PAPAN SUIS UTAMA 1.

AM Papan suis utama (PSU) adalah satu komponen atau perkakas pemasangan elektrik ya ng mula-mula sekali menerima bekalan elektrik sebelum ianya diagih-agihkan ke ba hagian-bahagian lain beban atau bangunan. Ia juga merupakan pusat kawalan kepada keseluruhan pemasangan. Di dalam PSU inilah terdapatnya perkakas suis untuk tuj uan kawalan dan perlindungan. Bekalan masuk utama boleh dikawal iaitu ON atau OF F di PSU. Alat dan komponen perlindungan utama yang mengawal dan melindungi kese luruhan pemasangan ditempatkan disini. Peranan, saiz fizikal dan fungsi PSU adal ah bergantung kepada keupayaan membawa arus, kegunaan PSU itu sendiri serta apak ah yang hendak dikawalnya. Ada sesetengah PSU hanya mengawal beban elektrik yang tertentu sahaja misalnya motor-motor elektrik. Fault level untuk PSU ialah 50kA (dahulu 43KA) atau 31MVA pada 415V untuk selama 1 saat (BS 5486). 2. JENIS Umumnya ada tiga jenis PSU yang biasa digunakan iaitu: a. Jenis melekat di dinding (wall mounted) b. Jenis pedestal (floor mounted / wa ll mounted, front access) c. Jenis Cubicle (floor mounted front / rear access) Jenis melekat di dinding biasanya untuk pemasangan kecil, sehingga 100 ampiar. J enis pedestal untuk pemasangan sederhana, manakala jenis cubicle untuk pemasanga n besar. Namun begitu berat sesebuah PSU akan juga menentukan jenis yang sesuai digunakan (wall mounted atau floor mounted). Tahap perlindungan PSU lazimnya ialah IP42. 3. PAPAN SUIS KECIL

Papan suis kecil (PSK/SSB) adalah papan suis yang mendapat bekalan utamanya dari PSU. Perkataan kecil adalah relatif sebab ada PSK yang saiznya lebih besar dari PSU ditempat lain. Kecil disini bermakna lebih kecil dari PSU. PSK digunakan untuk bangunan atau beban yang berada agak jauh dan terasing dari PSU. Ini adalah untuk menjimatkan kabel dan memudahkan kerja-kerja kawalan dan s enggaraan. 4. BINAAN PSU terdiri dari binaan rangka utama yang akan menyokong berat segala peralatan yang terdapat di dalam PSU. Kekuatan rangka hendaklah minima 10G berbentuk U-sec tion channel. Rangka yang baik adalah dari jenis berlubang-lubang dengan saiz ya ng sesuai dan dengan jarak 25mm supaya tidak mengurangkan kekuatan mekanikalnya. Jenis ini dipanggil jenis modular dimana ia boleh ditambah dan dibesarkan denga n mudah iaitu dengan menyambong sahaja rangka tambahan. Dibahagian luar sekelili ngnya ditutup dengan kepingan logam dengan tebal tidak kurang dari 2mm. Palang b as pembumian dengan keratan rentas yang mencukupi hendaklah dipasang dibahagian bawah sebelah dalam PSU meliputi keseluruhan panjang PSU tersebut. 5. KLAS Terdapat tiga klas PSU: a. Tiada kompartmen (Form 1) – tiada pengasingan (dinding pemisah) diantara bahagi an-bahagian dalam PSU. b. Sebahagian berkompartmen (Form 2a) – Palang bas dipisahk an daripada yang lainnya menggunakan sleeving, (Form 2b) menggunakan enclosure/b arrier. c. Sepenuhnya berkompartmen (Form 3) – semua pemutus litar diasingkan dian tara satu sama lain tetapi tidak terminal kabelnya. d. Sepenuhnya berkompartmen (Form 4) – semua pemutus litar dan terminal kabel diasingkan diantara satu sama la in. Jenis mana yang kita mahukan bergantung kepada keperluan, kesesuaian, tahap kese lamatan dan harga yang perlu kita bayar. Jenis yang paling baik dan mahal ialah setiap kompartmen dalam PSU

diasingkan dengan dinding logam supaya apabila berlaku percikan api bahagian lai n tidak terlibat. Selain mahal ianya juga berat. Jenis sederhana baik hanya memisahkan sebahagian sahaja kompartmen terutama baha gian yang menempatkan pemutus litar udara (ACB), kerana disinilah selalunya berk emungkinan besar berlaku percikan api elektrik. Jenis yang paling mudah dan murah ialah tiada langsung pemisahan diantara kompar tmen di dalam PSU tersebut. 6. LOKASI PSU hendaklah ditempatkan ditempat yang mempunyai ciri-ciri seperti berikut: a. Berhampiran dengan penempatan beban yang tinggi bagi mengurangkan perbelanjaa n submains dan kabel b. Terhindar daripada banjir atau dekat dengan punca-punca air c. Tidak terlindung atau terhalang oleh sesuatu supaya kerja-kerja operasi d an senggaraan mudah dijalankan d. Ditempatkan di dalam bilik khas dan mempunyai pintu yang berkunci 7. KEPERLUAN BILIK SUIS Diantara keperluan bilik suis adalah: a. Bilik suis hendaklah menerima pengedaran udara yang baik b. Semua pintu dan l ubang udara dipasang dengan anti vermin proff netting supaya serangga tidak dapa t masuk c. Ruang kosong berukuran minima 2.5 kaki dibahagian belakang dan minima 4.5 kaki dibahagian hadapan PSU untuk kerja-kerja senggaraan d. Mempunyai salur an-saluran yang mencukupi untuk kemasukan dan keluar kabel e. Bilik suis hendakl ah dilengkapan dengan alat pemadam api jenis gas yang dibenarkan seperti CO2 f. Lampu biasa, lampu kecemasan dan soket alir keluar dengan jumlah yang mencukupi hendaklah disediakan di dalam bilik suis

g. Rajah skema dan tikar getah dengan saiz yang sesuai hendaklah dipaparkan dida lam bilik PSU 8. PERKAKAS SUIS DALAM PSU Palang Bas (bus bar) Palang bas merupakan kepingan pengalir yang selalunya diperbuat dari campuran te mbaga dan bersalut timah. Ia mengalirkan dan mengagihkan bekalan elektrik daripa da pemutus litar utama ke pemutus-pemutus litar yang lain. Ianya digunakan mengg antikan kabel disebabkan mudah membuat sambungan dan kemas serta mudah melaksana kan kerja pemasangan. Kedudukan palang bas biasanya mendatar, tetapi ada yang menegak dan ada juga yan g mengabungkan kedua-duanya. Palang bas hendaklah mempunyai ketumpatan arus tida k melebihi 1.5A/mm persegi. Keupayaan membawa arus palang bas adalah bergantung kepada saiznya, bahan yang d igunakan iaitu tembaga atau tembaga campuran. Sila rujuk jadual. Palang bas hend aklah diasingkan dari bahagian-bahagian logam PSU menggunakan non-hygroscopic in sulators untuk menahan tekanan mekanikal apabila berlaku kerosakan ditahap maksi ma. 9. PEMUTUS LITAR UDARA (ACB) Pemutus litar udara ialah sebuah pemutus litar yang bertindak memutus dan menyam bungkan litar dengan sesentuh utamanya berada didalam udara biasa, tidak didalam medium pemutus jenis lain seperti minyak, hampagas atau SF6. Ianya hendaklah je nis metalclad flush mounted. Pemutus litar yang asas adalah satu alat untuk memutus atau menyambungkan bekala n atau disebut juga sebagai pengasing sahaja. Namun begitu apabila ianya dilengk apkan dengan komponen perlindungan seperti alatubah arus, geganti dan shunt trip coil, ianya dapat memberi perlindungan yang diperlukan secara otomatik. Perlind ungan yang diperlukan ialah arus lebih, beban lebih dan rosak ke bumi. Pemutus litar yang biasa digunakan ialah Pemutus Litar Udara (ACB), tetapi pada masa ini Pemutus Litar Teracu (Moulded Case Circuit Breaker / MCCB) semangkin ba nyak digunakan. Penggunaan

