã St.;ôn;Nt·rÿ=MpO,Ö Î˝hÿSv pOiqôVy;N¥ÿtu ;ônSTv;ÿ m;®Öto
imÿnotu imô];v®ÿ,* /ûvu[ ,e Ö /mÃ,R ; )
bÖ˜[ vÖ inÿ Tv; =]Övinÿ r;ySpoWÖvinÖ p≤UhRÃ ;im )
b[˜ÿ νh =Ö]NÎû˝hÖ ;yÿÎu ˝≥ h pÖj[ ;NÎÿ˝h 27
/[vûu ;isÿ /ûvu[ oáy≤\ jÿm;noôiSm•;ôytÿne pÖj[ y;ÿ pÖxiu .ÿ.yRU ;t( )
`ûtO ne ÿ ¥;v;pOiqvI pU≤qRe ;ôimN{ÿSy CzÖidrÿis ivêjÖnSyÿ Cz;ôy;
28
p·rÿ Tv; igvR,oô igrÿåîÄm; .ÿvNtu ivôêtÿæ )
vOı
û ;yûmu nûu vOıyÿ oô ju∑;ÿ .vNtûu ju∑yÿ … 29
31
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 5] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

îN{ÿSyÖ SyUrsÄ IN{ÿSy /[vûu oùis ) EÖNe {mÿis vwêdÖve mÿis 30
ivô.rU iÿ s pÖv[ ;hÿ,oô viˆÿris hVyÖv;hÿn… ) ê;ô]oùisô
p[cteÿ ;Stûqu oùis ivôêvÿde ;å¨Öixgÿis 31
¨Öixgÿis kôivrÏ;ÿ·rrisô bM.;ÿ·rrvÖSyUriÿ sÖ duvSÿ v;HzûNu ?yUriÿ s
m;j;ôl R Iyÿæ sÖm;[ @ÿis ’ûx;nÿæu p·rôW¥oÿisô pvÿm;noô n.oÿis
pÖt[ Kv;ÿ mO∑û oùis hVyÖsdU nÿ åAût/;ÿm;isô SvùJyoRit… smû{u oùis 32
sÖm{uû oùis ivôêVyÿc;åaÖjoáSyekp¡ ;ôdihÿris bûfiu yoá
v;gÿSyÖNw {mÿisô sdoôS≤OtSÿ y √;r*ô m; m;ô sNt;ÿ¢mÖ ?vÿn;m?vptÖe p[
m;ÿ itr SvÖiSt mÖie SmNpÖiq dÿve yÖ ;nÿe .Uy;iNmô]Syÿ m;ô 33
imô]Syÿ m;ô c=ÿWu =e ?vÖm¶ÿy… sgr;ô… sgÿr; SqÖ sgÿr,e Ö n;ª;ô
r*{Ö,e ;nIÿknÉ p;ôt m;ÿ¶y… ippûtO m;ÿ¶yo gop;ôytÿ m;ô nmoÿ voStuû
m; m;ÿ ih˝is∑ 34
Jyoitÿris ivôê¡pi\ vêÿWe ;NdÖve ;n;ÿã sÖimt( )
Tv˝ soÿm tnû’U ŒoÖ √πWoÿ>yoôNy’¡t>e y娮 ≤ÄNt;isô v¡qã
Ö ô
Sv;h;ÿ juW;ô,oåaÖ¢ru ;JyÿSy vetuû Sv;h;ÿ 35
a¶eÖ nyÿ sûpu q;ÿ r;Öyåe aÖSm;iNvê;ÿin dev vÖynu ;ÿin ivô√;n( )
≤uyû oô?yáSm∆ÿ¸u r;Ö,menoô .Uiyÿœ;NtÖe nmÿ娷ˇ_\iv/em 36
aÖy•oÿåaÖi¶vR·rÿvS’,oTvÖyMmO/æÿ pûru åEÿtu p[i.ôNdn( )
aÖyv\ ;j;ÿÔytuû v;jÿs;t;vÖy˝ x]ÿÔU ytûu j˙ÃW≥ ;,Ö… Sv;h;ÿ 37
32
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

¨Ö® ivÿ„,oÖ iv£¡mSvoô® =y;ÿy nS’i/ )
`ûtO Ï»tÿ yone ipbÖ p[p[ÿ yÖDpÿitiNtrÄ Sv;h;ÿ 38
devÿ sivtrÄWe tÖe somÖSt˝ rÿ=SvÖ m; Tv;ÿ d.n( )
EûtÊvNdÿve som dÖve o dÖve ;2\–å¨p;ÿg;åîÖdmÖhMmÿn„uû y;ùNTsÖh
r;ÖySpoWÿ,e Ö Sv;h;ô invR®,¡ SyÖ p;x;ÿNmuCye 39
a¶ÿe v[tp;ôSTve vÿt[ p;ô ≤; tvÿ tÖnmU ≤R .ÿdU WeÄ ; s; Tviyô ≤o mmÿ
tÖnSU Tv≤.ÿiU dôy˝ s; miyÿ )
≤Öq;ôyqÖ •*ÿ v[tpte vÖt[ ;Nynÿu me dIô=;NdIô=;pÿitôrmÖãSô t;nûu
tpÄStpÿSpit… 40
¨Ö® ivÿ„,oÖ iv£¡mSvoô® =y;ÿy nS’i/ )
`ûtO Ï»tÿ yone ipbÖ p[p[ÿ yÖDpÿitiNtrÄ Sv;h;ÿ 41
aTyÖNy;2\–åag;ô•;Ny;2\–å¨p;ÿg;mÖv;RKTv;ô prÄ>e yoivÿdMpÄrovÿr>e y…
)
tNTv;ÿ juW;mhe dev vnSpte devyÖJy;yÿw dÖve ;STv;ÿ devyÖJy;yÿw
juWNt;ôi\ v„,ÿve Tv; ) aoWÿ/eÖ ];yÿSvô Svi/ÿteÖ mwn˝ÿ ih˝sI… 42
¥;Mm; lÿ%
e IrÄNt·rÿ=MÖ m; ihÿ˝sI… pOiqôVy; sM.ÿv )
aÖy˝ ih Tv;ô Svi/ÿitôSteitÿj;n… p[i,ôn;yÿ mhÖte s*.ÿg;y )
atÖSTvNdÿve vnSpte xÖtvÿLxoô ivroÿh sÖhßÿvLx;ô iv vÖy˝
®ÿhme 43
îit pçmoå?y;y"
33
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 6] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aq Wœoå?y;y"
dÖve Syÿ Tv; sivôtÆu pÿs[ vÖ ieá ênoÿb;ô¸R >y;ÿMpû„U ,o hSt;ÿ>y;m( )
a;dÿdÖe n;≤ÃsR IôdmÖh˝ r=ÿs;§Iûv;åaipÿ ’Nt;im )
≤voÿis ≤Övy;ôSmd(√Wπ oÿ ≤Övy;r;ÿtIidÖvR e Tv;ôNt·rÿ=;y Tv; pOiqôVyw
Tv;ô xuN/ÿNt;\Lloôk;Æ ipÿtWO dÿn;… iptûWO dÿnmis 1
aÖg,eÖ[ Irÿis Sv;vÖx
e å¨ÿ•te ,øû ;mÖte Syÿ ivˇ;ôdi/ÿ Tv; Sq;Syit
dÖve STv;ÿ sivôt; m?v;ÿnˇ_⁄ suipPpÖl;>yÖSTv*Wÿ/I>y… )
¥;mgÿ,e[ ;SpO=åÖ a;Nt·rÿ=MÖ m?yÿne ;p[;… pOiqôvImuprÿ ,e ;νhI… 2
≤; tÖeÄ /;m;ÿNyûXu misô gmÿ?yÖw ≤]Ö g;voô .U·rÿÍ©;åaÖy;sÿæ )
a];hÖ tdÿ®u g;ôySyÖ iv„,oÿ… prÖmMpdÖmvÿ .;·rô .U·rÿ )
bÖ˜[ vÖ inÿ Tv; =]Övinÿ r;ySpoWÖvinô p≤ÃhRU ;im )
b[˜ÿ νh =Ö]NÎû˝hû ;yÿÎu ˝R h pÖj[ ;NÎÿ˝h 3
iv„,oô… km;Rià , pXytÖ ≤toÿ vÖt[ ;inÿ pSpÖxe ) îN{ÿSyÖ ≤uJyÖ…
s%;ÿ 4
ti√„,oÿ… prÄmMpÖd˝ sd;ÿ pXyiNt sûrU yÿæ ) idôvIùvÖ c=ûru ;tÿtm(
5
pÖ·rôvIrÿisô p·rÿ Tv;ô dwvIôivÃx R oÿ VyyNt;ôMprIôm≤\ jÿm;nÖ˝Ö r;yoÿ
mnû„u y;ù,;m( )
idôvÆ sUnû ru Sÿ yÖWe tÿe pOiqôVy;\Lloôkåa;ÿr<Ä yStÿe pÖxÆë 6
34
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

¨Öp;ôvIrÄSyupÿ dÖve ;NdwvIôivRx…Ö p[;gÿ®u iÖ xjoô viˆÿtm;n( )
devÿ Tv∑ÖvsR uÿ rm hÖVy; tÿe SvdNt;m( 7
revtÿ Iô rmÿ?vÖMbOhSÿ pte /;ôry;ô vsÿiU n )
AûtSyÿ Tv; devhivÖ… p;xÿne Ö p[itÿmçu ;imô /W;ôR m;nÿWu … 8
dÖve Syÿ Tv; sivôtÆu p[sÿ vÖ iáe ênoÿb;ô¸R >y;ÿMpU„û ,o hSt;ÿ>y;m( )
aÖ¶IWom;ÿ>y;ôÔ∑u iÖ •yÿnu iJm )
aÖŒSTv*Wÿ/Iô>yoånÿu Tv; m;ôt; mÿNyt;ômnuÿ ipôt;nûu .[;t;ô sgÖ>yoRnuû
s%;ô syÿQU y… ) aÖ¶IWom;ÿ>y;NTv;ô ju∑MÖ p[o=;ÿim 9
aÖp;MpÖ®e rÄSy;poÿ dÖve IÆ SvÿdNtu Sv;ôˇiçôTs∂ÿvº hÖivÆ )
sNtÿe p[;,ô o v;tÿne gCzt;ôãô sm©;ÿinô ≤jÿ]w
…Ö s\≤DÖ pÿitr;ôixW;ÿ 10
`ûtO ne ;ôˇ_* pÖxS\U ];ÿyqe ;ôãô reviÿ tô ≤jÿm;ne ipôy[ N/;åa;ivÿx )
¨ÖrorÄNt·rÿ=;TsÖjdU vReÄ ne Ö v;tÿne ;ôSy hÖivWÖSTmnÿ; ≤jÖ smÿSy tÖNv;ù
.v )
vWoôR vWIÃyR is ≤ÖDe ≤ÖDpÿitN/;ô… Sv;h;ÿ dÖve >e yoÿ dÖve >e yÖ… Sv;h;ÿ
11
m;ihÿ.mRUû ;R pOd;ÿknû⁄ mR Sÿ tåa;t;n;nÖv;R p[ie hÿ )
`Otû Syÿ k⁄Lû y;å¨pÿåAûtSyÖ pQy;ôåanÿu 12
devIÃr;p… xûı u ; voÿ!v( ˝Ö Ö sup·ÿ riv∑; dÖve We uû sup·ÿ riv∑;
vÖyMpÿ·rvÖ∑e ;roÿ .Uy;Sm 13
35
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 6] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

v;cÿNte xuN/;im p[;,ô Ntÿe xuN/;imô c=ÿSu te xuN/;imô ≈o]ÿNte
xuN/;imô n;i.ÿNte xuN/;imô me!Nÿ^ te xuN/;im p;ôyNu tÿe xuN/;im
cÖ·r];\SÃ te xuN/;im 14
mnÿStÖåa;Py;ÿyt;ôv\ ;ˇÖ_åa;Py;ÿyt;Mp[;,ô StÖåa;Py;ÿyt;ôç=ÿSu tÖåa;P
y;ÿyt;ôãô ≈o]ÿNtÖåa;Py;ÿyt;m( )
≤ˇÿe £ûrÀ ≤\ d;iSqÿtNÖ tˇÖåa;Py;ÿyt;ôi•„$‰;ÿyt;ôNtˇÿe xu?ytûu
xmhoÿ>y… )
aoWÿ/eÖ ];yÿSvÖ Svi/ÿtÖe mwn˝ÿ ih˝sI… 15
r=ÿs;M.;ôgoùisô inrÿStÖ˝Ö r=ÿåîÖdmÖh˝ r=oôi. itÿœ;mIôdmÖh˝
r=ovÿb;/åîdmÖh˝ r=oÿ/mÖ Ntmoÿ ny;im ) `ûtO ne ÿ ¥;v;pOiqvIô
p[o,ÃvRu ;q;\vô ;yoô ve Stoôk;n;ÿmiÖ ¶r;JyÿSy vetuû Sv;h;ô
Sv;h;ÿ’teåËÖ?vRn.ÿ sMm;®Öt©ÿCztm( 16
îÖdm;ÿp…Ä p[vhÿ t;vÖ¥çÖ mlÿçÖ ≤t( )
≤∞;ÿi.dû{u oh;nÿtO ≤Ä\ ∞ÿ xÖpe åe aÿ.Iô®,ÿm( )
a;poÿ m;ô tSm;ôdne sÿ …Ö pvÿm;ní muçtu 17
sNtÖe mnoô mnÿs;ô sMp[;,ô Æ p[;,ô ne ÿ gCzt;m( )
re@Sÿ yÖi¶Ç;ÿ ≈I,;ÖTv;pÿSTv;ô smÿ·r,ÖNv;tÿSy Tv;ô /[;Jyÿw pû„U ,o
rãÁ;ÿåËÖ„m,oÿ VyiqWÖTp[ytuÿ NÖ √πWæÿ 18
`ûtO Ï»tÿ p;v;n… ipbtÖ vs;\và s;p;v;n… ipbt;ôNt·rÿ=Sy hÖivrÿis
Sv;h;ÿ ) idxÿæ pÖi[ dxÿåa;ôidxoÿ ivôidxÿå¨Öi∂xoÿ idôG>yÆ
36
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

Sv;h;ÿ 19
EÖNe {Æ p[;,ô oåa©πåÿ a©ûπ indIÃ?ydÖNw {å¨ÿd;ônoåa©ÿåπ a©ûπ in/Iÿt… )
devÿ Tv∑Ö.·RU rÿ teÖ s˝ sÿmte uû slÿ+m;ô ≤i√WÿÂ u pÖM.v;ÿit )
dÖve ]Ö ; ≤NtÖmvÿseÖ s%;ôyonÿu Tv; m;ôt; ipôtroÿ mdNtu 20
sÖm{uû ©ÿCzÖ Sv;h;ôNt·rÿ=©CzÖ Sv;h;ÿ dÖve ˝ sÿivôt;rÿ©CzÖ Sv;h;ÿ
imô];v®ÿ,* gCzÖ Sv;h;ÿhor;ô]e gÿCzô Sv;h;ô zNd;ÿãis gCzÖ
Sv;h;ô ¥;v;ÿpiO qôvI gÿCzÖ Sv;h;ÿ ≤ÖD©ÿCzÖ Sv;h;ô somÿ©CzÖ
Sv;h;ÿ idôVy•.oÿ gCzÖ Sv;h;ôi¶\vêwÿ ;nÖr©ÿCzÖ Sv;h;ô mnoÿ mÖe
h;idÃR ≤CzÖ idvÿNte /ûmU o gÿCztûu SváJyoRitÿæ pOiqôvIM.SmÖn;pÿ,O Ö
Sv;h;ÿ 21
m;po m*Wÿ/IihR˝sIô/;Rªoÿ/;ªo r;jÖS\ ttoÿ v®, no muç )
≤d;ô¸rÄfl‰;åîitô v®Ö,ie tô xp;ÿmheÖ ttoÿ v®, no muç )
sûiu môi]ôy; nÖåa;pÖåaoWÿ/y… sNtu d(iu mRi]ôy;StSmwÿ sNtûu
yoáSm;N√πi∑ô ≤ÿç vÖyiN√ô„mÆ 22
hÖiv„mÿtI·rôm;åa;poÿ hÖiv„m;ô2–\ åa;ivÿv;sit )
hÖiv„m;ÿNdevÖ oåaÿ?vÖro hÖiv„m;ÿ2–\ åaStûu sU≤æRà 23
aÖ¶ve oRp•ÿ gOhSyÖ sdÿis s;dy;mIN{;ô¶‰o.;ÃgR /Ö ye Iÿ Sq
imô];v®ÿ<yo.;Rg/Ö ye Iÿ Sqô ivêÿWe ;NdÖve ;n;ÿM.;gÖ/ye Iÿ Sq )
aÖm≤U ;Rå¨pÖ sU≤ReÖ ≤;i.ÿv;ôR sU≤æRà sÖh ) t; noÿ ihNvNTv?vÖrm(
24
37
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 6] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

˙Öde Tv;ô mnÿse Tv; idôve Tv;ô sU≤;ÃyR Tv; )
ËÖ?vRimômmÿ?vÖriNdôiv dÖve We uû ho];ÿ ≤Cz 25
somÿ r;jÖiNvê;ôSTvMpÖj[ ;å¨Öp;vÿrohÖ ivê;ôSTv;MpÖj[ ;å¨Öp;vÿrohNtu
)
Íû,oTvôi¶Æ sÖim/;ô hvÿMme Íû<vNTv;poÿ i/ôW,;ÿí dÖve IÆ )
≈ot;ÿ g[;v;,o ivôdWu oô n ≤D˝ Íû,otÿu devÆ sÿivôt; hvÿMmÖe Sv;h;ÿ
26
devIÿr;poåap;•p;ô¥o vÿåËÖimRhiÃR vô„yùåîiN{Öy;v;ÿNmÖidNtÿm… )
tNdÖve >e yoÿ dev]Ö ; dÿˇ xu£pÖ >e yoô ≤eW;ÿM.;ôg Sq Sv;h;ÿ 27
k;iWÃrR is smu{û SyÖ Tv; i=ÿTy;ô娕ÿy;im )
sm;poÿåaÖi∫rÿGmtÖ smoWÿ/Ii.ôroWÿ/I… 28
≤mÿ¶e pûTO su mTyÖmR v;ô v;jÿWe ûu ≤Ôûnu ;Æ )
s ≤Nt;ô xêÿtIô·rWÖ… Sv;h;ÿ 29
dÖve Syÿ Tv; sivôtÆu p[sÿ vÖ ieá ênoÿb;ô¸R >y;ÿMpû„U ,o hSt;ÿ>y;m( )
a;dÿdÖe r;v;ÿis g.Iôrimômmÿ?vÖr˚é/û IN{;ÿy sûWu tU mÿ m( )
¨ÖˇmÖ ne ÿ pÖivnojÃSR vNtÖMm/ÿmu NtÖMpyÿSvNti•g[;>ô y;ù Sq
dev≈Ö tu Sÿ tÖpyR tÿ m;ô mnoÿ me 30
mnoÿ me tpRytÖ v;cÿMme tpRyt p[;,ô Mmeÿ tpRytÖ c=umÿ Re tpRytÖ
≈o]ÿMme tpRyt;ôTm;nÿMme tpRyt pÖj[ ;Mmÿe tpRyt pÖxNU mÿe tpRyt
gÖ,;Nmÿe tpRyt gÖ,; mÖe m; ivtÿWO n( 31
38
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

îN{;ÿy Tv;ô vsumÿ te ®Ö{vÿtåÖ îN{;ÿy Tv;idôTyvÿtåÖ îN{;ÿy
Tv;i.m;itôfle )
XyÖne ;yÿ Tv; somÖ.tO ¶Öe yÿe Tv; r;ySpoWÖde 32
≤ˇÿe som idôiv Jyoitô≤TR pOiÿ qôVy;\≤durû ;vÖNt·rÿ=e )
ten;ôSmw ≤jÿm;n;yoô® r;ôye ’û?yi/ÿ d;ô]e voÿc… 33
ê;ô]; Sqÿ vO]tÖ ru oô r;/oÿgtU ;RåaÖmtO Sÿ yÖ pàIÿ… )
t; dÿve IdevR ]Ö me ≤\ DÖ •ÿytÖ opÿÙt;ô… somÿSy ipbt 34
m; .emÖ ;R s\ivÿKq;ôåËjÃNR /TSvÖ i/Wÿ,e vIô@v± I sÖtI
vIÿ@yeq;ômjU NÃR d/;q;m( ) p;ôPm; hÖto n somÿæ 35
p[;gp;ôgdu gÿ /Ör;KsÖvtR Sÿ Tv;ô idxÖåa;/;ÿvNtu ) aMbÖ in„pÿrÖ
smÖrIivÃdR ;m( 36
TvmÖ© p[x˝ÿ isWo dÖve Æ xÿivœÖ mTyÃmR ( )
n TvdÖNyo mÿ`v•iSt mi@ÖtR Ne {Ö b[vIÿim tÖe vcÿæ 37
îit Wœoå?y;y"

39
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 7] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aq s¢moå?y;y"
v;ôcSptÿye pvSvÖ vO„,oÿåaÖ˝x Ö >u y;ô©.ÿiStpUt… )
dÖve o dÖve >e yÿæ pvSvÖ ≤eW;ÿM.;ôgoisÿ 1
m/umÿ tInÖåR îWÿS’i/ô ≤ˇÿe soôm;d;ÿ>yÖ•;mÖ j;gÿiO vô tSmÿw te somÖ
som;ÿyÖ Sv;h;ô Sv;hoôvNRá t·rÿ=mÖ Nvÿie mô Sv;˚ét¡ ois 2
Sv;˚ét¡ oisô ivêe>ÿ yåîiN{Öy>e yoÿ idôVye>yÖ… p;iqÃvR >e yoô mnÿSTv;∑uû
Sv;h;ÿ Tv; su.vÖ sU≤;ÃyR dÄve >e yÿSTv; mrIicôp>e yoô dev;ÿãxoô
≤SmÖw Tve@ºÖ tTsÖTymÿpu ·rôptu[ ;ÿ .Ö©nπ ÿ hÖtoás* f$(p;[ ,ô ;yÿ Tv; Vy;ôn;yÿ
Tv; 3
¨ÖpyÖ ;ômgÿhO ItoSyÖNt≤ÃCR z m`vNp;ôih somÿm( )
¨Ö®„Ä y r;yÖåEWoÿ ≤jSv 4
aÖNtStÖe ¥;v;ÿpiO qôvI dÿ/;MyÖNtdÃ/R ;Myûvu NRá t·rÿ=m( )
sÖjdU vReÄ ie .ôrvÿr…Äw prÿíw ;Nt≤;ômR e mÿ`vNm;dySv 5
Sv;˚ét¡ oisô ivêe>ÿ yåîiN{Öy>e yoÿ idôVye>yÖ… p;iqÃvR >e yoô mnÿSTv;∑uû
Sv;h;ÿ Tv; su.vÖ sU≤;ÃyR dÖve >e yÿSTv; mrIicôp>e yÿå¨d;ôn;yÿ Tv;
6
a; v;ÿyo .UW xuicp;ôå¨pÿ n… sÖhßÿNte inôytu oÿ ivêv;r )
¨poÿ teåÖ aN/oô m¥ÿmy;imô ≤Syÿ dev di/ôWe pÿvU pRÖ ye vÃ\ ;ôyveÿ Tv; 7
40
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

îN{ÿv;yUåîÄme sutû ;å¨pÖ p[yoÿi.ôr;gÿtm( ) îNdÿvo v;mûx u iNtÖ ih )
¨ÖpyÖ ;ômgOhÿ Itois v;ôyvÿåîN{v;ôy>u y;ÿNTvÖWw tÖe ≤oinÿæ
sÖjoWoÿ>y;NTv; 8
aÖyv\ ;ÿiMm];v®,; sûtu Æ somÿåAt;vO/; ) mmeidôh ≈utÿ ˝Ä Ö hvÿm(
)
¨ÖpyÄ ;ômgOhÿ Itois imô];v®¡,;>y;NTv; 9
r;ôy; vÖy˝ sÿsvÖ ;ãsoÿ mdem hÖVyenÿ dÖve ; ≤vÿsne Ö g;vÿæ )
t;N/Öne iu Mmÿ];v®,; ≤uvû •oÿ ivôê;h;ÿ /ˇÖmnÿpSf⁄rNtImeWÖ tÖe
≤oinÿAt≥ ;ôy>u y;ÿNTv; 10
≤; v;ô˚x;ô m/ÿmu TÖ yiêÿn; sûnU tO ;ÿvtI )
ty;ÿ ≤ÖDiMmÿim=tm( ) ¨ÖpyÖ ;ômgÿhO ItoSyÖiê>y;ÿNTvÖWw tÄe
≤oinôm;R?vIÿ>y;NTv; 11
tMpÖà[ q;ÿ pûvU qR ;ÿ ivôêqÖme q;ÿ JyÖœe t;ÿitMbihÖWR dÿã SvÖivRdmÿ ( )
pÖt[ IôcIônv\ jOû nÿNdohsÖe /uinÿm;ôxÔu yÿNtÖmnûu y;sûu v/ÃsR e )
¨ÖpyÖ ;ômgOhÿ Itoisô x<@;ÿy TvÖWw tÖe ≤oinÿvIôrR t;ÿMp;ôÁpÿm∑O …Ö x<@oÿ
dÖve ;STv;ÿ xu£pô ;Æ p[,yÿ NÖ Tvn;ÿ/∑O ;is 12
sûvu Iroÿ vIôr;Npÿj[ nÖ yÖNprIÿÁiÖ . r;ÖySpoWÿ,e ≤jÿm;nm( )
sÖÔGÖ m;ôno idôv; pÿiO qôVy; xu£ û Æ xû£
u xoÿicW;ô inrÿStÖ… x<@ÿæ
xû£ u Sy;ÿi/ôœ;nÿmis 13
aiCzÿ•Sy te dev som suvû I≤ÃSR y r;ÖySpoWÿSy didôt;rÿæ Sy;m )
41
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 7] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

s; pÿq[ mÖ ; s\S’¡itivôêR v;ÿr;ô s pÿq[ mÖ o v®¡,o imô]oåaÖi¶Æ 14
s pÿq[ mÖ o bOhSÖ pitÿiíikôTv;\StSm;ôåîN{;ÿy sûtu m; jÿhu otÖ Sv;h;ÿ )
tûMO pNtûu ho];ô m?voô ≤;Æ iSvÿ∑;ô ≤;Æ supI[ tÿ ;ô… su¸tÿ ;ô
≤TSv;h;y;ÿ@¶Ö It( 15
aÖyv\ neÖ íoÿdyÖTpOiXnÿg.;ôR JyoitÿjrR ;yûU rjÿso ivôm;nÿe )
îÄmmÖp;ã sÿ©mû e sU≤SRà yÖ ixxu•û ivp[;ÿ mÖit.Iÿ ·rhiNt )
¨ÖpyÖ ;ômgOhÿ Itoisô mk;Ãy≥ Tv; 16
mnoô n ≤eWuû hvÿnWe u itôGm\ivpÖ… xCy;ÿ vnûqu o {vÿNt; )
a; yÆ x≤;ÃiR .StuivnûMO ,oåaÖSy;≈Iÿ,It;ôidxÖ©.ÿSt;vÖWe tÖe ≤oinÿæ
pÖj[ ;Æ p;ôÁpÿm∑O oô mkoÃR dÖve ;STv;ÿ miNqÖp;Æ p[,yÿ NÖ Tvn;ÿ/∑O ;is
17
supû j[Ä ;Æ pÖj[ ;Æ pÿj[ nÖ yÖNprIÿÁiÖ . r;ôySpoWÿ,e Ö ≤jÿm;nm( )
sÖÔGÖ m;ôno idôv; pÿiO qôVy; mÖNqI mÖiNqxoÿicW;ô inrÿStoô mkoÃR
mÖiNqnoÿi/ôœ;nÿmis 18
≤e dÿve ;so idôVyek;ÿdxÖ Sq pÿiO qôVy;m?yek;ÿdxÖ Sq )
aÖPsûiu =toÿ mihônk
w ;ÿdxÖ Sq te dÿve ;so ≤ÖDimômÔÿWu ?vm( 19
¨ÖpyÄ ;ômgOhÿ ItoSy;gÖy[ ,ù oisô Sv;ùgy[ ,… ) p;ôih ≤ÖDMp;ôih
≤ÖDpÿit\iÖ' v„,uSû Tv;imÿiN{Öy,e ÿ p;tûu iv„,ûNu TvMp;ÿÁiÖ . svÿn;in p;ih
20
42
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

somÿæ pvtÖe somÿæ pvtÖSe mw b[˜,ÿ SÖe mw =Ö];y;ôSmw sÿNu vÖte
≤jÿm;n;y pvtåîÖWåËôjRe pÿvteŒÖ åaoWÿ/I>y… pvtÖe
¥;v;ÿpiO qôvI>y;ÿMpvte su.tUû ;yÿ pvteÖ ivêÿ>e ySTv; dÖve >e yÿåEÖW tÖe
≤oinôivRê>eÿ ySTv; devÖ >e yÿæ 21
¨ÖpÖ yÖ ;ômgÿhO ItoÖsIN{;ÿy Tv; bûhO √ÿteÖ vyÿSvtå¨Kq;ôVyù©» ;im )
≤ˇÿåîN{ bûhO √yÖStSmÿw Tv;ô iv„,ÿve TvÖWw tÖe ≤oinÿ®KÄ qe>yÿSTv;
dÖve >e yÿSTv; dev;ôVyù≤\ DÖ Sy;yÿWu e gO;im imô];v®¡,;>y;NTv; 22
imô];v®¡,;>y;NTv; dev;ôVyù≤\ DÖ Sy;yuWÿ e gO;ûmIN{;ÿy Tv;
dev;ôVyù≤\ DÖ Sy;yÿWu e gO;ûmIN{;ôi¶>y;ÿNTv; dev;ôVyù≤\ DÖ Sy;yuWÿ e
gO;ûmIN{;ôv®ÿ,;>y;NTv; dev;ôVyù≤\ DÖ Sy;yÿWu e
gO;ûmIN{;ôbhO SÖ pitÿ>y;NTv; dev;ôVyù≤\ DÖ Sy;yÿWu e
gO;ômIN{;ôiv„,ÿ>u y;NTv; dev;ôVy\≤ù DSy;yÿWu e gO;im 23
mû/U ;Rniÿ NdôvoåaÿriÄ tMpÿiO qôVy; vÿêw ;nÖrmOtû åa;j;ôtmÖi¶m( )
kÖiv˝ sÖm;[ jÖmitÿiqôÔn;ÿn;m;ôs•; p;]ÿÔnyNt dÖve ;Æ 24
¨ÖpyÖ ;ômgOhÿ Itois /ûvu[ oùis
/ûvu[ i=ÿit/ûvRu[ ;,;ÿN/ûvu[ tÖmoCyÿtu ;n;mCyutiÄ =ˇÿmåEÖW tÖe
≤oinÿvêRw ;nÖr;yÿ Tv; )
/ûvu[ N/ûvu[ ,e Ö mnÿs; v;ôc; somÖmvÿny;im )
aq;ÿ nÖåîN{Öåîi√xoÿspÄà;Æ smÿnsÖSkrÿt( 25
≤Stÿe {ÖPs SkNdÿitô ≤Stÿåe aÖ˝xÖ gu ;[ vR Cÿ yuto i/ôW,ÿyo®ÖpSq;ÿt( )
aÖ?vÖ≤oRv;ôR p·rÿ v;ô ≤Æ pÖiv];ôˇNteÿ juhoimô mnÿs;ô vWÿ$’ ( tÄãô
43
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 7] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

Sv;h;ÿ dÖve ;n;ÿmTuû £mÿ,mis 26
p[;,ô ;yÿ me vcoôdR ; vcÃsR e pvSv Vy;ôn;yÿ me vcoôdR ; vcÃsR e
pvSvod;ôn;yÿ me vcoôdR ; vcÃsR e pvSv v;ôce mÿe vcoôdR ; vcÃsR e
pvSvÖ £tûdU =;ÿ>y;Mme vcoôdR ; vcÃsR e pvSvÖ ≈o];ÿy me vcoôdR ;
vcÃsR e pvSvÖ c=u>ÿ y;RMme vcoôdR s*ô vcÃsR e pveq;m;ôTmnÿe me 27
a;ôTmnÿe me vcoôdR ; vcÃsR e pvÖSv*jÿse me vcoôdR ; vcÃsR e pvÖSv;yÿWu e
me vcoôdR ; vcRsà e pvSvÖ ivê;ÿ>yo me pÖj[ ;>yoÿ vcoôdR s*ô vcÃsR e
pveq;m( 28
koÿis ktÖmoùisô kSy;ÿisô ko n;m;ÿis )
≤Syÿ teÖ n;m;mÿNmihô ≤NTv;ô somÖne ;tIÿtpO ;m )
.U.vRu …Ö Svùæ supj[Ö ;Æ pÖj[ ;i.ÿæ Sy;ã sûvu Iroÿ vIôrÆw sûpu oWÖÆ poWw…ÿ
29
¨ÖpyÄ ;ômgÿhO Itoisô m/ÿve Tvopy;ômgÿhO Itoisô m;/ÿv;y
Tvopy;ômgÿhO Itois xû£ u ;yÿ Tvopy;ômgÿhO Itoisô xucyÿ e
Tvopy;ômgOhÿ Itoisô n.ÿse Tvopy;ômgÿhO Itoisô n.ÖSy;ùy
Tvopy;ômgOhÿ ItosIôWe Tvoÿpy;ômgÿhO ItoSyûjU Re Tvoÿpy;ômgÿhO Itoisô
shÿse Tvopy;ômgÿhO Itois shÖSy;ùy Tvopy;ômgÿhO Itoisô tpÿse
Tvopy;ômgÿhO Itois tpÖSy;ùy Tvoÿpy;ômgÿhO ItoSy˝hsSpÄtyÿe Tv;
30
îN{;ÿ¶Iôåa;gÿt˝ sûtu ©Iûi.Rn.R oô vrÿ<e ym( ) aÖSy p;ÿtiN/ôyie Wôt;
)
44
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

¨ÖpyÄ ;ômgOhÿ ItosIN{;ôi¶>y;ÿNTvÖWw tÖe ≤oinÿ·rN{;ôi¶>y;ÿNTv; 31
a; `;ô ≤eåaÖi¶imÿN/Öte Stû,O iNtÿ bÖihRr;ÿnWûu k™ ) ≤eW;ôimN{oô ≤uv;ô
s%;ÿ )
¨ÖpyÄ ;ômgÿhO ItoSy¶IôN{;>y;ÿNTvÖWw tÖe ≤oinÿr¶IôN{;>y;ÿNTv; 32
aom;ÿsíWR,I/Otoô ivêÿe dev;sÖåa;gÿt )
d;ôê;ãsoÿ d;ôxWu æÿ sûtu m( )
¨ÖpyÖ ;ômgOhÿ Itoisô ivêÿ>e ySTv; dÖve >e yÿåEÖW tÖe ≤oinôivRê>eÿ ySTv;
dÖve >e yÿæ 33
ivêeÿ dev;sÖåa;gÿt Í,utû ; mÿåîÄm˝ hvÿm( )
EdMbÖihRinRWIÿdt )
¨ÖpyÄ ;ômgÿhO Itoisô ivêÿ>e ySTv; dÖve >e yÿåEÖW tÖe ≤oinôivRê>eÿ ySTv;
dÖve >e yÿæ 34
îN{ÿ m®TvåîÄh p;ÿihô somÖ≤\ q;ÿ x;≤;ôtR åe aipÿb… sûtu Syÿ )
tvÖ p[,IÿtIô tvÿ xUrÄ xmÖ•R ;ivÿv;siNt kÖvyÿæ suyDÖ ;Æ )
¨ÖpyÄ ;ômgÿhO ItoôsIN{;ÿy Tv; mÖ®TvÿtåEÖW tÖe ≤oinô·rN{;ÿy Tv;
mÖ®Tvÿte 35
mÖ®TvÿNt\vWO .Ö v\ ;ÿv/O ;ônmk¡v;·riNdôVy˝ x;ôsimN{ÿm( )
ivôê;ôs;hÖmvÿseÖ nUtnÿ ;yoôg˝[ sÿhoôd;imôh t˝ ¸ÿvme )
¨ÖpyÄ ;ômgÿhO ItoôsIN{;ÿy Tv; mÖ®TvÿtåEÖW tÖe ≤oinô·rN{;ÿy Tv;
mÖ®Tvÿte )
¨ÖpyÄ ;ômgOhÿ Itois mÖ®t;ôNTv*jÿse 36
45
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 7] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

sÖjoW;ÿåîN{Ö sgÿ,o mÖ®i∫Ö… somÿiMpb vO]hÖ ; xÿrU ivô√;n( )
jÖih x]û1U –\ rpÖ mO/oÿ nudSÖ v;q;.ÿy˚é,iu h ivôêtoÿ n… )
¨ÖpyÄ ;ômgOhÿ ItoôsIN{;ÿy Tv; mÖ®TvÿtåEÖW tÖe ≤oinô·rN{;ÿy Tv;
mÖ®Tvÿte 37
mÖ®Tv;ÿ2–\ åîN{ vOW.Ö o r,;ÿyÖ ipb;ô somÿmnu„vÖ/Mmd;ÿy )
a;isÿçSv jÖ#rÖe m?vÿåËÖimRNTv˝ r;j;ÿisô p[itÿpTsûtu ;n;ÿm( )
¨ÖpyÄ ;ômgÿhO ItoôsIN{;ÿy Tv; mÖ®TvÿtåEÖW tÖe ≤oinô·rN{;ÿy Tv;
mÖ®Tvÿte 38
mÖh;2\–åîN{oÿ nOvû d;cÿWiR ,ôp;[ å¨Öt i√ôbh;ÃåR aimônÆ shoÿi.… )
aÖSmÖ{‰ùGv;vO/e vIô≤;ùyR oô®Æ pûqO Æu su’t¡ … kÖtiRO .ÿ.tRU ( )
¨ÖpyÄ ;ômgÿhO Itois mhÖNe {;yÿ TvÖWw tÖe ≤oinÿmhR NeÖ {;yÿ Tv; 39
mÖh;2\–åîN{oô ≤åaojÿs; pÖjNR yoÿ vOi∑ôm;2\–åîÿv ) Stomÿvw TRÖ sSyÿ
v;vO/e )
¨ÖpyÄ ;ômgÿhO Itois mhÖNe {;yÿ TvÖWw tÖe ≤oinÿmhR NeÖ {;yÿ Tv; 40
¨dûu TyÔ;ôtvedÿ sNdÖve v\ hÿ iNt kÖtÉ vÿæ )
dûx
O e ivê;ÿyÖ sU≤ã
RÄ ô Sv;h;ÿ 41
icô]NdÖve ;n;ômdu gÿ ;ôdnIÿkçô =ÿiu mô]R SyÖ v®¡,Sy;ô¶Æe )
a;p[;ô ¥;v;ÿpiO qôvIåaÖNt·rÿ=˝Ö Ö sU≤åRà a;ôTm; jgÿtStÖSquWíÿ Ö Sv;h;ÿ
42

46
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

a¶Öe nyÿ supû q;ÿ r;ôyåe aÖSm;iNvê;ÿin dev vÖynu ;ÿin ivô√;n( )
≤ûyu oô?yáSm∆ÿ¸u r;ô,menoô .Uiyÿœ;NtÖe nmÿ娷ˇ_\iv/emÖ Sv;h;ÿ 43
aÖy•oÿåaÖi¶vR·rÿvS’,oTvÖyMmO/æÿ pûru åEÿtu p[i.ôNdn( )
aÖyv\ ;j;ÿÔytûu v;jÿs;t;vÖy˝ x]ÿÔU ytûu j˙ÃW≥ ;,… Sv;h;ÿ 44
Âôp,e ÿ vo ÂôpmÖ>y;g;ÿNtûqu o voÿ ivôêvÿde ;ô iv.ÿjtu )
AûtSyÿ pÖq; p[te ÿ cÖN{dÿi=,;Ö ivSvÖ… pXyÖ VyáNt·rÿ=≤\Ö tÿSv
sdÄSywæù 45
b[;˜ô ,Ö mÖ¥ ivÿdye iMptûmO NtÿMpwtmO TÖ ymOiWÿm;WÖyRe ˝ su/û ;tÿdu i=,m( )
aÖSm{;ÿt; dev]Ö ; gÿCzt p[d;ôt;rÄm;ivÿxt 46
aÖ¶yÿe Tv;ô mÁÖv\ ®¡,o dd;tûu soùmtO TÄ vmÿxIôy;yÿdu ;ô]R åEÿi/ô myoô
mÁÿMp[itg[hIô]e ®Ä{;yÿ Tv;ô mÁÖv\ ®ÿ,o dd;tûu soùmtO TÄ vmÿxIy p[;,ô o
d;ô]åEÿi/ô vyoô mÁÿMp[itg[hIô]e bOhSÖ ptÿye Tv;ô mÁÖv\ ®ÿ,o dd;tûu
soùmtO TÄ vmÿxIyÖ TvGd;ô]åEÿi/ô myoô mÁÿMp[itg[hIô]e ≤Öm;yÿ Tv;ô
mÁ\vÖ ®¡,o dd;tûu soùmtO TÄ vmÿxIyÖ hyoÿ d;ô]åEÿi/ô vyoô
mÁÿMp[itg[hIô]e 47
koÿd;ôTkSm;ÿåad;ôTk;moÿd;ôTk;m;ÿy;d;t( )
k;moÿ d;ôt; k;mÿæ p[itg[hIôt; k;mwtÖ ˇÿe 48
îit s¢moå?y;y"

47
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 8] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aq;∑moå?y;y"
¨ÖpyÖ ;ômgÿhO ItoSy;idôTye>yÿSTv; )
iv„,ÿ娮g;yÖWw tÖe somÖSt˝ rÿ=SvÖ m; Tv;ÿ d.n( 1
kÖd; cÖn StÖrIrÿisô neN{ÿ síis d;ôxWu eÿ )
¨poÖp•e u mÿ`vÖN.UyåÄ î•u tÖe d;nÿNdevÖ Syÿ pOCytåa;idôTye>yÿSTv; 2
kÖd; cÖn p[yCuÿ zSyû.u e inp;ÿisô jNmÿnI )
turIÿy;idTyÖ svÿnNtåîiN{Öym;tÿSq;vÖmtO iÿ NdôVy;ùidôTye>yÿSTv; 3
≤ÖDo dÖve ;n;ôMp[Tyÿie t sûªu m;idÿTy;soô .vÿt; mO@yÖ Ntÿæ )
a; voôv;RcIÿ sumiÖ tvÃvR TO y;dÖ˝hÖ oiíô¥;
vÿ·rvoôivˇÖr;sÿd;idôTye>yÿSTv; 4
ivvÿSv•;idTyÖWw tÿe sompIôqStiSmÿNmTSv )
≈dÿSmw nroÖ vcÿse d/;tnÖ ≤d;ÿxIôd;R dMpÿtI v;ômmÿXnutû Æ )
pum;ÿNpû]u o j;ÿyte ivôNdtÖe vSv/;ÿ ivôê;h;ÿrpÄ åEÿ/te gûhO e 5
v;ômmÖ¥ sÿivtv;ômR mûu êo idôvie dÿve v;ômmÖSm>yÿ˝ s;vI… )
v;ômSyÖ ih =yÿSy devÖ .Urreÿ yÄ ; i/ôy; v;ÿm.Ö ;jÿæ Sy;m 6
¨ÖpyÖ ;ômgÿhO Itois s;ivô]oùis cnoô/;íÿnoô/;åaÿisô cnoô miyÿ /eih
)
ijNvÿ ≤ÖDiÔNvÿ ≤ÖDpÿitôM.g;ÿy dÖve ;yÿ Tv; sivô]e 7
48
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

¨ÖpyÖ ;ômgOhÿ Itois sûxu m;ÃiR s supi[ tœ;ôno bûhO dÿ=u ;yÖ nmÿæ )
ivêÿ>e ySTv; dÖve >e yÿåEÖW tÖe ≤oinôivRê>eÿ ySTv; dÖve >e yÿæ 8
¨ÖpyÖ ;ômgOhÿ Itoisô bOhSÖ pitÿstu Sy dev som tÖåîNdoÿ·riN{Öy;vÿt…Ö
pàIÿvtoô g[h;ÿ2–\ åA?y;sm( )
aÖhMpÖrSt;ÿdhÖ mÖvSt;ô¥dÖNt·rÿ=NÖ tdÿu me ipôt;.ÿtU ( )
aÖh˝ sU≤mÃR .u yÖ toÿ ddx;ôhR NdÖve ;n;ÿMprÄm©ëh;ô ≤t( 9
a¶;3–åî pàIÿvNTsÖjdU vReÖ ne Ö Tv∑û;^ somÿiMpbÖ Sv;h;ÿ )
pÖj[ ;pÿitôvWRO ;ÿis retoô/; retoô miyÿ /eih pÖj[ ;pÿtSe tÖe vO„,oÿ retoô/soÿ
retoô/;mÿxIy 10
¨ÖpyÖ ;ômgOhÿ Itoisô h·rÿris h;·ryojÖno h·rÿ>y;NTv; )
h≤oR/Ã ;ônR ; Sqÿ sÖhsoÿm;ôåîN{;ÿy 11
≤Stÿåe aêÖsinÿ.=ÖR o ≤o goôsinôStSyÿ tåîÖ∑yÿjWu Stûtu StoÿmSy
xÖStoKqÖSyopÿÙtÖSyopÿÙto .=y;im 12
dÖve ’¡tSÖ ywnsÿ ovÖyjÿnmis mnû„u yù’tÖSywnsÿ ovÖyjÿnmis
ipôt’O t¡ SÖ ywnsÿ ovÖyjÿnmSy;ôTm’¡tSÖ ywnsÿ ovÖyjÿnmÖSyensÿ åEnsovÖ
yjÿnmis )
≤∞;ôhmenoÿ ivô√;\ík Ö ;rÄ ≤∞;ivÿ√;ôS\ tSyÖ svÖSR ywnsÿ ovÖyjÿnmis
13
s\vcÃsR ;ô pyÿs;ô sNtÖniU .ôrgÿNmihô mnÿs;ô s˝ ixôvne ÿ )
Tv∑;ÿ sûdu ]oô ivdÿ/;tûu r;yonÿmu ;∑Ru tÖNvoá ≤i√ilÿ∑m( 14
49
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 8] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

simÿN{ ,oô mnÿs; neiWô goi.ô… s˝ sû·U ri.ÿm`R vÖNTsã SvÖSTy; )
sMb[˜,ÿ ; dÖve ’¡t≤Ö\ diStô sNdÖve ;n;ÿã sumtÖ * ≤ÖiDy;ÿn;ôãô Sv;h;ÿ
15
s\vcÃsR ;ô pyÿs;ô sNtÖniU .ôrgÿNmihô mnÿs;ô s˝ ixôvne ÿ )
Tv∑;ÿ sûdu ]oô ivdÿ/;tûu r;yonÿmu ;∑Ru tÖNvoá ≤i√ilÿ∑m( 16
/;ôt; r;ôitÆ sÿivôtde ÔÿWu Nt;MpÖj[ ;pÿitinRi/ôp; dÖve oåaÖi¶Æ )
Tv∑;ô iv„,uæÿ p[jÖ y;ÿ s˝rr;Ö,; ≤jÿm;n;yÖ {ivÿ,Nd/;tÖ Sv;h;ÿ
17
sugû ; voÿ dev;ô… sdÿn;åakmÖR ≤åa;ÿjGÖ med˝ svÿnÔuW;ô,;Æ )
.rÿm;,;Ö vhÿm;n; hÖvIã„yÖSme /ÿˇ vsvoô vsÿiU nô Sv;h;ÿ 18
≤;\2–åa;vÿhå¨xÖto devÿ dÖveÖ ;\St;Np[re yÿ Ö Sveåaÿ¶e sÖ/Sqÿe )
jÖi=ôv;ãsÿæ pipôv;ãsÿíÖ ivêesÏÿu mÖ ã R SvÖr;itÿœtÖ ;nûu Sv;h;ÿ
19
vÖy˝ ih Tv;ÿ p[yiÖ t ≤ÖDåe aÖiSm•¶Öe hot;ÿrmÄ vÿ,O ImhIôh )
A/ÿgy;ôåA/ÿgtûu ;xÿimœ;… p[j;ônNyÖDmupÿ y;ih ivô√;NTSv;h;ÿ 20
dev;ÿ g;tuivdo g;ôti\u vôÊv; g;ôtiu mÿt )
mnÿsSptåîÖmNdÿve ≤ÖDã Sv;h;ô v;tÿe /;… 21
≤Dÿ ≤ÖD©ÿCz ≤ÖDpÿit©CzÖ Sv;\≤oinÿ©CzÖ Sv;h;ÿ )
50
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

EÖW tÿe ≤ÖDo ≤ÿDpte sÖhsÿˇU _v;kÖ… svÃvR IrÄStÔuWÿ SvÖ Sv;h;ÿ 22
m;ihÿ.mRUû ;R pOd;ÿk…⁄ ) ¨Ö®˝ ih r;j;ô v®ÿ,íÖk;rÖ sU≤;Ryà Ö
pNq;ômNvÿte vÖ ;å¨ÿ )
aÖpdÖe p;d;ô p[itÿ/;tvek®Öt;pÿvˇÖ _; ˙ÿdy;ôiv/ÿiít( )
nmoô v®ÿ,;y;ôi.iœÿtoô v®ÿ,SyÖ p;xÿæ 23
aÖ¶re nIÿkmÖpåa;ivÿvx e ;ôp;•p;ÿTp[itôr=ÿ•sû≤u mRù ( )
dmÿde me sÖim/\≤à +y¶Öe p[itÿ te ijô◊; `ûtO mu∞rÿ <yÖTSv;h;ÿ 24
sÖm{uû e tÖe ˙dÿymÖPSváNtÆ sNTv;ÿ ivxÖNTvoWÿ/I®Öt;pÿæ )
≤ÖDSyÿ Tv; ≤Dpte sûˇU _oˇ_*ÿ nmov;ôkÉ ivÿ/me Ö ≤TSv;h;ÿ 25
devIÿr;påEÖW voô g.RSÖ t˝ supI[ tÿ ˝Ö Ö su.tOÿ iMb.Ot )
devÿ somÖWw tÿe loôkStiSmôHzçÖ v+vÖ p·rÿ c v+v 26
avÿ.Ã qO incuMpu, ince®Ö rÿis incuMpû,u Æ )
avÿ dÖve dw vReÖ ’¡tmÖ ne oÿy;isWÖmvÖ mTyÖmRw TR yR’
à tMpu®rÖ ;V,oÿ dev
·rÖWSp;ÿih ) dÖve ;n;ÿã sÖimdÿis 27
Ejÿtuû dxÿm;Syoô g.oÃR jÖr;yÿ,u ; sÖh )
≤q;ôyv\ ;ôyru je iÿ tô ≤q;ÿ smû{u åEjÿit )
EÖv;yNdxÿm;Syoôåaßÿ∆rÖ ;yÿ,u ; sÖh 28
≤Sywÿ te ≤ÖiDyoô g.oôR ≤SyÖw ≤oinÿihRr<Ä yyIÿ )
a©;ûNyÓÿtu ;ô ≤SyÖ tMm;ô]; smÿjIgmÖãô Sv;h;ÿ 29
51
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 8] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

pu®û dÄ SÖ mo ivWÿÂ
u pÖåîNdÿru NÄ tmRià hôm;nÿm;nÔÖ /Irÿæ )
Ek¡pdIiN√ôpdIÿiN]ôpdIôçtÿ„u pdImÖ∑;pÿdIôM.uvnÖ ;nÿu p[qNt;Öãô Sv;h;ÿ
30
m®ÿtoô ≤SyÖ ih =yÿe p;ôq; idôvo ivÿmhs… )
s sÿgu oôp;tÿmoô jnÿæ 31
mÖhI ¥*Æ pÿiO qôvI cÿ nåîm\≤DÖ iMmÿim=t;m( )
ipôptOû ;•oô .rIÿmi.… 32
a;itÿœ vO]hÖnq[ ≤Ã\ ˇûu _; tÖe b[˜,ÿ ;Ö hrIÿ )
aÖv;ôcR InÖ˝Ö su tÖe mnoô g[;v;ÿ ’,otu vÖ¶nu ;ÿ )
¨ÖpyÖ ;ômgÿhO ItoôsIN{;ÿy Tv; Wo@ÖixnÿåEÖW tÖe ≤oinô·rN{;ÿy Tv;
Wo@Öixnÿe 33
≤û+u v; ih kôiÉ xn;ô hrIÖ vOW,ÿ ; k+yÖp;[ )
aq;ÿ nåîN{ somp; igôr;mup≈ÿ iu tçr )
¨ÖpyÖ ;ômgOhÿ ItoôsIN{;ÿy Tv; Wo@ÖixnÿåEÖW tÖe ≤oinô·rN{;ÿy Tv;
Wo@Öixnÿe 34
îN{ÖimırIÿ vhÖtopÿi[ t/O∑xvsm( ) AWIÿ,;ç Stutû I®pÿ ≤ÖDçÖ
m;nÿWu ;,;m( ) ¨ÖpyÖ ;ômgOhÿ ItoôsIN{;ÿy Tv; Wo@ÖixnÿåEÖW tÖe
≤oinô·rN{;ÿy Tv; Wo@Öixnÿe 35
≤Sm;ô• j;ôtÆ proÿåaÖNyoåaiStô ≤åa;ÿivôvx
e Ö .uvnÿ ;inô ivê;ÿ )
52
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

pÖj[ ;pÿit… pÖj[ y;ÿ s˝rr;Ö,S]Ii,ô JyotIÿãiW scteÖ s Woÿ@x
Ö I 36
îN{ÿí sÖm;[ @±v®ÿ,íÖ r;j;ô t* tÿe .Ö=çÿ£tûru g[åÿ EÖtm( )
tyoÿrhÄ mnÿu .Ö=M.ÿ=y;imô v;GdÖve I jÿWu ;ô,; somÿSy tOPytu sÖh
p[;,ô ne Ö Sv;h;ÿ 37
a¶eÖ pvÿSvÖ Svp;ÿåaÖSme vcRæà sûvu I≤ÃmR ( )
d/ÿ{iÖ yMmiyô poWÿm( )
¨ÖpyÖ ;ômgÿhO ItoSyÖ¶yÿe Tv;ô vcÃsR åEÖW tÖe ≤oinÿr¶Ä yÿe Tv;ô vcÃsR e )
a¶ÿe vcRiSvÖNvcRSÃ v;ôS\ TvNdÖve „e visô vcRSÃ v;nÖhMmÿn„uû yùWe u .Uy;sm(
38
¨Ö·ˇœÖ•ojÿs; sÖh pIôTvI ixpÿåe[ avepy… )
somÿimN{ cÖmsU tuû m( )
¨ÖpyÖ ;ômgÿhO ItoôsIN{;ÿyÖ Tv*jÿsåEÖW tÖe ≤oinô·rN{;ÿyÖ Tv*jÿse )
îN{*ÿijôœ*ijÿœSÖ TvNdÖve „e vSyoijÿœoôhMmÿn„uû yùWe u .Uy;sm( 39
adO≈ÿ mSy kÖtÉ voô iv rÄXmyoô jn;ô2–\ åanÿu )
.[;jÿNtoåaÖ¶yoÿ ≤q; )
¨ÖpyÖ ;ômgOhÿ Itoisô sU≤;ÃyR Tv; .[;jô ;yÖWw tÖe ≤oinô… sU≤;ÃyR Tv;
.[;jô ;yÿ )
sU≤Rà .[;ijœÖ .[;ijÿœSÖ TvNdÖve „e visô .[;ijÿœoôhMmÿn„uû yùWe u .Uy;sm(
40
¨dûu TyÔ;ôtvedÿ sNdÖve v\ hÿ iNt kÉtô vÿæ )
dOx
û e ivê;ÿyÖ sU≤mRÃ ( )
53
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 8] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

¨ÖpyÖ ;ômgOhÿ Itoisô sU≤;ÃyR Tv; .[;jô ;yÖWw tÖe ≤oinô… sU≤;ÃyR Tv;
.[;jô ;yÿ 41
a;ijÿ`[ kÖlxÿMmÖÁ; Tv;ÿ ivxÖiNTvNdÿv… )
pun ÿ jÖ ;R invÿtSR vÖ s; nÿæ sÖhßÿN/u+voô®/;ÿr;ô pyÿSvtIô
punmÖ ;Rivÿxt;{ÖiyÆ 42
î@ºÖ rNtôe hVyÖe k;MyÖe cN{Öe JyoteidÿitÖ srÿSvitô mihô iv≈ÿiu t )
EÖt; tÿåe afl‰Öe n;m;ÿin dÖve >e yoÿ m; sû’
u tÿMb[tU ;t( 43
iv nÿåîN{Ö mO/oÿ jih nIôc; ≤ÿCz pOtNyÖtÆ )
≤oåaÖSm;2\–åaÿi.ôd;sÖTy/ÿr©my;ô tmÿæ )
¨ÖpyÖ ;ômgOhÿ ItoÖsIN{;ÿy Tv; ivôm/O åÿ EÖW tÖe ≤oinô·rN{;ÿy Tv; ivôm/O eÿ
44
v;ôcSpit\ià vôêk¡m;R,mûtU yÿe mnoôjvu vÖ\ ;jÿåe aÖ¥; ¸ÿvme )
s noô ivê;ÿinô hvÿn;in joWi√ÖêxÿM.ûrU vÿse s;ô/k u m¡ ;R )
¨ÖpyÖ ;ômgOhÿ ItoôsIN{;ÿy Tv; ivôêk¡m,R åEÖW teÖ ≤oinô·rN{;ÿy Tv;
ivôêk¡m,R e 45
ivêÿkmRNhÖivW;ô v/ÃnR ne ];ôt;rÄimN{ÿm’,orvÖ?ym( )
tSmÖw ivxÖ… smÿnmNt pûvU IRryÄ mûgu o[ ivôhVyoô ≤q;sÿt( )
¨ÖpyÖ ;ômgOhÿ ItoôsIN{;ÿy Tv; ivôêk¡m,R åEÖW tÖe ≤oinô·rN{;ÿy Tv;
ivôêk¡m,R e 46
¨ÖpyÖ ;ômgÿhO ItoSyÖ¶yÿe Tv; g;yÖ]CzÿNds©»;ômIN{;ÿy Tv;
i]ô∑Pu zÿNds©»;imô ivêÿ>e ySTv; dÖve >e yoô
54
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

jgÿCzNds©»;Mynû∑u ¢u ieÿ .gÖrÆ 47
v[x
e Iÿn;NTv;ô pTmÖ•;/ÿnU oim k⁄knûU n;ÿn;NTv;ô pTmÖ•;/ÿnU oim
.ÖNdn;ÿn;NTv;ô pTmÖ•;/ÿnU oim mÖidNtÿm;n;NTv;ô pTmÖ•;/ÿnU oim
mÖ/Nu tÿm;n;NTv;ô pTmÖ•;/ÿnU oim xû£u NTv;ÿ xû£
u åa;/ÿnU oôMyˆoÿ Âôpe
sU≤SRÃ y rÄiXmWÿu 48
kÖk.⁄û ˝ Âôpv\ WOÿ .Ö Syÿ rocte bûhO Czû£
⁄ Æ xû£
u Syÿ puroôg;Æ somÖ…
somÿSy puroôg;Æ )
≤ˇÿe soôm;d;ÿ>yÖ•;mÖ j;gÿiO vô tSmÿw Tv; gO;imô tSmÿw te somÖ
som;ÿyÖ Sv;h;ÿ 49
¨ÖixKTvNdÿve som;ô¶Æe ipÖy[ Mp;qopIÿih vÖxI TvNdÿve soômNe {ÿSy
ipôy[ Mp;qopIÿÁSÖ mTsÿ%;ô TvNdÿve somÖ
ivêÿWe ;NdÖve ;n;ÿiMpÖy[ Mp;qopIÿih 50
îÖh ritÿ·rôh rÿm?vimôh /Oitÿ·rÖh Sv/ÿiO tô… Sv;h;ÿ )
¨ÖpÖ sÖ jûO N/Ö®,ÿMm;ô]e /Ö®,oÿ m;ôtrÖN/yÿn( )
r;ÖySpoWÿmSÖ m;sÿu dI/rÄTSv;h;ÿ 51
sÖ]SyÖåAiıÿrSÄ ygÿNmÖ JyoitÿrmÖ tO ;ÿåa.Um )
idvÿMpOiqôVy;åa?y;®ÿh;ôm;ivÿd;m dÖve ;NTSvôJyoRitÿæ 52
≤uvû NtimÿN{;pvRt; puroôy/u ;ô ≤o nÿæ pOtNÖ y;dpÖ tNtÖimıÿtvÖ\ jÿ,e[ Ö
tNtÖimıÿtm( )
dûrU e cÖˇ;yÿ CzNTsÖÌhÿn≤Ö\ idnÿ=t( )
55
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 8] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aÖSm;kô˝Ö x]ûNU p·rÿ xUr ivôêtoÿ dÖm;R dÿWIR∑ ivôêtÿæ )
.U.vRu …Ö Svùæ supj[Ö ;Æ pÖj[ ;i.ÿæ Sy;m sûvu Ir;ÿ vIôrÆw supû oW;ô… poWÿ…w
53
pÖrmÄ œeÖ ‰ái./Iÿt… pÖj[ ;pÿitv;ôiR c Vy;˙ÿt;y;ômN/oôåaCzÿtπ …
sivôt; sÖNy;\ivôêk¡m;R dIô=;y;ÿMpûWU ; soÿm£ Ö yÿ<y;ôimN{ÿí 54
îN{ÿí mÖ®tÿí £Öy;yoôpoiTqÖtosÿru … pÖ<ym;ÿno imô]Æ £°ôto iv„,ÿæu
ixipivô∑åËôr;v;sÿ•oô iv„,ÿnu rRÖ iN/ÿW… p[oÁô m;ÿ,…Ö somÿæ 55
p[oÁô m;ÿ,…Ö somÖåa;gÿtoô v®ÿ,åa;sÖN¥;m;sÿ•oôi¶r;¶Iÿ/å[Ö îN{oÿ
hivô/;Rnqe vÿ oRp;viÓôym;ÿ,oÖ ivêeÿ devÖ ;Æ 56
ivêeÿ dÖve ;åaÖ˝xÖ Wu uû Nyù¢u oô iv„,ÿru ;p[ItÖp;åa;ÿPy;ô˛≤m;ÿno ≤ÖmÆ
sûyU m;ÿnoô iv„,ÿæu siM.ôy[ m;ÿ,o v;ôyÆu pûyU m;ÿn… xu£ û Æ pûtU Æ
xu£ û Æ =Iÿr≈Ä ImÖNR qI sÿˇ_û ≈⁄ IivRêÿe dÖve ;Æ 57
ivêeÿ dÖve ;íÿmsÖ We •U Iôtosûhu oRm;ôyo¥ÿto ®Ö{o Ùûym;ÿnoô v;toô>y;vÿˇO o
nûcO =;ô… p[itÿ:y;to .Ö=o .Ö+ym;ÿ,… ipôtroÿ n;r;xÖ˝sÖ ;Æ sÖ•Æ
isN/ÿæu 58
sÖ•Æ isN/ÿru v.ûqO ;yo¥ÿt… smu{û où>yviÓôym;ÿ,… silôlÆ
p[Plÿtu oô
≤yoôrojÿs; Ski.ôt; rj;ÿãis vIô≤iReù .vIôrR tÿm;ô xivÿœ; )
≤; pTyÿte åeÖ apÿt[ It;ô shoÿi.ôivR„,ÿåU agÖNv®ÿ,; pûvU ÙR tÿ * 59
56
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

devÖ ;iNdvÿmgNyÖDSttoÿ m;ô {ivÿ,m∑u mnû„u y;ùnNÖ t·rÿ=mgNyÖDSttoÿ
m;ô {ivÿ,m∑u ipôtNø pÿiO qôvImÿgNyÖDSttoÿ m;ô {ivÿ,m∑uû ≤˚çÿ
loôkmgÿNyÖDSttoÿ me .Ö{mÿ.tU ( 60
ctÿiu S]˝xÖˇNtÿvoô ≤e ivÿtiàÖre ≤åîÄm≤\ DÖ ã Svô/y;ô ddÿNte )
teW;ÿiHzô•˝ sMvÖte ∂ÿ/;imô Sv;h;ÿ `ÖmoRåaPyetÿ u dÖve ;n( 61
≤ÖDSyô dohoô ivtÿt… pu®]Ö ; soåaÿ∑/Ö ; idvÿmNÖ v;tÿt;n )
s ≤ÿD /u+vÖ mihÿ me p[jÖ y;ÿã r;ÖySpoW\iÖ vêÖm;yÿru xIyÖ Sv;h;ÿ
62
a;pÿvSvô ihrÿ<yvÖdêÿvTsom vIôrvÿt( )
v;jÖ©omÿNtm;.ÿrÄ Sv;h;ÿ 63
îTy∑moå?y;y"

57
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 9] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aq nvmoå?y;y"
devÿ sivtÖ… p[svuÿ ≤ÄDMp[svuÿ ≤ÄDpÿitôM.g;ÿy )
idôVyo gÿN/ÖvÆR k¡tÉ pÄ ÆU kÉt•ÿ … pun;tu v;ôcSpitôv;Rj•ÿ … Svdtûu
Sv;h;ÿ 1
/[vûu sÖ dÿNTv; nûWO dÿMmnÄ…sdÿmpu y;ômgÿhO ItoôsIN{;ÿy Tv;ô
ju∑©ÿ » ;MyÖWe tÖe ≤oinô·rN{;ÿy Tv;ô ju∑tÿ mm( )
aÖPsuWû dÿNTv; `OtsÄ d\VÃ yomÖsdÿmpu y;ômgÿhO ItoôsIN{;ÿy Tv;ô
ju∑©ÿ » ;MyÖWe teÄ ≤oinÖ·rN{;ÿy Tv;ô ju∑tÿ mm( )
pOiû qôivsdÿNTv;Nt·r=ÖsdÿiNdivôsdÿNdevsÖ dÿ•;kÖsdÿmpu y;ômgÿhO Itoô
sIN{;ÿy Tv;ô ju∑©ÿ » ;MyÖWe tÖe ≤oinô·rN{;ÿy Tv;ô ju∑tÿ mm( 2
aÖp;ã rsÖm√u yÿ sÖ˝Ö sU≤ReÄ sNtÿ˝ sÖm;ihÿtm( )
aÖp;ã rsÿSyÖ ≤o rsÖSt\voÿ gO;MyuˇmÖ mÿpu y;ômgÿhO ItoôsIN{;ÿy Tv;ô
ju∑©ÿ » ;MyÖWe tÖe ≤oinô·rN{;ÿy Tv;ô ju∑tÿ mm( 3
g[h;ÿåËj;R¸tyoô VyNtoô ivp[;yÿ mÖitm( )
teW;\iô vixÿip[y;,;\voôhimWÖmjU ˝RÖ Ö smÿg.[ mupy;ômgOhÿ ItoôsIN{;ÿy Tv;ô
ju∑©ÿ » ;MyÖWe tÖe ≤oinô·rN{;ÿy Tv;ô ju∑tÿ mm( )
sÖMpOc*ÿ SqÖ… sMm;ÿ .Ö{,e ÿ pO¤i\ vôpcO *ÿ Sqoô iv m;ÿ p;ôPmn;ÿ pO¤m(
4
îN{ÿSyÖ vj[oiÿ s v;jÖs;STvy;ôyv\ ;jÿ˝ set( )
v;jÿSyÖ nu pÿs[ vÖ e m;ôtrÿMmÖhImidÿitô•;mÖ vcÿs; kr;mhe )
≤Sy;ÿimôdi\ vêÖM.uvnÿ m;ivôvx e Ö tSy;ÿ•o dÖve Æ sÿivôt; /mÃR s;ivWt(
58
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

5
aÖPSváNtrÄmtO mÿ PÖ su .ÿWe jÖ mÖp;mûtu p[xiÿ Stô„vê;ô .vÿt v;ôijnÿæ )
devIÿr;poô ≤o vÿåËÖimRÆ p[tiUÿ tR… kÖkN⁄ m;ÿNv;jÖs;Sten;ôyv\ ;jÿ˝ set(
6
v;toÿ v;ô mnoÿ v; gN/Öv;RÆ sÖ¢ivÿ˝xit… )
teåag[êe mÿ yuÔS\Ö teåaÿiSmÔÖvm;dÿ/…u 7
v;tÿr˝h; .v v;ijNyûJu ym;ÿnåÖ îN{ÿSyevÖ di=ÿ,… i≈ôyiw /ÿ )
≤ûÔu Ntÿu Tv; mÖ®toÿ ivôêvÿde sÖåa; tÖe Tv∑;ÿ pÖTsu jÖvNdÿ/;tu 8
jÖvo ≤Steÿ v;ijôi•ihÿtoô guh;ô ≤Æ Xyône e prIÿˇoôåacÿr∞Ö v;tÿe )
tenÿ no v;ijôNblÿv;ôNblenÿ v;jÖij∞Ö .vÖ smÿne c p;riyô„,uÆ)
v;ijÿno v;jijtoô v;jÿ˝ s·rÖ„yNtoô bOhSÖ ptÿ.e ;ôgR mvÿij`[t 9
devÖ Sy;ôh˝ sÿivôtÆu sÖve sÖTysÿvsoô bOhSÖ ptÿ®e ˇÖm•;k¡˝ ®heym( )
devÖ Sy;ôh˝ sÿivôtÆu sÖve sÖTysÿvsåîN{ÿSyoˇÖm•;k¡˝ ®heym( )
dÖve Sy;ôh˝ sÿivôtÆu sÖve sÖTypÿs[ vsoô bOhSÖ ptÿ®e ˇÖm•;k¡m®hm( )
dÖve Sy;ôh˝ sÿivôtÆu sÖve sÖTypÿs[ vsÖåîN{ÿSyoˇÖm•;k¡m®hm( 10
bOhSÿ ptÖe v;jÿÔyÖ bOhSÖ ptÿyeÖ v;c\và dtÖ bOhSÖ pit\vô ;jÿÔ;pyt )
îN{Ö v;jÿÔyÖ Ne {;ÿyÖ v;c\và dÖtNe {\vÖ ;jÿÔ;pyt 11
EÖW; vÖ… s; sÖTy; s\vÖ ;gÿ.¥Uû y;ô bOhSÖ pit\vô ;jÖmjIÿjpÖt;jIÿjptÖ
bOhSÖ pit\vÖ ;j\vÖ nÿSptyoô ivmÿCu y?vm( )
59
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 9] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

EÖW; vÖ… s; sÖTy;
s\vÖ ;gÿ.¥Uû yeN{\vÖ ;jÖmjIÿjpÖt;jIÿjpÖtNe {\vÖ ;j\vÖ nÿSptyoô
ivmÿCu y?vm( 12
devÖ Sy;ôh˝ sÿivôtÆu sÖve sÖTypÿs[ vsoô bOhSÖ ptÿve ;RjiÖ jtoô
v;jÿÔWe m( )
v;ijÿno v;jijôto?vÿn Sk>nûvu Ntoô ≤ojÿn;ô imm;ÿn;ô… k;œ;ÿ©Czt
13
EÖW Sy v;ôjI i=ÿpiÖ ,Ntÿru <yit g[Ivô ;y;ÿMbÖıoåaÿipkÖ=åa;ôsinÿ
)
£tuNÿ di/ô£;åanÿu sÖ˝sÖ inÿ„ydTpÖq;m˚;ûãSô yNv;ôpnIÿf,ÖTSv;h;ÿ
14
¨Öt Sm;ÿSyô {vÿtStur<yÖtÆ pÖ,•R vernÿvu ;it p[giÖ /Rnæÿ )
XyÖne Syÿve Ö /[jtÿ oåa˚ÖsMp·rÿ di/ô£;V,ÿæ sÖhoj;R t·rÿ]tÖ… Sv;h;ÿ
15
x•oÿ .vNtu v;ôijnoô hvÿWe u dÖve t;ÿt; imôt{ÿv… Svôk;‹Æ )
jÖM.yÖNtoihôv\ k
O ˝Ö Ö r=;ÿãisô snÿMe yÖSm¥ÿyu vÖ•mIÿv;… 16
te noôåavÃNR to hvnÖ≈tu oô hv\iÖ vêÿe Í<vNtu v;ôijnoÿ imôt{ÿv… )
sÖhßÖ sÖ ; mÖ/e s;ÿt; sinÖ„yvoÿ mÖho ≤e /nÿ˝ simôqWe uÿ ji.ôr[ e 17
v;jÿve ;jevt v;ijno noÖ /nÿWe u ivp[;åamOt;åAtD;… )
aÖSy m?vÿæ ipbt m;ôdyÿ?vNtû¢O ; ≤;ÿt pÖiqi.ÿdvRe yÖ ;nÿ…w 18
60
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

a; m;ô v;jÿSy p[svÖ o jÿgMy;ôdme e ¥;v;ÿpiO qôvI ivôê¡pe )
a; m;ÿ gNt;iMpôtr;ÿ m;ôtr;ô c; m;ô somoÿåamOtTÖ venÿ gMy;t( )
v;ijÿno v;jijtoô v;jÿ˝ ssûvO ;ãsoô bOhSÖ pte.ÿ ;Rgô mvÿij`[t
inmOj;ôn;Æ 19
a;ôpyÖe Sv;h;ÿ Sv;ôpyeÖ Sv;h;ÿipôj;yÖ Sv;h;ô £tÿveÖ Sv;h;ô vsÿvÖe
Sv;h;ÿhpÖ tR yÿ eÖ Sv;h;ˆÿe mûGu /;yÖ Sv;h;ÿ muGû /;yÿ vwn˝ixôn;yÖ
Sv;h;ÿ ivnÖ˝iÖ xnÿåa;NTy;yÖn;yÖ Sv;h;NTy;ÿy .*vÖn;yÖ Sv;h;ô
.uvnÿ Syô ptÿyeÖ Sv;h;i/ÿptyÖe Sv;h;ÿ 20
a;yÿ≤u DRÖ ne ÿ kLpt;Mp[;,ô o ≤ÖDne ÿ kLpt;ôç=ÿ≤u DRÖ ne ÿ kLpt;ôãô
≈o]\≤à DÖ ne ÿ kLpt;MpûœO ≤\ DÖ ne ÿ kLpt;\≤DÖ o ≤ÖDne ÿ kLpt;m( )
p[jÖ ;pÿt…e pÖj[ ;åaÿ.mU Ö SvùdvRe ;åagNm;ômtO ;ÿåa.Um 21
aÖSme voÿåaiSTviN{ôymÖSme nûMO ,mûtu £tÿru SÄ me vc;Ãã ‹ is sNtu v…
)
nmoÿ m;ô]e pÿiO qôVyw nmoÿ m;ô]e pÿiO qôVy;åîÖyNtÖe r;@(
yôNt;isô ≤mÿno /ûvu[ oùis /Ö®,ÿæ ) ’û„yw Tv;ô =em;ÿy Tv; rIJ≤w
Tv;ô poW;ÿy Tv; 22
v;jÿSyôme Mpÿs[ vÖ Æ sÿWu vuû ge e[Ö somÖ˝Ö r;j;ÿnmÖ oWÿ/I„vÖPsu )
t;åaÖSm>yÖMm/ÿmu tI.RvNtu vÖy˝ r;ô∑e^ j;ÿgyO ;m pûru oihÿt;ô… Sv;h;ÿ
23
v;jÿSyemô ;Mpÿs[ vÖ Æ ixÿi≈yÖe idvÿimôm; cÖ ivê;ô .uvnÿ ;in sÖm;[ $( )
61
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 9] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aidÿTsNtNd;pyit p[j;ônNs noÿ rÄiy˝ svÃvR IrÄi•yÿCztûu Sv;h;ÿ
24
v;jÿSyô nu pÿs[ vÖ åa;bÿ.vU meÖ ; cÖ ivê;ô .uvnÿ ;in sÖvtR æÿ )
snÿie mô r;j;ô p·rÿy;it ivô√;NpÖj[ ;Mpui∑\và /Ö yR mÿ ;noåaÖSme Sv;h;ÿ
25
somÖ˝Ö r;j;ÿnmÖ vÿsieÖ ¶mÖNv;rÿ.;mhe ) a;ôidôTy;iNv„,u˝û Ö
sU≤MÃR bÖ˜[ ;,ÿçÖ bOhSÖ pitôãô Sv;h;ÿ 26
aÖ≤mRÖ ,ÖMbOhSÖ pitôimN{ôNd;n;ÿy cody )
v;c\iÖ v„,u˝û Ö srÿSvtIã sivôt;rÿç v;ôijnÖã Sv;h;ÿ 27
a¶Öåe aCz;ÿ vdÖhe nÖ… p[itÿ n… sûmu n;ÿ .v )
p[ noÿ ≤Cz shßijôÊv˝ ih /ÿndÖ ;åaisô Sv;h;ÿ 28
p[ noÿ ≤CzTv≤ÖmR ; p[ pUWû ; p[ bOhSÖ pitÿæ )
p[ v;GdÖve I dÿd;tu nÖ… Sv;h;ÿ 29
devÖ Syÿ Tv; sivôtÆu pÿs[ vÖ ieá ênoÿb;ô¸R >y;ÿMpû„U ,o hSt;ÿ>y;m( )
srÿSvTyw v;ôco ≤ÖNtu≤iRÖ N]yÿe d/;imô bOhSÖ ptÿÇe ;û
s;m[;Jÿ yen;ôi.iWÿç;Mys* 30
aÖi¶rek;ÿ=re, p[;,ô mudjÿ yÖˇmu∆Weÿ mÖiên*ô √‰ù=re, i√ôpdoÿ
mnû„u y;ándu jÿ yt;ôNt;nu∆Weÿ i\Ö v„,uSû }yù=re,Ö ]I\Lloôk;nudjÿ yÖˇ;nu∆Weÿ ˝Ö Ö
somÖíturÿ =re,Ö ctÿ„u pd… pÖxnU du jÿ yÖˇ;nu∆Weÿ MpUWû ; pç;ÿ=re, 31
62
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

pUWû ; pç;ÿ=re,Ö pçÖ idxÖå¨dÿjyÖˇ;å¨∆ÿWe ˝ sivôt; W@ÿ=re,Ö
W@ûté nU du jÿ yÖˇ;nu∆Weÿ MmÖ®tÿæ sÖ¢;=ÿr,e sÖ¢
g[;Mô y;NpÖxnU du jÿ yÖS\ t;nu∆Weÿ MÖ bOhSÖ pitÿr∑Ä ;=ÿr,e
g;yÖ]Imudjÿ yÖˇ;mu∆Weÿ iMmÖ]o nv;ÿ=re, 32
imô]o nv;ÿ=re, i]ôvtO ã Ö ô StomÖmdu jÿ yÖˇmu∆Wÿe vÖ\ ®ÿ,oô dx;ÿ=re,
ivôr;jÖmdu jÿ yÖˇ;mu∆Weÿ iÖ mN{ÖåEk;ÿdx;=re,
i]ô∑.ë mÖ du jÿ yÖˇ;mu∆Weÿ iÖ\ vêÿe dÖve ; √;dÿx;=re,Ö
jgÿtIômdu jÿ yÖS\ t;mu∆Weÿ vÖ\ sÿvSÖ ]yoÿdx;=re, 33
vsÿvSÖ ]yoÿdx;=re, ]yodÖxã StomÖmdu jÿ yÖS\ tmu∆Weÿ ˝
®Ö{;ítÿdu xR ;=re, ctudx RÖ ã StomÖmdu jÿ yÖS\ tmu∆Weÿ m;idôTy;Æ
pçÿdx;=re, pçdÖxã StomÖmdu jÿ yÖS\ tmu∆Weÿ mÖ idÿitô… Wo@ÿx;=re,
Wo@Öxã StomÖmdu jÿ yÖˇmu∆Weÿ MpÖj[ ;pÿit… sÖ¢dÿx;=re, s¢dÖxã
StomÖmdu jÿ yÖˇmu∆Weÿ m( 34
EÖW tÿe inA≥te .;ôgStÔÿWu Svô Sv;h;ôi¶ne]ÿ >e yo dÖve >e yÿæ pur…Ä sŒÖ…
Sv;h;ÿ
≤Ömnÿ]e >e yo dÖve >e yoÿ di=,;ôsŒÖ… Sv;h;ÿ ivôêdÿve ne]>e yo dÖve >e yÿæ
pí;ôTsŒÖ… Sv;h;ÿ imô];v®ÿ,ne]>e yo v; mÖ®•ÿ]e >e yo v;
dÖve >e yÿå¨ˇr;ÖsŒÖ… Sv;h;ô somÿn]e >e yo dÖve >e yÿå¨p·rôsŒoô
duvSÿ vŒÖ… Sv;h;ÿ 35
≤e dÖve ;åaÖi¶nÿ]e ;… pur"Ä sdÖSte>yÖ… Sv;h;ô ≤e dÖve ; ≤Ömnÿ]e ;
di=,;ôsdÖSte>yÖ… Sv;h;ô ≤e dÖve ; ivôêdÿve ne];… pí;ôTsdÖSte>yÖ…
63
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 9] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

