You are on page 1of 47

Faculty of Economics

Kasetsart University

เอกสารประกอบการบรรยาย
วิชา เศรษฐศาสตร์เบื้องต้น
(Introduction to Economics: 01108101)
บทที่ 9 รายได้และดุลยภาพของผู้ผลิต
ภาคต้น ปีการศึกษา 2556

รศ.ดร. สันติยา เอกอัคร

บทที่ 9 รายได้และดุลยภาพของผู้ผลิต
9.1 ความนา
9.2 รายได้หรือรายรับของผู้ผลิต
9.3 ดุลยภาพของผู้ผลิตในตลาดแข่งขัน
9.4 ดุลยภาพของผู้ผลิตในตลาดผูกขาด
9.5 สรุป
รศ.ดร.สันติยา เอกอัคร ภาควิชาเศรษฐศาสตร์ fecosye@ku.ac.th

2

Faculty of Economics

9.1 ความนา

Kasetsart University

 รายได้ของผู้ผลิต คือ รายจ่ายทั้งหมดของผู้บริโภคที่ซื้อ
สินค้าหรือบริการของผู้ผลิต ณ ระดับราคาต่าง ๆ

 ระดับรายได้และการขายผลผลิตของผู้ผลิตเกี่ยวข้องกับ
อุปสงค์ของตลาดต่อผลผลิต

 การเปลี่ยนแปลงของระดับรายได้และปริมาณขายขึ้นอยู่
กับความยืดหยุน่ ของอุปสงค์ต่อราคาซึ่งแตกต่างกันไป
ตามลักษณะของตลาด
3

Faculty of Economics

9.1 ความนา

Kasetsart University

 กาไรเป็นเป้าหมายสาคัญของผู้ผลิตในระบบทุนนิยม
ปัญหาของผู้ผลิตคือ ต้องเปรียบเทียบรายได้กบั ต้นทุน
ผู้ผลิตจะทาการผลิตเมื่อรายได้ สูงกว่า ต้นทุน มีกาไร
และจะผลิตในระดับที่จะได้รับกาไรสูงสุด
เมื่อรายได้ต่ากว่าต้นทุน จะเกิดภาวะขาดทุน ไม่ทาการผลิต
แต่ถ้าจะต้องผลิตทั้งที่ขาดทุน จะผลิตในระดับที่ขาดทุนน้อย
ที่สุด
รศ.ดร.สันติยา เอกอัคร ภาควิชาเศรษฐศาสตร์ fecosye@ku.ac.th

4

Faculty of Economics

9.1 ความนา

Kasetsart University

ภาวการณ์ที่ผู้ผลิตได้รับกาไรสูงสุดหรือขาดทุนน้อยที่สดุ
เรียกว่า “ดุลยภาพของผู้ผลิต”

 “ดุลยภาพของผู้ผลิต” มีความแตกต่างกันไปตาม
ลักษณะของตลาด ในบทนี้จะศึกษา รายได้และดุลยภาพ
ของผู้ผลิตใน 2 ตลาด คือ

ตลาดแข่งขัน และ
ตลาดผูกขาด
รศ.ดร.สันติยา เอกอัคร ภาควิชาเศรษฐศาสตร์ fecosye@ku.ac.th

5

Faculty of Economics

9.2 รายได้หรือรายรับของผูผ้ ลิต

Kasetsart University

 รายได้ของผู้ผลิต (revenue) หมายถึง รายได้ที่ผู้ผลิต
ได้รบั จากการขายผลผลิตที่เขาผลิตขึ้น โดยทีผ่ ู้ผลิต
สามารถขายผลผลิตของเขาในราคาซึ่งผู้บริโภคพอใจซื้อ

การกาหนดราคาผลผลิต: ขึ้นอยู่กับลักษณะของตลาดนั้น
ว่าเป็น

ตลาดแข่งขัน (competitive market) หรือ
ตลาดผูกขาด (monopolistic market)
และขึ้นอยู่กับอุปสงค์ของผู้บริโภคว่ายืดหยุ่นมากหรือน้อย
6