S 4752 dimana voltan nominalnya tidak melebihi 660V AC dengan ulangan 50Hz atau 60Hz. Istilah-Istilah Mengenai Kadaran a. Nilai arus kerosakan (fault level) ACB ialah 45KA untuk 3 saat. ACB hendaklah diuji dan diperakui mengikut standard ASTA atau KEMA. Ini bermakna den gan arus sebanyak 45KA ACB ini boleh bertindak dengan selamat tanpa ianya mengal ami kerosakan. contohnya 2 00A. Dalam kes-kes tertentu terdapat lebih dari satu ACB di dalam sesebuah PSU samada mempunyai kadaran arus yang sama atau dengan kadaran yang berlainan. 400A dan sebagainya. Kegunaan lain ACB selain dari sebagai pengasing dan pemutus litar ialah sebagai bus tie atau bus coupler atau sesentuh tukar alih. Dengan penat ahan (setting) kepada alat perlindungan dan bersesuaian dengan kadaran arus pema sangan ianya boleh ditatah kepada kadaran arus kurang daripada 600A. tetapi hendaklah dari jenis e mpat kutub. Kadaran Arus Thermal (rated thermal current) Had arus dimana pemutus litar boleh membawanya secara berterusan tanpa kenaikan suhu yang melebihi nilai tertentu pada suatu keadaan tertentu. . Untuk pemasangan yang melebihi 400A selalunya ACB digunakan walaupun MCCB ada j uga digunakan. Dengan itu rangka PSU mestilah mempunyai kekuatan mekanikal yang mencukupi untuk menampung berat komponen-komponen tersebut.samada ACB atau MCCB bergantung kepada kadaran arus sesuatu pemasangan elektrik. Saiz ACB yang besar pula ada yang mencapai 6300A. ACB ditentukan didalam B. ACB boleh dipasang secara tetap (fixed type) iaitu tidak boleh dibawa keluar (no t withdrawable) kecuali dengan membuka sekeru atau boleh dibawa keluar untuk tuj uan senggaraan dan ujian (drawout type). Minimum rupturing capacit y ialah 31MVA pada 415V. Kadaran arusnya tidak melebihi 8000A dan kapasiti pemutusan litar pintas berkadar tidak melebihi 200KA. Saiz ACB terkecil yang terdapat dipasaran pada masa ini ialah 600A.

Ole h itu terdapat tiga sesentuh tetap dan tiga sesentuh bergerak. arus membuka (breaking current0 dan arus litar pintas (short circuit current). Bila dalam keadaa n ON sesentuh tetap dan sesentuh bergerak akan tertutup dan bila dalam keadaan O FF atau terpelantik (trip) ianya akan terbuka. Dengan ini sesentuh utama tidak dib ebankan dengan arka setiap kali ACB di ON dan OFF kan. Kadaran Keupayaan Putus Litar Pintas (rated short circuit breaking capacity) Ini adalah had arus dimana sebuah pemutus litar berupaya memutuskan litar pada t ahap kerosakan tertentu dengan selamat dan tanpa ianya mengalami kerosakan. c.b. Kadaran Arus Menahan Pada Masa-Pendek (rated short-time withstand current) Ini adalah arus yang boleh dibawa oleh sebuah pemutus litar dalam masa 1 saat ta npa sebarang keadaan luar biasa pada keadaan yang tertentu 10. Semua sesentuh diperbuat dari bahan logam yang kuat dari segi mekanikal dan keup ayaan membawa arus menutup (making current). d. Oleh itu sesentuh utama a kan tahan lebih lama. Sesentuh Arka (Arcing Contact) Sesentuh arka adalah sesentuh tambahan yang gunanya ialah untuk membenarkan arka berlaku di sini dan tidak disesentuh utama. b. BAHAGIAN-BAHAGIAN ACB a. Kadaran Keupayaan Tutup-Balik Litar Pintas (rated short circuit making capaci ty) Ini adalah had arus dimana sebuah pemutus litar berupaya menyambung atau menutup balik pada keadaan tertentu. Contoh logam yang digunakan ialah si lver alloy. Kada rannya adalah dalam kiloampiar (KA). Sesentuh Tetap dan Sesentuh Bergerak Kebanyakan ACB mempunyai tiga kutub walaupun ada yang mempunyai empat kutub. .

Namun tidak semua ACB mempunyai kemudahan automatic charging. g. Mekanisma Penyimpan Tenaga (Spring) Setiap ACB mempunyai mekanisma penyimpan tenaga iaitu spring. Spring yang berada didalam keadaan tegang (tension) adalah menyimpan tenaga untuk menolak dengan p antas sesentuh bergerak untuk tertutup dengan sesentuh tetap. sesentuh utama dan sesentuh arka. Gelong Shunt Trip (Shunt Trip Coil) Gelong shunt trip ialah sebuah gelung yang dipasang didalam ACB untuk tujuan pel antikan secara otomatik. Gelong Voltan Kurang (Under Voltage Coil) Gelong ini akan menyebabkan ACB terpelantik apabila voltan bekalan jatuh kepada suatu nilai tertentu. Bekalan ini selalunya diterima dari satu punca (palang bas atau bateri) melalui fius. Satu suis tambahan mestilah digunakan untuk membuka litar ke gelong tadi supaya ianya tidak terbakar jika bekalan tidak diputuskan untuk jangka masa yang lama. Jika tiada bekalan ACB tidak boleh di ON kan. Gelong ini biasanya berkadaran 240V AC tetapi untuk pemutus litar tertentu ada j uga yang kerkadaran 110V AC ataupun 30V DC. pengalir mud ah lentur. . Aksi ini serupalah dengan spring yang terdapat pada perangkap tikus yang akan mengetap tikus denga n pantas apabila galangnya terlepas. Penebat berkesan yang diperbuat dar i bahan penebat seperti glass polyester atau kepingan fibre diletakkan diantara fasa atau kutub. f. Bahagian Pengalir Biasanya bahagian yang mengalirkan arus ialah pengalir utama litar. ia akan bertenaga dan menarik plunger dan seterusnya menyebabkan ACB terpelantik. geganti atau butang tekan. Spring ini boleh di charge menggunakan handle atau charging lever yang disediaka n atau menggunakan motor elektrik (automatic charging) yang boleh dipasang didal am mana-mana ACB. Apabila diberikan bekalan yang sesuai dengan gelong. e.c.

TEST atau DISCONNECTED. Pendawaian Elektrik dan Penyambungan . Penutup Palang Bas / Interlock Shutter Penutup ini akan menutup palang bas apabila ACB dikeluarkan. Penunjuk Charging Penunjuk samada spring dalam keadaan charge atau discharge l. h.h. Charging Handle Satu handle untuk charge spring supaya menyimpan tenaga. Arc Chute Arc chute ialah sebuah kekotak yang diletakkan diatas sesentuh utama dan sesentu h tambahan yang tujuannya ialah untuk menyerap percikan dan asap dari arka yang terjadi supaya ia tidak merebak ke bahagian-bahagian lain. Butang Buka (OFF button) Butang tekan untuk OFF ACB i. g. Butang Tutup (ON button) Butang tekan untuk ON ACB j. Penunjuk Open-Close Satu penunjuk samada ACB itu buka (open) atau tutup (close) k. n. Penunjuk Kedudukan (Position Indicator) Menunjukkan kedudukan ACB samada CONNECTED. m.