Sv;h;ô ≤e dÖve ; imô];v®ÿ,ne]; v; mÖ®•ÿ]e ; voˇr;ÖsdÖSte>yÖ…
Sv;h;ô ≤e dÖve ;Æ somÿn]e ;å¨p·rÖsdoô duvSÿ vNtÖSte>yÖ… Sv;h;ÿ 36
a¶eÖ shÿSvô pOtnÿ ;åaÖi.m;ÿtIôrp;ÿSy )
dû∑u rÄStrÄ•r;ÿtIôvcR oÃ/R ; ≤ÖDv;ÿhis 37
devÖ Syÿ Tv; sivôtÆu pÿs[ vÖ ieá ênoÿb;ô¸R >y;ÿMpû„U ,o hSt;ÿ>y;m( )
¨Öp;ôãx ô ovIô≤R ,Reù juhoim hÖt˝ r=Ö… Sv;h;ô r=ÿs;NTv;
vÖ/;y;vÿi/„mÖ r=ovÿi/„m;ômmu sÖ * hÖtÆ 38
sÖivôt; Tv;ÿ sÖv;n;ÿã suvt;mÖi¶gûhRO pÿtIn;ôãô somoô vnÖSptIÿn;m(
)
bOhSÖ pitÿv;ôcR åîN{oô Jywœ‰;ÿy ®Ö{Æ pÖx>u yoÿ imô]Æ sÖTyo v®ÿ,oô
/mÃpR tIn;m( 39
îÖmNdÿve ;åasupàÖ ˝ sÿvu ?vMmhÖte =Ö];yÿ mhÖte Jywœ‰;ÿy mhÖte
j;nÿr;Jy;ôyNe {ÿSyeiN{ôy;yÿ )
îÖmmÖm„u yÿ pû]u mÖm„u yÿw pu]û mÖSyw ivôxåEÖW voÿmIô r;j;ô
somoôSm;k¡Mb[;˜Ö,;n;ôãô r;j;ÿ 40
îit nvmoå?y;y"

64
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

dxmoå?y;y"
aÖpo dÖve ; m/ÿmu tIrgO>,Ö•jU SRÃ vtI r;jÖSváiít;ÿn;… )
≤;i.ÿimÖ]R ;v®ÿ,;vÖ>yiWÿçNÖ y;i.ô·rN{Ömnÿy•Ö Tyr;ÿtI… 1
vO„,ÿåËôimRriÿ s r;∑ûd^ ; r;ô∑M^ meÿ deihô Sv;h;ô vO„,ÿåËôimRriÿ s r;∑ûd^ ;
r;Ö∑m^ mÖ „u mÿw deih vOWsÖne oùis r;∑ûd^ ; r;Ö∑M^ mÿe deihô Sv;h;ÿ
vOWsenÖ oùis r;∑ûd^ ; r;ô∑m^ mu„mwÿ deÁqÖ tRe ÿ Sq 2
aÖqtRe ÿ Sq r;∑ûd^ ; r;ô∑M^ mÿe dˇÖ Sv;h;ôqtRe ÿ Sq r;∑ûd^ ; r;Ö∑m^ mÖ „u mÿw
dÖˇ*jÿSvtI Sq r;∑ûd^ ; r;ô∑M^ mÿe dˇÖ Sv;h*jÿSvtI Sq r;∑ûd^ ;
r;Ö∑m^ mÖ „u mÿw dÖˇ;pÿæ p·rv;ôih,Iÿ Sq r;∑ûd^ ; r;ô∑M^ mÿe dˇÖ Sv;h;pÿæ
p·rv;ôih,Iÿ Sq r;∑ûd^ ; r;Ö∑m^ mÖ „u mÿw dˇ;ôp;Mpitÿris r;∑ûd^ ; r;ô∑M^ mÿe
deihô Sv;h;ôp;Mpitÿris r;∑ûd^ ; r;Ö∑m^ mÖ „u mÿw deÁpÖ ;©.oÃiR s r;∑ûd^ ;
r;ô∑M^ meÿ deihô Sv;h;ôp;©.oRià s r;∑ûd^ ; r;Ö∑m^ mÖ „u mÿw deihô sU≤TRà vcs
Sq 3
sU≤TRÃ vcs Sq r;∑ûd^ ; r;Ö∑M^ mÿe dˇÖ Sv;h;ô sU≤TRÃ vcs Sq r;∑ûd^ ;
r;Ö∑m^ mÖ „u mÿw dˇÖ sU≤vRÃ cRs Sq r;∑ûd^ ; r;ô∑M^ mÿe dˇÖ Sv;h;ô
sU≤vRÃ cRs Sq r;∑ûd^ ; r;Ö∑m^ mÖ „u mÿw dˇÖ m;Nd;ÿ Sq r;∑ûd^ ; r;Ö∑M^ meÿ dˇÖ
Sv;h;ô m;Nd;ÿ Sq r;∑ûd^ ; r;Ö∑m^ mÖ „u mÿw dˇ v[jiÖ =tÿ Sq r;∑ûd^ ;
r;Ö∑M^ mÿe dˇÖ Sv;h;ÿ v[jiÖ =tÿ Sq r;∑ûd^ ; r;Ö∑m^ mÖ „u mÿw dˇÖ v;x;ÿ Sq
r;∑ûd^ ; r;Ö∑M^ mÿe dˇÖ Sv;h;ô v;x;ÿ Sq r;∑ûd^ ; r;Ö∑m^ mÖ „u mÿw dˇÖ
xivÿœ; Sq r;∑ûd^ ; r;ô∑M^ mÿe dˇÖ Sv;h;ô xivÿœ; Sq r;∑ûd^ ;
r;Ö∑m^ mÖ „u mÿw dˇÖ xKvÿrI Sq r;∑ûd^ ; r;Ö∑M^ mÿe dˇÖ Sv;h;ô
xKvÿrI Sq r;∑ûd^ ; r;Ö∑m^ mÖ „u mÿw dˇ jnÖ.tO ÿ Sq r;∑ûd^ ; r;Ö∑M^ mÿe dˇÖ
65
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 10] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

Sv;h;ÿ jnÖ.tO ÿ Sq r;∑ûd^ ; r;Ö∑m^ mÖ „u mÿw dˇ ivêÖ.tO ÿ Sq r;∑ûd^ ;
r;Ö∑M^ mÿe dˇÖ Sv;h;ÿ ivêÖ.tO ÿ Sq r;∑ûd^ ; r;Ö∑m^ mÖ „u mÿw dÖˇ;pÿæ Svôr;jÿ
Sq r;∑ûd^ ; r;Ö∑m^ mÖ „u mÿw dˇ )
m/ÿmu tIôm/R muÿ tIi.… pOCyNt;ôMmihÿ =Ö]Õûi]y;ÿy vNv;ôn;åan;ÿ/∑O ;…
sIdt sÖh*jÿsoô mihÿ =]ÖÕiû ]y;ÿyÖ d/ÿtI… 4
somÿSyÖ iTviWÿrisô tvÿve mÖe iTviWÿ.yRU ;t( )
aÖ¶yÖe Sv;h;ô som;ÿyÖ Sv;h;ÿ sivô]e Sv;h;ô srÿSvTyÖw Sv;h;ÿ
pû„U ,e Sv;h;ô bOhSÖ ptÿyeÖ Sv;heN{;ÿyÖ Sv;h;ô `oW;ÿyÖ Sv;h;ô
Xlok;ÿyÖ Sv;h;ãx;ÿyÖ Sv;h;ô .g;ÿyÖ Sv;h;ÿ≤MRÖ ,e Sv;h;ÿ 5
pÖiv]ÿe Sqo vw„,ÖVy*ù sivôtvu æRà p[svÖ å¨Tpÿnu ;ôMyiCzÿ{,e pÖiv]ÿ,e Ö
sU≤SRÃ y rÄiXmi.ÿæ )
ainÿ.∑O mis v;ôco bN/ÿSu tpoôj;Æ somÿSy d;ô]mÿis Sv;h;ÿ
r;jÖSvùæ 6
sÖ/mÖ ;doÿ ¥ûiu ªnIôr;pÿåEÖt;åan;ÿ/∑O ;åapÖSyoá vs;ÿn;… )
pÖSTy;ùsu c£ôÉ v®ÿ,… sÖ/SqÿmpÖ ;ã ixxÿmu ;ôtR tO mÿ ;SvôNtÆ 7
=Ö]SyoLbÿmis =Ö]Syÿ jÖr;˛vÿis =Ö]Syô ≤oinÿris =Ö]Syô
n;i.ÿrsÄ IN{ÿSyô v;]Rflà mis imô]Sy;ÿisô v®ÿ,Sy;isô
Tvy;ôyv\ ]Oû v\ /ÿ te ( )
dûvO ;isÿ ®Öj;isÿ =umû ;isÿ )
p;ôtnw MÖ p[;çÿMp;ôtnw Mÿ pÖT[ yçÿMp;ôtnw iÿ Ntô≤çR iÿ NdôG>yÆ p;ÿt 8
a;ôivmÃ≤R ;ôåR a;ivÿˇoåaÖi¶gûhRO pÿitôr;ivÿˇåÖ îN{oÿ vOı
û ≈ÿv;ôåa;ivÿˇ*
66
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

imô];v®ÿ,* /ûtO vÿt[ ;ôv;ivÿˇ… pUWû ; ivôêvÿde ;ôåa;ivÿˇÖe ¥;v;ÿpiO qôvI
ivôêxÿM.uv;ôv;ivôˇ;idÿit®Ö®xÿm;R 9
ave∑ÿ ; dNdÖxk U ;ô… p[;cIôm;roÿh g;yÖ]I Tv;ÿvtu rqNtÖr˝ s;mÿ
i]ôvTO Stomoÿ vsÖNtåAûtbu ˜R[ Ö {ivÿ,NÖ di=ÿ,;ôm;roÿh 10
di=ÿ,;ôm;roÿh i]ô∑Pu Tv;ÿvtu bûhO Ts;mÿ pçdÖx Stomoÿ g[I„ô måAûtÆu
=Ö]N{ivÿ,Mp[tÖ IcIôm;roÿh 11
p[tÖ IcIôm;roÿhÖ jgÿtI Tv;vtu vwÂpÖ ˝ s;mÿ s¢dÖx Stomoÿ
vÖW;RåAûtiu vR@{± ivÿ,mÖ du IÿcIôm;roÿh 12
¨dIÿcIôm;roÿh;nû∑u Pu Tv;ÿvtu vwr;ôj˝ s;mÿk
w ivô˝x
Ö Stomÿæ xÖrdûtO Æu
flÖN{ivÿ,mû?U v;Rm;roÿh 13
Ëô?v;Rm;roÿh pÖi¤STv;ÿvtu x;KvrrwvtÖ e s;mÿnI i],v]yiS]ô˝x Ö *
Stom*ÿ hemNtixixôr;vûtO U vcoRô {ivÿ,MÖ p[TyÿStÖ•mÿcu …e ixrÿæ 14
somÿSyÖ iTviWÿrisô tvÿve mÖe iTviWÿ.yRU ;t( )
mûTO yoÆ p;ôÁojoÿisô shoÿSyômtO mÿ is 15
ihrÿ<yÂp;å¨ÖWsoÿ ivroôkå¨Ö.;ivÿN{;ôå¨idÿq…Ö sU≤íRà )
a;roÿht\v®, im]Ö gtÖNR ttÿí=;q;ômidÿitôiNditÿç imô]oùisô
v®ÿ,ois 16
somÿSy Tv; ¥ûªu ne ;ôi.iWÿç;MyÖ¶.e ;[ jR sÿ ;ô sU≤SRÃ yô vcÖsR Ne {ÿSyeiN{Öy,e ÿ
67
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 10] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

)
=Ö];,;ÿÕ]Ö pÿitrÖ?e yitÿ idô¥NU p;ÿih 17
îmNdevÿ ;åaspÖà˝ sÿvu ?vMmhÖte =Ö];yÿ mhÖte Jywœ‰;ÿy mhÖte
j;nÿr;Jy;ôyNe {ÿSyeiN{ôy;yÿ )
îÖmmÖm„u yÿ pû]u mÖm„u yÿw pû]u mÖSyw ivôxåEÖW voÿmIô r;j;ô
somoôSm;k¡Mb[;˜Ö,;n;ôãô r;j;ÿ 18
p[ pvRtà Sy vOW.Ö Syÿ pûœO ;•;vÿíriNt Svôiscÿåîy;ôn;Æ )
t;åa;vÿv]O •/Ör;gudˇÿ _;ôåaihÿMbûfiu yámnuû rIyÿm;,;… )
iv„,oÿivô£R mÿ,misô iv„,oôivR£;ÿNtmisô iv„,oÿ… £;ôNtmÿis 19
p[j;ÿptÖe n TvdÖte ;NyÖNyo ivê;ÿ Âôp;i,ô p·rô t; bÿ.vU )
≤Tk;ÿm;Ste ju¸mû St•oÿåaSTvÖymÖm„u yÿ ipôt;s;vÖSy ipôt; vÖyã
Sy;ÿmÖ ptÿyo ryIô,;ã Sv;h;ÿ )
®{Ö ≤ˇe i£ivô prÄ•;mÖ tiSmÿN¸ûtmÿSymÖ∑e mÿisô Sv;h;ÿ 20
îN{ÿSyô vj[oiÿ s imô];v®ÿ,yoSTv; p[x;ôS]oÆ p[iÖ xW;ÿ ≤uniJm )
aVyÿq;yw Tv; SvÖ/;yÖw Tv;·rÿ∑oûåajÃnRu o mÖ®t;ÿMp[svÖ ne ÿ jÖy;p;ÿmÖ
mnÿs;ô simÿiN{ôy,e ÿ 21
m; tÿåîN{ te vÖyNtÿru ;W;ô@yÿˇu _;soåabÖ˜[ t;ô ivdÿs;m )
itœ;ô rqÖmi/ô y\vjÿ h[ SÖ t; rÄXmINdÿve ≤msÖe Svê;ÿn( 22
aÖ¶yeÿ gûhO pÿtyÖe Sv;h;ô som;ÿyÖ vnÖSptÿyeÖ Sv;h;ÿ mÖ®t;ômojÿseÖ
Sv;heN{ÿSyeiN{ôy;yÖ Sv;h;ÿ )
68
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

pOiqÿiv m;tÖm;R m;ÿ ih˝sIômoRåaÖhNTv;m( 23
hÖ˝sÖ Æ xÿiu côW√surÿ Nt·r=Ösıot;ÿ veidôWditÿiqdurR o,Öst( )
nûWO √ÿrsÄ dÿtO sÖ √‰oÿmsÖ dÖBj; goôj;åAÿtjÖ ;åaÿi{ôj;åAûtMbûhO t( 24
îyÿdSÖ y;yÿru SÄ y;yûmu iR yÿ /eihô ≤uõõ™ iÿ sô vcoÃiR sô vcoôR miyÿ
/eÁÖ gU SRÖ yUjMRÖ miyÿ /eih )
îN{ÿSy v;\vI≤Ö’ R toÿ b;ôÙåaÿ>yûpu ;vÿhr;im 25
Syoôn;isÿ sûWu d;ÿis =Ö]Syô ≤oinÿris )
Syoôn;m;sIÿd sûWu d;ôm;sIÿd =Ö]Syô ≤oinôm;sIÿd 26
inWÿs;d /Otû vÿt[ oô v®ÿ,… pÖSTy;áSv; )
s;m[;Jÿ y;y sû£
u tuæÿ 27
aÖi.ô.rU Sÿ yôte ;StÖe pçÖ idxÿæ kLpNt;ôMb[˜S\Ö TvMbÖ˜[ ;isÿ sivôt;isÿ
sÖTypÿs[ voô v®ÿ,ois sÖTy*j;ôåîN{oÿisô ivx*ÿj; ®Ö{oùis sûx u ve æÿ
)
b¸ÿk;rÖ ≈eySÿ krÖ .UySÿ kÖrNe {ÿSyô vj[oiÿ sô tenÿ me r?y 28
aÖi¶Æ pOqû /u mR ,Rà SÖ pitÿjWRu ;ô,oåaÖi¶Æ pûqO /u mR ,Rà SÖ pitôr;JyÿSy vetuû
Sv;h;ô Sv;h;ÿ’t;ô… sU≤SRÃ y rÄiXmi.ÿ≤tR ?v˝
sj;ôt;n;ÿMm?yÖmœe ‰;ÿy 29
sÖivô]; p[sÿ ivô]; srÿSvTy; v;ôc; Tv∑^;ÿ ÂôpÆw pû„U ,;
pÖxiu .ô·rN{ÿ,e ;ôSme bOhSÖ pitÿn;ô b[˜,ÿ ;ô v®ÿ,neÖ *jÿs;ôi¶n;ô tejsÿ ;ô
69
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 10] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

somÿne Ö r;D;ô iv„,ÿnu ; dxÖMy; dÖve tÿy;ô p[stUÿ …Ä p[spÿ ;Rim 30
aÖiê>y;ÿMpCySvÖ srÿSvTyw pCyÖSveN{;ÿy sû]u ;M,ÿe pCySv )
v;ôyÆu pûtU Æ pÖiv]ÿ,e p[TÖ y˚±somoôåaitÿßtu … ) îN{ÿSy ≤uJyÖ…
s%;ÿ 31
k⁄iû vdÖ© ≤vÿmNtoô ≤vÿiçô¥q;ô d;NTyÿnpu vU i\R vôyyU ÿ )
îÖhhe Wwÿ ;˚é,iu hô .ojÿn;inô ≤e bÖihRWoô nmÿ娷ˇ_\≤jÿiNt )
¨ÖpyÖ ;ômgÿhO ItoSyÖiê>y;ÿNTv;ô srÿSvTyÖw TveN{;ÿy Tv; sû]u ;M,ÿe 32
≤ûvu ˝ sûru ;mÿmiên;ô nmÿcu ;v;sûru e sc;ÿ )
ivôipôp;ôn; xû.ÿ SptIåîN{Ö˚mÃSR v;vtm( 33
pÖ]û imÿv ipôtr;ÿviÖ ênoô.Ne {;ôvqû…u k;Vyÿdw ˝RÖ sÖ n;ÿi.… )
≤Tsurû ;m\Vyipÿb…Ö xcIÿi.ô… srÿSvtI Tv; m`v•i.„,k™ 34
îit dxmoå?y;y"

70
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

Ek;dxoå?y;y"
≤ûÔu ;ônÆ p[qÿ mÖ MmnÿStÖTv;yÿ sivôt; i/yÿæ )
aÖ¶Je yoRitÿinôcR ;˛≤ÿ pOiqôVy;åa?y;.ÿrt( 1
≤uˇû _ÉnÖ mnÿs; vÖyNdÖve Syÿ sivôtÆu sÖve )
SvôGy;ùyR Ö xKTy;ÿ 2
≤ûKu Tv;yÿ sivôt; dÖve ;NTSvÿ≤tRÖ o i/ôy; idvÿm( )
bûhO ∆‰oitÿæ k·r„yÖtÆ sÿivôt; p[svuÿ ;itô t;n( 3
≤ûÔu tÖe mnÿå¨Öt ≤ÿÔu tÖe i/yoô ivp[;ô ivpÿS[ y bOhtÖ o ivÿpiÖ ítÿæ )
iv ho];ÿ d/e vyun;ôivdekåÖ îNmÖhI dÖve Syÿ sivôtÆu p·rÿ∑iu t… 4
≤ûju e v;ôMb[˜ÿ pûVU yR•moÿi.ôivR Xlok¡åEtu pÖQyùve sûrU Æe )
Íû<vNtûu ivêeåÿ aÖmtO Sÿ y pû]u ;åa; ye /;m;ÿin idôVy;inÿ tÖSquÆ 5
≤Syÿ pÖy[ ;,ÖmNvÖNyåî¥Öydu vReÖ ; dÖve Syÿ mihôm;nÖmojÿs; )
≤Æ p;iqÃvR ;in ivmÖme såEtÿxoô rj;ÿãis dÖve Æ sÿivôt; mÿihTvôn;
6
devÿ sivtÖ… p[svuÿ ≤ÖDMp[svuÿ ≤ÖDpÿitôM.g;ÿy )
idôVyo gÿN/ÖvÆR k¡tÉ pÖ ÆU kÉt•ÿ … pun;tu v;ôcSpitôv;Rc•ÿ … Svdtu 7
îÖm•oÿ dev sivt≤ÖDR Mp[,yÿ dev;ôVyù˝ si%ôivdÿ˝
s];ôijtÃNÿ /nÖijtÿã SvÖijRtmÿ ( )
71
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 11] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

Aûc; StomÖ˝Ö smÿ/yR g;yÖ],e ÿ rqNtÖrMbûhO Ì;ÿy]Ö vÿtiR nô Sv;h;ÿ 8
devÖ Syÿ Tv; sivôtÆu pÿs[ vÖ ieá ênoÿb;ô¸R >y;ÿMpû„U ,o hSt;ÿ>y;m( )
a;dÿde g;yÖ],e Ö CzNdÿs;i©rÄSvTpÿiO qôVy;Æ
sÖ/Sq;ÿdiÖ ¶Mpÿru IÖ„yùmi©rÄSvd;.ÿrÄ ]w∑.ÿu ne Ö CzNdÿs;i©rÄSvt( 9
ai.[rÿ isô n;≤ÃiR sô Tvy;ÿ vÖymÖi¶˝ xÿkmÉ Ö %inÿt˝u sÖ/SqÖåa; )
j;gÿtne Ö CzNdÿs;i©rÄSvt( 10
hStÿåa;ô/;yÿ sivôt; ib.Öd[ i.[˝ÿ ihrÄ<yyIÿm( )
aÖ¶Je yoRitÿinRcÖ ;˛≤ÿ pOiqôVy;åa?y;.ÿrdÄ ;nÿ∑u .u ne Ö CzNdÿs;i©rÄSvt(
11
p[ttUÿ v\R ;ijô•;{ÿvÖ v·rÿœ;ômnÿu s\vÖ tÿm( )
idôiv tÖe jNmÿ prÄmmÖNt·rÿ=Öe tvÖ n;i.ÿæ pOiqôVy;mi/ô yoinô·rt(
12
≤uÔû ;q;ôãô r;sÿ.≤\ vuû mÖiSmNy;mÿe vOW<vsU )
aiÖ¶M.rÿNtmSmÖymu ( 13
≤ogÿye oge tÖv StÿrvÄ\ ;jÿve ;je hv;mhe )
s%;ÿyåÖ îN{ÿmtUû yÿe 14
p[tÖ vU •RÖ Áe vÿ £
Ö ;mÖ•xÿStI ®Ö{Syô g;,ÿpTyMmyoô.rU ie hÿ )
¨ÖvNRá t·rÿ=vÖ\ Iùih SvÖiStgÿVyUitôr.ÿy;in ’û<vNpû„U ,; sÖyju ;ÿ sÖh
15
72
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

pOiû qôVy;Æ
sÖ/Sq;ÿdiÖ ¶Mpÿru IÖ„yùmi©rÄSvd;.ÿr;Öi¶Mpÿru IÖ„yùmi©rÄSvdCzÿmπ oôi¶-
Mpurÿ IÖ„yùmi©rÖSv∫ÿ·r„y;m… 16
aNvÖi¶®ÖWs;ômgÿm[ :yÖdNvh;ÿin p[qmÖ o j;ôtvÿde ;… )
anûu sU≤SRÃ y pu®]Ä ; cÿ rÄXmInnûu ¥;v;ÿpiO qôvIåa;tÿtNq 17
a;ÖgTyÿ v;ôJy?v;ÿn˝Ö Ö sv;ôR mO/oô iv/ÿnU tu e )
aÖi¶˝ sÖ/Sqeÿ mhÖit c=uWÿ ;ô inicÿk°Wte 18
a;ô£Myÿ v;ijNpOiqôvImÖi¶imÿCz ®Äc; Tvm( )
.UMy;ÿ vûTO v;yÿ no b[iU hô ≤tÖ… %nÿme Ö t\vyÖ m( 19
¥*Stÿe pûœO MpÿiO qôvI sÖ/Sqÿm;ôTm;Nt·rÿ=˝ smû{u o ≤oinÿæ )
ivô:y;yÖ c=uWÿ ;ô TvmÖi.itÿœ pOtNyôtÆ 20
¨T£;ÿm mhÖte s*.ÿg;y;ôSm;d;ôSq;n;ÿ∂i^ v,oôd; v;ÿijn( )
vÖyã Sy;ÿm sumtÖ * pÿiO qôVy;åaÖi¶ƒnÿNtå¨ÖpSqÿåe aSy;… 21
¨dÿ£mI∂^iv,oôd; v;ôJyv;Rk…Ö suloôk˝ su’t¡ MpOiqôVy;m( )
ttÿæ %nem sûpu t[ IÿkmÖi¶ã Svoô ®h;ÿ,;ôåai/ô n;k¡mˇu mÖ m( 22
a; Tv;ÿ ij`imôR mnÿs; `ûtO ne ÿ p[iti=ÖyNtÖM.uvnÿ ;inô ivê;ÿ )
pûqO iu NtÿríÄ ; vyÿs; bûhO Nt\VÖ yicÿœmÖ •ÿw r.ÖsNdOx;ÿnm( 23
73
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 11] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

a; ivôêtÿæ pÖT[ yçÿiÔ`MyRr=Ä s;ô mnÿs;ô t∆ÿWu te )
m≤Ã≈R I SpOhyÄ √ÿ,oRåaÖi¶n;Ri.ômx
O eÿ tÖNv;á j.ÃrRu ;,… 24
p·rô v;jÿpit… kÖivrÄi¶hÖVR y;Nyÿ£mIt( )
d/Ö{à;ÿin d;ôxWu eÿ 25
p·rÿ Tv;¶ôe purvÃ\ yÖ i\ vp[˝ÿ shSy /Imih )
/OWû √ÿ,iR Ndôvie dÿve hÖNt;rÿM.©ûru ;vÿt;m( 26
Tvmÿ¶Öe ¥ui.ôSTvm;ÿxxu =uû i,ôSTvmÖŒSTvmXmÿnSÖ p·rÿ )
Tv\vnÿ>e yÖSTvmoWÿ/I>yÖSTv•û,O ;•ÿpO te j;ysÖe xuicÿæ 27
devÖ Syÿ Tv; sivôtÆu pÿs[ vÖ ieá ênoÿb;ô¸R >y;ÿMpû„U ,o hSt;ÿ>y;m( )
pûiO qôVy;Æ sÖ/Sq;ÿdiÖ ¶Mpÿru IÖ„yùmi©rÄSvT%ÿn;im )
Jyoitÿ„mNtNTv;¶e sûpu t[ IÿkmÖ jÿß,e .;ônnu ;ô dI¥ÿtm( )
ixôvMpÖj[ ;>yoihÿ˝sNtMpOiqôVy;Æ
sÖ/Sq;ÿdiÖ ¶Mpÿru IÖ„yùmi©rÄSvT%ÿn;m… 28
aÖp;MpûœO mÿisô ≤oinÿr¶Ä Æe sÿm{uû mÖi.tÖ… ipNvÿm;nm( )
v/ÃmR ;no mÖh;2\–åa; cÖ pu„k¡re idôvo m;]ÿy; v·rôM,; pÿq[ Sv 29
xmÃR cÖ Sqo vmÃR cÖ SqoiCzÿ{e b¸ûlåe ¨Ö.e )
VycÿSvtIô s\vsÿ ;q;M.ûtO mÖi¶Mpurÿ IÖ„yùm( 30
s\vsÿ ;q;ã SvÖivRd;ÿ sÖmIcIôå¨rÿs;ô Tmn;ÿ )
aÖi¶mÖNt.÷R rÖ„yNtIô Jyoitÿ„mNtÖmjÿßiÖ mt( 31
74
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

purû IÖ„yoùis ivôê.ÿr;Öåaqÿv;R Tv; p[qmÖ o inrÿmNqd¶e )
Tv;mÿ¶eÖ pu„k¡r;Öd?yqÿv;ôR inrÿmNqt )
mû›U oR ivêÿSy v;ô`tÿæ 32
tmuÿ Tv; dÖ?yõ™õié Wÿæ pû]u åÈÃ/åeÖ aqÿv,R … )
vO]û hÖ ,ÿMpurNdÖrm( 33
tmuÿ Tv; p;ôQyo vOW;ô smIÿ/e dSyûhu Ntÿmm( )
/ÖnÔÖ yÖ ˝ r,ÿre ,e 34
sIdÿ hotÖ… Svå¨ÿ loôkÉ icÿikôTv;Ns;ôdy;ÿ ≤ÖD˝ su’ ÿ tû SyÖ ≤on*ÿ
)
dÖve ;ôvIdÖvRe ;NhÖivW;ÿ ≤j;ôSy¶ÿe bûhO ¥jÿm;nÖe vyoÿ /;… 35
in hot;ÿ hotûWO dÿneÖ ivd;ÿnSTvÖWe o dIÿidôv;2\–åaÿsdTsûdu =ÿæ )
adÿB/v[tp[mitôviR sÿœ… shßM.ÖrÆ xuicÿij◊oåaÖi¶Æ 36
s˝sIÿdSv mÖh;2\–åaÿisô xocÿSv devvÖ Itÿm… )
iv /ûmU mÿ¶åe a®ÄWiMmÿy?e y sOjû pÿx
[ St dxRtÖ m( 37
aÖpo dÖve I®pÿ sOjÖ m/umÿ tIryÖ+m;yÿ pÖj[ ;>yÿæ )
t;s;ÿm;ôSq;n;ôdiu ∆ÿht;ômoWÿ/y… suipPpÖl;Æ 38
sNtÿe v;ôymu ;ÃtR ·Ö rê;ÿ d/;tUˇ;ôn;y;ô ˙dÿy≤Ö\ i√k¡Stm( )
≤o dÖve ;n;ôçrÿis p[;,ô qenÿ Ö kSmÿw devÖ vWÿ@Stûu tu>yÿm( 39
75
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 11] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

suj;ÿtoô JyoitÿW; sÖh xmRÖ v¡qmÖ ;sÿdTÖ Svùæ )
v;soÿåa¶e ivôê¡p˝Ö Ö s\VyÿySv iv.;vso 40
¨duÿ itœ Sv?vôr;v;ÿ no dÖVe y; i/ôy; )
dûx
O e cÿ .;ôs; bOhÿ tÖ ; sux
ÿ Kuû vinôr;¶ÿe ≤;ih suxiÖ Sti.ÿæ 41
Ëô?vRåËô Wu ,ÿåËôtyÖe itœ;ÿ devÖ o n sÿivôt; )
Ëô?voR v;jÿSyô sinÿt;ô ≤dÖiÔi.ÿv;ô`R i∫ÿivô◊R y;ÿmhe 42
s j;ôto g.oRåà aisô rodÿSyoôr¶Öe c;®ÖivR.tOÿ åÖ aoWÿ/IWu )
icô]Æ ixxû…u p·rÖ tm;ÿãSyÖˇ_UNp[m;ôt>O yoôåai/ô kinÿ£dÌ;… 43
iSqôro .ÿv vIô@v± ©ù åa;ôx.u vRÃ v;ôJyùvnR ( )
pûqO .u vRà sûWu dÖSTvmÖ¶Æe pÿru IWÖv;hÿ,… 44
ixôvo .ÿv pÖj[ ;>yoô m;nÿWu I>yÖSTvmÿi©r… )
m; ¥;v;ÿpiO qôvIåaÖi.xoÿcIôm;RNt·rÿ=MÖ m; vnÖSptIÿn( 45
p[tw uÿ v;ôjI kinÿ£dÖ•;nÿd{Ö ;sÿ.…Ö pTv;ÿ )
.rÿ•iÖ ¶Mpÿru IÖ„yáMm; p;ô¥;yÿWu … pûru ; )
vOW;ôi¶\vWO ,ÿ MÖ .rÿ•pÖ ;©.Ã˝R smûiu {yÿm( )
a¶Öåa;y;ÿih vIôtyÿe 46
Aût˝ sÖTymûtO ˝ sÖTymÖi¶Mpÿru IÖ„yùmi©rÄSv∫ÿr;m… )
aoWÿ/yÖ… p[itÿmod?vmÖi¶mÖte ˝ ixôvm;ôyNtÿm>Ö y]ÿ ≤u„m;Æ )
76
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

VySyôiNvê;ôåainÿr;ôåamIÿv; inôWIdÿ•oôåapÿ dumiÖR tÔÿih 47
aoWÿ/yÖ… p[itÿg>O ,ItÖ pu„pÿvtI… suipPpÖl;Æ )
aÖyv\ oô g.ÃåR AûiTvyÿæ p[à˝ sÖ/SqÖm;sÿdt( 48
iv p;jÿs; pûqO nu ;ô xoxÿcu ;noô b;/ÿSv i√ôWo rÄ=soôåamIÿv;… )
sûx
u mÃ,R o bOhtÖ Æ xmRià , Sy;mÖ¶re hÄ ˝ sûhu vÿSyô p[,Iÿt* 49
a;poô ih œ; mÿyoô.vu SÖ t; nÿåËôjRe dÿ/;tn )
mÖhe r,;ÿyÖ c=ÿse 50
≤o vÿæ ixôvtÿmoô rsÖStSyÿ .;jytÖhe nÿæ )
¨ÖxtÖ I·rÿv m;ôtrÿæ 51
tSm;ôåarÿ©m;m voô ≤Syô =y;ÿyÖ ijNvÿq )
a;poÿ jÖnyÿq; c n… 52
imô]Æ sÖ˝sÖ JO yÿ pOiqôvIM.UimÿçÖ JyoitÿW; sÖh )
suj;ÿtÔ;ôtvedÿ smyÖ+m;yÿ Tv;ô s˝sÿjO ;im pÖj[ ;>yÿæ 53
®Ö{;Æ sÖ˝sÖ JO yÿ pOiqôvIMbûhO ∆‰oitô… smIÿi/re )
teW;ÿM.;ônru jÿßåÖ îCz⁄£
û o dÖve We uÿ rocte 54
s˝sO∑ÿ ;Ö v\ su.ÿ I ®Ö{/w IRr…wÿ kmÖ<R y;áMmOdmÿ ( )
hSt;ÿ>y;Mmû√O «˚éTû v; isÿnIv;ôlI ’¡,otûu t;m( 55
77
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 11] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

isônIôv;ôlI sÿk
u pÖd;R sÿk
u r⁄ IÖr; Sv*ÿpx
Ö ; )
s; tu>yÿmidte mÖÁo%;Ndÿ/;tûu hStÿyo… 56
¨Ö%;˚é,ÿ otûu xKTy;ÿ b;Ö¸>y;ômidÿiti/ôyR ; )
m;ôt; pû]u ≤\ qoôpSqÖe s;i¶iMbÿ.tuRû g.ÖåR a; )
mÖ%SyÖ ixroÿis 57
vsÿvSTv; ’<vNtu g;yÖ],e Ö CzNdÿs;i©rÄSvd(/vûu[ ;isÿ pOiqôVyùis
/;ôry;ô miyÿ pÖj[ ;ã r;ÖySpoWÿ©*pÖTy˝ sûvu I≤Ã˝R sj;ôt;Nyjÿm;n;y
®Ä{;STv;ÿ ’<vNtûu ]w∑.uÿ ne Ö CzNdÿs;i©rÄSvd(/vu[û ;SyôNt·rÿ=mis
/;ôry;ô miyÿ p[jÖ ;ã r;ôySpoWÿ©*pÖTy˝ suvû I≤Ã˝R
sj;ôt;Nyjÿm;n;y;idôTy;STv;ÿ ’<vNtûu j;gÿtne Ö
CzNdÿs;i©rÄSvd(/vûu[ ;isô ¥*rÿis /;ôry;ô miyÿ pÖj[ ;ã
r;ÖySpoWÿ©*pÖTy˝ sûvu I≤Ã˝R sj;ôt;Nyjÿm;n;yÖ ivêÿe Tv; dÖve ;
vwêÿ ;nÖr;Æ ’¡<vÖNTv;nÿ∑u .u ne Ö CzNdÿs;i©rÄSvd(/vûu[ ;isô idxoÿis
/;ôry;ô miyÿ pÖj[ ;ã r;ôySpoWÿ©*pÖTy˝ sûvu I≤Ã˝R sj;ôt;Nyjÿm;n;y
58
aidÿTywô r;ò;ôSyidÿit∑Öe iblÿ©>» ,;tu )
’ûTv;yÖ s; mÖhImû% u ;MmûNO myI\≤ô oinÿm¶Ö yÿe )
pû]u >e yÖ… p[;yÿCzÖdidÿit… ≈Öpy;ôinitÿ 59
vsÿvSTv; /UpyNtu g;yÖ],e Ö CzNdÿs;i©rÄSv&û{;STv;ÿ /UpyNtûu
]w∑.ÿu ne Ö CzNdÿs;i©rÄSvd;ÿidôTy;STv;ÿ /UpyNtûu j;gÿtne Ö
CzNdÿs;i©rÖSvi√êeÿ Tv; dÖve ; vÿêw ;nÖr; /ÿpU yÖNTv;nu∑ÿ .u ne Ö
CzNdÿs;i©rÖSvidN{ÿTSv; /Upytûu v®ÿ,STv; /Upytûu iv„,ÿSu Tv;
78
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

/Upytu 60
aidÿitÇ; dÖve I ivôêdeVÿ y;vtI pOiqôVy;Æ
sÖ/Sqÿåe ai©rÄSvT%ÿnTvv$ dÖve ;n;ÿNTv;ô pàIÿdvReÖ IivôêR dÿVe y;vtI…
pOiqôVy;Æ sÖ/Sqeåÿ ai©rÄSv∂ÿ/tU%e i/ôW,;ÿSTv;
dÖve IivôêR dÿVe y;vtI… pOiqôVy;Æ sÖ/Sqÿåe ai©rÄSvdÖ.IùN/t;mu%eÖ
v¡]IÇ; dÖve IivôêR dÿVe y;vtI… pOiqôVy;Æ
sÖ/Sqÿåe ai©rÄSvCzÿp^ yNtU%eÖ ¶;STv;ÿ dÖve IivôêR dÿVe y;vtI…
pOiqôVy;Æ s/Sqÿåe ai©rÄSvTpÿcNtU%Öe jnÿySÖ Tv;iCzÿ•p];
dÖve IivôêR dÿVe y;vtI… pOiqôVy;Æ sÖ/Sqÿåe ai©rÄSvTpÿcNtU%e 61
imô]Syÿ cWR,Iô/tO ovoÿ devÖ Syÿ s;nÖis )
¥ûªu içô]≈ÿvStmm( 62
devÖ STv;ÿ sivôto√ÿptu sup;ôi,Æ Svÿõg™ ·ûu rÆ sÿbu ;ô¸®Öt xKTy;ÿ )
aVyÿqm;n; pOiqôVy;m;x;ô idxÖåa;pÿ,O 63
¨ÖTq;yÿ bOhtÖ I .Övodÿu itœ /ûvu[ ; Tvm( )
im]wtÖ ;Ntÿå¨Ö%;Mp·rÿdd;ôMyi.ÿÊy;åEÖW; m; .ÿie d 64
vsÿvSÖ Tv;CzÿNé dNtu g;yÖ],e Ö CzNdÿs;i©rÄSv&û{;STv;CzÿNé dNtûu
]w∑.ÿu ne Ö CzNdÿs;i©rÄSvd;ÿidôTy;STv;CzéNÿ dNtûu j;gÿtne Ö
CzNdÿs;i©rÄSvi√êÿe Tv; dÖve ; vÿêw ;nÖr;åa;CzÿNé dÖNTv;nÿ∑u .u ne Ö
CzNds;i©rÄSvt( 65
a;kÀi¡ tmÖi¶MpÖy[ ju ã
Ö ô Sv;h;ô mnoÿ mÖ/e ;mÖi¶MpÖy[ ju ã
Ö ô Sv;h;ÿ
79
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 11] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

icôˇi\ vD;ÿtmÖi¶MpÖy[ ju ã
Ö ô Sv;h;ÿ v;ôco iv/Oiÿ tmÖi¶MpÖy[ ju ã
Ö ô
Sv;h;ÿ pÖj[ ;pÿtyÖe mnÿveÖ Sv;h;ô¶yeÿ vwê;nÖr;yÖ Sv;h;ÿ 66
ivêoÿ devÖ Syÿ nÖte mu tR oÃR vurIt sÖ:ym( )
ivêoÿ r;ÖyåîÿW?u yit ¥ûªu v\ ,Oÿ It pû„u ysÖe Sv;h;ÿ 67
m; su i.ÿTq;ô m; su ·rÖWoMbÿ /O„û ,u vIôryÿSv su )
aÖi¶íÖde ˚¡·r„yq… 68
νhÿSv deiv pOiqiv SvÖStyÿåa;sûru I m;ôy; SvÖ/y;ÿ ’ût;isÿ )
ju∑Nÿ dÖve >e yÿåîÖdmÿStu hÖVym·rÿ∑;ô Tvmuidÿih ≤DeåaÖiSmn( 69
{(v•ÿ … sÖipRr;ÿsiu t… pÖà[ o hot;ô vrÿ<e y… )
shÿsSpû]u oåa∫⁄tÿ … 70
prÿSy;ôåai/ÿ s\vÖ tovÿr;2\–åaÖ>y;tÿr )
≤];ôhmiSmÖ t;2\–åaÿv 71
pÖrmÖ Sy;ÿ… pr;Övtoÿ roÖihdÿêåîÖh;gÿih )
purû IÖ„yùæ pu®ipôy[ o¶eÖ TvNtÿr;Ö mO/æÿ 72
≤dÿ¶eÖ k;inô k;inÿ icôd; tÖe d;¡i, dÖ?misÿ )
svÖNR tdÿStu te `ûtO Nt∆ÿWu Sv ≤ivœ‰ 73
≤dÊyÿpu iÄ ji◊ÿk;ô ≤√Ömo[ åaÿitôspÃiR t )
svÖNR tdÿStu te `ûtO Nt∆ÿWu Sv ≤ivœ‰ 74
80
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

ahÿrhÖrp[yÿ ;vÖM.rÄNtoê;ÿyve Ö itœÿte `;ôsmÿSmw )
r;ÖySpoWÿ,e Ö simôW; mdÖNto¶Öe m; tÖe p[itÿvx
e ; ·rW;m 75
n;.;ÿ pOiqôVy;Æ sÿim/;ônåe aÖ¶* r;ÖySpoW;ÿy bOhtÖ e hÿv;mhe )
îÖrMÄ mÖdMbûhO dÿKu q\≤Ö jÿ]ÔÖ te ;ÿrmÖi¶MpOtnÿ ;su s;sÖihm( 76
≤;Æ sen;ÿåaÖ.ITvÿrIr;Vy;ôi/nIô®gÿ,;å¨Öt )
≤e StÖne ; ≤e cÖ tSk¡r;ÖSt;\Stÿåe aÖ¶ie pÿd/;My;ôSyùe 77
dã∑^;>ÿ y;MmÖilMlUÔû M>yÖSw tSk¡r;2\–å¨Öt )
hnÿ>u y;ã StÖne ;N.ÿgvÖSt;\STvƒ;ÿdÖ su%;ÿidt;n( 78
≤e jnÿWe u mÖilMlÿv StÖne ;sÖStSk¡r;Ö vnÿe )
≤e k=e„ÿ v`;ôyvÖSt;\Stÿe d/;imô jM.ÿyo… 79
≤oåaÖSm>yÿmr;tIôy;¥íÿ noô √πWtÿ eÖ jnÿæ )
inNd;ô¥oåaÖSm;iN/Ps;ÿ∞Ö svÖNR tMmÿSmÖs; k⁄®¡ 80
s˝ixÿtMmÖe b[˜Ö s˝ixÿtv\ Iô≤MRá blÿm( )
s˝ixÿtÕÖ]iÔô„,u ≤Sy;ôhmiSmÿ purû oihÿt… 81
¨dÿWe ;Mb;ôÙåaÿitrÄm√u coôåR aqoô blÿm( )
i=ô,oimô b[˜,ÿ ;Öim];ôn•u yÿ ;imô Sv;2\–åaÖhm( 82
a•ÿptÖ •e Sÿ y no deÁnmIôvSyÿ xûiu „m,ÿæ )
81
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 11] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

p[p[ÿ d;ôt;rÿNt;·rWÖåËjR•Ã o /eih i√ôpdeÖ ctÿ„u pde 83
îTyek;dxoå?y;y"

82
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

aq √;dxoå?y;y"
dOx
û ;ôno ®ÖKmå¨ÖVy;R Vyÿ¥*∂ûmu WR mRÖ ;yÿæu i≈ôye ®ÿc;ônÆ )
aÖi¶rÖmtO oÿåa.vÖ√yoÿi.ô≤dR neÿ NÖ ¥*rjÿnyTsûru te ;ÿ… 1
nˇ_oôW;s;ô smÿns;ô iv¡pe /;ôpyÿte eÖ ixxumû k
e ˝¡ smIôcI )
¥;v;ô=;m;ÿ ®ÖKmoåaÖNtivR.;ÿit dÖve ;åaÖi¶N/;ÿryN{iv,oÖd;Æ 2
ivê;ÿ ÂÖp;i,ô p[itÿmçu te kÖivÆ p[;s;ÿvI∫Ö{iN√ôpdÖe ctÿ„u pde )
iv n;k¡m:yTsivôt; vrÖ<e yonuÿ pÖy[ ;,ÿmWûu soô ivr;ÿjit 3
sûpu ,Ä oùiR s gÖ®Tm;\ià S]ÖvˇO eÖ ixroÿ g;yÖ]ç=ÿbu hRO {qNtÖre pÖ=* )
Stomÿåa;ôTm; zNd;ôãSô y©;ÿinô ≤jÿã U iWô n;mÿ )
s;mÿ te tÖnvU ;ÃmR dÖVe y\≤D;yÖiDyÖMpuCzÖiN/„<y;ÿ… xÖf;Æ )
sûpu ,Ö oùiR s gÖ®Tm;ôiNdvÿ©CzÖ Svùæ pt 4
iv„,oô… £moÿis spàÖh; g;ÿy]Ö HzNdÖåa;roÿh pOiqôvImnûu iv£¡mSvô
iv„,oÖ… £moÿSyi.m;itôh; ]w∑.ÿu HÖ zNdÖåa;roÿh;Ö Nt·rÿ=mÖ nûu iv£¡mSvô
iv„,oÖ… £moÿSyr;tIyÖto hÖNt; j;gÿtHÖ zNdÖåa;roÿhÖ idvÖmnuû
iv£¡mSvô iv„,oÖ… £moÿis x]UytÖ o hÖNt;nÿ∑u .u HÖ zNdÖåa;roÿhÖ
idxonûu iv£¡mSv 5
a£¡NddÖi¶ StÖnyÿi•vÖ ¥*Æ =;m;ô re·rÿh√«ô®/ÿæ smÖÔn( )
sÖ¥o jÿD;ôno iv hIimôıoåa:yôd; rodÿsI .;ônnu ;ÿ .;TyôNtÆ 6
a¶e>ÿ y;vitR•iÖ . m;ô invÿtSRÖ v;yÿWu ;ô vcRsà ; pÖj[ y;ô /nÿne )
83
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 12] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

sÖNy; mÖ/e y;ÿ rIJ≤; poWÿ,e 7
a¶ÿåe ai©r… xÖtNtÿe sNTv;ôvtO æÿ sÖhßÿNtå¨p;ôvtO æÿ )
a/;ô poWÿSyô poWÿ,e Ö punnÿ oR nÖ∑m;’¡i/ô punnÿ oR rÄiym;’¡i/ 8
pun ÿ jô ;R invÿtSR vô punrÿ ¶åîÖW;yÿWu ; )
punnÿ …R p;ôÁ˝hÿs… 9
sÖh rIJ≤; invÿtSRÖ v;¶Öe ipNvÿSvô /;rÿy; )
ivôêPSNy;ÿ ivôêtÖSp·rÿ 10
a; Tv;ÿh;WRmNÖ trÿ./U vRu[û iStôœ;ivÿc;cil… )
ivxÿSTv;ô sv;ÃR v;HzNtûu m; Tv{;ô∑m^ i/ÿ.x [ t( 11
¨duˇÿ mÖ v\ ®ÿ ,Ä p;xÿmSÖ mdv;ÿ/mÖ i\ v mÿ?yômã ≈ÿq;y )
aq;ÿ vÖym;ÿidTy vÖt[ e tv;n;ÿgsoôåaidÿtye Sy;m 12
ag[ÿe bûhO •ûWu s;ÿm?ûU voRåaÿSq;i•jRgNÖ v;Ntmÿsoô JyoitôW;g;ÿt( )
aÖi¶.;Rnô nu ;ô ®xÿt;ô Sv©ûåa; j;ôto ivê;ô sµ;ÿNyp[;… 13
hÖ˝sÖ Æ xuiÿ côW√sÿru Nt·r=Ösıot;ÿ veidôWditÿiqdurR o,Öst( )
nûWO √ÿrsÄ dÿtO sÖ √‰oÿmsÖ dÖBj; goôj;åAÿtjÖ ;åaÿi{ôj;åAûtMbûhO t( 14
sIdÖ TvMm;ôtru SÄ y;å¨ÖpSqôe ivê;ÿNy¶e vÖynu ;ÿin ivô√;n( )
mwn;ôNtpÿs;ô m;icRW;ôi.xoÿcIrÄNtrÿSy;ã xû£ u JyoÿitôivR.;ÿih 15
84
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

aÖNtrÿ¶e ®Öc; Tvmû%
u ;y;ô… sdÿneÖ Sve )
tSy;ôSTv˝ hrÿs;ô tpÖÔ;tÿvde … ixôvo .ÿv 16
ixôvo .ûTU v; mÁÿm¶eåÖ aqoÿ sId ixôvSTvm( )
ixôv;Æ ’ûTv; idxÖ… sv;ô…R Sv\≤oinÿimôh;sÿd… 17
idôvSp·rÿ p[qmÖ ÔÿDåe aÖi¶rÄSm;id(√tÄ IyÖMp·rÿ j;ôtvÿde ;… )
tOtû IyÿmPÖ su nûmO ,;ôåajÿßiÖ mN/;ÿnåEnÔrte Sv;ô/IÆ 18
ivôµ; tÿåa¶e ]Ö/e ; ]Öy;i,ÿ ivôµ; tÖe /;mÖ iv.ÿtO ; pu®]Ö ; )
ivôµ; tÖe n;mÿ prÄm©ëh;ô ≤i√ôµ; tmuTsÖ≤\ tÿåa;jÖgNqÿ 19
sÖm{uû e Tv;ÿ nûmO ,;ÿåaÖPSváNtnûcRO =;ÿåÈ/e idôvoåaÿ¶åÖ Ë/ÿn( )
tûtO Iyÿe Tv;ô rjÿis tiSqôv;ãsÿmpÖ ;mûpu Sqÿe mihôW;åaÿv/Rn( 20
a£¡NddÖi¶ StÖnyÿi•vÖ ¥*Æ =;m;ô re·rÿh√Iô®/ÿæ smÖÔn( )
sÖ¥o jÿD;ôno iv hIimôıoåa:yôd; rodÿsI .;ônnu ;ÿ .;TyôNtÆ 21
≈Iô,;mudÿ ;ôro /Ö®,oÿ ryIô,;MmÿnIôW;,;ôMp[;pÃ,R …Ö somÿgop;… )
vsÿæu sûnU Æu shÿsoåaÖPsu r;j;ô iv.;ôTygÿå[ ¨ÖWs;ÿim/;ônÆ 22
ivêÿSy kôtÉ .u vRu nÿ Syô g.RåÖ a; rodÿsIåapO,;ô∆;yÿm;n… )
vIô@iu çôdi{ÿmi.nTpr;ôyÔn;ô ≤dÖi¶myÿjNtÖ pçÿ 23
¨ÖixKp;ÿvk Ö oåaÿriÄ tÆ sÿmu /eÖ ; mte„ÃR vÖi¶rÄmtO oô in/;ÿiy )
îyÿitR /ûmU mÿ®WÖ M.·rÿ.dÖ[ Cu z£É,ÿ xoôicW;ô ¥;imnÿ=n( 24
85
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 12] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

dOx
û ;ôno ®ÖKmå¨ÖVy;R Vyÿ¥*∂ûmu WR mRÖ ;yuæÿ i≈ôye ®ÿc;ônÆ )
aÖi¶rÄmtO oÿåa.vÖ√yoÿi.ô≤dR nÿe NÖ ¥*rjÿnyTsurû te ;ÿ… 25
≤Stÿåe aÖ¥ ’û,vÿ∫{xoceppUû Ndÿve `Otû vÿNtm¶e )
p[ t•ÿy p[trÖ v\ SyoôåaCz;ôi. sûªu NdÖve .ÿˇ_\≤ivœ 26
a; tM.ÿj s*≈vÖs„e vÿ¶å¨ÖKqå¨ÿKqÖåa;.ÿj xÖSym;ÿne )
ipôy[ Æ sU≤Reà ip[yô oåaÖ¶; .ÿv;ôTyu∆;ôtne ÿ i.ôndÖd∆u inÿTvw… 27
Tv;mÿ¶eÖ ≤jÿm;n;ôåanûu ¥UiNvê;ô vsÿu di/rÄe v;≤;ÃiR , )
Tvy;ÿ sÖh {ivÿ,imôCzm;ÿn; vÖj[ ©omÿNtmûiu xjoô ivvÿv…u[ 28
aSt;ÿVyôi¶nÖrR ;ã sûx u ve oÿ vwê;nÖråAiWÿi.ô… somÿgop;… )
aÖ√WπÖ e ¥;v;ÿpiO qôvI ¸ÿvme Ö dev;ÿ /Öˇ rÖiymÖSme sûvu Irÿm( 29
sÖim/;ôi¶Ndÿvu Syt `ûtO bw oÃ/R yÖt;itÿiqm( )
a;iSmÿNhÖVy; jÿhu otn 30
¨duÿ Tv;Ö ivêeÿ dÖve ;åa¶Öe .rÿNtûu ic·ˇÿi.… )
s noÿ .v ixôvSTv˝ sûpu t[ Iÿko ivô.;vÿs…u 31
p[de ¶ÿ eÖ Jyoitÿ„m;Ny;ih ixôvie .ÿriÄ cRi.ôÇm( )
bûhO i∫ÿ.;Rnô iu .ô.;RsNÖ m; ihÿ˝sIStÖNv;ù pÖj[ ;Æ 32
a£¡NddÖi¶ StÖnyÿi•vÖ ¥*Æ =;m;ô re·rÿh√Iô®/ÿæ smÖÔn( )
86
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

sÖ¥o jÿD;ôno iv hIimôıoåa:yôd; rodÿsI .;ônnu ;ÿ .;TyôNtÆ 33
p[p;[ yô mÖi¶.ÃrR tÄ Syÿ Í<vôe iv yTsU≤oRô n rocÿte bûhO ∫;Æ )
aÖi. yÆ pû®U MpOtnÿ ;su tÖSq* dIôd;yÖ dwVyoôåaitÿiq… ixôvo nÿæ
34
a;poÿ devIô… p[itÿg>O ,ItÖ .Smÿtw TSyoône ’¡,?u v˝ sur.Ä ;å¨ÿ loôkÉ )
tSmÿw nmNt;ôÔnÿy… sûpu àIÿm;ôtR ve ÿ pû]u iMbÿ.tO ;ôPSvenù t( 35
aÖPSvù¶Öe si/ô∑vÖ s*Wÿ/Iôrnu®ÿ ?yse )
g.ÖRe sÔ;ÿysÖe punæÿ 36
g.oRåà aÖSyoWÿ/In;ô©.oôR vnÖSptIÿn;m( )
g.oRô ivêÿSy .ûtU Sy;¶Öe g.oÃåR aÖp;mÿis 37
p[sÖ ¥Ö .Smÿn;ô ≤oinÿmpÖ íÿ pOiqôvImÿ¶e )
sÖ˝sÖ JO yÿ m;ôtiO .ôÇÔ‰oitÿ„m;ôNpunrÖ ;sÿd… 38
punrÿ ;Ös¥Ö sdÿnmÖpíÿ pOiqôvImÿ¶e )
xeWeÿ m;ôt≤u qR oôpSqÖNe trÿSy;ã ixôvtÿm… 39
punÿ ÂÖj;R invÿtSR vÖ punrÿ ¶åîÄW;yuWÿ ; )
punnÿ …R p;ôÁ˝hÿs… 40
sÖh rIJ≤; invÿtSRÖ v;¶eÖ ipNvÿSvô /;rÿy; )
ivôêPSNy;ÿ ivôêtÖSp·rÿ 41
87
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 12] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

bo/;ÿ meåaÖSy vcÿso ≤ivœÖ m˝ihÿœSyô p[.tOÿ Sy Sv/;v… )
pIyÿit Tvoôåanÿu Tvo gO,;it vÖNd;®¡∑e tÖNv\vù Ndeåa¶e 42
s boÿi/ sû·U rmÖ`R v;ô vsÿpu tÖe vsudÿ ;vn( )
≤uyû o?yáSmd(√Wπ ;ÿãis ivôêk¡m,R eô Sv;h;ÿ 43
punSÿ Tv;idôTy; ®Ö{; vsÿv…Ö simÿN/t;ôMpunbÿ ˜R[Ö ;,oÿ vsunIq ≤ÖDÆw )
`ûtO ne Ö TvNtÖNv\vù /RySv sÖTy;Æ sÿNtuû ≤jÿm;nSyô k;m;ÿ… 44
apetÿ Ö vIùtÖ iv cÿ spRtÖ ;toô ≤e]Ö Sq pÿru ;ô,; ≤e cÖ nUtnÿ ;… )
ad;ÿ¥mÖ oùvsÖ ;nÿMpOiqôVy;åa£¡i•ômiMpôtroÿ loôkmÿSmw 45
sÖHD;nÿmis k;mÖ/rÿ,MÖ miyÿ te k;mÖ/rÿ,M.Uy;t( )
aÖ¶.e SR m;ÿSyô¶Æe purIÿWmisô ictÿ Sq p·rÖictÿåË?vÖiR ctÿæ
≈y?vm( 46
aÖy˝ soåaÖi¶≤RiSmÖNTsomÖimN{ÿæ sutû NdÖ/e jÖ#reÿ v;vx;ônÆ )
sÖhiÖ ßy\vÖ ;jÖmTyÖ• si¢ÿ˝ ssÖv;NTsNTStÿyU se j;tved… 47
a¶Öe ≤ˇeÿ idôiv vcRæà pOiqôVy;\≤doWÿ/I„vÖPSv; yÿj] )
≤en;ôNt·rÿ=muvû ;Rtù tÖ Nqÿ TvÖWe Æ s .;ônru ,ÿ vÖR o nOcû =;ÿ… 48
a¶eÿ idôvoåa,ÖmR Cz;ÿ ijg;ôSyCz;ÿ dÖve ;2\–åË¡icWÖe i/„<y;ô ≤e )
≤; roÿcnÖ e pÖrSt;ôTsU≤SÃR yô ≤;í;ôvSt;ÿdpu iÄ tœÿNtÖåa;pÿæ 49
purû IÖ„y;ùsoåaÖ¶yÿæ p[;vÖ,ie .ÿæ sÖjoWÿs… )
88
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

juWû Nt;\≤à DÖ mÖ&hoÿnmIôv;åîWoÿ mÖhIÆ 50
î@;ÿm¶e pu®dÄ ˝sÿ˝ sÖin©oÆ xÿêˇÖm˝ hvÿm;n;y s;/ )
Sy;•ÿæ sUnû Su tnÿyo ivôj;v;¶eÖ s; tÿe sumiÖ t.UTRÃ vÖSme 51
aÖyNteÖ ≤oinÿAi≥û Tvyoô ≤toÿ j;ôtoåaroÿcq;… )
tÔ;ôn•ÿ¶åÖ a;roÖh;q;ÿ no v/Ry; rÄiym( 52
icdÿisô ty;ÿ dÖve tÿy;i©rÄSvd(/vûu[ ; sIÿd p·rôicdÿisô ty;ÿ
dÖve tÿy;i©rÄSvd(/vûu[ ; sIÿd 53
loôkMpÿ,O iHzô{Mpû,O ;qoÿ sId /ûvu[ ; Tvm( )
îÖN{;ô¶I Tv;ô bOhSÖ pitÿriÄ SmNyon;ÿvsIWdn( 54
t;åaÿSyô sUddÿ ohsÖ… somÿã ≈I,iNtô pOXnÿy… )
jNmÿNdÖve ;n;\iô vxÿiS]ô„v;roÿcnÖ e idôvÆ 55
îN{\iÖ vê;ÿåavIvO/NTsmû{u VyÿcsÖi©rÿæ )
rÖqItÿm˝ rÄqIn;ôv\ ;j;ÿn;ôãô sTpÿitôMpitÿm( 56
simÿt˝Ö Ö s˚¡Lpeq;ôãô siMpÿy[ * roicô„,U sÿmu nÖSym;ÿn* )
îWÖmjU mÃR iÖ . s\vÖ s;ÿn* 57
s\v;ôMmn;ÿãisô s\vtÖ[ ; smÿu icôˇ;Ny;k¡rm( )
a¶ÿe purI„y;i/ôp; .ÿvÖ Tv•ÖåîWÖmjU ≤\RÖ jÿm;n;y /eih 58
89
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 12] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

a¶eÖ TvMpÿru IÖ„yoù riyôm;Npÿiu ∑Öm;\2–åaÿis )
ixôv;Æ ’ûTv; idxÖ… sv;R…ô Sv\≤oinÿimôh;sÿd… 59
.vÿt•Ö… smÿns*ô scÿte s;vrÄpe s*ÿ )
m; ≤ÖD˝ ihÿ˝is∑ÖMm; ≤ÖDpÿitÔ;tveds* ixôv* .ÿvtmÖ¥ nÿæ
60
m;ôtve ÿ pû]u MpÿiO qôvI pÿru IÖ„yùmi¶ã Sve ≤on;ÿv.;®Ö%; )
t;\ivêwdÿ vRÖe A
w t≥û iu .ÿæ s\ivd;ônÆ pÖj[ ;pÿitivôêR k¡m;ôR ivmÿçu tu 61
asÿNu vNtÖmyÿjm;nimCz StÖne SyÖTe y;miNvÿihô tSk¡rSy )
aÖNymÖSmidÿCzô s; tÿåîÄTy; nmoÿ deiv inA≥teÖ tu>yÿmStu 62
nmÖ… su tÿe inA≥te itGmtejoyÖSmy\iÖ vcOtÿ ; bÖN/mÖte m( )
≤Ömne Ö Tv\≤MÖ y; s\ià vd;ônoˇÖme n;kôåÉ ai/ÿrohywnm( 63
≤Sy;ÿSte `oråa;ôsÔûhu oMyÖWe ;MbÖN/;n;ÿmvÖsjÃnR ;y )
≤;NTv;ô jnoô .Uimô·ritÿ pÖm[ NdÿteÖ inAÃi≥ tNTv;ôhMp·rÿvde ivôêtÿæ 64
≤Ntÿe dÖve I inA≥ià tr;bÖbN/Ö p;xÿõg™ I[ vô ;SvÿivcOTû ym( )
tNtÖe iv„y;ôMy;yÿWu oô n m?y;ôdqÖtw iMpôtmu iÿ ıô p[stÿU … )
nmoô .UTyÖw ≤edçÖk;rÿ 65
inôvx e nÿ … sÖ©mÿnoô vsUnÿ ;\iô vê;ÿ ÂÖp;i.cÿ∑Öe xcIÿi.… )
devÖ åîÿv sivôt; sÖTy/ÖmNRe {oô n tÿSq* smÖre pÿqIôn;m( 66
90
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

sIr;ÿ ≤uÔiNt kÖvyoÿ ≤ûgu ; ivtÿNvtÖe pOqk
ÿ ™ )
/Ir;ÿ dÖve We uÿ suªyÖ ; 67
≤ûnu ˇ_Ö sIr;Ö iv yugû ; tÿn?u v˚étû e ≤on*ÿ vptÖhe bIjÿm( )
igôr; cÿ ≈uiû ∑Æ s.ÿr;ôåasÿ•oô nedIÿyåÖ îTsû<O yùæ pÖKvmey;ÿt( 68
xunû ˝ suf;l;ô iv’¡WNtûu .Uimÿ˝ xunû ˚°ôn;x;ÿåaÖi.yÿNtu v;ôhÆw )
xun;ÿsIr; hÖivW;ô toxÿm;n; suipPpÖl;åaoWÿ/I… ktRn;ôSme 69
`ûtO ne Ö sIt;ô m/unÿ ;ô smÿJyt;\iô vêÿdw vReÖ rw nÿmu t; mÖ®i∫ÿæ )
ËjÃSR vtIô pyÿs;ô ipNvÿm;n;ôSm;NTsIÿteÖ pyÿs;ô>y;vÿvTO Sv 70
l;©ÿlMÖ pvIÿrvTsuxû ve ˝ÿ somÖipTsÿ® )
tdu√pÿ itô g;mivÿMp[fVÖ yRçù Ö pIvÿrIMpÖS[ q;vÿ{qÖv;hÿ,m( 71
k;mÿ˚;mdu`e /u+v imô];yÖ v®ÿ,;y c )
îN{;ÿy;ôiê>y;ÿMpû„U ,e pÖj[ ;>yôåaoWÿ/I>y… 72
ivmuCÿ y?vmfl‰; devy;n;ôåagÿNmÖ tmÿsSp;ôrmÖSy )
Jyoitÿr;p;m 73
sÖjrU Bdoôåayÿvoi.… sÖj®U WÖ ;åa®¡,Ii.… ) sÖjoWÿs;vÖiên;ô
d˝soÿi.… sÖjÆU sUråÄ Etÿxne sÖjvU êRwà ;nÖråî@ÿy; `ûtO ne Ö Sv;h;ÿ 74
≤;åaoWÿ/Iô… pUv;ÃR j;ôt; dÖve >e yÿiS]yûgu Mpûru ; )
mnÖw nu bÖ.,U[ ;ÿmhÖ ˝ xÖtN/;m;ÿin sÖ¢ cÿ 75
91
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 12] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

xÖtv\ oÿåaMbÖ /;m;ÿin sÖhßÿmtuû voô ®hÿæ )
a/;ÿ xt£Tvo ≤ûyU imômMmÿåe agÖd˚ét¡ 76
aoWÿ/Iô… p[itÿmod?vÖMpu„pÿvtI… pÖs[ vU rÿ I… )
aê;ÿåîv sÖijTvÿrIvIô®R /ÿæ p;riyô„<vùæ 77
aoWÿ/Iô·ritÿ m;trÄSt√oÿ devIô®pÿbvu[ e )
sÖnye mÖ êÖ©;\v;sÿåa;ôTm;nÖNtvÿ pU®W 78
aÖêTÖ qe voÿ inôWdÿnMpÖ,eR voÿ vsÖit„’ût; )
goô.;jÖåîiTkl;ÿsqÖ ≤TsÖnvÿqÖ pU®W¡ m( 79
y]*Wÿ/I… sÖmGmÿtÖ r;j;ÿn…Ö simÿt;ivv )
ivp[…Ö så¨ÿCyte i.ôWgÿ=[ oôh;mIÿvcÖ ;tÿn… 80
aÖê;ôvtÖ Iã soÿm;vÖtImûjU yR Nÿ tIômdu oÿjsm( )
a;ivÿiTsô sv;ôåR aoWÿ/IrÄSm;åaÿ·rÖ∑t;ÿtye 81
¨Cz⁄„m;ôåaoWÿ/In;ô©;voÿ goôœ;idÿvre te )
/nÿ˝ sinô„yNtIÿn;m;ôTm;nÖNtvÿ pU®W 82
î„’¡itôn;Rmÿ vo m;ôt;qoÿ ≤ûyU ã Sqô in„’¡tI… )
sIôr;Æ pÿtiÖ ],Iÿ SqnÖ ≤d;ômyÿitô in„’¡q 83
aitô ivê;ÿæ p·rôœ; Stône åîÿv vÖj[ mÿ£mu… )
92
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

aoWÿ/Iô… p[;cÿCu yvû≤u iR Tkçÿ tÖNvoá rpÿæ 84
≤idôm; v;ôjyÿ•hÖ moWÿ/IôhSR tÿåa;dÖ/e )
a;ôTm; ≤+mÿSy nXyit pûru ; jIÿvgÖ .O oÿ ≤q; 85
≤Sy*ÿW/I… p[sÖ pÖqR ;©ÿm©ûMp®¡„p®… )
ttoô ≤+m\iÖ vb;ÿ/?vå¨Ögo[ mÿ?ymÖxI·rÿv 86
s;ôk≤\ +ÿ mÖ p[ptÿ Ö c;Wÿ,e ikikdIôivn;ÿ )
s;ôkv\ ;tÿSyô /[;Jy;ÿ s;ôk•ÿXy inôh;k¡y; 87
aÖNy; voÿåaÖNy;mÿvTvÖNy;NySy;ôå¨p;ÿvt )
t;Æ sv;Ræà s\ivd;ôn;åîÖdMmÖe p[;vÿt;ô vcÿæ 88
≤;Æ fÖilnIô≤;Råaÿfl Ö ;åaÿp„ûu p; ≤;íÿ pûiu „p,Iÿ… )
bOhSû pitÿps[ tU ;ôSt; noÿ muçNÖ Tv˝hÿs… 89
mûçu Ntÿu m; xpÖQy;ádqoÿ v®Ö<y;ùdtuû )
aqoÿ ≤ÖmSyô p@±vIÿx;ôTsvRSà m;∂ºvikiLbbWÖ ;t( 90
aÖvpÖ tÿNtIrvdiNdÖvåaoWÿ/yÖSp·rÿ )
≤ÔÖIvmÖXnv;ÿmhwÖ n s ·rÿ„y;itô pU®W¡ … 91
≤;åaoWÿ/Iô… somÿr;DIbÖ◊R IÆ xÖtivÿc=,;… )
t;s;ÿmisô Tvmÿˇu mÖ ;rÄ˚;m;ÿyÖ x˝ ˙Öde 92
93
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 12] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

≤;åaoWÿ/Iô… somÿr;DIôivRiœÿt;… pOiqôvImnÿu )
bOhSÖ pitÿps[ tU ;åaÖSyw sNdÿˇ vIô≤mRù ( 93
≤;íÖde mupÿ Íû<viNtô ≤;íÿ dûrU Mpr;ÿgt;… )
sv;Ræà sÖ©Tyÿ vI®/oôSyw sNdÿˇ vIô≤mRù ( 94
m; voÿ ·rWT%inôt; ≤Smÿw c;ôhƒn;ÿim v… )
i√ôp;∞tÿ„u p;dÖSm;kÖ˝Ö svÃmR STvn;tûru m( 95
aoWÿ/yÖ… smÿvdNtÖ somÿne sÖh r;D;ÿ )
≤Smÿw ’û,oitÿ b[;˜ô,St˝ r;ÿjNp;ry;mis 96
n;ôxiÖ yô]I bÖl;sÖSy;xÃsR å¨pÖict;ÿmis )
aqoÿ xÖtSyô ≤+m;ÿ,;Mp;k;ôrorÿisô n;xÿnI 97
Tv;©ÿN/Öv;Råaÿ%n\SÖ Tv;imN{ÖSTv;MbOhSÖ pitÿæ )
Tv;moÿW/Öe somoô r;j;ÿ ivô√;Ny+m;ÿdmuCyt 98
shÿSv mÖåe ar;ÿtIô… shÿSv pOtn;yÖtÆ )
shÿSvô svRMÃ p;ôPm;nÖ˝Ö shÿm;n;SyoW/e 99
dIô`;RySÿu tåaoW/e %inôt; ≤Smÿw c Tv;ô %n;ÿMyôhm( )
aqoô TvNdIô`;Ry.ÿu TRûU v; xÖtvÿLx;ô ivroÿht;t( 100
Tvmuˇÿ m;SyoÿW/Öe tvÿ vû=O ;å¨pÿSty… )
¨pÿiStrStûu soáSm;k\≤ô oåaÖSm;2\–åaÿi.ôd;sÿit 101
94
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

m; m;ÿ ih˝sI∆inôt; ≤Æ pÿiO qôVy; ≤o v;ô idvÿ˝ sÖTy/ÿm;Rô Vy;nÿ$(
)
≤í;ôpíÖN{;Æ p[qÿ mÖ o jÖj;nÖ kSmÿw dÖve ;yÿ hÖivW;ÿ iv/em 102
aÖ>y;vÿtSR v pOiqiv ≤ÖDne Ö pyÿs; sÖh )
vÖp;Ntÿåe aÖi¶·rÿiWôtoåaÿroht( 103
a¶Öe ≤ˇeÿ xû£ u ≤\ ∞ÖN{\≤TpûtU ≤\ ∞ÿ ≤ÖiDyÿm( )
t∂Övº >e yoÿ .r;mis 104
îWÖmjU mÃR hÖ imôtåa;dÿmtûO Syô ≤oinÿMmihôWSyô /;r;ÿm( )
a; m;ô goWÿu ivxÖTv; tÖnWU uû jh;ÿim sÖie dminÿr;ÖmmIÿv;m( 105
a¶eÖ tvÖ ≈voô vyoô mihÿ .[;jNteåaÖcyR oÿ iv.;vso )
bOh∫
ÿ ;noô xvÿs;ô v;jÿmKuû QyáNd/;ÿis d;ôxWu eÿ kve 106
p;ôvk Ö vÿc;‹… xû£u vÿc;ôåR anÿnU vc;ôåR ¨idÿyiWR .;ônnu ;ÿ )
pû]u o m;ôtr;ÿ ivôcrÄ•pu ;ÿvis pû,O i=ô rodÿsIå¨Ö.e 107
ËjoRnà p;∆;tved… suxiÖ Sti.ômNR dÿSv /Iôiti.ÿihôtR Æ )
TveåîWÖ… sNdÿ/.ûu ·RU rÿvpRsiíô]otÿyo v;ômj;ÿt;… 108
îÖrJÄ y•ÿ¶e p[qySv jÖNtui.ÿrSÄ me r;yoÿåamTyR )
s dÿxtRÖ Syô vpuWÿ oô ivr;ÿjis pO,û i=ÿ s;nÖisõ™£tÿmu ( 109
95
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 12] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

îÖ„kôt;Rrmÿ ?vôrSyô p[cteÿ sÖÕyÿNtÖ˝Ö r;/ÿso mÖhÆ )
r;ôit\v;ômSyÿ sû.u g;ÿMmÖhIimWÖNd/;ÿis s;nÖis˝ rÄiym( 110
Aût;v;ÿnMmihôWi\ vôêdÿxtR mÖi¶˝ sûªu ;yÿ di/re pûru o jn;ÿ… )
≈uTk¡,˝R sÖpq[ Sÿ tmNTv; igôr; dwVyÖMm;nÿWu ; ≤ûgu ; 111
a;Py;ÿySvô smÿte u te ivôêtÿæ somÖ vO„<yÿm( )
.v;ô v;jÿSy s©ûqe 112
sNteÖ py;ÿãisô smÿu ≤Ntuû v;j;ô… s\v„O <y;ÿNyi.m;itôW;hÿæ )
a;ôPy;yÿm;noåaÖmtO ;ÿy som idôiv ≈v;ÿãSyuˇmÖ ;inÿ i/„v 113
a;Py;ÿySv midNtmÖ somÖ ivêÿie .rÄ˝x Ö iu .ÿæ )
.v;ÿ n… sÖpq[ Sÿ tmÖ… s%;ÿ vû/O e 114
a; teÿ vÖTso mnoÿ ≤mTprÄm;i∞ÿTsÖ/Sq;ÿt( )
a¶Öe Tv;˚;ÿmy; igôr; 115
tu>yÖNt;åaÿi©rStmÖ ivê;ÿæ sui=ôtyÖ… pOqk
ÿ ™ )
a¶eÖ k;m;ÿy ≤eimre 116
aÖi¶Æ ipôy[ We ûu /;mÿsûu k;moÿ .ûtU Syô .VyÿSy )
sÖm;[ @ºkoô ivr;ÿjit 117
îit √;dxoå?y;y"