Faculty of Economics

9.2 รายได้หรือรายรับของผูผ้ ลิต

Kasetsart University

9.2.1 รายได้ทั้งหมด รายได้เฉลีย่ และรายได้เพิ่ม:
รายได้ของผู้ผลิตแบ่งออกเป็น 3 ชนิด
1) รายได้ทั้งหมดหรือรายได้รวม (Total Revenue: TR)
หมายถึง รายได้ที่ผู้ผลิตได้รับจากการขายผลผลิตตาม
ราคาที่กาหนดไว้ ดังสมการ

TR  P  Q
P = ราคาของผลผลิต
Q = จานวนผลผลิตซึ่งขายได้ในราคาหน่วยละ P

7

Faculty of Economics

9.2 รายได้หรือรายรับของผูผ้ ลิต

Kasetsart University

9.2.1 รายได้ทั้งหมด รายได้เฉลีย่ และรายได้เพิ่ม (ต่อ):
2) รายได้เฉลี่ย (Average Revenue: AR) หมายถึง รายได้
ทั้งหมดของการผลิตระดับนั้น คิดเฉลีย่ ต่อผลผลิต 1
หน่วย ซึ่งก็คือราคาผลผลิตที่ผู้บริโภคพอใจซื้อนั่นเอง
TR
AR 
P
Q
รศ.ดร.สันติยา เอกอัคร ภาควิชาเศรษฐศาสตร์ fecosye@ku.ac.th

8

Faculty of Economics

9.2 รายได้หรือรายรับของผูผ้ ลิต

Kasetsart University

9.2.1 รายได้ทั้งหมด รายได้เฉลีย่ และรายได้เพิ่ม (ต่อ):
3) รายได้เพิ่มหรือรายได้หน่วยสุดท้าย (Marginal
Revenue: MR) หมายถึง รายได้ที่ผู้ผลิตได้รับเพิ่มขึ้นจาก
การผลิตผลผลิตออกมาขายเพิ่มขึ้น 1 หน่วย
TR
MR 
Q
รศ.ดร.สันติยา เอกอัคร ภาควิชาเศรษฐศาสตร์ fecosye@ku.ac.th

9

Faculty of Economics

9.2 รายได้หรือรายรับของผูผ้ ลิต

Kasetsart University

9.2.2 รายได้ของผู้ผลิตในตลาดแข่งขัน (competitive market):
 อุปสงค์สาหรับผู้ผลิตแต่ละรายในตลาดแข่งขัน:

 ในตลาดแข่งขันมีผู้ผลิตและผู้บริโภคจานวนมาก จึงไม่มี
ใครมีอิทธิพลหรือสามารถกาหนดราคาผลผลิตได้

 ราคาจึงถูกกาหนดโดยอุปสงค์และอุปทานทัง้ หมดในตลาด
ผลผลิตชนิดนั้น

รศ.ดร.สันติยา เอกอัคร ภาควิชาเศรษฐศาสตร์ fecosye@ku.ac.th

10

Faculty of Economics

9.2 รายได้หรือรายรับของผูผ้ ลิต

Kasetsart University

9.2.2 รายได้ของผู้ผลิตในตลาดแข่งขัน (competitive market):
อุปสงค์สาหรับผู้ผลิตแต่ละรายในตลาดแข่งขัน:

 เส้นอุปสงค์สาหรับผลผลิตของผู้ผลิตเป็นเส้นตรงขนาน
กับแกนนอน ณ ราคาทีต่ ลาดกาหนดผู้ผลิตนาผลผลิตออก
ขายได้อย่างไม่จากัดจานวน
 โดยที่การเปลี่ยนแปลงของราคาจะขึ้นอยู่กับการ
เปลี่ยนแปลงของอุปสงค์หรืออุปทานทั้งหมด
ดังรูปที่ 9.1
11

9.2 รายได้หรือรายรับของผูผ้ ลิต

Faculty of Economics

 รูปที่ 9.1 ก: อุปสงค์และอุปทานทั้งหมด
ตัดกันทาให้เกิดราคาตลาด

P

 รูปที่ 9.1 ข: เส้นอุปสงค์สาหรับผลผลิต
ของผู้ผลิตแต่ละคนมีความยืดหยุ่นมาก
ที่สุด ณ ราคาตลาดที่กาหนด