berhujung rintangan aloi/logam campuran Sesentuh-sesentuh bergerak. BINAAN Komponen-komponen asas sesebuah ACB ialah: Terminal-terminal Tapak tetap Sesentuh-sesentuh pengasing bagi pegun Sesentuh-se sentuh pengasing roller (bergerak) Sesentuh-sesentuh utama tetap. Sesentuh Tambahan Untuk litar amaran dan petunjuk (indicator) 11. Oleh sebab ACB boleh dibawa keluar maka penyambungan pendawaian ini perlulah m elalui satu penyambungan yang sesuai seperti sliding contact. berhujung pera k (silver) Sesentuh-sesentuh utama bergerak. berhujung perak Sesentuh-sesentuh a rka tetap.Pendawaian yang penting ialah pendawaian diantara geganti ke gelong shunt trip. b erhujung rintangan aloi/logam campuran Magnetic de-ionization arc-chutes Pelepas beban lampau (overload release) Pelepas bawah kadaran voltan (undervoltage rele ase) Bar pelantik Tuil (lever) pelantik untuk pelepas “bawah kadaran voltan” dan pel antik pirau Himpunan mekanisma penutup . o. Kemudahan Kunci atau Padlock Untuk mengunci ACB supaya tidak diganggu oleh orang yang tidak berkenaan. q. Closing Spring p. yang lain ialah pendawaian untuk gelong tanpa voltan dan untuk sesentuh tambahan .

mekanisma tersebut dicas oleh s atu daya tetap menggunakan sebuah tuil pengecas manual (manual charging lever). .3 Sesentuh-Sesentuh Kesemua sesentuh terdiri daripada aloi perak (silver alloy) yang mempunyai keupa yaan gangguan litar pintas serta keupayaan memutus dan menyambungkan yang jelas. dengan menggunakan motor elektrik. 11. Plet-plet pemisah arka terkandung didalam “arc chute” 11. Pada pemutus litar yang dikendali dengan tangan. satu aspek gangguan arus yang pasti berlaku.Punatekan-punatekan. tutup (1) Penunjuk-penunjuk mekanikal: spring ber beban. buka-tutup Tuil spring berbeban secara manual Gear pe ngurang kelajuan bagi motor yang diputar. buka (O). spring tanpa beban. untuk spring berbeban otomatik Alat pe ngunci mekanikal yang menghalang pemutus litar daripada dikeluarkan ketika keada an tertutup – untuk pemutus litar yang boleh ditarik keluar sahaja Rel peluncur (u ntuk ACB yang boleh ditarik keluar sahaja) Pelepas penutup Pelantik pirau Sesent uh-sesentuh tambahan (alat bantu) Sesentuh-sesentuh peluncur tambahan/alat bantu (bagi pemutus litar jenis boleh ditarik keluar) 11.2 Arc Chute Arka. mekanismanya dicas oleh sebua h motor elektrik. Operasi mengecas boleh dilaku kan dengan tangan atau secara elektrik. Pada pemutus litar yang dikendali secara elektrik.1 Himpunan Mekanisma Pengatup (Closing Mechanism Assembly) Kesemua tenaga yang diperlukan untuk mengatup ACB dicas dan disimpan didalam mek anisma tenaga tersimpan (stored energy mechanism). dipadamkan oleh plet-plet pem isah arka (arc splitter plates).

Ini bagi menggantikan sesentuh utama daripada cepat rosak diseba bkan oleh arka.5 SENGGARAAN ACB Diantara kerja-kerja senggaraan ACB ialah: d.Terdapat dua jenis sesentuh iaitu sesentuh utama yang membawa arus beban dan ses entuh arka yang tidak membawa arus beban. Sesentuh yang telah rosak . berbeza daripada jenis dipasang tetap. Sesentuh arka terbuka bila pemutus litar berada didalam kedudukan tertutup. tetapi litar kawalan masih tetap bersambung bagi membolehkan uj ian dilakukan) Terputus (kedua-dua litar utama dan litar kawalan diputuskan) 11. 11. Sesentuh utama dan sesentuh arka Gosok dengan kikir halus atau emery paper mana-mana yang sesuai untuk melicinkan permukaan sesentuh dari kesan arka. Sebaik-baiknya ikut cadangan pihak pembuat. Mekanisma boleh ditarik keluar tersebut membenarkan ACB mengambil sebarang dari kedudukankedudukan yang berikut: Bersambung (kedua-dua litar kawalan dan litar utama disambungkan) Ujian (litar u tama diputuskan. Sesentuh arka tertutup sebelum dan terbuka selepas sesentuh utama. kerana jenis ini mempunyai satu mekanisma boleh d itarik keluar bagi membolehkan ACB tersebut ditarik keluar untuk tujuan pemeriks aan dan penyenggaraan.4 Rupa Bentuk Pemasangan (Mounting Configuration) Terdapat dua rupa bentuk pemasangan: Jenis dipasang tetap Jenis boleh ditarik keluar Jenis dipasang tetap adalah jenis dimana ACB dipasangkan ke dalam papan suis uta ma dengan menggunakan bolt dan nut. Sesentuh utama termasuh didalam litar utama bagi sebuah pemutus litar. Jenis boleh ditarik keluar pula adalah dimana ACB boleh ditarik keluar.

Ujian sesentuh – untuk men entukan nilai rintangan sesentuh tidak melebehi dari nilai yang di syorkan oleh pembuat ACB 13. Ini merupakan ujian mekanikal sahaja.teruk boleh ditukar kepada yang baru. penyedut hampagas atau lain-lain alat yang sesu ai. 12. Arc Chute Cuci dan bersihkan dengan berus. f. g. Sesentuh Utama Ambil bacaan rintangan sesentuh utama dan bandingkan bacaannya dengan data dari pembuat ACB tersebut. Pelinciran Minyakkan (lubricate) bahagian-bahagian yang memerlukannya dengan cecair pelinci ran yang dusyorkan oleh pembuat seperti vaselin oil dan sebagainya. b. Ketika . c. Bacaannya ohm nya selalunya kecil sahaja. Kalau bacaan ohm nya tinggi sila laraskan contact pressure arm sehingga bacaan yang rendah diper olehi. Ujian ACB Ujian yang perlu dibuat kepada sebuah ACB ialah: a. Ujian suntikan secondary – untuk memastikan ia akan terpelantik apabila berlaku kerosakan pada tahap yang ditentukan. PEMUTUS LITAR BEKAS BERACUAN (MCCB) Pemutus litar bekas beracuan merupakan sebuah perkakas suis voltan rendah yang p adu.5 megaohm) d. Ianya menyambung dan memutuskan sebuah litar dalam keadaan biasa dan juga l uar biasa. Ujian penebatan – untuk menentukan penebatan diantara fasa dengan f asa dan dengan bumi adalah baik (minima 0. e. Ujian operasi – ON dan OFF kan ACB untuk memastikan ianya boleh dikendalikan de ngan sempurna.

35 kali ganda arus kadarannya. MCCB mempunyai ciri-ciri tambahan berikut bila dibandingkan d engan MCB. MCCB telah digunakan secara meluas didalam pepasangan moden. Piawaian yang sesuai untuk MCCB ialah B. Arus Interrupting Capacity hendaklah tidak kurang dari 43KA rms. Ciri-ciri masa / arus boleh laras c. litar terputus secara otomatik. sesentu h tambahan dan sebagainya 13. Piawaian British menghendaki MCCB dari jenis B. Butang pelantik b. masa lazimnya menjadi 2 jam. MCCB selalunya mempunyai 3 kutub se bab ia lazimnya digunakan untuk litar 3 fasa. jika arus meningkat ke 1. Bagi MCCB yang mempunyai aru s kadaran tidak melebihi 63A seharusnya tidak terpelantik dalam masa 1 jam (masa lazim) bila membawa arus 1. . terutamanya di dala m bangunanbangunan dan loji perindustrian bagi menggantikan Fius Suis atau Suis Pisau (fused knife switches). Kadaran arusnya dari 60A sehinggal ah melebihi 1000A. Binaan dalamn ya pula hampir menyerupai dengan sebuah MCB. Memperuntukkan bahan tambah boleh pilih (optional accessories) seperti gelung pelantik pirau.keadaan luar biasa. yang mengandungi kesemua keperlu an teknikal yang khusus.1 Binaan Badan MCCB diperbuat dari glass reinforced polyester moulded case. a. 13. Bagi arus kadaran yang melebihi 63A. tetapi mesti terpelantik dalam tempoh jam berikutnya. 13.S 4752.3 Ciri-Ciri Pelantikan Dua jenis pelantikan ialah pelantikan jangka masa lama dan pelantikan jangka mas a sertamerta.S 4725 seharusnya tidak berkendal i ketika membawa arus kadarannya secara berterusan.2 Alat Pelantikan Alat pelantikan otomatik yang digunakan didalam MCCB adalah samada dari jenis ma gnetic-haba atau jenis magnetik hidrolik.05 kali arus kadaran.