96
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

aq ]yodxoå?y;y"
miyÿ gO;ôMygÿåe[ aÖi¶˝ r;ÖySpoW;ÿy supj[ ;ôSTv;yÿ suvû I≤;ÃyR )
m;mÿu dÖve t;ÿ… scNt;m( 1
aÖp;MpûœO mÿisô ≤oinÿr¶Ä Æe sÿm{uû mÖi.tÖ… ipNvÿm;nm( )
v/ÃmR ;no mÖh;2\–åa; cÖ pu„k¡re idôvo m;]ÿy; v·rÖM,; pÿq[ Sv 2
b[˜ÿ jD;ônMpÿq[ mÖ Mpûru St;ôi√ sIÿmtÖ Æ sû®u coÿ vÖne åa;ÿv… )
s bûfiu y;ùå¨pÖm;åaÿSy ivôœ;Æ sÖtíÖ ≤oinômsÿtíÖ ivvÿæ 3
ihôr<Ä yôg.Ö ÆR smÿvtÖtR ;gÿe[ .ûtU Syÿ j;ôtÆ pitôrk
e å¡ a;sIt( )
s d;ÿ/;r pOiqôvIN¥;mûtu me ;˚Smÿw dÖve ;yÿ hÖivW;ÿ iv/em 4
{ÖPsíÿSkNd pOiqôvImnûu ¥;imômçÖ ≤oinômnûu yíÖ pUvæÃR )
sÖm;ôn≤\ oinômnÿu sÖçrÿNtN{ÖPs∆uhÿ oôMynÿu sÖ¢ ho];ÿ… 5
nmoÿStu sÖp>Re yoô ≤e kÉ cÿ pOiqôvImnÿu )
≤eåaÖNt·rÿ=Öe ≤e idôiv te>yÿæ sÖp>Re yoô nmÿæ 6
≤;åîWÿvo ≤;tû/u ;n;ÿn;\≤ô e v;ô vnÖSptIô1–\ rnuÿ )
≤e v;ÿv$Ö We uû xertÿ Öe te>yÿæ sÖp>Re yoô nmÿæ 7
≤e v;ômI roÿcnÖ e idôvo ≤e v;ô sU≤SRÃ y rÄiXmWÿu )
≤eW;ÿmPÖ su sdÿS’ûtNte>yÿæ sÖp>Re yoô nmÿæ 8
’û,„ûu v p;jÖ… p[isÿitô• pûQO vI\≤;ôih r;jÖve ;mÿv;ô2–\ åî.ÿne )
97
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 13] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

tû„O vImnûu p[isÿitN{U,;ônoSt;ÿisô iv?yÿ rÄ=sÖStipÿœ…Ÿ 9
tvÿ .Öm[ ;sÿåa;xûyu ; pÿtNÖ TynÿSu pOx /OWtÖ ; xoxÿcu ;n… )
tpUã
ÿ „y¶e jû◊u ;ù ptÖ©;nsÿiNdtoô ivsÿjO Ö iv„vÿgLuû k;Æ 10
p[itô Spxoô ivsÿjO Ö tUi,ÃtR moô .v;ÿ p;ôyiu vôx
R oåaÖSy;åadÿB/… )
≤o noÿ dUrû åe aÖ`xÿ˝soô ≤oåaNTy¶eÖ m; ik¡∑eÖ Vyiqôr;dÿ/WIRt( 11
¨dÿ¶e itœÖ p[Ty;tÿn„u vÖ Nyáim];ÿ2–\ åaoWt;·ˇGmhete )
≤o noôåar;ÿit˝ sim/;n cÖ£É nIôc; tN/ÿ+ytÖs• xu„k¡m( 12
Ëô?voR .ÿvÖ p[itÿivô?y;?yôSmd;ôiv„’¡,„u vÖ dwVy;ÿNy¶e )
avÿ iSqôr; tÿniu h ≤;tûju nU ;ÿÔ;Ö immj;ÿimôMp[m,Oÿ Iihô x]ÿnU ( )
aÖ¶Çe ;û tejsÿ ; s;dy;im 13
aÖi¶mU/Rû ;R idôvÆ kÖkT⁄ pitÿæ pOiqôVy;åaÖym( )
aÖp;ã ret;ÿãis ijNvit )
îN{ÿSyô Tv*jÿs; s;dy;im 14
.uvoÿ ≤ÖDSyô rjÿsí nÖte ; ≤];ÿ inôyiu ∫ô… scÿse ixôv;i.ÿæ )
idôiv mû/U ;RnNÿ di/We SvôW;RiÔô◊;mÿ¶e c’We hVyôv;hÿm( 15
/[vûu ;isÿ /Ö®,;StÿtO ; ivôêk¡m,R ; )
m; Tv;ÿ smû{u å¨äÿ/IôNm; supÿ ,Ö oRVyÿqm;n; pOiqôvINÎÿ˝h 16
p[jÖ ;pÿitÇ; s;dyTvÖp;MpûœO º sÿm{ûu Syemnÿ ( )
98
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

VycÿSvtIôMp[qSÿ vtIôMp[qSÿ v pOiqôVyùis 17
.Uriÿ sô .UimÿrSÄ yidÿitris ivôê/;ÿy;ô ivêÿSyô .uvnÿ Sy /Ö]IR )
pûiO qôvI\≤Cÿ z pOiqôvINÎÿ˝h pOiqôvIMm; ihÿ˝sI… 18
ivêÿSmw p[;,ô ;y;ÿp;ôn;yÿ Vy;ôn;yoÿd;ôn;yÿ p[itôœ;yÿw cÖ·r];ÿy )
aÖi¶Ç;ûi.p;ÿtu mÖÁ; SvôSTy; zÖidRW;ô xNtÿmne Ö ty;ÿ
devÖ tÿy;i©rÄSvd(/vûu[ ; sIÿd 19
k;<@;ÿTk;<@;TpÖr[ ohÿNtIô p®ÿW…p®WÖSp·rÿ )
Eûv; noÿ dUvReÖ p[tnÿ u sÖhßÿ,e xÖtne ÿ c 20
≤; xÖtne ÿ p[tnÖ oiWÿ sÖhße,ÿ ivôrohÿis )
tSy;ÿSte devI∑kÉ ivô/me ÿ hÖivW;ÿ vÖym( 21
≤;Stÿåe a¶Öe sU≤ReÖ ®coô idvÿm;tÖNviNtÿ rÄiXmi.ÿæ )
t;i.ÿnoRåaÖ¥ sv;Ã.R I ®Äce jn;ÿy nS’i/ 22
≤; voÿ dev;ô… sU≤ReÖ ®coô go„vêÿWe uû ≤; ®cÿæ )
îN{;ÿ¶Iû t;i.ô… sv;Ã.R Iô ®cÿ•o /ˇ bOhSpte 23
ivôr;@±Jyoitÿr/;ryTSvôr;@±Jyoitÿr/;ryt( )
pÖj[ ;pÿitÇ; s;dytu pûœO º pÿiO qôVy; Jyoitÿ„mtIm( )
ivêÿSmw p[;,ô ;y;ÿp;ôn;yÿ Vy;ôn;yÖ ivêÖÔ‰oitÿ≤CR z )
aÖi¶∑ei/ÿpitôSty;ÿ dÖve tÿy;i©rÄSvd(/vuû[ ; sIÿd 24
99
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 13] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

m/uíÿ Ö m;/ÿvíÖ v;sÿiNtk;vûtO åU aÖ¶re Nÿ t…XlôWe oùisô
kLpÿte ;ôN¥;v;ÿpiO qôvI kLpÿNt;ôm;pÖåaoWÿ/yÖ… kLpÿNt;mÖ¶yÖ…
pOqõÖ m™ mÖ Jywœ‰;ÿyÖ svÿt[ ;… )
≤eåaÖ¶yÖ… smÿnsoNtÖr; ¥;v;ÿpiO qôvIåîÖme )
v;sÿiNtk;vûtO åU aÿi.ôkLpÿm;n;ôåîN{ÿimv dÖve ;åaÿi.ôsi\ vÿxNtûu ty;ÿ
dÖve tÿy;i©rÄSvd(/vûu[ e sIÿdtm( 25
aW;ÿ!;isô shÿm;n;ô shÖSv;r;ÿtIô… shÿSv pOtn;yÖtÆ )
sÖhßÿvI≤;Risô s; m;ÿ ijNv 26
m/uû v;t;ÿåAt;yÖte m/uÿ =riNtô isN/ÿv… )
m;?vIÿn…R sÖNTvoWÿ/I… 27
m/uû nˇÿ_mûtu oWsoô m/ÿmu TÖ p;iqÃvR ˝Ö Ö rjÿæ )
m/ûu ¥*rÿStu n… ipôt; 28
m/ÿmu ;•oô vnÖSpitôm/R muÿ ;2\–åaStûu sU≤æRà )
m;?vIôg;Rvoÿ .vNtu n… 29
aÖp;©M.ÿNTsIdÖ m; Tv;ô sU≤oôiR .t;ÿPsIôNm;i¶vwêÃR ;nÖrÆ )
aiCzÿ•p];… pÖj[ ;åaÿnvûu I=ÖSv;nÿu Tv; idôVy; vOi∑ÿæ sct;m( 30
]INTsÿm{ûu ;NTsmÿspO TSvôg;RnpÖ ;MpitÿvWRO .Ö åî∑ÿk;n;m( )
purIÿWvÖ\ s;ÿn… su’tû Syÿ loôkÉ t]ÿ gCzô ≤]Ö pUvReÖ prÿte ;… 31
mÖhI ¥*Æ pÿiO qôvI cÿ nåîÖm≤\ DÖ iMmÿim=t;m( )
100
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

ipôptûO ;•oô .rIÿmi.… 32
iv„,oô… km;ÃiR , pXytÖ ≤toÿ vÖt[ ;inÿ pSpÖxe )
îN{ÿSyô ≤uJyÖ… s%;ÿ 33
/[vûu ;isÿ /Ö®,Öte o jÿDe p[qmÖ mÖ>e yo ≤oinÿ>yoôåai/ÿ j;ôtvÿde ;… )
s g;ÿy}Ö y; i]ô∑.u ;ÿn∑uû .u ;ÿ c dÖve >e yoÿ hÖVy\vhÿ tu p[j;ônn( 34
îÖWe r;Öye rÿmSvô shÿse ¥ûªu åËôjåRe apÿTy;y )
sÖm;[ @ÿis Svôr;@ÿis s;rSvôt* TvoTs*ô p[;vÿt;m( 35
a¶ÿe ≤u+û v; ih ≤e tv;ê;ÿso dev s;ô/vÿæ )
ar\vÄ hÿiNt mÖNyvÿe 36
≤û+u v; ih dÿve ÙÖ tÿm;ô2–\ åaê;ÿ2–\ åa¶e rÄqI·rÿv )
in hot;ÿ pUVû yRÆ sÿd… 37
sÖMyKßÿviNt sÖ·rtoô n /en;ÿåaÖNt˙Öd≥ ; mnÿs; pûyU m;ÿn;… )
`ûtO Syô /;r;ÿåaÖi.c;ÿkxIim ihrÄ<yyoÿ vetsÖ o m?yÿåe aÖ¶Æe 38
Aûce Tv;ÿ ®Äce Tv;ÿ .;ôse Tv;ô JyoitÿWe Tv; )
a.Uiÿ dÖdi\ vêÿSyÖ .uvnÿ SyÖ v;ijÿnmÖ¶ve êRw ;nÖrSyÿ c 39
aÖi¶JyoRitÿW;ô Jyoitÿ„m;n[Kuû mo vcRsà ;ô vcRSà v;n( )
sÖhß
û dÖ ;åaÿis sÖhß;ÿy Tv; 40
101
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 13] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

a;ôidÖTy©.RMÖ pyÿs;ô smÿõi™ / sÖhßÿSy p[itÖm;\ivÖê¡pm( )
p·rÿvõO i™ /ô hrÿs;ô m;i.mÿãSq;… xÖt;yuWÿ ˚é,iu h cIôym;ÿn… 41
v;tÿSy jûiU t\v®ÿ,SyÖ n;i.ÖmêÿÔD;ôn˝ sÿ·rÄrSyÖ m?yeÿ )
ixxu•ÿ dÖ In;ôãô h·rÄmi{ÿb›u mÖ ¶eÖ m; ihÿ˝sI… prÄme Vyoÿmn( 42
ajÿßiÖ mNdumÿ ®ÄWM.urÿ <Ä yumiÖ ¶mIÿ@º pUvû iR cÿ·ˇÖ•moÿi.… )
s pvRià .A≥tx ûu Æ kLpÿm;noô g;Mm; ihÿ˝sIôridÿit\ivôr;jÿm( 43
v¡]IôNTv∑uvû ®R ,ÿ SyÖ n;i.ÖmivÿÔD;ôn;ã rjÿs…Ö prÿSm;t( )
mÖhIã s;ÿhß Ö Imsurÿ Sy m;ôy;m¶eÖ m; ihÿ˝sI… prÄme Vyoÿmn( 44
≤oåaÖi¶rĶre ?yj;ÿytÖ xok;ÿTpOiqÖVy;å¨Öt v;ÿ idÖvSp·rÿ )
≤enÿ p[jÖ ; ivÖêk¡m;R jÖj;nÖ tmÿ¶Öe he@…Ö p·rÿ te vO,ˇ_⁄ 45
icÖ]NdevÖ ;n;ômdu gÿ ;ÖdnIÿkçÖ =uiÿ mR]Ö SyÖ v®ÿ,Sy;ô¶Æe )
a;p[;ô ¥;v;ÿpiO qôvIåaÖNt·rÿ=˝Ö Ö sU≤åRà a;ôTm; jgÿtStÖSquWíÿ 46
îÖmMm; ihÿ˝sIi√≥pÖ ;dÿMpÖx˝u sÿhß;ô=o me/;ÿy cIÖym;ÿn… )
mÖyMu pÖxMu me/mÿ ¶e juWSvô tenÿ icNv;ônStôNvoá inWIÿd )
mÖyNu teÖ xugCÿO ztuû ≤iN√Ö„mStNteÖ xugCÿO ztu 47
îÖmMm; ihÿ˝sIôrk e x
¡ fMpÖx˚u i¡ n£Ödv\ ;ôijnÖv\ ;ijÿnWe u )
g*ôrm;ÿr<Ä ymnÿu te idx;imô tenÿ icNv;ônStÖNvoá inWIÿd )
g*ôrNteÖ xugCÿO ztuû ≤iN√Ö„mStNteÖ xugCÿO ztu 48
102
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

îÖm˝ s;ÿhß Ö ˝ xÖt/;ÿrmÄ Tu s\VÃ yÖCym;ÿn˝ s·rÄrSyÖ m?yÿe )
`Otû Nduh;ÿn;ômidÿitÖÔn;ôy;¶eÖ m; ihÿ˝sI… prÄme Vyoÿmn( )
gÖvyÖ m;ÿr<Ä ymnuÿ te idx;imÖ tenÿ icNv;ônStÖNvoá inWId )
gÖvyÖ NteÖ xugCÿO ztuû ≤iN√„mStNtÖe xugCÿO ztu 49
îÖmmÿ,U ;RyÖ v\u ®ÿ,SyÖ n;i.ÖNTvcÿMpxûnU ;iN√ÖpdÖ;çtu„ÿ pd;m( )
Tv∑ÿæu p[jÖ ;n;ÿMp[qmÖ ÔÖin]Öm¶eÖ m; ihÿ˝sI… prÄme Vyoÿmn( )
¨∑^mÿ ;rÄ<ymnuÿ te idx;imÖ tenÿ icNv;ônStÖNvoá inWIÿd )
¨∑^Nÿ teÖ xugCOÿ ztuû ≤iN√Ö„mStNtÖe xugCOÿ ztu 50
aÖjo ÁÖ¶re jÿin∑Ö xok;ôTsoåaÿpXy∆inÖt;rÄmg[eÿ )
tenÿ devÖ ; devÖ t;ômg[mÿ ;y\SÖ tenÖ rohÿm;yÖ•pu Ö me?y;ÿs… )
xÖr.Ä m;ÿr<Ä ymnuÿ te idx;imô tenÿ icNv;ônStÖNvoá inWId )
xÖr.Ä NteÖ xugCÿO ztuû ≤iN√Ö„mStNteÖ xugCÿO ztu 51
Tv\≤iÿ vœ d;ôxWu oÖ nøÆ\ p;ÿih Í,u/û I igrÿæ )
r=;ÿ toôkmutû Tmn;ÿ 52
aÖp;NTvemNÿ Ts;dy;MyÖp;NTvoµÿNTs;dy;MyÖp;NTv;ô
.SmÿNTs;dy;MyÖp;NTv;ô JyoitÿiW s;dy;MyÖp;NTv;yÿne
s;dy;My,ÖvR e Tv;ô sdÿne s;dy;im smu{û e Tv;ô sdÿne s;dy;im
s·rÄre Tv;ô sdÿne s;dy;MyÖp;NTv;ô =yeÿ s;dy;MyÖp;NTv;ô si/ÿiW
s;dy;MyÖp;NTv;ô sdÿne s;dy;MyÖp;NTv;ÿ sÖ/Sqeÿ s;dy;MyÖp;NTv;ô
≤on*ÿ s;dy;MyÖp;NTv;ô purIÿWe s;dy;MyÖp;NTv;ô p;qÿis s;dy;im
g;yÖ],e ÿ Tv;ô zNdÿs; s;dy;imô ]w∑.uÿ ne Tv;ô zNdÿs; s;dy;imô
j;gÿtne Tv;ô zNdÿs; s;dy;ôMy;nu∑ÿ .u ne Tv;ô zNdÿs; s;dy;imô
103
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 13] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

p;¤ÿnπ Tv;ô zNdÿs; s;dy;im 53
aÖyMpûru o .uvSÖ tSyÿ p[;,ô o .*ÿv;yÖno vÿsNÖ tÆ p[;,ÿ ;yÖno g;ÿy]Ö I
v;ÿsNÖ tI g;ÿy}Ö yw g;ÿy]Ö ©;ÿy]Ö ;dÿpu ;Öãx
ô ®u pÿ ;ãôxoiS]ÖviO T]ÖvtO oÿ
rqNtÖrv\ isÿœåAiWæ p[jÖ ;pÿitgOhIty;ô Tvy;ÿ p[;,ô ©»ÿ ;im
pÖj[ ;>yÿæ 54
aÖyNdÿi=Ö,; ivôêk¡m;Rô tSyÖ mnoÿ vwêkmÖ,R §ûI„mo
m;ÿnsÖ iS]Ö∑Bu g[„w mIÿ i]Ö∑.u æÿ Sv;ôrã
Sv;ôr;dÿNt≤;ômR oùNt≤;Rmô ;TpÿçdÖxÆ
pÿçdÖx;äOhû ∫Ör√;ÿjåô AiWÿæ p[jÖ ;pÿitgOhIty;ô Tvy;ô mnoÿ gO;im
p[jÖ ;>yÿæ 55
aÖyMpÖí;i√ÖêVyÿc;ôStSyÖ c=uvÿ êRw VycÖsv\ WÖ ;Rí;ÿ=„ûu yoá jgÿtI
v;ôWIR jgÿTy;ôåAKsÿmmÖ KO sÿm;Cz⁄£ û Æ xu£û ;Tsÿ¢dÖxÆ
sÿ¢dÖx;√wÂÿ pÖ Ôômdÿi¶ôAi≥ Wÿæ p[jÖ ;pÿitgOhIty;ô Tvy;ô c=ugÿ RO ;im
p[jÖ ;>yÿæ 56
îûdmuˇÿ rÖ ;TSvôStSyÖ ≈o]ÿ˝ s*ôv˝
xÖrCz^*û }yùn∑ûu Pu x;ÿr¥Ä nù ∑ûu .u åÿ Ee@Ö mw@Ö ;NmÖNqI
mÖiNqnÿåEkivÖ˝x Ö åEÿkivÖ˝x Ö ;√wrÿ ;Öji\ vôê;imÿ]åÖ AiWÿæ
p[jÖ ;pÿitgOhIty;ô Tvy;ô ≈o]ÿ©» ;im p[jÖ ;>yÿæ 57
îÖymupû ·rÿ mÖitStSywô v;Ñ;ôTy; hÿme NÖ to v;ôCyÆ pÖi¤hwmRà NÖ tI pÖ¤‰w
inÖ/nÿvi•Ö/nÿvtåa;g[y,Ö åa;ÿgy[ ,Ö ;iT]ÿ,vT]yiS]Ö˝x Ö *
i]ÿ,vT]yiS]Ö˝x Ö ;>y;ÿã x;KvrrwvtÖ e ivôêk¡måÖR AiWÿæ
104
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

p[jÖ ;pÿitgOhIty;ô Tvy;ô v;cÿ©» ;im p[jÖ ;>yoÿ loôkNt;åîN{ÿm( 58
giltmN];" --
loôkMpO,ÿ iCzô{MpO,û ;qoÿ sId /[vûu ; Tvm( )
îÖN{Ö;¶I Tv;ô bOhSÖ pitÿriÄ SmNyon;ÿvsIWdn( –
t;åaÿSyÖ sUddÿ ohsÖ… somÿã ≈I,iNtÖ pOXnÿy… )
jNmÿNdÖve ;n;\iô vxÿiS]Ö„v; roÿcnÖ e idÖvÆ –
îN{\iÖ vê;ÿåavIvO/NTsmu{û VyÿcsÖi©rÿæ )
rÄqItÿm˝ rÄqIn;\vô ;j;ÿn;ôãô sTpÿitÖMpitÿm( –
îit ]yodxoå?y;y"

105
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 14] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aq ctudx
R oå?y;y"
/[vûu i=ÿit/[vûRu yoÿin/[vûRu ;isÿ /[vûu ≤\ oinÖm;sIÿd s;/uyû ; )
¨:yÿSy kÉtô Mu p[qÿ mÖ ÔuWÿ ;ô,;iên;ÿ?vÖ≤RU s;ÿdyt;imÖh Tv;ÿ 1
k⁄l
û ;ôiynIÿ `Otû vÿtIô puriÿ N/… Syoône sIÿdÖ sdÿne pOiqôVy;Æ )
aÖi. Tv;ÿ ®Ä{; vsÿvo gO,iNTvôm; b[˜ÿ pIipihÖ
s*.ÿg;y;ôiên;ÿ?vÖ≤RU s;ÿdyt;imôh Tv;ÿ 2
Svwd=R dÖw =R iÿ ptehÖ sIÿd devÖ ;n;ÿã suªû e bOhÿ tÖ e r,;ÿy )
ipÖtve iwÿ / sûnU vÖåa; sux û ve ;ÿ Sv;vex
Ö ; tÖNv;á s\ivÿxSv;ôiên;ÿ?vÖ≤RU
s;ÿdyt;imÖh Tv;ÿ 3
pOiû qÖVy;Æ purIÿWmÖSyPsoô n;mÖ t;NTv;ô ivêeåÿ aÖi.gÿ,O Ntu devÖ ;Æ )
StomÿpœO ; `Otû vÿtIôh sIÿd p[jÖ ;vÿdSÖ me {ivô,;yÿjSv;ôiên;ÿ?vô≤RU
s;ÿdyt;imôh Tv;ÿ 4
aidÿTy;STv; pOœû º s;ÿdy;MyÖNt·rÿ=Sy
/Ö]IRi‚ vô∑M.ÿnIiNdÖx;mi/ÿpàIôM.uvnÿ ;n;m( ) ËôimR{PÖR soåaÖp;mÿis
ivôêk¡m;R tÖåAiWÿriÄ ên;ÿ?vÖ≤RU s;ÿdyt;imÖh Tv;ÿ 5
xu£ û íÖ xuicÿíÖ g[„w m;ÿvtûO åU aÖ¶re Nÿ t…XleWÖ oùisô kLpetÿ ;ôN¥;v;ÿpiO qÖvI
kLpÿNt;ôm;pÖåaoWÿ/yÖ… kLpÿNt;mÖ¶yÖ… pOqõÖ m™ mÖ Jywœ‰;ÿyÖ
sv[tÿ ;… )
≤eåaÖ¶yÖ… smÿnsoNtÖr; ¥;v;ÿpiO qôvIåîme )
g[„w m;ÿvtûO åU aÿi.ÖkLpÿm;n;ôåîN{ÿimv devÖ ;åaÿi.Ösi\ vÿxNtuû ty;ÿ
106
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

devÖ tÿy;i©rÄSvd(/vûu[ e sIÿdtm( 6
sÖjA U tû≥ iu .ÿæ sÖjiU vR/ô ;i.ÿæ sÖjdU vRÖe Æw sÖjdU vRÖe vw yÃR on;ô/rw ¶Ä yeÿ Tv;
vwê;nÖr;y;ôiên;ÿ?vô≤RU s;ÿdyt;imôh Tv;ÿ sÖjA U tû≥ iu .ÿæ
sÖjiU vR/ô ;i.ÿæ sÖjvU sR iÿu .… sÖjdU vRÖe vw yÃR on;ô/rw ¶Ä yeÿ Tv;
vwê;nÖr;y;ôiên;ÿ?vÖ≤RU s;ÿdyt;imôh Tv;ÿ sÖjA U tû≥ iu .ÿæ
sÖjiU vÖ/R ;i.ÿæ sÖjU ®Ä{Æw sÖjdU vRÖe vw yÃR on;ô/rw ¶Ä yeÿ Tv;
vwê;nÖr;y;ôiên;ÿ?vÖ≤RU s;ÿdyt;imôh Tv;ÿ sÖjA U tû≥ iu .ÿæ
sÖjiU vR/ô ;i.ÿæ sÖjrU ;ÿidÖTywÆ sÖjdU vRÖe vw yÃR on;ô/rw ¶Ä yeÿ Tv;
vwê;nÖr;y;ôiên;ÿ?vÖ≤RU s;ÿdyt;imôh Tv;ÿ sÖjA U tû≥ iu .ÿæ
sÖjiU vÖ/R ;i.ÿæ sÖjiU vRêdÿw vRÖe Æw sÖjdU vReÖ vw yRà on;ô/rw ¶Ä yeÿ Tv;
vwê;nÖr;y;ôiên;ÿ?vÖ≤RU s;ÿdyt;imôh Tv;ÿ 7
p[;,ô Mmeÿ p;Áp;ônMmeÿ p;ih Vy;ônMmeÿ p;ihÖ c=umÿ åR ¨ÖVy;R iv.;ÿihÖ
≈o]ÿMme Xloky )
aÖpÆ ipÖNv*Wÿ/IijRNv i√Öp;dÿvÖ ctu„ÿ p;Tp;ih idÖvo vOi∑Ömre yÿ 8
mU/û ;R vyÿæ pÖj[ ;pÿitÖXzNdÿæ =Ö]v\ yoô myÿNdÖHzNdoÿ iv∑ÖM.o
vyoi/ÿpitÖXzNdoÿ ivÖêk¡m;ôR vyÿæ prmeœÖ I zNdoÿ bÖSto vyoÿ
ivvÖlHzNdÖo vOi„,ôvyR oÿ ivxÖ;lHzNdÖ… pu®Wÿ oô vyÿStÖN{HzNdoÿ
Vy;ô`o[ vyon;ÿ/∑O HÖ zNdÿæ isÖ˝hÖ o vyÿXzÖidXzNdÿæ pœÖv;@±vyoÿ
bOhtÖ I zNdÿå¨Ö=; vyÿæ kÖkP⁄ zNdÿåAWÖ.o vyÿæ sÖtobOhÿ tIÖ
zNdoÿn@Ö v± ;Nvyÿæ 9
aÖn@Ö v± ;Nvyÿæ pÖi¤XzNdoÿ /enÖ vu yR oô jgÿtIô
zNdÖS}yivôvyR iÿ S]ô∑Pu zNdoÿ
107
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 14] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

idTyÖv;@±vyoÿ ivôr;$(zNdÖ… pç;ÿivôvyR oÿ g;yÖ]I CzNdÿiS]vÖTso
vyÿå¨Öi„,KzNdÿStu≤vÖR ;@±vyoÿn∑ûu Pu zNdoÿ
loôkNt;åîN{ÿm( 10
giltmN];" --
loôkMpO,ÿ iCzô{MpO,û ;qoÿ sId /[vûu ; Tvm( )
îÖN{Ö;¶I Tv;ô bOhSÖ pitÿriÄ SmNyon;ÿvsIWdn( –
t;åaÿSyÖ sUddÿ ohsÖ… somÿã ≈I,iNtÖ pOXnÿy… )
jNmÿNdÖve ;n;\iô vxÿiS]Ö„v; roÿcnÖ e idÖvÆ –
îN{\iÖ vê;ÿåavIvO/NTsmu{û VyÿcsÖi©rÿæ )
rÄqItÿm˝ rÄqIn;\vô ;j;ÿn;ôãô sTpÿitÖMpitÿm( –
----------------------
îN{;ÿ¶IôåaVyÿqm;n;ôim∑ÿk;Nνht\≤vûu m( )
pOœû nº Ö ¥;v;ÿpiO qôvIåaÖNt·rÿ=çÖ ivb;ÿ/se 11
ivôêk¡m;R Tv; s;dyTvÖNt·rÿ=Sy pOœû º
VycÿSvtIôMp[qSÿ vtImÖNt·rÿ=≤\ Cz;ôNt·rÿ=NνhÖ;Nt·rÿ=MÖ m; ihÿ˝sI…
)
ivêÿSmw p[;,ô ;y;ÿp;ôn;yÿ Vy;ôn;yoÿd;ôn;yÿ p[itôœ;yÿw cÖ·r];ÿy )
v;ôyÇu ;ûi.p;ÿtu mÖÁ; SvôSTy; CzÖidRW;Ö xNtÿmne Ö ty;ÿ
devÖ tÿy;i©rÄSvd(/vûu[ ; sIÿd 12
r;D‰ÿisô p[;cIô idiGvÖr;@ÿisÖ di=ÿ,;ô idKsÖm;[ @ÿis p[tÖ IcIô
idKSvôr;@ÖSyudIÿcIô idgi/ÿpà‰is bOhtÖ I idk™ 13
ivôêk¡m;R Tv; s;dyTvôNt·rÿ=Sy pOœû º Jyoitÿ„mtIm( )
ivêÿSmw p[;,ô ;y;ÿp;ôn;yÿ Vy;ôn;yÖ ivêÖÔ‰oitÿ≤CR z )
108
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

v;ôy∑u ie /ÿpitôSty;ÿ devÖ tÿy;i©rÄSvd(/vûu[ ; sIÿd 14
n.ÿí n.ÖSyùíÖ v;iWÃk R ;vûtO åU aÖ¶re Nÿ t…XleWô oùisô
kLpetÿ ;ôN¥;v;ÿpiO qôvI kLpÿNt;ôm;pÖåaoWÿ/yÖ… kLpÿNt;mÖ¶yÖ…
pOqõÖ m™ mÖ Jywœ‰;ÿyÖ sv[tÿ ;… )
≤eåaÖ¶yÖ… smÿnsoNtôr; ¥;v;ÿpiO qÖvIåîÖme )
v;iWRk à ;vûtO åU aÿi.ôkLpÿm;n;ôåîN{ÿimv devÖ ;åaÿi.ôsi\ vÿxNtuû ty;ÿ
devÖ tÿy;i©rÄSvd(/vûu[ e sIÿdtm( 15
îÖWíoôjíR ÿ x;rÄd;vûtO åU aÖ¶re Nÿ t…XleWô oùisô kLpetÿ ;ôN¥;v;ÿpiO qôvI
kLpÿNt;ôm;pÖåaoWÿ/yÖ… kLpÿNt;mÖ¶yÖ… pOqõÖ m™ mÖ Jywœ‰;ÿyÖ
sv[tÿ ;… )
≤eåaÖ¶yÖ… smÿnsoNtÖr; ¥;v;ÿpiO qôvIåîÖme )
x;ôrdÄ ;vOtû åU aÿi.ôkLpÿm;n;ôåîN{ÿimv devÖ ;åaÿi.ôsi\ vÿxNtuû ty;ÿ
dÖve tÿy;i©rÄSvd(/vûu[ e sIÿdtm( 16
a;yÿmu Re p;ih p[;,ô Mmÿe p;Áp;ônMmÿe p;ih Vy;ônMmÿe p;ihÖ c=umÿ Re
p;ihÖ ≈o]ÿMme p;ihÖ v;cÿMme ipNvÄ mnoÿ me ijNv;ôTm;nÿMme p;ihÖ
JyoitÿmRe ≤Cz 17
m; CzNdÿæ p[mÖ ; CzNdÿæ p[itôm; CzNdoÿåaßIôvyÖXzNdÿæ
pÖi¤XzNdÿå¨Öi„,KzNdoÿ bOhtÖ I zNdoÿn∑ûu Pu zNdoÿ ivôr;$(zNdoÿ
g;yÖ]I zNdÿiS]ô∑Pu zNdÖo jgÿtIô CzNdÿæ pOiqôvI CzNdÿæ 18
pOiû qôvI CzNdoôNt·rÿ=HÖ zNdoô ¥*XzNdÖ… sm;ôXzNdoô n=ÿ];i,ô zNdoô
v;KzNdoô mnÖXzNdÿæ ’ûiWXzNdoô ihrÿ<yÖHzNdoô g*XzNdoôj;
109
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 14] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

CzNdo
êÖXzNdÿæ 19
aÖi¶devRÖ t;ô v;toÿ dÖve t;ô sU≤oÃR dÖve t;ÿ cÖN{m;ÿ devÖ t;ô vsÿvo
devÖ t;ÿ ®Ö{; devÖ t;ÿidÖTy; dÖve t;ÿ mÖ®toÿ devÄ t;ô ivêeÿ devÖ ; devÖ t;ô
bOhSÖ pitÿdvRÖe teN{oÿ devÖ t;ô v®ÿ,o devÖ t;ÿ 20
mU/û ;Risô r;@±/vuû[ ;isÿ /Ö®,;ÿ /Ö}yRiù sô /rÿ,I )
a;yuWÿ e Tv;ô vcRsà e Tv; ’û„yw Tv;ô =em;ÿy Tv; 21
≤N]Iô r;@‰ÖN}yùisô ≤mÿnI /[vuû ;isÖ /·rÿ]I )
îÖWe TvoôjRe Tv;ÿ rIJ≤w Tv;ô poW;ÿy Tv; loôkNt;åîN{ÿm( 22
giltmN];" --
loôkMpO,ÿ iCzô{MpO,û ;qoÿ sId /[vûu ; Tvm( )
îÖN{Ö;¶I Tv;ô bOhSÖ pitÿriÄ SmNyon;ÿvsIWdn( –
t;åaÿSyÖ sUddÿ ohsÖ… somÿã ≈I,iNtÖ pOXnÿy… )
jNmÿNdÖve ;n;\iô vxÿiS]Ö„v; roÿcnÖ e idÖvÆ –
îN{\iÖ vê;ÿåavIvO/NTsmu{û VyÿcsÖi©rÿæ )
rÄqItÿm˝ rÄqIn;\vô ;j;ÿn;ôãô sTpÿitÖMpitÿm( –
a;ôxiu S]Öv∫ O ;ôNtÆ pÿçdÖxo Vyoÿm; s¢dÖxo /Ö®,ÿåEkivô˝x Ö Æ
p[tiÿU tRr∑;dÖxStpoÿ nvdÖxoù.IvÖtÆR sÿivô˝x Ö o vcoRÃ √;ivô˝x Ö Æ
sÖM.rÿ,S]yoivô˝x Ö o ≤oinÿítuivR˝ô x
Ö o g.;Ã…R
pçivô˝x Ö åaojÿiS],ÖvÆ £turÿ k
e i]Ö˝x Ö Æ pÿi[ tÖœ; ]ÿyiS]ô˝x
Ö o
b[›Ö Syÿ ivô∑pÿçtuiS]ô˝x Ö o n;k¡æ Wi$(]˝ô xÖ o ivÿvtÖ où∑R ;cTv;·rÖ˝xÖ o
/Ö]çR tÿ ∑u oômÆ 23
110
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

aÖ¶.e ;Rgô oùis dIô=;y;ôåa;i/ÿpTyôMb[˜ÿ SpOtû iN]ôvTO StomÖåîN{ÿSy
.;ôgoùisô iv„,oôr;i/ÿpTyÕÖ]ã SpOtû MpÿçdÖx Stomoÿ
nOcû =ÿs;M.;ôgoùis /;ôtru ;i/ÿpTyÔÖin]ÿã SpOtû ˝ sÿ¢dÖx Stomoÿ
imô]Syÿ .;ôgoùisô v®ÿ,SÖ y;i/ÿpTyiNdôvo vOi∑Öv;Rtÿ SpOtû åEÿkivô˝x Ö
Stomoô vsUnÿ ;M.;ôgÆ 24
vsUnÿ ;M.;ôgoùis ®Ä{;,;ôm;i/ÿpTyôçtÿ„u p;TSpOtû çÿtiu vR˝ô x
Ö
Stomÿåa;idÖTy;n;ÿM.;ôgoùis mÖ®t;ôm;i/ÿpTyô©.;RÃ SpOtû ;Æ pÿçivô˝x
Ö
StomoidÿTyw .;ôgoùis pU„û ,åa;i/ÿpTyômojÿ SpOtû iN]ÿ,vÖ Stomoÿ
devÖ Syÿ sivôt.u ;ôgR oùisô bOhSÖ pterÖ ;i/ÿpTy˝ sÖmIcIôidRxÿ
SpOtû ;íÿt∑u oôm Stomoô ≤v;ÿn;M.;ôgÆ 25
≤v;ÿn;M.;ôgoáSyyÿv;n;ôm;i/ÿpTyMp[jÖ ; SpOtû ;íÿtíu Tv;·rÖ˝x
Ö
StomÿåA.U,û ;M.;ôgoùisÖ ivêeWÿ ;NdevÖ ;n;ôm;i/ÿpTyM.Utû ã
SpOtû N]ÿyiS]Ö˝x
Ö StomÖ… shÿí 26
shÿí shÖSyùíÖ hwmiÿ Ntk;vOtû åU aÖ¶re Nÿ t…XleWô oùisô
kLpÿte ;ôN¥;v;ÿpiO qôvI kLpÿNt;ôm;pÖåaoWÿ/yÖ… kLpÿNt;mÖ¶yÖ…
pOqõÖ m™ mÖ Jywœ‰;ÿyÖ sv[tÿ ;… )
≤eåaÖ¶yÖ… smÿnsoNtôr; ¥;v;ÿpiO qôvIåîÖme )
hwmiÿ Ntk;vOtû åU ai.ôkLpÿm;n;ôåîN{ÿimv devÖ ;åaÿi.ôsi\ vÿxNtuû ty;ÿ
devÖ tÿy;i©rÄSvd(/vûu[ e sIÿdtm( 27
Ek¡y;Stuvt p[jÖ ;åaÿ/IyNt p[jÖ ;pÿitôri/ÿpitr;sIiˇÖsiO .ÿrStuvtÖ
b[˜;ÿsJO ytÖ b[˜,ÿ SÖ pitÖri/ÿpitr;sITpÖçi.ÿrStuvt .Utû ;NyÿsJO yNt
111
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 14] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

.Utû ;n;ôMpitôri/ÿpitr;sITsÖ¢i.ÿrStuvt s¢åAûWyoÿsJO yNt
/;ôt;i/ÿpitr;sI•Övi.ÿrStuvt 28
nÖvi.ÿrStuvt
ipôtroÿsJO yÖNt;idÿitÖri/ÿpà‰;sIdek;dÖxi.ÿrStuvtåAûtvoÿsJO yNt;
tRvÖ ;åai/ÿptyåa;s\S]yodÖxi.ÿrStuvtÖ m;s;ÿåasOJyNt
s\vTsÖroi/ÿpitr;sITpçdÖxi.ÿrStuvt
=Ö]mÿsJO yÖtNe {oi/ÿpitr;sITs¢dÖxi.ÿrStuvt g[;Mô y;Æ
pÖxvoÿsJO yNtÖ bOhSÖ pitÖri/ÿpitr;sI•vdÖxi.ÿrStuvt 29
nÖvdÖ xÖ i.ÿrStuvt
xU{;ô≤;Rvsÿ JO yet;mhor;Ö]åe ai/ÿpàIåa;St;ômke i¡ v˝xTy;StuvtÖ k
w -¡
xf;… pÖxvoÿsJO yNtÖ v®ÿ,oi/ÿpitr;sIôT]yoÿiv˝xTy;Stuvt
=û{u ;Æ pÖxvoÿsJO yNt pUWû ;i/ÿpitr;sIôTpçÿiv˝xTy;Stuvt;rÄ<y;Æ
pÖxvoÿsJO yNt v;ôyru i/ÿpitr;sITsÖ¢ivÿ˝xTy;StuvtÖ ¥;v;ÿpiO qôvI
Vyÿtw ;\vÖ sÿvo
®Ä{;åa;ÿidÖTy;åaÿnVûu y;ùySÖ\ tåEÖv;i/ÿptyåa;sÖ•vÿiv˝xTy;Stuvt
30
nvÿiv˝xTy;StuvtÖ vnÖSptÿyosOJyNtÖ
somoi/ÿpitr;sIôdk e i¡ ]˝xt;Stuvt p[jÖ ;åaÿsJO yNtô
≤v;ôí;yÿv;ôí;i/ÿptyåa;s\SÖ ]yÿiS]˝xt;Stuvt
.Utû ;Nyÿx;MyNpÖj[ ;pÿit… prmeœÖ ‰i/ÿpitr;sILloôkNt;åîN{ÿm( 31
giltmN];" --
loôkMpO,ÿ iCzô{MpO,û ;qoÿ sId /[vûu ; Tvm( )
îÖN{Ö;¶I Tv;ô bOhSÖ pitÿriÄ SmNyon;ÿvsIWdn( –
112
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

t;åaÿSyÖ sUddÿ ohsÖ… somÿã ≈I,iNtÖ pOXnÿy… )
jNmÿNdÖve ;n;\iô vxÿiS]Ö„v; roÿcnÖ e idÖvÆ –
îN{\iÖ vê;ÿåavIvO/NTsmu{û VyÿcsÖi©rÿæ )
rÄqItÿm˝ rÄqIn;\vô ;j;ÿn;ôãô sTpÿitÖMpitÿm( –
îit ctudx R oå?y;y"

113
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 15] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aq pçdxoå?y;y"
a¶ÿe j;ôt;Np[,dÿu ; n… sÖpà;ôNp[Tyj;ÿt;•ud j;tved… )
ai/ÿ no b[iU h sumû n;ôåahe@ÿ SÖ\ tvÿ Sy;mÖ xm‚iRà S]Öv¡qå¨Ö∫* 1
shÿs; j;ôt;Np[,dÿu ; n… sÖpà;ôNp[Tyj;ÿt;Ô;tvedo nudSv )
ai/ÿ no b[iU h sumnÖSym;ÿno vÖyã Sy;ÿmÖ p[,dÿu ; n… sÖpà;ÿn( 2
Woô@xÖ I StomÖåaojoô {ivÿ,çtuíTv;·rÖ˝x Ö StomoÖ vcoÖR {ivÿ,m( )
aÖ¶Æe purIÿWmÖSyPsoô n;mÖ t;NTv;ô ivêeåÿ aÖi.gO,ÿ Ntu dÖve ;Æ )
StomÿpœO ; `Otû vÿtIôh sIÿd p[jÖ ;vÿdSÖ me {ivÖ,;yÿjSv 3
EvÖXzNdoô v·rÿvXÖ zNdÿæ xÖM.UXzNdÿæ p·rÖ.XU zNdÿåa;ôCzCzNdÖo
mnÖXzNdÖo VycÖXzNdÖ… isN/uXû zNdÿæ smu{û XzNdÿæ
s·rÖrHzNdÿæ kÖkP⁄ zNdÿiS]kÖkP⁄ zNdÿæ
k;ôVyHzNdoÿåaïûpHzNdÖo=rÿpi¤ÖXzNdÿæ pÖdpÿi¤ÖXzNdoÿ
iv∑Ö;rpÿi¤ûXzNdÿæ =urû o .[jXÖ zNdÿåa;ôCzCzNdÿæ p[CÖ zCzNdÿæ 4
a;ôCzCzNdÿæ pÖC[ zCzNdÿæ s\≤Ö CzNdoÿ ivôyCzNdoÿ bOhû CzNdoÿ
rqNtÖrHzNdoÿ ink;ôyXzNdoÿ ivvÖ/XzNdÖo igrÄXzNdÖo
.[jXÖ zNdÿæ sÖãSô tuPzNdoÿn∑ûu Pu zNdÖåEvÖXzNdÖo v·rÿvXÖ zNdÖo
vyÖXzNdoÿ vyÖS’CzNdÖo
iv„pÿ/;ôXR zNdoÿ ivx;ôlHzNdÿXzÖidXzNdoÿ
dUrohÖ,HzNdÿStÖN{HzNdoÿåa˚Ö;˚HzNdÿæ 5
rÄiXmn;ÿ sÖTy;yÿ sÖTyiÔÿNvÖ p[ie tÿn;ô /mR,à ;ô /mRià ÔÖNv;iNvÿTy;
114
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

idÖv; idvÿiÔNv sÖiN/n;ôNt·rÿ=,e ;ôNt·rÿ=iÔNv p[itÖi/n;ÿ
pOiqÖVy; pOiÿ qÖvIiÔÿNv iv∑ÖM.enÖ vO∑‰;ô vOi∑ÿiÔNv
pÖv[ y;ˆ;hÿijRNv;nuyû ; r;}y;ô r;]IÿiÔNvoÖixj;ô vsu>ÿ yoô vsUiÿ ÔNv
p[ktÉô ne ;ÿidÖTye>yÿåa;idÖTy;iÔÿNvÖ tNtunÿ ; r;ÖyÆ 6
tNtunÿ ; r;ÖySpoWe,ÿ r;ÖySpoWÿiÔNv s˝sÖp,Re ÿ ≈utû ;yÿ
≈utû iÔÿNvÖ@w nº *Wÿ/Ii.ôroWÿ/IijRNvoˇÖmne ÿ tÖniU .ÿStÖniU jÃNR v
vyoô/s;/IÿtnÖe ;/IÿtiÔNv;i.ôijt;ô tejsÿ ;ô tejoÿ ijNv 7
p[iÖ tôpdÿis p[itÖpdeÿ Tv;nupû dÿSynupû deÿ Tv; sÖMpdÿis sÖMpdeÿ Tv;ô
tejoÿisÖ tejsÿ e Tv; i]ÖvdO iÿ s 8
i]ÖvdO iÿ s i]ÖvtO ÿe Tv; p[vÖ dO iÿ s p[vÖ tO eÿ Tv; ivôvdO iÿ s ivôvtO eÿ Tv;
sÖvdO iÿ s sÖvtO ÿe Tv;£ômoùSy;£ôm;yÿ Tv; sõ™£mô oùis sõ™£mô ;yÿ
TvoT£ômoùSyuT£ôm;yÖ TvoT£;ÿiNtrÄSyuT£;ÿNTyÖw Tv;i/ÿpitnoÖjoRjiÃR ÔNv
9
r;D‰ÿisô p[;cIô idGvsÿvSte devÖ ;åai/ÿptyoôi¶hetR Iôn;Mp[iÿ t/Öt;R
i]ôvÊO v;ô Stomÿæ pOiqôVy;ã ≈ÿyTÖ v;JyÿmKûu qmVyÿq;yw St>n;tu
rqNtÖr˝ s;mÖ p[itÿiœTy;åaÖNt·rÿ=åÖ AWÿySTv; p[qmÖj; dÖve We uÿ
idÖvo m;]ÿy; v·rÖM,; p[qÿ Ntu iv/Öt;R c;ôymi/ÿpitíÖ te Tv;ô svÃRe
s\ivdÖ;n; n;k¡Sy pOœû º SvôgRe loôkÉ ≤jÿm;nç s;dyNtu 10
ivÖr;@ÿisÖ di=ÿ,;ô idg[{uû ;Steÿ devÖ ;åai/ÿptyÖåîN{oÿ hetIôn;Mp[iÿ t/Öt;R
pÿçdÖxSTv;ô Stomÿæ pOiqôVy;ã ≈ÿytuû p[å¨ÿgmuKû qmVyÿq;yw
St>n;tu bOhû Ts;mÖ p[itÿiœTy;åaÖNt·rÿ=åÖ AWÿySTv; p[qmÖj; devÖ We uÿ
115
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 15] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

idÖvo m;]ÿy; v·rÄM,; pÿq[ Ntu iv/Öt;R c;ôymi/ÿpitíÖ te Tv;ô sveRÃ
s\ivdÖ;n; n;k¡Sy pûœO º SvÖgRe loôkÉ ≤jÿm;nç s;dyNtu 11
sÖm;[ @ÿis p[tÖ IcIô idg;ÿidÖTy;Steÿ devÖ ;åai/ÿptyoô v®ÿ,o
hetIôn;Mp[iÿ t/Öt;R sÿ¢dÖxSTv;ô Stomÿæ pOiqÖVy;ã ≈ÿytu
m®TvôtIyÿmKûu qmVyÿq;yw St>n;tu vwÂpô ˝ s;mÖ
p[itÿiœTy;åaÖNt·rÿ=åÖ AWÿySTv; p[qmÖj; devÖ We uÿ idÖvo m;]ÿy;
v·rÄM,; pÿq[ Ntu iv/Öt;R c;ôymi/ÿpitíÖ te Tv;ô sveRÃ s\ivdÖ;n;
n;k¡Sy pûœO º SvôgRe loôkÉ ≤jÿm;nç s;dyNtu 12
Svôr;@ÖSyudIÿcIô idÑÖ®tÿSte devÖ ;åai/ÿptyÖ… somoÿ
hetIôn;Mp[iÿ t/Ötk
Rw i¡ vÖ˝x
Ö STv;ô Stomÿæ pOiqÖVy;ã ≈ÿytuû
in„kÉv¡ LymuKû qmVyÿq;yw St>n;tu vwr;Öj˝ s;mÖ
p[itÿiœTy;åaÖNt·rÿ=åÖ AWÿySTv; p[qmÖj; dÖve We ÿu idÖvo m;]ÿy;
v·rÖM,; pÿq[ Ntu iv/Öt;R c;ôymi/ÿpitíÖ te Tv;ô sveRÃ s\ivdÖ;n;
n;k¡Sy pOœû º SvôgRe loôkÉ ≤jÿm;nç s;dyNtu 13
ai/ÿpà‰is bOhtÖ I idiGvêeÿ te devÖ ;åai/ÿptyoô
bOhSÖ pitÿhtRe Iôn;Mp[iÿ t/Öt;R i]ÿ,vT]yiS]Ö˝x
Ö * Tv;ô Stom*ÿ pOiqôVy;ã
≈ÿyt;\vêw dev;i¶m;®Ätåe ¨ÖKqeåaVyÿq;yw St>nIt;ã x;KvrrwvtÖ e
s;mÿnIô p[itÿiœTy;åaÖNt·rÿ=åÖ AWÿySTv; p[qmÖj; dÖve We uÿ idÖvo
m;]ÿy; v·rÖM,; pÿq[ Ntu iv/Öt;R c;ôymi/ÿpitíÖ te Tv;ô sveRÃ
s\ivdÖ;n; n;k¡Sy pOœû º SvôgRe loôkÉ ≤jÿm;nç s;dyNtu 14
aÖyMpurû o h·rÿkx
É …Ö sU≤rRÃ iXmÖStSyÿ rqgOTû síÖ rq*ÿj;í
sen;nIg[;mÖ<y*ù )
116
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

puiû ÔÖkSô qôl; cÿ £tuSqôl; c;ÿPsÖrs*ÿ dÖõ+™ ,vÿæ pÖxvoÿ heiÖ tÆ
p*®ÿWye o vÖ/Æ p[hieÿ tôSte>yoô nmoÿåaStûu te noÿvNtuû te noÿ mO@yNtuû te
≤iN√Ö„mo ≤íÿ noô √πi∑Ö tmeWÿ ;ôÔM.eÿ d?m… 15
aÖyNdÿi=Ö,; ivôêk¡m;ôR tSyÿ rqSvôníÖ rqeiÿ c]í sen;nIg[;mÖ<y*ù
)
menÖ kÖ ; cÿ shjÖNy; c;ÿPsÖrs*ÿ ≤;tu/û ;n;ÿ hÖte I r=;ÿãisÖ
p[hieÿ tôSte>yoô nmoÿåaStuû te noÿvNtuû te noÿ mO@yNtuû te ≤iN√Ö„mo ≤íÿ
noÖ √πi∑Ö tmeWÿ ;ôÔM.ÿe d?m… 16
aÖyMpÖí;i√ÖêVyÿc;ôStSyÖ rqÿpo[ tÖí;sÿmrqí sen;nIg[;mÖ<y*ù )
pÖM[ locÿNtI c;nuMû locÿNtI c;PsÖrs*ÿ Vy;ô`;[ heiÖ tÆ sÖp;RÆ
p[hieÿ tÖSte>yoô nmoÿåaStuû te noÿvNtuû te noÿ mO@yNtuû te ≤iN√Ö„mo ≤íÿ
noô √πi∑ô tmÿWe ;ôÔM.eÿ d?m… 17
aÖymuˇÿ rÖ ;Ts\≤Ö √ÿsSûu tSyÖ t;+yRíÖ ;·rÿ∑neimí sen;nIg[;mÖ<y*ù )
ivÖê;cIÿ c `Otû ;cIÿ c;PsÖrs;ôv;poÿ heiÖ tv;Rt…Ö p[hiÿe tÖSte>yoô
nmoÿåaStuû te noÿvNtuû te noÿ mO@yNtuû te ≤iN√Ö„mo ≤íÿ noô √πi∑Ö
tmeWÿ ;ôÔM.ÿe d?m… 18
aÖymupû ≤ÖvR ;RGvÿsSûu tSyÿ seniÖ j∞ÿ sûWu ,e íÿ sen;nIg[;mÖ<y*ù )
¨Övx R Iÿ c pUvû iR cÿ·ˇí;PsÖrs;ÿvvÖSfÀjNÃR hÖie tivR¥ô Tu p[hiÿe tÖSte>yoô
nmoÿåaStuû te noÿvNtuû te noÿ mO@yNtuû te ≤iN√Ö„mo ≤íÿ noô √πi∑ô
tmeWÿ ;ÖÔM.ÿe d?m… 19
aÖi¶mU/ûR ;R idÖvÆ kôkT⁄ pitÿæ pOiqÖVy;åaÖym( )
117
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 15] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aÖp;ã ret;ÿãis ijNvit 20
aÖymÖi¶Æ sÿhiÖ ß,oô v;jÿSy xÖitnÖSpitÿæ )
mU/û ;R kôvI rÿyIô,;m( 21
Tv;mÿ¶Öe pu„k¡r;Öd?yqÿv;ôR inrÿmNqt )
mû›U oR ivêÿSy v;ô`tÿæ 22
.uvoÿ ≤ÖDSyÖ rjÿsí netÖ ; ≤];ÿ inôyiu ∫Ö… scÿse ixôv;i.ÿæ )
idÖiv mU/û ;RnNÿ di/We SvôW;RiÔÖ◊;mÿ¶e c’We hVyôv;hÿm( 23
aboÿ?yôi¶Æ sÖim/;ô jn;ÿn;ôMp[itÿ /enÖ iu mÿv;yÖtImuWû ;sÿm( )
≤Ö◊;åîÿvÖ p[ vÖy;muiû ∆h;ÿn;ô… p[ .;ônvÿæ isßteÖ n;kômCzÿ 24
avoÿc;m kôvyeÖ me?y;ÿyÖ vcoÿ vÖNd;®ÿ vOW.Ö ;yÖ vO„,eÿ )
givÿiœroÖ nmÿs;ô Stomÿm¶Ö * idÖvIùv ®ÄKmmÿ®u VÄ yçÿm≈et( 25
aÖyimÖh p[qÿ mÖ o /;ÿiy /;ôtiO .ôhoRt;ô ≤ijÿœoåa?vÖr„e vI@‰ÿæ )
≤m“ÿv;noô .Ogvÿ o iv®®Äcvu nR Wÿe u icô]i\ vÖ>v\iù vôxie vÿxe 26
jnÿSy goôp;åaÿjin∑Ö j;gOiÿ vrÄi¶Æ sudû =ÿæ suivôt;yÖ nVyÿse )
`Otû p[tÿ Iko bOhtÖ ; idÿivÖSpOx;ÿ ¥umû i√.;ÿit .rÄt>e yÖ… xuicÿæ 27
Tv;mÿ¶åÖe ai©ÿrsoô guh;ÿ ihÖtmNvÿivNdiHzi≈y;ô,v\ nevÿ ne )
s j;ÿyse mÖQym;ÿn…Ö shoÿ mÖhÊv;m;ÿÛ…û shÿsSpû]u mÿi©r… 28
118
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

s%;ÿy…Ö s\væÿ sÖMyçÖimWÖãô Stomÿç;ô¶yeÿ )
viWRœÃ ;y i=tIôn;mUjû oR nP]eÖ shÿSvte 29
s˝sÖim¥uvÿ se vOW•Ö ¶eÖ ivê;ÿNyÖ≤åR a; )
îÖ@SpÖde simÿ?yseÖ s noô vsUNû y;.ÿr 30
Tv;içÿ]≈vStmÖ hvÿNte ivô=u jÖNtvÿæ )
xÖoic„k¡x
É Mpu®ip[yÖ ;¶eÿ hÖVy;yÖ vo!ÿve 31
EÖn; voÿåaÖi¶•mÿsoôjoR np;ÿtmÖ ;¸ÿve )
ip[yÖ çeitÿœmrÄitã Svÿ?vÖri\ vêÿSy dUtû mÖmtO mÿ ( 32
ivêÿSy dUtû mÖmtO iÖ\ vêÿSy dUtû mÖmtO mÿ ( )
s yoÿjteåa®ÄW; ivôê.oÿjs;ô s dÿ{u vÖTSv;ù¸t… 33
s du{ÿ vÖTSv;ù¸tÖ… s dÿ{u vÖTSv;ù¸t… )
sûbu ˜[ ;ÿ ≤ÖDÆ sux
û mIô vsUnÿ ;NdÖve ˝ r;/oô jn;ÿn;m( 34
a¶Öe v;jÿSyÖ gomÿtåÖ Èx;ÿn… shso ≤ho )
aÖSme /ÿie h j;tvedoÖ mihÖ ≈vÿæ 35
såîÿ/;ôno vsu„ÿ kôivrÄi¶rIÖ@Nº yoÿ igôr; )
rÄve dÖSm>yÿMpuv,R Ik dIidih 36
=Öpo r;ÿj•utû Tmn;¶eÖ vStoÿ®tÄ oWsÿæ )
s itÿGmjM. rÄ=soÿ dhÄ p[itÿ 37
119
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 15] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

.Ö{o noÿåaÖi¶r;¸ÿto .Ö{; r;ÖitÆ su.ÿ g .Ö{oåaÿ?vÖrÆ )
.Ö{;å¨Öt p[xSÿ ty… 38
.Ö{;å¨Öt p[xSÿ tyo .Ö{Mmnÿæ ’,u„v vO]tÖ ≤U Reà )
≤en;ÿ sÖmTsÿu s;ôshÿæ 39
≤en;ÿ sÖmTsuÿ s;ôshovÿ iSqôr; tÿniu hÖ .U·rÄ x/ÃtR ;m( )
vÖnme ;ÿ teåaÖi.i∑ÿi.… 40
aÖi¶NtMmÿNyeô ≤o vsurû StÖ≤\ ≤\ iNtÿ /Öne vÿæ )
aStÖmvRNÃ tåa;ôxvoStÖi•Ty;ÿso v;ôijnÖåîWÿã Stoôt>O yÖåa;.ÿr
41
soåaÖi¶≤oR vsugÿ ,RûO e s\≤m;ôyiNtÿ /enÖ vÿæ )
smvRNÃ to r`u&û vÖ… s˝ sujÿ ;ôt;sÿæ sUrû yÖåîWÿã Stoôt>O yÖåa;.ÿr
42
¨Ö.e suíÿ N{ sÖipRWoô dvIRÃ ≈I,IWåa;ôsinÿ )
¨Öto nÖå¨Tpÿpu ≤U ;Rå¨ÖKqeWuÿ xvsSptÖåîWÿã Stoôt>O yÖåa;.ÿr 43
a¶Öe tmÖ¥;êÖ• Stomw…Ö £tu•û .Ö{˝ ˙ÿidÖSpOxmÿ ( )
Aû?y;m;ÿ tÖåaohÿ…w ) 44
a/;Ö Áù¶Öe £toÿ.{ÖR SyÖ d=ÿSy s;ô/oÆ )
rÄqIA≥tû Syÿ bOhtÖ o bÖ.qU ÿ 45
120
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

EÖi.noRåà aÖk.úì vR ;ÿ noåaÖv;RõS™ vô,R Jyoitÿæ )
a¶eÖ ivêeiÿ .… sumû n;ôåanIÿk…ì 46
aÖi¶˝ hot;ÿrMmNyeÖ d;SvÿNtÖv\ su˝ÿ sUnû ˝u shÿso j;ôtvedÿ s\iÖ vp[•Ö
j;ôtvedÿ sm( )
≤åËô?vRy;ÿ Sv?vÖro devÖ o dÖve ;Cy;ÿ ’ûp; )
`Otû SyÖ iv.[;iÿ ∑Ömnuvÿ i∑ xoôicW;Öj◊u ;ÿnSy sÖipRWæÿ 47
a¶eÖ Tv•oôåaNtÿmå¨Öt ];Öt; ixôvo .ÿv v¡Qyùæ )
vsurÿ iÄ ¶vRs≈ÿu v;ôåaCz;ÿ ni= ¥umû ˇÿm˝ rÄiyNd;ÿ… )
tNTv;ÿ xoicœ dIidv… suªû ;yÿ nUnû mIÿmhÖe si%ÿ>y… 48
≤enåÖ AWÿySÖ tpÿs; sÖ]m;yÖi•N/;ÿn;åaÖi¶ã Svÿr;Ö.rÿNt… )
tiSmÿ•hÖ i•dÿ/Öe n;k¡åÉ aÖi¶\≤m;Ö¸mRnvÿ StIô,bR iÿ hRWm( 49
tMpàIÿi.Örnugÿ Czπm dev;… pu]û .w ;[ tR iÿO .®Ät v;ô ihrÿ<yw… )
n;k¡©>» ,;ôn;Æ sÿ’u tSyÿ loôkÉ tOtû Iyeÿ pOœû åº ai/ÿ rocÖne idôvÆ 50
a; v;ôco m?yÿm®h∫ur<Ä yuryÄ mÖi¶Æ sTpÿitÖíie k¡t;n… )
pOœû º pOiÿ qÖVy; inihÿtoô divÿ¥tu d/SpÖd˚é,ÿ tu ;Ö≤\ e pÿtO NÖ yvÿæ 51
aÖymÖi¶vIRrô tÿmo vyoô/;Æ sÿhiÖ ßyoÿ ¥ott;ômp[yÿ Cu zn( )
ivô.;[ jÿm;n… s·rÄrSyô m?yôå¨pÖpy[ ;ÿih idÖVy;inÖ /;mÿ 52
sÖMp[Cyÿv?vÖmpu ÿ sÖMp[y;ôt;¶eÿ pÖqo devÿ yÖ ;n;ÿN’,u?vm( )
121
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 15] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

punæÿ ’<v;ôn; ipôtr;Ö ≤uv;ÿn;ôNv;t;ÿãsIôÊviyô tNtumÿ tÖe m( 53
¨äu?ÿ ySv;¶eÖ p[itÿj;gOihÖ Tvimÿ∑;pUtû Re s˝sOjÿ qe ;mÖyçÿ )
aÖiSmNTsÖ/SqÖåe a?yuˇrÿ iSmÖiNvêÿe dev;ô ≤jÿm;n;í sIdt 54
≤enÖ vhÿis sÖhßô≤\ ne ;ÿ¶e svRvde sÖ m( )
tenmeÖ ≤\ D•oÿ nyÖ SvùdvRÖe We ûu gNtÿve 55
aÖyNtÖe ≤oinÿAiû≥ Tvyoô ≤toÿ j;ôtoåaroÿcq;… )
tÔÖ;n•ÿ¶åÖ a;roÖh;q;ÿ no v/Ry; rÄiym( 56
tpÿí tpÖSyùí xwixÖr;vOtû åU aÖ¶re Nÿ t…XleWô oùisô kLpetÿ ;ôN¥;v;ÿpiO qôvI
kLpÿNt;ôm;pÖåaoWÿ/yÖ… kLpÿNt;mÖ¶yÖ… pOqõÖ m™ mÖ Jywœ‰;ÿy
sv[tÿ ;… )
≤eåaÖ¶yÖ… smÿnsoNtÖr; ¥;v;ÿpiO qôvIåîÖme )
xwiÖ xÖr;vOtû åU aÿi.ÖkLpÿm;n;ôåîN{ÿimv devÖ ;åaÿi.ôsi\ vÿxNtuû ty;ÿ
dÖve tÿy;i©rÄSvd(/vûu[ e sIÿdtm( 57
pÖrmÄ œÖe I Tv;ÿ s;dytu idÖvSpOœû º Jyoitÿ„mtIm( )
ivêÿSmw p[;,ô ;y;ÿp;ôn;yÿ Vy;ôn;yÖ ivêÖÔ‰oitÿ≤CR z )
sU≤SÖR tei/ÿpitôSty;ÿ devÖ tÿy;i©rÄSvd(/vûu[ ; sIÿd 58
loôkMpO,ÿ izô{MpO,û ;qoÿ sId /[vuû ; Tvm( )
îÖN{Ö;¶I Tv;ô bOhSÖ pitÿriÄ SmNyon;ÿvsIWdn( 59
t;åaÿSyô sUddÿ ohsÖ… somÿã ≈I,iNtô pOXnÿy… )
122
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

jNmÿNdevÖ ;n;\iô vxÿiS]ô„v; roÿcnÖ e idôvÆ 60
îN{Öi\ vê;ÿåavIvO/NTsmu{û VyÿcsÖi©rÿæ )
rÄqItÿm˝ rÄqIn;ôv\ ;j;ÿn;ôãô sTpÿitôMpitÿm( 61
p[oqÖdêoô n yvÿsie vô„yNyÖd; mÖhÆ sÖv\ rÿ,;ô√‰Sq;ÿt( )
a;dÿSyô v;toôåanuvÿ ;it xÖoicr/ÿ Sm teÖ v[jnÿ ˚é„û ,mÿiSt 62
a;ôyoÇû; sdÿne s;dy;ôMyvÿtXz;ôy;y;ÿã smu{û Syô ˙dÿye )
rÄXmIôvtIôM.;SvÿtIôm; y; ¥;M.;Sy; pOiÿ qôvImovRNÖ t·rÿ=m( 63
pÖrmÄ œÖe I Tv;ÿ s;dytu idÖvSpOœû º VycÿSvtIôMp[qSÿ vtIôiNdv\≤à Czô
idvÿNνhÖ idvÖMm; ihÿ˝sI… )
ivêÿSmw p[;,ô ;y;ÿp;ôn;yÿ Vy;ôn;yoÿd;ôn;yÿ p[itôœ;ywÿ cÖ·r];ÿy )
sU≤SÃR Tv;ôi.p;ÿtu mÖÁ; SvôSTy; CzÖidRW;ô xNtÿmne Ö ty;ÿ
devÖ tÿy;i©rÄSvd(/vûu[ e sIÿdtm( 64
sÖhßÿSy p[mÖ ;isÿ sÖhßÿSy p[itÖm;isÿ sÖhßÿSyoôNm;isÿ
s;hÖßoùis sÖhß;ÿy Tv; 65
îit pçdxoå?y;y"

123
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 16] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aq Wo@xoå?y;y"
nmÿSte ®{ mÖNyvÿå¨Öto tÖåîWÿvÖe nmÿæ )
b;ô¸>y;ÿmtûu teÖ nmÿæ 1
≤; teÿ ®{ ixôv; tÖnrU `oôr;p;ÿpk;ixnI )
ty;ÿ nStÖNv;á xNtÿmy;ô ig·rÿxNt;ôi.c;ÿkxIih 2
≤;imWuiÿ ©·rxNtÖ hSteÿ ibô.„yRStÿve )
ixÖv;i©ÿ·r]Ö t;˚ÿ®⁄ Ö m; ihÿ˝sIô… pu®Wÿ ÔÖ gÿt( 3
ixÖvne Ö vcÿs; Tv;ô ig·rÄx;Cz;ÿ vd;mis )
≤q;ÿ nÖ… svRiÖ m∆gÿdyÖ+m˝ sumû n;ôåasÿt( 4
a?yÿvocdi/vÖˇ_; p[qÿ mÖ o dwVyoÿ i.ôWk™ )
ahI\íÃ Ö sv;RÔà MÖ .yÖNTsv;Ríà ≤;tu/;ôNyoù/rÖ ;cIô… pr;ÿsvu 5
aÖs* ≤St;ômo[ åaÿ®,Ä å¨Öt bÖ.Æu[ sumÿ ©Ö lÿæ )
≤e cÿnw ˝ ®Ä{;åaÖi.toÿ idÖ=u i≈ôt;Æ sÿhßÖxovwWÿ ;ôãô he@åÿ Èmhe 6
aÖs* ≤oÿvsÖ pÃiR tÖ nIlÿgI[ voô ivloÿiht… )
¨Ötnw ©ÿ oû p;åaÿd≈O •Ö dÿ≈O •udhÖ;≤Ræá s dû∑O o mO@ÿ y;it n… 7
nmoÿStuû nIlÿgI[ v;y shß;ô=;yÿ mIô!Wu ÿe )
aqoô ≤eåaÿSyô sTv;ÿnoôhNte>yoÿkrÄ•mÿæ 8
124
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

p[mçÿu Ö /NvÿnSÖ Tvmu.û yoôr;à‰oôJR y;Rm( )
≤;íÿ tÖe hStÖåîWÿv…Ö pr;Ö t; .ÿgvo vp 9
ivJyÖN/nuæÿ kpÖidRnoô ivxÿLyoô b;,ÿv;2\–å¨Öt )
anex
ÿ •SyÖ ≤;åîWÿvåa;ô.ru Sÿ y inW©ûi/Æ 10
≤; teÿ heiÖ tmIR!Ã ∑u mÖ hSteÿ bÖ.vU ÿ tÖe /nuæÿ )
ty;ôSm;iNvÖêtÖSTvmÿy+Ö my;ô p·rÿ.ju 11
p·rÿ teÖ /Nvÿno heiÖ trÄSm;NvO,ÿ ˇ_⁄ ivôêtÿæ )
aqoô ≤åîÿWiûu /Stv;ôråe aÖSmi•/eiÿ hÖ tm( 12
aÖvtÖ TyÖ /nuÇû ˝ shÿß;=Ö xteWÿ /u e )
inôxI≤RÃ xÖLy;n;ôMmu%;ÿ ixÖvo nÿæ sumû n;ÿ .v 13
nmÿStÖåa;yu/ÿ ;ôy;n;ÿtt;y /O„û ,veÿ )
¨Ö.;>y;ÿmtûu teÖ nmoÿ b;ô¸>y;ôNtvÖ /Nvÿne 14
m; noÿ mÖh;Ntÿmtûu m; noÿåa.Rk
Ö Mm; nÖå¨=ÿNtmutû m; nÿå¨i=Ötm( )
m; noÿ v/I… ipôtrÄMmot m;ôtrÄMm; nÿæ ip[yô ;StÖNvoù ®{ rI·rW… 15
m; nÿStoôkÉ tnÿyÖe m; nÖåa;yuiÿ Wô m; noô goWuû m; noôåaêeWÿ u rI·rW…
)
m; noÿ vIôr;n[{uÿ .;ôimnoÿ v/IhRiÖ v„mÿNtÖ… sdÖimÊv;ÿ hv;mhe 16
nmoô ihrÿ<yb;hve sen;ôNyùe idÖx;çÖ ptÿyÖe nmoô nmoÿ vO=û >e yoô
125
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 16] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

h·rÿkxÉ >e y… pxûnU ;MptÿyÖe nmoô nmÿæ xÖi„pÔÿr;yÖ iTvWIÿmte
pqIôn;MptÿyÖe nmoô nmoô h·rÿkx É ;yopvIôitneÿ pu∑û ;n;ôMptÿyÖe nmoô nmoÿ
b>luxû ;yÿ 17
nmoÿ b>lux û ;yÿ Vy;ôi/ne•;ÿn;ôMptÿyÖe nmoô nmoÿ .ÖvSyÿ hÖTe yw
jgÿt;ôMptÿyÖe nmoô nmoÿ ®Ä{;y;ÿtt;ôiyneÖ =e];ÿ,;ôMptÿyÖe nmoô nmÿæ
sUtû ;y;hÿNTyÖw vn;ÿn;ôMptÿyÖe nmoô nmoô roihÿt;y 18
nmoô roihÿt;y Sqôptÿye vO=û ;,;ôMptÿyÖe nmoô nmoÿ .uvNÖ tyeÿ
v;·rvS’ût;y*Wÿ/In;ôMptÿyÖe nmoô nmoÿ mÖiN],eÿ v;i,ôj;yÖ
k=;ÿ,;ôMptÿyÖe nmoô nmÿå¨Ö∞`w oÃWR ;y;£ÖNdyÿte pˇIôn;MptÿyÖe nmoô
nmÿæ ’Tò;yÖty;ÿ 19
nmÿæ ’Tò;yÖty;ô /;vÿtÖe sTvÿn;ôMptÿyÖe nmoô nmÖ… shÿm;n;y
inVy;ôi/nÿåa;Vy;ôi/nIÿn;ôMptÿyÖe nmoô nmoÿ inWÖi©,eÿ kk⁄.û ;yÿ
Stenô ;n;ôMptÿyÖe nmoô nmoÿ incerÖ veÿ p·rcÖr;y;rÿ<y;n;ôMptÿyÖe nmoô nmoô
vçÿte 20
nmoô vçÿte p·rÖvçÿte St;yUnû ;MptÿyÖe nmoô nmoÿ inWÖi©,ÿåîWui/ômteÖ
tSk¡r;,;ôMptÿyÖe nmoô nmÿæ sOk;ôiy>yoô ij`;ÿãsŒo mu„,Öt;MptÿyÖe
nmoô nmoÿisômŒoô nˇ_ôçrÿŒo iv’ûNt;n;ôMptÿyÖe nmÿæ 21
nmÿ娄,IôiW,eÿ ig·rcÖr;yÿ k⁄lçûu ;n;ôMptÿyÖe nmoô nmÿåîWumû Œoÿ
/Nv;ôiy>yÿí voô nmoô nmÿåa;tNv;ôn>e yÿæ p[itôd/;ÿn>e yí voô nmoô
nmÿåa;ôyCzÖŒoSyÿŒí voô nmoô nmoÿ ivsOjû Œÿæ 22
126
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

nmoÿ ivsOjû Œoô iv?yÿŒí voô nmoô nmÿæ SvôpŒoô j;gÿŒ[ í voô nmoô
nmÖ… xy;ÿn>e yÖåa;sIÿn>e yí voô nmoô nmÖiStœÿŒoô /;vÿŒí voô
nmoô nmÿæ sÖ.;>yÿæ 23
nmÿæ sÖ.;>yÿæ sÖ.;pÿit>yí voô nmoô nmoêe>Ö yoêÿpit>yí voô
nmoô nmÿåa;Vy;ôi/nIÿ>yo ivÖiv?yÿNtI>yí voô nmoô
nmÖå¨gÿ,;>yStO˝hÖtI>yÿí voô nmoô nmoÿ gÖ,>e yÿæ 24
nmoÿ gÖ,>e yoÿ gÖ,pÿit>yí voô nmoô nmoô v[;te>ÿ yoô v[;tÿpit>yí voô
nmoô nmoô gOTse>ÿ yoô gOTsÿpit>yí voô nmoô nmoô iv¡p>e yo
ivôê¡p>e yí voô nmoô nmÖ… sen;ÿ>y… 25
nmÖ… sen;ÿ>y… sen;ôin>yÿí voô nmoô nmoÿ rÄiq>yoÿåarÄq>e yÿí voô
nmoô nmÿæ =Öˇ>O yÿæ s§hÖItO>yÿí voô nmoô nmoÿ
mÖhŒoÿåa.ÖkR >É yÿí voô nmÿæ 26
nmÖSt=ÿ>yo rqk;ôr>e yÿí voû nmoû nmÖ… k⁄l;ÿl>e y… kÖm;Rr>ÿe yí
voô nmoô nmoÿ inW;ôd>e yÿæ puiû Ô∑e>ÿ yí voô nmoô nmÿæ êÖin>yoÿ
mOgyÖ >u yÿí voô nmoô nmÖ… ê>yÿæ 27
nmÖ… ê>yÖ… êpÿit>yí voô nmoô nmoÿ .Öv;yÿ c ®Ä{;yÿ cÖ nmÿæ
xÖv;Ryÿ c pxupû tÿye cÖ nmoô nIlÿgI[ v;y c ixitôk<#;ÿy cÖ nmÿæ
kpÖidRnÿe 28
nmÿæ kpÖidRneÿ cÖ Vyu¢ù kÉx;y cÖ nmÿæ shß;ô=;yÿ c xÖt/ÿNvne
cÖ nmoÿ ig·rxÖy;yÿ c ixipivô∑;yÿ cÖ nmoÿ mIô!∑u mÿ ;yÖ ceWmÿu te cÖ
127
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 16] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

nmoÿ ÓÖSv;yÿ 29
nmoÿ ÓÖSv;yÿ c v;mÖn;yÿ cÖ nmoÿ bOhtÖ e cÖ vWIRyà se cÖ nmoÿ
vOı
û ;yÿ c sÖv/O eÿ cÖ nmog[‰;ÿy c p[qmÖ ;yÿ cÖ nmÿåa;ôxveÿ 30
nmÿåa;ôxveÿ c;ijÖr;yÿ cÖ nmÖ… xI`[‰;ÿy cÖ xI>y;ÿy cÖ
nmÖåËMy;Ryà c;vSvôNy;ùy cÖ nmoÿ n;deyÖ ;yÿ cÖ √«Py;ÿy c 31
nmoÿ Jyeœô ;yÿ c kinôœ;yÿ cÖ nmÿæ pUvjÖR ;yÿ c;prÖj;yÿ cÖ nmoÿ
m?yÖm;yÿ c;pgÖL.;yÿ cÖ nmoÿ j`ÖNy;ùy c bufiû y;ùy cÖ nmÖ…
so>y;ÿy 32
nmÖ… soMy;ÿy c p[itsÖ≤;Ryù cÖ nmoô ≤;My;ÿy cÖ =eMy;ÿy cÖ nmÖ…
XloKy;ÿy c;vs;ôNy;ùy cÖ nmÿå¨vR≤Ö ;Ryù cÖ %Ly;ÿy cÖ nmoô
vNy;ÿy 33
nmoô vNy;ÿy cÖ k+y;ÿy cÖ nmÿæ ≈Öv;yÿ c p[it≈Öv;yÿ cÖ
nmÿåa;ôxWu ,ÿe ;y c;ôxru qÿ ;y cÖ nmÖ… xUr;ÿy c;v.eiÖ dneÿ cÖ nmoÿ
ibÖiLmneÿ 34
nmoÿ ibôiLmneÿ c kvÖicneÿ cÖ nmoÿ vÖimR,ÿe c vÂÖiqneÿ cÖ nmÿæ
≈utû ;yÿ c ≈utsenÖ ;yÿ cÖ nmoÿ duNdu>û y;ùy c;hnÖNy;ùy cÖ nmoÿ /O„û ,veÿ
35
nmoÿ /O„û ,veÿ c p[mx
ûO ;yÿ cÖ nmoÿ inWÖi©,eÿ ceWiu /ômteÿ cÖ
nmÿStIô+,eWvÿ e c;yûiu /neÿ cÖ nmÿæ Sv;yu/û ;yÿ c su/û Nvÿne c 36
128
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

nmÖ… ßuTy;ÿy cÖ pQy;ÿy cÖ nmÖ… k;$‰;ÿy cÖ nIPy;ÿy cÖ nmÖ…
k⁄Ly;ÿy c srÄSy;ùy cÖ nmoÿ n;deyÖ ;yÿ c vwxNÖ t;yÿ cÖ nmÖ…
kÀPy;ÿy 37
nmÖ… kÀPy;ÿy c;vÖ$‰;ùy cÖ nmÖo vI/[‰;ÿy c;tÖPy;ùy cÖ nmoô
me~y;ÿy c iv¥uTû y;ùy cÖ nmoô v„y;Ryà c;vÖ„y;Ryÿ cÖ nmoô v;Ty;ÿy
38
nmoô v;Ty;ÿy cÖ re„My;ÿy cÖ nmoÿ v;StÖVy;ùy c v;Stupû ;yÿ cÖ nmÖ…
som;ÿy c ®Ä{;yÿ cÖ nmÿSt;ôm;[ yÿ c;®Ä,;yÿ cÄ nmÿæ xÖ©veÿ 39
nmÿæ xÖ©veÿ c pxupû tÿye cÖ nmÿå¨Ög;[ yÿ c .Iôm;yÿ cÖ nmoÿgve[ /Ö ;yÿ
c dUrve /Ö ;yÿ cÖ nmoÿ hÖN]e cÖ hnIÿyse cÖ nmoÿ vO=û >e yoô h·rÿkx
É >e yoô
nmÿSt;ôr;yÿ 40
nmÿæ xM.Öv;yÿ c myo.Öv;yÿ cÖ nmÿæ x˚Ör;yÿ c mySkÖr;yÿ cÖ
nmÿæ ixÖv;yÿ c ixvtÿr;y c 41
nmÖ… p;≤;Ryà c;v;ô≤;Ryù cÖ nmÿæ p[tÖ rÿ,;y coôˇrÿ,;y cÖ
nmÖStIQy;ÃyR cÖ kÀLy;ÿy cÖ nmÖ… x„Py;ÿy cÖ fÉNy;ÿy cÖ nmÿæ
iskÖTy;ùy 42
nmÿæ iskÖTy;ùy c p[v;ôÁ;ùy cÖ nmÿæ ik˝ixÖl;yÿ c =yÖ,;yÿ
cÖ nmÿæ kpÖidRnÿe c pulSÖ tyeÿ cÖ nmÿåî·rÖ<y;ùy c p[pQÖ y;ùy c
nmoô v[Jy;ÿy 43
129
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 16] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

nmoô v[Jy;ÿy cÖ goœ‰;ÿy cÖ nmÖStLPy;ÿy cÖ geÁ;ÿy cÖ nmoÿ
˙dÖ˛≤;ùy c inve„Ö Py;ùy cÖ nmÖ… k;$‰;ÿy c g◊rÄœe ;yÿ cÖ nmÖ…Ö
xu„Ky;ÿy 44
nmÖ… xu„Ky;ÿy c h·rÖTy;ùy cÖ nmÿæ p;ãsÖVy;ùy c rjÖSy;ùy cÖ
nmoÖ loPy;ÿy colÖPy;ùy cÖ nmÖåËVy;Ryà cÖ sUVy;Ryà cÖ nmÿæ
pÖ,;Ryÿ 45
nmÿæ pÖ,;Ryÿ c p,RxdÖ ;yÿ cÖ nmÿå¨Ìurû m;ÿ,;y c;i.flÖte cÖ
nmÿåa;i%dÖte cÿ p[i%dÖte cÖ nmÿåîWu’ û Œoÿ /nu„û ’Œÿí voô nmoô
nmoÿ v… ik·rÖk>É yoÿ devÖ ;n;ô˝Ö ˙dÿy>e yoô nmoÿ ivicNvÖTkÉ>yoô nmoÿ
ivi=,ÖTkÉ>yoô nmÿåa;inhRtÖ >e yÿæ 46
{;pÖåe aN/ÿsSpteÖ d·rÿ{Ö nIlÿloiht )
a;ôs;Mp[jÖ ;n;ÿmWÖe ;MpÿxnûU ;Mm; .Öme ;R roÖÑo cÿ nÖ… ikçÖn;mÿmt( 47
îÖm; ®Ä{;yÿ tÖvseÿ kpÖidRnÿe =Öy√«ÿr;yÖ p[.rÿ ;mhe mÖtIÆ )
≤q;ô xmsÿid(√pô deÖ ctu„ÿ pdeÖ ivêÿMpu∑û §;mÿåe aÖiSm•ÿn;turû m( 48
≤; teÿ ®{ ixÖv; tÖnÆU ixÖv; ivôê;h;ÿ .eWjÖ I )
ixôv; ®ÄtSyÿ .eWjÖ I ty;ÿ no mO@ jIôvseÿ 49
p·rÿ no ®Ä{Syÿ heiÖ tvO,ÃR ˇ_û⁄ p·rÿ TveWô Syÿ dumiÖR trÿ`;ôyoÆ )
avÿ iSqôr; mÖ`vÿŒStnu„vÖ mI!(vSÿ toôk;yÖ tnÿy;y mO@ 50
130
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

mI!u∑ÿ mÖ ixvÿtm ixÖvo nÿæ sumû n;ÿ .v )
pÖrmÄ e vO=û åa;yu/ÿ i•ô/;yÖ ’·ˇôv\ s;ÿnåÖ a;cÿrÖ ipn;ÿkiÖ Mb.[dÖ ;gÿih
51
ivik¡·r{Ö ivloÿihtÖ nmÿSteåaStu .gv… )
≤;Steÿ sÖhßÿ˝ hetÖ yoôNymÖSmi•vÿpNtuû t;Æ 52
sÖhß;ÿi, shßÖxo b;ô◊oStvÿ hetÖ yÿæ )
t;s;ômIx;ÿno .gv… pr;ÖcIn;ô mu%;ÿ ’i/ 53
asÿƒ‰;t; sÖhß;ÿi,Ö ≤e ®Ö{;åai/Ö .UMy;ÿm( )
teW;ÿã shßyojÖnve Ö /Nv;ÿin tNmis 54
aÖiSmNmÿhTÖ yù,vÖR Náe t·rÿ=e .Öv;åai/ÿ )
teW;ÿã shßyojÖnve Ö /Nv;ÿin tNmis 55
nIlÿgI[ v;… ixitôk<#;ô idvÿ˝ ®Ö{;å¨pÿi≈t;… )
teW;ÿã shßyojÖnve Ö /Nv;ÿin tNmis 56
nIlÿgI[ v;… ixitôk<#;ÿ… xÖv;RåaÖ/Æ =ÿm;cÖr;Æ )
teW;ÿã shßyojÖnve Ö /Nv;ÿin tNmis 57
≤e vO=û We ÿu xÖi„pÔÿr;Ö nIlÿgI[ v;ô ivloÿiht;… )
teW;ÿã shßyojÖnve Ö /Nv;ÿin tNmis 58
≤e .Utû ;n;ômi/ÿptyo ivixÖ%;sÿæ kpÖidRnæÿ )
131
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 16] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

teW;ÿã shßyojÖnve Ö /Nv;ÿin tNmis 59
≤e pÖq;Mpÿiqôr=ÿyåEelbOdû ;åa;ÿy≤ûu /Ru æÿ )
teW;ÿã shßyojÖnve Ö /Nv;ÿin tNmis 60
≤e tIôq;Rinÿ p[cÖ rÿiNt sOk
û ;hÿSt; inWÖi©,ÿæ )
teW;ÿã shßyojÖnve Ö /Nv;ÿin tNmis 61
≤e•Wÿe u ivôiv?yÿiNtô p;]eWÿ ûu ipbÿtoô jn;ÿn( )
teW;ÿã shßyojÖnve Ö /Nv;ÿin tNmis 62
≤åEÖt;vÿNtíÖ .Uy;ÿãsíÖ idxoÿ ®Ä{; ivÿtiSqôre )
teW;ÿã shßyojÖnve Ö /Nv;ÿin tNmis 63
nmoÿStu ®Ä{>e yoô ≤e idÖiv ≤eW;\ vÿ WÖ iR mWÿv… )
te>yoô dxÖ p[;cIôdx R ÿ di=Ö,; dxÿ p[tÖ IcIôdx R odIÿcIôdx
R oô?v;RÆ )
te>yoô nmoÿåaStuû te noÿvNtuû te noÿ mO@yNtuû te ≤iN√Ö„mo ≤íÿ noô √πi∑Ö
tmeWÿ ;ôÔM.eÿ d?m… 64
nmoÿStu ®Ä{>e yoô ≤eNá t·rÿ=Öe ≤eW;ôv\ ;tÖåîWÿv… )
te>yoô dxÖ p[;cIôdx R ÿ di=Ö,; dxÿ p[tÖ IcIôdxR odIÿcIôdx
R oô?v;RÆ )
te>yoô nmoÿåaStuû te noÿvNtuû te noÿ mO@yNtuû te ≤iN√Ö„mo ≤íÿ noô √πi∑Ö
tmeWÿ ;ôÔM.ÿe d?m… 65
nmoÿStu ®Ä{>e yoô ≤e pÿiO qôVy;\≤We ;ôm•ÖimWÿv… )
te>yoô dxÖ p[;cIôdx R ÿ di=ô,; dxÿ p[tÖ IcIôdx R odIÿcIôdx
R oÖ ?v;RÆ )
132
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

te>yoô nmoÿåaStuû te noÿvNtuû te noÿ mO@yNtuû te ≤iN√Ö„mo ≤íÿ noô √πi∑Ö
tmeWÿ ;ôÔM.e d?m… 66
îit Wo@xoå?y;y"