ราคา

ราคา

S
E1

P1

Kasetsart University

E

P1

D1

P

D

D1
D
0

Q

Q1

ผลผลิต

0

ผลผลิต

12

ตารางที่ 9.1 อุปสงค์สาหรับข้าวและรายได้ของผู้ผลิตในตลาดแข่งขัน
อุปสงค์สาหรับข้าวสาร

รายได้ในการขายข้าว

ราคา (P)

ปริมาณซื้อ (Q)

รายได้รวม (TR) รายได้เฉลี่ย (AR) รายได้เพิ่ม (MR)

100

1

100

100

100

100

2

200

100

100

100

3

300

100

100

100

4

400

100

100

100

5

500

100

100

100

6

600

100

100

100

7

700

100

100 13

Faculty of Economics

9.2 รายได้หรือรายรับของผูผ้ ลิต

Kasetsart University

จากตารางที่ 9.1
สมมติว่าตลาดข้าวสารเป็นตลาดแข่งขัน

 ราคาดุลยภาพของข้าวสารเท่ากับ ถังละ 100 บาท
 ผู้ผลิตสามารถนาข้าวสารออกขายที่ราคา ถังละ 100 บาทเสมอ
 ถ้าผู้ผลิตขายเกินถังละ 100 บาท ก็จะขายไม่ได้เลย
 เมื่อผู้ผลิตขายราคาถังละ 100 บาทรายได้จะมีลักษณะดังนี้

MR  AR  P
14

นาข้อมูลจากตารางที่ 9.1 ไปเขียนเป็นเส้นรายได้
จะได้เส้นดังรูปที่ 9.2

ราคา, รายได้
600 –

TR

500 –
400 –
300 –
200 –

D=AR=MR

p=100 0

1

2

3

4

5

รูปที่ 9.2 รายได้จากการขายผลผลิตในตลาดแข่งขัน

ผลผลิต

15

Faculty of Economics

9.2 รายได้หรือรายรับของผูผ้ ลิต

Kasetsart University

9.2.3 รายได้ของผู้ผลิตในตลาดผูกขาด (monopoly market):
- อุปสงค์สาหรับผลผลิตของผู้ผลิต:

 ในตลาดมีผู้ผลิตเพียงรายเดียว

 อุปสงค์สาหรับผลผลิตของผู้ผลิตคืออุปสงค์สาหรับผลผลิต
ชนิดนั้นทั้งหมดในตลาด

รศ.ดร.สันติยา เอกอัคร ภาควิชาเศรษฐศาสตร์ fecosye@ku.ac.th

16

Faculty of Economics

9.2 รายได้หรือรายรับของผูผ้ ลิต

Kasetsart University

9.2.3 รายได้ของผู้ผลิตในตลาดผูกขาด (monopoly market):
 ผู้ผลิตสามารถกาหนดราคาผลผลิตได้ในระดับสูงพอควร
ที่ผู้บริโภคจะซื้อได้

 โดยถือหลักว่าถ้าต้องการขายจานวนน้อยก็กาหนดราคาสูง
ถ้าต้องการขายจานวนมากก็กาหนดราคาต่าหรือลดราคาลงมา
เส้นอุปสงค์จึงมีลักษณะลาดชันจากด้านบนซ้ายลงมาด้านล่างขวา
ดังรูปที่ 9.3
17

ราคา

30 -

20 -

10 -

0

D
10

20 30 40

50 60 70

ผลผลิต

รูปที่ 9.3 อุปสงค์สาหรับผลผลิตซึ่งมีความยืดหยุน่ มากในตลาดผูกขาด

18

ตารางที่ 9.2 อุปสงค์สาหรับผลผลิตในตลาดผูกขาดและรายได้ของผู้ผลิต
อุปสงค์ผลผลิต
ราคา (P)

รายได้ของผู้ผลิต

ปริมาณซื้อ (Q) รายได้รวม (TR) รายได้เฉลี่ย (AR) รายได้เพิ่ม (MR)