Selepas kendalian RESET pemutus litar sekarang sudah bersedia untuk disuiskan ON. b. 13. Untuk pelantikan rosak ke bumi. Kendalian (ON. asingkan kerosakan daripada litar. Ujian suntikan secondary – Ba gi MCCB yang dilengkapkan dengan shunt trip coil. shunt trip coil hendaklah disambungkan kepada se sentuh pelantikan (tripping contact) sebuah geganti bocor ke bumi (earth leackag e relay (ELR) atau Earth Fault Relay (E/F). Ini merupakan ujian mekanikal sahaja. ujian suntikan secondary perlu dilakukan untuk menentukan ia boleh terpelantik apabila berlaku kerosakan meleb ihi had-had yang tertentu. 14.5 Mekanisma Pensuisan a. OFF. menunj ukkan keadaan sesentuh yang kurang baik dan boleh mengakibatkan lampau panas (ov erheating).5megaohm). d.4 Shunt Trip coil Salah satu dari beberapa assessori pilihan yang boleh dipasang didalam MCCB iala h shunt trip coil untuk tujuan perlindungan rosak ke bumi dan juga untuk pelanti kan kawalan jauh (remote tripping). Ujian ket erusan sesentuh utama – untuk memastikan nilai rintangan sesentuh utama tidak ting gi (melebehi dari yang disyorkan oleh pembuat). Bila pemutus litar telah ter pelantik. Ujian MCCB Ujian biasa yang lazimnya dibuat kepada MCCB ialah: a. Ujian penebatan – untuk menentukan nilai rintangan p enebatan diantara fasa dengan fasa adalah baik (minima 0. Jika rintangannya tinggi. RESET): Kendalian ON dan OFF boleh dilakukan dengan tangan. .13. c. kemudian alihkan pemegang (handle) ke arah OFF untuk menempatkan semula (to reset) pemutus litar tersebut. Ujian operasi – ON dan OFF MCCB untuk memastikan ianya boleh dikendalikan denga n sempurna.

17. mengandungi seutas da wai fius yang nipis. Fius tersebut direka supaya sekiranya arus melebihi arus yang dikadarkan bagi litar itu. Elemen fuis dikelilingi oleh “insert arc quenching filler” seperti “gramulated quart z”. PEMUTUS LITAR KECIL (MCB) . Fius jenis dawai ini tidak mempunyai titik lebur yang tertentu. bergantung kepada kadaran arus . 16 FIUS HRC Fius HRC (High Rupcturing Capacity) mempunyai badan yang diperbuat dari ceramik. Ciri-Ciri Bagi Fius HRC Dan Fius Boleh Didawai Semula Istilah-istilah berikut digunakan ketika membicarakan tentang fius: Kadaran arus (rated current): Ini adalah arus maksimum yang akan dibawa oleh fius secara berterusan tanpa menu kar sifat-sifat pada elemen fius tersebut. Terdapat satu atau lebih elemen fius didalamnya. Kadaran fius dawai tidaklah tinggi iaitu kurang dari 30A. untuk menyerap arka yang terjadi.15. Oleh itu apabila berlaku litar pintas fius akan cair dan arka yang terhasil tidak terkawal atau terbendung. Selalunya ia boleh merosakakan tapak fius serta pembawa fius (fuse b ase and carrier). Di kedua-dua hujung fius terdapat “tin-plated copper” atau “brass end caps” dan biasanya “tin-plated copper tag terminations”. atau kadang kala di kenali sebagai fius separuh tertutup (semi enclosed fuse). dawai atau e lemen fius akan cair dan memutuskan litar. dipegang diantara terminal-terminal yang terletak didalam p emegang “bakelite” atau “porcelain”. FIUS BOLEH DAWAI SEMULA Alat pelindung yang terawal iaitu fius boleh didawai semula. Bagi fius HRC melebihi 60A end cap selalunya mempunyau lubang atau slot bagi tujuan mengi katnya dengan skru. Ianya dimasukkan didalam litar yang dilindungi dan saiz dawai fius disesuaikan kepada kadaran litar tersebut.

17. Sesentuh tetap dan bergerak 17. OFF): Kendalian ON dan OFF boleh dilakukan dengan tangan. Sebuah alat pemadam arka d. Ciri-ciri pelantikan beban lampau telah ditentukan oleh pihak pengeluar dan t idak boleh diubah- .4 Kebaikan MCB Berbanding Dengan Fius HRC Atau Fius Boleh Didawai Semula a. Kadaran arus hingga ke 100 ampiar. perdagangan dan kediaman. sepert i ketika arus lampau dan litar pintas. Sebuah mekanisma pensuisan (a switching mechanism) b. Bila MCB telah terpelantik.2 Mekanisma Pensuisan MCB d. Sekarang MCB boleh berfungsi semula . Ianya khusus untuk digunakan bagi perlindung an pepasangan elektrik perusahaan. baiki kerosakan. Piawaian ini bersabit dengan pemutus litar yang mempunyai kadaran voltan hingga ke 415 volt. MCB ditentukan didalam BS 3871 yang mengaitkan tentang pemutus litar yang mempun yai bekas tertutup rapat bagi tujuan perlindungan mekanisma dan ciri-ciri masa / arus yang tidak boleh diubah-ubah. pemegangnya (handle) akan berada di kedudukan ke bawah. Sebuah alat pelantikan otomatik c. Kendalian (ON. Arus lebur (fusing current / rupcturing current): 17.1 Binaan Komponen utama bagi sebuah pemutus litar kecil ialah: a. Ia dicipta bagi menggantikan penggunaan fius yang tidak melebihi 60A. kemudia n alihkan pemegang ke arah ON (kearah atas). Dalam keadaan luar biasa litar terputus s ecara otomatik.Pemutus litar kecil ialah sebuah alat mekanikal yang padu digunakan untuk menyam bung dan memutuskan sebuah litar dalam keadaan biasa dan juga luar biasa.

Pada satu-satu masa hanya satu sahaja bekalan boleh disambungkan ke palang bas . 300A. 800A. manakala jenis round cap ti dak boleh digunakan kerana sentuhan yang tidak kukuh untuk menampung arus yang t inggi. lazaimnya satu bekalan dari T NB dan yang satu lagi dari janakuasa tunggusedia. boleh diguna kan. SUIS FIUS Suis Fius hampir menyerupai fius suis tetapi mempunyai perbedaan berikut: a. Jenis center tag dan off tag adalah yang biasa digunakan. Fius Suis lazimnya digunakan untuk litar tiga fasa (TPN). tak perlu skrew dan nut d. Jenis fius yang digunakan mestilah HRC kerana kadaran arusnya yang tinggi. Kadaran standard ialah 60A. Setiap se sentuh menerima bekalan dari punca yang berlainan. 200a. ditentukur atau ditempatkan semula (reset) c. 600A. Litar-litar yang rosak begitu mudah dikenalpasti d. Keupayaan MCB boleh diuji. Fiusnya berkadaran 60A dan kurang b. tanpa tag. mengandungi dua set sesentuh tetapi dalam satu-satu masa hanya satu sahaja boleh ditutup. ter dapat juga jenis tiga fasa c. 500A. Ia tidak terpisah dari basbar bekalan apabila di OFF kan 20. Fius dari jenis round cap. Bekalan boleh dibekalkan de ngan mudah dan segera. Fius berserta d engan pemegangnya bertindak sebagai elemen yang menyambung dan memutuskan bekala n.ubah b. 19. FIUS SUIS Fius Suis adalah satu alat pengasing untuk ON dan OFF secara manual tetapi dilen gkapkan dengan fius HRC untuk memberi perlindungan litar pintas. 160A. Ia digunakan lebih kepada satu fasa. bila kerosakan telah diperbaiki 18. SESENTUH TUKAR ALIH (Change Over Contactor) Sesentuh tukar alih secara asasnya adalah sejenis pengasing. 100A. 400A.