133
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 17] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aq s¢dxoå?y;y"
aXmÖ•jU MRÖ pvRtà e ixi≈y;ô,;mÖŒåaoWÿ/I>yoô vnÖSpitÿ>yoôåai/ô
sM.Otÿ MÖ pyÿæ )
t;•ÖåîWÖmjU NÃR /ˇ m®t… s˝rr;Ö,;åaXm\SÃ teÖ =uNmiyÿ
tÖåËGyRiN√Ö„mStNteÖ xugCÿO ztu 1
îÖm; mÿåe a¶Öåî∑ÿk; /enÖ vÿæ sÖNTvek;ÿ cÖ dxÿ cÖ dxÿ c xÖtçÿ
xÖtçÿ sÖhßÿç sÖhßÿç;ôytu çÿ ;ôytu çÿ inôytu çÿ inôytu çÿ p[yÖ tu çÖ ;budRÃ çÖ
NyùbdRu ç smu{û íÖ m?yÖç;Ntÿí pr;Ö/íR tÖw ; meåÿ a¶Öåî∑ÿk; /Öne vÿæ
sNTvÖm]u ;mui„ÿmL\ loôkÉ 2
Aûtvÿ SqåAt;ôv/O åÿ Atuœû ; SqÿåAt;ôv/O æÿ )
`Otû íÖ tu oÿ m/uíû tu oÿ ivôr;joô n;mÿ k;mÖd`u ;ôåa=Iÿym;,;… 3
sÖm{ûu SyÖ Tv;vÿkyÖ ;¶eÖ p·rÿVyy;mis )
p;ôvk Ö oåaÖSm>yÿ˝ ixÖvo .ÿv 4
ihÖmSyÿ Tv; jÖr;yu,û ;¶eÖ p·rÿVyy;mis )
p;ôvk
Ö oåaÖSm>yÿ˝ ixÖvo .ÿv 5
¨pÖ Jm•upÿ vetsÖ ve tÿ r nÖdI„v; )
a¶eÿ ipôˇmÖp;mÿisÖ m<@Üiÿ kÖ t;i.Ör;gÿihÖ sem•oÿ ≤ÖDMp;ÿvk
Ö vÿ,˝R
ixÖv˚éiÿ / 6
aÖp;imÖd•‰yÿn˝ smu{û Syÿ inôvx
e nÿ m( )
134
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

aÖNy;\Steåÿ aÖSmˇÿpNtu hÖte yÿæ p;vÖkoåaÖSm>yÿ˝ ixÖvo .ÿv 7
a¶eÿ p;vk roÖicW;ÿ mÖN{y;ÿ dev ijô◊y;ÿ )
a; devÖ ;Nvÿi=Ö ≤i=ÿ c 8
s nÿæ p;vk dIidÖvo¶eÿ devÖ ;2\–åîÖh;vÿh )
¨pÿ yÖD˝ hÖivíÿ n… 9
p;ôvk Ö y;ô ≤iíÖtyÿNTy; ’ûp; =;mÿn®u[ cÄ å¨ÖWsoô n .;ônnu ;ÿ )
tUv•ÖR y;mÖ•te x
ÿ Syô nU r,Öåa; yo `O,û e n tÿtWO ;ô,oåaÖjrÿæ 10
nmÿSteÖ hrÿse xoôicWeÖ nmÿSteåaSTvÖicRWeÿ )
aÖNy;\Steåÿ aÖSmˇÿpNtu hetÖ yÿæ p;vÖkoåaÖSm>yÿ˝ ixôvo .ÿv 11
nOWû dÖe ve@Pÿ suWû deÖ ve@b( iÿ hÖWR dÖe ve@v( nÿ sÖ deÖ ve$S( vôivRdÖe ve$( 12
≤e dÖve ; devÖ ;n;\≤à iÖ Dy;ÿ ≤ÖiDy;ÿn;ã s\vTsÖrI,Ömpu ÿ .;ôgm;sÿte )
aÖ¸tû ;doÿ hÖivWoÿ ≤ÖDåe aÖiSmNTSvôyiMpÿbNtuû m/unÿ o `Otû Syÿ 13
≤e devÖ ; devÖ „e vi/ÿ devTÖ vm;yÖNye b[˜,ÿ … puråEÖt;roÿåaÖSy )
≤e>yoô nåAûte pvÿtÖe /;mÖ ikçÖn n te idÖvo n pOiÿ qÖVy;åai/Ö òuWÿu
14
p[;,ô dÖ ;åaÿp;nÖd; Vy;ÿndÖ ; vÿcoRdô ; vÿ·rvoôd;Æ )
aÖNy;\Steåÿ aÖSmˇÿpNtu hÖte yÿæ p;vÖkoåaÖSm>yÿ˝ ixÖvo .ÿv 15
135
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 17] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aÖi¶iStôGmenÿ xoôicW;ô ≤;sÖi√êÖ•‰ái],ÿm( )
aÖi¶noÃR vnte rÄiym( 16
≤åîÖm; ivê;ô .uvnÿ ;inÖ ju◊dÖ iO WôhoRt;ô NysIÿdiTpôt; nÿæ )
såa;ôixW;ô {ivÿ,imôCzm;ÿn… p[qmÖCzdvÿr;Ö2–\ åa;ivÿvx e 17
ikã iSÿvd;sIdi/ôœ;nÿm;ôrM.ÿ,˚tÖmiTSÿvTkÖq;sIÿt( )
≤toÖ .UimÿÔnÖ yÿiNvÖêk¡m;ôR iv ¥;m*,oRNmihÖn; ivôêcÿ=;… 18
ivôêtÿí=u®tÄ ivôêtoÿm%
u o ivôêtoÿb;¸®Ät ivôêtÿSp;t( )
sMb;ô¸>y;ôN/mÿitÖ sMptÿ]¥Öw ;Rv;ô.mU Iÿ jÖnyÿNdevÖ åEk¡æ 19
ikã iSvô√nÖ˚å¨Ö s vO=û åa;ÿsÖ ≤toô ¥;v;ÿpiO qôvI inÿ∑tÖ=Æu )
mnIÿiW,oô mnÿs; pOCû ztedûu t¥dÖ?yitÿœ∫
Ö v⁄ nÿ ;in /;ôryÿn( 20
≤; teÖ /;m;ÿin prÄm;i,ô ≤;vÖm; ≤; mÿ?yÖm; ivÿêkmR•tûu me ; )
ix=;ô si%ÿ>yo hÖiviWÿ Sv/;v… Svôy≤\ jÿ Sv tÖNv\vù /O ;ônÆ 21
ivêÿkmRNhÖivW;ÿ v;vO/;ônÆ Svôy≤\ jÿ Sv pOiqôvImutû ¥;m( )
muÁNÿ TvÖNyeåaÖi.tÿæ sÖpà;ÿåîÖh;Sm;k¡MmÖ`v;ÿ sU·û rrÿStu 22
v;ôcSpit\ià vôêk¡m;R,mUtû yeÿ mnoôjvu v\Ö ;jeåÿ aÖ¥; ¸ÿvme )
s noô ivê;ÿinÖ hvÿn;in joWi√ÖêxÿM.Urû vÿse s;ô/k u m¡ ;R 23
ivêÿkmRNhÖivW;ô v/Rnà ne ];ôt;rÄimN{ÿm’,orvÖ?ym( )
tSmwô ivxÖ… smÿnmNt pUvû IRryÄ mugû o[ ivôhVyoô ≤q;sÿt( 24
136
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

c=uWÿ … ipôt; mnÿs;ô ih /Iroÿ `Otû menÿ åe ajnÖ•ªÿm;ne )
≤Ödde Nt;ôåadÿdhO NtÖ pUvåÖR a;id∂‰;v;ÿpiO qôvIåaÿpq[ te ;m( 25
ivôêk¡m;Rô ivmÿn;ôåa;i√h;ÿy; /;ôt; ivÿ/;ôt; pÿrmÖ ot sÖNdOk™ )
teW;ÿimÖ∑;inÖ simÖW; mÿdiNtÖ ≤];ÿ s¢åAûWINpÖråEk¡m;ôÛÆ 26
≤o nÿæ ipôt; jÿinôt; ≤o ivÿ/;ôt; /;m;ÿinô vedÖ .uvnÿ ;inô ivê;ÿ )
≤o dÖve ;n;ÿ•;mÖ/;åEk¡åEÖv t˝ sÿMp[XÖ nM.uvnÿ ; ≤NTyôNy; 27
tåa;yÿjNtÖ {ivÿ,˝Ö Ö smÿSm;ôåAWÿy…Ö pUvRÃe j·rÄt;roÖ n .Unû ; )
aÖstU ÖRe sUtRÖe rjÿis inWÖˇe ≤e .Utû ;inÿ sÖm’¡<vi•Öm;inÿ 28
pÖro idÖv; pÖråEÖn; pOiÿ qÖVy; pÖro devÖ ie .Örsurÿ ≤Äw dR iSÿt )
kã iSvÖÌ.RMÃ p[qmÖ Nd/Öå[ a;poô ≤]ÿ devÖ ;Æ sÖmpÿXyNtÖ pUvRÃe 29
timÌ.RMÃ p[qmÖ Ndÿ/å[Ö a;poÖ ≤]ÿ devÖ ;Æ sÖmgÿCzNtÖ ivêeÿ )
aÖjSyÖ n;.;ôv?yekmÖ ipRtà ≤\Ö iSmôiNvê;ÿinÖ .uvnÿ ;in tÖSquÆ 30
n t\ivÿd;qÖ ≤åîÖm; jÖj;n;ôNy¥u„û m;kÖmNtÿrMb.Uv )
nIôh;Ö re,Ö p[;vOtÿ ;ô jLPy;ÿ c;sutû pO åÿ ¨KqÖx;sÿíriNt 31
ivôêk¡m;Rô Ájÿin∑ devÖ åa;idÌÿN/ôvoRåaÿ.vid(√tÖ Iyÿæ )
tOtû Iyÿæ ipôt; jÿinÖt*Wÿ/In;mÖp;©.RVÖ‚ yùd/;Tpu®]Ä ; 32
a;ôxÆu ixx;ÿno vOW.Ö o n .Iômo `ÿn;`ÖnÆ =o.ÿ,íWR,Iôn;m( )
137
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 17] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

sÖõ£
™ NdÿnoinimÖWåEÿkvIôrÆ xÖt˝ sen;ÿåajyTs;ôkimN{ÿæ 33
sÖõ£
™ Ndÿnne ;inimÖW,e ÿ ijÖ„,un;ÿ ≤uTk;ôr,e ÿ duí‰vÖnne ÿ /O„û ,un;ÿ )
tidN{e,ÿ jytÖ tTsÿh?vÖ≤\ /u oÿ nrÖåîWuhÿ StenÖ vO„,;ÿ 34
såîWuhÿ Stw…Ö s inÿWiÖ ©i.ÿvx ÖR I sãßÿ∑;Ö s yu/åÖ îN{oÿ gÖ,ne ÿ )
sÖ˝sÖ ∑ûO iÖ jTsoÿmpÖ ; b;ÿ¸xÖ?yugRè /[ Nÿ v;ô p[itÿiht;i.ÖrSt;ÿ 35
bOhSÿ pteÖ p·rÿdIy;ô rqenÿ r=Öoh; im];ÿ2–\ åapÖb;/ÿm;n… )
p[.Ö ÔÖ NTsen;ÿ… p[m,ûO o ≤u/û ; jyÿ•SÖ m;k¡m?e yivôt; rq;ÿn;m( 36
bÖliÖ vôD;ôy Sqivÿr…Ä p[vIÿr…Ä shÿSv;Nv;ôjI shÿm;nå¨ÖgÆ[ )
aÖi.vIÿroåaÖi.sÿTv; shÖoj; jw]iÿ mN{Ö rqÖm;itÿœ goôivt( 37
goô]iÖ .dÿ©oûivd\vÖ j[bÿ ;¸ûÔyÿNtÖmJmÿ p[m,ûO NtÖmojÿs; )
îÖm˝ sÿj;t;ôåanÿu vIry?vôimN{ÿ˝ s%;yoôåanuû s˝rÿ.?vm( 38
aÖi. goô];i,Ö shÿs;ô g;hÿm;nodÖyo vIôrÆ xÖtmÿNyu·û rN{ÿæ )
dûíu ‰ÖvnÖ Æ pOtÿ n;ôW;@ÿy?ûu yoáSm;kÖ˝Ö sen;ÿåavtuû p[ yuTû su 39
îN{ÿåa;s;•Öte ; bOhSÖ pitÖdiR =ÿ,; ≤ÖDÆ purû åEÿtûu somÿæ )
devÖ sÖ nÖe ;n;ÿmi..ÔtIôn;ÔyÿNtIn;MmÖ®toÿ ≤ÖNTvg[mÿ ( 40
îN{ÿSyÖ vO„,oô v®ÿ,SyÖ r;Dÿåa;idÖTy;n;ÿMmÖ®t;Öãô x/Råà ¨Ögm[ ( )
mÖh;mÿns;M.uvnCyÖv;n;ôÏoWoÿ devÖ ;n;ôÔyÿt;ômdu Sÿ q;t( 41
138
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

¨ıÿWyR m`vÖ•;yu/ÿ ;ôNyuTsTvÿn;Mm;mÖk;n;ôMmn;ÿãis )
¨√ÿ]é hNv;ôijn;ôv\ ;ijÿn;ôNyu{q;ÿn;ôÔyÿt;\≤Ntuû `oW;ÿ… 42
aÖSm;kÖimN{Ö… smOtÿ We u ?vôj„e vÖSm;k\≤Ö ;åîWÿvSÖ t; jÿyNtu )
aÖSm;k\và Iôr;å¨ˇÿre .vNTvôSm;2\–¨ÿ dev;åavt;ô hveWÿ u 43
aÖmIW;ÿiçÖˇMp[iÿ tloô.yÿNtI gOh;Ö ,;©;ÿNyPveÖ preiÿ h )
aÖi. p[ie hÖ indRhà ˙ÖTsu xok¡rì NÄ /en;ôim];ôStmÿs; scNt;m( 44
avÿs∑O ;Ö pr;ÿptÖ xrÿVyeÖ b[˜sÿ ˝ixte )
gCz;ôim];ôNp[p¥ÿ Svô m;mIW;Ö˚çÖnoiCÿzW… 45
p[te ;ô jyÿt; nrÄåîN{oÿ vÖ… xmRÃ ≤Cztu )
¨Ög;[ vÿæ sNtu b;ôhvoÿn;/O„û y; ≤q;sÿq 46
aÖs* ≤; sen;ÿ m®tÖ… preWÿ ;mÖ>ywitÿ nÖåaojÿs;ô Sp/Rmà ;n; )
t;õ™ghÿU tÖ tmÖs;pÿvt[ ne Ö ≤q;ômIåaÖNyoåaÖNy• j;ônn( 47
≤]ÿ b;ô,;Æ sÖMptÿiNt k⁄m;ôr; ivÿixô%;åîÿv )
t•ÖåîN{Öo bOhSÖ pitÖridÿitô… xmRÃ ≤Cztu ivôê;hÖ; xmRÃ ≤Cztu 48
mm;Rià , teÖ vmR,à ; Cz;dy;imÖ somÿSTv;ô r;j;ômtO neÖ ;nuvÿ St;m( )
¨ÖrovRrIÿyoô v®ÿ,Ste ’,otuû jyÿNtÖNTv;nuÿ devÖ ; mÿdNtu 49
¨denÿ muˇrÖ ;•Öy;¶eÿ `Otne ;¸t )
r;ÖySpoWe,ÿ Ö s˝sOjÿ pÖj[ y;ÿ c bÖ¸˚éiÿ / 50
139
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 17] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

îN{emÖ Mp[tÿ rÖ ;•ÿy sj;ôt;n;ÿms√ÖxI )
smenÿ v\Ö cRsà ; sOj devÖ ;n;ÿM.;gÖd;åaÿst( 51
≤Syÿ k⁄mû oR gOhû e hÖivStmÿ¶e v/Ry;ô Tvm( )
tSmwÿ dÖve ;åai/ÿbv[ •ÖyçÖ b[˜,ÿ SÖ pitÿæ 52
¨duÿ Tv;ô ivêeÿ devÖ ;åa¶eÖ .rÿNtuû ic·ˇÿi.… )
s noÿ .v ixôvSTv˝ supû t[ Iÿko ivô.;vÿs…u 53
pçÖ idxÖo dwvIÿ≤DÖR mÿvNtu dÖve Irp;mÿitNdumiRÖ tMb;/ÿm;n;… )
r;ÖySpoWeÿ ≤ÖDpÿitm;ô.jÿNtI r;ÖySpoWeåÖ ai/ÿ yÖDoåaÿSq;t( 54
simÿıåe aÖ¶;vi/ÿ m;mhÖ;nå¨ÖKqpÿ]åÖ È@‰oÿ gO.IôtÆ )
tÖ¢ÏûmMR pÿ·rÖgÁO ;ÿyjNtoôj;R ≤¥ÖDmyÿjNt devÖ ;Æ 55
dwVy;ÿy /Ö]Re jo∑ÿe^ dev≈Ö IÆ ≈Imÿn;… xÖtpÿy;… )
pÖ·rÄgÁO ÿ devÖ ; ≤ÖDm;ÿyNdevÖ ; devÖ >e yoÿåa?vÖ≤NR toÿåaSqu… 56
vIôt˝ hÖivÆ xÿimÖt˝ xÿimôt; ≤j?ywÿ turû Iyoÿ ≤ÖDo ≤]ÿ hÖVymeitÿ )
ttoÿ v;ôk;åa;ôixWoÿ no juWNt;m( 57
sU≤rRÃ iXmôh·R rÿkx É … purû St;ÿTsivôt; JyoitÖ®dÿy;ô2–\ åajÿßm( )
tSyÿ pUWû ; p[sÿ vÖ e ≤;ÿit ivô√;NTsÖMpXyôiNvê;ô .uvnÿ ;in goôp;Æ 58
ivôm;nÿåEÖW idôvo m?yÿåa;Ståa;pipÖv[ ;n[odÿsIåaÖNt·rÿ=m( )
140
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

s ivôê;cIÿriÄ .cÿ∑e `Otû ;cIÿrNtÖr; pUvmRÖ pÿrç kÉtÖ mu ( 59
¨Ö=; sÿm{ûu oåaÿ®,Ö Æ supÿ ,Ö ÆR pUvSÃR yÖ ≤oinÿiMpÖtru ;ivÿvx
e )
m?yeÿ idÖvo inihÿt…Ö pOiXnÖrXm;ô ivcÿ£meÖ rjÿsSp;ôTyNt*Ã 60
îN{Öi\ vê;ÿåavIvO/NTsmu{û VyÿcsÖi©rÿæ )
rÄqItÿm˝ rÄqIn;ôv\ ;j;ÿn;ôãô sTpÿitôMpitÿm( 61
devÖ ÙÖ ≤RDÖ åa; cÿ v=TsuªÙÖ ≤RDÖ åa; cÿ v=t( )
≤=ÿdiÖ ¶dÖvRe o devÖ ;2\–åa; cÿ v=t( 62
v;jÿSy m; p[svÖ å¨ÿdg( ;Ö[ .e,odÿg.[ It( )
a/;ÿ sÖpà;ôinN{oÿ me ing[;.ô ,e ;/ÿr;2\–åak… 63
¨Ödg( ;Ö[ .çÿ ing[;.ô çÖ b[˜ÿ devÖ ;åaÿvIvO/n( )
a/;ÿ sÖpà;ÿinN{;ô¶I meÿ ivWUcû In;ôNVyùSyt;m( 64
£mÿ?vmÖi¶n;ô n;kÖm:u yÖ˝Ö hSteWÿ ûu ib.[tÿ … )
idÖvSpOœû ã SvÿgTÖR v; imô≈; devÖ ie .ÿr;?vm( 65
p[;cIômnuÿ p[iÖ dxÖMp[ie hÿ ivô√;nÖ¶re ¶ÿ e purû oåaÿi¶.RvhÖe )
ivê;ôåa;x;ô dI¥;ÿnoô iv.;ôÁjU •ÃR o /eih i√ÖpdeÖ ctu„ÿ pde 66
pOiû qôVy;åaÖhmudNÖ t·rÿ=mÖ ;®ÿhmÖNt·rÿ=;Ö i∂vÖm;®ÿhm( )
idÖvo n;k¡Sy pOœû ;TSvôJyoRitÿrg;mÖhm( 67
141
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 17] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

Svô≤NR toô n;pe=ÿ NtÖåa; ¥;ã roÿhiNtÖ rodÿsI )
≤D\≤e ivôêtoÿ/;rÄ˝Ö suivÿ√;ãso ivteinôre 68
a¶eÖ p[ie hÿ p[qmÖ o devÿ yÖt;ç=udÿ vRÖe ;n;ÿmtûu mTyR;nÿ ;m( )
îyÿ=m;,;ô .Ogiÿu .… sÖjoW;ô… Svù≤NR tuû ≤jÿm;n;… SvôiSt 69
nˇ_oôW;s;ô smÿns;ô iv¡pe /;ôpyetÿ Öe ixxumû k
e ˝¡ smIôcI )
¥;v;ô=;m;ÿ ®ÄKmoåaÖNtivR.;ÿit devÖ ;åaÖi¶N/;ÿryN{iv,oôd;Æ 70
a¶ÿe shß;= xtmU/HR zÖtNteÿ p[;Ö ,;Æ sÖhß\VÃ y;ôn;Æ )
Tv˝ s;ÿhß
Ö Syÿ r;ÖyåÈÃixWeÖ tSmwÿ te iv/emÖ v;j;ÿyÖ Sv;h;ÿ 71
supû ,Ö oRiù s gÖ®Tm;ÿNpOœû º pOiÿ qÖVy;Æ sIÿd )
.;ôs;Nt·rÿ=mÖ ;pO,ÿ Ö JyoitÿW;ô idvÖmˇu .ÿ ;nÖ tejsÿ ;ô idxÖå¨∂O˝ÿ h 72
a;ôj◊u ;ÿn… supû t[ Iÿk… purû St;ôd¶eÖ Sv\≤oinôm;sIÿd s;/uyû ; )
aÖiSmNTsÖ/SqÖåe a?yuˇrÿ iSmÖiNvêeÿ dev;ô ≤jÿm;ní sIdt 73
t;ã sÿivôtvu rR <eÿ ySy icô];m;h\v,ÿO e sumiÖ t\ivôêjÿNy;m( )
≤;mÿSyô k<voôåaduhÿ TÖ p[pIÿn;ã sÖhßÿ/;r;ÖMpyÿs; mÖhI©;m( 74
ivô/me ÿ te prÄme jNmÿ•¶e ivô/me Ö StomwrÖ vÿre sÖ/Sqÿe )
≤Sm;ô¥onÿ®e dÄ ;·rÿq;ô ≤jÖe tMp[ Tve hÖvIãiWÿ ju¸reÄ simÿıe 75
p[ı
e oÿåa¶e dIidih pûru o nojÿßy; sUMû y;Rù ≤ivœ )
Tv;ã xêÿNtÖå¨pÿyiNtÖ v;j;ÿ… 76
142
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

a¶eÖ tmÖ¥;êÖ• Stomw…Ö £tû•u .Ö{˝ ˙ÿidÖSpOxmÿ ( )
Aû?y;m;ÿ tÖåaohw…ÿ 77
ic·ˇÿÔhu oimô mnÿs; `ûtO ne Ö ≤q;ÿ
devÖ ;åîÖh;gmÿNvIôithoÿ];åAt;ôv/O æÿ )
pTyeÖ ivêÿSyÖ .Umnÿ o juhû oimÿ ivôêk¡m,R e ivôê;h;d;ÿ>y˝ hÖivÆ 78
sÖ¢ teåÿ a¶e sÖim/ÿæ sÖ¢ ijÖ◊;Æ sÖ¢åAWÿy… sÖ¢ /;mÿ ipôy[ ;i,ÿ
)
sÖ¢ ho];ÿ… s¢Ö/; Tv;ÿ ≤jiNt sÖ¢ ≤onIôr;pO,ÿ Sv `Otû ne Ö Sv;h;ÿ
79
xu£û Jyoÿití icô]Jyoÿití sÖTyJyoÿitíÖ Jyoitÿ„m;\í )
xu£
û íÿåAtÖp;í;Tyÿ˝h;… 80
ÈÖdõO c™ ;ÿNy;ôdõO c™ ÿ sÖdõO c™ Ö p[itÿsdOõc™ )
imôtíÖ siMmÿtíÖ s.ÿr;… 81
Aûtíÿ sÖTyíÿ /[vuû íÿ /Ö®,ÿí )
/Öt;R cÿ iv/Öt;R cÿ iv/;rÄyÆ 82
AûtiÖ j∞ÿ sTyÖij∞ÿ seniÖ j∞ÿ suWû ,e íÿ )
aiNtÿim]í dUrû åe aÿim]í gÖ,Æ 83
ÈÖd=O ;ÿsåEt;ôd=O ;ÿsåËô Wu ,ÿæ sÖd=O ;ÿs…Ö p[itÿsdO=;sÖåEtÿn )
143
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 17] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

imôt;sÿíÖ siMmÿt;so noåaÖ¥ s.ÿrso m®to ≤ÖDåe aÖiSmn( 84
Svtÿv;\í p[`;ôsI cÿ s;NtpÖníÿ gOhmÖ/e I cÿ )
£°ô@« cÿ xÖ;k° coÿ∆WÖe I 85
îN{ÖNdwvIôivRxoÿ mÖ®tonuvÿ Tm;Rno.vÖNyqeN{NdwvIôivRxoÿ
mÖ®tonuvÿ Tm;Rnô o.ÿvn( )
EÖvimÖm≤\ jÿm;nÖNdwvIÿíÖ ivxoÿ m;nuWû Ií;nuvÿ Tm;Rno .vNtu 86
îÖmã StnÖmjU SÃR vNtN/y;ôp;Mp[pIÿnm¶e s·rÖrSyÖ m?yeÿ )
¨TsÿÔWu Svô m/umÿ NtmvRNTsmuiû {yÖ˝Ö sdÿnmÖ ;ivÿxSv 87
`Otû iMmÿim=e `Otû mÿSyô ≤oinÿ`tûRO e i≈Öto `Otû MvÿSyô /;mÿ )
aÖn„ûu vô/m;vÿh m;ôdyÿSvô Sv;h;ÿ’t\vWO . vi= hÖVym( 88
sÖm{ûu ;dUiû mRm/R mÿu ;ô2–\ å¨d;ÿrdÄ pu ;ôãx
ô nu ;ô smÿmtO TÖ vm;ÿn$( )
`Otû Syô n;mÖ guÁ≤Ö\ diStÿ ijô◊; devÖ ;n;ÿmmÖ tO Sÿ yô n;i.ÿæ 89
vÖy•;mÖ p[bvÿ[ ;m; `Otû Sy;ôiSmNyÖDe /;ÿry;m;ô nmoÿi.… )
¨pÿ b[˜Ö ; Íÿ,vCzÖSym;ÿnçÖ tuæÿ Í©ovmIÌÖ*råEÖtt( 90
cÖTv;·rÄ Í©;û ]yoÿåaSyÖ p;dÖ; √π xÖIWeR sÖ¢ hSt;ÿsoåaSy )
i]/;ÿ bÖıo vOWÿ .Ö o roÿrvIit mÖho devÖ o mTy;ô2R –\ åa;ivÿvx
e 91
i]/;ÿ ihÖtMpÖi,i.ÿgÁûRu m;ÿn©Ö ivÿ devÖ ;soÿ `Otû mNvÿivNdn( )
îN{ÖåEkÖ˝Ö sU≤åRÖ Ek¡Ôj;n venÖ ;dekã ¡ Svô/y;ô in∑ÿt=u… 92
144
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

EÖt;åaÿWiR Ntô ˙¥;ÿTsmu{û ;CzÖtv[jÿ ; ·rÄp,u ;ô n;vÖc=eÿ )
`Otû Syô /;r;ÿåaÖi.c;ÿkxIim ihrÄ<yyoÿ vetsÖ o m?yÿåa;s;m( 93
sÖMyKßÿviNt sÖ·rtoÖ n /en;ÿåaÖNt˙≥dÖ ; mnÿs; pUyû m;ÿn;… )
EÖtåe aÿWNR TyUmû yR oÿ `Otû Syÿ mOgû ;åîÿv i=pÖ,orIWÿm;,;… 94
isN/oÿ·rv p[;?vÖne xU`ÿ nÖ ;soô v;tÿpi[ my… ptyiNt ≤Ö◊;Æ )
`Otû Syô /;r;ÿåa®ÄWo n v;ôjI k;œ;ÿ i.ôNd•Uiû mRi.Ö… ipNvÿm;n… 95
aÖi.p[vÿ NtÖ smÿnve Ö ≤oW;ÿ… kLy;ô<yáæ Smyÿm;n;soåaÖi¶m( )
`Otû SyÖ /;r;ÿ… sÖim/oÿ nsNtÖ t; juWÿ ;ô,o hÿ≤iR t j;ôtvedÿ ;… 96
kÖNy;ùåîv vhÖtmu te vÖ ;å¨ÿåaÖÔ‰ùÔ;Ö n;åaÖi.c;ÿkxIim )
≤]Ö somÿæ sUyû tÖe ≤]ÿ ≤ÖDo `Otû SyÖ /;r;ÿåaÖi. tTpÿvNte 97
aÖ>yùWtR su∑iûu t©Vyÿm;ôijmÖSm;suÿ .Ö{; {ivÿ,;in /ˇ )
îÖm≤\ DÖ •ÿyt devÖ t;ÿ no `Otû SyÖ /;r;ô m/umÿ TpvNte 98
/;mÿNteÖ ivêÖM.uvnÿ mÖ i/ÿi≈ÖtmÖNtÆsÿm{ûu e ˙Ö¥Ná tr;yuiÿ W )
aÖp;mnIÿkÉ simÖqe ≤åa;.Otÿ SÖ tmÿXy;mÖ m/umÿ NtNtåËôimRm( 99
îit s¢dxoå?y;y"

145
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 18] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aq;∑;dxoå?y;y"
v;jÿí me p[svÖ íÿ meÖ p[yiÿ tí meÖ p[isÿití me /Iôitíÿ meÖ £tuíÿ meÖ
Svrÿí meÖ Xlok¡í me ≈Övíÿ meÖ ≈uitÿí meÖ Jyoitÿí meÖ Svùí me ≤ÖDne ÿ
kLpNt;m( 1
p[;,ô íÿ mep;ôníÿ me Vy;ôníÖ mesíÿu me icÖˇçÿ mÖåa;/Iÿtç meÖ v;Kcÿ
meÖ mnÿí meÖ c=uíÿ meÖ ≈o]ÿç meÖ d=ÿí meÖ blÿç me ≤ÖDne ÿ kLpNt;m(
2
aojÿí meÖ shÿí måa;ôTm; cÿ me tÖníU ÿ meÖ xmÃR c mÖe vmRÃ cÖ
me©;ÿin cÖ meSqIÿin c meÖ p¡ãiW c meÖ xrIÿr;i, c mÖåa;yuíÿ me
jÖr; cÿ me ≤ÖDne ÿ kLpNt;m( 3
Jywœ‰ÿç mÖåa;i/ÿpTyç me mÖNyuíÿ meÖ .;mÿíÖ memíÿ Ö meM.ÿí me jemÖ ;
cÿ me mihÖm; cÿ me v·rÖm; cÿ me p[iqôm; cÿ me viWÖmR ; cÿ me
{;i`ôm; cÿ me vOı
û çÿ meÖ vOiıÿí me ≤ÖDne ÿ kLpNt;m( 4
sÖTyçÿ me ≈Öı; cÿ meÖ jgÿ∞ meÖ /nÿç meÖ ivêÿç meÖ mhÿí me £°ô@;
cÿ meÖ modÿí me j;ôtçÿ me jinô„ym;ÿ,ç me sUˇû _çÿ me su’tû çÿ me
≤ÖDne ÿ kLpNt;m( 5
Aûtçÿ memÖ tO çÿ mey+Ö mçÖ men;ÿmy∞ me jIôv;tuíÿ me dI`;RyTûu vçÿ
menimô]çÖ me.yÿ ç me su% û çÿ meÖ xyÿnç me sUWû ;íÿ me suiû dnÿç me
≤ÖDne ÿ kLpNt;m( 6
146
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

≤ÖNt; cÿ me /Öt;R cÿ meÖ =emíÿ mÖe /Oitÿí meÖ ivêÿç mÖe mhÿí me
s\iÖ v∞ÿ meÖ D;]ÿç meÖ sUíÿ me p[sÖ íU ÿ meÖ sIrÿç meÖ lyÿí me ≤ÖDne ÿ
kLpNt;m( 7
xçÿ meÖ myÿí me ipÖy[ çÿ menku ;ômíÿ mÖe k;mÿí me s*mnÖsíÿ meÖ .gÿí
meÖ {ivÿ,ç me .Ö{çÿ meÖ ≈eyíÿ meÖ vsIÿyí meÖ ≤xÿí me ≤ÖDne ÿ
kLpNt;m( 8
ËKcRÃ me sUnû tO ;ÿ c meÖ pyÿí meÖ rsÿí me `Otû çÿ meÖ m/uÿ c meÖ siGÿ/í
meÖ spIÿití me ’ûiWíÿ meÖ vOi∑ÿí mÖe jw]çÿ mÖåa*i∫ÿ¥ç me ≤ÖDne ÿ
kLpNt;m( 9
rÄiyíÿ meÖ r;yÿí me pu∑û çÿ meÖ pui∑ÿí me ivô.u cÿ me p[.Ö u cÿ me pU,û çR ÿ me
pU,û tR rÿ ç meÖ k⁄yvÿ çÖ mei=ÿtçÖ me•çÿ Ö me=∞ÿu me ≤ÖDne ÿ kLpNt;m( 10
ivôˇçÿ meÖ ve¥çÿ me .Utû çÿ me .ivô„y∞ÿ me sugû çÿ me supQÖ yùç
måAûıçÿ mÖåAiıÿí me KlO¢û çÿ meÖ KlOi¢ÿí me mÖitíÿ me sumiÖ tíÿ
me ≤ÖDne ÿ kLpNt;m( 11
v[Ihô yÿí meÖ ≤v;ÿí meÖ m;W;ÿí meÖ itl;ÿí me mu{û ;íÿ mÖe %Lv;ÿí me
ipôy[ ©ÿvíÖ me,vÿ í me Xy;ôm;k;ÿí me nIôv;r;ÿí me goô/mU ;ÿí me
mÖsrU ;ÿí me ≤ÖDne ÿ kLpNt;m( 12
aXm;ÿ c meÖ mO·ˇÿk; c me igôryÿí meÖ pvRtà ;í meÖ isk¡t;í meÖ
vnÖSptÿyí mÖe ihrÿ<yçÖ meyíÿ me Xy;ômçÿ me loôhçÿ meÖ sIsÿç meÖ
]puÿ c me ≤ÖDne ÿ kLpNt;m( 13
147
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 18] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aÖi¶íÿ mÖåa;pÿí me vIô®/ÿí mÖåaoWÿ/yí me ’∑pÖCy;íÿ
me’∑pÖCy;íÿ me g[;Mô y;íÿ me pÖxvÿåa;rÄ<y;íÿ me ivôˇçÿ mÖe iv·ˇÿí
me .Utçÿ meÖ .Uitÿí me ≤ÖDne ÿ kLpNt;m( 14
vsuÿ c me vsÖitíÿ mÖe kmRà c meÖ x·ˇ_¡íÖ meqíÃR mÖåEmÿí måîÖTy;
cÿ meÖ gitÿí me ≤ÖDne ÿ kLpNt;m( 15
aÖi¶íÿ mÖåîN{ÿí meÖ somÿí mÖåîN{ÿí me sivôt; cÿ mÖåîN{ÿí mÖe
srÿSvtI c mÖåîN{ÿí me pUWû ; cÿ mÖåîN{ÿí meÖ bOhSÖ pitÿí mÖåîN{ÿí
me ≤ÖDne ÿ kLpNt;m( 16
imô]íÿ mÖåîN{ÿí meÖ v®ÿ,í mÖåîN{ÿí me /;ôt; cÿ mÖåîN{ÿí meÖ Tv∑;ÿ
c mÖåîN{ÿí me mÖ®tÿí mÖåîN{ÿí meÖ ivêeÿ c me devÖ ;åîN{ÿí me ≤ÖDne ÿ
kLpNt;m( 17
pOiû qôvI cÿ mÖåîN{ÿí meNÖ t·rÿ=ç mÖåîN{ÿí meÖ ¥*íÿ mÖåîN{ÿí meÖ
sm;ÿí mÖåîN{ÿí meÖ n=ÿ];i, c mÖåîN{ÿí meÖ idxÿí mÖåîN{ÿí me
≤ÖDne ÿ kLpNt;m( 18
aÖ˝xÖ íu ÿ me rÄiXmíÖ med;ÿ>yíÖ mei/ÿpití må¨p;ôãx
ô íu ÿ meNt≤;ômR íÿ
måEeN{v;yÖvíÿ me mw];v®Ä,íÿ måa;iêôníÿ me p[itp[SÖ q;nÿí me
xu£
û íÿ me mÖNqI cÿ me ≤ÖDne ÿ kLpNt;m( 19
a;ôgyÖ[ ,Ö íÿ me vwêdevÖ íÿ me /[vuû íÿ me vwê;nÖríÿ måEeN{;ô¶íÿ me
mÖh;vÿêw deví me m®TvôtIy;ÿí meÖ in„k¡vÉ Lyí me s;ivô]íÿ me
148
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

s;rSvôtíÿ me p;àIvÖtíÿ me h;·ryojÖníÿ me ≤ÖDne ÿ kLpNt;m( 20
ßucíÿ me cmÖs;íÿ me v;yÖVy;ùin c me {o,klÖxíÿ meÖ g[;v;ÿ,í
mei/ôWvÿ,e c me pUt.Ö ∞O ÿ måa;/vÖnIyÿí meÖ veidÿí me bÖihRíÿ
mev.Oqû íÿ me Svg;k;ôríÿ me ≤ÖDne ÿ kLpNt;m( 21
aÖi¶íÿ me `ÖmíR ÿ mÖk
e íú ÿ meÖ sU≤íÃR me p[;,ô íÿ meême/Ö íÿ me pOiqôvI cÖ
meidÿití meÖ iditÿí meÖ ¥*íÿ me©Ö l ë yÿ …Ö xKvÿryoô idxÿí me ≤Denÿ
kLpNt;m( 22
v[tÖ çÿ måAûtvÿí meÖ tpÿí me s\vTsÖríÿ mehor;Ö]åe Ë¡vœR IÖ ve
bOhÿ {qNtÖre cÿ me ≤ÖDne ÿ kLpNt;m( 23
Ek;ÿ c me itôßíÿ me itôßíÿ meÖ pçÿ c meÖ pçÿ c me sÖ¢ cÿ me sÖ¢
cÿ meÖ nvÿ c meÖ nvÿ c mÖåEk;ÿdx c mÖåEk;ÿdx c meÖ ]yoÿdx
c meÖ ]yoÿdx c meÖ pçÿdx c meÖ pçÿdx c me sÖ¢dÿx c me
sÖ¢dÿx c meÖ nvÿdx c meÖ nvÿdx c mÖåEk¡iv˝xití
mÖåEk¡iv˝xití meÖ ]yoÿiv˝xití meÖ ]yoÿiv˝xití meÖ
pçÿiv˝xití meÖ pçÿiv˝xití me sÖ¢ivÿ˝xití me
sÖ¢ivÿ˝xití meÖ nvÿiv˝xití meÖ nvÿiv˝xití mÖåEk¡i]˝x∞
mÖåEk¡i]˝x∞ meÖ ]yÿiS]˝x∞ me ≤ÖDne ÿ kLpNt;m( 24
ctÿßí me∑Ö * cÿ me∑Ö * cÿ meÖ √;dÿx c meÖ √;dÿx c meÖ Wo@ÿx c meÖ
Wo@ÿx c me iv˝xÖitíÿ me iv˝xÖitíÿ meÖ ctuiÿ vR˝xití meÖ
ctuiÿ vR˝xití me∑Ö ;ivÿ˝xití me∑Ö ;ivÿ˝xití meÖ √;i]ÿ˝x∞ meÖ
√;i]ÿ˝x∞ meÖ Wi$(]˝ÿ x∞ meÖ Wi$(]˝ÿ x∞ me cTv;·rÄ˝x Ö ∞ÿ me
149
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 18] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

cTv;·rÖ˝x Ö ∞ÿ meÖ ctuíÿ Tv;·r˝x∞ meÖ ctuíÿ Tv;·r˝x∞
me∑Ö ;cÿTv;·r˝x∞ me ≤ÖDne ÿ kLpNt;m( 25
}yivÿí me }yÖvI cÿ me idTyÖv;$(cÿ me idTy*ôhI cÿ meÖ pç;ÿiví me
pç;ôvI cÿ me i]vÖTsíÿ me i]vÖTs; cÿ me tu≤vRÖ ;$(cÿ me tu≤*Rhô I cÿ me
≤ÖDne ÿ kLpNt;m( 26
pÖœvÖ ;$(cÿ me pœÖ*hI cÿ må¨Ö=; cÿ me vÖx; cÿ måAWÖ.íÿ me
vÖhe ∞ÿ men@Ö v± ;\íÿ me /enÖ íu ÿ me ≤ÖDne ÿ kLpNt;m( 27
v;j;ÿyÖ Sv;h;ÿ p[svÖ ;yÖ Sv;h;ÿipôj;yÖ Sv;h;ô £tÿvÖe Sv;hÖ; vsÿvÖe
Sv;h;ÿhpÖ tR yÿ Öe Sv;h;ˆÿe muGû /;yÖ Sv;h;ÿ muGû /;yÿ vwn˝ixÖn;yÖ Sv;h;ÿ
ivnÖ˝ixnÿåa;NTy;yÖn;yÖ Sv;h;NTy;ÿy .*vÖn;yÖ Sv;h;ô .uvnÿ SyÖ
ptÿyÖe Sv;h;i/ÿptyeÖ Sv;h;ÿ p[jÖ ;pÿtyeÖ Sv;h;ÿ )
îÖyNteÖ r;i<mÖ];ÿy ≤ÖNt;isô ≤mÿnåËôjRe Tv;ô vO∑‰ÿw Tv;
p[jÖ ;n;ôNTv;i/ÿpTy;y 28
a;yu≤ÿ DRÖ ne ÿ kLpt;Mp[;,ô o ≤ÖDne ÿ kLpt;ôç=u≤ÿ DRÖ ne ÿ kLpt;ôãô
≈o]\≤à DÖ ne ÿ kLpt;\vô ;GyÖDne ÿ kLpt;ôMmnoÿ ≤ÖDne ÿ kLpt;m;ôTm;
≤ÖDne ÿ kLpt;Mb[˜Ö ; ≤ÖDne ÿ kLpt;ôÔ‰oitÿ≤DÖR ne ÿ kLpt;ôãô Svù≤DRÖ ne ÿ
kLpt;MpOœû ≤\ DÖ ne ÿ kLpt;\≤DÖ o ≤Denÿ kLpt;m( )
StomÿíÖ ≤juíÿ åÖ AKcô s;mÿ c bOhû ∞ÿ rqNtÖrçÿ )
SvÿdvRe ;åagNm;ômtO ;ÿåa.Um p[jÖ ;pÿt…e p[jÖ ;åaÿ.mU Ö ve$S( v;h;ÿ 29
v;jÿSyô nu pÿs[ vÖ e m;ôtrÿMmÖhImidÿitÖ•;mÖ vcÿs; kr;mhe )
≤Sy;ÿimÖdi\ vêÖM.uvnÿ m;ivôvx e Ö tSy;ÿ•o dÖve Æ sÿivÖt; /mRÃ s;ivWt(
150
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

30
ivêeåÿ aÖ¥ mÖ®toô ivêÿåËôtI ivêeÿ .vNTvÖ¶yÖ… simÿı;… )
ivêeÿ no devÖ ;åavÖs;gÿmNtuû ivêÿmStuû {ivÿ,vÖ\ ;joÿåaÖSme 31
v;joÿ n… sÖ¢ p[iÖ dxÖítÿßo v; pr;Övtÿæ )
v;joÿ noô ivêwdÿ vRÖe /w nR sÿ ;t;ivôh;vÿtu 32
v;joÿ noåaÖ¥ p[svÿu ;itô d;nÖv\ ;joÿ devÖ ;2\–åAûtiu .ÿæ kLpy;it )
v;joô ih m;ô svRvà IrÔÖj;nÖ ivê;ôåa;xÖ; v;jÿpitjRyye m( 33
v;jÿæ purû St;ÿdtûu mÿ?yôto noô v;joÿ devÖ ;NhÖivW;ÿ v/Ry;it )
v;joô ih m;ô svRvà IrçÖk;rÖ sv;Råô a;xÖ; v;jÿpit.Rvye m( 34
sMm;ÿ sOj;imô pyÿs; pOiqôVy;Æ sMm;ÿ sOj;MyÖi∫roWÿ/Ii.… )
soôhv\ ;jÿ˝ sneym¶e 35
pyÿæ pOiqôVy;MpyÖåaoWÿ/IWuû pyoÿ idÖVyáNt·rÿ=Öe pyoÿ /;… )
pyÿSvtI… p[iÖ dxÿæ sNtuû mÁÿm( 36
devÖ Syÿ Tv; sivôtÆu p[sÿ vÖ iáe ênoÿb;R¸ô >y;ÿMpU„û ,o hSt;ÿ>y;m( )
srÿSvTyw v;ôco ≤ÖNtu≤NÖR ]e,;ô¶Æe s;m[;Jÿ yen;ôi.iWÿç;im 37
Aût;ôW;@ûté /;ÿm;ôi¶gRNÃ /ôvSR tSy*Wÿ/yoPsÖrsoô mudoÖ n;mÿ )
s nÿåîÖdMb[˜ÿ =Ö]Mp;ÿtûu tSmwÖ Sv;hÖ; v;$(t;>yÖ… Sv;h;ÿ 38
151
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 18] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

sÖ˝iÖ hÖto ivôês;ÿm;ô sU≤oRÃ gN/ÖvSR tSyÖ mrIÿcyoPsÖrsÿåa;ôyvu oô
n;mÿ )
s nÿåîÖdMb[˜ÿ =Ö]Mp;ÿtûu tSmwÖ Sv;hÖ; v;$(t;>yÖ… Sv;h;ÿ 39
sûWu Muû ,Æ sU≤rRÃ iXmíÖN{m;ÿ gN/ÖvSR tSyÖ n=ÿ];<yPsÖrsoÿ .Ök
e r⁄ yÿ oô
n;mÿ )
s nÿåîÖdMb[˜ÿ =Ö]Mp;ÿtûu tSmwÖ Sv;hÖ; v;$(t;>yÖ… Sv;h;ÿ 40
îÖiWôro ivôêVyÿc;ô v;toÿ gN/ÖvSR tSy;poÿåaPsÖrsÖåËjoRô n;mÿ )
s nÿåîÖdMb[˜ÿ =Ö]Mp;ÿtûu tSmwÖ Sv;hÖ; v;$(t;>yÖ… Sv;h;ÿ 41
.uJû yuÆ sÿpu ,Ö oR ≤ÖDo gÿN/ÖvSR tSyÖ di=ÿ,;åaPsÖrsÿ St;ôv; n;mÿ )
s nÿåîÖdMb[˜ÿ =Ö]Mp;ÿtûu tSmwÖ Sv;hÖ; v;$(t;>yÖ… Sv;h;ÿ 42
p[jÖ ;pÿitivRêô k¡m;Rô mnoÿ gN/ÖvSR tSyÿåAKs;ôm;NyÿPsÖrsÖåE∑ÿyoô
n;mÿ )
s nÿåîÖdMb[˜ÿ =Ö]Mp;ÿtûu tSmwÖ Sv;hÖ; v;$(t;>yÖ… Sv;h;ÿ 43
s noÿ .uvnSy pte p[j;pteÖ ≤Syÿ tå¨Öp·rÿ gOhû ; ≤Syÿ vÖhe )
aÖSmw b[˜,ÿ SÖe mw =Ö];yÖ mihÖ xmRÃ ≤Czô Sv;h;ÿ 44
sÖm{ûu oùisÖ n.ÿSv;n;ô{dR ;ÿn…u xÖM.UmyÃR oô.rU iÄ . m;ÿ v;ihÖ Sv;h;ÿ
m;®Ätoùis mÖ®t;ÿ©,û Æ xÖM.UmyRà oô.rU iÄ . m;ÿ v;ihÖ Sv;h;ÿvSÖ yUriÿ sô
duvSÿ v;HzÖM.UmyÃR oô.rU iÄ . m;ÿ v;ihÖ Sv;h;ÿ 45
≤;Stÿåe a¶eÖ sU≤ReÖ ®coô idvÿm;tÖNviNtÿ rÄiXmi.ÿæ )
152
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

t;i.ÿnoRåaÖ¥ sv;R.à I ®Äce jn;ÿy nS’i/ 46
≤; voÿ dev;ô… sU≤ReÖ ®coô go„vêÿWe ûu ≤; ®cÿæ )
îN{;ÿ¶Iô t;i.Ö… sv;R.Ã Iô ®cÿ•o /ˇ bOhSpte 47
®cÿ•o /eih b[;˜Ö,We uû ®cÖ˝Ö r;jÿsu nS’i/ )
®cÖi\ vXyeWÿ u xU{û We ûu miyÿ /eih ®Äc; ®cÿm( 48
tÊv;ÿ ≤;imÖ b[˜,ÿ ;ô vNdÿm;nÖStd; x;ÿStÖe ≤jÿm;no hÖivi.ÃæR )
ahe@ÿ m;no v®,ehÖ boô?yu®xÿ ˝sÖ m; nÖåa;yû…u p[moÿWI… 49
Svô,R `ÖmÆR Sv;hÖ; Svá,;RkÆú Sv;hÖ; Svá,R xu£
û Æ Sv;hÖ; Svá,R
Jyoitô… Sv;hÖ; Svá,R sU≤…RÖ Sv;h;ÿ 50
aÖi¶\≤nuÿ iJmÖ xvÿs; `Otû ne ÿ idÖVy˝ supÿ ,Ö v‚R yÿs; bOhû Ntÿm( )
tenÿ vÖy©ÿmme bÖ›[ Syÿ ivô∑pÖãô Svoá ®h;ÿ,;ôåai/ô n;k¡mˇu mÖ m( 51
îûm* teÿ pÖ=;vÖjr*ÿ ptÖi],*Ö ≤;>y;ôãô r=;ÿãSypÖhãSyÿ¶e )
t;>y;ÿMptem su’ û t;ÿmu loôk≤\ ]ÖåAWÿyo jÖGmuÆ p[qÿ mÖj;Æ purÿ ;Ö,;Æ
52
îNdûdu =R æÿ Xyône åAût;v;ô ihrÿ<yp=… xk⁄nû o .urÿ <Ä yuÆ )
mÖh;NTsÖ/Sqeÿ /[vûu åa;inWÿˇoô nmÿSteåaStuû m; m;ÿ ih˝sI… 53
idÖvo mU/û ;Risÿ pOiqôVy; n;i.ÖÂgRpÖ ;moWÿ/In;m( )
ivôê;yu…û xmRÃ sÖpq[ ;ô nmÿSpÖqe 54
153
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 18] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

ivêÿSy mU/û •R i/ÿitœis i≈ÖtÆ sÿm{ûu e teÖ ˙dÿymÖPSv;yurÿ pÄ o
dÿˇodÖi/iM.ÿNt )
idÖvSpÖjNR y;ÿdNÖ t·rÿ=;TpOiqôVy;Sttoÿ noô vO∑‰;ÿv 55
îÖ∑o ≤ÖDo .Ogiÿu .r;xÖId;R vsuiÿ .… )
tSyÿ nåîÖ∑Syÿ p[Itô SyÖ {ivÿ,heÖ ;gÿm…e 56
îÖ∑oåaÖi¶r;¸ÿt… ipptuR nåîÖ∑˝ hÖivÆ )
Svôgde NdevÖ >e yoô nmÿæ 57
≤d;kÀt¡ ;TsÖmsuß ÿ oıOdû o v;ô mnÿso v;ô sM.Otÿ çÖ =uWÿ o v; )
tdÿnûu p[te ÿ su’
û t;ÿmu loôk≤\ ]ÖåAWÿyo jÖGmuÆ p[qÿ mÖj;Æ purÿ ;Ö,;Æ 58
EÖt˝ sÿ/SqÖ p·rÿ te dd;imô ≤m;ôvh;ÿCzπviÖ /Ô;ôtvedÿ ;… )
aÖNv;ôgNÖ t; ≤ÖDpÿitvoôåR a]Ö tã Smÿ j;nIt prÄme Vyoÿmn( 59
EÖtÔ;ÿn;q prÄme VyoÿmNÖ dev;ÿæ s/Sq; ivôd ÂÖpmÿSy )
≤dÖ;gCz;ÿTpÖiqi.ÿdvRe yÖ ;nÿ·w r∑;pUtû Re ’¡,v;q;ôivrÿSmw 60
¨äu?ÿ ySv;¶eÖ p[itÿj;gOihÖ Tvimÿ∑;pUtû Re s˝sOjÿ qe ;mÖyçÿ )
aÖiSmNTsÖ/SqÖåe a?yuˇrÿ iSmÖiNvêÿe dev;ô ≤jÿm;ní sIdt 61
≤enÖ vhÿis sÖhßÖ≤\ ne ;ÿ¶e svRvde sÖ m( )
tenmeÖ ≤\ DÖ •oÿ nyÖ SvùdvRÖe We uû gNtÿve 62
154
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

p[SÖ tÖr,e ÿ p·rÖi/n;ÿ ßucû ; ve¥;ÿ c bÖihRW;ÿ )
Aûcme ≤\ DÖ •oÿ nyÖ SvùdvRÖe We ûu gNtÿve 63
≤∂Öˇ≤\ Tpÿr;Öd;nÖ≤\ TpUtû ≤‚R ;íÖ di=ÿ,;… )
tdÖi¶vwêRÃ kmÖ,R Æ SvÿdvRÖe We uÿ no d/t( 64
≤]Ö /;r;Öåanÿpte ;ô m/oÿ`tûRO Syÿ cÖ ≤;Æ )
tdÖi¶vwêRÃ kmR,Ö Æ SvÿdvRÖe We uÿ no d/t( 65
aÖi¶rÿiSmÖ jNmÿn; j;ôtvedÿ ; `Otû MmÖe c=urÿ mÄ tO Mÿ måa;ôsn( )
aÖkiú S]Ö/;tUû rjÿso ivôm;nojÿßo `ÖmoR hÖivrÿiSmÖ n;mÿ 66
Acoô n;m;ÿiSmÖ ≤jÿã U iWô n;m;ÿiSmÖ s;m;ÿinÖ n;m;ÿiSm )
≤eåaÖ¶yÖ… p;çÿjNy;åaÖSy;MpOiÿ qÖVy;mi/ÿ )
teW;ÿmisÖ Tvmuˇÿ mÖ Æ p[ noÿ jIôv;tÿve suv 67
v;]Rhà Ty;yÖ xvÿse pOtn;ôW;Á;ÿy c )
îN{Ö Tv;vÿtyR ;mis 68
sÖhd;ÿnMu pu®Ùt i=ÖyNtÿmhÖStimÿN{Ö siMÿp,Ö‘,⁄ ;ÿ®m( )
aÖi. vO]û v\ /Rmà ;nÖiMpy;ÿ®mÖp;dÿimN{ tÖvs;ÿ j`Nq 69
iv nÿåîN{Ö mO/oÿ jih nIôc; ≤ÿCz pOtNyÖtÆ )
≤oåaÖSm;2\–åaÿi.Öd;sÖTy/ÿr©my;ô tmÿæ 70
mOgû o n .IômÆ k⁄c¡ rÖ o igÿ·rÖœ;Æ pÿr;ÖvtÖåa;jÿgNq;ô prÿSy;… )
155
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 18] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

sOk
û ˝ sÖ˝x
Ö ;yÿ pÖivimÿN{ itÖGm\iv x]UNÿ t;i!Ö iv mO/oÿ nudSv 71
vwêÖ ;ônrÖ o nÿåËôtyÖåa;p[y;ÿtu pr;Övtÿæ )
aÖi¶nRæà su∑tûu I®pÿ 72
pO∑û o idÖiv pO∑û oåaÖi¶Æ pOiÿ qôVy;MpO∑û o ivê;ôåaoWÿ/Iôr;ivÿvx
e )
vwêÖ ;ônrÖ Æ shÿs; pO∑û oåaÖi¶Æ s noô idv;ô s ·rÖWSp;ÿtûu nˇ_¡m( 73
aÖXy;mÖ t˚;mÿm¶eÖ tvoôtIåaÖXy;mÿ rÄiy˝ rÿiyv… suvû Irÿm( )
aÖXy;mÖ v;jÿmiÖ . v;ôjyÿNtoôXy;mÿ ¥uªû mÿjr;ÖjrÿNte 74
vÖyNtÿåe aÖ¥ rÿ·rÖm; ih k;mÿmˇu ;ônhÿSt;ô nmÿsopÖs¥ÿ )
≤ijÿœnº Ö mnÿs; ≤i= devÖ ;nßÿ/e t;ô mNmÿn;ô ivp[oåÿ a¶e 75
/;ômCÖ zdÖi¶·rN{oÿ b[˜Ö ; devÖ o bOhSÖ pitÿæ )
scetÿ soô ivêeÿ devÖ ; ≤ÖDMp[;vÿNtu n… xu.û e 76
Tv\≤iÿ vœ d;ÖxWu oÖ nøÆ\ p;ÿih Í,u/û I igrÿæ )
r=;ÿ toôkmutû Tmn;ÿ 77
îTy∑;dxoå?y;y"

156
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

aqwkoniv'xoå?y;y"
Sv;ô√INTv;ÿ Sv;ôdnu ;ÿ tIôv;[ NtIôv,e[ ;ômtO ;ÿmmÖ tO nÿe )
m/umÿ tIMm/umÿ t; sOjû ;imÖ s˝ somenÿ )
somoÿSyôiê>y;ÿMpCySvô srÿSvTyw pCyÖSveN{;ÿy su]û ;M,eÿ pCySv
1
prIÖto iWÿçt; sutû ˝ somoÖ ≤å¨ÿˇmÖ ˝ hÖivÆ )
dÖ/NÖ v; ≤o n≤oÃåR aÖPSváNtr;suWû ;vÖ somÖmi{ÿi.… 2
v;ôyoÆ pUtû Æ pÖiv]e,ÿ p[TÖ y˚±somoôåaitÿ&t… )
îN{ÿSyÖ ≤uJyÖ… s%;ÿ )
v;ôyoÆ pUtû Æ pÖiv]e,ÿ Ö p[;˚±somoôåaitÿ&t… )
îN{ÿSyÖ ≤uJyÖ… s%;ÿ 3
punû ;itÿ te p·rÖßtu ˝Ö Ö somÖ˝Ö sU≤SÃR y duihÖt; )
v;rÿ,e Ö xêÿt;ô tn;ÿ 4
b[˜ÿ =Ö]MpÿvteÖ tejåÿ îiN{Öy˝ suryÿ ;ô somÿæ sutû åa;sutÿ oô md;ÿy )
xu£
û ,É ÿ dev devÖ t;ÿ… ippOiG/Ö rsenÖ ;•Ö≤\ jÿm;n;y /eih 5
k⁄iû vdÖ© ≤vÿmNtoô ≤vÿiçÖ¥q;ô d;NTyÿnpu vûU i‚R vôyyU ÿ )
îÖhhe Wwÿ ;˚é,iu hÖ .ojÿn;inÖ ≤e bÖihRWoô nmÿ娷ˇ_\≤ô jÿiNt )
¨ÖpyÖ ;ômgOhÿ ItoSyôiê>y;ÿNTv;ô srÿSvTywÖ TveN{;ÿy Tv; su]û ;M,ÿåEÖW teÖ
≤oinôStejsÿ e Tv; vIû≤;Ryù Tv;ô bl;ÿy Tv; 6
157
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 19] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

n;n;ô ih v;ÿNdevÖ ihÿt˝Ö Ö sdÿS’ûtMm; s˝sO=ÿ ;q;MprÄme Vyoÿmn( )
sur;Ö Tvmisÿ xuiû „m,Iô somÿåEÖW m; m;ÿ ih˝sIô…
Sv;\≤oinÿm;ivôxNtIÿ 7
¨ÖpyÖ ;ômgOhÿ ItoSy;iêônNtejæÿ s;rSvÖtv\ Iô≤mùR NÖw {Mblÿm( )
EÖW teÖ ≤oinômoRd;ÿy Tv;nÖNd;yÿ Tv;ô mhÿse Tv; 8
tejoÿisô tejoô miyÿ /eih vIô≤mùR is vIô≤MáR miyÿ /eihÖ blÿmisô
blÖMmiyÿ /eÁÖ ojoôSyojoô miyÿ /eih mÖNyuriÿ s mÖNyuMmiyÿ /eihÖ
shoÿisô shÖo miyÿ /eih 9
≤; Vy;ô`i\[ vWUiÿ ckoô.* vOkç¡ Ö r=ÿit )
XyenÖ MpÿtiÖ ],ÿ˝ isÖ˝hÖ ˝ semMp;ôTv˝hÿs… 10
≤d;ÿipôpWe ÿ m;ôtrÿMpu]û Æ p[miÿu dtoô /yÿn( )
EÖtˇdÿ¶åe anO,û o .ÿv;ôMyhÿt* ipôtr*Ö my;ÿ )
sÖMpOcÿ Sqô sMm;ÿ .Ö{,e ÿ pO¤ ivôpcO ÿ Sqô iv m;ÿ p;ôPmn;ÿ pO¤ 11
devÖ ; ≤ÖDmÿtNvt .eWjÖ iM.ÖWj;ôiên;ÿ )
v;ôc; srÿSvtI i.ôWigN{;ÿyie N{Öy;i,Ö d/ÿt… 12
dÖI=;ywÿ Âôp˝ x„p;ÿi, p[;yÖ,IyÿSyÖ toKm;ÿin )
£ÖySyÿ Âôp˝ somÿSy l;ôj;Æ soÿm;ôãx ô voô m/uÿ 13
a;ôitÖQyÖÂpô Mm;sÿrMmh;vIôrSyÿ nÖ¶Ûÿæ )
Âôpmupÿ sÖ d;ÿmtÖe ·ˇÖßo r;]Iô… sur;sutÿ ; 14
158
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

somÿSy Âôpõ™£°ôtSyÿ p·rÖßTu p·rÿiWCyte )
aÖiê>y;ÿNduGû /M.eWÿ jÖ imN{;ÿyNÖw {˝ srÿSvTy; 15
a;ôsNÖ dI ÂÖp˝ r;ÿj;sÖN¥w ve¥ÿw k⁄Mû .I surÿ ;Ö/;nIÿ )
aNtÿrå¨ˇrve¥Ö ; ÂÖp˚;ÿrotÄrÖ o i.ÖWk™ 16
ve¥;ô veidô… sm;ÿPyte bÖihRW;ÿ bÖihR·rÿiN{Öym( )
≤Upnÿe Ö ≤Upåÿ a;PyteÖ p[,IÿtoåaÖi¶rÄi¶n;ÿ 17
hÖivô/;Rn≤\Ö dÖiên;¶Iÿ/≤\[ TsrÿSvtI )
îN{;ÿyNÖw {˝ sdÿS’ûtMpÿàIôx;lÖ©;hRpà Ty… 18
p[WwÖ ie .ÿæ p[WwÖ ;n;ÿ“oTy;ôpI[ i.ÿr;ÖpI[ ≤ÖDR Syÿ )
p[yÖ ;ôjie .ÿrnuy;ôj;NvÿW$(k;ôrie .ôr;¸ÿtI… 19
pÖxiu .ÿæ pÖxnU ;ÿ“oit puroÖ@;xwhÿ vÖR Iã„y; )
zNdoÿi.… s;im/enÖ I≤;RJô y;ùi.vRW$(k;ôr;n( 20
/;ôn;Æ k¡rMÄ .Æ sˇ_¡v… prIv;ôpÆ pyoô di/ÿ )
somÿSy ÂÖp˝ hÖivWÿåa;ôim=Ö; v;ijÿnMÖ m/uÿ 21
/;ôn;n;ÿã ÂÖpïvÿlMprIv;ôpSyÿ goô/mU ;ÿ… )
sˇ_Un¡ ;ã ÂÖpMbdÿrmupvÖ ;k;ÿ… krÄM.Syÿ 22
pyÿso ÂÖp≤\ ¥v;ÿ dÖ›o ÂÖp˚ÖkNú /ÿiU n )
159
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 19] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

somÿSy ÂÖpv\ ;ijÿn˝ s*ôMySyÿ ÂÖpm;ôim=;ÿ 23
a;≈;ÿvyÖ ie tÿ Stoôi]y;ÿ… p[Ty;≈;ôvoåanuÂ
ÿ p… )
≤jeitÿ /;˛≤;ÂÖpMp[gÿ ;ôq; ≤ÿye j;mÖh;Æ 24
aÖ/åÖR Aûc®w KÄ q;n;ÿã ÂÖpMpÖdrw ;ÿ“oit inôivdÿæ )
p[,Ö vÖ Æw xÖS];,;ÿã ÂÖpMpyÿs;ô somÿåa;Pyte 25
aÖiê>y;ÿMp[;t…svÖnimN{e,ÿ NÖw {Mm;?yÿiNdnm( )
vwêÖ dÖ vÖe ˝ srÿSvTy; tOtû Iyÿm;ô¢˝ svÿnm( 26
v;ôyVÖ ywvù ;RyVÖ y;ùNy;“oitô stenÿ {o,klôxm( )
k⁄Mû .I>y;ÿmM.O,û * sutû e Sq;ôlIi.ÿ Sq;ôlIr;ÿ“oit 27
≤juiÿ .Rr;PyNteô g[h;Ö g[hwÖ Stom;ÿíÖ iv∑utÿ I… )
zNdoÿi.®Kq;xÖS];i,ô s;ª;ÿv.Oqû åa;ÿPyte 28
î@;ÿi..R=Ö ;n;ÿ“oit sUˇ_v;ôknÉ ;ôixWÿæ )
xÖ˛\ ≤un;ÿ pàIs\≤;ôj;NTsÿim∑yÖjWu ;ÿ sÖãSô q;m( 29
v[tÖ ne ÿ dIô=;m;ÿ“oit dIô=y;ÿ“oitô di=ÿ,;m( )
di=ÿ,; ≈Öı;m;ÿ“oit ≈Öıy;ÿ sÖTym;ÿPyte 30
EÖt;vÿ{pûU ≤\ DÖ SyÖ ≤∂ºvÖ bw ˜R[ ,ÿ ; ’ûtm( )
tdetÖ TsvRmà ;“oit ≤ÖDe s*ÿ];mÖ,I sutû e 31
160
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

sur;ÿvNtMbihRWdÿ˝ suvû Ir‚≤ÿ DÖ ˝ ihÿNviNt mihÖW; nmoÿi.… )
d/;ÿn;ô… somÿiNdÖiv dÖve t;ÿsûu mdemÖ Ne {Ö≤\ jÿm;n;… SvÖk;‹Æ 32
≤SteÖ rsÖ… sM.Otÿ åÖ aoWÿ/IWuû somÿSyô xu„mÖ… suryÿ ; sutû Syÿ )
tenÿ ijNvÖ ≤jÿm;nÖMmdenÿ Ö srÿSvtImÖiên;ôivN{ÿmiÖ ¶m( 33
≤mÖiên;ô nmucÿ re ;surû ;di/ô srÿSvôTysunÿ oidiN{Öy;yÿ )
îûmNt˝ xu£
û Mm/umÿ NtÖimNdû˝u Ö somÖ˝Ö r;j;ÿnimÖh .ÿ=y;im 34
≤d]ÿ ·rÖ¢˝ rÄisnÿæ sutû SyÖ ≤idN{ÖoåaipÿbCÖ zcIÿi.… )
aÖhNtdÿSyÖ mnÿs; ixÖvne Ö somÖ˝Ö r;j;ÿnimÖh .ÿ=y;im 35
ipôt>O yÿæ Sv/;ôiy>yÿæ Svô/; nmÿæ ipt;mÖh>e yÿæ Sv/;ôiy>yÿæ
Svô/; nmÖ… p[ipÿt;mhe>y… Sv/;ôiy>yÿæ Svô/; nmÿæ )
a=ÿiNpÖtromIÿmdNt ipôtrotIÿtpO Nt ipôtrÄ… iptÿr…Ä xuN/ÿ?vm( 36
punû Ntuÿ m; ipôtrÿæ soôMy;sÿæ punû Ntuÿ m; ipt;mÖh;Æ punû Ntuû
p[ipÿt;mh;… ) pÖiv]e,ÿ xÖt;yuWÿ ; )
punû Ntuÿ m; ipt;mÖh;Æ punû Ntuû p[ipÿt;mh;… )
pÖiv]e,ÿ xÖt;yuWÿ ;ô ivêÖm;yuVû yRXù nvw 37
a¶Öåa;yUã ÿ iW pvsÖåa;suvû ojRiÖ mWÿç n… )
a;ôre b;ÿ/Sv duCû z⁄n;ÿm( 38
punû Ntÿu m; devjÖn;Æ punû Ntuû mnÿs;ô i/yÿæ )
punû Ntuû ivê;ÿ .Utû ;inÖ j;tÿvde … punIôih m;ÿ 39
161
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 19] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

pÖiv]e,ÿ punIih m; xu£ û ,É ÿ devÖ dI¥ÿt( )
a¶eÖ £Tv;ô £tU1û –\ rnuÿ 40
≤ˇeÿ pÖiv]ÿmiÖ cR„y¶eÖ ivtÿtmNtÖr; )
b[˜Ö tenÿ pun;tu m; 41
pvÿm;nÖ… soåaÖ¥ nÿæ pÖiv]e,ÿ Ö ivcÿWiR ,… )
≤Æ pot;ô s punÿ ;tu m; 42
¨Ö.;>y;ÿNdev sivt… pÖiv]e,ÿ sÖvne ÿ c )
m;Mpunÿ Iih ivôêtÿæ 43
vwêÖ dÖ vÖe I punÿ tÖ I deVÖ y;g;ô¥Sy;ÿimÖm; bÖ◊‰ùStÖNvoù vIôtpOœÿ ;… )
ty;ô mdÿNt… s/Öm;deWÿ u vÖyã Sy;ÿmÖ ptÿyo ryIô,;m( 44
≤e sÿm;ôn;Æ smÿns… ipôtroÿ ≤mÖr;Jyeÿ )
teW;ÿl
‚ oôkÆ Svô/; nmoÿ ≤ÖDo devÖ We uÿ kLpt;m( 45
≤e sÿm;ôn;Æ smÿnso jIôv; jIôvWe uÿ m;mÖk;Æ )
teW;ôãô ≈ImRiyÿ kLpt;mÖiSm\loôkÉ xÖt˝ sm;ÿ… 46
√π sOtû IåaÿÍ,viMptû,ø ;mÖhNdevÖ ;n;ÿmtûu mTy;Rnà ;m( )
t;>y;ÿimÖdi\ vêÖmje TÖ smeiÿ tô ≤dÿNtÖr; ipôtrÿMm;ôtrÿç 47
îûd˝ hÖivÆ p[jÖ nÿnMmeåaStuû dxÿvIrÄ˝Ö svRgà ,\ SvôStye )
162
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

a;ôTmÖsinÿ p[j;ôsinÿ pxusû inÿ lokÖsNyÿ.yÖsinÿ )
aÖi¶Æ p[jÖ ;Mbÿ¸l
û ;Mmeÿ kroÖTv•ÖMpyoô retoÿåaÖSm;suÿ /ˇ 48
¨dIÿrt;ômvÿråÄ ¨Tpr;ÿsåÖ ¨Nmÿ?yôm;Æ ipôtrÿæ soôMy;sÿæ )
asu˛\û ≤åÈÖyru vÿ k
ûO ;åAÿtDÖ ;Ste noÿvNtu ipÖtroÖ hveWÿ u 49
ai©ÿrso n… ipôtroÖ nvÿGv;ôåaqÿv;R,oô .Ogvÿ … soôMy;sÿæ )
teW;ÿv‚ yÖ ˝ sumÿ tÖ * ≤iDy;ÿn;ômipÿ .Ö{e s*ÿmnÖse Sy;ÿm 50
≤e nÖ… pUvRÃe ipôtrÿæ soôMy;soÿniU hÖre soÿmpIôqv\ isÿœ;… )
tei.ÿ≤mRÖ Æ sÿ˝rr;Ö,o hÖvIã„yux û •uxû i∫ÿæ p[itk;ômmÿˇu 51
Tv˝ soÿmÖ p[icÿikto mnIôW; Tv˝ rijÿœmÖ nunÿ ie WÖ pNq;ÿm( )
tvÖ p[,IÿtI ipôtroÿ nåîNdo dÖve We ûu ràÿm.jNtÖ /Ir;ÿ… 52
Tvy;ô ih nÿæ ipôtrÿæ somÖ pUvRÖe km;Rià , cÖ£Æ⁄ pÿvm;nÖ /Ir;ÿ… )
vÖNv•v;ÿt… p·rÄ/I1\–rpoÿ,Ru vIôrie .Örêwmÿ `ÖR v;ÿ .v; n… 53
Tv˝ soÿm ipôtiO .ÿæ s\ivdÖ;nonuû ¥;v;ÿpiO qôvIåa;tÿtNq )
tSmÿw tåîNdo hÖivW;ÿ iv/em vÖyã Sy;ÿmÖ ptÿyo ryIô,;m( 54
bihRWà d… iptråËôTyáv;RigÖm; voÿ hÖVy; cÿ’m; juWû ?vÿm( )
tåa;gÖt;vÿs;ô xNtÿmnÖe ;q;ÿ nÖ… x\≤orÿrpÄ o dÿ/;t 55
a;hiMpÖtNø Tsuiÿ vôd];ÿ2–\ åaiviTsÖ np;ÿtç ivô£mÿ,çÖ iv„,oÿ… )
bÖihRWÖ doô ≤e Svô/y;ÿ sutû Syô .jÿNt ipôTvStåîûh;gÿimœ;… 56
163
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 19] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

