You are on page 1of 12

Topik 5

Asas Elektrik dan Elektronik

Reka Bentuk dan Teknologi Kod Kursus : RBT 3118
Asas Elektrik dan Elektronik

Struktur Atom Pengalir dan Penebat Kuantiti dan unit elektrik Hukum Ohm Litar Siri, Selari dan Siri-Selari Pembahagi Voltan

RBT3118 Rekabentuk dan Teknologi Topik 5

104

5. Atom terdiri daripada: • • • Nukleus Elektron Lapisan-lapisan orbit 5.1.1. 5. Kedudukan: • Proton – tetap • Neutron – tetap • Elektron – Sentiasa bergerak RBT3118 Rekabentuk dan Teknologi Topik 5 105 .1.Reka Bentuk dan Teknologi (RBT 3118) 3 ( 2 + 1 ) Bab 5 : Asas Elektrik dan Elektronik.2. Elektron valensi . Nukleus terdiri daripada: • Proton • Neutron 5. Ciri-Ciri Orbit    Berlapis-lapis Orbit valensi ialah orbit yang terletak paling luar sekali.4.1.3.1.Elektron pada orbit valensi.1. Struktur Atom Struktur Asas Atom _ Proton (+) neutron Elektron P N Orbit Nukleus Rajah 1 5.

kimia. Elektron Velensi Ciri elektrik Contoh unsur 1. Karbon. emas. Ciri-Ciri Elektron      Mengelilingi nukleus dlm orbitnya kesan daya tarikan antara proton & elektron Elektron paling hampir dengan nukleus – paling kuat terikat Elektron valensi akan menjadi elektron bebas jika dikenakan tenaga luar Contoh tenaga luar: aruhan magnet. cahaya.1. batu-batan. Cas: • Proton – positif • Neutron – Tidak bercas • Elektron – Negatif 5. 6 atau 7 Kaca.5. besi. plastik. 106 Jadual 1 RBT3118 Rekabentuk dan Teknologi Topik 5 .1. seramik. kayu .6. aluminium. tindakan haba. air garam. air tulen dll. germanium 4 Bahan separuh pengalir (Semikonduktor) Penebat 5. tekanan & elektrik Bilangan elektron valensi menentukan ciri elektrik bagi atom Atom Kuprum _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ +29 _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ Rajah 2 Bil. silikon. 2 atau 3 Pengalir Kuprum.5.

aluminium. emas besi. kertas. Contoh pengalir baik: Kuprum. getah. PVC. Pengalir dan Penebat Pengalir 1. Pengalir baik – Rintangan rendah 4. 2. Tidak membenarkan arus elektrik mengalir melaluinya Penebat yang baik. Aliran arus akan dihalang oleh elektron dan atom-atom dalam pengalir (Rintangan) 3.5. 4.2. Bahan yg membenarkan arus elektrik mengalir melaluinya 2. 3. kain KERTAS KAYU PVC GETAH Rajah 4 RBT3118 Rekabentuk dan Teknologi Topik 5 107 . rintangan tinggi Digunakan sebagai bahan utk menghindarkan kebocoran arus elektrik Contoh penebat: Plastik. plumbum EMAS PLUMBUM ALUMINIUM KUPRUM Rajah 3 Penebat 1.

Unit bagi arus elektrik ialah ampere (A) iaitu kadar 1 C per saat. Coulomb ditentukan oleh kuantiti elektron. manakala ampere ditentukan oleh kadar pengaliran cas atau “coulomb per saat RBT3118 Rekabentuk dan Teknologi Topik 5 108 . Proton bercas positif dan elektron bercas negatif.3. Kuantiti dan unit elektrik Cas Elektrik (Q) • • • • • CAS ELEKTRIK ialah sifat yang dipunyai oleh proton dan elektron. Objek dikatakan BERCAS NEGATIF (> bil elektron) Objek yang mempunyai bilangan proton dan elektron yang sama dikatakan NEUTRAL Arus Elektrik adalah kadar pengaliran cas melalui satu titik tertentu dalam masa tertentu. Objek dikatakan BERCAS POSITIF (> bil proton).5. Satu Ampere ialah kadar pengaliran arus elektrik apabila satu coulomb cas elektrik melalui satu titik tertentu dalam satu saat.