30

10

300

30

30

27

20

540

27

24

24

30

720

24

18

21

40

840

21

12

18

50

900

18

6

15

60

900

15

0

12

70

840

12

-6

19

Faculty of Economics

9.2 รายได้หรือรายรับของผูผ้ ลิต

Kasetsart University

จากตารางที่ 9.2 สรุปได้ว่า :
1. ตราบใดที่ MR มีค่ามากกว่า 0 TR จะสูงขึ้น เมื่อขาย
ผลผลิตเพิ่มขึ้น
2. TR จะสูงสุด เมื่อ MR = 0 และ TR จะลดลงเมื่อ MR มี
ค่าเป็นลบ
รศ.ดร.สันติยา เอกอัคร ภาควิชาเศรษฐศาสตร์ fecosye@ku.ac.th

20

Faculty of Economics

9.2 รายได้หรือรายรับของผูผ้ ลิต

Kasetsart University

จากตารางที่ 9.2 สรุปได้ว่า (ต่อ):
3. AR จะลดลงเรื่อยๆ เมื่อขายผลผลิตเพิ่มขึ้น MR จะมีค่า
น้อยกว่า AR ในทุกปริมาณขายและลดลงเรื่อย ๆ
เช่นเดียวกัน ดังรูปที่ 9.4

รศ.ดร.สันติยา เอกอัคร ภาควิชาเศรษฐศาสตร์ fecosye@ku.ac.th

21

รายได้, ราคา
900 –
TR

800 –

700 –

รายได้, ราคา

600 –
30 –

500 –

20 –

400 –

AR

10 –

300 –

ผลผลิต

200 –

0

10

20 30 40

50

60

MR

100 –
0

70

10

20

30

40

50

60

70

80

ผลผลิต

รูปที่ 9.4 ความสัมพันธ์ระหว่างรายได้รวม รายได้เฉลี่ย และรายได้เพิ่ม และ
22
ผลผลิตในตลาดผูกขาด

Faculty of Economics

9.2 รายได้หรือรายรับของผูผ้ ลิต

Kasetsart University

การหาค่า TR จากผลผลิตระดับหนึ่งในรูปที่ 9.4: หาได้
2 ทาง ดังนี้

1. จากความสูงของเส้น TR ณ ระดับผลผลิตซึ่งขายได้

2. จากพื้นที่สี่เหลี่ยมภายใต้เส้น AR โดยด้านยาวเท่ากับ
ปริมาณผลผลิตและด้านกว้างเท่ากับราคาต่อหน่วย
รศ.ดร.สันติยา เอกอัคร ภาควิชาเศรษฐศาสตร์ fecosye@ku.ac.th

23

Faculty of Economics

9.2 รายได้หรือรายรับของผูผ้ ลิต

Kasetsart University

จากรูปที่ 9.4:
เส้น AR คือเส้นอุปสงค์นั่นเอง เพราะทุกจุดบนเส้น
AR บอกให้ทราบว่าผู้บริโภคต้องการซื้อเท่าใด
เส้น AR และ เส้น MR มีลักษณะลดลงเมื่อ ผลผลิต
เพิ่มขึ้น
MR ลดลงเร็วกว่า AR
MR มีความชันเป็น 2 เท่าของเส้น AR
24

Faculty of Economics

9.3 ดุลยภาพของผู้ผลิต

Kasetsart University

9.3 ดุลยภาพของผู้ผลิต (equilibrium of the firm)ในตลาด
แข่งขัน คือ ภาวการณ์ที่ผู้ผลิตได้รบั กาไรสูงสุดหรือ
ขาดทุนน้อยทีส่ ุด หากมีการขาดทุน
9.3.1 เงื่อนไขของการได้รับกาไรสูงสุดจากการผลิตในระยะสั้น
กาไร: ผลตอบแทนของการประกอบการเป็นส่วนหนึ่ง
ของรายได้ของผู้ผลิตซึ่งเหลือจากค่าตอบแทนปัจจัยการ
ผลิตอื่น ๆ ดังสมการ

  TR  TC
25

Faculty of Economics

9.3 ดุลยภาพของผู้ผลิต

Kasetsart University

เงื่อนไขกาไรสูงสุด:
MR  MC  0

MR  MC
หรือ ระดับผลผลิตที่ ความชันของเส้นรายได้ทั้งหมด
เท่ากับความชันของเส้นต้นทุนทั้งหมด
TR
TC

Q
Q

26

ตารางที่ 9.3 ต้นทุน รายได้และกาไรในตลาดแข่งขันระยะสัน้
ปริมาณ
ผลผลิต
(Q)