¨pÿÙt;… ipôtrÿæ soôMy;soÿ bihR„Ö yeWù u inôi/Wuÿ ip[yô We ÿu )
tåa;gÿmNtuû tåîûh ≈uvÿ NÖ Tvi/ÿbvu[ Ntuû tevù NTvÖSm;n( 57
a;yÿNtu n… ipôtrÿæ soôMy;soÿi¶„v;ôˇ;Æ pÖiqi.ÿdvRe yÖ ;,ÿ…w )
aÖiSmNyÖDe Svô/y;ô mdÖNtoi/ÿbvu[ Ntuû tevù NTvÖSm;n( 58
ai¶ÿ„v;ˇ;… iptrÄåEh gÿCztÖ sdÿæsd… sdt sup,[ Ity… )
aÖˇ; hÖvIãiWÖ p[ytÿ ;in bÖihR„yq;ÿ rÄiy˝ svRvà IrNd/;tn 59
≤eåaÿi¶„v;ôˇ; ≤eåanÿi¶„v;ˇ;ô m?yÿe idÖvÆ Svô/y;ÿ m;ôdyÿNte )
te>yÿæ Svôr;@sunÿ IitmetÖ ;\≤qÿ ;vÖxNtÖNvù˚Lpy;it 60
aÖi¶Ö„v;ôˇ;nOtÿ mûu toÿ hv;mhe n;r;xÖ˝sÖ e soÿmpIôq≤\ åa;ôxÆu )
te noô ivp[;sÿ … suhû v;ÿ .vNtu vÖyã Sy;ÿmÖ ptÿyo ryIô,;m( 61
a;Cy;ô j;nuÿ di=,Öto inôW¥emÖ ≤\ DÖ mÖi.gO,ÿ ItÖ ivêeÿ )
m; ihÿ˝is∑ iptrÄ… kÉniÿ c•oô ≤√Öåa;gÿæ pu®WÄ t;ô kr;ÿm 62
a;sIÿn;soåa®Ä,In;ÿmpûu Sqÿe rÄiyN/ÿˇ d;ôxWu eÖ mTy;Ryà )
pu]û >e yÿæ iptrÄStSyÖ vSvô… p[yCÿ ztÖ tåîûhojRNÃ d/;t 63
≤mÿ¶e kVyv;hnÖ TviçÖNmNyÿse rÄiym( )
t•oÿ gIôi.RÆ ≈Öv;˛≤ÿNdev]Ö ; pÿny;ô ≤ujmÿ ( 64
≤oåaÖi¶Æ k¡Vyôv;hÿn… ipôtNø y=ÿdtO ;ôv/O æÿ )
164
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

p[de ÿu hÖVy;inÿ vocit devÖ >e yÿí ipôt>O yÖåa; 65
Tvmÿ¶åÈi@ÖtÆ k¡Vyv;hÖn;v;ÿóVÖ y;inÿ sur.Ä Ii,ÿ ’ûTvI )
p[;d;ÿ… ipôt>O yÿæ Svô/y;ô teåaÿ=•Öiı TvNdevÿ Ö p[ytÿ ; hÖvIãiWÿ
66
≤e cehÖ ipôtroÖ ≤e cÖ neh ≤;\íÿ ivôµ ≤;2\–å¨ÿ cÖ n p[iÿ vÖµ )
Tv\vTÿe qÖ ≤itô te j;ÿtved… Svô/;i.ÿ≤DRÖ ˝ su’t¡ ÔuWSv 67
îûdiMpÖt>O yoô nmoÿåaSTvÖ¥ ≤e pUv;Rsà oô ≤å¨pÿr;såÈÖyÆu )
≤e p;iqRvà Öe rjÖSy; inWÿˇ;ô ≤e v;ÿ nUnû ˝ suvÿ jûO n;ÿsu ivÖ=u 68
a/;ô ≤q;ÿ n… ipôtrÄ… pr;ÿs… p[àÖ ;soÿåa¶åAûtm;ÿxWu ;ô,;Æ )
xucIdÿyNÖ dIi/ÿitmuKqôx;sÖ… =;m;ÿ i.ôNdNtoÿåa®Ä,Irpÿvn[ ( 69
¨ÖxNtÿSTv;ô in/IÿmÁuxû NtÖ… simÿ/Imih )
¨Öx•ux
ÿ tÖ åa;vÿh ipôtNø hÖivWeåÖ aˇÿve 70
aÖp;MfÉnneÿ Ö nmucÿ …Öe ixrÿåîûN{odÿvtRy… )
ivê;ô ≤djÿyÖ SpO/æÿ 71
somoô r;j;ômtO ˝ÿ sutû åAÿjIôW,e ;ÿjh;NmOTû yum( )
Aûtne ÿ sÖTyimÿiN{Öyi\ vÖp;nÿ˝
xu£
û mN/ÿsåÖ îN{ÿSyeiN{ÖyimÖdMpyoômtO MÖ m/uÿ 72
aÖŒÆ =ÖIr\VyÿipbÖT£⁄õõ™ ;ÿi©rÄso i/ôy; )
165
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 19] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

Aûtne ÿ sÖTyimÿiN{Öyi\ vôp;nÿ˝
xu£
û mN/ÿsåÖ îN{ÿSyeiN{ÖyimÖdMpyoômtO MÖ m/ÿu 73
somÿmŒÖ o VyÿipbÖCzNdÿs; hÖ˝sÖ Æ xuiÿ côWt( )
Aûtne ÿ sÖTyimÿiN{Öyi\ vôp;nÿ˝
xu£
û mN/ÿsåÖ îN{ÿSyeiN{ÖyimÖdMpyoômtO MÖ m/uÿ 74
a•;ÿTp·rÖßtu oô rsÖMb[˜,ÿ ;ô VyùipbT=Ö]MpyÖ… somÿMp[j;pÿit… )
Aûtne ÿ sÖTyimÿiN{Öyi\ vôp;nÿ˝
xu£
û mN/ÿsåÖ îN{ÿSyeiN{ÖyimÖdMpyoômtO MÖ m/uÿ 75
retoô mU]i\Ö vjÿh;itô ≤oinÿMp[ivôxidÿiN{Öym( )
g.oÃR jÖr;yu,û ;vOtÿ åÖ ¨LbÿÔh;itô jNmÿn; )
Aûtne ÿ sÖTyimÿiN{Öyi\ vôp;nÿ˝
xu£û mN/ÿsåÖ îN{ÿSyeiN{ÖyimÖdMpyoômtO MÖ m/uÿ 76
dOÇû ; ÂÖpe Vy;k¡roTsTy;nOtû e p[jÖ ;pÿit… )
a≈ÿı;ômnOtû de /ÿ ;Cz^ı
û ;ã sÖTye p[jÖ ;pÿit… )
Aûtne ÿ sÖTyimÿiN{Öyi\ vôp;nÿ˝
xu£ û mN/ÿsåÖ îN{ÿSyeiN{ÖyimÖdMpyoômtO MÖ m/uÿ 77
vedneÿ ÂÖpe VyÿipbTsut;sutû * p[jÖ ;pÿit… )
Aûtne ÿ sÖTyimÿiN{Öyi\ vôp;nÿ˝
xu£ û mN/ÿsåÖ îN{ÿSyeiN{ÖyimÖdMpyoômtO MÖ m/uÿ 78
dOÇû ; pÿ·rÖßtu oô rsÿ˝ xu£
û ,É ÿ xu£
û V\ yÿipbÖTpyÖ… somÿMp[jÖ ;pÿit… )
Aûtne ÿ sÖTyimÿiN{Öyi\ vôp;nÿ˝
166
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

xu£
û mN/ÿsåÖ îN{ÿSyeiN{ÖyimÖdMpyoômtO MÖ m/uÿ 79
sIsenÿ Ö tN]ÖMmnÿs; mnIôiW,ÿåË,;Rs]ûU ,e ÿ kÖvyoÿ vyiNt )
aÖiên;ÿ ≤ÖD˝ sÿivôt; srÿSvôtIN{ÿSy ÂÖpv\ ®ÿ,o i.WÖJyn( 80
tdÿSy ÂÖpmÖmtO ˝Ö Ö xcIÿi.iStôßo dÿ/du vRÖe t;ÿ… s˝rr;Ö,;Æ )
lom;ÿinô x„pwbÿ ¸R /û ; n toKmÿi.ôSTvgÿSy m;ôãsô mÿ.vÖ• l;ôj;Æ
81
tdÖiên;ÿ i.ôWj;ÿ ®Ä{vÿtnR Iô srÿSvtI vyitô pexoÖ åaNtÿrm( )
aiSÿq mÖ∆;nÖMm;sÿr…w k;rotÖr,e Ö d/ÿtoô gv;ÿNTvôic 82
srÿSvtIô mnÿs; pexl Ö v\ suû n;sÿTy;>y;\vyit dxRtÖ v\ pÿæu )
rsÿMp·rÖßtu ;ô n roihÿt•Ö¶¸û/IRrSÄ tsÿr•Ä vemÿ 83
pyÿs; xu£
û mÖmtO Ôÿ iÖ n]Ö˝Ö suryÿ ;ô mU];ÿ∆nyNtÖ retæÿ )
ap;mÿitNdumiRÖ tMb;/ÿm;n;ôåËvÿ?yÖv\ ;tÿ˝ sÖBváNtd;ôr;t( 84
îN{ÿæ su]û ;m;ô ˙dÿyne sÖTyMpurÿ oÖ@;xenÿ sivôt; jÿj;n )
≤’¡TKloôm;nÖv\ ®ÿ,o i.WÖJyNmtÿòe v;yÖVywná R imÿn;it ipôˇm( 85
a;ôN];i,ÿ Sq;ôlImR/ûu ipNvÿm;n;ô gud;Ö … p;];ÿi, sudû `u ;ô n /Öne Æu )
Xyenô SyÖ p]Ö• PlIôh; xcIÿi.r;sÖNdI n;i.ÿ®dÄ rÄ• m;ôt; 86
k⁄Mû .o vÿinôœju iÃR nôt; xcIÿi.ô≤iR SmÖ•g[eÖ ≤oNy;ô©.oRåà aÖNtÆ )
Plô;ixVyRˇÃ _… xÖt/;ÿråÄ ¨Tsoÿ duhû e n k⁄Mû .I Svô/;iMpôt>O yÿæ 87
167
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 19] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

mu%˝Ö Ö sdÿSyÖ ixrÖåîTstÿne ijÖ◊; pÖiv]ÿmiÖ ên;ôsNTsrÿSvtI )
cpÖ• p;ôyiu .ÖWR gÿSyô v;loÿ vÖiStnR xepoô hrÿs; trÄSvI 88
aÖiê>y;ôç=urÿ mÄ tO §Ö h;ÿ>y;ôHz;genÿ Ö tejoÿ hÖivW;ÿ Íûtne ÿ )
p+m;ÿi, goô/mU …Öw k⁄vl ÿ ®w tÄ ;inô pexoô n xu£
û misÿtv\ s;te 89
aivônR meWÖ o nÖis vIô≤;Ryù p[;,ô SyÖ pNq;ÿåaÖmtO oô g[h;ÿ>y;m( )
srÿSvTyupvÖ ;kìV¡ y;ônR •Sy;ÿin bÖihRbdR rÿ jw jR ;n 90
îN{ÿSy ÂÖpmOWÿ .Ö o bl;ÿyÖ k,;R>Ã y;ôãô ≈o]ÿmmÖ tO §Ö h[ ;ÿ>y;m( )
≤v;ô n bÖ·hR.iRûu[ v kÉsrÿ ;i, kÖkNú /uÿ jDeÖ m/uÿ s;rÄ`Mmu%;ÿt( 91
a;ôTm•upû SqÖe n vOkS¡ yô lomÖ mu%eô Xm≈Uiÿ ,ô n Vy;ÿ`l
[ oôm )
kÉx;ô n xIôWNR yxÿse i≈ôyw ix%;ÿ isô˝hÖ Syô lomÖ iTviWÿ·riN{Öy;i,ÿ
92
a©;ÿNy;ôTmiN.ÖWj;ô tdÖiên;ôTm;nÖm©û…¯ smÿ/;ôTsrÿSvtI )
îN{ÿSy Âôp˝ xÖtm;ÿnm;yuíÿ NÖ {e,Ö JyoitÿrmÄ tO NÖ d/;ÿn;… 93
srÿSvtIô ≤oNy;ô©.Rmà NÖ trÄiê>y;ôMpàIô su’t¡ iMb.itR )
aÖp;ã rsenÿ Ö v®ÿ,oô n s;ªeN{ÿã i≈ôyw jÖnyÿ•PÖ su r;j;ÿ 94
tejæÿ pxUnû ;ã hÖiv·rÿiN{Öy;vÿTp·rÖßtu ;ô pyÿs; s;rÄ`Mm/uÿ )
aÖiê>y;ÿNduGû /iM.ÖWj;ô srÿSvTy; sut;sutû ;>y;ÿmmÖ tO …Ö somÖåîNduæÿ
95
îTyekoniv'xoå?y;y"
168
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

aq iv'xoå?y;y"
=Ö]SyÖ ≤oinÿris =Ö]SyÖ n;i.ÿris )
m; Tv;ÿ ih˝sIôNm; m;ÿ ih˝sI… 1
inWÿs;d /Otû v[tÿ oô v®ÿ,… pÖSTy;áSv; )
s;m[;Jÿ y;y su£û tuæÿ )
mOTû yoÆ p;ÿih ivÖ¥oTp;ÿih 2
devÖ Syÿ Tv; sivôtÆu p[sÿ vÖ iáe ênoÿb;ô¸R >y;ÿMpU„û ,o hSt;ÿ>y;m( )
aÖiênoô.WRw Jÿ yenÖ tejsÿ e b[˜vcRsÖ ;y;ôi.iWÿç;imô srÿSvTywô .wWJÿ yen
vIô≤;Ryù ;ô•;¥;ÿy;ôi.iWÿç;ômIN{ÿSyeiN{Öy,e Ö bl;ÿy i≈ôyw
≤xÿsiÖe .iWÿç;im 3
koÿis ktÖmoùisô kSmwÿ Tv;ô k;yÿ Tv; )
suXloÿkÖ sum©ÿ lÖ sTyÿr;jn( 4
ixroÿ meÖ ≈I≤Rxoô mu%iÖ NTviWÖ… kÉx;ÿíÖ Xm≈Uiÿ , )
r;j;ÿ me p[;,ô oåaÖmtO ˝ÿ sÖm;[ $(c=uiÿ vRrô ;$(≈o]ÿm( 5
ijô◊; meÿ .Ö{v\ ;ÑhÖo mnoÿ mÖNyuÆ Svôr;@±.;mÿæ )
mod;ÿ… p[moôd;åaÖ©l ë Iôr©;ÿin imô]MmeÖ shÿæ 6
b;ôÙ meÖ blÿimiN{Öy˝ hSt*ÿ meÖ kmRÃ vIô≤mùR ( )
a;ôTm; =Ö]muroÖ mmÿ 7
169
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 20] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

pO∑û ImeÃR r;Ö∑m^ dûu rÄm˝s*ÿ g[Ivô ;íÖ ≈o,Iÿ )
ËôÂåaÿràÄ I j;nunÿ Iô ivxÖo me©;ÿin sÖvtR æÿ 8
n;i.ÿmRe icôˇi\ vôD;nÿMp;ôymu pRe iÿ cit.RsÖ t( )
a;ônNÖ dÖnNÖ d;v;ô<@* meÖ .gÖ… s*.;ÿGyÖMpsÿæ )
jÏ;ÿ>y;MpÖŒ;N/moÃiR Sm ivôix r;j;ô p[itÿiœt… 9
p[itÿ =Ö]e p[itÿitœ;im r;Ö∑e^ p[TyêeWÿ ûu p[itÿitœ;imÖ goWuÿ )
p[Ty©πWÿ ûu p[itÿitœ;My;ôTmNp[itÿ p[;,ô We ûu p[itÿitœ;im pu∑û e p[itÖ
¥;v;ÿpiO qôVyoÆ p[itÿitœ;im ≤ÖDe 10
]Öy; devÖ ;åEk;ÿdx ]yiS]Ö˝x Ö ;Æ surû ;/ÿs… )
bOhSÖ pitÿpru oiht; devÖ Syÿ sivôtÆu sÖve )
devÖ ; devÖ rw vÿ Ntu m; 11
p[qÖ mÖ ; i√ÖtIywiÿ √Öt≥ Iy;ÿStOtû IywSÿ tOtû Iy;ÿ… sÖTyenÿ sÖTy\≤DÖ ne ÿ ≤ÖDo
≤juiÿ .R≤Ö jR ã
Uÿ iWÖ s;mÿi.Ö… s;m;ÿN≤ûiO G.A≥cæÿ puronuv;ôKy;ùi.…
puronuv;ôKy;ù ≤;ôJy;ùi.≤;RJô y;ù vW$(k;Ö rwvWÃR $(k;Ö r;åa;¸ÿiti.ôr¸ÿtyo
meÖ k;m;ôNTsmÿ/yR Ntuû .UÆ Sv;h;ÿ 12
lom;ÿinô p[yiÿ tômmR Ö TvÑÖåa;nÿitôr;gÿit… )
m;ôãsô MmÖå¨pÿnitôvSR viSqÿ mÖ∆; mÖåa;nÿit… 13
≤∂ºvÿ ; devhÖ @e nÿ NÖ dev;ÿsí’ûm; vÖym( )
aÖi¶m;Rô tSm;ôdne sÿ oô ivê;ÿNmuçTÖ v˝hÿs… 14
170
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

≤idô idv;ô ≤idô nˇ_Ömne ;ÿãis c’ûm; vÖym( )
v;ôymu ;Rô tSm;ôdne sÿ oô ivê;ÿNmuçTÖ v˝hÿs… 15
≤idô j;gÖ¥[ idô Sv“ÖåEn;ÿãis c’ûm; vÖym( )
sU≤oRÃ m;ô tSm;ôdne sÿ oô ivê;ÿNmuçTÖ v˝hÿs… 16
≤d(g;[ meÖ ≤drÿ<yeÖ ≤TsÖ.;y;ô≤\ idÿiN{Öye )
≤CzÀ{û e ≤d≤ÖRe ≤deníÿ ’ûm; vÖy≤\ dekSÖ y;i/ô/mRià ,Ö tSy;ÿvyÖ jÿnmis
17
≤d;poÿåaÖfl‰;åîitÖ v®Ä,ie tÖ xp;ÿmheÖ ttoÿ v®, no muç )
avÿ.qO incuMpu, ince®Ö rÿis incuMpu,û Æ )
avÿ devÖ dw vRÖe ’¡tmÖ ne oÿy+Ö yvÖ mTyRmwÖ TR yR’
à tMpu®rÄ ;V,oÿ dev ·rÖWSp;ÿih
18
sÖm{ûu e teÖ ˙dÿymÖPSváNtÆ sNTv;ÿ ivxÖNTvoWÿ/I®Ät;pÿæ )
suiû mÖi]Öy; nÖåa;pÖåaoWÿ/y… sNtu duimRi]Öy;StSmwÿ sNtuû
≤oáSm;N√πi∑Ö ≤çÿ vÖyiN√Ö„mÆ 19
&ûpdÖ ;idÿv mumcu ;ônÆ iSvô•Æ ò;ôto ml;ÿidv )
pUtû MpÖiv]e,ÿ vÖe ;JyÖm;pÿæ xuN/Ntuû mwnsÿ … 20
¨√ÖyNtmÿsSÖ p·rÖ Sváæ pXyÿNtÖå¨ˇÿrm( )
devÖ Ndevÿ ]Ö ; sU≤mÖR gÿNmÖ Jyoitÿ®ˇÖmm( 21
aÖpoåaÖ¥;Nvÿc;·rWÖ˝Ö rsenÿ Ö smÿs+O mih )
171
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 20] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

pyÿSv;n¶Öåa;gÿmNÖ tMm;ô s˝sOjÿ Ö vcRsà ; p[jÖ y;ÿ cÖ /nenÿ c 22
E/oÿSyei/WIômihÿ sÖimdÿisÖ tejoÿisô tejoô miyÿ /eih )
sÖm;vÿvitR pOiqôvI smuWû ;Æ smuû sU≤æRà )
smuû ivêÿimÖdÔgÿt( )
vwêÖ ;ônrÖ Jyoÿit.UyR ;s\ivô.NU k;m;ôNVyùXnvwÖ .UÆ Sv;h;ÿ 23
aÖ>y;dÿ/;im sÖim/Öm¶eÿ v[tpteÖ Tviyÿ )
v[tÖ çÿ ≈Öı;çopÿmw IôN/e Tv;ÿ dIi=ÖtoåaÖhm( 24
≤]Ö b[˜ÿ c =Ö]çÿ sÖMyç*ô crÿt… sÖh )
t\LloôkMpu<yÖMp[DWÿe ≤\Ö ]ÿ devÖ ;Æ sÖh;i¶n;ÿ 25
≤]eN{ÿí v;ôyíu ÿ sÖMyç*ô crÿt… sÖh )
t\LloôkMpu<yÖMp[DWÿe ≤\Ö ]ÿ seiÖ dnR ivô¥teÿ 26
aÖ˝xÖ nu ;ÿ teåaÖ˝x
Ö Æu pOCÿ yt;ôMp®ÿW;ô p®ÿæ )
gÖN/SteÖ somÿmvtuû md;ÿyÖ rsoôåaCyutÿ … 27
isÖçiNtÖ p·rÿiWçÖNTyuiTsÿçiNt punû iNtÿ c )
sur;ÿyw bÖ>vâw mdeÿ ikÖNTvo vÿdit ikÖNTvÆ 28
/;ôn;vÿNt˚rÄiM.,ÿmpUpû vÿNtmuiû Kqnÿm( )
îN{ÿ p[;tô juWÃR Sv n… 29
bOhû idN{;ÿy g;ytÖ m®ÿto vO]hÖ Ntÿmm( )
172
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

≤enÖ JyoitÖrjÿny•Ot;ôv/O oÿ devÖ NdevÖ ;yÖ j;gOiÿ v 30
a?vÿ≤oRåô ai{ÿi.… sutû ˝ somÿMpÖiv]Öåa;nÿy )
punû IôhIN{;ÿyÖ p;tÿve 31
≤o .Utû ;n;ômi/ÿpitô≤iR Sm\LÃ lôok;åai/ÿi≈ôt;Æ )
≤åÈxeÿ mhÖto mÖh;\Stenÿ gO;imô Tv;mÖhMmiyÿ gO;imô Tv;mÖhm( 32
¨ÖpyÖ ;ômgOhÿ ItoSyôiê>y;ÿNTv;ô srÿSvTywô TveN{;ÿy Tv; su]û ;M,ÿåEÖW teÖ
≤oinÿriÄ ê>y;ÿNTv;ô srÿSvTywô TveN{;ÿy Tv; su]û ;M,eÿ 33
p[;,ô pÖ ; meåÿ ap;nÖp;íÿ=„ûu p;Æ ≈oÿ]pÖ ;íÿ me )
v;ôco meÿ ivôê.eWÿ joô mnÿsois ivôl;yÿk… 34
aÖiênÿ’tSy teÖ srÿSvit’tÖSyeN{e,ÿ su]û ;M,;ÿ ’ûtSyÿ )
¨pÿÙtÖå¨pÿÙtSy .=y;im 35
simÿıåÖ îN{ÿå¨ÖWs;ômnIÿkÉ puroÖ®c;ÿ pUv’ ÖR √;ÿv/O ;ônÆ )
i]Öi.dÖvRe iw S]Ö˝x
Ö t;ô vj[bÿ ;¸jR`Ö ;nÿ vO]û i\ v duroÿ vv;r 36
nr;Öx˝sÖ… p[itÖ xUroÖ imm;ÿnSÖ tnUnû p;ôTp[itÿ yÖDSyÖ /;mÿ )
goi.ÿvpÖR ;v;ôNm/unÿ ; smÖÔiNhrÿ<ywíNÖ {I ≤ÿjitô p[ctÿe ;… 37
ÈÖi@Öto devÖ hw ·R rÿv;2\–åai.ôi∑r;Öj◊u ;ÿno hÖivW;ô x/Rmà ;n… )
purû NÄ dÖro goÿ]iÖ .√j[bÿ ;¸ûr;y;ÿtu ≤ÖDmupÿ no juW;ô,Æ 38
173
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 20] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

juWû ;ô,o bÖihRh·R rÿv;•ÖåîN{ÿæ p[;cô Inÿ˝ sIdTp[iÖ dx;ÿ pOiqôVy;Æ )
¨Ö®pÖ q[ ;ô… p[qmÿ ;nã Syoônm;ÿidÖTywrˇÄ _\vsuiÿ .… sÖjoW;ÿ… 39
îN{ÖNduræÿ kvÖ„yoá /;vÿm;n;ô vOW;ÿ,≤\ Ntuû jnÿy… supû àIÿ… )
√;roÿ devÖ IrÄi.toô iv≈ÿyNt;ã suvû Ir;ÿ vIôrMp[qmÿ ;n;ô mhoÿi.… 40
¨ÖW;s;ônˇ_;ÿ bOhtÖ I bOhû NtÖMpyÿSvtI sudû `u Öe xUriÄ mN{ÿm( )
tNtuNÿ tÖtMpexsÿ ; s\vÖ yÿNtI devÖ ;n;ÿNdevÖ ≤\ jÿ t… su®KÄ me 41
dwVy;ô imm;ÿn;ô mnuWÿ … pu®]Ä ; hot;ÿr;ÖivN{ÿMp[qmÖ ; suvû ;c;ÿ )
mU/û NR yÖDSyÖ m/unÿ ;ô d/;ÿn; p[;cô InÖHJyoitÿhiÖR vW;ÿ vO/;t… 42
itôßo devÖ IhRiÖ vW;ô v/Rmà ;n;ôåîN{ÿÔWu ;ô,; jnÿyoô n pàIÿ… )
aiCÿz•ÖNtNtuMû pyÿs;ô srÿSvÖtI@;ÿ devÖ I .;rÿtI ivôêtUiÿ tR… 43
Tv∑Ö; d/ÖCz⁄„mÖimN{;ÿyÖ vO„,ep;ôkoicÿ∑≤u x RÖ seÿ puÂ
û i,ÿ )
vOW;ô ≤jÖNvOW,ÿ MÖ .U·rÿrte ; mU/û NR yÖDSyÖ smÿnˇ_⁄ devÖ ;n( 44
vnÖSpitÖrvÿs∑O oÖ n p;xwSÖ TmNy;ÿ smÖÔHzÿimôt; n devÖ Æ )
îN{ÿSy hÖVywj#RÖ rÿMpO,;ônÆ Svd;ÿit ≤ÖDMm/unÿ ; `Otû ne ÿ 45
Stoôk;n;ôimNduMû p[itÖ xUråÄ îN{oÿ vOW;ôym;ÿ,o vOW.Ö Sturÿ ;ÖW;$( )
`Otû pÖ Wu[ ;ô mnÿs;ô modÿm;n;ô… Sv;h;ÿ devÖ ;åaÖmtO ;ÿ m;dyNt;m( 46
a;y;ôiTvN{ovÿsåÖ ¨pÿ nåîÖh Stutû Æ sÿ/mÖ ;dÿStuû xUræÿ )
v;ôv/ûO ;ônStivÿWIô≤SR yÿ pUvû IR¥*RnR =Ö]mÖi..ÿiU tô pu„y;ÿt( 47
174
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

a; nÖåîN{oÿ dUrû ;d; nÿåa;ôs;dÿi.i∑Ö’dvÿse ≤;sdugû Æ[ )
aoijÿœiº .nOpRû itôvjR bÿ[ ;Û… sÖ©e sÖmTsuÿ tuvû iR ,ÿæ pOtNÖ yUn( 48
a; nÖåîN{Öo h·rÿi.≤;ôTR vCz;ÿv;RcIônovÿsÖe r;/ÿse c )
itœ;ÿit vÖjI[ mÖ`v;ÿ ivrÄPxIm\≤DÖ mnÿu noÖ v;jÿs;t* 49
];ôt;rÄimN{ÿmivôt;rÄimN{Ö˝Ö hvehÿ ve suhû vÖ˝Ö xUriÄ mN{ÿm( )
◊y;ÿim xÖ£Mpu®ÿ ÙûtimN{ÿã SvôiSt noÿ mÖ`v;ÿ /;ôiTvN{ÿæ 50
îN{ÿæ sû]u ;m;ô Svv;ô2–\ åavoÿi.… sum@O «Öko .ÿvtu ivôêvedÿ ;… )
b;/ÿt;ôN√πWoôåa.ÿy˚é,otu suvû I≤RSÃ yô ptÿy… Sy;m 51
tSyÿ vÖy˝ sumÿ tÖ * ≤ÖiDyÖSy;ipÿ .Ö{e s*ÿmnÖse Sy;ÿm )
s su]û ;m;ô Svv;ô2–\ åîN{oÿåaÖSmeåa;ôr;i∞Öd√( Wπ æÿ snutû ≤ÃyRu otu 52
a; mÖN{w·rÿN{Ö h·rÿi.≤;Riô h mÖyrU rÿ omi.… )
m; Tv;ô kÉicôi•yÿmiÖ Nv• p;ôixnoitô /Nvevÿ Ö t;2\–åîÿih 53
EÖvie dN{Öv\ WO ,ÿ v\Ö j[bÿ ;¸ûv\ isÿœ;soåaÖ>yùcNR TyÖkÆúì )
s nÿ Stutû o vIôrvÿı;tuû gomÿ¥yûU Mp;ÿt SvôiSti.ô… sd;ÿ n… 54
simÿıoåaÖi¶rÿiên; tÖ¢o `ÖmoR ivôr;$(stuû Æ )
duhû e /enÖ Æu srÿSvtIô somÿ˝ xu£
û imôhie N{Öym( 55
tÖnpûU ; i.ôWj;ÿ sutû iáe ênoô.; srÿSvtI )
175
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 20] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

m?vô; rj;ÿãsIiN{ÖyimN{;ÿy pÖiqi.ÿvhR ;n( 56
îN{Ö;yeNdu˝û Ö srÿSvtIô nr;Öx˝senÿ nÖ¶¸ÿm( )
a/;ÿt;mÖiên;ô m/uÿ .eWjÖ iM.ôWj;ÿ sutû e 57
a;ôj◊u ;ÿn;ô srÿSvôtIN{;ÿyie N{Öy;i,ÿ vIô≤mRù ( )
î@;ÿi.rÄiên;ôivWÖ˝Ö smUj˝Ö\ Ö s˝ rÄiyNdÿ/…u 58
aÖiên;ô nmucÿ …e sutû ˝ somÿ˝ xu£û Mpÿ·rÖßtu ;ÿ )
srÿSvtIô tm;.ÿräÖihRWNe {;ÿyÖ p;tÿve 59
kÖv„Ö yoá n VycÿSvtIrÄiê>y;ô• duroÖ idxÿæ )
îN{Öo n rodÿsIå¨Ö.e duhû e k;m;ôNTsrÿSvtI 60
¨ÖW;s;ônˇÿ_miên;ô idveN{ÿ˝ s;ôyimÿiN{ÖyÆw )
sÖÔ;Ö n;ône supû x
e sÿ ;ô smÿÔ;teÖ srÿSvTy; 61
p;ôt•oÿåaiên;ô idv;ÿ p;ôih nˇ_ÿ˝ srSvit )
dwVy;ÿ hot;r; i.Wj; p;ôtimN{Ö˝Ö sc;ÿ sutû e 62
itôßS]e/Ö ; srÿSvTyÖiên;ô .;rÄtI@;ÿ )
tIôvM[ pÿ·rÖßtu ;ô somÖimN{;ÿy suWvu mûu dR mÿ ( 63
aÖiên;ÿ .eWjÄ Mm/uÿ .eWjÖ •Ö… srÿSvtI )
îN{Öe Tv∑Ö; ≤xÖ… i≈yÿ˝ Âôp˝Â¡pm/u… sutû e 64
176
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

Aûtqûu Ne {Öo vnÖSpitÿæ xxm;ônÆ pÿ·rÖßtu ;ÿ )
k°ôl;lÿmiÖ ê>y;ôMm/uÿ duhû e /enÖ Æu srÿSvtI 65
goi.ônR somÿmiên;ô m;sÿr,e p·rÖßtu ;ÿ )
smÿ/;tÖ˝Ö srÿSvTy;ô Sv;heN{eÿ sutû Mm/uÿ 66
aÖiên;ÿ hÖiv·rÿiN{Öy•mucÿ ie /RyÖ ; srÿSvtI )
a; xu£
û m;ÿsrûu ;√sÿu mÖ`imN{;ÿy ji.[re 67
≤mÖiên;ô srÿSvtI hÖivWeN{Ömvÿ/yR n( )
s ibÿ.de vÖlMmÖ`•mucÿ ;v;surû e sc;ÿ 68
timN{ÿMpÖxvÖ… sc;ôiênoô.; srÿSvtI )
d/;ÿn;åaÖ>yùnWU t hÖivW;ÿ ≤ÖDåîÿiN{ÖyÆw 69
≤åîN{ÿåîiN{ÖyNdÖ/Æu sÿivôt; v®ÿ,oô .gÿæ )
s su]û ;m;ÿ hÖiv„pÿitÖ≤jR mÿ ;n;y sít 70
sÖivôt; v®ÿ,oô d/Ö¥jÿm;n;y d;ôxWu ÿe )
a;dÿˇÖ nmucÿ vÖe sR ÿu su]û ;m;ô blÿimiN{Öym( 71
v®ÿ,… =Ö]imÿiN{ÖyM.genÿ sivôt; i≈yÿm( )
sû]u ;m;ô ≤xÿs;ô blÖNd/;ÿn; ≤ÖDm;ÿxt 72
aÖiên;ô goi.ÿiriN{Öymêeiÿ .vIR≤ô MRá blÿm( )
hÖivWeN{Ö˝Ö srÿSvtIô ≤jÿm;nmv/Ryn( 73
177
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 20] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

t; n;sÿTy; supû x
e sÿ ;ô ihrÿ<yvtRnIô nr;ÿ )
srÿSvtI hÖiv„mÖtIN{Ö kmÃsR u novt 74
t; i.ôWj;ÿ sûk u mR,Ã ;ô s; sudû `u ;ô srÿSvtI )
s vO]ÿ hÖ ; xÖt£¡t·ûu rN{;ÿy d/u·riN{Öym( 75
≤uvû ˝ surû ;mÿmiên;ô nmucÿ ;v;surû e sc;ÿ )
ivôipôp;ôn;Æ sÿrSvôtIN{Ö˚mRSÃ v;vt 76
pu]û imÿv ipôtr;ÿviÖ ênoô.Ne {Ö;vqu…û k;Vyÿdw ˝ÖR sÖ n;ÿi.… )
≤Tsurû ;mÖV\ yipÿb…Ö xcIÿi.ô… srÿSvtI Tv; m`v•i.„,k™ 77
≤iSmÖ•ê;ÿsåAWÖ.;sÿå¨Ö=,oÿ vÖx; mÖWe ;åaÿvsO∑û ;sÖåa;¸ÿt;… )
k°Öl;ôlpÖ e somÿpœO ;y ve/Ö seÿ ˙Öd; mÖitÔÿnyÖ c;®ÿm¶Ö yeÿ 78
ah;ÿVy¶e hÖivr;ÖSyeù te ßucû Iùv `Otû çÖMvIùvÖ somÿæ )
v;ôjsÖ inÿ˝ rÄiymÖSme suvû IrÿMp[xSÖ tN/eiÿ h ≤ÖxsÿMbOhû Ntÿm( 79
aÖiên;ô tejsÿ ;ô c=uæÿ p[;,ô ne Ö srÿSvtI vIô≤mùR ( )
v;ôcNe {Öo blenô Ne {;ÿy d/u·riN{Öym( 80
gomÿdûU Wu ,;ÿsTÖ y;ê;ÿv¥;tmiên; )
vÖtIR ®ÿ{; nOpû ;˛≤ÿm( 81
n yTproÖ n;Ntÿråa;dÖ/WÃ√R WO <vsU )
du…x˝soô mTyoÃR ·rÖpÆu 82
178
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

t; nÖåa;voÿ!miên; rÄiyiMpÖx©ÿsNdOxm( )
i/„<y;ÿ v·rvoôivdÿm( 83
p;ôvkÖ ; nÖ… srÿSvtIô v;jeiÿ .v;Riô jnIÿvtI )
≤ÖDv\ ∑ÿ u i/ôy;vÿs…u 84
coôdiÖ yô]I sUnû tO ;ÿn;ôçte Nÿ tI sumtIôn;m( )
≤ÖDNdÿ/Öe srÿSvtI 85
mÖhoåa,R…Ö srÿSvtIô p[ctÿe yit kÉtÖ nu ;ÿ )
i/yoô ivê;ô ivr;ÿjit 86
îN{;y;ÿih ic].;no sutû ;åîÖme Tv;ôyvÿæ )
a<vIÿi.ÖStn;ÿ pUtû ;sÿæ 87
îN{;y;ÿih i/ôyie Wôto ivp[jÿ tU … sutû ;vÿt… )
¨pÖ b[˜;ÿi, v;ô`tÿæ 88
îN{;y;ÿihÖ tUtjÿu ;nÖå¨pÖ b[˜;ÿi, h·rv… )
sutû e dÿi/„v nÖínÿæ 89
aÖiên;ÿ ipbt;ôMm/uû srÿSvTy; sÖjoWÿs; )
îN{ÿæ su]û ;m;ÿ vO]hÖ ; juWû Nt;ÿã soôMyMm/uÿ 90
îit iv'xoå?y;y"
îit pUviR v'xit"
179
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 21] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aqoˇriv'xit"
aqwkiv'xoå?y;y"
îÖmMmeÿ v®, ≈u/û I hvÿm¥Ö ; cÿ mO@y )
Tv;mÿvSÖ yur;cÿkÉ 1
tÊv;ÿ ≤;imÖ b[˜,ÿ ;ô vNdÿm;nÖStd;x;ÿSteÖ ≤jÿm;no hÖivi.Ræà )
ahe@ÿ m;no v®,ehÖ boô?yu®xÿ ˝sÖ m; nÖåa;yu…û p[moÿWI… 2
Tv•oÿåa¶eÖ v®ÿ,Sy ivô√;NdevÖ SyÖ he@oôåavÿy;issIœ;… )
≤ijÿœoÖ viˆÿtmÖ… xoxucÿ ;noô ivê;ô √πW;ÿãisô p[mmÿu Gu ?yÖSmt( 3
s Tv•oÿåa¶evmÖ o .ÿvoôtI neidÿœoåaÖSy;å¨ÖWsoô Vyu∑ù * )
avÿy+v noô v®ÿ,˝Ö Ö rr;ÿ,o vIôih mO@ÿ «ôk˝ suhû voÿ nåEi/ 4
mÖhImUû Wu m;ôtrÿ˝ suvt[Ö ;n;ÿmtûO SyÖ pàIômvÿse ¸vem )
tuiû vô=]Ö ;mÖjrÿNtImuÂcô Iã sux û m;Ã,R mÖ idÿit˝ supû ,[ Iÿitm( 5
su]û ;m;ÿ,MpOiqôvIN¥;mÿnhÖe sÿ˝ sux
û m;R,Ã mÖ idÿit˝ supû ,[ Iÿitm( )
dwvIô•;vÿã Sv·rÖ];mn;ÿgsÖmßÿvNtIôm;®ÿhme ; SvôStyeÿ 6
sunû ;vÖm;®ÿhye mÖ ßÿvNtIômn;ÿgsm( )
xÖt;·rÿ];ã SvôStyeÿ 7
a; noÿ im];v®,; `ûtO gw VR yUiÿ tmu=tm( )
m?vô; rj;ÿãis su£tU 8
180
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

p[ b;ôhv;ÿ issOtÔÖIvseÿ nÖåa; noô gVyUiÿ tmu=tÏ»tû ne ÿ )
a; m;ô jneÿ ≈vyt\≤vu ;n; ≈utû Mmeÿ im];v®,;ô hvemÖ ; 9
x•oÿ .vNtu v;ôijnoô hveWÿ u devÖ t;ÿt; imôt{ÿv… Svôk;‹Æ )
jÖM.yÖNtoih\vÖ k
O ˝Ö Ö r=;ÿãisô snÿMe yÖSm¥uyÿ vÖ•mIÿv;… 10
v;jevÿ ;jevt v;ijno noô /neWÿ u ivp[;åamOt;åAtD;… )
aÖSy m?vÿæ ipbt m;ôdyÿ?vNtO¢û ; ≤;ÿt pÖiqi.ÿdvRe yÖ ;nÿ…w 11
simÿıoåaÖi¶Æ sÖim/;ô susiÿ mıoô vre<ÿ y… )
g;ôy]Ö I zNdÿåîiN{ÖyN}yivôg*RvyR oÿ d/u… 12
tnUnû p;ôCz⁄icÿvt[ StnUpû ;íÖ srÿSvtI )
¨Öi„,hÖ; CzNdÿåîiN{ÖyiNdÿTyÖv;@±g*vRyoÿ d/u… 13
î@;ÿi.rÄi¶rI@‰Ö… somoÿ devÖ oåamÿTyR… )
aÖn∑ûu Pu zNdÿåîiN{ÖyMpç;ÿivÖg*RvyR oÿ d/u… 14
subû iÖ hRriÄ ¶Æ pUWÿ <Ö v;NTStIô,bR iÿ hRrÖ mÿTyR… )
bOhû tÖ I zNdÿåîiN{ÖyiN]ÿvTÖ so g*vRyoÿ d/u… 15
duroÿ devÖ IidRxoÿ mÖhIb[˜RÖ ; dÖve o bOhSÖ pitÿæ )
pÖi¤XzNdÿåîÖhie N{ÖyNtu≤ÿ vÖR ;@±g*vRyoÿ d/u… 16
¨ÖWe ≤Ö◊I supû x
e sÿ ;ô ivêeÿ dÖve ;åamÿTy;‹… )
181
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 21] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

i]Ö∑Pu zNdÿåîÖhie N{ÖyMpÿœvÖ ;@±g*vRyoÿ d/u… 17
dwVy;ô hot;ÿr; i.ôWjeN{e,ÿ sÖyju ;ÿ ≤ujû ; )
jgÿtIô zNdÿåîiN{Öymÿn@Ö v± ;Ng*vRyoÿ d/u… 18
itôßåî@Ö; srÿSvtIô .;rÿtI mÖ®toô ivxÿæ )
ivôr;$(zNdÿåîÖhie N{ÖyN/enÖ gu *RnR vyoÿ d/u… 19
Tv∑;ÿ turû Ipoôåa∫⁄tÿ åîN{;ô¶I puiÿ ∑Öv/Rnà ; )
i√pÿd;ô CzNdÿåîiN{Öymu=û ; g*nR vyoÿ d/u… 20
xÖimôt; noô vnÖSpitÿæ sivôt; p[sÿ vûu N.gÿm( )
kÖkP⁄ zNdÿåîÖhie N{Öyv\ x
Ö ; vÖhe √yoÿ d/u… 21
Sv;h;ÿ ≤ÖDv\ ®ÿ,… su=]Ö o .eWÿ jÖ ˚¡rt( )
aitÿCzNd;åîiN{ÖyMbOhû dÿWO .Ö o g*vRyoÿ d/u… 22
vÖsNÖ tenåÿ Aûtnu ;ÿ dÖve ; vsÿviS]ÖvtO ;ÿ Stutû ;Æ )
rÄqNÖ tÖr,e Ö tejsÿ ; hÖiv·rN{Öe vyoÿ d/u… 23
g[I„ô me,åÿ Aûtnu ;ÿ devÖ ; ®Ö{;Æ pÿçdÖxe Stutû ;Æ )
bOhû tÖ ; ≤xÿs;ô blÿ˝ hÖiv·rN{Öe vyoÿ d/u… 24
vÖW;Ri.ÿAtû≥ nu ;ÿidÖTy; Stomeÿ s¢dÖxe Stutû ;Æ )
vwÂ
Ö pÖ ,e ÿ ivôx*jÿs; hÖiv·rN{Öe vyoÿ d/u… 25
182
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

xÖ;rÄdne åÿ Aûtnu ;ÿ dÖve ;åEÿkivô˝x
Ö åAû.vÿ Stutû ;Æ )
vwrÖ ;Öjne ÿ i≈Öy; i≈yÿ˝ hÖiv·rN{Öe vyoÿ d/u… 26
hemÖ NÖ tenåÿ Aûtnu ;ÿ devÖ ;iS]ÿ,vÖ e mÖ®tÿ Stutû ;Æ )
blenÿ Ö xKvÿrIÖ… shoÿ hÖiv·rN{Öe vyoÿ d/u… 27
xÖiw xÖrÖ ,e åÿ Aûtnu ;ÿ devÖ ;S]ÿyiS]Ö˝x
Ö meá tO ;ÿ Stutû ;Æ )
sÖTyenÿ revÄ tIÿ… =Ö]˝ hÖiv·rN{Öe vyoÿ d/u… 28
hot;ÿ ≤=TsÖim/;ôi¶imÖ@SpÖdieá êneN{Ö˝Ö srÿSvtImÖjo /Umû o[ n
goô/mU …Öw k⁄vl
ÿ .w WRe jÖ Mm/uû x„pwnÖ R tejåÿ îiN{ÖyMpyÖ… somÿæ p·rÖßtu ;ÿ
`Otû Mm/uû VyNTv;JyÿSyÖ hotÖ≤jR ÿ 29
hot;ÿ ≤=ÖˇnUnû p;ôTsrÿSvtIômivÿmWRÖe o n .eWÿ jÖ MpÖq; m/umÿ t;ô
.rÿ•iÖ êneN{;ÿy vIô≤MáR bdÿr®w pÖv;k;ÿi..eWR jÖ NtoKmÿi.ô… pyÖ… somÿæ
p·rÖßtu ;ÿ `Otû Mm/uû VyNTv;JyÿSyô hotÖ≤jR ÿ 30
hot;ÿ ≤=Ö•r;Öx˝sÖ• nÖ¶¸ûMpitÖ˝Ö suryÿ ; .eWjÖ MmeWÖ Æ srÿSvtI
i.ôWg[qoô n cÖN{‰áiênoÿvpÖR ;åîN{ÿSy
vIô≤MáR bdÿr®w pÖv;k;ÿi..eWR jÖ NtoKmÿi.ô… pyÖ… somÿæ p·rÖßtu ;ÿ
`Otû Mm/uû VyNTv;JyÿSyô hotÖ≤jR ÿ 31
hot;ÿ ≤=idÖ@iº @Ötåa;ôj◊u ;ÿn…Ö srÿSvtIôimN{ÖMblenÿ vÖ/yR •ÿ WO .Ö ,e Ö
gveiÿ N{ÖymÖiêneN{;ÿy .eWjÖ ≤\ vÿæw kÖkNú /uiÿ .ôm/R ÿu l;ôjnw R m;sÿrMÄ pyÖ…
somÿæ p·rÖßtu ;ÿ `Otû Mm/uû VyNTv;JyÿSyÖ hotÖ≤jR ÿ 32
183
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 21] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

hot;ÿ ≤=äÖihRÂ,Rmà d[ ; i.ÖWõ™n;sÿTy; i.ôWj;ôiên;ê;ô ixxumÿ tI
i.ôWG/enô Æu srÿSvtI i.ôWGduhû åîN{;ÿy .eWjÖ MpyÖ… somÿæ p·rÖßtu ;ÿ
`Otû Mm/uû VyNTv;JyÿSyÖ hotÖ≤jR ÿ 33
hot;ÿ ≤=Ö∂ru oÖ idxÿæ kvÖ„yoá n VycÿSvtIrÄiê>y;ô• duroÖ
idxÖåîN{Öo n rodÿsIô du`ÿe duhû e /enÖ Æu srÿSvTyôiêneN{;ÿy .eWjÖ ˝
xu£
û • Jyoitÿ·riN{ÖyMpyÖ… somÿæ p·rÖßtu ;ÿ `Otû Mm/uû VyNTv;JyÿSyô
hotÖ≤jR ÿ 34
hot;ÿ ≤=Tsupû x
e sÿ oôWe nˇ_ôiNdv;ôiên;ô smÿÔ;teÖ srÿSvTy;ô
iTviWÖimN{e n .eWÿ jÖ ã Xyenô o n rjÿs; ˙Öd; i≈ôy; n m;sÿrMÄ pyÖ…
somÿæ p·rÖßtu ;ÿ `Otû Mm/uû VyNTv;JyÿSyÖ hotÖ≤jR ÿ 35
hot;ÿ ≤=Ö∂VŸ y;ô hot;ÿr; i.ôWj;ôiêneN{Ö• j;gOiÿ vô idv;ô nˇ_ô•
.eWÿ jÖ Æw xUW˝Ö Ö srÿSvtI i.ôWKsIsenÿ duhåîiN{ÖyMpyÖ… somÿæ
p·rÖßtu ;ÿ `Otû Mm/uû VyNTv;JyÿSyô hotÖ≤jR ÿ 36
hot;ÿ ≤=·ˇôßo devÖ InR .eWÿ jÖ N]yÿiS]ô/;tÿvoôpsoÿ ÂÖpimN{eÿ
ihrÄ<yyÿmiÖ êne@;ô n .;rÿtI v;ôc; srÿSvtIô mhÖåîN{;ÿy
duhåîiN{ÖyMpyÖ… somÿæ p·rÖßtu ;ÿ `Otû Mm/uû VyNTv;JyÿSyô hotÖ≤jR ÿ
37
hot;ÿ ≤=Tsurû te sÿ mOW.Ö •≤;Rpà sÖNTv∑;ÿriÄ mN{ÿmiÖ ên;ÿ i.ôWjÖ•
srÿSvtIômojoô n jUiû t·rÿiN{Öyv\ k O oô n rÿ.sÖ o i.ôWGyxÖ… suryÿ ;
.eWjÖ ã i≈ôy; n m;sÿrMÄ pyÖ… somÿæ p·rÖßtu ;ÿ `Otû Mm/uû
VyNTv;JyÿSyô hotÖ≤jR ÿ 38
184
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

hot;ÿ ≤=Ö√nÖSpitÿ˝ ximôt;rÿ˝ xÖt£¡tMu .Iôm• mÖNyu˝
r;j;ÿnV\ y;ô`•[ mÿs;ôiên;ô .;mÖ˝Ö srÿSvtI i.ôWigN{;ÿy
duhåîiN{ÖyMpyÖ… somÿæ p·rÖßtu ;ÿ `Otû Mm/uû VyNTv;JyÿSyô hotÖ≤jR ÿ
39
hot;ÿ ≤=dÖi¶ã Sv;h;JyÿSy Stoôk;n;ôãô Sv;hÖ;
medsÿ ;ôMpOqKÖ Sv;hÖ; z;gÿmiÖ ê>y;ôãô Sv;h;ÿ mÖWe ˝ srÿSvTywÖ
Sv;hÿåAWÖ.imN{;ÿy isÖ˝hÖ ;yÖ shÿsåîiN{Öyã Sv;hÖ;i¶•
.eWÿ jÖ ã Sv;hÖ; somÿimiN{Öyã Sv;heN{ÿ˝ su]û ;m;ÿ,˝
sivôt;rÄv\ ®ÿ,iM.ÖWj;ôMpitôãô Sv;h;ô vnÖSpitÿiMp[yÖ Mp;qoô n
.eWÿ jÖ ã Sv;h;ÿ devÖ ;åa;ÿJyÖp; juWÿ ;ô,oåaÖi¶.eWRÃ jÖ MpyÖ… somÿæ
p·rÖßtu ;ÿ `Otû Mm/uû VyNTv;JyÿSyô hotÖ≤jR ÿ 40
hot;ÿ ≤=dÖiên*ô Cz;gÿSy vÖp;y;ô medsÿ o juWû te ;ÿã hÖivhoRt≤Ö jR ÿ )
hot;ÿ ≤=ÖTsrÿSvtIMmeWÖ Syÿ vÖp;y;ô medsÿ o juWû t;ÿã hÖivhoRt≤Ö jR ÿ )
hot;ÿ ≤=ÖidN{ÿmWO .Ö Syÿ vÖp;y;ô medsÿ o juWû t;ÿã hÖivhoRt≤Ö jR ÿ 41
hot;ÿ ≤=dÖiên*ô srÿSvtIôimN{ÿ˝ su]û ;m;ÿ,imôme som;ÿ…
surû ;m;ÿ,XÖ z;gÖnw R mÖWe A
w WÃ≥ .Ö Æw sutû ;Æ x„pÖnw R toKmÿi.l;ôjR mw hR Sÿ vNtoô
md;ô m;sÿr,e Ö p·rÿ„’t;… xu£ û ;Æ pyÿSvNtoômtO ;ô… p[iSqÿt; vo
m/uíû tu SÖ t;nÖiên;ô srÿSvôtIN{ÿæ su]û ;m;ÿ vO]hÖ ; juWû Nt;ÿã
soôMyMm/uû ipbÿNtuû mdÿNtuû VyNtuû hotÖ≤jR ÿ 42
hot;ÿ ≤=dÖiên*ô Cz;gÿSy hÖivWÖåa;ˇ;ÿm¥Ö mÿ?yôto
medåÖ ¨∫Otÿ Mpurû ; √πWoÿ>y… purû ; p*®ÿW˛e ≤; gO.û o
185
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 21] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

`St;ÿ•nûU Ïû;seåaÿj;[ ,;\≤ô vÿsp[qm;n;ã sumû T=ÿr;,;ã
xt®Äi{y;ÿ,;mi¶„v;ôˇ;n;ôMpIvoÿpvsn;n;Mp;êRtÖ Æ ≈oÿi,ôtÆ
ixÿt;mÖtå¨ÿTs;dÖto©;ÿd©;ûdvÿˇ;n;ô˚rÿtåEÖv;iên;ÿ juWû te ;ÿã
hÖivhoRt≤Ö jR ÿ 43
hot;ÿ ≤=ÖTsrÿSvtIMmeWÖ Syÿ hÖivWÖåa;vÿydÖ¥ mÿ?yÖto
medåÖ ¨∫Otÿ Mpurû ; √πWoÿ>y… purû ; p*®ÿW˛e ≤; gO.û o
`sÿ•nûU Ï;ûsåe aÿj;[ ,;\≤ô vÿsp[qm;n;ã sumû T=ÿr;,;ã
xt®Äi{y;ÿ,;mi¶„v;ôˇ;n;ôMpIvoÿpvsn;n;Mp;êRtÖ Æ ≈oi,ÖtÆ
ixÿt;mÖtå¨ÿTs;dÖto©;ÿd©;ûdvÿˇ;n;ô˚rÿdvÖe ˝ srÿSvtI juWû t;ÿã
hÖivhoRt≤Ö jR ÿ 44
hot;ÿ ≤=ÖidN{ÿmWO .Ö Syÿ hÖivWÖåa;vÿydÖ¥ mÿ?yÖto medåÖ ¨∫Otÿ Mpurû ;
√πWoÿ>y… purû ; p*®ÿW˛e ≤; gû.O o `sÿ•nûU Ï;ûsåe aÿj;[ ,;ô≤\ vÿsp[qm;n;ã
sumû T=ÿr;,;ã xt®Äi{y;ÿ,;mi¶„v;ôˇ;n;ôMpIvoÿpvsn;n;Mp;êRtÖ Æ
≈oÿi,ôtÆ ixÿt;mÖtå¨ÿTs;dÖto©;ÿd©;ûdvÿˇ;n;ô˚rÿdvÖe imN{oÿ juWû t;ÿã
hÖivhoRt≤Ö jR ÿ 45
hot;ÿ ≤=Ö√nÖSpitÿmiÖ . ih ipô∑tÿmy;ô ri.ÿœy; rxÖny;i/ÿt )
≤];ôiênoôXz;gÿSy hÖivWÿæ ipôy[ ; /;m;ÿinô ≤]Ö srÿSvTy; meWÖ Syÿ
hÖivWÿæ ipôy[ ; /;m;ÿinÖ ≤]eN{ÿSyåAWÖ.Syÿ hÖivWÿæ ip[yô ; /;m;ÿinô
≤];ô¶Æe ip[yô ; /;m;ÿinô ≤]Ö somÿSy ip[yô ; /;m;ÿinÖ ≤]eN{ÿSy
su]û ;M,ÿæ ip[yô ; /;m;ÿinô ≤]ÿ sivôtÆu ip[yô ; /;m;ÿinô ≤]Ö v®ÿ,Sy
ip[yô ; /;m;ÿinÖ ≤]Ö vnÖSpte…ÿ ip[yÖ ; p;q;ÿãisÖ ≤]ÿ
devÖ ;n;ÿm;JyÖp;n;ÿiMp[yÖ ; /;m;ÿinÖ ≤];ô¶he oRtæuÿ ip[yô ; /;m;ÿinÖ
t]wtÖ ;Np[SÖ tuTyevÿ opÖStuTyevÿ oôp;vÿß=Ö{.Iÿysåîv ’ûTvI krÿdvÖe NdevÖ o
186
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

vnÖSpitÿjWûRu t;ÿã hÖivhoRt≤Ö jR ÿ 46
hot;ÿ ≤=dÖi¶ã iSÿv∑Ö’tÖmy;ÿ@iÖ ¶rÄiênoôXz;gÿSy hÖivWÿæ ip[yô ;
/;m;ôNyy;ô$s( rÿSvTy; meWÖ Syÿ hÖivWÿæ ip[yô ;
/;m;ôNyy;ôi@N{ÿSyåAWÖ.Syÿ hÖivWÿæ ip[yô ; /;m;ôNyy;ÿ@¶Ö Æe ip[yô ;
/;m;ôNyy;ô$s( omÿSy ip[yô ; /;m;ôNyy;ôi@N{ÿSy su]û ;M,ÿæ ip[yô ;
/;m;ôNyy;ÿ$s( ivôtÆu ip[yô ; /;m;ôNyy;ô@v± ®ÿ,Sy ip[yô ;
/;m;ôNyy;ô@v± nÖSpte…ÿ ip[yô ; p;q;ôãSô yy;ÿ@d± vÖe ;n;ÿm;JyÖp;n;ÿiMp[yÖ ;
/;m;ÿinÖ ≤=ÿd¶Ö he oRtæÿu ip[yô ; /;m;ÿinÖ
≤=ÖTSvMmÿihÖm;nÖm;yÿjt;ômJe y;ôåîWÿæ ’û,otuû soåaÿ?vôr; j;ôtvedÿ ;
juWû t;ÿã hÖivhoRt≤Ö jR ÿ 47
devÖ MbÖihRÆ srÿSvtI sudvÖe imN{eåÿ aÖiên;ÿ )
tejoô n c=urÿ +Ä yoùbiÖR hRW;ÿ d/u·riN{Öyv\ sÿ vûu neÿ vsu/û ye Sÿ y VyNtuû ≤jÿ
48
devÖ I√;RroÿåaÖiên;ÿ i.ôWjeN{Öe srÿSvtI )
p[;,ô • vIô≤•ùR iÖ s √;roÿ d/u·riN{Öyv\ sÿ vûu neÿ vsu/û ye Sÿ y VyNtuû ≤jÿ
49
devÖ Iå¨ÖW;s;ÿviÖ ên;ÿ su]û ;meN{eÖ srÿSvtI )
blÖ• v;cÿm;ôSyùå¨ÖW;>y;ÿNd/u·riN{Öyv\ sÿ vûu neÿ vsu/û ye Sÿ y VyNtuû
≤jÿ 50
devÖ I jo∑ûI^ srÿSvTyÖiêneN{ÿmv/Ryn( )
≈o]Ö• k,Ryà oô≤x R oÖ jo∑^I>ÿ y;Nd/u·riN{Öyv\ sÿ vûu neÿ vsu/û ye Sÿ y VyNtuû
187
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 21] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

≤jÿ 51
devÖ IåËôj;R¸tÿ Iô du`eÿ sudû `u Ne {eÖ srÿSvTyÖiên;ÿ i.ôWj;ÿvt… )
xu£ û • Jyoitô Stnÿyoôr;¸ÿtI /ˇåîiN{Öyv\ sÿ vûu neÿ vsu/û ye Sÿ y VyNtuû
≤jÿ 52
devÖ ; devÖ ;n;ÿiM.ÖWj;ô hot;ÿr;ÖivN{ÿmiÖ ên;ÿ )
vÖW$Ö k( ;Ö rwÆ srÿSvtIô iTviWô• ˙dÿye mÖit˝
hotO>ÿ y;Nd/u·riN{Öyv\ sÿ vûu neÿ vsu/û ye Sÿ y VyNtuû ≤jÿ 53
devÖ IiStôßiStÖßo devÖ IrÄiêne@;ô srÿSvtI )
xUW•Ö m?yeÖ n;>y;ôimN{;ÿy d/u·riN{Öyv\ sÿ vûu neÿ vsu/û ye Sÿ y VyNtuû
≤jÿ 54
devÖ åîN{Öo nr;Öx˝sÿiS]vÂôqÆ srÿSvTyÖiê>y;ÿmIyteÖ rqÿæ )
retoô n ÂôpmÖmtO Ôÿ iÖ n]ÖimN{;ÿyÖ Tv∑Ö; d/ÿidiN{Öy;i,ÿ vsuvû neÿ
vsu/û ye Sÿ y VyNtuû ≤jÿ 55
devÖ o devÖ vw nR SÖ pitôihRr<ÿ yp,oRåaÖiê>y;ôãô srÿSvTy;
suipPpÖlåîN{;ÿy pCyteÖ m/uÿ )
aojoô n jUiû tA≥WÃ .Ö o n .;m\vÖ nÖSpitÿnoôR d/ÿidiN{Öy;i,ÿ vsuvû neÿ
vsu/û ye Sÿ y VyNtuû ≤jÿ 56
devÖ MbÖihRv;R·rÿtIn;m?vÖre StIô,mR iÖ ê>y;ôm,U mÃR d[ ;Ö … srÿSvTy;
SyoônimÿN{ teÖ sdÿæ )
ÈÖx;ywÿ mÖNyu˝ r;j;ÿnMbÖihRW;ÿ d/u·riN{Öyv\ sÿ vûu neÿ vsu/û ye Sÿ y VyNtuû
188
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

≤jÿ 57
dÖve oåaÖi¶Æ iSÿv∑Ö’∂ºvÖ ;Nyÿ=¥q;yÖq˝ hot;ÿr;ÖivN{ÿmiÖ ên;ÿ v;ôc;
v;cÖ˝Ö srÿSvtImÖi¶˝ somÿã iSv∑Ö’iTÿSv∑ÖåîN{ÿæ su]û ;m;ÿ
sivôt; v®ÿ,o i.ôWigÖ∑o devÖ o vnÖSpitô… iSvù∑; devÖ ;åa;ÿJyÖp;Æ
iSÿv∑oåaÖi¶rÄi¶n;ô hot;ÿ hÖo]e iSvÿ∑’
Ö ¥xÖo n
d/ÿidiN{ÖymUjmÖR pÿicitã Svô/;\vsÿ vûu neÿ vsu/û ye Sÿ y VyNtuû ≤jÿ
58
aÖi¶mÖ¥ hot;ÿrmvO,It;ôy≤\ jÿm;nÖ… pcÖNpˇ_Iô…
pcÿNpuroÖ@;x;ÿNbÖ›•Öiê>y;ôHz;gÖ˝Ö srÿSvTyw mÖWe imN{;ÿyåAWÖ.˝
suNû v•Öiê>y;ôãô srÿSvTy;ôåîN{;ÿy su]û ;M,eÿ sur;soôm;NTsUpÿ SÖ q;åaÖ¥
59
sUpû SÖ q;åaÖ¥ devÖ o vnÖSpitÿr.vdÖiê>y;ôHz;genÿ Ö srÿSvTyw
meWÖ ,e Ne {;ÿyåAWÖ.,e ;=ÖS\ t;Nmedÿ SÖ tÆ p[itÿ pcÖt;gO.ÿ IWÖt;vIÿv/O Nt
puroÖ@;xÖrw purÿ iÄ ên;ô sÿrSvôtIN{ÿæ su]û ;m;ÿ sur;soôm;\STv;mÖ¥ 60
Tv;mÖ¥åAÿWåa;WeyR åAWI,;•p;dvO,It;ôy≤\ jÿm;no bÖ¸>yÖåa;
s©ÿt>e yåEÖW meÿ devÖ We ûu vsuû v;≤;Ry+ÿ ytÖåîitô t; ≤; devÖ ; devÿ Ö
d;n;ôNyduSû t;NyÿSm;ôåa; cÖ x;SSv; cÿ gurSveiWôtíÿ hotÖrisÿ
.{Öv;Cy;ÿyÖ p[ie Wÿtoô m;nuWÿ … sUˇ_v;ôk;yÿ sUˇû _; b[iUÿ h 61
îTyekiv'xoå?y;y"

189
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 22] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aq √;iv'xoå?y;y"
tejoÿis xu£û mÖmtO mÿ ;yu„û p;åa;yumÿ Re p;ih )
devÖ Syÿ Tv; sivôtÆu p[sÿ vÖ iáe ênoÿb;R¸ô >y;ÿMpU„û ,o hSt;ÿ>y;ôm;dÿde 1
îÖm;mÿg>O ,n[xnÖ ;mOtû Syô pUvåÖR a;yuiÿ W ivôdqeWÿ u kÖVy; )
s; noÿåaÖiSmNTsutû åa;bÿ.vU åAûtSyô s;mÿNTsÖrm;ôrpÿNtI 2
aÖi.Ö/;åaÿisÖ .uvnÿ mis ≤ÖNt;isÿ /Öt;R )
s TvmÖi¶\vêÿw ;nÖr˝ spÿq[ s©CzÖ Sv;h;ÿ’t… 3
Svôg; Tv;ÿ devÖ >e yÿæ p[jÖ ;pÿtyeÖ b[˜•ô êÿM.ÖNTSy;imÿ devÖ >e yÿæ
p[jÖ ;pÿtyeÖ tenÿ r;?y;sm( )
tMbÿ/;n devÖ >e yÿæ p[jÖ ;pÿtyeÖ tenÿ r;›uih 4
p[jÖ ;pÿtye Tv;ô ju∑MÖ p[o=;ÿmIN{Ö;i¶>y;ÿNTv;ô ju∑MÖ p[o=;ÿim v;ôyveÿ Tv;ô
ju∑MÖ p[o=;ÿimô ivêe>ÿ ySTv; devÖ >e yoô ju∑MÖ p[o=;ÿimô sve>ÃR ySTv;
devÖ >e yoô ju∑MÖ p[o=;ÿim )
≤oåavRNà tÖiÔ`;ÿãsitÖ tmÖ>yùmIitô v®ÿ,… ) pÖro mtRæà pÖrÆ ê;
5
aÖ¶yeÖ Sv;hÖ; som;ÿy Sv;hÖ;p;Mmod;ÿyÖ Sv;h;ÿ sivô]e Sv;h;ÿ
v;ôyveÖ Sv;hÖ; iv„,ÿvÖe Sv;heN{;ÿyÖ Sv;hÖ; bOhSÖ ptÿyÖe Sv;h;ÿ
imô];yÖ Sv;hÖ; v®ÿ,;yÖ Sv;h;ÿ 6
ihÖ˚;Ö r;yÖ Sv;hÖ; ih˚ÿté ;yÖ Sv;hÖ; £NdÿtÖe Sv;h;ÿv£ÖNd;yÖ Sv;hÖ;
190
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

p[oqÿtÖe Sv;h;ÿ p[po[ qô ;yÖ Sv;h;ÿ gÖN/;yÖ Sv;h;ÿ `[;tô ;yÖ Sv;hÖ;
inivÿ∑;yÖ Sv;hopÿiv∑;yÖ Sv;hÖ; siNdÿt;yÖ Sv;hÖ; vLgÿtÖe
Sv;h;sIÿn;yÖ Sv;hÖ; xy;ÿn;yÖ Sv;hÖ; SvpÿtÖe Sv;hÖ; j;gÿt[ eÖ Sv;hÖ;
kÀjtÿ Öe Sv;hÖ; p[bı ÿu ;yÖ Sv;h;ÿ ivôjMO .ÿm;,;yÖ Sv;hÖ; ivcÿˇO ;yÖ
Sv;hÖ; s˝h;ÿn;yÖ Sv;hopÿiSqt;yÖ Sv;h;yÿn;yÖ Sv;hÖ; p[;yÿ,;yÖ
Sv;h;ÿ 7
≤Öte Sv;hÖ; /;vÿtÖe Sv;hoÿ∂;^û v;yÖ Sv;hod(&tÿ ;yÖ Sv;h;ÿ xUk;ôr;yÖ
Sv;hÖ; xU’t¡ ;yÖ Sv;hÖ; inWÿ<,;yÖ Sv;hoiTqÿt;yÖ Sv;h;ÿ jÖv;yÖ
Sv;hÖ; bl;ÿyÖ Sv;h;ÿ ivôvtRmà ;n;yÖ Sv;hÖ; ivvÿˇO ;yÖ Sv;h;ÿ
iv/UNv;ôn;yÖ Sv;hÖ; iv/Utÿ ;yÖ Sv;hÖ; xu≈WÿU m;,;yÖ Sv;h;ÿ Í<vÖte
Sv;he=mÿ ;,;yÖ Sv;hÿie =Öt;yÖ Sv;hÖ; vIùi=t;yÖ Sv;h;ÿ inmeWÖ ;yÖ
Sv;hÖ; ≤d·ˇô tSmwô Sv;hÖ; ≤iTpbÿitÖ tSmwô Sv;hÖ; ≤NmU]˚ÿ rÖ oitô
tSmwÖ Sv;h;ÿ k⁄vtRÖ e Sv;h;ÿ ’ût;yÖ Sv;h;ÿ 8
tTsÿivôtvu rR <eÿ yÖM.goRÃ devÖ Syÿ /Imih )
i/yoô ≤o nÿæ p[coôdy;ÿt( 9
ihrÿ<yp;i,mUtû yeÿ sivôt;rÄmpu ◊ÿ ye )
s ceˇ;ÿ devÖ t;ÿ pÖdm( 10
dÖve Syô cettÿ o mÖhIMp[ sÿivôthu vÃR ;mhe )
sumû iÖ t˝ sÖTyr;ÿ/sm( 11
su∑û iûu t˝ sumÿ tIôv/O oÿ r;Öit˝ sÿivôtru Iÿmhe )
p[ devÖ ;yÿ mtIôivdeÿ 12
191
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 22] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

r;Öit˝ sTpÿitMmÖhe sÿivôt;rÄmpu ◊ÿ ye )
a;ôsvÖ NdevÖ vIÿtye 13
devÖ Syÿ sivôtmu iÖR tm;ÿsvÖ i\ vôêdeVÿ ym( )
i/ôy; .gÿMmn;mhe 14
aÖi¶ã Stomÿne bo/y sim/;ônoåamÿTyRm( )
hÖVy; devÖ We uÿ no d/t( 15
s hÿVyÖv;@mÿTyRå¨ÖixGdUtû ínoÿiht… )
aÖi¶i/Ryô ; smO<ÿ vit 16
aÖi¶NdUtû Mpurû o dÿ/e hVyôv;hÖmpu bÿ vu[ e )
devÖ ;2\–åa;s;ÿdy;idôh 17
ajIÿjnoô ih pÿvm;nÖ sU≤iÂR vô/;rÄe xKmÿn;ô pyÿæ )
gojIÿry;ô r˝hÿm;,Ö… purNÿ ?y; 18
ivô.mU ;R]ô ; p[.Ö ÆU ipô];êoÿisô hyoôSyTyoÿisô myoôSyv;Rià sô si¢ÿris
v;ôJyùisÖ vOW;ÿis nOmû ,;ÿåais )
≤yunû ;Rm;ÿisô ixxunû ;Rm;ÿSy;idÖTy;n;ôMpTv;iNvÿihÖ
dev;ÿåa;x;p;l;åEÖtNdevÖ >e yoêÖMme/;ÿyÖ p[oi=ÿt˝ r=tehÖ riNtÿ·rÖh
rÿmt;imôh/Oitÿ·rÖh Sv/Oiÿ tô… Sv;h;ÿ 19
k;yÖ Sv;hÖ; kSmwÖ Sv;h;ÿ ktÖmSmwÖ Sv;hÖ; Sv;hÖ;i/m;/Iÿt;yÖ
192
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