Voltan (V) • • • Voltan ialah tenaga keupayaan (tekanan elektrik) yang menyebabkan arus mengalir dalam litar. Unit bagi rintangan ialah ohm (). Rintangan (R) • • • •   Rintangan ialah sifat menghadkan pengaliran arus di dalam pengalir atau jasad . Q dalam coulomb dan t dalam saat. Pergerakan cas elektrik dalam sesuatu bahan pengalir mengalami perlanggaran dan pergeseran di antara satu sama lain menyebabkan cas tersebut kehilangan tenaga. Nilai rintangan bergantung kepada jenis bahan.I dalam ampere. Arus terus dan arus ulang alik Sumber dan kegunaan elektrik 109 RBT3118 Rekabentuk dan Teknologi Topik 5 . Voltan diukur dalam volt (V). Daya gerak elektrik dan beza upaya diukur dalam unit volt.

rintangan dan kuasa dalam sesuatu litar arus terus.5. Beliau menuntut ilmu matematik di Universiti Erlangen dan mendapat ijazah kedoktoran pada tahun 1811.Pertalian ini dinyatakan dalam Hukum Ohm. Beliau meninggal dunia pada usia 67 tahun. Dengan menggunakan hukum ohm kita boleh menentukan nilai arus. ketika Ohm menerbitkan penemuannya pada tahun 1827. Hukum Ohm dan Litar Elektrik  Hukum Ohm dan Kirchoff Hukum Ohm Hukum ini diperkenalkan oleh George Simon Ohm. Ohm berhasil menemukan hukum asas elektrik yang menjadi dasar bagi lahirnya teori-teori elektrik yang lain • Rintangan di antara dua hujung satu bahan pengalir ialah 1  jika arus elektrik 1 A yang mengalir melaluinya menghasilkan beza upaya 1 V di antara hujung-hujung tersebut.4. Dengan menggunakan peralatan hasil ciptaannya sendiri. voltan. Beliau merupakan seorang ahli fizik Jerman. RBT3118 Rekabentuk dan Teknologi Topik 5 110 . pada tahun 1833 ia dilantik sebagai profesor di Universiti Nurenberg. Namun. penemuannya itu diperkecilkan oleh rakan sekerjanya dan dia terpaksa mengundurkan diri dari pekerjaannya sebagai guru sekolah menengah.

5. maka litar tidak dapat berfungsi. Selari dan Siri-Selari. Jika ada bahagian terbuka/terputus. LITAR SIRI • • • • Susunan komponen elektrik yang membolehkan arus elektrik mengalir dalam satu laluan sahaja. 5.5. Nilai voltan dalam litar siri akan susut bagi setiap bebanan elektrik Jumlah susutan voltan pada setiap beban pada litar siri adalah sama dengan punca bekalan.1. Litar Siri. Rajah 7 RBT3118 Rekabentuk dan Teknologi Topik 5 111 .Rajah 6 5.

Litar selari ialah beberapa perintang disambungkan merentasi punca bekalan. Rajah 8 Merujuk kepada Rajah 8. Setiap laluan arus dalam litar selari bergantung kepada jumlah rintangan dalam litar. Nilai voltan pada setiap bebanan dalam litar selari adalah sama. RBT3118 Rekabentuk dan Teknologi Topik 5 112 .2. V R1 = V S / R J X R 1 J =R1 + R2 Gantikan (iv) ke (iii) .5.5. maka V R1 = ( R 1 / R1 + R2 ) x Vs (III) (IV) 5.5. Nilai rintangan dalam litar selari akan berkurangan kerana terdapat lebih satu laluan arus. Semakin banyak laluan semakin kurang jumlah rintangannya. VR1 boleh ditentukan melalui terbitan berikut: V R1 = I X R 1 di mana I = VS / R J (I) (II) Gantikan persamaan (ii) ke dalam persamaan (i).3 LITAR SELARI • • • • • Litar selari membenarkan arus elektrik mengalir lebih daripada satu laluan. Pembahagi Voltan Litar sesiri boleh digunakan sebagai pembahagi voltan dalam litar elektronik.

• Dalam sambungan litar selari.In Contoh litar selari adalah seperti di Rajah 9 Rajah 9 Jadual 2 RBT3118 Rekabentuk dan Teknologi Topik 5 113 .... nilai voltan susut merentasi perintang adalah sama bagi setiap perintang... Oleh itu. jumlah arus dalam litar bersamaan: Ij = I1 + I2 .

Nyatakan 3 faktor-faktor yang mempengaruhi rintangan.5. LITAR SIRI-SELARI • Litar siri-selari adalah litar yang mengandungi penyambungan a) litar siri b) litar selari • Ia mengandungi sekurang-kurangnya satu komponen yang disambung secara siri dan dua komponen dalam litar selari. iii.4. ________________________________________________________ ________________________________________________________ _______________________________________________________ 114 RBT3118 Rekabentuk dan Teknologi Topik 5 .5. ii. Rajah 10 Rajah 11 i. i.

Kirakan RJ. RBT3118 Rekabentuk dan Teknologi Topik 5 115 . I1 dan I2 yang melalui litar. IJ.a) Rajah menunjukkan sebuah litar selari.