Sesentuh tukar alih mestilah mempunyai empat kutub. Ia mempunyai ciri-ciri interlock elektrikal dan mekanikal. seperti yang dikehendaki ole h peraturan elektrik 1994. Ini bermakna sambungan neutral hendaklah melaluinya. bekalan boleh disalurkan dari punca yang satu lagi melalui bus tie t ersebut. Apabila berlaku gangguan dari mana-mana satu punca bekalan dan jika perlu baharulah bus tie di ON kan. Terdapat juga sesentuh kecil tambahan untuk tujuan kawalan dan indication. Apabila salah satu punca bekalan terganggu. 21. BUS TIE / BUS COUPLER Alat ini merupakan sebuah pengasing yang boleh menghubungkan dua kumpulan palang bas yang berasingan. Satu kumpulan palang bas mengawal sebahagian beban manakal a yang satu lagi mengawal sekumpulan beban yang lain pula. Tiada apa-apa komponen perlindungan dipasang pada sesentuh tukar alih sebab ia t idak berfungsi sebagai pemutus litar. kabel bawah tanah masuk melalui par it kabel (cable trench) dan ditamatkan menggunakan kotak kabel (cable box) atau cable gland. Hujung kabel dipasang telinga . Kadaran arusnya hendaklah sama dengan kadaran arus ACB. Saiz palang bas kedua -dua kumpulan tersebut hendaklah sama. BEKALAN MASUK DAN KELUAR Bekalan masuk selalunya melalui kabel bawah tanah. tempat dimana ianya selalu ditempatkan. Apabila semua punca bekalan dalam keadaan normal bus tie selalunya dalam keadaan OFF. Tiada komponen perlindungan diperlukan oleh bus tie. 22. boleh mencapai beberapa ribu ampiar. Ia lazimnya dikendalikan se cara manual. Kalau PSU berada ditingkat ba wah. Sebagai langkah keselamatan tambahan ia selalunya dikunci dengan me nggunakan kunci khas (castle key).PSU. Namun begitu ia dilengkapkan dengan dua ge long kawalan untuk membuka dan menutup sesentuh secara otomatik dan sebagai elec trical interlock. Penggunaan bus tie selalunya apabila terdapat dua atau lebih punca bekalan walau pun dari pehak yang sama (TNB atau sebagainya).

Geganti yang diperlukan ialah jeni s arus lebih/beban lebih dan rosak ke bumi atau bocor ke bumi. Geganti mendapat maklumat dari alatubah arus dan akan menentukan tahap tertentu dimana ianya perl u menghantar signal kepada shunt trip coil untuk memutuskan bekalan. . melalui telinga kabel inilah kabel disambungkan menggunakan s krew dan nut kepada pemutus litar. Suis pemilih lazimnya dipasang supaya satu meter voltan boleh membaca ketiga-ti ga fasa. ALATUBAH ARUS (C. 23.T) Alatubah arus diperlukan untuk mendapatkan arus yang lebih kecil supaya sesuai u ntuk tujuan perlindungan dan pemeteran. 24. GEGANTI Geganti diperlukan untuk tujuan perlindungan. Kabel keluar disambungkan dari palang bas melalui pemutus litar. Fius hendaklah dipasang pada litar meter voltan untuk perlindungan lita r pintas. oleh itu menjimatkan kos dan lebih praktikal. Arus sebenar di palang bas dikecilkan me ngikut nisbah-nisbah tertentu supaya arus yang memasuki geganti (relay) dan mete r ampiar tidak melebihi 5A. Alatubah arus dipasang dipalang bas atau kabel dimana arus hendak disukat. Dengan cara ini geganti dan meter tidak perlu dibuat bersaiz besar. bergantung kepada kemana kabel tersebut per gi.kabel (cable lug). METER VOLTAN Meter voltan sangat penting untuk mengetahui adanya bekalan dan berada pada taha p yang sepatutnya. samada ke dalam bangunan atau keluar bangunan. Satu alatubah arus perlu dipasang bagi setiap fasa dan neutral. Meter voltan untuk PSU bervoltan 415V boleh disambung terus k epada palang bas sebab meter tersebut boleh menerima voltan 415V dengan selamat. 25. Saiznya selalun ya lebih kecil dari kabel masuk. ia keluar melalui parit kabel atau melalui trun king atau dulang kabel (cable tray).

26. KAPASITOR BANK FAKTUR KUASA Kapasitor bank dengan saiz KVAr tertentu diperlukan untuk memperbaiki faktur kua sa supaya tidak kurang dari 0. Untuk arus yang tidak melebihi 60A meter ampiar boleh disambung terus kepada pengalir utama yang membawa arus beban. 27. METER KW DAN KWh Untuk memberikan bacaan kuasa dan tenaga sesuatu pemasangan. 30. . Lazimnya a rus sekunder alat ubah arus hendaklah 5A. PENGECAS BATERI Terdapat sesetengah PSU mempunyai pengecas bateri didalamnya. LAMPU-LAMPU PENUNJUK Untuk mengetahui terdapatnya bekalan dan sebagainya. METER FAKTUR KUASA Diperlukan untuk mengetahui faktur kuasa sesuatu pemasangan. oleh itu alatubah arus dengan nisbah yang sesuai hendaklah digunakan. 29. Ini untuk mengelakkan ketidakcekapan penggunaa n tenaga dan supaya tidak didenda oleh pihak TNB. Bateri yang dicas mungkin bateri janakuasa atau bateri sistem perlindungan. 31. Bagi arus yang melebihi 60 A pula meter ampiar tidak boleh disambung terus kerana ia akan merosakan meter.85. 28. METER AMPIAR Meter ampiar juga penting untuk mengetahui arus semasa yang mengalir didalam ses uatu pemasangan.

32. VCB LINKS TO THIS POST REACTIONS: THURSDAY. EFR. Ini adalah arus minima yang akan meleburkan elemen fius Faktur Fius (fusing factor): Faktur Fius ialah nisbah diantara arus lebur dan kadaran arus. ELR. POSTED BY MOHAMMAD ISMAIL AT 6:23 AM 1 COMMENT: LABELS: ACB. AUGUST 20. SUIS BOD. 2009 Elektrik dan Pembumian EARTHING . Ujian suntikan primary dan secondary 33. Kesemua wayerwayer bumi hendaklah disambungkan k epada palang bas ini dengan menggunakan bolt dan nut. Ujian Penebatan antara fasa ke fasa ke neutral ke bumi b. Palang bas bumi ini hendaklah disambungkan kepada elektrod bumi pemasangan dengan menggunakan tape tembaga (copper tape) y ang mempunyai ukuran yang sama. UJIAN PSU Antara ujian-ujian untuk PSU ialah: a. PEMBUMIAN Palang bas tembaga pembumian bersalut timah (tinned copper earthing bas bar) ber ukuran seperti didalam jadual dibawah hendaklah dipasang dan di skrew pada kesel uruhan panjang dan tinggi papan suis. Ujian tekanan 2KV s elama 1 minit c. OCB.

which is now known as Suruhanjaya Tenaga. or one point earth through a fault limiting impedan ce Relationship of exposed conductive parts to earth are indicated by the second le tter T : Exposed conductive parts connected directly to earth and which is independen t of the supply earth N : Exposed conductive parts connected directly to the earth point of the source of the electrical supply Arrangement of neutral and protective conductors in T-N System is indicated by a third letter S : Separate neutral and protective conductors C : Neutral and protective conductors combined in a single conductor Thus the types of system are: TN – C . MSIEC and TNB. 2.0 Classification of Earthing System The earthing system is classified with the following letter designations: Supply authority or supply source earthing arrangements are indicated by the fir st letter: T : One or more points of supply are directly connected to earth I : Supply system not earth.1.0 Introduction As required by various authority such as Jabatan Bekalan Elektrik & Gas Malaysia . it is essential to as certain the earthing arrangement at the source of supply of an installation and the type of path intended for earth fault current to flow in order to select the appropriate protective measures to be used for the protection against electric shock.