Sv;hÖ; mnÿæ p[jÖ ;pÿtyeÖ Sv;h;ÿ icôˇi\ vD;ÿt;ôy;idÿTywÖ Sv;h;idÿTyw
mÖÁw Sv;h;idÿTyw sum@O «ôk;ywÖ Sv;hÖ; srÿSvTywÖ Sv;hÖ; srÿSvTyw
p;vÖk;ywÖ Sv;hÖ; srÿSvTyw bOhTÖ yw Sv;h;ÿ pU„û ,e Sv;h;ÿ pU„û ,e
p[pÿ QÖ y;ùyÖ Sv;h;ÿ pU„û ,e nÖriN/ÿW;yÖ Sv;hÖ; Tv∑^eû Sv;hÖ; Tv∑^eÿ
turû Ip;ÿyÖ Sv;hÖ; Tv∑^eÿ pu®Â Ä p;ÿyÖ Sv;hÖ; iv„,ÿvÖe Sv;hÖ; iv„,ÿve
in.UypÖ ;yÖ Sv;hÖ; iv„,ÿve ixipivô∑;yÖ Sv;h;ÿ 20
ivêoÿ devÖ Syÿ nÖte mu tR oRÃ vurIt sÖ:ym( )
ivêoÿ r;ÖyåîÿW?u yit ¥uªû v\ ,ÿO It pu„û yseÖ Sv;h;ÿ 21
a; b[˜Nÿ b[;˜Ö,o bÿ˜[ vcRsÖ I j;ÿyt;ôm; r;Ö∑e^ r;ÿjNÖ yáæ
xUråÿ îWÖVyoùitVy;ô/I mÿh;rÄqo j;ÿyt;ôNdoG/[Iÿ /enÖ vu oR!;ÿn@Ö v± ;n;ôxÆu
si¢Ö… puriÿ N/Ö≤oRW;ÿ ijô„,U rÿqœÖe ;Æ sÖ.ye oô ≤uv;Sy ≤jÿm;nSy vIôro
j;ÿyt;i•k;ômie nÿk;me n… pÖjNR yoÿ vWRtûu flÿvTyo nÖåaoWÿ/y…
pCyNt;\≤og=emÖ o nÿæ kLpt;m( 22
p[;,ô ;yÖ Sv;h;ÿp;ôn;yÖ Sv;h;ÿ Vy;ôn;yÖ Sv;hÖ; c=uWÿ Öe Sv;hÖ; ≈o];ÿyÖ
Sv;h;ÿ v;ôce Sv;hÖ; mnÿsÖe Sv;h;ÿ 23
p[;Cywÿ idôxe Sv;hÖ;v;RCywÿ idÖxe Sv;hÖ; di=ÿ,;yw idÖxe Sv;hÖ;v;RCywÿ
idÖxe Sv;h;ÿ p[tÖ ICywÿ idÖxe Sv;hÖ;v;RCywÿ idÖxe Sv;hodIÿCyw idÖxe
Sv;hÖ;v;RCywÿ idÖxe Sv;hÖo?v;Ryÿw idÖxe Sv;hÖ;v;RCywÿ idÖxe
Sv;h;v;ÿCyw idÖxe Sv;hÖ;v;RCywÿ idÖxe Sv;h;ÿ 24
aÖŒÆ Sv;h;ÿ v;ô>yRÆ Sv;hoÿdk
Ö ;yÖ Sv;hÖ; itœÿNtI>yÖ… Sv;hÖ;
ßvÿNtI>yÖ… Sv;hÖ; SyNdÿm;n;>yÖ… Sv;hÖ; kÀPy;ÿ>yÖ… Sv;hÖ;
193
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 22] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

sU¥;ÿ>yÖ… Sv;hÖ; /;≤;R>Ã yÖ… Sv;h;ÿ,vÖR ;yÖ Sv;h;ÿ smu{û ;yÖ Sv;h;ÿ
s·rÖr;yÖ Sv;h;ÿ 25
v;t;ÿy Sv;h;ÿ /Umû ;yÖ Sv;hÖ;.[;yÖ Sv;h;ÿ me`Ö ;yÖ Sv;h;ÿ
ivô¥otÿm;n;yÖ Sv;h;ÿ StÖnyÿtÖe Sv;h;ÿvSÖ fÀjtÃR Öe Sv;hÖ; vWRtà Öe
Sv;h;ÿvvÖ WRtà Öe Sv;hÖog[v\ WRtà Öe Sv;h;ÿ xIô`v\[ WRtà Öe Sv;hoÿÌ» tû e
Sv;hoÌ»hÿ It;yÖ Sv;h;ÿ p[„u ,Öte Sv;h;ÿ xIk;yÖte Sv;hÖ; p[„u v;ÿ>yÖ…
Sv;h;ÿ Ó;ûdnu Iÿ>yÖ… Sv;h;ÿ nIhÖ;r;yÖ Sv;h;ÿ 26
aÖ¶yeÖ Sv;hÖ; som;ÿyÖ Sv;heN{;ÿyÖ Sv;h;ÿ pOiqôVyw Sv;hÖ;Nt·rÿ=;yÖ
Sv;h;ÿ idÖve Sv;h;ÿ idÖG>yÆ Sv;h;x;ÿ>yÖ… Sv;hÖoVyRwù idÖxe
Sv;hÖ;v;RCywÿ idÖxe Sv;h;ÿ 27
n=ÿ]>e yÖ… Sv;h;ÿ n=Öi]ye>ÿ yÖ… Sv;h;ÿhor;Ö]>e yÖ… Sv;h;ÿ/mR ;ôs>e yÖ…
Sv;hÖ; m;se>ÿ yÖ… Sv;hÿåAût>u yÖ… Sv;h;ÿtvÖR >e yÖ… Sv;h;ÿ s\vTsÖr;yÖ
Sv;hÖ; ¥;v;ÿpiO qÖvI>y;ôãô Sv;h;ÿ cÖN{;yÖ Sv;hÖ; sU≤;RyÃ Ö Sv;h;ÿ
rÄiXm>yÖ… Sv;hÖ; vsu>ÿ yÖ… Sv;h;ÿ ®Ä{>e yÖ… Sv;h;ÿidÖTye>yÖ… Sv;h;ÿ
mÖ®ŒÖ… Sv;hÖ; ivêe>ÿ yo devÖ >e yÖ… Sv;hÖ; mUl>ÿe yÖ… Sv;hÖ;
x;%;ÿ>yÖ… Sv;hÖ; vnÖSpitÿ>yÖ… Sv;hÖ; pu„pe>ÿ yÖ… Sv;hÖ; fle>ÿ yÖ…
Sv;h*Wÿ/I>yÖ… Sv;h;ÿ 28
pûiO qôVyw Sv;hÖ;Nt·rÿ=;yÖ Sv;h;ÿ idÖve Sv;hÖ; sU≤;RyÃ Ö Sv;h;ÿ cÖN{;yÖ
Sv;hÖ; n=ÿ]>e yÖ… Sv;hÖ;ŒÆ Sv;h*Wÿ/I>yô… Sv;hÖ; vnÖSpitÿ>yÖ…
Sv;h;ÿ p·rPlôv>e yÖ… Sv;h;ÿ cr;cÖr>e yÖ… Sv;h;ÿ srIsOpû >e yÖ…
Sv;h;ÿ 29
194
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

asÿvÖe Sv;hÖ; vsÿvÖe Sv;h;ÿ ivô.vu Öe Sv;hÖ; ivvÿSvteÖ Sv;h;ÿ
g,Öi≈yeÖ Sv;h;ÿ gÖ,pÿtyeÖ Sv;h;ÿi.ô.vu Öe Sv;h;i/ÿptyeÖ Sv;h;ÿ
xUWû ;yÖ Sv;h;ÿ s˝sÖp;RyÖ Sv;h;ÿ cÖN{;yÖ Sv;hÖ; JyoitÿWÖe Sv;h;ÿ
milMlucû ;yÖ Sv;hÖ; idv;ÿ pÖtyÿtÖe Sv;h;ÿ 30
m/ÿvÖe Sv;hÖ; m;/ÿv;yÖ Sv;h;ÿ xu£û ;yÖ Sv;hÖ; xucyÿ eÖ Sv;hÖ; n.ÿsÖe
Sv;h;ÿ n.ÖSy;ùyÖ Sv;heWÖ ;yÖ Sv;hÖoj;RyÖ Sv;hÖ; shÿsÖe Sv;h;ÿ
shÖSy;ùyÖ Sv;hÖ; tpÿsÖe Sv;h;ÿ tpÖSy;ùyÖ Sv;h;ÿãhsSpÖtyeÖ Sv;h;ÿ
31
v;j;ÿyÖ Sv;h;ÿ p[svÖ ;yÖ Sv;h;ÿipôj;yÖ Sv;hÖ; £tÿvÖe Sv;hÖ; Sváæ
Sv;h;ÿ mû›U eR Sv;h;ÿ VyXnuiû vneÖ Sv;h;NTy;ÿyÖ Sv;h;NTy;ÿy .*vÖn;yÖ
Sv;hÖ; .uvnÿ SyÖ ptÿyÖe Sv;h;i/ÿptyeÖ Sv;h;ÿ pÖj[ ;pÿtyeÖ Sv;h;ÿ 32
a;yu≤ÿ DÖR ne ÿ kLpt;ôãô Sv;h;ÿ p[;,ô o ≤ÖDne ÿ kLpt;ôãô Sv;h;ÿp;ôno
≤ÖDne ÿ kLpt;ôãô Sv;h;ÿ Vy;ôno ≤ÖDne ÿ kLpt;ôãô Sv;hoÿd;ôno ≤ÖDne ÿ
kLpt;ôãô Sv;h;ÿ sm;ôno ≤ÖDne ÿ kLpt;ôãô Sv;hÖ; c=u≤ÿ DÖR ne ÿ
kLpt;ôãô Sv;hÖ; ≈o]ÿ≤‚ DÖ ne ÿ kLpt;ôãô Sv;hÖ; v;GyÖDne ÿ
kLpt;ôãô Sv;hÖ; mnoÿ ≤ÖDne ÿ kLpt;ôãô Sv;hÖ;Tm; ≤ÖDne ÿ
kLpt;ôãô Sv;h;ÿ b[˜Ö ; ≤Denÿ kLpt;ôãô Sv;hÖ; Jyoitÿ≤DÖR ne ÿ
kLpt;ôãô Sv;hÖ; Svù≤DÖR ne ÿ kLpt;ôãô Sv;h;ÿ pOœû ≤\ DÖ ne ÿ kLpt;ôãô
Sv;h;ÿ ≤ÖDo ≤ÖDne ÿ kLpt;ôãô Sv;h;ÿ 33
Ek¡SmwÖ Sv;hÖ; √;>y;ôãô Sv;h;ÿ xÖt;yÖ Sv;hwkx
¡ t;yÖ Sv;hÖ;
Vyu∑ù ‰wÖ Sv;h;ÿ Svôg;RyÖ Sv;h;ÿ 34
îit √;iv'xoå?y;y"
195
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 23] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aq ]yoiv'xoå?y;y"
ihÖr<Ä yÖg.Ö ÆR smÿvtRtÖ ;g[ÿe .Utû Syÿ j;ôtÆ pitôrk
e å¡ a;sIt( )
s d;ÿ/;r pOiqôvIN¥;mutû me ;˚Smwÿ devÖ ;yÿ hÖivW;ÿ iv/em 1
¨ÖpyÖ ;ômgOhÿ Itois p[jÖ ;pÿtye Tv;ô ju∑©ÿ » ;MyeWÖ teÖ ≤oinÖ… sU≤SÃR te
mihÖm; )
≤StehNÿ Ts\vTsÖre mÿihÖm; sÿMbÖ.vU Ö ≤Steÿ v;ôy;vÖNt·rÿ=e mihÖm;
sÿMbÖ.vU Ö ≤Steÿ idÖiv sU≤Reà mihÖm; sÿMbÖ.vU Ö tSmwÿ te mihÖªe
p[jÖ ;pÿtyeÖ Sv;h;ÿ dÖve >e yÿæ 2
≤Æ p[;,ÿ tÖ o inÿimWÖto mÿihÖTvwkåÖ î{;j;ô jgÿto bÖ.vU ÿ )
≤åÈxeåÿ aÖSy i√ÖpdÖítu„ÿ pdÖ… kSmwÿ devÖ ;yÿ hÖivW;ÿ iv/em 3
¨ÖpyÖ ;ômgOhÿ Itois p[jÖ ;pÿtye Tv;ô ju∑©ÿ » ;MyeWÖ teÖ ≤oinÿíNÖ {m;ÿSte
mihÖm; )
≤SteÖ r;]*ÿ s\vTsÖre mÿihÖm; sÿMbÖ.vU Ö ≤Steÿ pOiqôVy;mÖ¶* mÿihÖm;
sÿMbÖ.vU Ö ≤StÖe n=ÿ]We u cÖN{mÿis mihÖm; sÿMbÖ.vU Ö tSmwÿ te mihôªe
p[jÖ ;pÿtye devÖ >e yÖ…Ö Sv;h;ÿ 4
≤ûÔu iNtÿ bÖ›[ mÿ®WÄ çrÿNtÖMp·rÿ tÖSquWæÿ )
rocÿNte rocÖn; idÖiv 5
≤uÔû NTyÿSyÖ k;My;ô hrIÖ ivpÿ=s;ô rqeÿ )
xo,;ÿ /O„û ,U nOvû ;hÿs; 6
196
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

≤√;toÿåaÖpoåagÿnIgiNp[yÖ ;imN{ÿSy tÖNvùm( )
EÖtã StoÿtrÄnne ÿ pÖq; punrÖ êÖm;vÿtyR ;is n… 7
vsÿvSTv;ÔNtu g;yÖ],e Ö CzNdÿs; ®Ä{;STv;ÿÔNtuû ]w∑.ÿu ne Ö
CzNdÿs;idÖTy;STv;ÿÔNtuû j;gÿtne Ö CzNdÿs; )
.U.vRu …Ö Svál;RjI3Hz;cI3NyVyeÖ gVyÿåEÖtd•ÿmˇ dev;åEÖtd•ÿmiı
p[j;pte 8
kÆ iSÿvdek;ôk° cÿritô kå¨ÿ iSv∆;yteÖ punæÿ )
ikã iSÿviıômSyÿ .eWjÖ i˚Mv;ôvpÿnMmÖht( 9
sU≤åRà Ek;ôk° cÿrit cÖN{m;ÿ j;yteÖ punæÿ )
aÖi¶ihÖmR Syÿ .eWjÖ M.Uimÿr;ÖvpÿnMmÖht( 10
k; iSÿvd;sITpUvû iR cÿ·ˇô… ikã iSÿvd;sIäOhû √yÿæ )
k; iSÿvd;sIiTpiliPpÖl; k; iSÿvd;sIiTpxi©ûl; 11
¥*r;ÿsITpUvû iR cÿ·ˇÖrêÿåa;sIäOhû √yÿæ )
aivÿr;sIiTpiliPpÖl; r;i]ÿr;sIiTpxi©ûl; 12
v;ôyÇu ;ÿ pcÖtrw vÿ TÖ visÿtg[IvÖXz;gwNÿ yRgô o[ /ÿímÖsÆw xÿLmÖilvOı
R ‰;ÿ
)
EÖW Sy r;ÖQyo vOW;ÿ pÖi@±.íÖtiu .ÖrR de gÿ Nb[˜[Ö ; ’¡„,í novtuû nmoô¶yeÿ
13
s˝ixÿto rÄiXmn;ô rqÖ… s˝ixÿto rÄiXmn;ô hyÿæ )
197
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 23] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

s˝ixÿtoåaÖPSvùPsujû ; bÖ˜[ ; somÿpru ogv… 14
SvÖyv\ ;ÿij\StÖNvù˚LpySv Svôy≤\ jÿ Sv SvôyÔuWÿ Sv )
mÖihÖm; tÖNe yenÖ n sÖ•xeÿ 15
n v;å¨ÿåEÖtiNm[yÿ sÖe n ·rÿ„yis devÖ ;2\–åîdeiÖ W pÖiqi.ÿæ sugû ie .ÿæ
)
≤];sÿte su’
û toô ≤]Ö te ≤ÖySu t]ÿ Tv; devÖ Æ sÿivôt; dÿ/;tu 16
aÖi¶Æ pÖxru ;ÿsIôˇne ;ÿyjNtÖ såEÖtL\ loôkmÿjyÖ¥iSÿm•Öi¶Æ s teÿ
loôko .ÿiv„yitô tÔÿ„e yisô ipbÖtw ;åaÖpÆ )
v;ôyÆu pÖxru ;ÿsIôˇne ;ÿyjNtÖ såEÖtL\ loôkmÿjyÖ¥iSÿmNv;ôyÆu s tÿe
loôko .ÿiv„yitô tÔe„yisô ipbwtÖ ;åaÖpÆ )
sU≤æRà pÖxru ;ÿsIôˇne ;ÿyjNtÖ såEÖtL\ loôkmÿjyÖ¥iSmÖNTsU≤…ÖR s teÿ
loôko .ÿiv„yitô tÔe„ÿ yisô ipbwtÖ ;åaÖpÆ 17
p[;,ô ;yÖ Sv;h;ÿp;ôn;yÖ Sv;h;ÿ Vy;ôn;yÖ Sv;h;ÿ )
aMbeåÖ aiMbôkMÉ b;ÿilkÉÖ n m;ÿ nyitô kíÖn )
ssÿSTyêÖkÆ su.iÿ {k;˚;MpIlv;ôisnIÿm( 18
gÖ,;n;ÿNTv; gÖ,pÿit˝ hv;mhe ip[yô ;,;ÿNTv; ip[yÖ pÿit˝ hv;mhe
in/Iôn;NTv;ÿ ini/ôpitÿ˝ hv;mhe vso mm )
a;hmÿj;in g.R/Ö m; Tvmÿj;is g.R/Ö m( 19
t;å¨Ö.* cÖtru æÿ pÖdÆ sÖMp[s;ÿry;v SvôgRe loôkÉ p[o,uvÃR ;q;\vô WO ;ÿ
v;ôjI retÿ oô/; retoÿ d/;tu 20
198
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

¨TsÿKQy;ôåavÿ gudû N/eiÿ hÖ smÖiÔç;ÿry; vOWn( )
≤ S]Iô,;ÔIÿv.Ö ojÿn… 21
≤Ök;sÖk* xÿki⁄ Ntôk;hlÖigitô vçÿit )
a;hÿiNt gÖ.e psoô ingÿLglIitô /;rÿk; 22
≤Ökoùsk
Ö * xÿkN⁄ tÖkåa;ôhlÖigitô vçÿit )
ivvÿ=tåîv tÖe mu%mÖ ?vÿ≤oôR m; nÖSTvmÖi..;ÿWq;… 23
m;ôt; cÿ te ipôt; cÖ tegv‚ÿ[ =ûO Syÿ roht… )
p[itÿl;ômIitÿ te ipôt; gÖ.e muiû ∑mÿt˝syt( 24
m;ôt; cÿ te ipôt; cÖ tegeÿ[ vû=O Syÿ £°@t… )
ivvÿ=tåîv teÖ mu%Mô b[˜NÖ m; Tv\vdÿ o bÖ¸ 25
Ëô?v;Rmnÿe ;ômCu z^;pÿ y igÖr* .;ôr˝ hrÿi•v )
aq;ÿSywô m?yÿm/e t;ã xÖIte v;teÿ punû i•ÿv 26
Ëô?vRmnÿe mÖ Cu z^yÿ t;iÌÖr* .;ôr˝ hrÿi•v )
aq;ÿSyÖ m?yÿmje tu xÖIte v;teÿ punû i•ÿv 27
≤dÿSy;åa˝¸û.¥e ;ÿ… ’û/u SqUl
û mupû ;tÿst( )
mu„û k;ivdÿSy;åEjto goxÖfÉ xÿkl ⁄û ;ivÿv 28
≤∂ºvÖ ;soÿ lÖl;mÿgMûu p[ ivÿ∑IÖ imnÖm;ivÿW…u )
199
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 23] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

sÖKQn; deiÿ dXyteÖ n;rIÿ sÖTySy;ÿi=Ö.vu oÿ ≤q; 29
≤ıÿ·rÖ,o ≤vÖm·ˇÖ n pu∑û MpÖxu mNyÿte )
xU{û ; ≤d≤ÃjR ;r;Ö n poW;ÿy /n;yit 30
≤ıÿ·rÖ,o ≤vÖm·ˇÖ n pu∑û MbÖ¸ mNyÿte )
xU{û o ≤d≤;Ryà w j;ôro n poWÖmnumÿ Nyte 31
dÖi/ô£;V,oÿåak;·rWiÔÖ„,orêÿSy v;ôijnÿæ )
surû iÄ . noô mu%;ÿ krÄTp[ ,Öåa;yUã
ÿ iW t;·rWt( 32
g;ôy]Ö I i]ô∑Bu jgÿTynu∑û Pu pÖ¤‰; sÖh )
bOhû TÖ yuiè „,h;ÿ kÖkP⁄ sUcû Ii.ÿæ xMyNtu Tv; 33
i√pÿd;Ö ≤;ítu„ÿ pdÖ;iS]pÿd;Ö ≤;íÖ W$(pdÿ ;… )
ivCzÿNdÖ; ≤;íÖ sCzÿNd;… sUcû Ii.ÿæ xMyNtu Tv; 34
mÖh;n;ÿª‰o rÄve Tyoô ivê;ôåa;x;ÿ… pÖ.[ vU rÿ I… )
mw`IÿivR¥ô tu oô v;cÿæ sUcû Ii.ÿæ xMyNtu Tv; 35
n;≤ÃSR tôe pà‰oô lomÖ ivicÿNvNtu mnIôWy;ÿ )
dÖve ;n;ôMpà‰oô idxÿæ sUcû Ii.ÿæ xMyNtu Tv; 36
rÄjtÖ ; h·rÿ,Iô… sIs;ô ≤ujoÿ ≤uJyNtôe kmRià .… )
aêÿSy v;ôijnÿSTvôic ism;ÿ… xMyNtuû xMyÿNtI… 37
200
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

k⁄iû vdÖ© ≤vÿmNtoô ≤vÿiçÖ¥q;ô d;NTyÿnpu vûU i‚R vÖyyU ÿ )
îÖhhe Wwÿ ;˚é,iu hÖ .ojÿn;inô ≤e bÖihRWoô nmÿ娷ˇ_ô≤\ jÿiNt 38
kSTv;Cz‰ÿitô kSTv;ô ivx;ÿiStô kStÖe g;];ÿi, xMyit )
kå¨ÿ te ximôt; kÖivÆ 39
AûtvÿST;åAtuqû ; pvRÃ ximôt;roÖ ivx;ÿstu )
s\vÖ TÖ sÖrSyÖ tejsÿ ; xÖmIi.ÿæ xMyNtu Tv; 40
aÖ/mÖR ;ôs;Æ p¡ãiW teÖ m;s;ôåa;Cz‰ÿNtuû xMyÿNt… )
aÖhoÖ r;Ö];i,ÿ mÖ®toô ivilÿ∑˝ sUdyNtu te 41
dwVy;ÿåa?vô≤vR SÖ Tv;Cz‰ÿNtuû iv cÿ x;stu )
g;];ÿi, pvÖx
R SteÖ ism;ÿ… ’<vNtuû xMyÿNtI… 42
¥*Steÿ pOiqôVyáNt·rÿ=v\ ;ôyiu XzÖ{MpO,ÿ ;tu te )
sU≤SÃR teÖ n=ÿ]…w sÖh loôk˚é,¡ otu s;/uyû ; 43
xNteÖ pre>ÿ yoô g;]e>ÿ yÖ… xmÖSTvvÿr>e y… )
xmÖSq>yoÿ mÖ∆>yÖ… xMvÿStu tÖNváw tvÿ 44
kÆ iSÿvdek;ôk° cÿritô kå¨ÿ iSv∆;yteÖ punæÿ )
ikã iSÿviıÖmSyÿ .eWjÖ i˚Mv;ôvpÿnMmÖht( 45
sU≤åRà Ek;ôk° cÿrit cÖN{m;ÿ j;ytÖe punæÿ )
aÖi¶ihÖmR Syÿ .eWjÖ M.Uimÿr;ÖvpÿnMmÖht( 46
201
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 23] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

ikã iSvôTsU≤sRÃ mÖHJyoitô… ik˝ sÿm{ûu sÿm˝Ö Ö srÿæ )
ikã iSÿvTpOiqôVyw vWIRyà …Ö kSyô m;];ô n ivÿ¥te 47
b[˜ô sU≤sÃR mÖHJyoitô¥*RÆ sÿm{ûu sÿm˝Ö srÿæ )
îN{ÿæ pOiqÖVyw vWIRyà ;ôNgoStu m;];ô n ivÿ¥te 48
pOCû z;imÿ Tv; icôtyeÿ devs%Ö ≤idÖ Tvm]Ö mnÿs; jÖgNqÿ )
≤eWuû iv„,uiÿ S]ÖWu pÖd„e ve∑SÖ teWûu ivêÖM.uvnÿ mÖ ;ivÿvx
e ;3 49
aipô teWuÿ i]ÖWu pÖd„e vÿiSmÖ ≤eWûu ivêÖM.uvnÿ m;ivôvx
e ÿ )
sÖ¥Æ p≤eiRà m pOiqôvImutû ¥;meknôÉ ;©ÿnπ idôvoåaÖSy pOœû m( 50
kÉ„vÖNtÆ pu®Wÿ åÖ a;ivÿvx e Ö k;NyÖNtÆ pu®Wÿ åÖe aipRtà ;in )
EÖtd(b˜[ÿ •Ö pu vÿ Lh;mis Tv;ô ikã iSÿv•Ö… p[itÿvoc;ôSy]ÿ 51
pÖçSvôNtÆ pu®Wÿ åÖ a;ivÿvx
e Ö t;NyÖNtÆ pu®Wÿ åÖe aipRtà ;in )
EÖtÊv;]ÿ p[itmNv;ônoåaÿiSmô n m;ôyy;ÿ .vÖSyuˇrÿ oÖ mt( 52
k; iSÿvd;sITpUvû iR cÿ·ˇô… ikã iSÿvd;sIäOhû √yÿæ )
k; iSÿvd;sIiTpiliPpôl; k; iSÿvd;sIiTpxi©ûl; 53
¥*r;ÿsITpUvû iR cÿ·ˇÖrêÿåa;sIäOhû √yÿæ )
aivÿr;sIiTpiliPpôl; r;i]ÿr;sIiTpxi©ûl; 54
k;åÈÃmre ipxi©ûl; k;åÈÃï®ipxi©ûl; )
202
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

kåÈÃm;ôSkNdÿmWRitô kåÈÖMpNq;\iô vsÿpiR t 55
aÖj;reÿ ipxi©ûl; ê;ôivTk¡®⁄ ipxi©ûl; )
xÖxåa;ôSkNdÿmWRTÖ yihÖ… pNq;\iô vsÿpiR t 56
kTyÿSy ivôœ;Æ kTyô=r;ÿi,Ö kitÖ hom;ÿs… kitô/; simÿı… )
≤ÖDSyÿ Tv; ivôdq;ÿ pOCzÖm]Ö kitô hot;ÿråAtux
û o ≤ÿjiNt 57
W@ÿSy ivôœ;Æ xÖtmÖ=r;ÿ<yxÖIithoRm;ÿ… sÖim/oÿ h itôßÆ )
≤ÖDSyÿ te ivôdq;ô p[bvÿ[ Iim sÖ¢ hot;ÿråAtux
û o ≤ÿjiNt 58
koåaÖSy vedÿ Ö .uvnÿ SyÖ n;i.Ö˚o ¥;v;ÿpiO qôvIåaÖNt·rÿ=m( )
kÆ sU≤SRÃ y ved bOhtÖ o jÖin]Ö˚o vÿde cÖN{mÿs≤\ toôj;Æ 59
ved;ôhmÖSy .uvnÿ Syô n;i.Öv\ de Ö ¥;v;ÿpiO qÖvIåaÖNt·rÿ=m( )
vedÖ sU≤SRÃ y bOhtÖ o jÖin]Ömqoÿ ved cÖN{mÿs≤\ toôj;Æ 60
pOCû z;imÿ Tv;ô prÄmNtÿMpOiqÖVy;Æ pOCû z;imô ≤]Ö .uvnÿ SyÖ n;i.ÿæ )
pOCû z;imÿ Tv;ô vO„,oôåaêÿSyÖ retæÿ pOCû z;imÿ v;ôcÆ pÿrmÄ V\ yoÿm 61
îÖyv\ ie dô… proÖåaNtÿæ pOiqôVy;åaÖy≤\ DÖ o .uvnÿ SyÖ n;i.ÿæ )
aÖy˝ somoô vO„,oôåaêÿSyÖ retoÿ b[˜Ö ;y\v;ôcÆ pÿrmÄ V\ yoÿm 62
su.û ÆU SvÿyMÖ .UÆ p[qÿ mÖ oáNtmÃhR TÖ yù,vÖR e )
dÖ/e hÖ g.Rmà iûO Tvy\≤Ö toÿ j;ôtÆ p[jÖ ;pÿit… 63
203
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 23] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

hot;ÿ ≤=Tp[jÖ ;pÿitô˝Ö somÿSy mihôªÆ )
juWû t;ôiMpbÿtûu somÖ˝Ö hotÖ≤jR ÿ 64
p[j;ÿpteÖ n TvdetÖ ;NyÖNyo ivê;ÿ Âôp;i,ô p·rÖ t; bÿ.vU )
≤Tk;ÿm;Ste ju¸mû St•oÿåaStu vÖyã Sy;ÿmÖ ptÿyo ryIô,;m( 65
îit ]yoiv'xoå?y;y"

204
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

aq ctuiv|xoå?y;y"
aêÿStUprÖ o goÿmgûO Ste p[;jÿ ;pÖTy;Æ ’û„,g[Ivÿ åa;¶eyÖ o rÄr;$ÿe
purû St;ÿTs;rSvôtI me„Ö yá/St;ôıNvoÿr;iêÖn;vÖ/or;ÿm* b;ô◊oÆ
s*ÿm;p*ô„,Æ Xy;ômo n;>y;ÿã s*≤Ry;ôm* êetÖ íÿ ’û„,íÿ
p;ôêyR oÿSTv;ô∑*^ loÿmxÖ sÿKq* sÖKQyov;ÃyR VÖ yùæ êetÖ Æ puCzÖåîN{;ÿy
SvpÖSy;ùy vehÖ √w„ÿ ,Övo v;ÿmnÖ Æ 1
roihÿto /Umû r[ oÿiht… kÖkNú /urÿ oihtÖSte s*ôMy; bÖ.ru[ ®ÿ ,Ä bÿ.…ûu[
xukb¡ .[Sûu te v;ÿ®,Ä ;Æ ixÿitôrN/[oNô ytÿæixitrN/[… smÖNtixÿitrN/[SÖ te
s;ÿivô];Æ ixÿitb;ô¸rÄNytÿæixitb;Û… smÖNtixÿitb;¸ûSte
b;ÿhSR pÖTy;Æ pOWtÿ I =u{û pOWÿ tI SqUlû pOWÿ tIô t; mw]ÿ ;v®Ä<yùæ 2
xuı
û v;ÿl… sÖvx R ı
ÿu v;lo mi,Öv;lÖStåa;ÿiêÖn;Æ Xyetæÿ
Xyet;ô=où®,Ä Ste ®Ä{;yÿ pxupû tÿye kÖ,;R ≤;ôm;åaÿvilô¢; r*Ö{;
n.oÿÂp;… p;jÖNR y;Æ 3
pOiXÿniStrÄíInÿpiO XnÂô?vRpiÿO XnÖSte m;ÿ®tÄ ;Æ fÖLgUloRià htoô,IR pÿl=Ö I
t;Æ s;ÿrSvôTyùæ PlIhÖ;k,Ræà xu<#;ôk,oRı à ‰;lohÖk,RSÖ te Tv;ô∑;^ Æ
’û„,g[Ivÿ … ixitôk=oÿiÔsÖKqStåEÿNe {Ö;¶;Æ
’û„,;iÔÖrLp;ÿiÔmÖhR ;iÔôStå¨ÿWSÖ y;ùæ 4
ixÖLp; vwêÿ deVÖ yoá roihÿ<yÖS}yvÿyo v;ôcie vÿD;t;ôåaidÿTywô s¡p;
/;ô]e vÿTstÖ≤oRù devÖ ;n;ôMpàIÿ>y… 5
’û„,g[Ivÿ ;åa;¶eyÖ ;Æ ixÿitô.v[ oô vsUnÿ ;ôãô roihÿt; ®Ä{;,;ÿã
205
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 24] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

êÖte ;åaÿvroÖik,ÿåa;idÖTy;n;ô•.oÿÂp;… p;jRNÖ y;Æ 6
¨Ö•tÖ åAÿW.Ö o v;ÿmnÖ StåEeNÿ {;vw„,Öv;å¨ÿ•tÖ Æ ixÿitb;ôÛÆ
ixÿitpOœû StåEeNÿ {;b;hRSpÖTy;Æ xuk ¡ p; v;ijôn;Æ
kÖLm;W;ÿåa;i¶m;®Ät;Æ Xy;ôm;Æ p*ô„,;Æ 7
Et;ÿåEeN{Ö;¶; i√ÿÂpô ;åaÿ¶IWoômIy;ÿ v;mÖn;åaÿn@Ö v± ;hÿåa;¶;vw„,ôv;
vÖx; mw]ÿ ;v®Ä<yoáNytÿåENyo mw}Ö yùæ 8
’û„,g[Ivÿ ;åa;¶eyÖ ; bÖ.v[ æÿ s*ôMy;Æ êetÖ ;
v;ÿyVÖ y;áåaivÿD;t;ôåaidÿTywô s¡p; /;ô]e vÿTstÖ≤oRù
devÖ ;n;ôMpàIÿ>y… 9
’û„,; .*ôm; /Umû ;[ åa;ÿNt·rÖ=; bOhû Ntoÿ idÖVy;Æ xÖbl;ÿ vw¥tûu ;Æ
isô?m;St;ÿrk
Ä ;Æ 10
/Umû ;[ NvÿsNÖ t;y;lÿ.te êetÖ ;Ng[I„ô m;yÿ ’û„,;NvÖW;R>yoÿ®,Ä ;HzÖrdeÖ pOWtÿ o
hemNÖ t;yÿ ipôx©;ûiHzixÿr;y 11
}yvÿyo g;yÖ}yw pç;ÿvyiS]ô∑.u ÿe idTyÖv;hÖo jgÿTyw
i]vÖTs;åaÿn∑ûu .u ÿe tu≤vRÖ ;hÿå¨Öi„,heÿ 12
pÖœvÖ ;hoÿ ivôr;jÿå¨Ö=;,oÿ bOhTÖ y;åAÿW.Ö ;Æ kÖk.⁄ nÿe @Ö v± ;hÿæ pÖ¤‰w
/enÖ voitÿCzNdse 13
’û„,g[Ivÿ ;åa;¶eyÖ ; bÖ.v[ æÿ s*ôMy;å¨ÿp?vôSt;Æ s;ÿivô]; vÿTstÖ≤æRù
206
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

s;rSvôTyùæ Xy;ôm;Æ p*ô„,;Æ pOXnÿyo m;®Ät; bÿ¸ÂÖp; vwêÿ devÖ ;
vÖx; ¥;ÿv;pOiqÖvIy;ÿ… 14
¨Öˇ_;Æ sÿçrÖ ;åEt;ÿåEeN{Ö;¶;Æ ’û„,; v;ÿ®,Ö ;Æ pOXnÿyo m;®Ät;Æ
k;ôy;StUpÿ rÖ ;Æ 15
aÖ¶yenIÿkvte p[qmÖj;n;lÿ.te mÖ®Œÿæ s;NtpÖn>e yÿæ
sv;ôTy;NmÖ®Œoÿ gOhmeiÖ />yoô bi„k¡h;NmÖ®Œÿæ £°ôi@>yÿæ
s˝sO∑û ;NmÖ®ŒÖ… SvtÿvŒonus∑ûO ;n( 16
¨Öˇ_;Æ sÿçrÖ ;åEt;ÿåEeN{Ö;¶;Æ p[;Íÿ ©û ; m;ÿhNÖe {; bÿ¸Âôp; vwêÿ kmR,Ö ;Æ
17
/Umû ;[ bÖ.nu[ Iÿk;x;… iptø,û ;ã somÿvt;MbÖ.v[ oÿ /Umû n[ Iÿk;x;…
iptø,û ;MbÿihÖWR d;ÿ˚„ûé ,; bÖ.nu[ Iÿk;x;… iptø,û ;mÿi¶„v;ôˇ;n;ÿ˚„éû ,;Æ
pOWNÿ tS]wyMbÖk;Æ 18
¨Öˇ_;Æ sÿçrÖ ;åEt;ÿ… xun;sIôrIy;ÿ… êetÖ ; v;ÿyVÖ y;ùæ êÖte ;Æ s*ô≤;‹Æ
19
vÖsNÖ t;yÿ kÖipÔÿl;ôn;lÿ.te g[I„ô m;yÿ
klÖiv˚;ÿNvôW;R>yÿiStô·ˇrIÿHzÖrdeÖ viˇÃkR ; hemNÖ t;yÖ
kk¡r;ÖiHzixÿr;yÖ ivk¡kr;n( 20
sÖm{ûu ;yÿ ixxumû ;r;Ön;lÿ.te pÖjNR y;ÿy mÖ<@Ük;ÿnŒÖ o mTSy;ÿiNmÖ];yÿ
k⁄lIôpy;ôNv®ÿ,;y n;ô£;n( 21
207
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 24] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

som;ÿy hÖ˝sÖ ;n;lÿ.te v;ôyveÿ bÖl;k;ÿåîN{;ôi¶>y;ôõ£
™ ç⁄ ;ÿiNmÖ];yÿ
mÖÌNU v®ÿ,;y c£v;ôk;n( 22
aÖ¶yeÿ k⁄$û Âôn;lÿ.teÖ
vnÖSpitÿ>yÖå¨lUk ÿ ;nÖ¶IWom;ÿ>y;ôç;W;ÿniÖ ê>y;ÿMmÖyrU ;ÿiNmÖ];v®ÿ,;>
y;˚Öpot;ÿn( 23
som;ÿy lÖb;n;lÿ.teÖ Tv∑^eÿ k*lIôk;NgoÿW;ôdIdevRÖ ;n;ôMpàIÿ>y…
k⁄l
û Ik;ÿ devj;ôim>yoô¶yeÿ gOhû pÿtye p;®Ä„,;n( 24
aˆÿe p;Ör;vÿt;ôn;lÿ.teÖ r;}ywÿ sIc;ôprU hÿ or;Ö]yoÿ… sÖiN/>yoÿ
jÖtmU ;Rs>ÿe yo d;Ty*ôh;NTsÿv‚ TsÖr;yÿ mhÖtÆ supÿ ,Ö ;Rn( 25
.UMy;ÿåa;ô%nU ;lÿ.teNÖ t·rÿ=;y p;ôõ]™ ;iNdÖve kx;ÿiNdÖG>yo
nÿklû⁄ ;Nb.[k
ÿu ;nv;NtridÖx;>yÿæ 26
vsu>ÿ yÖåAXy;ôn;lÿ.te ®Ä{>e yoô ®Â¡n;idÖTye>yoô Ny˚Àiû Nvêe>ÿ yo
devÖ >e yÿæ pOWtÖ ;NTs;ô?ye>yÿæ k⁄l©ûu ;n( 27
Èx;ÿn;yÖ prÿSvtÖåa;lÿ.te imô];yÿ g*ôr;Nv®ÿ,;y mihÖW;NbOhSÖ ptÿye
gvÖy;\STv∑^åû ¨∑^;nÿ ( 28
p[jÖ ;pÿtyeÖ pu®Wÿ ;NhÖiStnÖåa;lÿ.te v;ôce PluWIôí\ =uWÿ e mÖxk;ôHz^o];ÿyÖ
.O©;ÿ… 29
208
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

p[jÖ ;pÿtye c v;ôyveÿ c gomOgû o v®ÿ,;y;rÄ<yo meWÖ o ≤Öm;yÖ ’„,oÿ
mnu„yr;Öj;yÿ mÖk$ú æÿ x;dUlûR ;yÿ roÖihdÿWO .Ö ;yÿ gvÖyI i=ÿpX[ yenÖ ;yÖ
vitRk à ;ô nIlÿ©oû… i£imÿæ smu{û ;yÿ ixxumû ;roÿ ihÖmvÿte hÖStI 30
mÖyÆu p[;jÿ ;pÖTyå¨Ölo hÖil+,oÿ vOWdÖ˝x Ö Ste /;ô]e idÖx;˚Ö˚o
/uÕ;ÿ¶yÖe I k¡liÖ v˚oÿ loiht;ôihÆ pu„ÿ krs;ôdSte Tv;ô∑;^ v;ôce £⁄çæÿ
31
som;ÿy k⁄l©ûu åa;ÿr<Ä yoájo nÿkl
û⁄ Æ xk;ô te p*ô„,;Æ £oô∑;
m;ôyo·rN{ÿSy g*rmOgû Æ ipô√o Nyïÿæ k‘Ö$Stenmÿu Tyw p[itô≈Tu k;ÿyw
c£v;ôkÆ 32
s*ôrI bÖl;k;ÿ xÖ;gRÆ sOjÿ yÖ Æ xÖy;<@ÿkSÖ te mÖ]w ;Æ srÿSvTywÖ x;·rÿæ
pu®WÖv;Kê;ôiv∫*ômI x;ÿdl RûU o vOk…Ö pOd;ÿkSû⁄ te mÖNyveÖ srÿSvteÖ
xukæ¡ pu®WÖv;k™ 33
sûpu ,Ö ÆR p;ÿjNÖR yåa;ôitv;Rhà sÖ o divRdà ;ô te v;ôyveÖ bOhSÖ ptÿye
v;ôcSptÿye pw©r;ÖjoùljÖ åa;ÿNt·rÖ=Æ Plôvo mÖÌmu TR SyÖSte nÿdIpÖtyeÿ
¥;v;pOiqôvIyÿæ kÀmû ÆR 34
pu®û WÖ mÖ gûO íÖN{mÿso goô/; k;lÿk; d;v;R`;ô$Ste
vnÖSptIÿn;˚ékvÖ ;k¡æ⁄ s;ivô]o hÖ˝sÖ o v;tÿSy n;ô£o mk¡r…
k⁄lIôpyÖStekp¡À ;rSy iÓôyw xLyÿk… 35
EÖ<yˆoÿ mÖ<@Ükoô mUiWÿk; itô·ˇ·rÖSte sÖp;R,;ÿL‚ lop;ôxåa;ÿiêÖnÆ
’„,oô r;}y;ôåA=oÿ jÖtÆU suiÿ WôlIk;ô tåîÿtrjÖn;n;ôÔhÿk; vw„,ÖvI
209
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 24] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

36
aÖNyôv;ôpoù/mR ;ôs;n;ômXO yoÿ mÖyrU æÿ sup,Ö SR te gÿN/ôv;R,;ÿmpÖ ;mu{û o
m;ôs;˚ÖXypoÿ roÖihTk⁄<¡ @O,û ;cIÿ goôl·ˇÿk;ô tùPe sÖrs;ÿMmOTû yveiÿ sôtÆ
37
vÖW;RÙô A≥tà nûU ;m;ô%Æu kxoÿ m;Nq;ôlSte ipÿt,ûø ;Mbl;ÿy;jgÖro
vsUnÿ ;˚ÖipÔÿl… kÖpotÖå¨lUk ÿ … xÖxSte inA≥Tà ywÖ v®ÿ,;y;rÄ<yo
meWÖ Æ 38
iêô]åa;ÿidÖTy;n;ôm∑u o^û `O,Iÿv;Nv;/[InR sÖ Ste mÖTy;åarÿ<y;y sOmrÖ o
®Â¡ r*Ö{Æ Kviyÿæ k⁄$û ®ÿd;RTy*ôhSte v;ôijn;ô˚;m;ÿy ipôkÆ 39
%ô@g± o vwêÿ devÖ Æ ê; ’û„,Æ kÖ,oR gÿd.ÖR StÖr=uSû te r=ÿs;ôimN{;ÿy
sUkrÖ Æ isô˝hÖ o m;ÿ®tÄ ;Æ ’¡kl;ôsÆ ipPpÿk; xÖki⁄ nôSte xÿrVÄ y;ùywÖ
ivêeWÿ ;NdevÖ ;n;ÿMpOWtÖ Æ 40
îit ctuiv|xoå?y;y"

210
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

aq pçiv'xoå?y;y"
x;dÿNdÖi∫rvÿk;NdNtmUl û mw dRO MÖ bSvwSRÃ tegÖ ;Ndã∑^;>ÿ y;ôãô
srÿSvTy;åag[ijô◊iÔÖ◊;y;ÿå¨Ts;ôdmÿv£ÖNdenÖ t;luû v;jÖ˝Ö
hnu>ÿ y;mÖpåa;ôSyenù Ö vOW,ÿ m;ô<@;>y;ÿm;idÖTy;\Xm≈uiÿ .ô…
pNq;ÿnM.[>ûU y;N¥;v;ÿpiO qôvI vtoR>Ã y;\ivô¥tu ˚ÿ nÖ Inÿk;>y;ã xuKû l;yÖ
Sv;h;ÿ ’û„,;yÖ Sv;hÖ; p;≤;Rià ,Ö p+m;ÿ<yv;ô≤;Råù îÖ=voÿv;ô≤;Riù ,ô
p+m;ÿi,ô p;≤;Råà îÖ=vÿæ 1
v;tÿMp[;,ô ne ;ÿp;ônne Ö n;isÿkåÉ ¨py;ômm/ÿr,eÄ *œºnÿ Ö sduˇrÿ ,e
p[k;ôxne ;NtÿrmnUk;ôxne Ö b;Ái•ve„Ö pMmU›û ;R
Stÿniyôàiu •ÿb;ô/R ne ;ôxinÿMmÖiSt„k¡,É ivô¥tu ˚ÿ nÖ Inÿk;>y;ô˚,;R>Ã y;ôãô
≈o]Öãô ≈o];ÿ>y;ô˚,*ÃR tednÖ Imÿ/rkÖ<#πn;ôpÆ xÿ„u kkÖ<#πnÿ
icôˇMmNy;ÿi.ôridÿit˝ xIô„,;R inA≥ià tôi•jRjà LR yen xÖI„,;R
sÿõ£™ oôxÆw p[;,ô ;n[„eÖ m;,ÿã Stupû ne ÿ 2
mÖxk;ôNkÉx·wÖ rN{Öãô Svpÿs;ô vhenÿ Ö bOhSÖ pitÿ˝ xk⁄ins;ôdne ÿ
kÀmû ;RHzÖfrì ;Ö£mÿ,ã SqUrû ;>y;ÿm=ûO l;ÿi.…
kÖipÔÿl;ÔÖvÔÏ;ÿ>y;ôm?v;ÿnMb;ô¸>y;ôÔ;MbIÿlnÖe ;rÿ<ymÖi¶mÿitô®G>
y;ÿMpUWû ,ÿNdÖo>y;RmiÖ ên;ôv˝s;ÿ>y;ã ®Ä{˝ ror;ÿ>y;m( 3
aÖ¶Æe pÿ=iÖ tv;Ryô oinRp=ÿ itô·rN{ÿSy tOtû Iy;ô somÿSy ctuQû yRidÿTyw
pçÖmIN{Ö;<yw WÖœI mÖ®t;ÿã s¢ÖmI bOhSÖ pterÿ ∑ÖMyù≤MRÖ ,o nÿvmÖ I
/;ôtdu x
ÃR mÖ IN{ÿSywk;dÖxI v®ÿ,Sy √;dÖxI ≤ÖmSy ]yodÖxI 4
îÖN{Ö;¶‰oÆ pÿ=iÖ tÆ srÿSvTywÖ inpÿ=itimÖ]R Syÿ tOtû Iy;ôp;çÿtqûu IR
211
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 25] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

inA≥Tà yw pçÖMyá¶IWomÿyo… WÖœI sÖp;R,;ÿã s¢ÖmI iv„,oÿr∑ÖmI pU„û ,o
nÿvmÖ I Tv∑udÿ x
R mÖ IN{ÿSywk;dÖxI v®ÿ,Sy √;dÖxI ≤ÖMyw ]ÿyodÖxI
¥;v;ÿpiO qôVyodRi=ÿ,Mp;ôêi‚R vêeW;NdevÖ ;n;ômˇu rÿ m( 5
mÖ®t;ÿã SkÖN/; ivêeWÿ ;NdevÖ ;n;ÿMp[qmÖ ; k°k¡s;
®Ä{;,;ÿiN√ÖtIy;ÿidÖTy;n;ÿNtOtû Iy;ÿ v;ôyoÆ puCzÿm¶Ö IWomÿyoô.;Rsdÿ *Ö
£⁄ç*ô
≈oi,ÿ>y;ôimN{Ö;bOhSÖ ptIÿåËô®>y;ÿiMmÖ];v®ÿ,;vÖLg;>y;ÿm;ô£mÿ,ã
SqUrû ;>y;ôMblÖïœ;ÿ>y;m( 6
pUWû ,ÿv‚ inôœnu ;ÿN/;ôhINTSqUl
ÿ gudû y;ÿ sÖp;RNgud;ÿi.ivôÓR tu åÿ a;ôN]wrpÄ o
vÖiStn;ô vOW,ÿ m;ô<@;>y;ôv\ ;ijÿn˝Ö Ö xepnÿe p[jÖ ;ã retsÿ ;ô
c;W;ÿiNpÖˇne ÿ p[drÖ ;Np;ôynu ;ÿ kÀXû m;Hzÿkipô<@¯Æ 7
îN{ÿSy £Ö°@oidÿTyw p;jÖSyùiNdÖx;ÔÖ]voidÿTyw
.Ös∆IômtU ;ÿN˙dy*pÖxne ;ôNt·rÿ=MpurIÖtt;ô n.ÿå¨dÖ≤,ùRe c£v;ôk*
mtÿò;>y;ôiNdvÿv‚ ‘ ûO ;>y;ÿi©ûrINPl;ôixi.ô®pÿl;NPlIôˆ;
vÖLmIk;ÿNKlôomi.ÿGl*Riô .guLR m;ÿiNhÖr;i.ô… ßvÿNtIÓRdÖ ;Nk⁄iû =>y;ÿã
smu{û mudû re,ÿ vwê;nÖrM.Smÿn; 8
iv/Oiÿ tô•;>y;ÿ `Otû ˝ rsenÿ ;ôpo ≤U„û ,; mrIÿcIivRpô iu[ @ÿ.± nIRh;ÖrmU„û m,;ÿ
xÖIn\vsÿy;ô p[„u v;ôåa≈uiÿ .ÓÖ;dR nu IÿdWûRU Ik;ÿi.rÄò; r=;ÿãis
icô];<y©¯nû =R ]ÿ ;i, ÂÖp,e ÿ pOiqôvINTvôc; jÿMu bÖk;yÖ Sv;h;ÿ 9
ihÖr<yÖg.Ö ÆR smÿvtÖtR ;g[eÿ .Utû Syÿ j;ôtÆ pitôrk
e å¡ a;sIt( )
s d;ÿ/;r pOiqôvIN¥;mutû me ;˚Smwÿ devÖ ;yÿ hÖivW;ÿ iv/em 10
212
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

≤Æ p[;,ÿ tÖ o inÿimWÖto mÿihÖTvwkåÖ î{;j;ô jgÿto bÖ.vU ÿ )
≤åÈxÿåe aÖSy i√ôpdÖítu„ÿ pdÖ… kSmwÿ devÖ ;yÿ hÖivW;ÿ iv/em 11
≤SyÖme e ihÖmvÿNto mihÖTv; ≤Syÿ smu{û ˝ rÄsy;ÿ sÖh;ÛÆ )
≤Syemô ;Æ p[iÖ dxÖo ≤Syÿ b;ôÙ kSmwÿ devÖ ;yÿ hÖivW;ÿ iv/em 12
≤åa;ÿTmÖd; bÿldÖ ; ≤SyÖ ivêÿå¨Öp;sÿte p[iÖ xWÖ≤\ Syÿ dÖve ;Æ )
≤Syÿ z;ôy;mOt≤\Ö Syÿ mOTû yuÆ kSmwÿ devÖ ;yÿ hÖivW;ÿ iv/em 13
a; noÿ .Ö{;Æ £tÿvo ≤Ntu ivôêtodÿB/;soôåapÿrIt;så¨Öi∫dÿæ )
devÖ ; noô ≤q;ô sdÖim√é/û åe asÖ•p[;yÿ vu o ri=Öt;roÿ idÖvie dÿve 14
dÖve ;n;ÿM.Ö{; sumÿ iÖ tA≥jà yU tÖ ;Ndev;n;ÿã r;ÖitrÖi. noô invÿttR ;m( )
devÖ ;n;ÿã sÖ:ymupsÿ ie dm; vÖyNdevÖ ; nÖåa;yu…û p[itÿrNtu jIôvseÿ
15
t;NpUvyÃR ; inôivd;ÿ Ùmhe vÖyM.gÿiMmÖ]midÿitÖNd=ÿmiÖ ß/ÿm( )
aÖ≤mRÖ ,\vÖ ®ÿ,˝Ö Ö somÿmiÖ ên;ô srÿSvtI n… sû.u g;ô myÿSkrt( 16
t•oô v;toÿ myoô.u v;ÿtu .eWjÖ NtNm;ôt; pOiÿ qôvI tiTpôt; ¥*Æ )
td(g;[ v;ÿ,… somÖstu oÿ myoô.vu SÖ tdÿiên; Í,utiN/„<y; ≤uvû m( 17
tmIx;ÿnÔÖ gÿtStÖSquWSÖ pitÿiN/yiÔÖNvmvÿse Ùmhe vÖym( )
pUWû ; noô ≤q;ô vedsÿ ;ômsÿ√/ûé e rÿi=Öt; p;ôyru dÿB/… SvôStyeÿ 18
213
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 25] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

SvôiSt nÖåîN{oÿ vOıû ≈ÿv;… SvôiSt nÿæ pUWû ; ivôêvedÿ ;… )
SvôiSt nÖSt;+yoRåô a·rÿ∑neim… SvôiSt noô bOhSÖ pitÿd/R ;tu 19
pOWdÿ ê; mÖ®tÖ… pOiXÿnm;tr… xu.≤Ö\ ;v;ÿno ivôdqeWÿ ûu jGmÿy… )
aÖi¶ÖijÖ◊; mnÿv…Ö sUrcÿ =soô ivêeÿ no dÖve ;åavÖs;gÿmi•Öh 20
.Ö{˚,RiÃe .… Í,uy;m dev; .Ö{MpÿXyem;ô=i.ÿ≤jR ];… )
iSqôrrw ©¯Sÿ tu∑vûu ;ãsÿStÖniU .ôVyRx
ù me ih devÖ ihÿt≤Ö\ d;yuæÿ 21
xÖtim•u xÖrdÖoåaiNtÿ dev;ô ≤];ÿ níÖ£; jÖrsÿNtÖnnU ;ÿm( )
pu]û ;soô ≤]ÿ ipôtroÖ .vÿiNtô m; noÿ mÖ?y; rIÿ·rWÖt;yugû NR toÿ… 22
aidÿitô¥*RridÿitrÄNt·rÿ=mÖ idÿitm;Rtô ; s ipôt; s pu]û Æ )
ivêeÿ devÖ ;åaidÿitô… pçÖ jn;ôåaidÿitj;ôtR midÿitôjiR nÿTvm( 23
m; noÿ imô]o v®ÿ,oåa≤ÖmR ;yu·rN{ÿåA.u=û ; mÖ®tÖ… p·rÿ:yn( )
≤√;ôijnoÿ devÖ j;ÿtSyô s¢ÿ…e p[v+Ö y;moÿ ivôdqeÿ vIô≤;Riù , 24
≤i•ôi,Rj;ô reK,ÿs;ô p[;vÿtO Sy r;Öit©».ÿ Iôt;Mmÿ%
u tÖ o nyÿiNt )
sup;[ õÿ jÖ o meMyÿi√Öê¡påîN{;pU„û ,oÆ ip[yô mPyeiÿ tô p;qÿæ 25
EÖW Cz;gÿæ purû oåaêenÿ v;ôijn;ÿ pU„û ,o .;ôgo nIÿyte ivôêdeVÿ y… )
aÖi.ôip[y≤\Ö Tpÿru oÖ@;xÖmvRtà ;ô Tv∑edneÿ ˝ s*≈vÖs;yÿ ijNvit 26
≤ıÿivô„yùmtO xûu o dÿve yÖ ;nÖiN]m;RnWÿu ;ô… p≤Rê•Ö yÿiNt )
a];ÿ pU„û ,Æ p[qÿ mÖ o .;ôgåEÿit ≤ÖDNdevÖ >e yÿæ p[itvedÖ yÿ•jÖ Æ 27
214
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

hot;ÿ?vÖ≤rRu ;vÿy;åai¶imôN/o g[;vÿ g[;.ô å¨Öt xãSt;ô suivÿp…[ )
tenÿ ≤ÖDne Ö Svùr˚étne Ö iSvù∑ne vÖ=,;ôåa;pO,ÿ ?vm( 28
≤ûpU vÖ SÖ[ k;å¨Öt ≤e ≤ÿpU v;ôh;íÖW;l\≤Ö åe aÿêyUpû ;yÖ t=ÿit )
≤e c;vÃtR eÖ pcÿn˝ sÖM.rÿNTyutû o teW;ÿmiÖ .gUiÿ tRnåR îNvtu 29
¨pÖp;[ g;ÿTsumû Nmÿ/e ;iyô mNmÿ devÖ ;n;ôm;xÖ;å¨pÿ vIôtpOœÿ … )
aNvenÿ i\Ö vp[;åô AWÿyo mdiNt devÖ ;n;ÿMpu∑û e cÿ’m; subû N/umÿ ( 30
≤√;ôijnoô d;mÿ sÖNd;nÖmvRtà oô ≤; xIÿW<ÖR y;ù rxÖn; r∆ÿru Sy )
y√;ÿ `;SyÖ p[.tÿO m;ôSyeá tO,˝Ö Ö sv;Rô t; tÖåe aipÿ devÖ „e vÿStu 31
≤dêÿSy £ÖivWoô mi=Ök;xÖ ≤√;ô Svr*Ö Svi/ÿt* ·rÖ¢miSÿt )
≤ıStÿyo… ximôt≤u •R %
Ö We uû sv;Rô t; teåÖ aipÿ devÖ „e vÿStu 32
≤dUv?ÿ ymudû rÿSy;pÖv;itô ≤åa;ômSyÿ £ÖivWoÿ gÖN/oåaiSÿt )
su’
û tû ; tCzÿimôt;rÿæ ’<vNtUtû me/˝ÿ ÍtÖp;k¡MpcNtu 33
≤ˇeÖ g;];ÿdiÖ ¶n;ÿ pÖCym;ÿn;dÖi. xUliÖ •hÿtSy;vÖ/;vÿit )
m; t∫ÀMy;ôm;i≈ÿWNÖ m; tO,Wÿe u devÖ >e yÖStdux
û Œoÿ r;ÖtmÿStu 34
≤e v;ôijnÿMp·rÖpXyÿiNt pÖKv\≤åÈÃm;ôÛÆ surÿ iÄ .inRhrRÖ ie tÿ )
≤e c;vRtà o m;ãsi.Ö=;mupû ;sÿtå¨Öto teW;ÿmiÖ .gUiÿ tRnåR îNvtu 35
≤•I=ÿ,Mm;ôS\ pcÿNy;å¨Ö%;y;ô ≤; p;];ÿi, ≤û„U ,åa;ôsce nÿ ;in )
215
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 25] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

Ëô„mÖ<y;ùipô/;n;ÿ cÂô,;mÖ˚;Æ sUnû ;Æ p·rÿ.WU NÖ Tyêÿm( 36
m; Tv;ôi¶?vRnà yIıÜmû gÿiN/ÖmoR%; .[;jÿNTyôi.ivÿˇ_ô ji`ÿæ[ )
îÖ∑v\ IôtmÖi.gUtÿ vÖ‚R Wÿ$’
( tÖNtNdevÖ ;sÖ… p[itÿg>O ,ÖNTyêÿm( 37
inô£mÿ,i•ÖWdÿni\ vôvtRnà ≤Ö\ ∞Ö p@±vIÿxmÖ vRtà … )
≤∞ÿ pÖp* ≤∞ÿ `;ôisÔÖ`;sÖ sv;Rô t; teåÖ aipÿ devÖ „e vÿStu 38
≤dê;ÿyÖ v;sÿå¨pStO,û NTyÿ/Iv;ôs≤\ ; ihrÿ<y;NySmw )
sÖNd;nÖmvRNÃ tÖMp@±vIÿxiMp[yÖ ; devÖ „e v;y;ÿmyiNt 39
≤ˇeÿ s;ôde mhÿs;ô xU’t¡ Syô p;„<y;Rà v;ô kxÿy; v; tûtu odÿ )
ßucû ve Ö t; hÖivWoÿåa?vÖrWe ûu sv;Rô t; teÖ b[˜,ÿ ; sUdy;im 40
ctuiÿ S]˝x√;ôijnoÿ devÖ bÿN/oôvõR £
™ °rêÿSyô Svi/ÿitô… smeiÿ t )
aiCÿz{Ö; g;];ÿ vÖynu ;ÿ ’,otÖ p®ÿ„p®rnu`û „u y;ô ivxÿSt 41
EkÖSTv∑urêÿSy; ivxÖSt; √; ≤ÖNt;r;ÿ .vtÖStqÿåAûtÆu )
≤; teÖ g;];ÿ,;mOtqûu ; ’û,oimô t;t;ô ip<@;ÿn;ôMp[jhÿu oMyÖ¶* 42
m; Tv;ÿ tpiTp[yÖ åa;ôTm;ipÖyNtÖMm; Svi/ÿitStÖNváåa;itÿiœpˇe )
m; teÿ gO›û ru iÿ vxÖSt;itôh;yÿ izÖ{; g;];ÿ<yÖisn;ô imqUÿ k… 43
n v;å¨ÿåEÖtiNmÿy[ seÖ n ·rÿ„yis devÖ ;2\–åîdeiÿ W pÖiqi.ÿæ sugû ie .ÿæ
)
hrIÿ tÖe ≤uÔ;Ö pOWtÿ Iåa.Ut;ômpu ;ÿSq;√;ôjI /u·û r r;sÿ.Sy 44
216
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

sugû Vyÿ•o v;ôjI Svê‰ÿMpu˝û sÖ Æ pu]û ;2\–å¨Öt ivÿê;ôpWu ˝ÿ rÄiym( )
aÖn;ôg;ôSTv•oôåaidÿit… ’,otu =Ö]•oôåaêoÿ vnt;ã hÖiv„m;ÿn(
45
îÖm; nu kÖM.uvnÿ ; sIW/;ômNe {ÿíÖ ivêeÿ c devÖ ;Æ )
a;ôidÖTyw·rN{Ö… sgÿ,o mÖ®i∫ÿrSÄ m>yÿM.eWjÖ ; k¡rt( )
≤ÖDçÿ nStÖNvùç p[jÖ ;ç;ÿidÖTyw·rN{ÿæ sÖh sIÿW/;it 46
a¶eÖ Tv•oôåaNtÿmå¨Öt ];ôt; ixôvo .ÿv; vÂôQyùæ )
vsurÿ iÄ ¶vRs≈ÿu v;ôåaCz;ÿ ni= ¥umû ˇÿm˝ rÄiyNd;ÿ… )
tNTv;ÿ xoicœ dIidv… suªû ;yÿ nUnû mIÿmheÖ si%ÿ>y… 47
îit pçiv'xoå?y;y"

217
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 26] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aq Wi@±vx
' oå?y;y"
aÖi¶íÿ pOiqôvI cÖ s•ÿtÖe te meÖ s•ÿmt;mÖdo v;ôyíu ;ôNt·rÿ=çÖ s•ÿtÖe
te meÖ s•ÿmt;mÖdåa;ÿidÖTyíÖ ¥*íÖ s•ÿtÖe te meÖ s•ÿmt;mÖdåa;pÿíÖ
v®ÿ,íÖ s•ÿtÖe te meÖ s•ÿmt;mÖdÆ )
sÖ¢ sÖ˝sÖ doÿåa∑ÖmI .Utÿ sÖ ;/ÿnI )
sk;ÿm;ô2–\ åa?vÿnSk⁄® sÖHD;nÿmStu memÖ nu ;ÿ 1
≤qemÖ ;\v;cÿ˚Ly;ô,Im;ôvd;ÿinÖ jne>ÿ y… )
b[˜Ö rÖ ;ÖjNÖ y;ù>y;ã xU{û ;yÖ c;≤;Ryà cÖ Sv;yÖ c;rÿ,;y c )
ip[yô o devÖ ;n;ôNdi=ÿ,;yw d;ôt·u rÖh .Uyÿ ;smÖyMmeÖ k;mÖ… smO?ÿ yt;ômpu ÿ
m;ôdo nÿmtu 2
bOhSÿ ptÖåe aitô ydÖ≤oRåah;R∂à ‰umi√ô.;itô £tumÿ ∆Ö neWÿ u )
≤∂IôdyÖCzvÿsåAtp[j;tÖ tdÖSm;suû {ivÿ,N/eih icô]m( )
¨ÖpyÖ ;ômgOhÿ Itoisô bOhSÖ ptÿye TvôWw tÖe ≤oinôbhRO SÖ ptÿye Tv; 3
îN{Ö gomÿi•Öh;y;ÿihÖ ipb;ô somÿ˝ xt£to )
ivô¥i∫Ög;[ vR iÿ .… sutû m( )
¨ÖpyÖ ;ômgOhÿ ItoôsIN{;ÿy Tv;ô gomÿtåEÖW teÖ ≤oinô·rN{;ÿy Tv;ô gomÿte
4
îN{;y;ÿih vO]hÖiNpb;ô somÿ˝ xt£to )
gomÿi∫Ög;[ vR iÿ .… sutû m( )
¨ÖpyÖ ;ômgOhÿ ItoôsIN{;ÿy Tv;ô gomÿtåEÖW teÖ ≤oinô·rN{;ÿy Tv;ô gomÿte
5
218
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

Aût;v;ÿnv\ êw ;nÖrmOtû Syô JyoitÿWSÖ pitÿm( )
ajÿßÏûmmR Iÿmhe )
¨ÖpyÖ ;ômgOhÿ Itois vwê;nÖr;yÿ TvwWÖ tÖe ≤oinÿvêRw ;nÖr;yÿ Tv; 6
vwêÖ ;ônrÖ Syÿ sumtÖ * Sy;ÿmÖ r;j;ô ih kÖM.uvnÿ ;n;mi.ô≈IÆ )
îÖto j;ôto ivêÿimôdi\ vcÿ∑e vwê;nÖro ≤ÿtteÖ sU≤,RÃe )
¨ÖpyÖ ;ômgOhÿ Itois vwê;nÖr;yÿ TvwWô teÖ ≤oinÿvêRw ;nÖr;yÿ Tv; 7
vwêÖ ;ônrÖ o nÿåËôtyÖåa;p[y;ÿtu pr;Övtÿæ )
aÖi¶®ÄKqenÖ v;hÿs; )
¨ÖpyÖ ;ômgOhÿ Itois vwê;nÖr;yÿ TvwWô teÖ ≤oinÿvêRw ;nÖr;yÿ Tv; 8
aÖi¶A≥iWÖ… pvÿm;nÖ… p;çÿjNy… purû oihÿt… )
tmIÿmhe mh;gÖym( )
¨ÖpyÖ ;ômgOhÿ ItoSyô¶yeÿ Tv;ô vcRsà åEÖW teÖ ≤oinÿr¶Ä yeÿ Tv;ô vcRsà e 9
mÖh;2\–åîN{Öo vjÿh[ St… Wo@ÖxI xmRÃ ≤Cztu )
hNtuÿ p;ôPm;n\≤Ö oáSm;N√πi∑ÿ )
¨ÖpyÖ ;ômgÿhO Itois mheNÖ {;yÿ TvwWô teÖ ≤oinÿmhR NÖe {;yÿ Tv; 10
t\voÿ dÖSmmOtÿ IôWh\vÖ soÿmNR dÖ;nmN/ÿs… )
aÖi. vÖTs• SvsÿrWe u /enÖ vÖåîN{ÿ©Iûi.RnvÃR ;mhe 11
≤√;ihÿœNÖ tdÖ¶yeÿ bOhû dÿcR iv.;vso )
mihÿWIvÖ Tv{ÖiySTv√;j;ôå¨dIÿrte 12
219
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 26] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

EÁUû Wubv[ ;ÿi,ô te¶åÿ îÖTqetrÿ ;Ö igrÿæ )
EÖi.vR/Ã ;RsåÖ îNdÿiu .… 13
AûtvÿSte ≤ÖDi\ vtÿNvNtuû m;s;ÿ rÄ=Ntuÿ teÖ hivÿæ )
s\vÖ TÖ sÖrSteÿ ≤ÖDNdÿ/;tu n… p[jÖ ;çÖ p·rÿp;tu n… 14
¨Öp◊Ö rÖ e igÿrIÖ,;ã sÿ©mû e cÿ nÖdIn;ÿm( )
i/ôy; ivp[oåÿ aj;yt 15
¨Ö∞; teÿ j;ôtmN/ÿso idÖiv s∫ÀMy;dÿde )
¨Ög˝[ xmRÖ mihÖ ≈vÿæ 16
s nÖåîN{;ÿyÖ ≤JyÿvÖe v®ÿ,;y mÖ®Œÿæ )
vÖ·rÖvoôivTp·rÿßv 17
EÖn; ivê;ÿNyÖ≤åR a; ¥uªû ;inô m;nuWÿ ;,;m( )
isW;ÿsNto vn;mhe 18
anuÿ vIôrrw nuÿ pu„y;SmÖ goi.ôrNvêwrÖ nuû sve,RÃ pû∑u Æw )
anuû i√pÖd;nuû ctu„ÿ pd; vÖyNdevÖ ; noÿ ≤ÖDmÿtO qûu ; nÿyNtu 19
a¶eÖ pàIÿ·rÖh;vÿh devÖ ;n;ÿmx
u tÖ I®pÿ )
Tv∑;ÿr˝Ä Ö somÿpItye 20
aÖi. yÖD©»,ÿ Iih noô ¶;voô ne∑…Ö ipbÿåAûtnu ;ÿ )
220
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

Tv˝ ih rÿà/Ö ;åaisÿ 21
{Öivô,oôd;Æ ipÿpIWit juhû otÖ p[ cÿ itœt )
ne∑Ö ;^ dûtO iu .ÿ·r„yt 22
tv;ôy˝ somÖSTvmeÁvÖ ;Rõx ™ êÿ ˇÖm˝ sumû n;ÿåaÖSy p;ÿih )
aÖiSmNyÖDe bÖihR„y; inôW¥;ÿ di/ô„vemÔÖ#rÄåîNdÿiu mN{ 23
aÖmve ÿ n… suhv;ôåa; ih gNtÿnÖ in bÖihRiWÿ sdtn;ô ri,ÿ∑n )
aq;ÿ mNdSv jujWu ;ô,oåaN/ÿsSÖ Tv∑ÿdvRÖe ie .ôjiR nÿi.… sumû Ìÿ,… 24
Sv;idÿœy;ô midÿœy;ô pvÿSv somÖ /;rÿy; )
îN{;ÿyÖ p;tÿve sutû Æ 25
rÄ=oôh; ivôêcÿWiR ,rÄi. yoinômyoÿhte )
{o,eÿ sÖ/Sqôm;sÿdt( 26
îit Wi@±vx' oå?y;y"

221
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 27] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aq s¢iv'xoå?y;y"
sm;ÿSTv;¶åAûtvoÿ v/RyNtu s\vTsÖr;åAWÿyoô ≤;inÿ sÖTy; )
siNdÖVyenÿ dIidih rocÖnne Ö ivê;ôåa;.;ÿih p[iÖ dxÖítÿß… 1
sçe?Ö ySv;ÿ¶Öe p[ cÿ bo/ywnmÖ ∞u ÿ itœ mhÖte s*.ÿg;y )
m; cÿ ·rWdupsÖˇ; teåÿ a¶e b[˜Ö ;,ÿSte ≤Öxsÿæ sNtuû m;Nye 2
Tv;mÿ¶e vO,te b[;˜Ö,;åîÖme ixôvoåaÿ¶e sÖv\ rÿ,e .v; n… )
sÖpàÖ hÖ ; noÿåai.m;itôij∞Ö Sve gyeÿ j;gOÁû p[yÿ Cu zn( 3
îÖhvw ;¶eåÖ ai/ÿ/;ry; rÄiyMm; Tv;ô in£¡NpUviRÖ ctoÿ ink;ô·r,ÿæ )
=Ö]mÿ¶e suyû mÿmStuû tu>yÿmpu sÖˇ; vÿ/tR ;NteåÖ ainÿ∑tO … 4
=Ö],e ;ÿ¶Öe Sv;yu…û s˝rÿ.Sv imÖ],e ;ÿ¶e im]Ö/ye ÿe ≤tSv )
sÖj;ôt;n;ÿMm?ymÖSq;åEÿi/ô r;D;ÿm¶e ivhÖVyoù dIidhÖIh 5
aitô inhÖoåaitÖ iß/oTyicÿ·ˇÖmTyr;ÿitm¶e )
ivê;ô Áù¶e du·rÖt; shÖSv;q;ôSm>yÿ˝ sÖhvIÿr;ã rÄiyNd;ÿ… 6
aÖn;ô/„ûO yo j;ôtvedÿ ;ôåainÿ∑tO o ivôr;@ÿ¶e =]Ö.∂O IÿidhÖIh )
ivê;ôåa;x;ÿ… p[mçûu Nm;nuWÿ I.RyÖ Æ ixÖvie .ÿr¥Ä p·rÿp;ih no vO/û e 7
bOhSÿ pte sivtboô/R ywnÿ ˝Ö Ö s˝ixÿtiçTsNtÖr;ã s˝ixÿx;i/ )
vÖ/yR nÿw MmhÖte s*.ÿg;yÖ ivêÿåEnÖmnumÿ dNtu devÖ ;Æ 8
aÖm]ûu .û yU ;ôd/Ö ≤¥ÖmSyô bOhSÿ pteåaÖi.xÿSterÖ mÿçu … )
222
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

p[Ty*ÿht;mÖiên;ÿ mOTû yumSÿ m;∂ºvÖ ;n;ÿm¶e i.ôWj;ô xcIÿi.… 9
¨√ÖyNtmÿsSÖ p·rÖ Sváæ pXyÿNtÖå¨ˇÿrm( )
devÖ Ndevÿ ]Ö ; sU≤mRÖ gÿNmÖ Jyoitÿ®ˇÖmm( 10
Ëô?v;RåaÿSy sÖim/oÿ .vNTyU?û v;R xu£
û ; xÖocIã„yÖ¶Æe )
¥ûmu ˇÿm; supû t[ IÿkSy sUnû oÆ 11
tnUnû p;ôdsurÿ o ivôêvedÿ ; devÖ o devÖ We ÿu devÖ Æ )
pÖqoåaÿnˇ_⁄û m?v;ÿ `Otû ne ÿ 12
m?v;ÿ ≤D•ÿ=se p[I,;ôno nr;Öx˝soÿåa¶e )
su’
û ∂ºvÖ Æ sÿivÖt; ivôêv;ÿr… 13
aCz;ôymeiÿ tô xvÿs; `Otû ne @ÿe ;ôno viˆÖnmR sÿ ; )
aÖi¶ã ßucoÿåa?vÖrWe uÿ p[yÖ Tsuÿ 14
s ≤ÿ=dSy mihÖm;nÿm¶Ö Æe såÈÃMmÖN{; supÿ yÖ[ sÿæ )
vsuíû ie tÿœo vsu/û ;tÿmí 15
√;roÿ devÖ IrNvÿSyÖ ivêeÿ v[tÖ ; dÿdNteåaÖ¶Æe )
¨Ö®VÄ ycÿsoô /;ª;ô pTyÿm;n;… 16
teåaÿSyÖ ≤oWÿ,e idÖVye n ≤on;ÿå¨ÖW;s;ônˇ_;ÿ )
îÖm≤\ DÖ mvt;m?vÖr•ÿæ 17
223
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 27] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

dwVy;ÿ hot;r;åËô?vRm?ÿ vÖr•oô¶ie jô◊R ;mÖi.gO,ÿ Itm( )
’û,tûu •Ö… iSvùi∑m( 18
itôßo devÖ IbRiÖ hRrde ˝ sÿdiÖ NTv@;ô srÿSvtIô .;rÿtI )
mÖhI gO,ÿ ;ôn; 19
t•ÿSturû IpÖm∫⁄tÿ Mpu®=Ä u Tv∑;ÿ suvû I≤ÃmR ( )
r;ÖySpoW\iÖ v„yÿtûu n;i.ÿmSÖ me 20
vnÿSpÖtve sÿ jO ;ô rr;ÿ,SÖ Tmn;ÿ dÖve We uÿ )
aÖi¶hÖVR y˝ xÿimôt; sUdÿ y;it 21
a¶eÖ Sv;h;ÿ ’,uih j;tvedåÖ îN{;ÿy hÖVym( )
ivêeÿ devÖ ; hÖiv·rÖdÔÿWu Nt;m( 22
pIvoÿåa•; riyôv/O æÿ sum/Öe ;Æ êetÖ Æ isÿW·ˇ_ inôytu ;ÿmi.ô≈IÆ )
te v;ôyveÖ smÿnsoô ivtÿSquiû vRê•e rÿæ SvpÖTy;inÿ c£⁄Æ 23
r;Öye nu ≤ÔÖDtUû rodÿsIôme r;Öye devÖ I i/ôW,;ÿ /;it devÖ m( )
a/ÿ v;ôyiu •Öytu æÿ sítÖ Sv;å¨Öt êetÖ v\ suiÿ /iti•rek Ä É 24
a;poÿ hÖ ≤äOhÿ tÖ IivRêmÖ ;yÖNg.ÖNd/;ÿn; jÖnyÿNtIrÄi¶m( )
ttoÿ devÖ ;n;ôãô smÿvtRtÖ ;surû k
e …Ö kSmwÿ devÖ ;yÿ hÖivW;ÿ iv/em 25
≤iíÖd;poÿ mihÖn; pÖ≤pR Xÿ yÖ∂=ÖNd/;ÿn; jÖnyÿNtI≤ÖDR m( )
≤o devÖ „e vi/ÿ devÖ åEkÖåa;sIôTkSmwÿ devÖ ;yÿ hÖivW;ÿ iv/em 26
224
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

p[ y;i.Ö≤;Risÿ d;ôê;ãsÖmCz;ÿ inÖyiu ∫ÿv;Ryivô∑yeÿ duroÖ,e )
in noÿ rÄiy˝ su.û ojÿs≤\ vu Svô in vIôr©VyÖmê‰ÿçÖ r;/ÿæ 27
a; noÿ inôyiu ∫ÿæ xÖitnIÿi.r?vÖr˝ sÿhiÖ ß,Iÿi.ô®pÿy;ih ≤ÖDm( )
v;yoÿåaÖiSmNTsvÿne m;dySv ≤Uyû Mp;ÿt SvôiSti.ô… sd;ÿ n… 28
inôyTu v;ÿNv;yÖv;gÿÁyÖ ˝ xu£
û oåaÿy;im te )
gNt;ÿis suNvÖto gOhû m( 29
v;yoÿ xu£
û oåaÿy;im teÖ m?vÖoåagÖi[ Ndivÿi∑Wu )
a;y;ÿihÖ somÿpItye Sp;ôhoR devÿ inôyTu vÿt; 30
v;ôyru gÿ geÖ[ ; ≤ÿDpÖ I[ Æ s;ôk©ûNmnÿs; ≤ÖDm( )
ixÖvo inôyiu ∫ÿæ ixÖv;i.ÿæ 31
v;yoô ≤e teÿ shÖiß,oô rq;ÿsSÖ tei.ôr;gÿih )
inôyTu v;ôNTsomÿpItye 32
Ek¡y; c dÖxi.ÿí Sv.UteÖ √;>y;ÿimÖ∑yeÿ iv˝xÖtI cÿ )
itôsiO .ÿíÖ vhÿse i]Ö˝xt;ÿ c inôyiu ∫ÿv;Ryivôh t; ivmuçÿ 33
tvÿ v;yvOtSpteÖ Tv∑ujÿ ;Rm;tr∫⁄t )
av;ôãSô y;vO,ÿ Imhe 34
aÖi. Tv;ÿ xUr nonumû oduGÿ /;åîv /enÖ vÿæ )
225
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 27] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

Èx;ÿnmÖSy jgÿt… SvôÎx
≥ mÖ Ix;ÿnimN{ tÖSquWæÿ 35
n Tv;v;ÿ2–\ åaÖNyo idÖVyo n p;iqRvà oô n j;ôto n jÿin„yte )
aÖê;ôyNtoÃÿ m`vi•N{ v;ôijnoÿ gÖVyNtÿSTv; hv;mhe 36
Tv;imiı hv;ÿmhe s;ôt* v;jÿSy k;ôrvÿæ )
Tv;\v]ûO ie „vÿN{Ö sTpÿitô•rÄSTv;˚;œÖ;SvvRtà … 37
s Tv•ÿií] vj[hSt /O„,uyû ; mÖh Stÿv;ônoåaÿi{v… )
g;mêÿ˝ rÄQyùimN{Ö si˚ÿr sÖ]; v;jÖ• ijôGyuWÿe 38
ky;ÿ niíÖ]åa;.uvÿ dUtû I sÖd;vO/ÿ …Ö s%;ÿ )
ky;ô xicÿœy; vOtû ; 39
kSTv;ÿ sÖTyo md;ÿn;ôMm˝ihÿœo mTsÖdN/ÿs… )
dû!O ; icÿd;ô®jeÖ vsuÿ 40
aÖ.I Wu ,Ö… s%Iÿn;mivôt; jÿ·rtø,û ;m( )
xÖtM.ÿv;SyUtû yeÿ 41
≤ÖD;yÿD; voåaÖ¶yeÿ igôr;igÿr; cÖ d=ÿse )
p[pÿ[ vÖymÖmtO Ôÿ ;Ö tvedÿ siMp[yÖ iMmÖ]• xÿ˝isWm( 42
p;ôih noÿåa¶ÖåEk¡y; p;ôÁtèu i√ÖtIyÿy; )
p;ôih gIôi.RiStôsiO .ÿÂj;RMpte p;ôih cÿtsÖ iO .ÿvsR o 43
226
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