ต้นทุน
รวม
(TC)

ต้นทุน
เฉลี่ย
(AC)

ต้นทุน
เพิ่ม
(MC)

ราคา

รายได้
เฉลี่ย
(AR)

รายได้
เพิ่ม
(MR)

กาไร

(P)

รายได้
รวม
(TR)

1

190

190

-

100

100

100

-

-90

2

200

100

10

100

200

100

100

0

3

210

70

10

100

300

100

100

90

4

240

60

30

100

400

100

100

160

5

300

60

60

100

500

100

100

200

6

400

66.6

100

100

600

100

100

200

7

560

80

160

100

700

100

100

140

27

รายได้, ต้นทุน

TC

700 –
600 –
500 –
400 –
300 –
200 –
100 –

TR

A

0

1

2

3

4

5

6

7

ผลผลิต

8

รูปที่ 9.5 ดุลยภาพของผู้ผลิตซึ่งแสดงกาไรสูงสุด
รายได้, ราคา, ต้นทุน
175 –
150 –
125 –
100 –P
75 – S
50 –
25 –
0

MC

AC

M
N
1

2

3

4

5

6

MR=AR

7

รูปที่ 9.6 ดุลยภาพซึ่งแสดงถึงระดับที่ MC=MR

8

ผลผลิต
28

Faculty of Economics

9.3 ดุลยภาพของผู้ผลิต

Kasetsart University

9.3.3 การขาดทุนต่าสุดในตลาดแข่งขันระยะสั้น:

ในระยะสั้น ผู้ผลิตอาจขาดทุนได้ เมื่อผู้ผลิตมีรายได้รวม
น้อยกว่าต้นทุนรวม

แต่มากกว่าหรือเท่ากับต้นทุนผันแปรรวม หรือระดับราคา
ผลผลิตที่ตากว่าต้นทุนเฉลี่ย(AC) แต่มากกว่าหรือเท่ากับ
ต้นทุนผันแปรเฉลี่ย(AVC)

ผู้ผลิตยังคงผลิตต่อไป เพราะยังทาให้แรงงานและเจ้าของ
ปัจจัยผันแปร มีรายได้

29

9.3 ดุลยภาพของผู้ผลิต

Faculty of Economics

Kasetsart University

 รูปที่ 9.7: ดุลยภาพของผู้ผลิตที่ระดับ MC = MR ซึ่งแสดงถึงการขาดทุนต่าสุด
ราคา, ต้นทุน

MC
AC=ATC
AVC

N2
N1

M2

AR1 = MR1 = D1

P1
P2

0

M1
E1

AR2 = MR2 = D2

E2

Q2

Q1

ผลผลิต
30

Faculty of Economics

9.3 ดุลยภาพของผู้ผลิต

Kasetsart University

9.3.3 การขาดทุนต่าสุดในตลาดแข่งขันระยะสัน้ : จากรูปที่ 9.7
แสดงต้นทุนเฉลี่ย ต้นทุนผันแปรเฉลี่ย และต้นทุนเพิ่มของผู้ผลิต
หนึ่งรายในตลาดแข่งขัน

ถ้าราคาดุลยภาพในตลาดคือ P1 ผู้ผลิตยังคงผลิตต่อไปที่ทาให้
MC=MR คือ ปริมาณผลผลิต = Q1 ขาดทุนทั้งหมดเท่ากับ
P1E1M1N1
รศ.ดร.สันติยา เอกอัคร ภาควิชาเศรษฐศาสตร์ fecosye@ku.ac.th

31

Faculty of Economics

9.3 ดุลยภาพของผู้ผลิต

Kasetsart University

9.3.3 การขาดทุนต่าสุดในตลาดแข่งขันระยะสัน้ : จากรูปที่ 9.7
ถ้าราคาดุลยภาพในตลาดคือ P2 ผู้ผลิตยังคงผลิตต่อไปที่ทาให้
MC=MR คือ ปริมาณผลผลิต = Q2 ขาดทุนทั้งหมดเท่ากับ
P2E2M2N2