For normal installation practice. The importance of earthing lies in the fact that it deals with safety. The earth installation must be capa ble of carrying the prospective fault currents without danger and without excess ive heat. Earth electrod es are made from a number of materials like cast iron. The important of earthing are: 1. 2. . 3. In power systems it helps to maintain the voltage of any part of the network at a definite potential with respect to earth. The normal indemnity clause will be include in t he supply contract. rods or strips. This practice is used when consumer is unable to provide earthin g resistance of adequate value. tubes . Earthing requirements for electrical system are well define in ELECTRICAL REGULATIONS. The system earthing is the responsibility of TNB but the consumer is respons ible for the earthing of his installation. Combination of TT and TN–S system are used when supply is connected by und erground cable.TN – S TN – C – S TT IT The earthing system that are commonly used by consumer here in Malaysia are as f ollows: a. steel. And it allows enough current t o flow fast enough under earth fault conditions to operate the protective device s installed in the circuits. It must have low resistance at all times with good resistance to corro sion. earthing is to connect together the exposed co nductive parts of various items of the equipment and to a common terminal (main earthing terminal) : this in turn is connected by the earthing conductor to an e arth electrode. and they may be in the from of plates. b. copper or stainles s steel. Preventing exposed conductive parts of the equip ment from rising in potential for a period sufficient to cause danger from elect rocution. 19 94. The most important part of the earthing system is the electrodes. buried in the mass of earth. TT system is used by consumers connected to TNB supply by overhead lines serv ice.

The earth resistance depends on soil resistivity and characteristics. it is difficult to obtain an earth resistance of. say one ohm or less.0 Earth Electrodes ( 542–10 to 15 ) . 3. is corrosion resi stance to many of the salts that exist in the soil and it is a material that eas ily worked. arable land Damp and wet sand Clayey soil. e. It has good conductivity. copper sulphate. loam soil. sodium carbonate.g.1 Temperature Of The Soil In area of high soil resistivity.The most favored material is copper. The types of soil suitable for earth electrode are: Wet marshy ground l quantity of sand Clay. loam mixed with smal The site should not be well drained and without flowing water which will wash aw ay the salt in the soil. The redraft of CP 1013. bentonite and marconite. Achieving a good earth will depend on local soil condition. Three factors that a ffect the soil resistivity are:Moisture content of the soil Chemical composition of the soil 2. Several options are available in the form of soil condi tioning agents. The key to arriving at a successful earthing electrode system is not to sacrific e quality for cost. will contain reco mmendations for materials specification to ensure components are corrosive resis tance and provide adequate mechanical strength. when available. Many products currently on the market fall far short of the recommended standards.

Methods of Installing Tapes or Stranded Conductors Copper tapes and stranded conductors can be arranged in single lengths. The usual size of copper tape is 25 mm wide by 3 mm thi ck. Earth roots or pipes Earth tapes or wires Earth plates Earth electrodes embedded in foundation Metallic reinforcement of concrete structures Metal pipes Lead sh eaths or other metallic coverings of cables 4. 5. The following items are recognized by the IEE regulations as suitable earth elec trodes. copper tape. Earth Rods Earth rods are used where low prospective fault currents exist and the soil resi stivity high. 6. the threading permitt ing the linking of successive lengths. These types of electrodes should be buried to a depth of not less than 457 mm to minimize the risk of their becoming damaged and to protect them from climatic c onditions such as frost. or as pa rallel or radial groups. . Buried copper or galvanized earth plates have largely given place to threaded co pper-clad steelcored rods.These consist of some form of deeply buried conductor since the major earth resi stance lies on the top soil.0 Earth Electrodes for Area of Rocky – Soil Structure In area where there is rock at or near to the surface of the soil. stranded conductors or wire mesh electrodes may be used. Penetration is by hammer blows.

7. Method of Installing Earth Rods Earth rods are driven completely below ground using hand – held hammer or power ha mmer. an d a label should be fitted at or near the point of connection. Termination To Earth Electrodes The connections of earthing conductors to electrodes require adequate insulation where they enter the ground. Inspection Covers Constructed of concrete with a galvanised steel lifting handle. It is important that the electrode is made accessible for inspection purpose. ELEKTRIK DAN ALAT JIMAT BIL ELEKTRIK Melalui Penggunaan Teknologi Power Saver. All electrode connections must be thoroughly protected against corros ion and mechanical failure. The underside is recessed to enclose and protect the electrode connection Standard parthway covers with cast iron frames with a concrete filling may also be used Glazed earthenware and fibre glass covers are also available 9. to avoid possible dangerous voltage gradient at th e surface. Andaikan penambahan tenaga sebanyak 67kW dilakukan menggunakan kapasitor di dalam Power . They are set out at a distance of not LESS than their own length apart ( CP 1013 1965 ) 8. Setiap unit Power Saver ini mengandung i kapasitor yang bertujuan untuk menambahkan tenaga.

." Ooi EL. 2. Dengan itu ia menjadi semakin jimat! Iaitu hanya 5% sahaja pembaziran berbanding tidak menggunakan Power Saver. Terim a kasih kepada Power Saver.95 atau 95% Has ilnya 95% tenaga elektrik yang anda terima digunakan secara optimum di rumah ata u premis anda." Ooi PS. Apa kata pengguna? "Setelah memasang alat ini. Syarat jaminan ini berkuatkuasa mulai hari Khamis. Kedah. saya terkejut apabila menerima bi l daripda TNB. "Power Saver ini benar-benar membantu menjimatkan bil elektrik saya sekitar 15% sebulan. Biasanya saya perlu membayar sekitar RM300 sebulan tetapi sekarang saya hanya perlu bayar diantara RM180 – RM220 sahaja! Saya telah dapat jimat sebanyak 25% sebulan. Selepas memasang alat ini. Syarat-syarat Jaminan 6 Bulan Wang Dikembalikan 1. Saya telah memperkenalkan alat Power Sav er ini kepada semua rakan dan saudara mara. Bekalan elektrik selalu terputus apabila kadar penggunaan elektrik tinggi tetapi setelah 3 bulan memasang Power Saver. Mereka sangat sukakan produk ini. Ini bermakna semakin kurang pembaziran yang terhasil kerana 95% a dalah tenaga optimum. maka nilai Power Factor kini adalah: Power Factor = 100/105 = 0. Julai 2008. 3.Saver ini. Jaminan ini adalah bertujuan untuk melindungi hak anda sebagai pengguna dan juga hak kami sebagai penjual. "Pemasangannya sangat mudah. Cuma perlu plug pada soket dan bil elektrik saya te lah menurun daripada RM120 kepada RM90. tiada lagi masalah terputus bekalan." C hang PW. maka Apparent Power telah dikurangkan daripada 142 kVA kepada 105kVA. Pen ang. saya dapat rasakan ia bukan sahaja memberika n saya penjimatan tetapi juga menstabilkan arus elektrik di rumah saya. Ini ada lah Jaminan Wang Dikembalikan sebenar dimana wang anda akan dikembalikan jika ti ada pengurangan bil elektrik selepas menggunakan Power Saver ini. Kedah. Bil elektrik saya telah berkurang dengan sangat ketara. 21hb.