ËôjoR np;ÿt˝Ö Ö s ihÖn;ymÿSmÖydu ;Rxmeÿ hÖVyd;ÿtye )
.uv√Ö ;je„ÿ vivôt; .uv√ÿ /ûé å¨Öt ];ôt; tÖnnU ;ÿm( 44
s\vÖ TÖ sÖroùis p·rvTsÖroùsId;vTsÖroùsI√TsÖroùis vTsÖroùis )
¨ÖWsÿSte kLpNt;mhor;Ö];Steÿ kLpNt;m/Rm;ôs;Steÿ
kLpNt;ôMm;s;ÿSte kLpNt;mOtû vÿSte kLpNt;ã s\vTsÖrSteÿ
kLpt;m( )
p[Te y;ôåETywÖ sç;çÖ p[ cÿ s;ry )
supû ,Ö iÖR cdÿisô ty;ÿ devÖ tÿy;i©rÄSvd(/vûu[ Æ sIÿd 45
îit s¢iv'xoå?y;y"

227
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 28] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aq;∑;iv'xoå?y;y"
hot;ÿ ≤=TsÖim/eN{ÿimô@SpÖde n;.;ÿ pOiqôVy;åai/ÿ )
idÖvo v„mÖNR Tsimÿ?ytÖåaoijÿœíWR,IôshÖ;v\ Te v;JyÿSyÖ hotÖ≤jR ÿ 1
hot;ÿ ≤=ÖˇnUnû p;ÿtmUiû ti.ÖjtRe ;ÿrmÄ pÿr;ijtm( )
îN{ÿNdevÖ ã SvôivRdMÿ pÖiqi.ôm/R mÿu ˇmwnÖ rR ;Öx˝senÿ Ö tejsÿ ;ô veTv;JyÿSyô
hotÖ≤jR ÿ 2
hot;ÿ ≤=Öid@;ÿi.ô·rN{ÿmIi@Ötm;ôj◊u ;ÿnmÖ mÿTyRm( )
devÖ o devÖ Æw svIÿ≤oRô vj[hÿ St… purNdÖro veTv;JyÿSyÖ hotÖ≤jR ÿ 3
hot;ÿ ≤=äÖ·hRWIN{ÿi•W√Örv\ WÿO .Ö •≤;Rpà sm( )
vsu.ÿ I ®Ä{rw ;ÿidÖTyw… sÖyiu G.ÿbiÖR hRr;sÿd√Ö Tπ v;JyÿSyÖ hotÖ≤jR ÿ 4
hot;ÿ ≤=Ödojoô n vIô≤˝áR Ö shÖo √;rÄåîN{ÿmv/Ryn( )
supû ;[ yô ,Ö ;åaÖiSmNyÖDe iv≈ÿyNt;mOt;ôv/O oô √;rÄåîN{;ÿy mIô!Wu Öe
VyNTv;JyÿSyÖ hotÖ≤jR ÿ 5
hot;ÿ ≤=duWû åe îN{ÿSy /enÖ U sudû `u eÿ m;ôtr;ÿ mÖhI )
sÖv;ôtr*Ö n tejsÿ ; vÖTsimN{ÿmv/Rt;\vIôt;m;JyÿSyÖ hotÖ≤jR ÿ 6
hot;ÿ ≤=Ö∂VŸ y;ô hot;ÿr; i.ôWj;ô s%;ÿy; hÖivWeN{ÿiM.WJyt… )
kÖvI devÖ * p[ctÿe s;ôivN{;ÿy /ˇåîiN{Öyv\ Iôt;m;JyÿSyÖ hotÖ≤jR ÿ 7
hot;ÿ ≤=·ˇÖßo devÖ InR .eWÿ jÖ N]yÿiS]Ö/;tÿvoôpsÖåî@;ô srÿSvtIô
228
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

.;rÿtI mÖhIÆ )
îN{ÿpàIhRiÖ v„mÿtIôVyRNTv;JyÿSyÖ hotÖ≤jR ÿ 8
hot;ÿ ≤=ÖÊv∑;ÿriÄ mN{ÿNdevÄ iM.ôWjÿ˝ suyû jÿÏt» iÖ ≈yÿm( )
pu®û Â
Ä pÿ˝ surû te sÿ MmÖ`onÖimN{;ÿyÖ Tv∑Ö; d/ÿidiN{Öy;i,Ö veTv;JyÿSyÖ
hotÖ≤jR ÿ 9
hot;ÿ ≤=Ö√nÖSpitÿ˝ ximôt;rÿ˝ xÖt£¡tiu N/Öyo joô∑;rÿimiN{Öym( )
m?v;ÿ smÖÔNpÖiqi.ÿæ sugû ie .ô… Svd;ÿit ≤DMm/unÿ ; `Otû ne Ö
veTv;JyÿSyÖ hotÖ≤jR ÿ 10
hot;ÿ ≤=ÖidN{Öãô Sv;h;JyÿSyÖ Sv;hÖ; medsÿ …Ö Sv;h;ÿ Stoôk;n;ôãô
Sv;hÖ; Sv;h;ÿ’tIn;ôãô Sv;h;ÿ hÖVysUˇÿ _In;m( )
Sv;h;ÿ devÖ ;åa;ÿJyÖp; juWÿ ;ô,;åîN{Öåa;JyÿSyÖ VyNtuû hotÖ≤jR ÿ 11
devÖ MbÖihR·rN{ÿ˝ sudvÖe NdÖve vw IôrR vÿTStIô,v‚R ¥e ;ÿmv/Ryt( )
vStoÿvtRûO Mp[;ˇ_o.OtRû ˝ r;Öy; bÖihR„mÖtoTyÿg;√suvû neÿ vsu/û ye Sÿ y vetuû
≤jÿ 12
devÖ I√;RråÄ îN{ÿ˝ sÏ;ûte vIô@v± Iô≤;Rm•ÿ v/Ryn( )
a; vÖTsenÖ t®ÿ,ne k⁄m;ôr,e ÿ c mIvÖt;p;v;R,Ã ˝
re,Ä k
u k
¡ ;$•udNt;\vsuvû neÿ vsu/û ye Sÿ y VyNtuû ≤jÿ 13
dÖve Iå¨ÖW;s;ônˇ_ÉN{ÿ≤‚ DÖ e p[yÿ TÖ yù◊tº ;m( )
dwvIôivRx…Ö p[;y;ÿis∑Ö;ãô supI[ tÿ Öe sui/ÿte vsuvû neÿ vsu/û ye Sÿ y
vIt;\≤ô jÿ 14
229
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 28] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

devÖ I jo∑^Iû vsuiÿ /tI devÖ imN{ÿmv/Rt;m( )
ay;ÿVyÖNy;`; √πW;ôãSô y;Ny; vÿ=√Ö suû v;≤;Rià ,Ö ≤jÿm;n;y ixi=Öte
vÿsvûu neÿ vsu/û ye Sÿ y vIt;ô≤\ jÿ 15
devÖ IåËôj;R¸tÿ Iô du`ÿe sudû `u Öe pyÖsNe {ÿmv/Rt;m( )
îWÖmjU mÃR NÖ y; vÿ=TÖ siG/Ö˝Ö spIÿitmÖNy; nvenÿ Ö pUvNÖR dyÿm;ne pur;Ö,ne Ö
nvÖm/;ÿt;ômjU mÃR jûU ;R¸tÿ IåËôjyR mÿ ;neÖ vsuû v;≤;Rià ,ô ≤jÿm;n;y
ixi=Öte vÿsvûu neÿ vsu/û ye Sÿ y vIt;ô≤\ jÿ 16
devÖ ; dwVy;ô hot;ÿr; devÖ imN{ÿmv/Rt;m( )
hÖt;`ÿx˝s;ôv;.;ÿ∑;Ö v‚R suû v;≤;Rià ,ô ≤jÿm;n;y ixi=Öt* vÿsvûu neÿ
vsu/û ye Sÿ y vIt;ô≤\ jÿ 17
devÖ IiStÖßiStÖßo devÖ IÆ pitôimN{ÿmv/Ryn( )
aSpO=ÿ ∫ Ö ;rÿtIô idvÿ˝ ®Ä{≤w DRÖ ˝ srÿSvôtI@;ô vsumÿ tI gOhû ;Nvÿsvûu neÿ
vsu/û ye Sÿ y VyNtuû ≤jÿ 18
devÖ åîN{Öo nr;Öx˝sÿiS]vÂôqiSÿ]bN/urû o devÖ imN{ÿmv/Ryt( )
xÖtne ÿ ixitpOœû ;n;ôm;ihÿt… sÖhße,ÿ Ö p[vtÿ tR e imô];v®Ä,de Sÿ y
hÖo]mhRtà oô bOhSÖ pitÿ Stoô]mÖiên;?vÿ≤vR v\ suvû neÿ vsu/û ye Sÿ y vetûu ≤jÿ
19
devÖ o devÖ vw nR SÖ pitôihRr<ÿ yp,oRô m/ux
ÿ ;%… suipPpÖlo
devÖ imN{ÿmv/Ryt( )
idvÖmg[,ÿe ;SpO=dÖ ;Nt·rÿ=MpOiqôvImÿd˝O hI√suvû neÿ vsu/û ye Sÿ y vetûu
230
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

≤jÿ 20
devÖ MbÖihRv;R·rÿtIn;NdevÖ imN{ÿmv/Ryt( )
Sv;ôsSÖ qimN{e,Ö ;sÿ•mÖNy; bÖhIRã„yô>yù.√U suvû neÿ vsu/û ye Sÿ y vetuû
≤jÿ 21
devÖ oåaÖi¶Æ iSÿv∑Ö’∂ºvÖ imN{ÿmv/Ryt( )
iSÿv∑ïvRiNTSvÿ∑’ Ö iTSvÿ∑mÖ¥ k¡rotu no vsuvû neÿ vsu/û ye Sÿ y vetuû
≤jÿ 22
aÖi¶mÖ¥ hot;ÿrmvO,It;ôy≤\ jÿm;nÖ… pcÖNpˇ_Iô…
pcÿNpuroÖ@;xÿMbÖ›i•N{;ÿyÖ Cz;gÿm( )
sUpû SÖ q;åaÖ¥ devÖ o vnÖSpitÿr.vÖidN{;ÿyÖ Cz;genÿ )
a`ÖˇMmedÿ SÖ tÆ p[itÿpcÖt;gÿ.[ IôdvIÿv/O TpuroÖ@;xenÿ )
Tv;mÖ¥åAÿWe 23
giltmN]" --
Tv;mÖ¥åAÿWåa;WeyR åAWI,;•p;dvO,It;ôy≤\ jÿm;no bÖh>u yÖåa;
s©ÿt>e yåEÖW meÿ devÖ We ûu vsuû v;≤;Ry+ÿ ytÖåîitÖ t; ≤; dÖve ; devÿ Ö
d;n;ôNyduSû t;NyÿSm;ôåa; cÖ x;Sv; cÿ gurSveiWôtíÿ hotÖrisÿ
.{Öv;Cy;ÿyÖ p[ie Wÿtoô m;nuWÿ … sUˇ_v;ôk;yÿ sUˇû _; b[iÿU h –
hot;ÿ ≤=Tsim/;ônMmÖh¥xÖ… susiÿ mıÖv\ re<ÿ ymÖi¶imN{ÿv‚ yoô/sÿm(
)
g;ôy]Ö IHzNdÿåîiN{ÖyN}yivô©;\vyoô d/Ö√Tπ v;JyÿSyÖ hotÖ≤jR ÿ 24
hot;ÿ ≤=ÖˇnUnû p;ÿtmuiû ∫dÖ≤\ ©.RmÖ idÿitdÖ/R e xuicôimN{ÿv‚ yoô/sÿm( )
231
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 28] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

¨Öi„,hÖHzNdÿåîiN{ÖyiNdÿTyÖv;hÖ©;\vyoô d/Ö√Tπ v;JyÿSyô hotÖ≤jR ÿ
25
hot;ÿ ≤=dÖI@ºNyÿmIi@Ötv\ ]ÿO hÖ NtÿmiÖ m@;ÿi.ôrI@‰Ö˝Ö shÖ…
somÖimN{ÿv‚ yoô/sÿm( )
aÖn∑ûu .u HÖ zNdÿåîi{ÖyMpç;ÿivô©;\vyoô d/Ö√Tπ v;JyÿSyô hotÖ≤jR ÿ 26
hot;ÿ ≤=TsubiÖ hRWMÿ pUW<Ö vNtÖmmÿTyÖ˝R Ö sIdÿNtMbÖihRiWÿ
ipÖy[ máe tO Ne {ÿv‚ yoô/sÿm( )
bOhtÖ IHzNdÿåîiN{ÖyiN]ÿvTÖ s©;\vyoô d/Ö√Tπ v;JyÿSyô hotÖ≤jR ÿ 27
hot;ÿ ≤=Ö√‰cÿSvtI… sup;[ yÖ,;åAÿt;ôv/O oô √;roÿ
devÖ IihRrà <Ä yyIÿb˜ÖR[ ;,ÖimN{ÿ‚ vyoô/sÿm( )
pÖi¤HzNdÿåîÄhie N{ÖyNtu≤ÿ vÖR ;hÖ©;\vyoô d/Ö√‰NTv;JyÿSyÖ hotÖ≤jR ÿ 28
hot;ÿ ≤=Tsupû x e sÿ ; suixÖLpe bÿhO tÖ Iå¨Ö.e nˇ_oôW;s;ô n dÿxtÖR e
ivêÖimN{ÿv‚ yoô/sÿm( )
i]Ö∑.u HÖ zNdÿåîÖhie N{ÖyMpÿœvÖ ;hÖ©;\vyoô d/ÿ√«Öt;m;JyÿSyô hotÖ≤jR ÿ
29
hot;ÿ ≤=ÖTp[ctÿe s; devÖ ;n;ÿmˇu mÖ ≤\ xÖo hot;ÿr;Ö dwVy;ÿ kÖvI
sÖyju Ne {ÿv‚ yoô/sÿm( )
jgÿtIôHzNdÿåîiN{Öymÿn@Ö v± ;hÖ©;\vyoô d/ÿ√«Öt;m;JyÿSyô hotÖ≤jR ÿ 30
hot;ÿ ≤=ÖTpexSÿ vtIiStÖßo dÖve IihRrà <Ä yyIô.;Rrtÿ IbOhR tÖ ImRhÖ IÆ
pitÖimN{ÿv‚ yoô/sÿm( )
232
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

ivôr;jÖHzNdÿåîÖhie N{ÖyN/enÖ ©u ;• vyoô d/Ö√‰NTv;JyÿSyÖ hotÖ≤jR ÿ
31
hot;ÿ ≤=Tsurû te sÿ NÖ Tv∑;ÿrMpui∑Öv/Rnà ˝ Âôp;i,Ö
ib.ÿt[ MÖ pOqKÖ pui∑ÖimN{ÿv‚ yoô/sÿm( )
i√ÖpdÖHzNdÿåîiN{Öymu=û ;,Ö©;• vyoô d/Ö√Tπ v;JyÿSyô hotÖ≤jR ÿ 32
hot;ÿ ≤=Ö√nÖSpitÿ˝ ximÖt;rÿ˝ xÖt£¡t˝ûu Ö ihrÿ<yp,Rmiûu Kqnÿ˝
rxÖn;iMb.[tÿ v\ iÖ xM.gÖimN{ÿv‚ yoô/sÿm( )
kÖk.⁄ HÖ zNdÿåîÖhie N{Öyv\ x
Ö ;\vhÖe tÖ©;\vyoô d/Ö√Tπ v;JyÿSyÖ hotÖ≤jR ÿ
33
hot;ÿ
≤=ÖTSv;h;ÿ’tIrÄi¶©»hpÿitMpOqGÖ v®ÿ,M.eWjÖ ˚ÖivÕÖ]imN{ÿv‚ yoô/sÿ
m( )
aitÿCzNdsÖHzNdÿåîiN{ÖyMbOhû dÿWO .Ö ©;\vyoô d/Ö√‰NTv;JyÿSyô
hotÖ≤jR ÿ 34
devÖ MbÖihRvyÃR oô/sÿNdevÖ imN{ÿmv/Ryt( )
g;ôy}Ö y; zNdÿsie N{Öyç=u·û rN{Öe vyoô d/ÿ√suvû neÿ vsu/û ye Sÿ y vetûu ≤jÿ
35
devÖ I√;Rroÿ vyoô/sÖ˝Ö xuicôimN{ÿmv/Ryn( )
¨Öi„,hÖ; CzNdÿsie N{ÖyMp[;,ô imN{Öe vyoô d/ÿ√suvû neÿ vsu/û ye Sÿ y VyNtuû
≤jÿ 36
233
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 28] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

devÖ Iå¨ÖW;s;ônˇ_;ÿ devÖ imN{ÿv‚ yoô/sÿNdevÖ I devÖ mÿv/Rt;m( )
aÖn∑ûu .u ;ô CzNdÿsie N{ÖyMblÖimN{Öe vyoô d/ÿ√suvû neÿ vsu/û ye Sÿ y
vIt;ô≤\ jÿ 37
devÖ I jo∑ûI^ vsuiÿ /tI devÖ imN{ÿv‚ yoô/sÿNdevÖ I devÖ mÿv/Rt;m( )
bOhû TÖ y; CzNdÿsie N{Öyã ≈o]ÖimN{Öe vyoô d/ÿ√suvû neÿ vsu/û ye Sÿ y
vItÖ;≤\ jÿ 38
devÖ IåËôj;R¸tÿ Iô du`ÿe sudû `u eÖ pyÖsNe {ÿv‚ yoô/sÿNdevÖ I devÖ mÿv/Rt;m( )
pÖ¤‰; CzNdÿsie N{Öy˝ xu£ û imN{Öe vyoô d/ÿ√suvû neÿ vsu/û ye Sÿ y
vIt;ô≤\ jÿ 39
devÖ ; dwVy;ô hot;ÿr; devÖ imN{ÿv‚ yoô/sÿNdevÖ * devÖ mÿv/Rt;m( )
i]Ö∑.u ;ô CzNdÿsie N{ÖyiNTviWôimN{Öe vyoô d/ÿ√suvû neÿ vsu/û ye Sÿ y
vIt;ô≤\ jÿ 40
devÖ IiStÖßiStÖßo devÖ IvRyà oÖ/sÖMpitôimN{ÿmv/Ryn( )
jgÿTy;ô CzNdÿsie N{Öy˝ xUWiÖ mN{Öe vyoô d/ÿ√suvû nÿe vsu/û ye Sÿ y VyNtuû
≤jÿ 41
devÖ o nr;Öx˝soÿ devÖ imN{ÿv‚ yoô/sÿNdevÖ o devÖ mÿv/Ryt( )
ivôr;j;ô CzNdÿsie N{Öy˝ ÂÖpimN{eÖ vyoô d/ÿ√suvû neÿ vsu/û ye Sÿ y vetûu
≤jÿ 42
devÖ o vnÖSpitÿdvÖRe imN{ÿv‚ yoô/sÿNdevÖ o devÖ mÿv/Ryt( )
i√pÿd;Ö CzNdÿsie N{ÖyM.gÖimN{Öe vyoô d/ÿ√suvû neÿ vsu/û ye Sÿ y vetûu ≤jÿ
234
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

43
devÖ MbÖihRv;R·rÿtIn;NdevÖ imN{ÿv‚ yoô/sÿNdevÖ NdevÖ mÿv/Ryt( )
kÖk.⁄ ;ô CzNdÿsie N{Öy≤\ xÖåîN{Öe vyoô d/ÿ√suvû neÿ vsu/û ye Sÿ y vetûu
≤jÿ 44
devÖ oåaÖi¶Æ iSÿv∑Ö’∂ºvÖ imN{ÿv‚ yoô/sÿNdevÖ o devÖ mÿv/Ryt( )
aitÿCzNds;ô CzNdÿsie N{ÖyÕÖ]imN{Öe vyoô d/ÿ√suvû neÿ vsu/û ye Sÿ y
vetûu ≤jÿ 45
aÖi¶mÖ¥ hot;ÿrmvO,It;ôy≤\ jÿm;nÖ… pcÖNpˇ_Iô…
pcÿNpuroÖ@;xÿMbÖ›i•N{;ÿy vyoô/seÖ Cz;gm( )
sUpû SÖ q;åaÖ¥ devÖ o vnÖSpitÿr.vÖidN{;ÿy vyoô/seÖ Cz;gÿne )
a`ÖˇMmedÿ SÖ tÆ p[itÿpcÖt;g[.ÿ IôdvIÿv/O TÖ puroÖ@;xÿne )
Tv;mÖ¥åAÿWe 46
giltmN]" --
Tv;mÖ¥åAÿWåa;WeyR åAWI,;•p;dvO,It;ôy≤\ jÿm;no bÖh>u yÖåa;
s©ÿt>e yåEÖW meÿ devÖ We ûu vsuû v;≤;Ry+ÿ ytÖåîitÖ t; ≤; dÖve ; devÿ Ö
d;n;ôNyduSû t;NyÿSm;ôåa; cÖ x;Sv; cÿ gurSveiWôtíÿ hotÖrisÿ
.{Öv;Cy;ÿyÖ p[ie Wÿtoô m;nuWÿ … sUˇ_v;ôk;yÿ sUˇû _; b[iÿU h –
îTy∑;iv'xoå?y;y"

235
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 29] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aqwkoni]'xoå?y;y"
simÿıoåaÖÔN’dÿrMmtIôn;õ™`tûO mÿ¶Öe m/umÿ iÖ TpNvÿm;n… )
v;ôjI vhÿNv;ôijnÿÔ;tvedo devÖ ;n;\và i= ip[yÖ m; sÖ/Sqÿm( 1
`Otû ne ;ôÔNTsMpÖqo devÿ yÖ ;n;ÿNp[j;ônNv;ôJyPyetÿ u devÖ ;n( )
anuÿ Tv; s¢e p[iÖ dxÿæ scNt;ã Svô/;mÖSmw ≤jÿm;n;y /eih 2
È@‰ôí;isô vN¥ÿí v;ij•;ôxíu ;isô me?yÿí s¢e )
aÖi¶Ç;ÿ devÖ vw sR iÿu .… sÖjoW;ÿ… p[Itô v\ iˆ\và htu j;ôtvedÿ ;… 3
StIô,MR bÖihRÆ su∑û rIÿm; juW;ô,o® pOqû u p[qmÿ ;nMpOiqôVy;m( )
devÖ ie .ÿ≤ˇûRu _midÿit… sÖjoW;ÿ… Syoôn˚é<¡ v;ôn; suiÿ vôte dÿ/;tu 4
EÖt;å¨ÿ v… su.û g;ÿ ivôê¡p;ô iv p=oÿi.ô… ≈yÿm;,;ôå¨d;tw…ÿ )
Aû„v;Æ sÖtIÆ kÖvWÖ… xuM.ÿm;n;ô √;roÿ devÖ IÆ supÿ ;[ yÖ,; .ÿvNtu 5
aÖNtÖr; imô];v®ÿ,;ô crÿNtIô mu%≤Ã\ D;n;ÿmiÖ .s\ià vdÖ;ne )
¨ÖW;s;ÿ v;ã suihrÄ<ye suiÿ xÖLpeåAûtSyÖ ≤on;ÿivôh s;ÿdy;im 6
p[qÖ mÖ ; v;ÿã srÄiqn;ÿ suvû ,;RÃ devÖ * pXyÿNt*ô .uvnÿ ;inô ivê;ÿ )
aipÿpy[ çÖ odÿn; v;ôiMmm;ÿn;ô hot;ÿr;Ö Jyoitÿæ p[iÖ dx;ÿ idôxNt;ÿ 7
a;ôidÖTywnoôR .;rÿtI v∑u ≤ÖD˝ srÿSvtI sÖh ®Ä{nw åÃR a;vIt( )
î@opÿÙt;ô vsuiÿ .… sÖjoW;ÿ ≤ÖD•oÿ devIrÄmtO Wÿe u /ˇ 8
236
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

Tv∑;ÿ vIôrNdevÖ k;ÿmÔj;nÖ Tv∑urû v;RÃ j;ytåa;ôxru êÿæ )
Tv∑edÖ i\ vêÖM.uvnÿ Ôj;n bÖhoÆ kÖt;Rriÿ mÖh ≤ÿi= hot… 9
aêoÿ `Otû ne Ö TmNy;ô smÿˇ_ôå¨pÿ dÖve ;2\–åAÿtx
ûu Æ p;qÿåEtu )
vnÖSpitÿdvRe loôkMp[jÿ ;ôn•Öi¶n;ÿ hÖVy; Svÿidôt;inÿ v=t( 10
p[jÖ ;pÿtSÖe tpÿs; v;vO/;ônÆ sÖ¥o j;ôto dÿi/We ≤ÖDmÿ¶e )
Sv;h;ÿ’ten hÖivW;ÿ purog; ≤;ôih s;ô?y; hÖivrÿdNtu devÖ ;Æ 11
≤d£¡Nd… p[qmÖ Ô;yÿm;nå¨Ö¥NTsÿm{ûu ;dutû v;ô purIÿW;t( )
Xyenô Syÿ pÖ=; hÿ·rÖ,Syÿ b;ôÙå¨ÿpSÖ tuTyÖMmihÿ j;ôtNteåÿ avRn( 12
≤Ömne ÿ dÖˇiN]ÖtåEÿnm;yuniÖ gN{ÿåE,Mp[qmÖ oåa?yÿitœt( )
gÖN/ÖvoRåaÿSy rxÖn;mÿg>O ,;ôTsUr;Ödê\và svoô inrÿt∑ 13
aisÿ ≤ÖmoåaSy;ÿidÖTyoåaÿv•ÖR isÿ i]ôto guÁnÿº v[tÖ ne ÿ )
aisô somenÿ sÖmy;ô ivpOˇÿ _åa;ô¸SteÖ ]Ii,ÿ idôiv bN/ÿn;in 14
]Ii,ÿ tåa;¸idRiÖ v bN/ÿn;inô ]I<yÖPsu ]I<yÖNtÆ sÿm{ûu e )
¨Ötve ÿ meÖ v®ÿ,XzNTSyvÖNR y];ÿ tåa;ôÛÆ pÿrmÄ ÔÖin]ÿm( 15
îÖm; teÿ v;ij•vÖm;jRnà ;nIôm; xÖf;n;ÿã sinÖtiu nô/R ;n;ÿ )
a];ÿ te .Ö{; rÿxnÖ ;åaÿpXymOtû SyÖ ≤;åaÿi.ôr=ÿiNt goôp;Æ 16
a;ôTm;nÿNteÖ mnÿs;ôr;dÿj;n;mÖvo idôv; pÖtyÿNtMptÖ©m( )
ixroÿåapXyMpÖiqi.ÿæ sugû ie .ÿrre,Ä iu .ôjhRe mÿ ;nMptÖi] 17
237
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 29] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

a];ÿ te Âôpmuˇÿ mÖ mÿpXyÖiÔgIÿWm;,imôWåa; pÖde goÆ )
≤Öd; tÖe mtoôåR anuû .ogÖm;nÖ@;idd(gi[ sÿœåÖ aoWÿ/IrjIg… 18
anuÿ Tv;ô rqoôåanuû m≤oRåà avR•Ö nuû g;vonuû .gÿæ kÖnIn;ÿm( )
anuû v[;t;ÿsSÖ tvÿ sÖ:ymIÿyrûu nÿu dÖve ; mÿimre vIô≤NùR te 19
ihrÿ<yÍû©oyoÿåaSyÖ p;dÖ; mnoÿjv;ôåavÿråÄ îN{ÿåa;sIt( )
devÖ ;åîdÿSy hivôr¥ÿm;yÖNyoåavRNÃ tMp[qmÖ oåaÖ?yitÿœt( 20
ÈÖm;RNt;ÿs…Ö isilÿkm?ym;sÖ… s˝ xUr,ÿ ;so idôVy;soôåaTy;ÿ… )
hÖ˝sÖ ;åîÿv ≈ei,ôxo ≤ÿtNtÖe ≤d;i=ÿWiu dRVÖ ymJmÖmê;ÿæ 21
tvÖ xrIÿrMptiyô„<vùvNÖR tvÿ icôˇv\ ;tÿåîvÖ /[jIÿm;n( )
tvÖ Í©;ÿi,ô iviœÿt; pu®]Ä ;rÿ<yeWûu j.urRà ;,; criNt 22
¨pÖp;[ g;ôCzsÿnv\ ;ôJyv;RÃ dev{Ö Ic;ô mnÿs;ô dI?y;ÿn… )
aÖjÆ purû o nIÿyteÖ n;i.ÿrSÄ y;nuÿ pÖí;TkÖvyoÿ ≤iNt rÄ.e ;Æ 23
¨pÖp;[ g;ÿTprÄm≤\ TsÖ/SqÖmv;ô2R –\ åaCz;ÿ ipôtrÿMm;ôtrÿç )
aÖ¥; devÖ ;Ôu∑tÿ moô ih gÖMy;åaq;x;ÿSte d;ôxWu eÖ v;≤;Rià , 24
simÿıoåaÖ¥ mnuWÿ o duroÖ,e devÖ o devÖ ;Nyÿjis j;tved… )
a; cÖ vhÿ im]mhiíikôTv;NTvNdUtû Æ kÖivrÿisô p[ctÿe ;… 25
tnUnÿ p;TpÖqåAûtSyô ≤;n;ôNm?v;ÿ smÖÔNTSvÿdy; suij◊ )
238
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

mNm;ÿin /Iôi.®Ät ≤ÖDmONû /Ndevÿ ]Ö ; cÿ ’,uÁ?vÖr•ÿæ 26
nr;Öx˝sÿSy mihÖm;nÿmWe ;ômpu Sÿ toW;m ≤jÖtSyÿ ≤ÖDÆw )
≤e su£
û tÿv…Ö xucyÿ o i/yÖN/;Æ SvdÿiNt devÖ ;å¨Ö.y;ÿin hÖVy; 27
a;ôj◊u ;ÿnåÖ È@‰oô vN¥Öí;y;ÿÁ¶eÖ vsuiÿ .… sÖjoW;ÿ… )
TvNdevÖ ;n;ÿmis ≤◊Ö hot;ô såEÿn;Ny=IiWôto ≤jIÿy;n( 28
p[;cô InÿMbÖihRÆ p[iÖ dx;ÿ pOiqôVy; vStoÿrSÄ y; vOJÿ yteåÖ ag[åÖe aˆ;ÿm( )
Vyuÿ p[qte ivtÖrv\ rIÿyo devÖ >e yoôåaidÿtye Syoônm( 29
VycÿSvtI®ivRyô ; iv≈ÿyNt;ôMpitÿ>yoô n jnÿy…Ö xuM.ÿm;n;… )
devIÿ√;Rro bOhtIivRêimNv; devÖ >e yoÿ .vt sup;[ yÖ,;Æ 30
a; sû„u vyÿNtI ≤jÖtåe ¨p;ÿkåÉ ¨ÖW;s;ônˇ_;ÿ sdt;ôi• yon*ÿ )
idÖVye ≤oWÿ,e bOhtÖ I su®ÿ KÄ meåai/ô i≈yÿ˝ xu£iÖ pxÖNd/;ÿne 31
dwVy;ô hot;ÿr; p[qmÖ ; suvû ;c;ô imm;ÿn; ≤ÖDMmnuWÿ oô ≤jÿ?yw )
p[cÖ oôdyÿNt; ivôdqeWÿ u k;ôÂ p[;cô InÖÔ‰oitÿæ p[iÖ dx;ÿ idôxNt;ÿ 32
a; noÿ ≤ÖDM.;rÿtIô tUymÿ iÖe Tv@;ÿ mnu„û vidÖh cetÖ yÿNtI )
itÖßo devÖ IbRiÖ hRrde ã Syoôn˝ srÿSvtIô Svpÿs… sdNtu 33
≤åîÖme ¥;v;ÿpiO qôvI jinÿ]I Âôprw ipÿ˝xÖ∫v⁄ nÿ ;inô ivê;ÿ )
tmÖ¥ hoÿt·riWôto ≤jIÿy;NdevÖ NTv∑;ÿrimôh ≤ÿi= ivô√;n( 34
239
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 29] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

¨Öp;vÿsjO Ö TmNy;ÿ smÖÔNdevÖ ;n;ôMp;qÿåAtuqû ; hÖvIãiWÿ )
vnÖSpitÿæ ximôt; devÖ oåaÖi¶Æ SvdÿNtu hÖVyMm/unÿ ; `Otû ne ÿ 35
sÖ¥o j;ôto VyÿimmIt ≤ÖDmÖi¶devRÖ ;n;ÿm.vTpuroÖg;Æ )
aÖSy hotuæÿ p[iÖ dX≤Otû Syÿ v;ôic Sv;h;ÿ’t˝ hÖivrÿdNtu devÖ ;Æ 36
kÉtÖ ˚u <ûé v•ÿktÉÖ veÖ pexoÿ m≤;Råapex
Ö seÿ )
smûWu i∫ÿrj;yq;… 37
jIômtU Sÿ yev .vitô p[tIÿk≤\Ö √ÖmIR ≤;itÿ sÖmd;ÿmpûu Sqeÿ )
an;ÿivıy; tÖNv;ù jyÖ Tv˝ s Tv;ô vmR,Ã o mihÖm; ipÿptuR 38
/Nvÿn;ô g; /Nvÿn;ôijÔÿyme Ö /Nvÿn; tIôv;[ Æ sÖmdoÿ jyem )
/nu…û x]oÿrpk;ôm˚é,¡ oitô /Nvÿn;ô sv;Ræà p[iÖ dxoÿ jyem 39
vÖ+yNtIôvde ;gÿnIgiNtô k,Rià Mp[yÖ ˝ s%;ÿyMp·rWSvj;ôn; )
≤oWevÿ ix¤πÖ ivtÖt;i/ô /NvÖÔ‰;åîÖy˝ smÿne p;ôryÿNtI 40
teåa;ôcrÿNtIô smÿnve Ö ≤oW;ÿ m;ôtve ÿ pu]û iMÿb.Ot;mupû Sqeÿ )
apÖ x]Uiÿ Nv?yt;ã s\ivdÖ;neåa;àIRåà îÖme ivÿ„f⁄rû NtIÿåaÖim];ÿn( 41
bÖ◊IÖ n;iMpÖt; bÖ¸rÿSy pu]û iíÖí;’¡,oitÖ smÿn;vÖgTyÿ )
îÖWiûu /Æ s˚Ö;… pOtnÿ ;íÖ sv;Ræà pOœû º innÿıo jyitô p[stÿU … 42
rqeÖ itœÿ•yit v;ôijnÿæ purû o ≤]ÿy] k;ômyÿte suW;rÄiqÆ )
aÖ.IxUnÿ ;MmihÖm;nÿMpn;ytÖ mnÿæ pÖí;dnuyÿ CziNt rÄXmyÿæ 43
240
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

tIôv;[ N`oW;ÿN’<vteÖ vOWpÿ ;,Öyoê;ô rqeiÿ .… sÖh v;ôjyÿNt… )
aÖv£Ö ;mÿNtÖ… p[pdÿ rw iÄ m];ÿiN=Ö,iNtÖ x]U1û –\ rnÿpVyyNt… 44
rÄqvÖ ;hÿn˝ hÖivrÿSyô n;mÖ ≤];yu/ÿ iÖ •ihÿtmSyô vmRÃ )
t];ô rqÖmpu ÿ xÖGm˝ sÿdme ivôê;h;ÿ vÖy˝ sumÿ nÖSym;ÿn;… 45
Sv;ôdWûu ˝Ö sÖ dÿæ ipôtroÿ vyoô/;Æ ’¡Cz^iûπ ≈tÖ… xˇ_IÿvNto g.Iôr;Æ )
icô]senÿ ;ôåîWubÿ l;ôåamO/ÿ ;[ … sÖtovIÿr;å¨Örvoÿ v[;ts;ôh;Æ 46
b[;˜ÿ,;sÖ… iptÿr…Ä soMy;ÿs… ixÖve noô ¥;v;ÿpiO qôvIåaÿnhÖe s;ÿ )
pûWU ; nÿæ p;tu du·rÖt;dÿtO ;vO/oô r=Ö; m;ik¡noRåaÖ`xÿ˝såÈxt 47
supû ,Ö v‚R Sÿ te mOgû oåaÿSy;ô dNtoô goi.ô… s•ÿı; ptitô p[stÿU ; )
≤];ô nrÄ… sçÖ iv cÖ {vÿiNtô t];ôSm>yÖimWÿv…Ö xmRÃ ≤˝sn( 48
AjIÿtÖe p·rÿviO õ™/ô noXm;ÿ .vtu nStÖnÆU )
somoôåai/ÿbv[ Ituû noidÿitô… xmRÃ ≤Cztu 49
a;jÿÏiNtô s;NveWÿ ;ÔÖ`n;Ö2–\ å¨pÿijflte )
aê;ÿjinô p[ctÿe sÖ oê;ÿNTsÖmTsuÿ cody 50
aihÿ·rv .oôgÆw p≤eiÃR t b;ô¸Ô‰;y;ÿ heiÖ tMpÿ·rÖb;/ÿm;n… )
hÖStÖflo ivê;ÿ vÖynu ;ÿin ivô√;Npum;ôNpum;ÿãsÖMp·rÿp;tu ivôêtÿæ 51
vnÿSpte vIô@vù± ©oû ih .Uyû ;åaÖSmTsÿ%; p[tÖ rÿ,… suvû Irÿæ )
241
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 29] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

goi.ô… s•ÿıoåais vIô@yÿSv;Sq;ôt; teÿ jytuû jeTv;ÿin 52
idÖvÆ pOiÿ qôVy;Æ p≤oRjåÖ ¨∫Otÿ vÖ\ nÖSpitÿ>yô… p≤;R.tOÿ ˝Ö Ö shÿæ )
aÖp;moôJm;nÖMp·rÖ goi.ôr;vOtÿ iÖ mN{ÿSyô vj[˝ÿ hÖivW;ô rq\≤à j 53
îN{ÿSyÖ vj[oÿ mÖ®t;ômnIÿkiMmÖ]SyÖ g.oôR v®ÿ,SyÖ n;i.ÿæ )
sem;•oÿ hÖVyd;ÿitÔuW;ô,o devÿ rqÖ p[itÿ hÖVy; gO.ÿ ;y 54
¨pÿê;sy pOiqôvImutû ¥;Mpu®ÿ ]Ä ; teÿ mnut;ôi\ viœÿtÔÖ gÿt( )
s duNÿ du.e sÖj·U rN{e,ÿ devÖ dw rRûU ;∂vIÿyoôåapÿs/e Ö x]Unÿ ( 55
a;£¡NdyÖ blÖmojoÿ nÖåa;/;ô in∑ÿinih du·rÖt; b;/ÿm;n… )
apÿpo[ q duNdu.e dûCu z⁄n;ÿåîÖtåîN{ÿSy muiû ∑rÿis vIô@yÿSv 56
a;mUrjÿ p[TÖ y;vÿtyR mÖe ;Æ kÉt¡ mûu ∂uNÿ dûiu .v;Rvà dIit )
smêÿp,;Ríô rÿiNt noô nroÖSm;k¡imN{ rÄiqnoÿ jyNtu 57
a;ô¶yeÖ Æ ’û„,g[Ivÿ … s;rSvôtI meWÖ I bÖ.Æ[u s*ôMyÆ p*ô„,Æ Xy;ômÆ
ixÿitpOœû o b;ÿhSR pÖTyÆ ixÖLpo vwêÿ devÖ åEeNÖ {où®,Ä o m;ÿ®tÄ Æ
kÖLm;WÿåEeN{Ö;¶Æ sÿ˝ihÖtoá/or;ÿm… s;ivô]o v;ÿ®,Ä Æ
’û„,åEk¡ixitp;ôTpeTvÿæ 58
aÖ¶yenIÿkvteÖ roihÿt;iÔrnÖ@v± ;nÖ/or;ÿm* s;ivô]* p*ô„,* rÿjtÖ n;ÿ.I
vwêdevÖ * ipôx©*ÿ tUprÖ * m;ÿ®ÿ tÄ Æ kÖLm;Wÿåa;¶eyÖ Æ ’û„,oájÆ
s;ÿrSvôtI meWÖ I v;ÿ®,Ä Æ peTvÿæ 59
aÖ¶yeÿ g;yÖ];yÿ i]ÖvtO Öe r;qÿNtr;y;ô∑;k¡p;lÖåîN{;ÿyÖ ]w∑.ÿu ;y
242
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

pçdÖx;yÖ b;hRtà ;ôyk w ;ÿdxkp;loô ivêe>ÿ yo devÖ >e yoô j;gÿt>e y…
s¢dÖx>e yoÿ vwÂpô >e yoô √;dÿxkp;lo
imô];v®ÿ,;>y;ôm;nu∑ÿ .u ;>y;mekivô˝x Ö ;>y;\và rw ;Öj;>y;MpyÖSy;á
bOhSÖ ptÿyÖe p;¤;ÿy i],Öv;yÿ x;Kvôr;yÿ cÖ®Æ sÿivô]åa*i„,ÿh;y
]yiS]Ö˝x Ö ;yÿ rwvtÖ ;yÖ √;dÿxkp;l… p[;j;pÖTyíÖ®ridÿTywÖ
iv„,upÿ à‰w cÖ®rĶyeÿ vwê;nÖr;yÖ √;dÿxkp;ôlonumÿ Ty;åaÖ∑;k¡p;l…
60
îTyekoni]'xoå?y;y"

243
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 30] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aq i]'xoå?y;y"
devÿ sivtÖ… p[svÿu ≤ÖDMp[svÿu ≤ÖDpÿitôM.g;ÿy )
idôVyo gÿN/ÖvÆR k¡tÉ pu ÆU kÉt•ÿ … pun;tu v;ôcSpitôv;Rc•ÿ … Svdtu 1
tTsÿivôtvu rR <ÿe yÖM.goRÃ devÖ Syÿ /Imih )
i/yoô ≤o nÿæ p[coôdy;ÿt( 2
ivê;ÿin dev sivtdu·R rÖt;inô pr;ÿsvu )
≤∫Ö{Nt•Öåa;suvÿ 3
ivô.ˇÖ _;rÿ˝ hv;mhÖe vsoÿiíÖ]Syô r;/ÿs… )
sÖivôt;rÿ•cOû =ÿsm( 4
b[˜,ÿ e b[;˜Ö,ÕÖ];yÿ r;jÖNyùMmÖ®Œoô vwXyÖNtpÿse xU{û NtmÿsÖe
tSk¡r•;rÄk;yÿ vIrÄh,ÿMp;ôPmneÿ KlIôbm;ÿ£yô ;y;ÿåayoôg˚U ;m;ÿy
puí\ l
Ö mU itÿ£∑⁄ ;y m;gÖ/m( 5
nOˇû ;yÿ sUtû ©Iût;yÿ xwlWûU N/m;Ryà s.;cÖr•Ö·rœ;ÿyw .ImÖl•Öm;Ryÿ
re.Ä ˝ hs;ÿyÖ k;·rÿm;nÖNd;yÿ S]IWÖ%Mp[mÖ deÿ k⁄m;rIpu]û Mme/Ö ;ywÿ
rqk;ôrN/w≤;RyÃ Ö t=;ÿ,m( 6
tpÿse k*l;ôlMm;ôy;ywÿ kÖm;Rr˝ÿ Âôp;yÿ mi,k;ôr˝ xu.û e vÖp˝
xÿrVÄ y;ùy;åîWuk;ôr˝ heTÖ yw /ÿn„u k;ôr˚mR,Ã e Jy;k;ôriNdÖ∑;yÿ
r∆usjÖ MR mOTû yveÿ mOgyÖ mu Ntÿk;y êÖinnÿm( 7
244
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

nÖdI>yÿæ p*iÔÖœmO=û Ik;ÿ>yoô nwW;ÿdMpu®WVy;ô`;[ yÿ
dumû dR ©ÿ N/v;RPsÖro>yoô v[;TyÿMp[yÖ Gu >yÖå¨Nmÿˇ˝
spRdve jÖn>e yop[iÿ tpdÖmye>ÿ y…
iktÖvmIô≤tR ;ÿy;ôåaik¡tviMpxÖ;ce>yoÿ ibdlk;ôrI\≤;ÿt/ûu ;ne>ÿ y…
k<$k°k;ôrIm( 8
sÖN/yeÿ j;ôr©ûhe ;yoÿppÖitm;TywRô p·rÿivˇÖi•A≥TÃ yw
p·rivivd;ônmr;ÿı‰;åEidi/Wu…pÖiti•„’¡Tyw pexSk;ôrIã
sÖHD;n;ÿy Smrk;ôrIMp[k ÿ ;ômo¥;ÿyopÖsdÖv\ ,;Ryà ;nu®û /ÖMbl;ÿyopÖd;m(
9
¨ÖTs;ôd>e yÿæ k⁄Bû jMp[mÖ du ÿe v;mÖnN√Ö;>yRÆ ß;ômã
Sv“;ÿy;ôN/m/ÿm;Ry bi/ôrMpÖiv];ÿy i.ôWjÿMp[DÖ ;n;ÿy
n=]dÖxmR ;ÿixô=;yÿw p[iÖ Xnnÿmpu ixô=;y;ÿåai.p[iÖ XnnÿMmÖ≤;Rd;ÿyw
p[Xnivv;ôkm( 10
ame>Rà yo hiStôpÔÖv;y;ÿêpÖ Mpu∑‰wÿ
gop;ôlv\ Iô≤;Ryù ;ivp;ôlNtejsÿ je p;ôlimr;ÿyw k°ôn;xÿ˚°ôl;l;ÿy
sur;k;ôrM.Ö{;yÿ gOhpÖ ã ≈eysÿ e ivˇÖ/m;?yÿ+y;y;nu=ˇÖ ;rÿm( 11
.;ywÿ d;v;Rh;Ö rMp[.Ö ;y;ÿåa¶‰e/Ö Mb[›Ö Syÿ ivô∑p;ÿy;i.WeˇÖ _;r\vÄ iWRœÃ ;yÖ
n;k;ÿy p·rve∑Ö ;rÿNdevloôk;yÿ peixôt;rÿMmnu„yloôk;yÿ p[k·rÄt;rÄ˝Ö
sve>Rà yo loôk>É yÿå¨psÖˇe _;rÄmvÿåATyw vÖ/;yoÿpmiNqôt;rÄMme/;ÿy
v;s…pLpUl û IMp[kÿ ;ôm;yÿ rjiyô]Im( 12
Aûtyeÿ Stenô ˙ÿdy\vÖ rw hÿ Ty;yÖ ipxÿnu iÖ\ vivÿKTyw
=Öˇ;rÄm*pÿ{∑^‰;y;nu=ˇÖ ;rÄMbl;ÿy;nucrÖ M.Uªû e pÿ·r„kÖNdiMpÖy[ ;yÿ
245
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 30] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

ip[yv;ôidnÖm·rÿ∑‰;åaês;ôdã Svôg;Ryÿ loôk;yÿ .;gdu`û v\ iWRœÃ ;yÖ
n;k;ÿy p·rve∑Ö ;rÿm( 13
mÖNyveyÿ St;ôpõ™£o/;ÿy insÖr≤\ og;ÿy ≤oôˇ_;rÄ˝Ö
xok;ÿy;i.sÖt;RrÕÄ me ;ÿy ivmoôˇ_;rÿmTu kÀlinkUl
û >e yÿiS]ÖiœnÖv\ puWÿ e
m;nS’ût˝ xIl;ÿy;ÔnIk;ôrIi•A≥TÃ yw koxk;ôrI\≤mÖ ;y;ôsmU ( 14
≤Öm;yÿ ≤mÖsmU qÿv>ÖR yovÿtok;ã s\vTsÖr;yÿ
p≤;Riô y,IÿMp·rvTsÖr;y;ivÿj;t;imd;vTsÖr;y;ôtITvÿrIim√TsÖr;y;ÿ-
itô„k√ÿrI\vTsÖr;yÖ ivjÿjrR ;ã s\vTsÖr;yÖ
pilÿKnImO.û >u yoÿijnsÖN/˝ s;ô?ye>yÿímRªÖ m( 15
sroÿ>yo /wvrÖ mupÿ SÖ q;vÿr;>yoô d;x\và x w NÖ t;>yoÿ bwNÖ d•ÿ@v± l
Ö ;>yÖ…
x*„k¡lMp;ôr;yÿ m;g;Rrô mÿv;ôr;yÿ kìvÖ tRNÃ tIôq>Re yÿåa;ôNd\ivWÿm>e yo
mwn;ôlã Svne>ÿ yô… p,Rk à ©Ö hë ;ÿ>yÖ… ikr;ÿt˝Ö Ö s;nu>ÿ yoô
jM.ÿkMÖ pvRtà >e y… ikMpU®WÄ m( 16
bIô.TÖ s;ywÿ p*LkÖsv\ ,;Ryà ihr<yk;ôrNtul û ;ywÿ v;i,ôjMpÿí;doôW;yÿ
Gl;ôivn\iÖ vêÿ>e yo .Utû >e yÿæ is?mÖlM.UTyÿw j;grÄ,m.UTÿ yw
SvpÖnm;TyRÃw jnv;ôidnÖV\ ≤Oı ù ‰;åapgÖL.˝ sÿ˝xÖr;yÿ p[iÖ Czdÿm( 17
aÖ=rÖ ;Öj;yÿ iktÖv˚étû ;y;ÿidnvdÖxNR ]et;ÿyw
kÖiLpnÿN√Ö;pr;ÿy;i/kÖiLpnÿm;SkÖNd;yÿ s.;Sq;ô,Mu mOTû yveÿ
goVyÖCzmNtÿk;y go`;ôtÕû/u e ≤o g;\ivÿ’Nû tNtÖiM.=ÿm;,å¨pÖitœÿit
du„’ût;yÖ crÿk;c;≤RMp;ôPmneÿ swlgÖ m( 18
246
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

p[iÖ tÖ≈Tu k;ÿy;åatRnÖ ÏoW;ÿy .ÖWmNt;ÿy b¸v;ôidnÿmnÖNt;yÖ mUk˝Ö Ö
xBd;ÿy;@Mbr;`;ôtMmhÿse vI,;v;ôdõ™£ox;ÿy tU,vÖ?mmÿvrSpÖr;yÿ
xƒû?m\vn;ÿy vnÖpmÖNytoÿr<y;y d;vÖpm( 19
nÖm;Ryÿ puí\ l
Ö ã
U hs;ÿyÖ k;·rÖ≤\ ;dÿse
x;bÖLy;§;ÿm<Ö yá©,ÿkmi.ô£oxÿkNÖ t;Nmhÿse
vI,;v;ôdMp;ÿi,ôflNtU,ÿ vÖ?mNt;•Otû ;y;ÿnNÖ d;yÿ tlÖvm( 20
aÖ¶yeÖ pIv;ÿnMpOiqôVyw pIÿ#sÖipR,vÃ\ ;ôyveÿ c;<@;ôlmÖNt·rÿ=;y
v˝xnÖitRniÿ NdÖve %ÿliÖ t˝ sU≤;Ryà h≤Ö=R •=ÿ]>e y… ikimÖrR çÖN{mÿse
ikôl;sÖmˆeÿ xuKû liMpÿ©;û=˝ r;}ywÿ ’û„,iMpÿ©;û=m( 21
aqwtÖ ;nÖ∑*
iv¡p;ôn;lÿ.tÖ ie tÿdI`RçÖ ;itÿÓSvôç;itÿSqUlçÖ ;itÿ’xÖç;itÿxKu lÖç;i
tÿ’„,Öç;itÿkL⁄ vôç;itÿlomxç )
axU{ÿ ;Ö åab[;˜ÿ ,;ôSte p[;jÿ ;pÖTy;Æ )
m;ôg/Ö Æ puíÃ\ l
Ö I ik¡tvÖ Æ KlIôboxU{ÿ ;Ö åab[;˜ÿ ,;ôSte p[;jÿ ;pÖTy;Æ 22
îit i]'xoå?y;y"

247
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 31] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aqwki]'xoå?y;y"
sÖhßÿxIW;Rô pu®Wÿ … shß;ô=Æ sÖhßÿp;t( )
s .Uimÿ˝ sÖvtR ÿ SpOTû v;Tyÿitœ∂x;õ™gl
ûu m( 1
pu®Wÿ EÖvde ˝ svR≤‚ ∫Àtû ≤\ ∞ÿ .;ôVyùm( )
¨Öt;mOtÿ TÖ vSyex;ÿnoÖ ≤d•enÿ ;itôrohÿit 2
EÖt;v;ÿnSy mihÖm;toô Jy;y;\íÃ Ö pU®Wÿ … )
p;doÿSyô ivê;ÿ .Utû ;inÿ i]ôp;dÿSy;ômtO iÿ NdÖiv 3
i]ôp;dU?û vRå¨dwTÖ pu®Wÿ …Ö p;doÿSyehô ;.ÿvTÖ punæÿ )
ttoô iv„vÖõV™ yù£;mTs;xn;nxÖnåe aÖi. 4
ttoÿ ivôr;@ÿj;yt ivôr;joôåai/Ö pU®Wÿ … )
s j;ôtoåaTyÿ·rCyt pÖí;∫Àimômqoÿ purû Æ 5
tSm;ÿ¥DÖ ;Tsÿv¸RÖ tÖ… sM.Otÿ MpOWdÖ;Jym( )
pÖxS\U t;\í£
ÿ É v;yÖVy;ùn;rÄ<y; g[;Mô y;íÖ ≤e 6
tSm;ÿ¥DÖ ;Tsÿv¸ÖR tÖåAcÖ… s;m;ÿin jiDre )
zNd;ÿãis jiDreÄ tSm;ô¥juSû tSm;ÿdj;yt 7
tSm;ôdê;ÿåaj;yNtÖ ≤e kÉ coÿ.yÖ ;dÿt… )
g;voÿ h jiDreÄ tSm;ôˇSm;ÿ∆;ôt;åaÿj;ôvyÿæ 8
248
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

t\≤DÖ MbÖihRiWÖ p[*=ÖNpu®Wÿ Ô;ôtmÿgtÖ[ Æ )
tenÿ devÖ ;åaÿyjNt s;ô?y;åAWÿyíÖ ≤e 9
≤Tpu®Wÿ VÖ\ ydÿ/…u kitô/; VyÿkLpyn( )
mu%iô ˚mÿSy;sIiTkMb;ôÙ ikmU û p;d;ÿå¨Cyete 10
b[;˜ô ,Ö oùSyÖ mu%mÿ ;sIäÖ;Ù r;ÿjNÖ yùæ ’ûtÆ )
Ëô tdÿSyô ≤√wXyÿæ pÖŒ;ã xU{û oåaÿj;yt 11
cÖN{m;ô mnÿso j;ôtí=Öo… sU≤oRåà aj;yt )
≈o];ÿ√;ôyíu ÿ p[;,ô íÖ mu%;ÿdiÖ ¶rÿj;yt 12
n;>y;ÿåa;sIdÖNt·rÿ=˝ xÖI„,oR ¥*Æ smÿvtRt )
pÖŒ;M.UimôidRx…Ö ≈o];ôˇq;ÿ loôk;2\–åaÿkLpyn( 13
≤Tpu®Wÿ ,e hÖivW;ÿ devÖ ; ≤ÖDmtÿNvt )
vÖsNÖ toùSy;sIôd;Jyÿ§Iû„måîÖ?mÆ xÖrıÖivÆ 14
sÖ¢;Sy;ÿsNp·rÖ/yÖiS]Æ sÖ¢ sÖim/ÿæ ’ût;Æ )
devÖ ; ≤¥ÖDNtÿNv;ôn;åabÿ›NÖ pu®Wÿ MpÖxmu ( 15
≤ÖDne ÿ ≤ÖDmÿyjNt devÖ ;St;inô /m;Rià , p[qmÖ ;Ny;ÿsn( )
te hÖ n;k¡MmihÖm;nÿæ scNtÖ ≤]Ö pUvRÃe s;ô?y;Æ siNtÿ devÖ ;Æ 16
aÖŒÆ sM.Otÿ … pOiqôVyw rs;ÿ∞ ivôêk¡m,R …Ö smÿvtRtÖ ;g[eÿ )
tSyô Tv∑;ÿ ivôd/ÿ{pûU meiÿ tô tNmTyRSÃ y devTÖ vm;ôj;nÖmg[ÿe 17
249
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 31] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

ved;ôhmetÖ Mpu®Wÿ MmÖh;Ntÿm;idÖTyvÿ,NÖR tmÿs… pÖrSt;ÿt( )
tmevÖ ivÿidôTv;itÿ mOTû yumiÿe tô n;NyÆ pNq;ÿ iv¥Ötye nÿ ;y 18
p[jÖ ;pÿitíritô g.eåÃR aÖNtrj;ÿym;no b¸û/; ivj;ÿyte )
tSyÖ ≤oinôMp·rÿpXyiNtô /Ir;ÖStiSÿmNh tSqu.û vRu nÿ ;inô ivê;ÿ 19
≤o devÖ >e yÿåa;ôtpÿitô ≤o devÖ ;n;ÿMpurû oihÿt… )
pUvoôR ≤o dÖve >e yoÿ j;ôto nmoÿ ®Äc;yÖ b[;˜ÿye 20
®ÄcMb[;˜ô ÔÖnyÿNto devÖ ;åag[eÖ tdÿbvu[ n( )
≤STvwvô Mb[;˜ÿ ,Ö o ivô¥;ˇSyÿ devÖ ;åaÿsNÖ vxÿe 21
≈Iíÿ te lÖ+mIíÖ pà‰;ÿvhor;Ö]e p;ôêRe n=ÿ];i, ÂôpmÖiên*ô Vy;ˇÿm(
)
îÖ„,i•ÿW;,;ômMu mÿåîW;, svRloôkMmÿåîW;, 22
îTyeki]'xoå?y;y"

250
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

aq √;i]'xoå?y;y"
tdÖve ;i¶Std;ÿidÖTySt√;ôySu tduÿ cÖN{m;ÿ… )
tdevÖ xu£û Ntd(b˜[ Ö t;åa;pÖ… s p[jÖ ;pÿit… 1
sveÃR inmeWÖ ; jÿiDre ivô¥tu …Ö pu®Wÿ ;ôdi/ÿ )
nwnmÿ ?ûU vR• itô≤çR •Ö m?yeô p·rÿjg[.t( 2
n tSyÿ p[itôm;åaÿiStô ≤Syô n;mÿ mÖh¥xÿæ )
ihÖr<Ä yÖg.Ö åR îTyeWÖ m; m;ÿ ih˝sIôidTyeWô ; ≤Sm;ô• j;ôtåîTyeWÖ Æ 3
giltmN];"--
ihÖr<Ä yÖg.Ö ÆR smÿvˇRtÖ ;g[eÿ .Utû Syÿ j;ôtÆ pitôrke å¡ a;sIt( )
s d;ÿ/;r pOiqôvIN¥;mutû me ;˚Smwÿ devÖ ;yÿ hÖivW;ÿ iv/em –
≤Æ p[;,ÿ tÖ o inÿimWÖto mÿihÖTvwkåÖ î{;j;ô jgÿto bÖ.vU ÿ )
≤åÈxeåÿ aÖSy i√ôpdÖítu„ÿ pdÖ… kSmwÿ devÖ ;yÿ hÖivW;ÿ iv/em –
≤Syemô e ihÖmvÿNto mihÖÊv; ≤Syÿ smu{û ˝ rÄsy;ÿ sÖh;ÛÆ )
≤Syemô ;Æ p[iÖ dxoô ≤Syÿ b;ôÙ kSmwÿ devÖ ;yÿ hÖivW;ÿ iv/em –
≤åa;ÿTmÖd; bÿldÖ ; ≤Syô ivêÿå¨Öp;sÿte p[iÖ xWÖ≤\ Syÿ devÖ ;Æ )
≤Syÿ z;ôy;mOt≤Ö\ Syÿ mOTû yuÆ kSmwÿ devÖ ;yÿ hÖivW;ÿ iv/em –
m; m;ÿ ih˝sI∆inôt; ≤Æ pOiÿ qôVy; ≤o v;ô idvÿ˝ sÖTy/ÿm;Rô Vy;nÿ$(
)
≤í;ôpíÖN{;Æ p[qÿ mÖ o jÖj;nÖ kSmwÿ devÖ ;yÿ hÖivW;ÿ iv/em –
≤Sm;ô• j;ôtÆ proÿåaÖ•‰oåaiStô ≤åa;ÿivôvx e Ö .uvnÿ ;inô ivê;ÿ )
p[jÖ ;pÿit… pÖj[ y;ÿ s˝rr;ô,S]Ii,ô JyotIÿãiW sctÖe s Woÿ@x Ö I –
îN{ÿí sÖm;[ @±v®ÿ,íÖ r;j;ô t* teÿ .Ö=çÿ£turû g[åÿ EÖtm( )
tyoÿrhÄ mnuÿ .Ö=M.ÿ=y;imô v;GdevÖ I jÿWu ;ô,; somÿSy tOPytu sÖh
251
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 32] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

p[;,ô ne Ö Sv;h;ÿ –
EÖWo hÿ devÖ Æ p[iÖ dxonuû sv;ô…R pUvoRà h j;ôtÆ så¨Ö g.eåÃR aÖNtÆ )
såEÖv j;ôtÆ s jÿinô„ym;ÿ,… p[TÖ yõ™jn;ÿiStœit sÖvtR oÿm% u … 4
≤Sm;ÿ∆;ôt• purû ; ikçÖnvw ≤åa;ÿb.Ö vU Ö .uvnÿ ;inô ivê;ÿ )
p[jÖ ;pÿit… p[jÖ y;ÿ s˝rr;Ö,S]Ii,ô JyotIÿãiW scteÖ s Woÿ@x Ö I 5
≤enÖ ¥*®Äg;[ pOiÿ qôvI cÿ dO!û ; ≤enÖ Svù Sti.ôt≤\ ne Ö n;k¡æ )
≤oåaÖNt·rÿ=Öe rjÿso ivôm;nÖ… kSmwÿ devÖ ;yÿ hÖivW;ÿ iv/em 6
≤õ™£NdÿsIôåavÿs; tSt.;ônåe aÖ>yw=tÿe ;ôMmnÿs;ô rejmÿ ;ne )
≤];i/ô sUråÄ ¨idÿto ivô.;itô kSmwÿ devÖ ;yÿ hÖivW;ÿ iv/em )
a;poÿ hÖ ≤äOhÿ tÖ I≤Riíôd;pÿæ 7
giltmN]* --
a;poÿ hÖ ≤äOhÿ tÖ IivRêmÖ ;yÖNg.RNÖ d/;ÿn; jÖnyÿNtIrÄi¶m( )
ttoÿ devÖ ;n;ôãô smÿvtRtÖ ;surû k
e …Ö kSmwÿ devÖ ;yÿ hÖivW;ÿ iv/em –
≤iíÖd;poÿ mihÖn; pÖ≤pR Xÿ yÖ∂=ÖNd/;ÿn; jÖnyÿNtI≤ÖDR m( )
≤o devÖ „e vi/ÿ devÖ åEkÖåa;sIôTkSmwÿ devÖ ;yÿ hÖivW;ÿ iv/em –
venÖ StTpÿXyÖi•ihÿt©Ö hë ;Ö s¥]Ö ivêÖM.vÖTyekn¡ I@m( )
tiSÿmi•Öd˝ sçÖ iv cwiÿ tô svR˝Ö Ö såaotÖ… p[otÿí ivô.ÆU p[jÖ ;suÿ 8
p[ t√oÿcde mÖ tO •Ö u ivô√;NgÿN/ÖvoR /;mÖ iv.Otÿ ©Ö hë ;Ö st( )
]Ii,ÿ pÖd;inô inihÿt;ô guh;ÿSyô ≤St;inô vedÖ s ipôtÆu ipôt;sÿt( 9
s noô bN/ÿju iR nôt; s ivÿ/;ôt; /;m;ÿin vedÖ .uvnÿ ;inô ivê;ÿ )
252
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

≤]ÿ devÖ ;åaÖmtO mÿ ;nx;ôn;StOtû IyeÖ /;mÿ•?Ö ywryÿ Nt 10
pÖrITyÿ .Utû ;inÿ pÖrITyÿ loôk;NpÖrITyÖ sv;Ræà p[iÖ dxÖo idxÿí )
¨ÖpSÖ q;yÿ p[qmÖj;mOtû Sy;ôTmn;ôTm;nÿmiÖ .s\ivÿvx e 11
p·rÖ ¥;v;ÿpiO qôvI sÖ¥åîÖTv; p·rÿ loôk;Np·rÖ idxÖ… p·rÖ Svùæ )
AûtSyô tNtui\û vtÿti\ vôcTO yô tdÿpXyÖˇdÿ.vÖˇd;ÿsIt( 12
sdÿsSÖ pitôm∫ÿt⁄ iMp[yÖ imN{ÿSyô k;Myÿm( )
sÖinMme/Ö ;mÿy;isWÖãô Sv;h;ÿ 13
≤;MmÖ/e ;Ndevÿ gÖ,;Æ ipôtrÿíoôp;sÿte )
ty;ô m;mÖ¥ me/Ö y;¶eÿ me/Ö ;ivÿnï®Ä Sv;h;ÿ 14
me/Ö ;MmeÖ v®ÿ,o dd;tu me/Ö ;mÖi¶Æ p[jÖ ;pÿit… )
me/Ö ;imN{ÿí v;ôyíu ÿ me/Ö ;N/;ôt; dÿd;tu meÖ Sv;h;ÿ 15
îÖdMmÖe b[˜ÿ c =Ö]çoô.e i≈yÿmXnut;m( )
miyÿ devÖ ; dÿ/tuû i≈yÖmˇu mÿ ;ôNtSywÿ teÖ Sv;h;ÿ 16
îit √;i]'xoå?y;y"

253
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 33] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aq ]yiS]'xoå?y;y"
aÖSy;jr;ÿso dÖm;mÖ·r];ÿåaÖcı R mÿÜ ;soåaÖ¶yÿæ p;vÖk;Æ )
iêôtIôcyÿæ ê;ô];soÿ .ur<Ä yvoÿ vnÖWdR oÿ v;ôyvoô n som;ÿ… 1
hrÿyo /Umû kÉt¡ voô v;tÿjtU ;ôå¨pÖ ¥ivÿ )
≤tÿNtÖe vOqgÿ ¶Ö yÿæ 2
≤j;ÿ no imô];v®ÿ,;ô ≤j;ÿ dÖve ;2\–åAûtMbOhû t( )
a¶Öe ≤i=Ö SvNdmÿm( 3
≤u+û v; ih devÿ ÙÖ tÿm;ô2–\ åaê;ÿ2–\ åa¶e rÄqI·rÿv )
in hot;ÿ pUVû yRÆ sÿd… 4
√π iv¡pe crtÖ… SvqeåÃR aÖNy;Ny;ÿ vÖTsmup/ÿ ;pyete )
h·rÿrNÄ ySy;ôM.vÿit Svô/;v;ÿHz⁄£ û oåaÖNySy;ÿNddOxe suvû c;‹…Ã 5
aÖyimÖh p[qÿ mÖ o /;ÿiy /;ôtiO .ôhoRt;ô ≤ijÿœoåa?vÖr„e vI@‰ÿæ )
≤m“ÿv;noô .Ogvÿ o iv®®Äcvu nR Wÿe u icô]i\ vô>vùi\ vôxie vÿxe 6
]Ii,ÿ xÖt; ]I sÖhß;ÿ<yÖi¶iN]Ö˝x Ö ∞ÿ devÖ ; nvÿ c;sp≤Rn( )
a*=ÿN`Otû rw StO,ÿ NbÖihRrSÿ m;ôåa;idıot;ÿr•Ä ‰ùs;dyNt 7
mU/û ;Rniÿ NdÖvoåaÿriÄ tMpOiÿ qôVy; vwêÿ ;nÖrmOtû åa; j;ôtmÖi¶m( )
kÖiv˝ sÖm;[ jÖmitÿiqôÔn;ÿn;m;ôs•; p;]ÿÔnyNt devÖ ;Æ 8
aÖi¶vO]Rû ;i,ÿ jÏn∂^iv,ÖSyuivÃpR NÖ yy;ÿ )
254
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

simÿı… xu£
û åa;¸ÿt… 9
ivêÿie .… soôMyMm?v¶ÖåîN{e,ÿ v;ôynu ;ÿ )
ipb;ÿ imô]Syô /;mÿi.… 10
a; yidÖWe nOpû itÖNtejåÖ a;nÖ$x
( iu cÖ retoô iniWÿˇ_ôN¥*rÄ.IkÉ¡ )
aÖi¶Æ x/Rmà nvÖ¥≤\ vu ;ÿnã Sv;ô?yùÔnyTsUdû yÿ∞ 11
a¶eÖ x/RÃ mhÖte s*.ÿg;yÖ tvÿ ¥uªû ;Nyuˇÿ mÖ ;inÿ sNtu )
sÔ;ÿSpÖTy˝ suyû mÖm;’¡,„u v x]UytÖ ;mÖi.itÿœ;Ö mh;ÿãis 12
Tv;ã ih mÖN{tÿmmkúxoÖ kìvvRÃ mûO heÖ mihÿ nÖ… ≈o„yÿ¶e )
îN{Ö• Tv;ô xvÿs; devÖ t;ÿ v;ôyMu pO,ÿ iNtô r;/ÿs;ô nOtmÿ ;… 13
Tveåaÿ¶e Sv;¸t ip[yô ;sÿæ sNtu sUrû yÿæ )
≤ÖNt;roÖ ≤e mÖ`v;ÿnoÖ jn;ÿn;mUvû ;RNdyÿNtÖ gon;ÿm( 14
≈uiû / ≈uTÿ k,RÖ viˆÿi.devRÖ rw ¶ÿ e sÖy;vÿi.… )
a;sIÿdNtu bÖihRiWÿ imô]oåaÿ≤mRÖ ; p[;tÿ ≤Ö ;Rv;ÿ,oåa?vÖrm( 15
ivêeWÿ ;ômidÿit≤ÖiR Dy;ÿn;ôi\ vêeWÿ ;ômitÿiqôm;RnWÿu ;,;m( )
aÖi¶devRÖ ;n;ômvÿåa;vO,;ônÆ sumÿ @O «ôko .ÿvtu j;ôtvedÿ ;… 16
mÖhoåaÖ¶Æe sÿim/;ônSyô xmR<Ö yn;ÿg; imô]e v®ÿ,e SvôStyeÿ )
≈eœÿº Sy;m sivôtÆu svIÿminô t∂ºvÖ ;n;ômvoÿåaÖ¥; vO,ÿ Imhe 17
a;pÿiíiTpPyu StÖ≤oáR n g;voô n=ÿ•tûO Ôÿ·rÖt;rÿStåîN{ )
255
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 33] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

≤;ôih v;ôynu R inôytu oÿ noôåaCz;ô Tv˝ ih /Iôi.dRysÿ Öe iv v;j;ÿn(
18
g;vÖå¨p;ÿvt;vÖtMmÖhI ≤ÖDSyÿ rÄPsud;ÿ )
¨Ö.; k,;RÃ ihrÄ<yy;ÿ 19
≤dÖ¥ sUråÄ ¨idôtne ;ÿg; imô]oåaÿ≤mRÖ ; )
suvû ;itÿ sivôt; .gÿæ 20
a; sutû e isÿçtÖ i≈yÖ˝Ö rodÿSyori.ôi≈yÿm( )
rÄs; dÿ/It vOW.Ö m( )
tMp[àÖ q;ôyv\ nÖe Æ 21
giltmN]* --
tMp[àÖ q;ÿ pUvû qR ;ÿ ivôêqemÖ q;ÿ JyeœÖ t;ÿitMbihRWÖ dÿã SvôivRdmÿ ( )
p[tÖ IôcIônv\ jOû nÿNdohseÖ /uinÿm;ôxÔu yÿNtômnuû y;suû v/Rsà e –
aÖyv\ neÖ íoÿdyÖTpOiXÿng.;Rô JyoitÿjrR ;yUû rjÿso ivôm;neÿ )
îÖmmÖp;ã sÿ©mû e sU≤SÃR yô ixxu•û ivp[;ÿ mÖit.Iÿ irhiNt –
a;ôitœÿNtÖMp·rÖ ivêeåÿ a.UWiÖ Hz^yoô vs;ÿníritô Svroÿic… )
mÖhˇ√é„,oôåasurÿ Syô n;m; ivôê¡poåaÖmtO ;ÿin tSq* 22
p[ voÿ mÖhe mNdÿm;n;ôy;N/Ösoc;RÃ ivôê;nÿr;y ivê;ô.vu ÿe )
îN{ÿSyô ≤SyÖ sum% ÿ ˝Ö Ö shÖo mihÖ ≈voÿ nOMû ,çÖ rodÿsI spÖ≤tR æÿ 23
bûhO i•idÖ?måEÿW;ôM.U·rÿ xÖStMpOqû Æu Sv®ÿæ )
≤eW;ôimN{Öo ≤uv;ô s%;ÿ 24
256
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