ถ้าราคาดุลยภาพในตลาดต่ากว่า P2 ผู้ผลิตจะออกจากตลาด

รศ.ดร.สันติยา เอกอัคร ภาควิชาเศรษฐศาสตร์ fecosye@ku.ac.th

32

Faculty of Economics

9.3 ดุลยภาพของผู้ผลิต

Kasetsart University

9.3.4 อุปทานของผู้ผลิตในตลาดแข่งขันระยะสั้น: จากรูปที่ 9.7
1. ผู้ผลิตจะทาการผลิตเมื่อ MR เท่ากับหรือสูงกว่า AVC
ต่าสุด และหยุดผลิตเมือ่ MR ต่ากว่า AVC ต่าสุด
2. หากตัดสินใจทาการผลิต ผู้ผลิตจะผลิตที่ระดับ
MC = MR เสมอ

ดังนั้น อุปทานของผู้ผลิตจะอยู่บนเส้น MC ของผู้ผลิตใน
ระดับผลผลิตที่ AVC ต่าสุด เป็นต้นไป ดังรูปที่ 9.8

33

Faculty of Economics

9.3 ดุลยภาพของผู้ผลิต

Kasetsart University

 รูปที่ 9.8: อุปทานของผู้ผลิตซึ่งเปลี่ยนแปลงไปตามระดับราคาในตลาดแข่งขัน
ราคา, ต้นทุน, รายได้
MC
AC
D

P4

C

P3
P2

P1

0

B

A

AVC
AR4 = MR4 = D4
AR3 = MR3 = D3
AR2 = MR2 = D2
AR1 = MR1 = D1

Q1 Q2 Q3 Q4

ผลผลิต
34

Faculty of Economics

9.3 ดุลยภาพของผู้ผลิต

Kasetsart University

จากรูปที่ 9.8: อุปทานของผู้ผลิตในตลาดแข่งขันในระยะ

สั้นอยูบ่ นเส้น MC
ตั้งแต่ จุด A เป็นต้นไป ถ้าระดับราคาลดต่ากว่า P1 ผู้ผลิต
จะหยุดผลิตทันที
จุด A จึงมีชื่อว่า จุดปิดโรงงาน (shut down point)
รศ.ดร.สันติยา เอกอัคร ภาควิชาเศรษฐศาสตร์ fecosye@ku.ac.th

35

Faculty of Economics

9.3 ดุลยภาพของผู้ผลิต

Kasetsart University

9.3.5 ดุลยภาพของผู้ผลิตในตลาดแข่งขันในระยะยาว:
- ในระยะยาว ผู้ผลิตจะทาการผลิตในระดับที่ (ดังรูปที่ 9.9)

LMC  MR  P
36

Faculty of Economics

9.3 ดุลยภาพของผู้ผลิต

Kasetsart University

 รูปที่ 9.9: ดุลยภาพของผู้ผลิตในระยะยาว
ราคา, รายได้, ต้นทุน

SMC

LMC

LAC
SAC

P

0

AR = MR = D

Q

ผลผลิต
37

Faculty of Economics

9.3 ดุลยภาพของผู้ผลิต

Kasetsart University

9.3.5 ดุลยภาพของผู้ผลิตในตลาดแข่งขันในระยะยาว:
- ในระยะยาว ผู้ผลิตจะใช้โรงงานที่มีต้นทุนเฉลี่ยต่อหน่วย
ต่าสุด ดุลยภาพของผู้ผลิตในตลาดแข่งขันในระยะยาว จะ
อยู่ที่ (ดังรูปที่ 9.9)

SMC  LMC  MR  P  LAC
38

9.4 ดุลยภาพของผู้ผลิตในตลาดผูกขาด

9.4.1 การกาหนดราคาผลผลิตในตลาดผูกขาด

ตลาดผูกขาด หมายถึง ตลาดทีม่ ีผู้ผลิตสินค้าชนิดนั้นออกสู่
ตลาดเพียงรายเดียว สามารถตั้งราคาขายได้ตามความ
เหมาะสม

การตั้งราคาขายต้องคานึงถึงอานาจซื้อของผู้บริโภค
ผู้บริโภคมีส่วนในการกาหนดปริมาณการผลิตสินค้าของ
ผู้ผลิตอยู่ด้วย