Ini bagi membolehkan perbandingan sebelum dan selepas menggunakan Power Saver dapat dilakukan secara adil. 14. . 9. Penggunaan pada tempoh percubaan hendaklah konsisten sepertimana sebelum dan semasa menggunakan Power Saver. Power Saver yang telah rosak tiada jaminan wang dikembalikan. Contohnya jika anda membeli seunit P ower Saver berharga RM228. 2.Tune ini sah dis isi undang-undang Malaysia? Ya. Alat ini direka untuk menjimatkan bil ele ktrik anda.) Adakah penggunaan alat penjimat elektrik Power. anda boleh menggunakan pengha ntaran Poslaju dimana ia adalah cepat dan selamat. Ini bagi membolehkan kami membuat semakan perbandingan sebenar bil-bil elektrik anda. 8. Perbandingan akan dilakukan di antara bil-bil elektrik bulan pertama. Hant arkan terlebih dahulu 3 bulan salinan bil-bil elektrik selepas menggunakan Power Saver dan 2 bulan salinan bil-bil elektrik sebelum menggunakan Power Saver kepa da kami. Kami berhak untuk mengubah polisi ini tanpa sebarang notis. 13. 12. 6. Bil elektrik anda hendaklah sekurang-kurangnya minima 3 bulan penggunaan Power Save r secara penuh pada setiap bulan. Hantarkan juga Resit dan Warranty Card yang diberikan bagi me mastikan anda adalah pelanggan kami. Penggunaan alat ini adalah sah disisi undang-und ang Malaysia. penjim atan sebanyak 25% direkodkan pada penggunaan biasa. Pada tempoh ini anda dicadangkan tidak menambah peralatan elektrik lain atau menggunakannya dari kadar biasa bagi memudahkan perbandingan nanti. 15. Soalan Lazim 1. Oleh yang demikian anda boleh membuat tuntu tan wang dikembalikan bermula pada bulan keempat hinggalah bulan keenam. 5.4. Caj perkhidmatan sebanyak RM48 akan ditolak d aripada harga setiap unit yang dipulangkan. Jaminan ini hanya sah dalam tempoh 6 bulan selepas dari tarikh belian. 16. 7. Hantarkan juga alat Power Saver secara pos kepada kami. Berdasarkan kepada maklum balas daripada pelanggan-pelanggan. Alat Power Saver hendakla h diterima dalam keadaan masih baik dan boleh digunakan. Jika 2 unit dipulangkan bermakna caj perkhidmatan adalah RM96 dan begitulah seterusnya. bulan ked ua dan bulan ketiga selepas pemasangan Power Saver dengan bil-bil elektrik bulan sebelum menggunakan Power Saver. Wang dikembalikan akan diberikan seca ra bank-in ke akaun bank anda.) Adakah Power. 11.Tune dap at mengurangkan bil elektrik saya? Ya. Sebarang pengubahsuaian sebelum meter adalah tidak sah. Alat ini d ipasang selepas meter iaitu pada litar dalaman premis. Untuk kemudahan penghantaran pos. 10. maka jumlah wang yang akan dikembalikan kepada anda i alah RM228 ditolak RM48 (caj perkhidmatan) = RM180.

) Berapa lamakah tempoh jaminan alat ini? Power. H armonic Current Emission Measurement 4. EN61000-3-3 dan EN61000 6-1 (keperluan untuk menperolehi sijil CE). 6. Dalam sesetengah keadaan. Ujian-ujian yang telah dijalankan:1.)Bilakah saya akan mendap at pulangan pelaburan Return of Investment (ROI) jika membeli alat ini? Berdasar kan kepada ujian yang telah dijalankan dan maklum balas daripada pelanggan. anda akan .) Adakah Power. EN61000-3-2.) Adakah sebara ng sijil dikeluarkan untuk mengesahkan alat ini selamat digunakan? Power. penjimatan yang diperolehi adalah sekitar 10% hingga 25%. Power Line Conducted Emission Measurement 2. Electrical Fast Transient/Burst Immunity Test 8. Anda hanya perlu pasangk an alat ini pada soket 13Amp yang terhampir dengan suis utama di premis anda dan mula menjimatkan wang. Voltage Dips and Interruptions Test 5. 7. Radiated Emission Measurement 3. RF Field Strength Susceptibility Test 7. Anda hanya perlu pasang pada soket 13Amp yang terletak pada dinding dan bukannya pada exten sion cord. 3. merangkumi sebarang kecacatan daripada pembuatan atau baha n. Kami juga memberikan 6 bulan money back guarantee. Alat ini direka supaya mudah untuk digunakan (plug n save). Surge Immunity Test 9. 4. Alat ini telah diuji oleh SIRIM dan mematuhi EN61000-6-3.) Adakah saya perlu membuat sebarang pengubahsuaian kepada pendawaian elektrik ? Tidak. Electrostatic Discharge Test 6. Ada alat elektrik yang mendapat penjimatan melebi hi 50% manakala yang lain merekodkan penjimatan antara 5% hingga 20%.) Kenapa anda meletakkan peratus penjimatan sebanyak 25% bukannya 30%. Kami meletakkan nilai yang realistik iaitu 25% walaupun sesetengah pengguna meni kmati penjimatan melebihi 30%.Peratus penjimatan bergantung kepada jenis beban (alat elektrik) dan penggunaann ya. pejabat dan industri ringan. 8. Voltage Fluctuation and Flicker Measurem ent 5. penjimatan melebihi 30% direkodkan terutama pada k edai. Injected Currents Susceptibility Test 10. Wang anda akan dikembalika n jika terbukti alat ini tidak menjimatkan bil anda.Tune mempunyai 12 bulan jamina n daripada pengilang.Tune memerlukan sebarang penyelenggaraan? Tidak. prestasi dan kebolehharapan (reliability) yang te lah dijalankan oleh badan-badan pensijilan dalam dan luar negara. 40% atau 45% seperti jenama lain? Peratus penjimatan adalah berbeza-beza bergantung kepada jenis peralatan elektrik yang digunakan.Tune te lah melalui ujian keselamatan. Secara pur ata.

4.) Bolehkah saya menggunakan lebih daripada 1 unit Power. Untuk model PT-01. 5. Ja ngkamasa yang terlalu pendek tidak akan menunjukkan perbuahan yang ketara. 6.) Power saver yang telah dipasang telah di`off‟kan kerana soket yang sama tel ah digunakan untuk alat elektrik yang lain. 8. 1 unit mencukupi untuk penggunaan single phase dibawah 2000kWH.) Power saver dipasang pada perten gahan bulan atau hanya beberapa hari sebelum bil bacaan meter oleh TNB/SESCO. Kenapa Tak Jimat?? Berikut adalah tips yang berguna untuk mengenal pasti sebab-s ebab kenapa tiada penjimatan kepada bil elektrik setelah memasang power saver se kurang-kurangnya selama sebulan. Cth: Penambahan 1 unit air-cond lalu menyebabkan kadar penggunaan elektrik melebihi kesesuaian m odel power saver yang asal.Tune dibiarkan „on‟ secara berterusan? Ya. 9.Tune menyimpan tenaga elektrik sehingga 3 saat selepas dimatikan.) Pemasangan alat elektrik tambahan selepas memasang power saver. jualan pada bulan Januari ialah RM50.) P enggunaan elektrik yang tidak konsisten. Sila tung gu sekurang-kurangnya 3 saat selepas memadamkan Power. Cth: Sebelum memasang power saver.Tune u ntuk mendapatkan lebih penjimatan? Pada keadaan biasa.„balik modal‟ lebih kurang dalam masa 6 ke 12 bulan. Sila ambil perhatian bahawa P ower. Keadaan ini sudah pastinya akan meningkatkan bil elektri k. 1 unit mencukupi untuk penggunaan single phase dib awah 1000kWH. penggunaan air-cond ha nya 4 jam sehari tetapi setelah memasang power saver penggunaan air-cond meningk at kepada 8 jam sehari. 9. Selepas itu anda akan menikmati penjimatan untuk tahun-tahun yang berikutnya.000 pada bulan Februari.) Bil adalah „bil anggaran‟ bukannya bacaan seben ar yang diambil daripada meter (berlaku di beberapa kawasan) 2.Tune adalah mencukupi. Alat ini hanya perlu di`off‟kan jika premis ditinggalka n dalam waktu yang lama seperti pergi bercuti dsb.) Pelanggan tidak memasang bilangan power saver ya ng sesuai mengikut penggunaan elektrik bulanan (kWH) kerana samada kekurangan so ket atau penambahan alat elektrik yang banyak . 1 unit Power. 1.Tune perlu dibiarkan „on‟ sepanjang masa untuk mendap atkan penjimatan maksimum.) Bolehkah Power. 7. Jika penggunaan melebihi 2000kWH dan premis anda single phase.) Penggunaan elektrik yang bertambah selepas memasang power s aver (selalu terjadi). Power. Keadaan ini tidak bermakna power saver tidak berfungsi. 2 unit boleh digunakan. Peningkatan jualan sebanyak 60%.Tune sebelum mencabutnya d aripada soket. 3. Cara yang paling sesuai untuk menilai keadaan ini ialah dengan cara mendapatkan purata bil selama 3 bulan selepas memasang power saver untuk di bandingkan dengan purata 3 bulan bil elektrik sebelum memasang power saver.) Sesetengah pera latan elektrik digunakan dengan lebih kerap apabila kuantiti jualan bertambah.) Peningkatan „overtime‟ dan pengeluaran tambahan kilang pasti akan meningkatkan peng gunaan elektrik. 10.000 dan meningkat sebanyak R M80. S ebagai contoh. Untuk model PT-02. dalam kes ini suda h pasti bil elektrik juga akan meningkat selari dengan kos operasi syarikat.