îN{eihÖ mTSyN/ÿsoô ivêeiÿ .… somÖpvRià .… )
mÖh;2\–åaÿi.ôi∑rojÿs; 25
îN{oÿ vû]O mÿv,O oôCz/Rnà Iitô… p[ m;ôiyn;ÿmimn;ô√pR,à Iit… )
ahÖNVyù˝smux û /ÖGvne„ÿ v;ôiv/enR ;ÿåa’,o{;My;,;ÿm( 26
k⁄tSÖ TvimÿN{Ö m;ihÿn…Ö s•ekoÿ ≤;is sTpteÖ ikNtÿåîÖTq; )
sMpOCÿ zse smr;Ö,Æ xu.ÿ ;ônvw oôcR Se t•oÿ h·rvoô ≤ˇeåÿ aÖSme )
mÖh;2\–åîN{Öo ≤åaojÿs; kÖd;cÖn StÖrIrÿis kÖd;cÖn p[yCÿu zis
27
giltmN];" --
mÖh;2\–åîN{Öo ≤åaojÿs; pÖjNR yoÿ vOi∑Öm;2\–åîÿv )
Stomwvÿ TÖR sSyÿ v;vO/e –
kÖd;cÖn StÖrIrÿisÖ neN{ÿ síis d;ôxWu ÿe )
¨poôp•e u mÿ`vÖN.UyåÖ î•u teÖ d;nÿNdevÖ Syÿ pOCyte –
kÖd;cÖn p[yCÿu zSyu.û e inp;ÿisô jNmÿnI )
turIÿy;idTyÖ svÿnNtåîiN{Öym;tÿSq;vÖmtO iÿ NdÖiv –
a; tˇÿåîN{Ö;yvÿæ pnNt;ôi. yåËôv©R omÿNtÖiNttOTÿ s;n( )
sÖ’Tû Svá≤\ e pu®ÿ pu]û ;MmÖhIã sÖhßÿ/;r;MbOhtÖ INdud=ÿu n( 28
îÖm;NteÖ i/yÖMp[.rÿ e mÖho mÖhImÖSy Stoô]e i/ôW,;ô ≤ˇÿåa;nÖje )
tmuTÿ sÖve cÿ p[svÖ e cÿ s;sÖihimN{ÿNdevÖ ;sÖ… xvÿs;mdÖ•nuÿ 29
257
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 33] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

ivô.;[ @±bhûO iTpÿbtu soôMyMm?v;yudû /R ¥ÿ DÖ pÿt;ôvivÿÓtu m( )
v;tÿjtU oô ≤oåaÿi.ôr=ÿitô Tmn;ÿ p[jÖ ;Æ pupÿ oW pu®/Ä ; ivr;ÿjit 30
¨duû TyÔÖ;tvedÿ sNdevÖ v\ hÿ iNt kÉtÖ vÿæ )
dûx
O e ivê;ÿyÖ sU≤mÃR ( 31
≤en;ÿ p;vkÖ c=ÿs; .ur<Ä yNtôÔn;2\–åanÿu )
Tv\v®ÿ ,Ö pXyÿis 32
dwVy;ÿv?v≤UåûR a;gÿt˝Ö Ö rqenÿ Ö sU≤TÃR vc; )
m?v;ÿ ≤ÖD˝ smÿÔ;qe )
tMp[àÖ q;ôyv\ nÖe iíÖ]NdevÖ ;n;ÿm( 33
giltmN];" --
tMp[àÖ q;ÿ pUvû qR ;ÿ ivôêqemÖ q;ÿ JyeœÖ t;ÿitMbihRWÖ dÿã SvôivRdmÿ ( )
p[tÖ IôcIônv\ jOû nÿNdohseÖ /uinÿm;ôxÔu yÿNtômnuû y;suû v/Rsà e –
aÖyv\ neÖ íoÿdyÖTpOiXÿng.;Rô JyoitÿjrR ;yUû rjÿso ivôm;neÿ )
îÖmmÖp;ã sÿ©mû e sU≤SÃR yô ixxu•û ivp[;ÿ mÖit.Iÿ irhiNt –
icô]NdevÖ ;n;ômdu gÿ ;ôdnIÿkçÖ =uiÿ mR]Ö SyÖ v®ÿ,Sy;ô¶Æe )
a;p[;ô ¥;v;ÿpiO qôvIåaÖNtirÿ=˝Ö Ö sU≤åRà a;ôTm; jgÿtStÖSquWíÿ –
a; nÖåî@;ÿi.ivRdô qeÿ suxiÖ St ivôê;nÿr… sivôt; devÖ åEÿtu )
aipô yq;ÿ ≤uv;noô mTsÿq; noô ivêÖÔgÿdi.ipôTve mÿnIôW; 34
≤dÖ¥ k∞ÿ vO]h•udû g;ÿåaÖi. sU≤ÿ R )
svRNÖ tidÿN{ tÖe vxeÿ 35
258
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

tÖri,ÿivRêô dÿxtR o Jyoitô„’dÿis sU≤R )
ivêÖm;.;ÿis rocÖnm( 36
tTsU≤SÃR y devTÖ vNtNmÿihÖTvMmÖ?y; ktoôiR vRttÿ ˝Ö Ö sÔÿ.;r )
≤Ödde yuˇÿ _ hÖ·rtÿæ sÖ/Sq;ôd;{;]Iô v;sÿStnute isômSmwÿ 37
tiNmÖ]SyÖ v®ÿ,Sy;i.ôc=eÖ sU≤oRà Âôp˚é,¡ tu Öe ¥o®ÄpSqeÿ )
aÖnNÖ tmÖNy&xÿdSyô p;jÿæ ’û„,mÖNyıÖ·rtÖ… sM.ÿriNt 38
b<mÖh;2\–åaÿis sU≤RÖ b@;ÿidTy mÖh;2\–åaÿis )
mÖhSteÿ sÖto mÿihÖm; pÿnSytÖı
e ; devÿ mÖh;2\–åaÿis 39
b$(s≤ÿU RÖ ≈vÿs; mÖh;2\–åaÿis sÖ]; devÿ mÖh;2\–åaÿis )
mÖˆ; devÖ ;n;ÿmsu≤û æRù purû oihÿto ivô.u Jyoitôrd;ÿ>ym( 40
≈;yÿNtåîvÖ sU≤i‚ÖR vêeidN{ÿSy .=t )
vsUiÿ n j;ôte jnÿm;nÖåaojÿs;ô p[itÿ .;ôg• dIÿi/m 41
aÖ¥; devÿ ;ôå¨idÿt;ô sU≤SÃR yô inr˝hÿs… ippOtû ; inrÿv¥Ö ;t( )
t•oÿ imô]o v®ÿ,o m;mhNt;ômidÿitô… isN/uæÿ pOiqôvIå¨Öt ¥*Æ 42
a; ’û„,enÖ rjÿs;ô vtRmà ;no invex Ö yÿ•mÖ tO MÖ mTyRçà )
ihÖr<Ä yyenÿ sivôt; rqÖne ; devÖ o ≤;ÿitô .uvnÿ ;inô pXyÿn( 43
p[v;ÿvjO e supyÖ[ ; bÖihRrWeÿ ;ôm; ivôXptIÿvÖ bI·rÿ$åîy;te )
259
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 33] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

ivôx;mÖˇ_o®ÄWsÿæ pUvû ÙR tÿ * v;ôyÆu pUWû ; SvôStyeÿ inôyTu v;ÿn( 44
îÖN{Öv;ôyU bOhSÖ pitÿiMmÖ];i¶MpUWû ,ÖM.gÿm( )
a;ôidôTy;Nm;®ÿt©û,m( 45
v®ÿ,… p[;ivôt; .uvÿ iNmô]o ivê;ÿi.Âôiti.ÿæ )
krÿt;•… surû ;/ÿs… 46
ai/ÿ nåîN{wW;ôi\ v„,oÿ sj;ôTy;ùn;m( )
îÖt; m®ÿtoôåaiêÿn; )
tMp[àÖ q;ôyv\ nÖe o ≤e dÿve ;sÖåa; nÖåî@;ÿi.ôivRêiÿe .…
soôMyMm?vom;ÿsíWR,I/Ot… 47
giltmN];" --
tMp[àÖ q;ÿ pUvû qR ;ÿ ivôêqemÖ q;ÿ JyeœÖ t;ÿitMbihRWÖ dÿã SvôivRdmÿ ( )
p[tÖ IôcIônv\ jOû nÿNdohseÖ /uinÿm;ôxÔu yÿNtômnuû y;suû v/Rsà e –
aÖyv\ neÖ íoÿdyÖTpOiXÿng.;Rô JyoitÿjrR ;yUû rjÿso ivôm;neÿ )
îÖmmÖp;ã sÿ©mû e sU≤SÃR yô ixxu•û ivp[;ÿ mÖit.Iÿ irhiNt –
≤e devÿ ;so idÖVyek;ÿdxÖ Sq pOiÿ qôVy;m?yek;ÿdxÖ Sq )
aÖPsuiû =toÿ mihÖnk w ;ÿdxÖ Sq te dÿve ;so ≤ÖDimÖmÔuWÿ ?vm( –
a; nÖåî@;ÿi.ivRdô qeÿ suxiÖ St ivôê;nÿr… sivôt; dÖve åEÿtu )
aipô yq;ÿ ≤uv;noô mTsÿq; noô ivêÖÔgÿdi.ipôTve mÿnIôW; –
ivêeiÿ .… soôMyMm?v¶ÖåîN{e,ÿ v;ôynu ;ÿ ) ipb;ÿ imô]SyÖ /;mÿi.…

aom;ÿsíWR,I/Otoô ivêeÿ dev;sÖåa;gÿt ) dÖ;ê;ãsoÿ dÖ;xuWæÿ
sutû m( –
260
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

a¶ÖåîN{Ö v®ÿ,Ö im]Ö dev;ô… x/R…Ö p[yNÿ tÖ m;®ÿtoôt ivÿ„,o )
¨Ö.; n;sÿTy; ®Ä{oåa/Ö ¶;Æ pUWû ; .gÖ… srÿSvtI juWNt 48
îÖN{Ö;¶I imô];v®Ä,;idÿitôãô Svùæù pOiqôvIN¥;MmÖ®tÖ…
pvRtà ;2\–åaÖpÆ )
¸ûve iv„,uMÿ pUWû ,ÖMb[˜,ÿ SÖ pitôM.gÖ•u x˝sÿ˝ sivôt;rÿmtûU yeÿ 49
aÖSme ®Ä{; mehÖ n;ô pvRtà ;so vO]hÖ TyeÖ .rÿÙt* sÖjoW;ÿ… )
≤Æ x˝sÿte StuvtÖ e /;iyÿ pÖjå[ îN{ÿJyeœ;åaÖSm;2\–åaÿvNtu dÖve ;Æ
50
aÖv;RçoÿåaÖ¥; .ÿvt; ≤j];ôåa; voô h;idRÖ .yÿm;no Vyyeym( )
];?vÿ•o dev; inôjru oÖ vOkS¡ yô ];?vÿ˚tû ;Rdvÿ pÖ doÿ ≤j];… 51
ivêeåÿ aÖ¥ mÖ®toô ivêÿåËôtI ivêeÿ .vNTvÖ¶yÖ… simÿı;… )
ivêeÿ no devÖ ;åavÖs;gÿmNtuû ivêÿmStuû {ivÿ,vÖ\ ;joÿåaÖSme 52
ivêeÿ dev;… Í,utû me ˝ hvÿMmeÖ ≤eåaÖNt·rÿ=Öe ≤å¨pÖ ¥ivô œ )
≤eåaÿi¶ijô◊;å¨Öt v;ô ≤jÿ];åa;ôs¥;ôiSmNbÖihRiWÿ m;dy?vm( 53
devÖ >e yoô ih p[qÿ mÖ ≤\ iÖ Dye>ÿ yomOtTÖ v˝ suvû isÿ .;ôgmuˇÿ mÖ m( )
a;id∂Ö;m;nÿ˝ sivtÖVyU,ùR WRu ne cU Iôn; jIÿivôt; m;nuWÿ >e y… 54
p[ v;ôymu Cz;ÿ bOhtÖ I mÿnIôW; bOhû {ÿiy\ivôêv;ÿr˝ rqÖp;[ m( )
¥utû ¥;ÿm; inôytu …Ö pTyÿm;n… kÖivÆ kÖivimÿy=is p[yJyo 55
261
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 33] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

îN{ÿv;yUåîÖme sutû ;å¨pÖ p[yoÿi.ôr;gÿtm( )
îNdÿvo v;muxû iNtô ih 56
imô]˝ ¸ÿve pUtû dÿ=vÖ\ ®ÿ,ç ·rÖx;dÿsm( )
i/yÿõ`™ tûO ;cIôãô s;/ÿNt; 57
dß;ÿ ≤ûvu ;k¡v… sutû ; n;sÿTy; vOˇû _bÿihRW… )
a;y;ÿt˝ ®{vtRnI )
tMp[àÖ q;ôyv\ nÖe Æ 58
giltmN]* --
tMp[àÖ q;ÿ pUvû qR ;ÿ ivôêqemÖ q;ÿ JyeœÖ t;ÿitMbihRWÖ dÿã SvôivRdmÿ ( )
p[tÖ IôcIônv\ jOû nÿNdohseÖ /uinÿm;ôxÔu yÿNtômnuû y;suû v/Rsà e –
aÖyv\ neÖ íoÿdyÖTpOiXÿng.;Rô JyoitÿjrR ;yUû rjÿso ivôm;neÿ )
îÖmmÖp;ã sÿ©mû e sU≤SÃR yô ixxu•û ivp[;ÿ mÖit.Iÿ irhiNt –
ivôd¥dIÿ sÖrm;ÿ ®ÄG,m{Öme iR hÖ p;qÿæ pUVû yR˝ sÖ/‰[ ‘
ù … )
ag[•ÿ yTsupû ¥=ÿr;,;ômCz;ô rvÿMp[qmÖ ; j;ÿntÖ I g;ÿt( 59
nÖih SpxÖmivÿd•ÖNymÖSm;√wêÿ ;nÖr;Tpurÿ åEÖt;rÿm¶Ö Æe )
Emenÿ mvO/•ÖmtO ;ôåamÿTyRv‚ êw ;nÖrÕw]iÿ jTy;y devÖ ;Æ 60
¨Ög;[ ivÿ`iÖ nn;ô mO/åÿ îN{Ö;¶I hÿv;mhe )
t; noÿ mO@;tåÈÖdx O ÿe 61
262
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

¨p;ÿSmw g;yt; nrÄ… pvÿm;n;ôyNe dÿve )
aÖi. devÖ ;2\–åîyÿ=te 62
≤e Tv;ÿihÖhTyeÿ m`vÖ•vÿ/NÖR ye x;ÿMbÖre hÿ·rvoô ≤e givÿ∑* )
≤e Tv;ÿ nUnû mÿnmûu dÿiNtÖ ivp[;…ô ipbeNÿ {Ö somÖ˝Ö sgÿ,o mÖ®i∫ÿæ 63
jinÿœ;å¨ÖgÆ[ shÿse turû ;yÿ mÖN{åaoijÿœo b¸ûl;i.ÿm;n… )
avÿ/iÖR •N{ÿMmÖ®tÿiíÖd]ÿ m;ôt; ≤√«ôrNdÖ/nÖıinÿœ; 64
a; tU nÿåîN{ vO]h•ÖSm;k¡m/Ö mR ;gÿih )
mÖh;NmÖhIi.ÿÂiô ti.ÿæ 65
TvimÿN{Ö p[tiÿU tR„vÖi. ivê;ÿåaisÖ SpO/æÿ )
aÖxiÖ Stôh; jÿinôt; ivÿêtÖ rU iÿ sô TvNtU≤ÿ R t®„yÖtÆ 66
anuÿ teÖ xu„mÿNturû yÿNtmIytu… =Öo,I ixxu•û m;ôtr;ÿ )
ivê;ÿStÖe SpO/æÿ XnqyNt mÖNyveÿ vO]û ≤\ idÿN{Ö tUviÃR s 67
≤ÖDo devÖ ;n;ôMp[Tyeiÿ t suªû m;idÿTy;soô .vÿt; mO@yÖ Ntÿæ )
a; voôv;RcIÿ sumiÖ tvRvà TO y;dÖ˝hÖ oiíô¥; vÿ·rvoôivˇÖr;sÿt( 68
adÿB/ei.… sivt… p;ôyiu .ôÇ˝ ixÖvie .ÿr¥Ä p·rÿp;ih noô gyÿm( )
ihrÿ<yij◊… suivôt;yÖ nVyÿsÖe r=Ö; m;ikÿnoRåaÖ`xÿ˝såÈxt 69
p[vIÿryÄ ; xucyÿ o di{re v;m?vÖ≤iRu .ôm/R mÿu Nt… sutû ;sÿæ )
vhÿ v;yo inôytu oÿ ≤;ôÁCz;ô ipb;ÿ sutû Sy;N/ÿsoô md;ÿy 70
263
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 33] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

g;vÖå¨p;ÿvt;vÖtMmÖhI ≤ÖDSyÿ rÄPsud;ÿ )
¨Ö.; k,;RÃ ihrÄ<yy;ÿ 71
k;Vyÿyor;Öj;neWÿ ûu £Tv;ô d=ÿSy duroÖ,e )
·rÖx;dÿs; sÖ/SqÖåa; 72
dwVy;ÿv?v≤UåRû a;gÿt˝Ö Ö rqÿne Ö sU≤TÃR vc; )
m?v;ÿ ≤ÖD˝ smÿÔ;qe )
tMp[àÖ q;ôyv\ nÖe Æ 73
giltmN]* --
tMp[àÖ q;ÿ pUvû qR ;ÿ ivôêqemÖ q;ÿ JyeœÖ t;ÿitMbihRWÖ dÿã SvôivRdmÿ ( )
p[tÖ IôcIônv\ jOû nÿNdohseÖ /uinÿm;ôxÔu yÿNtômnuû y;suû v/Rsà e –
aÖyv\ neÖ íoÿdyÖTpOiXÿng.;Rô JyoitÿjrR ;yUû rjÿso ivôm;neÿ )
îÖmmÖp;ã sÿ©mû e sU≤SÃR yô ixxu•û ivp[;ÿ mÖit.Iÿ irhiNt –
itôríÄ Inoô ivtÿto rÄiXmreWÿ ;mÖ/Æ iSÿvdÖ;sI3dupû ·rÿ iSvd;sI3t( )
retÄ oô/;åa;ÿsNmihÖm;nÿåa;sNTSvÖ/;åaÖvSt;ôTp[yiÿ t… pÖrSt;ÿt( 74
a; rodÿsIåapO,dÖ ; SvÿmhÖR ∆;ôt≤\ denÿ mÖpsoôåa/;ÿryn( )
soåaÿ?vÖr;yÖ p·rÿ,Iyte kÖivrTyoô n v;jÿs;tyeÖ cnoÿiht… 75
¨ÖKqei.ÿv]RO hÖ Ntÿm;ô ≤; mÿNdÖ;n; icôd; igôr; )
a;ôõg™ WûU rw ;Öivv;ÿst… 76
264
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

¨pÿ n… sUnû voô igrÿæ Íû<vNTvômtO Sÿ yô ≤e )
sûmu @Oû «ôk; .ÿvNtu n… 77
b[˜;ÿi, me mÖtyÖ… x˝ sutû ;sÖ… xu„mÿåîyitôR p[.tÿO o meåÖ ai{ÿæ )
a;x;ÿsteÖ p[itÿh≤RNTyuKû qem; hrIÿ vhtÖSt; noôåaCzÿ 78
anuˇÿ mÖ ; teÿ m`vÖ•ikÖnRu n Tv;v;ÿ2–\ åaiSt devÖ t;ô ivd;ÿn… )
n j;yÿm;noô nxÿtÖe n j;ôto ≤;inÿ k·rÖ„y; ’¡,iûu h p[vÿ ıO 79
tidd;ÿsÖ .uvnÿ We ûu Jyeœ≤\Ö toÿ jÖDå¨ÖgS[ TvÖWe nOMÿ ,… )
sÖ¥o jÿD;ôno in·rÿ,;itô x]Unû nuû y\ivêeÖ mdÖNTyUm;ÿ… 80
îÖm;å¨ÿ Tv; puÂvsoô igroÿ v/RNtuû ≤; mmÿ )
p;ôvk
Ö vÿ,;R…ô xucyÿ o ivpÖiítoôi. Stomwrÿ nUWt 81
≤Sy;ôyi\ vêÖåa;≤oRô d;sÿæ xevi/ôp;åaÖ·rÆ )
itôriíÿd≤Ö Re ®ÄxmeÖ pvIÿrivô tu>yeTsoåaÿJyte rÄiyÆ 82
aÖy˝ sÖhßÖmiO Wÿi.ô… shÿS’t… smu{û åîÿv pp[qe )
sÖTyÆ soåaÿSy mihÖm; gO,ÿ Öe xvoÿ ≤ÖDWe ÿu ivp[rÖ ;Jyeÿ 83
adÿB/ei.… sivt… p;ôyiu .ôÇ˝ ixÖvie .ÿr¥Ä p·rÿp;ih noô gyÿm( )
ihrÿ<yij◊… suivôt;yÖ nVyÿseÖ r=Ö; m;ik¡noRåaÖ`xÿ˝såÈxt
84
a; noÿ ≤ÖDiNdÿivôSpOxvÖ\ ;yoÿ ≤;ôih sumû Nmÿi.… )
265
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 33] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aÖNtÆ pÖiv]ÿå¨Öp·rÿ ≈I,;ônoáy˝ xu£
û oåaÿy;im te 85
îÖN{Öv;ôyU susÿ NÖ dOx;ÿ suhû vehÖ hÿv;mhe )
≤q;ÿ nÖ… svRåÖ î∆noÿnmIôvÆ sÖ©meÿ sumû n;ôåasÿt( 86
A/ÿigÖTq; s mTyRæà xxÖme devÖ t;ÿtye )
≤o nUnû iMmÖ];v®ÿ,;vÖi.∑ÿyåa;cÖ£É hÖVyd;ÿtye 87
a;y;ÿtmÖ pu .ÿ WU tÖMm?vÿæ ipbtmiên; )
duGû /Mpyoÿ vOW,; jeNy;vsUû m; noÿ mi/R∑mÖ ;gÿtm( 88
p[tw uû b[˜,ÿ SÖ pitô… p[ deVÖ yetù u sUnû tO ;ÿ )
aCz;ÿ vIôr•≤RMÃ pÖi¤r;ÿ/sNdevÖ ; ≤ÖD•ÿyNtu n… 89
cÖN{m;ÿåaÖPSváNtr; supÿ ,Ö oR /;ÿvte idÖiv )
rÄiyiMpÖx©ÿMb¸ûlMpu®ÿ SÄ pOh˝Ö Ö h·rÿrie tô kinÿ£dt( 90
devÖ Ndevÿ vÖ\ ovÿse devÖ Ndevÿ mÖi.∑ÿye )
devÖ Ndevÿ ˝ ¸vemÖ v;jÿs;tye gO,û Ntoÿ deVÖ y; i/ôy; 91
idÖiv pO∑û oåaÿroct;ôi¶vwêRÃ ;nÖro bOhû n( )
+my;ÿ vO/;ônåaojÿs;ô cnoÿihtoô JyoitÿW; b;/teÖ tmÿæ 92
îN{;ÿ¶IåaÖp;idÖyMpUv;Rg;ÿTpÖ√tIÿ>y… )
ihÖTvI ixroÿ ijÖ◊y;ô v;vÿd∞Ö rÿiT]Ö˝x
Ö TpÖd;Nyÿ£mIt( 93
266
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

dÖve ;soô ih „m;ô mnÿvÖe smÿNyvoô ivêeÿ s;ôk˝ sr;ÿty… )
te noÿåaÖ¥ teåaÿprÖ Ntucû e tu noô .vÿNtu v·rvoôivdÿæ 94
ap;ÿ/mdÖi.xÿStIrxiStÖh;qeN{oÿ ¥uªû ‰;.ÿvt( )
devÖ ;StÿåîN{ sÖ:y;yÿ ≤eimrÄe bOh∫
ÿ ;noô m®ÿÌ, 95
p[ vÖåîN{;ÿy bOhtÖ e m®ÿtoô b[˜;ÿctR )
vO]û ˝ hÿnit vO]hÖ ; xÖt£¡tvûu jR ,ÿe[ xÖtpÿv,R ; 96
aÖSyeidN{oÿ v;vO/eÖ vO„<yÖ˝Ö xvoô mdeÿ sutû Syô iv„,ÿiv )
aÖ¥; tmÿSy mihÖm;nÿm;ôyvonu∑ÿ vu iNt pUvû qR ;ÿ )
îÖm;å¨ÿ Tv;ô ≤Sy;ôymÖy˝ sÖhßÿm?ûU vRåËô Wu ,ÿæ 97
giltmN];" --
îÖm;å¨ÿ Tv; puÂvsoô igroÿ v/RNtuû ≤; mmÿ )
p;ôvkÖ vÿ,;R…ô xucyÿ o ivpÖiítoôi. Stomwrÿ nUWt –
≤Sy;ôyi\ vêÖåa;≤oôR d;sÿæ xevi/ôp;åaÖirÆ )
itôriíÿd≤Ö Re ®ÄxmÖe pvIÿrivô tu>yeTsoåaÿJyte rÄiyÆ –
aÖy˝ sÖhßÖmiO Wÿi.ô… shÿSkét… smu{û åîÿv pp[qe )
sÖTyÆ soåaÿSy mihÖm; gO,ÿ eÖ xvoÿ ≤ÖDWe ÿu ivp[rÖ ;Jyeÿ –
Ëô?vRåËô Wu ,ÿåËôtyeÖ itœ;ÿ devÖ o n sÿivôt; )
Ëô?voR v;jÿSyô sinÿt; ≤dÖiÔi.ÿv;ô`R i∫ÿivô◊R y;ÿmhe –
îit ]yiS]'xoå?y;y"

267
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 34] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aq ctuiS]'xoå?y;y"
≤∆;gÿt[ o dUrû mudû iw tô dwvNÖ tduÿ su¢û Syô tqwvÖ iw tÿ )
dUrû ©Ä mû Ô‰oitÿW;ôÔ‰oitôrk e NÖ tNmÖe mnÿæ ixôvsÿ˚LpmStu 1
≤enÖ km;R<Ã yÖpsoÿ mnIôiW,oÿ ≤ÖDe ’û<viNtÿ ivôdqeWÿ ûu /Ir;ÿ… )
≤dÿpvûU ≤‚R =Ö mÖNtÆ p[jÖ ;n;ôNtNmeÖ mnÿæ ixôvsÿ˚LpmStu 2
≤Tp[DÖ ;nÿmtûu cetoô /OitÿíÖ ≤∆‰oitÿrNÄ trÄmtO Mÿ p[jÖ ;suÿ )
≤Sm;ô•åAûte ikçÖn kmRÃ i£ÖyteÖ tNmeÖ mnÿæ ixôvsÿ˚LpmStu 3
≤endeÖ M.Utû M.uvnÿ M.ivô„yTp·rÿghO ItmÖmtO nÿe Ö svRmà ( )
≤enÿ ≤ÖDSt;ôyteÿ sÖ¢hoÿt;ô tNmeÖ mnÿæ ixôvsÿ˚LpmStu 4
≤iSmÖ•cO …Ö s;mÖ ≤jUã ÿ iWô ≤iSmÖNp[itÿiœt; rqn;ô.;ivÿv;ôr;Æ )
≤iS\miÿ íÖˇ˝ svRmÖ otÿMp[jÖ ;n;ôNtNmÖe mnÿæ ixôvsÿ˚LpmStu 5
suWû ;ôriÖ qrê;ÿinvÖ ≤Nmÿn„ûu y;ù•ne Iôyte.Ö Ixuiÿ .v;Riô jnÿåîv )
˙ÖTp[itÿœ≤\Ö dÿijÖrÔivÿœNÖ tNmeÖ mnÿæ ixÖvsÿ˚LpmStu 6
ipôt•u u StoÿWMmÖho /Öm;R,NÖ tivÿWIm( )
≤Syÿ i]ôto Vyojÿs; vO]û i\ vpÿvmR dÖ yR tÿ ( 7
aiNvdÿnmu teÖ TvMmNy;ÿsÖw xçÿ nS’i/ )
£Tvôe d=;ÿy no ihnuû p[ ,Öåa;yUã
ÿ iW t;·rW… 8
anuÿ noô¥;numÿ it≤ÖDR NdevÖ We uÿ mNyt;m( )
268
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

aÖi¶íÿ hVyôv;hÿnoô .vÿtNd;ôxWu eÖ myÿæ 9
isnIÿv;ilô pOq∑uÿ k
u ÖÉ ≤; dÖve ;n;ômisô Svs;ÿ )
jûWu Svÿ hÖVym;¸ÿtMp[jÖ ;Ndeiÿ v ididió n… 10
pçÿ nÖ¥æá srÿSvtIômipÿyiNtô sßoÿts… )
srÿSvtIô tu pÿç/Ö ; so dex
Ö .e vÿ TsÖ·rt( 11
Tvmÿ¶e p[qmÖ oåai©ÿr;ÖåAiWÿdvRÖe o devÖ ;n;ÿm.v… ixÖvÆ s%;ÿ )
tvÿ v[tÖ e kÖvyoÿ ivµÖn;pÖsoj;ÿyNt mÖ®toô .[;jÿd∑O y… 12
Tv•oÿåa¶eÖ tvÿ dev p;ôyiu .ÿm`ÖR onoÿ r= tÖNvùí vN¥ )
];ôt; toôkSyô tnÿyÖe gv;ÿmSÖ yinÿmWe ˝Ö Ö r=ÿm;,ÖStvÿ v[tÖ e 13
¨Öˇ;ôn;y;ômvÿ.r; icikôTv;NTsÖ¥Æ p[vIÿt;ô vOW,ÿ Ôj;n )
aÖ®WÄ StUpÿ oô ®xÿdSyô p;jÖåî@;ÿy;Spu]û o vÖynu jÿe in∑ 14
î@;ÿy;STv; pÖde vÖy•;.;ÿ pOiqôVy;åai/ÿ )
j;tÿvde oÖ in/IÿmÁÖ ¶eÿ hÖVy;yÖ vo!ÿve 15
p[mNÿ mhe xvs;ôn;yÿ xUWû m;ÿõg™ WûU i©vR,Ã seåai©rÄSvt( )
suvû ·ûO ˇ_i.ÿ StuvtÖ åAÿiGmÖy;y;c;Rmà ;ôk•ú reÄ iv≈utÿ ;y 16
p[ voÿ mÖhe mihÖ nmoÿ .r?vm;õ™g„ûU yù˝ xvs;ôn;yÖ s;mÿ )
≤en;ÿ nÖ… pUvRÃe ipôtrÿæ pdÖD;åacRNÃ toôåai©ÿrsoô g;åaivÿNdn( 17
îÖCziNtÿ Tv; soôMy;sÖ… s%;ÿy… suNû viNtô somÖNd/ÿitô p[y;ÿãis )
269
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 34] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

ititÿ=NteåaÖi.xÿiStÖÔn;ÿn;ôimN{Ö Tvd; kíÖn ih p[k
ÿ tÖÉ Æ 18
n teÿ dUrû e pÿrmÄ ; icô{j;ôãSô y; tu p[y;ÿih h·rvoô h·rÿ>y;m( )
iSqôr;yÖ vO„,eÖ svÿn; ’ûtme ; ≤uˇû _; g[;v;ÿ,… sim/;ônåe aÖ¶* 19
aW;ÿ!≤\ Tûu su pOtnÿ ;suû pipÿã
[ SvôW;RmPÖ s;\vjûO nÿSy goôp;m( )
.ÖrWÄe jûu ;ã suiÿ =Öit˝ su≈û vÿsÔÖ yÿNtÖNTv;mnumÿ dem som 20
somoÿ /enÖ ˝u somoôåavRNÃ tm;ôx˝u somoÿ vIôr˚¡m<ÖR yùNdd;it )
s;ôdNÖ yùi\ vdÖQyù˝ sÖ.ye iÿ MptO≈û vÿ,≤Ö\ o dd;ÿxdSmw 21
Tvimôm;åaoWÿ/I… somÖ ivê;ôSTvmÖpoåaÿjnyÖSTv©;Æ )
Tvm;tÿtNqoôvNáR t·rÿ=NÖ TvÔ‰oitÿW;ô iv tmoÿ vvqR 22
devÖ ne ÿ noô mnÿs; dev som r;Öyo .;ôg˝ sÿhs;v•Öi.yu?ÿ y )
m; Tv;tÿndÖ IixÿWe vIô≤SRù yoô.ye>ÿ yÖ… p[icÿikTs;ô givÿ∑* 23
aÖ∑* Vyÿ:yTkÖk.⁄ æÿ pOiqôVy;S]I /Nvô ≤ojÿn; sÖ¢ isN/Unÿ ( )
ihÖr<Ä y;ô=Æ sÿivôt; devÖ åa;g;ô∂/Ö{à;ÿ d;ôxWu eÖ v;≤;Rià , 24
ihrÿ<yp;i,… sivôt; ivcÿWiR ,®Ä.e ¥;v;ÿpiO qôvIåaÖNtrIÿyte )
ap;mIÿv;ôMb;/ÿtÖe veitô sU≤mÃR iÖ . ’û„,enÖ rjÿs;ô ¥;mO,ÿ oit 25
ihrÿ<yhStoôåasurÿ … sunIôqÆ sumÿ @O «ôkÆ Svv;ÿ ≤;Tvôv;Rõ™ )
aÖpsÖ /e nÿ =Ö[ soÿ ≤;tu/û ;n;ônSq;ÿ∂vÖº Æ p[iÿ tdÖoW©»,ÿ ;ônÆ 26
270
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

≤e teÖ pNq;ÿ… sivt… pUVû y;Rsoÿr,Äe vÖ… su’t¡ ;åaÖNt·rÿ=e )
tei.ÿnoRåaÖ¥ pÖiqi.ÿæ sugû .e Iô r=;ÿ c noôåai/ÿ c b[iU h dev 27
¨Ö.; ipÿbtmiênoô.; nÖ… xmRÃ ≤Cztm( )
aÖivôi{ôy;i.ÿÂiô ti.ÿæ 28
a“ÿSvtImiên;ô v;cÿmSÖ me ’ût•oÿ dß; vOW,; mnIôW;m( )
aÖ¥TûU yevsÿ Öe in◊ÿye v;\v/ûO e cÿ no .vt\vÖ ;jÿs;t* 29
¥ui.ÿrˇÄ _⁄i.ô… p·rÿp;tmÖSm;n·rÿ∑ie .riên;ô s*.ÿgie .… )
t•oÿ imô]o v®ÿ,o m;mhNt;ômidÿitô… isN/uæÿ pOiqôvIå¨Öt ¥*Æ 30
a; ’û„,enÖ rjÿs;ô vtRmà ;no invex Ö yÿ•mÖ tO MÖ mTyRçà )
ihÖr<Ä yyenÿ sivôt; rqenÖ ; devÖ o ≤;ÿitô .uvnÿ ;inô pXyÿn( 31
a; r;ÿi]Ö piqRvà ˝Ö Ö rjÿæ ipôtru pÿ ;[ iyô /;mÿi.… )
idÖvÆ sd;ÿãis bOhtÖ I ivitÿœsÖåa; TveWÖ v\ tÿ tR Öe tmÿæ 32
¨WÖSti∞ô]m;.ÿr;ÖSm>y\và ;ijnIvit )
≤enÿ toôkçÖ tnÿyçÖ /;mÿhe 33
p[;tô rÄi¶Mp[;tô ·rN{ÿ˝ hv;mhe p[;tô imR]ô ;v®ÿ,; p[;tô rÄiên;ÿ )
p[;tô .RgMÿ pUWû ,ÖMb[˜,ÿ SÖ pitÿMp[;tô Æ somÿmtûu ®Ä{˝ ¸ÿvme 34
p[;tô iÖ jRtMÖ .gÿmgûu ˝[ ¸ÿvme vÖyMpu]û midÿt≤Öe oR ivÿ/tÖ ;R )
a;ô/i[ íô¥MmNyÿm;nSturû iíô{;j;ÿ icô¥M.gÿM.Ö=ITy;hÿ 35
271
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 34] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

.gÖ p[,tÿe .Ö gR Ö sTyÿr;/oô .gemÖ ;iN/yÖmdu vÿ ;ô ddÿ•… )
.gÖ p[ noÿ jnyÖ goi.ôrêÖ.w gR Ö p[ nOi.ÿnvRûO Ntÿæ Sy;m 36
¨Ötde ;nIôM.gÿvNt… Sy;moôt p[iÿ pôTvå¨Öt m?yeåÖ aˆ;ÿm( )
¨Ötoidÿt; m`vÖNsU≤SÃR y vÖyNdevÖ ;n;ÿã sumtÖ * Sy;ÿm 37
.gÿåEÖv .gÿv;2\–åaStu dev;ôStenÿ vÖyM.gÿvNt… Sy;m )
tNTv;ÿ .gÖ svRåÖ î∆oÿhvIitô s noÿ .g puråEÖt; .ÿvhÖe 38
smÿ?vÖr;yoôWsoÿ nmNt di/ô£;vevÿ Ö xucyÿ e pÖd;yÿ )
aÖv;Rcô Iônv\ sÿ iûu vdÖM.gÿ•oô rqÿimôv;ê;ÿ v;ôijnÖåa;vÿhNtu 39
aê;ÿvtIôgoRmtÿ InRå¨ÖW;soÿ vIôrvÿtIô… sdÿmCu zNtu .Ö{;Æ )
`ûtO Nduh;ÿn; ivôêtÖ… p[pIÿt; ≤ûyU Mp;ÿt SvôiSti.ô… sd;ÿ n… 40
pUWNÖ tvÿ v[tÖ e vÖy• ·rÿ„yemÖ kd;ÿcnÖ )
Stoôt;rÿStåîÖh Smÿis 41
pÖqSpÿq…Ö p·rÿpit\vcÖSy; k;menÿ ’ûtoåaÖ>y;ùn@Ökmú ( )
s noÿ r;sCz⁄®û /ÿíNÖ {;g[;ô i/yÿiN/y˝ sIW/;itô p[ pUWû ; 42
]Ii,ÿ pÖd; ivcÿ£meÖ iv„,ugÿ oRpô ;åad;ÿ>y… )
atoô /m;Rià , /;ôryÿn( 43
ti√p[;sÿ o ivpÖNyvoÿ j;gOvû ;ãsÖ… simÿN/te )
iv„,oô≤TR pÿrmÄ MpÖdm( 44
272
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

`Otû vÿtIô .uvnÿ ;n;mi.ôi≈yoôvIR pOQû vI mÿ/dûu `u ÿe supû x
e sÿ ; )
¥;v;ÿpiO qôvI v®ÿ,Syô /mR,Ã ;ô iv„k¡i.teåaÖjÖ reÄ .U·rÿrte s; 45
≤e nÿæ sÖpà;ôåapÖ te .ÿviNTvN{Ö;i¶>y;ômvÿb;/;mhÖe t;n( )
vsÿvo ®Ä{;åa;ÿidôTy;å¨ÿp·rÖSpOxMÿ moôgç[ ˇe ;ÿrmi/r;Öjmÿ£n( 46
a; n;ÿsTy; i]ôi.rek ÿ ;dÖx·w rÖh devÖ ie .ÿ≤;RtMm/upû ye mÿ iên; )
p[;yuSû t;·rÿ∑•Ö I rp;ÿãis mO=tÖ˝Ö se/tÿ NÖ √πWoô .vÿt˝ sc;ô.vu ;ÿ 47
EÖW vÖ Stomoÿ m®tåîÖy©Im;RNÃ dÖ;≤RSyÿ m;ôNySyÿ k;ôroÆ )
EW; ≤;ÿsI∑ tÖNveù vÖy;\ivô¥;meWÖ v\ jûO nÿÔIÖ rd;ÿnmu ( 48
sÖhStoÿm;… sÖhzÿNdsåa;ôvtO æÿ sÖhp[mÿ ;ôåAWÿy… sÖ¢ dwVy;ÿæ )
pUvWRÃe ;ôMpNq;ÿmnudû XO yÖ /Ir;ÿåaÖNv;leiÿ .re rÄQyoá n rÄXmIn( 49
a;ôy„ûu yùv\ cRSÖ yù˝ r;ÖySpoWÖm*i∫ÿdm( )
îÖd˝ ihrÿ<y\vÖ cRSÃ vô∆]w ;ôy;ivÿxt;dûu m;m( 50
n t{=;ÿãisô n ipÿx;Ö c;StÿriNt devÖ ;n;ômojÿæ p[qmÖjã ÁÖtº t(
)
≤o ibô.itRÃ d;=;yÖ,˝ ihrÿ<yÖ˝Ö s devÖ We uÿ ’,ute dÖI`Rm;yu…û s
mÿn„ûu yeWù u ’,ute dÖI`Rm;yuæÿ 51
≤d;bÿ›Nd;=;yÖ,; ihrÿ<y˝ xÖt;nIÿk;y sumnÖSym;ÿn;… )
tNmÖåa;bÿ›;im xÖtx;ÿrdÖ;y;yu„ÿ m;ÔÖrdÿi∑Ö≤qR ;sÿm( 52
273
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 34] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

¨Öt noihÿbfiRûu yùæ Í,oTvôjåEk¡p;TpOiqôvI sÿm{ûu Æ )
ivêeÿ devÖ ;åAÿt;ôv/O oÿ ¸v;ôn; Stutû ; mN];ÿ… kivxÖSt;åaÿvNtu 53
îÖm; igrÿåa;idÖTye>yoÿ `Otû òU…ÿ sÖn;{;jÿ>yo ju◊û ;ù juhoim )
Íû,otuÿ imô]oåaÿ≤mRÖ ; .goÿ nStuivj;ôto v®ÿ,oô d=Öoåa˝xÿæ 54
sÖ¢åAWÿy…Ö p[itÿiht;ô… xrIÿre sÖ¢ rÿ=iNtô sdÖmp[mÿ ;dm( )
sÖ¢;pÖ… Svpÿto loôkmIÿySûu t]ÿ j;gOtoôåaSvÿ“j* s]Ösd*ÿ c devÖ *
55
¨·ˇÿœ b[˜,Spte devyÖ NtÿSTvemhe )
¨pÖpy[ Nÿ tu mÖ®tÿæ sudû ;nÿvåÖ îN{ÿ p[;x
ô .U vÃR ;ô sc;ÿ 56
p[ nUnû Mb[˜,ÿ SÖ pitômNR ]\và dTyuKû Qyùm( )
≤iSmÖi•N{Öo v®ÿ,o imô]oåaÿ≤mÖR ; devÖ ;åaok;ÿãis ci£ôre 57
b[˜,ÿ SpteÖ TvmÖSy ≤ÖNt; sUˇû _Syÿ boi/ô tnÿyç ijNv )
ivêÖNt∫Ö{≤\ dvÿiNt devÖ ; bOhû √ÿdme ivôdqeÿ suvû Ir;ÿ… )
≤åîÖm; ivê;ÿ ivôêk¡m;ôR ≤o nÿæ ipôt;•ÿptÖ •e Sÿ y no deih 58
giltmN];" --
≤åîÖm; ivê;ô .uvnÿ ;inô ju◊dÖ iO WôhoRt;ô NysIÿdiTpôt; nÿæ )
såa;ôixW;ô {ivÿ,imôCzm;ÿn… p[qmÖCzdvÿr;Ö2–\ åa;ivÿvx e –
ivôêk¡m;Rô ivmÿn;ôåa;i√h;ÿy; /;ôt; ivÿ/;ôt; pÿrmÄ ot sÖNÎk™ )
teW;ÿimô∑;inÖ simÖW; mÿdiNtô ≤];ÿ s¢åAûWINpÖråEk¡m;ôÛÆ –
≤o nÿæ ipôt; jÿinôt; ≤o ivÿ/;ôt; /;m;ÿinô vedÖ .uvnÿ ;inô ivê;ÿ )
274
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

≤o devÖ ;n;ÿ•;mÖ/;åEk¡åEÖv t˝ sÿMp[XÖ nM.uvnÿ ; ≤NTyôNy; –
a•ÿptÖ •e Sÿ y no deÁnmIôvSyÿ xuiû „m,ÿæ )
p[pÿ[ dÖ;t;rÿNt;·rWÖåËjR•Ã o /eih i√ôpdeÖ ctu„ÿ pde –
îit ctuiS]'xoå?y;y"

275
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 35] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aq pçi]'xoå?y;y"
apÖte o ≤ÿNtu pÖ,yosuªÿ ; devpIôyvÿæ )
aÖSy loôkÆ sutû ;vÿt… )
¥ui.ôrhoÿi.rġ_⁄i.ôVyRˇù _\≤mÖ o dÿd;TvvÖs;nÿmSmw 1
sÖivôt; teÖ xrIÿr>e y… pOiqôVy;\LloôkimÿCztu )
tSmwÿ ≤uJyNt;muiû ßy;ÿ… 2
v;ôyÆu punÿ ;tu sivôt; punÿ ;Tvô¶.e ;[ jR sÿ ;ô sU≤SÃR yô vcRsà ; )
ivmuCÿ yNt;mûiu ßy;ÿ… 3
aÖêTÖ qe voÿ inôWdÿnMpÖ,eR voÿ vsÖit„’ût; )
goô.;jÖåîiTkl;ÿsqÖ ≤TsÖnvÿqÖ pU®Wÿ m( 4
sÖivôt; teÖ xrIÿr;i, m;ôt®u pÄ SqÖåa;vÿptu )
tSmwÿ pOiqivô xM.ÿv 5
p[jÖ ;pÿt* Tv; devÖ t;ÿy;ômpu oÿdkÉ loôkÉ indÿ/;Mys* )
apÿ nÖ… xoxucÿ dÖ`m( 6
prÿMmOTyoôåanupû reiÿ hÖ pNq;ô≤\ Steåÿ aÖNyåîtÿro devyÖ ;n;ÿt( )
c=u„ÿ mte Í<vÖte teÿ b[vIimô m; nÿæ p[jÖ ;ã rIÿ·rWoô mot vIôr;n( 7
x\v;tÖ… x˝ ih teÖ `Oi,ô… xNteÿ .vÖiNTv∑ÿk;… )
xNteÿ .vNTvÖ¶yÖ… p;iqRvà ;soô m; Tv;ôi.xUx
ÿ cu n( 8
276
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

kLpÿNt;NteÖ idxÖStu>yÖm;pÿæ ixÖvtÿm;ôStu>yÿM.vNtuû isN/ÿv… )
aÖNt·rÿ=˝ ixôvNtu>yÖ˚LpÿNt;NteÖ idxÖ… sv;Ræà 9
aXmÿNvtI rIyteÖ s˝rÿ.?vÖm·u ˇÿœtÖ p[trÿ t; s%;y… )
a];ÿ jhÖImoixÿv;ô ≤eåasÿiHzÖv;NvÖymuˇrÿ me ;ôi. v;j;ÿn( 10
ap;ô`mpÖ ikiLÿvWÖmpÿ ’ûTy;mpoô rpÿæ )
ap;ÿm;gRÖ TvmÖSmdpÿ dû"u „v“‰ÿ˝ suv 11
suiû môi]ôy; nÖåa;pÖåaoWÿ/y… sNtu duimRi]ôy;StSmwÿ sNtuû
≤oáSm;N√πi∑Ö ≤çÿ vÖyiN√Ö„mÆ 12
aÖn@Ö v± ;hÿmNÖ v;rÿ.;mheÖ s*rÿ.ye ã SvôStyeÿ )
s nÖåîN{ÿåîv dÖve >e yoô viˆÿæ sÖNt;rÿ,o .v 13
¨√ÖyNtmÿsSÖ p·rÖ Sváæ pXyÿNtÖå¨ˇÿrm( )
devÖ Ndevÿ ]Ö ; sU≤mRÖ gÿNmÖ Jyoitÿ®ˇÖmm( 14
îÖmÔÖIve>yÿæ p·rÖi/Ndÿ/;imô mwW;ô•u g;ôdpÿroÖåaqRmà tÖe m( )
xÖtÔIÿvNtu xÖrdÿæ puÂcô IrÄNtmOTRû yuNdÿ/t;ôMpvRtà ne 15
a¶Öåa;yUã ÿ iW pvsÖåa; suvû ojRiÖ mWÿç n… )
a;ôre b;ÿ/Sv duCû z⁄n;ÿm( 16
a;yu„ÿ m;n¶e hÖivW;ÿ vO/;ôno `ûtO p[tÿ Iko `Otû yoÿinrei/ )
`Otû MpIôTv; m/uû c;®Ö gVyÿiMpÖtve ÿ pu]û mÖi.rÿ=t;idÖm;NTSv;h;ÿ 17
277
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 35] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

prIÖme g;mÿnWe tÖ p≤ÖiR ¶mÿ˙Wt )
devÖ „e vÿ£tÖ ≈vÖ… kåîÖm;2\–åa;dÿ/WRit 18
£ÖVy;dÿmiÖ ¶Mp[ihÿ,oim dUrû ≤\ mÿ rÖ ;Jyÿ©Cztu ·rp[v;ôhÆ )
îÖhvw ;yimtÿro j;ôtvedÿ ; devÖ >e yoÿ hÖVy\vhÿ tu p[j;ônn( 19
vhÿ vÖp;Ô;ÿtved… ipôt>O yoô ≤]wnÿ ;ôNveTqô inihÿt;Npr;ÖkÉ )
medsÿ … k⁄Lû y;å¨pÖ t;NTßÿvNtu sÖTy;åEÿW;m;ôixWÖ… s•ÿmNt;ôãô
Sv;h;ÿ 20
Syoôn; pOiÿ qiv no .v;nO=rÖ ; inôvx
e nÿ I )
≤Cz;ÿ nÖ… xmRÃ sÖpq[ ;ÿ… )
apÿ nÖ… xoxucÿ dÖ`m( 21
aÖSm;Êvmi/ÿj;ôtoùisô TvdÖyÔ;ÿyt;ôMpunæÿ )
aÖs* Svôg;Ryÿ loôk;yÖ Sv;h;ÿ 22
îit pçi]'xoå?y;y"

278
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

aq Wi$(]x
' oå?y;y"
Ac\vÖ ;cÖMp[p¥ÿ Öe mnoô ≤ju…û p[p¥ÿ Öe s;mÿ p[;,ô Mp[p¥ÿ Öe c=u…û ≈o]ÖMp[p¥ÿ e
)
v;gojÿæ sÖh*joô miyÿ p[;,;p;ôn* 1
≤Nmeÿ iCzÖ{ç=uWÿ oô ˙dÿySyô mnÿsoô v;itÿt,O MÖ bOhSÖ pitÿmÖRe t∂ÿ/;tu )
x•oÿ .vtuû .uvnÿ Syô ≤Spitÿæ 2
.U.vRu …Ö Svùæ ) tTsÿivôtvu rR <ÿe yÖM.goRÃ devÖ Syÿ /Imih )
i/yoô ≤o nÿæ p[coôdy;ÿt( 3
ky;ÿ niíÖ]åa;.uvÿ dUtû I sÖd;vO/ÿ …Ö s%;ÿ )
ky;ô xicÿœy; vOtû ; 4
kSTv;ÿ sÖTyo md;ÿn;ôMm˝ihÿœo mTsÖdN/ÿs… )
dû!O ; icÿd;Ö ®jÖe vsuÿ 5
aÖ.I Wu ,Ö… s%Iÿn;mivôt; jÿ·rtû,ø ;m( )
xÖtM.ÿv;SyUiû ti.ÿæ 6
ky;ô Tv•ÿåËôTy;i.p[mNÿ dse vOWn( )
ky;ÿ Stoôt>O yÖåa;.ÿr 7
îN{Öo ivêÿSy r;jit )
x•oÿåaStu i√ÖpdeÖ xçtu„ÿ pde 8
279
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 36] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

x•oÿ imô]Æ x\v\ ®ÿ,…Ö x•oÿ .vTv≤ÖmR ; )
x•ÖåîN{Öo bOhSÖ pitÖ… x•oô iv„,u®ÿ ®£ÖmÆ 9
x•oô v;tÿæ pvt;ôãô x•ÿStptuû sU≤æRà )
x•Ö… kinÿ£d∂Övº Æ pÖjNR yoÿåaÖi.vÿWtR u 10
ah;ÿinÖ xM.ÿvNtu nÖ… x˝ r;]Iô… p[itÿ/Iyt;m( )
x•ÿåîN{Ö;¶I .ÿvt;ômvoÿi.ô… x•ÖåîN{Ö;v®ÿ,; r;ÖthÿVy; )
x•ÿåîN{;pUWû ,;ô v;jÿs;t*ô ximN{Ö;som;ÿ suivôt;yÖ x\≤oÆ 11
x•oÿ devÖ IrÄi.∑ÿyåÖ a;poÿ .vNtu pIôtyeÿ )
x\≤orÄi.ßÿvNtu n… 12
Syoôn; pOiÿ qiv no .v;nO=rÖ ; inôvx
e nÿ I )
≤Cz;ÿ nÖ… xmRÃ sÖpq[ ;ÿ… 13
a;poô ih œ; mÿyoô.vu SÖ t; nÿåËôjRe dÿ/;tn )
mÖhe r,;ÿyÖ c=ÿse 14
≤o vÿæ ixÖvtÿmoô rsÖStSyÿ .;jytÖhe nÿæ )
¨ÖxtÖ I·rÿv m;ôtrÿæ 15
tSm;ôåarÿ©m;m voô ≤SyÖ =y;ÿyÖ ijNvÿq )
a;poÿ jÖnyÿq; c n… 16
¥*Æ x;iNtÿrNÄ t·rÿ=˝Ö Ö x;iNtÿæ pOiqôvI x;iNtôr;pÖ… x;iNtôroWÿ/yÖ…
x;iNtÿæ )
280
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

vnÖSptÿy…Ö x;iNtôivRêÿe devÖ ;Æ x;iNtôb˜R[ Ö x;iNtô… svÖ˝‹ Ö x;iNtô…
x;iNtÿrveÄ x;iNtô… s; m;ô x;iNtÿrie / 17
dOtÖe νhÿ m; imô]Syÿ m;ô c=uWÿ ;ô sv;Rià , .Utû ;inô smIÿ=Nt;m( )
imô]Sy;ôhç=uWÿ ;ô sv;Rià , .Utû ;inô smIÿ=e )
imô]Syô c=uWÿ ;ô smIÿ=;mhe 18
dOtÖe νhÿ m; )
Jyoˇ_¡É sÖNdOixÿ jIVy;sÖÔ‰oˇ_É¡ sÖNdOixÿ jIVy;sm( 19
nmÿSteÖ hrÿse xÖoicWeÖ nmÿSteåaSTvôicRWÿe )
aÖNy;\Steåÿ aÖSmˇÿpNtu hetÖ yÿæ p;vÖkoåaÖSm>yÿ˝ ixÖvo .ÿv 20
nmÿSteåaStu ivô¥tu Öe nmÿSte Stniyôàveÿ )
nmÿSte .gv•Stuû ≤tÖ… Svùæ sÖmIhÿse 21
≤toÿyt… sÖmIhÿsÖe ttoÿ noôåa.ÿyï® )
x•ÿæ k⁄® p[jÖ ;>yo.ÿy•… pÖx>u yÿæ 22
sûiu môi]ôy; nÖåa;pÖåaoWÿ/y… sNtu duimRi]ôy;StSmwÿ sNtuû
≤oáSm;N√πi∑Ö ≤çÿ vÖyiN√Ö„mÆ 23
t∞=udÿ vRÖe ihÿtMpurû St;ÿCz⁄£
û mu∞rÿ t( )
pXyemÿ xÖrdÿæ xÖtÔIvemÿ xÖrdÿæ xÖt˝ Í,uyÿ ;m xÖrdÿæ
xÖtMp[bvÿ[ ;m xÖrdÿæ xÖtmdIÿn;… Sy;m xÖrdÿæ xÖtM.Uyíÿ xÖrdÿæ
xÖt;t( 24
îit Wi$(]x ' oå?y;y"
281
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 37] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aq s¢i]'xoå?y;y"
devÖ Syÿ Tv; sivôtÆu p[sÿ vÖ ieá ênoÿb;ô¸R >y;ÿMpU„û ,o hSt;ÿ>y;m( )
a;dÿdÖe n;·rÿris 1
≤uÔû teÖ mnÿå¨Öt ≤ÿÔu teÖ i/yoô ivp[;ô ivp[Sÿ y bOhtÖ o ivÿpiÖ ítÿæ )
iv ho];ÿ d/e vyun;ôivdekåÖ îNmÖhI devÖ Syÿ sivôtÆu p·rÿ∑iu t… 2
devIÿ ¥;v;pOiqvI mÖ%Syÿ v;mÖ¥ ixroÿ r;?y;sNdevyÖ jÿne
pOiqôVy;Æ )
mÖ%;yÿ Tv; mÖ%Syÿ Tv; xÖI„,Re 3
deVyoÿ vm[‰o .Utû Syÿ p[qmÖj; mÖ%Syÿ voô¥ ixroÿ r;?y;sNdevyÖ jÿne
pOiqôVy;Æ )
mÖ%;yÿ Tv; mÖ%Syÿ Tv; xÖI„,Re 4
îyÖTyg[åeÿ a;sINmÖ%Syÿ te¥Ö ixroÿ r;?y;sNdevyÖ jÿne pOiqôVy;Æ )
mÖ%;yÿ Tv; mÖ%Syÿ Tv; xÖI„,Re 5
îN{ÖSy*jÿ Sq mÖ%Syÿ voô¥ ixroÿ r;?y;sNdevyÖ jÿne pOiqôVy;Æ )
mÖ%;yÿ Tv; mÖ%Syÿ Tv; xÖI„,Re ) mÖ%;yÿ Tv; mÖ%Syÿ Tv; xÖI„,eR
) mÖ%;yÿ Tv; mÖ%Syÿ Tv; xÖI„,Re 6
p[tw uû b[˜,ÿ SÖ pitô… p[ deVÖ yetù u sUnû tO ;ÿ )
aCz;ÿ vIôr•≤RMÃ pÖi¤r;ÿ/sNdevÖ ; ≤ÖD•ÿyNtu n… ) mÖ%;yÿ Tv;
mÖ%Syÿ Tv; xÖI„,Re ) mÖ%;yÿ Tv; mÖ%Syÿ Tv; xÖI„,eR )
282
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

mÖ%;yÿ Tv; mÖ%Syÿ Tv; xÖI„,eR 7
mÖ%Syô ixroÿis )
mÖ%;yÿ Tv; mÖ%Syÿ Tv; xÖI„,Re )
mÖ%Syô ixroÿis )
mÖ%;yÿ Tv; mÖ%Syÿ Tv; xÖI„,eR )
mÖ%Syô ixroÿis )
mÖ%;yÿ Tv; mÖ%Syÿ Tv; xÖI„,Re )
mÖ%;yÿ Tv; mÖ%Syÿ Tv; xÖI„,Re ) mÖ%;yÿ Tv; mÖ%Syÿ Tv; xÖI„,Re
)
mÖ%;yÿ Tv; mÖ%Syÿ Tv; xÖI„,eR 8
aêÿSy Tv;ô vO„,ÿæ xÖKn; /Upÿ y;im devyÖ jÿne pOiqôVy;Æ )
mÖ%;yÿ Tv; mÖ%Syÿ Tv; xÖI„,eR )
aêÿSy Tv;ô vO„,ÿæ xÖKn; /Upÿ y;im devyÖ jÿne pOiqôVy;Æ )
mÖ%;yÿ Tv; mÖ%Syÿ Tv; xÖI„,Re )
aêÿSy Tv;ô vO„,ÿæ xÖKn; /Upÿ y;im devyÖ jÿne pOiqôVy;Æ )
mÖ%;yÿ Tv; mÖ%Syÿ Tv; xÖI„,Re )
mÖ%;yÿ Tv; mÖ%Syÿ Tv; xÖI„,eR ) mÖ%;yÿ Tv; mÖ%Syÿ Tv; xÖI„,Re )
mÖ%;yÿ Tv; mÖ%Syÿ Tv; xÖI„,Re 9
Aûjveÿ Tv; s;ô/veÿ Tv; sui=ÖTyw Tv;ÿ )
mÖ%;yÿ Tv; mÖ%Syÿ Tv; xÖI„,Re )
mÖ%;yÿ Tv; mÖ%Syÿ Tv; xÖI„,Re ) mÖ%;yÿ Tv; mÖ%Syÿ Tv; xÖI„,Re
10
283
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 37] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

≤Öm;yÿ Tv; mÖ%;yÿ Tv;ô sU≤SÃR y Tv;ô tpÿse )
devÖ STv;ÿ sivôt; m?v;ÿnˇ_⁄ pOiqôVy;Æ sÖãSô pOxSÿ p;ih ) aÖicRriÿ s
xÖoicrÿisô tpoÿis 11
an;ÿ/∑O ; purû St;ÿd¶Ö re ;i/ÿpTyÖåa;yÿmu Re d;… pu]û vÿtI
di=,ÖtåîN{ÖSy;i/ÿpTye p[jÖ ;Mmeÿ d;… )
suWû d;ÿ pÖí;∂ºvÖ Syÿ sivôtru ;i/ÿpTyeÖ c=umÿ Re dÖ;åa;≈uiÿ t®ˇrÄto
/;ôtru ;i/ÿpTye r;ÖySpoWÿMme d;… )
iv/Oiÿ t®Äp·rÿ∑;Ö äOhSÖ ptÖre ;i/ÿpTyÖåaojoÿ me dÖ; ivê;ÿ>yo m;
n;ô∑;^ >yÿSp;ihÖ mnoÖrê;ÿis 12
Sv;h;ÿ mÖ®i∫Ö… p·rÿ≈IySv idôvÆ sÖãSô pOxSÿ p;ih )
m/uû m/uû m/uÿ 13
g.oRÃ devÖ ;n;ÿiMpÖt; mÿtIôn;Mpitÿæ p[jÖ ;n;ÿm( )
sNdevÖ o devÖ ne ÿ sivô]; gÿtÖ s˝ sU≤,ÃRe rocte 14
smÖi¶rÄi¶n;ÿ gtÖ sNdwvnÿe sivô]; s˝ sU≤,Reà ;roic∑ )
Sv;hÖ; smÖi¶Stpÿs; gtÖ sNdwVyenÿ sivô]; s˝ sU≤,RÃe ;®ct
15
/Öt;R idôvo iv.;ÿitô tpÿsSpOiqôVy;N/Öt;R devÖ o
devÖ ;n;ômmÿTyRStpoôj;Æ )
v;cÿmSÖ me inyÿCz dev;ôyvu mÿ ( 16
apÿXy©oûp;minÿp¥m;nÖm; cÖ pr;ÿ c pÖiqi.ôírÿNtm( )
284
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

s sÖ/I[ cIô… s ivWUcÿ IôvsR ;ÿnåÖ a;vÿrIv·ˇRô .uvnÿ „e vÖNtÆ 17
ivê;ÿs;M.uv;MpteÖ ivêÿSy mnsSpteÖ ivêÿSy vcsSpteÖ svRSÃ y
vcsSpte )
devÖ ≈Ö Êu vNdevÿ `mR devÖ o devÖ ;Np;ôÁ]Ö p[;vIôrnuÿ v;NdevÖ vIÿtye )
m/uû m;?vIÿ>y;ôMm/uû m;/Ucÿ I>y;m( 18
˙Öde Tv;ô mnÿse Tv; idôve Tv;ô sU≤;Ryà Tv; )
Ëô?voRåaÿ?vÖriNdÖiv devÖ We uÿ /eih 19
ipôt; noÿis ipôt; noÿ boi/ô nmÿSteåaStuû m; m;ÿ ih˝sI… )
Tv∑Omÿ NtSTv; spem pu]û ;NpÖxNU miyÿ /eih p[jÖ ;mÖSm;suÿ /eÁÖ ·rÿ∑;Ö h˝
sÖh pÿTy; .Uy;sm( 20
ahÿæ kÉtÖ nu ;ÿ juWt;ã suJû yoitôJyoRitÿW;ô Sv;h;ÿ )
r;i]ÿæ kÉtÖ nu ;ÿ juWt;ã suJû yoitôJyoRitÿW;ô Sv;h;ÿ 21
îit s¢i]'xoå?y;y"

285
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 38] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aq;∑;i]'xo?y;y"
devÖ Syÿ Tv; sivôtÆu p[sÿ vÖ iáe ênoÿb;R¸ô >y;ÿMpU„û ,o hSt;ÿ>y;m( )
a;dÖdie dÿTywÖ r;ò;ÿis 1
î@ÖåEÁidÿtåÖ EihÖ srÿSvôÊyeihÿ )
as;ôvÁe s;ôvÁe s;ôvie hÿ 2
aidÿTywÖ r;ò;ÿsIN{Ö;<y;å¨Ö„,IWÿæ )
pUWû ;isÿ `Öm;Ryÿ dI„v 3
aÖiê>y;ÿiMpNvSvô srÿSvTyw ipNvÖSveN{;ÿy ipNvSv )
Sv;heN{ÿvTÖ Sv;heN{ÿvTÖ Sv;heN{ÿvt( 4
≤SteÖ Stnÿæ xxÖyo ≤o mÿyoô.≤U oR rÿà/Ö ; vÿsiûu v¥Æ sudû ]ÿæ )
≤enÖ ivê;ô pu„yÿisô v;≤;Rià ,ô srÿSvitô timôh /;tÿvke … )
¨ÖvNáR t·rÿ=mÖ Nveiÿ m 5
g;ôy]Ö HzNdoÿisô ]w∑.ÿu HÖ zNdoÿisô ¥;v;ÿpiO qôvI>y;ÿNTv;ô
p·rÿgO ;MyôNt·rÿ=,Öe opÿyCz;im )
îN{;ÿiên;ô m/unÿ … s;rÄ`Syÿ `ÖmMR p;ÿtÖ vsÿvoô ≤jÿtÖ v;$( )
Sv;hÖ; sU≤SÃR y rÄXmyeÿ vOi∑Övnÿye 6
sÖm{ûu ;yÿ Tv;ô v;t;ÿyÖ Sv;h;ÿ s·rÖr;yÿ Tv;ô v;t;ÿyÖ Sv;h;ÿ )
aÖn;ô/„ûO y;yÿ Tv;ô v;t;ÿyÖ Sv;h;ÿpi[ t/O„û y;yÿ Tv;ô v;t;ÿyÖ Sv;h;ÿ )
aÖvSÖ yveÿ Tv;ô v;t;ÿyÖ Sv;h;ÿiximôd;yÿ Tv;ô v;t;ÿyÖ Sv;h;ÿ 7

286
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

îN{;ÿy Tv;ô vsumÿ te ®Ä{vÿtÖe Sv;heN{;ÿy Tv;idôTyvÿtÖe Sv;heN{;ÿy
Tv;i.m;itôfle Sv;h;ÿ )
sÖivô]e TvÿåA.umû teÿ iv.umû teÖ v;jÿvteÖ Sv;hÖ; bOhSÖ ptÿye Tv;
ivôêdeVÿ y;vteÖ Sv;h;ÿ 8
≤Öm;yÖ Tv;i©ÿrSvte iptOmû teÖ Sv;h;ÿ ) Sv;h;ÿ `Öm;RyÖ Sv;h;ÿ `ÖmÆR
ipô]e 9
ivê;ôåa;x;ÿ di=,Ösi√ê;ÿNdÖve ;ny;ÿi@ôh )
Sv;h;ÿ’tSy `ÖmSR yÖ m/oÿ… ipbtmiên; 10
idÖiv /;ÿåîÖm≤\ DÖ imÖm≤\ DÖ iNdÖiv /;ÿ… )
Sv;hÖ;¶yeÿ ≤ÖiDy;ÿyÖ x\≤ju>ÿ yR… 11
aiêÿn; `ÖmMR p;ÿt˝Ö Ö h;√;ÃnR mÖ hÿidRvÖ ;i.ÿÂiô ti.ÿæ )
tÖN];ôiy,eÖ nmoô ¥;v;ÿpiO qôvI>y;ÿm( 12
ap;ÿt;mÖiên;ÿ `ÖmmR nuû ¥;v;ÿpiO qôvIåaÿm˝s;t;m( )
îÖhvw r;Ötyÿæ sNtu 13
îÖWe ipÿNvSvoôjRe ipÿNvSvô b[˜,ÿ e ipNvSv =Ö];yÿ ipNvSvô
¥;v;ÿpiO qôvI>y;ÿiMpNvSv )
/m;Rià s su/û m;RmNeÿ yÖSme nOMû ,;inÿ /;ryÖ b[˜ÿ /;ry =Ö]N/;ÿryÖ
ivxÿN/;ry 14
Sv;h;ÿ pU„û ,e xrÿsÖe Sv;hÖ; g[;vÿ>yÖ… Sv;h;ÿ p[itrÄv>e yÿæ )
Sv;h;ÿ ipôt>O yÿåËô?vRbiÿ hR>yoR `mRpÖ ;vÿ>yÖ… Sv;hÖ;
287
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 38] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

¥;v;ÿpiO qôvI>y;ôãô
Sv;hÖ; ivêe>ÿ yo devÖ >e yÿæ 15
Sv;h;ÿ ®Ä{;yÿ ®Ä{ÙÿtyeÖ Sv;hÖ; sÔ‰oitÿW;ô Jyoitÿæ )
ahÿæ kÖtÉ nu ;ÿ juWt;ã suJû yoitôJyoRitÿW;ô Sv;h;ÿ )
r;i]ÿæ kÉtÖ nu ;ÿ juWt;ã suJû yoitôJyoRitÿW;ô Sv;h;ÿ )
m/uÿ ¸ûtimN{ÿtmeåaÖ¶;vÖXy;mÿ te dev `mRÖ nmÿSteåaStuû m; m;ÿ
ih˝sI… 16
aÖ.IámMmÿihÖm; idv\iÖ vp[oÿ b.Uv sÖpq[ ;ÿ… )
¨Öt ≈vÿs; pOiqôvIã s˝sIÿdSv mÖh;2\–åaÿisô rocÿSv
devvÖ Itÿm… ) iv /Umû mÿ¶åe a®ÄWiMmÿy?e y sOjû p[x
ÿ St dxRtÖ m(
17
≤; teÿ `mR idÖVy; xuGy; g;ÿy}Ö y;ã hÿivô/;Rnÿe )
s; tÖåa;Py;ÿyt;ôi•∑‰;ÿyt;ôNtSywÿ teÖ Sv;h;ÿ )
≤; teÿ `m;RNô t·rÿ=Öe xuGy; i]ô∑>u y;¶Iÿ/e[ )
s; tÖåa;Py;ÿyt;ôi•∑‰;ÿyt;ôNtSywÿ teÖ Sv;h;ÿ )
≤; teÿ `mR pOiqôVy;ã xuGy; jgÿTy;ã sdÖSy;ù )
s; tÖåa;Py;ÿyt;ôi•∑‰;ÿyt;ôNtSywÿ teÖ Sv;h;ÿ 18
=Ö]Syÿ Tv; pÖrSp;ÿyÖ b[˜,ÿ StÖNvùMp;ih )
ivxÿSTv;ô /mR,Ã ; vÖymnu£ ÿ ;m;m suivôt;yÖ nVyÿse 19
ctuæÿ ß·ˇ_ôn;Ri.ÿAtû≥ Syÿ sÖpq[ ;ô… s noÿ ivôê;yuæÿ sÖpq[ ;ô… s nÿæ
sÖv;Ryæÿu sÖpq[ ;ÿ… )
288
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

apÖ √πWoôåapÖ ◊roÖNyv[tÿ Sy siím 20
`mwtÖR ˇeÖ purIÿWNÖ tenÖ v/ÃSR vô c; cÿ Py;ySv )
vÖi/ôWR Iômihÿ c vÖym; cÿ Py;isWImih 21
aicÿ£dÖ√Wé ;ô h·rÿmhÖR ;iNmÖ]o n dÿxtÖR Æ )
s˝ sU≤,RÃe id¥utdudiÖ /inRiô /Æ 22
suiû môi]ôy; nÖåa;pÖåaoWÿ/y… sNtu duimRi]ôy;StSmwÿ sNtuû
≤oáSm;N√πi∑Ö ≤çÿ vÖyiN√Ö„mÆ 23
¨√ÖyNtmÿsSÖ p·rÖ Sváæ pXyÿNtÖå¨ˇÿrm( )
devÖ Ndevÿ ]Ö ; sU≤mRÖ gÿNmÖ Jyoitÿ®ˇÖmm( 24
E/oÿSyei/WIômihÿ sÖimdÿisô tejoÿisô tejoô miyÿ /eih 25
≤;vÿtIô ¥;v;ÿpiO qôvI ≤;vÿ∞ sÖ¢ isN/ÿvo ivtiSqôre )
t;vÿNtimN{ teÖ g[hmÿ jûU ;R gÿO ;ôMyi=ÿtMÖ miyÿ gO;ôMyi=ÿtm( 26
miyô TyidÿiN{ÖyMbOhû Nmiyô d=oô miyô £tuæÿ )
`ÖmiR S]ôxiu Gvr;ÿjit ivôr;j;ô JyoitÿW; sÖh b[˜,ÿ ;ô tejsÿ ; sÖh
27
pyÿsoô retåÖ a;.ÿtO NÖ tSyÖ dohÿmxImÖÁˇu rÿ ;muˇr;Öãô sm;ÿm( )
iTvWÿæ sÖv\ KO £Tvôe d=ÿSy te suWMuû ,Syÿ te suWMu ,;i¶¸ûtÆ )
îN{ÿpItSy p[jÖ ;pÿit.i=tSyÖ m/umÿ tÖå¨pÿÙtÖå¨pÿÙtSy .=y;im
28
îTy∑;i]'xo?y;y"
289
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 39] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aqwkoncTv;·r'xoå?y;y"
Sv;h;ÿ p[;,ô >e yÖ… s;i/ÿpitkÉ>y… )
pûiO qôVyw Sv;hÖ;¶yeÖ Sv;hÖ;Nt·rÿ=;yÖ Sv;h;ÿ v;ôyveÖ Sv;h;ÿ )
idÖve Sv;hÖ; sU≤;RyÃ Ö Sv;h;ÿ 1
idÖG>yÆ Sv;h;ÿ cÖN{;yÖ Sv;hÖ; n=ÿ]>e yÖ… Sv;hÖ;ŒÆ Sv;hÖ;
v®ÿ,;yÖ Sv;h;ÿ )
n;>yôw Sv;h;ÿ pUtû ;yÖ Sv;h;ÿ 2
v;ôce Sv;h;ÿ p[;,ô ;yÖ Sv;h;ÿ p[;,ô ;yÖ Sv;h;ÿ )
c=uWÿ Öe Sv;hÖ; c=uWÿ Öe Sv;hÖ; ≈o];ÿyÖ Sv;hÖ; ≈o];ÿyÖ Sv;h;ÿ 3
mnÿs…Ö k;mÖm;kÀi¡ t\v;ôcÆ sÖTymÿxIy )
pÖxnûU ;ã Âôpm•ÿSyÖ rsoô ≤xÖ… ≈IÆ ≈ÿyt;ôMmiyô Sv;h;ÿ 4
p[jÖ ;pÿit… siM.Öy[ m;ÿ,… sÖm;[ $(sM.Otÿ o vwêdevÖ Æ sÿ˝sÖ•o `ÖmÆR
p[vˇÿO _ôStejåÖ ¨¥ÿtåa;iêônÆ pyÿSy;nIôym;ÿne p*ô„,o ivÿ„yÖNdm;ÿne
m;®ÄtÆ Klqÿn( )
mw]Ö Æ xrÿis sNt;ô˛≤m;ÿne v;yÖVyoù iÓÖym;ÿ,åa;¶eyÖ o Ùûym;ÿnoô
v;G`utû Æ 5
sÖivôt; p[qÿ mÖ he •ÿ iÖ ¶i√≥tÖ Iyeÿ v;ôySu tOtû Iyÿåa;idÖTyíÿtqûu Re cÖN{m;ÿ…
pçÖmåAûtÆu WÖœº mÖ®tÿæ s¢Öme bOhSÖ pitÿr∑Öme )
imô]o nÿvmÖ e v®ÿ,o dxÖmåîN{ÿåEk;dÖxe ivêeÿ dÖve ; √;ÿdx Ö e 6
290
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

¨Ögí[ ÿ .IômíÖ ?v;ùNtíÖ /uinÿí )
s;ôs◊Ö ;\í;ÿi.yuGû v; cÿ ivôi=pÖ… Sv;h;ÿ 7
aÖi¶˝ ˙dÿyne ;ôxinÿ˝ ˙dy;ôg,e[ ÿ pxupû itÿ˚Té òÖ˙dÿyne .Öv≤\ KÖ n; )
xÖvMR mtÿò;>y;ômIx;ÿnMmÖNyun;ÿ
mh;dÖve mÿNt…pxRVÖ yenoôgN[ devÖ v\ iÿ nôœnu ;ÿ visœÖhnu…û ix©«ÿin
koôXy;>y;ÿm( 8
¨ÖgL\[ loihÿtne imô]˝ s*vÿT[ yen ®Ä{Nd*v[TRà yenô Ne {ÿMp[£°ô@nº ÿ mÖ®tÖo
blenÿ s;ô?y;Np[mÖ du ;ÿ )
.ÖvSyô k<#‰ÿ˝ ®Ä{Sy;ÿNt…p;ôêMR mÿh;dÖve SyÖ ≤’¡CzÖvSR yÿ vinÖœÆu
pÿxpûu te…ÿ purIÖtt( 9
lomÿ>yÖ… Sv;hÖ; lomÿ>yÖ… Sv;h;ÿ Tvôce Sv;h;ÿ Tvôce Sv;hÖ;
loihÿt;yÖ Sv;hÖ; loihÿt;yÖ Sv;hÖ; medoÿ>yÖ… Sv;hÖ; medoÿ>yÖ…
Sv;h;ÿ )
m;ôãsô >e yÖ… Sv;h;ÿ m;ôãsô >e yÖ… Sv;hÖ; ò;vÿ>yÖ… Sv;hÖ; ò;vÿ>yÖ…
Sv;hÖ;Sq>yÖ… Sv;hÖ;Sq>yÖ… Sv;h;ÿ mÖ∆>yÖ… Sv;h;ÿ mÖ∆>yÖ…
Sv;h;ÿ )
retsÿ Öe Sv;h;ÿ p;ôyveÖ Sv;h;ÿ 10
a;ôy;ôs;yÖ Sv;h;ÿ p[;y;ôs;yÖ Sv;h;ÿ s\≤;ôs;yÖ Sv;h;ÿ ivy;ôs;yÖ
Sv;hoÿ¥;ôs;yÖ Sv;h;ÿ )
xucû e Sv;hÖ; xocÿtÖe Sv;hÖ; xocÿm;n;yÖ Sv;hÖ; xok;ÿyÖ Sv;h;ÿ 11
tpÿsÖe Sv;hÖ; tPyÿtÖe Sv;hÖ; tPyÿm;n;yÖ Sv;h;ÿ tÖ¢;yÖ Sv;h;ÿ `Öm;RyÖ
Sv;h;ÿ )
291
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 39] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

in„’¡TywÖ Sv;hÖ; p[;yÿiíÊywÖ Sv;h;ÿ .eWjÖ ;yÖ Sv;h;ÿ 12
≤Öm;yÖ Sv;h;Ntÿk;yÖ Sv;h;ÿ mOTû yveÖ Sv;h;ÿ ) b[˜,ÿ Öe Sv;h;ÿ
b[˜hÖTy;ywÖ Sv;hÖ; ivêe>ÿ yo devÖ >e yÖ… Sv;hÖ; ¥;v;ÿpiO qôvI>y;ôãô
Sv;h;ÿ 13
îTyekoncTv;·r'xoå?y;y"

292
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

aq cTv;·r'xoå?y;y"
ÈÖx; v;ôSyùimôd˝ svR≤‚ iTkçÖ jgÿTy;ôÔgÿt( )
tenÿ Tyôˇ_Énÿ .uÔIq;ô m; gO/ÿ …Ö kSyÿ iSvôınÿm( 1
kûv⁄ •R veÖ he km;Rià , ijjIivôWCe zÖt˝ sm;ÿ… )
EÖvNTviyô n;NyqetÖ oùiStô n kmRÃ ilPyteÖ nreÿ 2
aÖs≤ûu ;Rá n;mÖ te loôk;åaÖN/enÖ tmÖs;vOtÿ ;… )
t;\Ste p[Te y;ipÿgCziNtô ≤e kÉ c;ÿTmÖhnoô jn;ÿ… 3
anejÿ dÖ k
e MÖ mnÿsoô jvIÿyoô nwn∂ÿ vÖº ;åa;ÿ“vu NÖ pUvmRÖ xRtà ( )
tı;vÿtoôNy;nTyeiÿ tô itœÖˇiSÿm•Öpo m;ÿt·Ö rê;ÿ d/;it 4
tdÿje itô t•wjiÿ tô t∂Ürû e t√ÿiNtôkÉ )
tdÖNtrÿSy svRSÃ yÖ tduû svRSÃ y;Sy b;ÁÖtÆ 5
≤Stu sv;Rià , .Utû ;Ny;ôTm•evÖ ;nûpu Xyÿit )
sÖv.ÖR tûU We uÿ c;ôTm;nÖNttoô n ivicÿikTsit 6
≤iSmÖNTsv;Rià , .Utû ;Ny;ôTmwv;.Uiÿ √j;nÖtÆ )
t]Ö ko mohÖ… kÆ xok¡åEkÖTvmÿnpûu Xyÿt… 7
s p≤Rgà ;Cz⁄£û mÿk;ôymÿv,Ö[ mÿò;ivôr˝ xuı û mp;ÿpivım( )
kÖivmRnà IôWI pÿ·rÖ.ÆU SvÿyMÖ .U≤;Rqà ;tQyÖtoq;ôNR Vyùd/;Cz;êÖtI>yÖ…
sm;ÿ>y… ) 8
293
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
[AdhyŒya 40] v;jsneiym;?y≤Ndnx;%Iy VEDIC LITERATURE COLLECTION

aÖN/NtmÖ… p[ivÿxiNtÖ ≤esMÿ .Uitmupû ;sÿte )
ttoô .Uyåÿ îvÖ te tmoô ≤å¨Ö sM.UTÿ y;ã rÄt;Æ 9
aÖNydevÖ ;ÛÆ sÿM.Öv;dÖNyd;ÿ¸rû sÿM.v;t( )
îitÿ xu≈mu Ö /Ir;ÿ,;ô≤\ e nÖSti√ÿcci=ôre 10
sM.Uiÿ tç ivn;ôxçÖ ≤St√πdoÖ .yÿ˝ sÖh )
ivôn;ôxne ÿ mOTû yuNtIôTv;R sM.UTÿ y;ômtO mÿ Xnute 11
aÖN/NtmÖ… p[ivÿxiNtô ≤eivÿ¥;mupû ;sÿte )
ttoô .Uyåÿ îvÖ te tmoô ≤å¨ÿ ivô¥;y;ÿã rÄt;Æ 12
aÖNydevÖ ;¸ivô¥R ;y;ÿåaÖNyd;ÿ¸rû ivÿ¥;y;… )
îitÿ xu≈mu Ö /Ir;ÿ,;ô≤\ e nÖSti√ÿcci=Öre 13
ivô¥;ç;ivÿ¥;çÖ ≤St√πdoÖ .yÿ˝ sÖh )
aivÿ¥y; mOTû yuNtIôTv;R ivô¥y;ômtO mÿ Xnute 14
v;ôyru inÿlmÖmtO mÖ qedÖ M.Sm;ÿNtÖ˝Ö xrIÿrm( )
ao3m( ) £toÿ Smr ) iKlôbe Smÿr ) ’ûtã Smÿr 15
a¶eÖ nyÿ supû q;ÿ r;Öyåe aÖSm;iNvê;ÿin dev vÖynu ;ÿin ivô√;n( )
≤ûyu oô?yáSm∆u¸ÿ r;Ö,menoô .uiyÿœ;NteÖ nmÿ娷ˇ_\iv/em 16
ihÖr<Ä myenÿ Ö p;]e,ÿ sÖTySy;ipÿihtÖMmu%mÿ ( )
≤oôs;v;ÿidôTye pu®Wÿ …Ö soás;vÖhm( )
ao3m( %Mb[˜ÿ ) 17
294
MAHARISHI UNIVERSITY OF MANAGEMENT
VEDIC LITERATURE COLLECTION xuKlyjuvdRe [Yajur Veda]

îit cTv;·r'xoå?y;y"
îTyuˇriv'xit" )
îit m;?yiNdnv;jsneiyxuKlyjuvdRe s'iht;

295