39

9.4 ดุลยภาพของผู้ผลิตในตลาดผูกขาด

9.4.2 เงื่อนไขในการผลิตเพื่อให้ได้รบั กาไรสูงสุดในตลาด
ผูกขาด

เงื่อนไขกาไรสูงสุด (ตลาดผูกขาด):

MC  MR
ผู้ผลิตขายผลผลิตในราคาที่ผู้บริโภคพอใจซื้อ ดังตัวอย่าง
ข้อมูลสมมติในตารางที่ 9.4

40

ตารางที่ 9.4 ต้นทุน รายได้และกาไรในตลาดผูกขาด
ปริมาณ
ผลผลิต
(Q)

ต้นทุน
รวม
(TC)

ต้นทุน
เฉลี่ย
(AC)

ต้นทุน
เพิ่ม
(MC)

ราคา

รายได้
เฉลี่ย
(AR)

รายได้
เพิ่ม
(MR)

กาไร

(P)

รายได้
รวม
(TR)

10

300

30

-

30

300

30

-

0

20

320

16

2

27

540

27

24

220

30

330

11

1

24

720

24

18

390

40

340

8.5

1

21

840

21

12

500

50

400

8

6

18

900

18

6

500

60

480

8

8

15

900

15

0

420

70

600

9

12

12

840

12

-6

240
41

9.4 ดุลยภาพของผู้ผลิตในตลาดผูกขาด(ต่อ)

 จากตารางที่ 9.4: ต้นทุน รายได้ และกาไรในตลาด
ผูกขาด

ผู้ผลิตจะทาการผลิตที่ปริมาณ 50 หน่วย
ผู้ผลิตขายผลผลิตในราคาหน่วยละ 18 บาท มีรายได้
รวม 900 บาท
มีต้นทุนรวม 400 บาท ดังนั้นผู้ผลิตได้กาไรสูงสุด
500 บาท
42

9.4 ดุลยภาพของผู้ผลิตในตลาดผูกขาด(ต่อ)
 รูปที่ 9.10: ดุลยภาพของผู้ผลิตซึ่งแสดงถึงกาไรสูงสุด
รายได้, ต้นทุน
TC

1000

B

C
800

TR

600
400

M
A

200

0

10

20

30

40

50

60

70

80

90

ผลผลิต

43

9.4 ดุลยภาพของผู้ผลิตในตลาดผูกขาด(ต่อ)
 รูปที่ 9.11 : ดุลยภาพของผู้ผลิตซึ่งแสดงถึงระดับที่ MR = MC
ราคา, รายได้, ต้นทุน
MC
30
25

AC

20
15
10

AR = D

5
0

10

20

30

40

50

60

70

80

90

ผลผลิต

MR
44

9.4 ดุลยภาพของผู้ผลิตในตลาดผูกขาด(ต่อ)

9.4.3 กาไรจากการผูกขาด: จากรูปที่ 9.11
- ราคาดุลยภาพสูงกว่าต้นทุนเฉลี่ย แสดงว่าผู้ผลิตได้กาไร
เกินปกติ
- ผู้ผูกขาดทุกคนอาจไม่ได้รับกาไรเกินปกติเสมอไป
บางครั้งถ้ามีผู้ผลิตรายใหม่สามารถเข้ามาทาการผลิต
แข่งขันได้ กาไรเกินปกติจะลดลงจนเหลือเพียง
กาไรปกติ เท่านั้น
45

Faculty of Economics

9.5 สรุป

Kasetsart University

ผู้ผลิตจะทาการผลิตในระดับที่ MC = MR
ในตลาดแข่งขัน: ผลิตในระดับที่ MC = MR = AR = P
ในตลาดผูกขาด: ผลิตที่ระดับ MC = MR และขาย
ผลผลิตในราคาเท่ากับ AR ซึ่งสูงกว่า MR เสมอ

46

Faculty of Economics

9.5 สรุป

Kasetsart University

ให้นิสิตทุกคนทำแบบฝึกหัด ข้อ 22-65 เขียนคำตอบลงใน
กระดำษ A4 โดยต้องอธิบำยทีม่ ำของคำตอบในแต่ละข้อ
และส่งในชั้นเรียน หมู่ 2 ส่งภายใน วันพฤหัสที่ 5 กย.
หมู่ 155, 300 ส่งภายใน วันเสาร์ที่ 14 กย. 2556

47