) Memasang power saver pada „extension cord‟ atau berkongsi s oket dengan peralatan lain 16. Contohnya mentol biasa boleh mengelu arkan sehingga 1200 lumen. alat ini dapat memanjangkan jangka hayat alatalat tersebut. pemilik rumah tidak meneruskan penyelengaraan mengikut jadual yang sepatutnya (seperti servis air-cond dsb) maka peralatan tersebut perlu beke rja dengan lebih keras (menggunakan tenaga elektrik yang lebih banyak) seterusny a meningkatkan bil elektrik. kipas da n sebagainya. Cth: Pemasangan ha nya 1 unit power saver pada rumah 3 phase. 13. cerek elektrik dan shower heater. Perkara ini jugak berlaku kepada peti sejuk. 2. peti ais. Illuminance (E) Ia bermaksud kadar sesuatu permuka an dicahayakan atau banyaknya cahaya yang jatuh diatas sesuatu permukaan. i ni adalah kurang tepat kerana ia tidak menyatakan luas permukaan yang lumen itu tersebar.) Cuaca juga mempengaruhi penggunaan tenaga elek trik untuk peralatan penyejukkan seperti air-cond dan peti sejuk. Walau bagaimanapun. 10. lebih jelas lagi ialah berapa lumen dalam satu unit permukaan contohnya satu meter per segi. 12. Lux Lux adalah unit metrix untuk penca hayaan iaitu 1 lumen semeter persegi. ELEKTRIK DAN PENCAHAYAAN PENCAHAYAAN Istilah Pencahayaan 1. Lux atau lumen semeter persegi menerangkan cahaya yang terseba r disuatu permukaan atau benda dan tidak menerangkan berapa terang permukaan itu akan kelihatan. 3.) Keadaan peralatan elektrik di rumah mempengaruhi penggunaan kuasa elektrik. tenaga elektrik yang lebih diperlukan oleh air-cond atau untuk menyejukk an bilik pada suhu yang ditetapkan seterusnya meningkatkan jumlah bil pada bulan tersebut.menggunakan tenaga elektrik. 15. Pada hari yang panas. Kuantiti sebenar yang diperlukan untu k mendapat penjimatan yang optimum ialah 3 unit power saver. Penjimatan kurang pada peralatan yang berasaskan pemanasan seperti seterika.) Memasang model powe r saver yang salah. Oleh itu illuminance hendaklah dinyatakan berapa lumen semeter persegi atau berapa lux. Peralatan yang diselenggara dengan baik akan menjimatkan kos operasi (energy efficient) dan sekiranya selepas mema sang power saver. 11. . Apabila seseorang itu mengatakan nilai illuminance ialah beberapa lumen.) Penjimatan ada lah lebih besar pada alat elektrik bermotor seperti air-cond.76 lumen sekaki per segi.) Tempoh pembacaan meter (billing cycle) oleh pemb ekal (TNB) tidak konsisten. 14. Lumen (lm) Lumen adalah unit luminous flux at au kadar pengaliran cahaya dari satu punca.) Bilangan power saver yang dipasang pada premis pendawaian 3 phase tidak mengikut kuantiti yang dicadangkan. Ini adalah bergantung kepada keupayaan permukaan itu memantulka n cahaya itu kepada mata sipermerhati. Ia bersamaan dengan 10.

e i a mempunyai keterangan 250 apostilb. Luminance (keteran gan) Ia menjelaskan nilai terang sesuatu benda. Jadi bagi suatu permukaan yang mempunyai faktur pe mantulan 45% akan membalikkan 45% dari cahaya yang dipancarkan kepadanya. 9. candela atau luminous intensity disuatu arah yang tertentu boleh di dapati dengan membahagi lumen dengan 4 x 22/7 (12. Candela Unit keamatan berc ahaya (luminous intensity) sesuatu punca cahaya disuatu arah yang tertentu (ini samalah seperti tekanan dibelakang pancutan air). 5. 8. Apostilb Digunakan untuk mengatakan nilai te rang permukaan yang memancarkan atau memantulkan satu lumen semeter persegi. Intensity (I) {keamatan} Banyaknya candela yang dikeluarkan oleh suatu punca didalam suatu arah Illuminance = Candela / jarak kuasa dua (I / d x d) = Lux Con tohnya jika punca cahaya mempunyai intensity 100 candela dan jarak dari punca ca haya ialah 2 meter maka Illuminance = 100 / 2 x 2 = 25 lux 7. Ia menerangkan jumlah cahaya yang datang dari permukaan itu dan ini memberi gambara n permukaan itu. Faktur Pemantulan (Reflection Factor) Satu fakt ur yang menerangkan kadar sesuatu permukaan akan membalikkan cahaya.57) atau lebih kurang 12. Ini be rerti Luminance = Lux x Faktur Pemantulan. Perbedaan diantara keterangan yang diterima (illuminance) dan keterangan yang dipancarkan (luminance) boleh dibayangkan den gan lebih jelas dengan mengisikan dua gelas. Nanometer (nm) Unit untuk menerangkan panjangnya gelombang cahaya iaitu sepul uh kuasa tolak sembilan atau satu per seribu juta. Ia ditulis sebagai candela / meter persegi. Ia biasanya ditulis dalam peratusan (%). Apabila bekerja dengan punca c ahaya yang mengeluarkan flux (lumen) setara (equal) kesemua penjuru mithalnya di dalam spere. satu berisi susu dan satu lagi beri si kopi dan kedua-duanya sama-sama dicahayakan. 6.4. . Perhatian: Illuminance ialah sukatan cahaya yang tiba disesuatu permukaan manakala Luminance ialah cahaya yang meninggalkan atau memantul dari sesuatu permukaan. iaitu ia nampak lebih terang berbanding d engan gelas yang berisi kopi. Contoh: Satu dinding 1 meter persegi menerima 500lux dan memp unyai kadar pemantulan 50% dan memancarakan kembali 250lux semeter persegi i. Kedua-dua gelas akan menerima sa ma illuminance tetapi gelas yang berisi susu akan memantulkan lebih banyak cahay a dan mempunyai luminance yang tinggi. digunakan kepada lampu-lampu ata u punca cahaya atau permukaan yang memantul atau memancarkan cahaya. jadi untuk mentol 100W yang mengeluarkan 1200 lumen menghasilkan luminous intensity 100 candela disuatu arah.

14.10.F) Faktur yang digunakan untuk mengambil kira kehil angan cahaya yang disebabkan oleh debu dan kotoran lain. Kebiasaannya permukaan kerja diambil 0.F) Faktur y ang digunakan untuk mengira bilangan lampu yang harus dipakai. Luminance (apostilb) = illuminance x kadar pembalikan = 150 x 0.85 meter dari paras lanta i. 16.e cahaya yang tidak dipantulkan. Luminous Efficiency – lumen per watt (lm/w) Cara menerangkan ke cekapan sesebuah lampu.2 = 30 apostilb 12. Sudut Atas dan Bawah Permukaan didalam paras tegak atas atau dibawah paras datar. Ingat. Faktur Kegunaan – Utilization Factor (U. Permukaan Kerja – working surface Permukaan di mana kerja dijalankan. Faktur Penyerapan Faktur yanmg menerangkan kadar penyerapan cahaya oleh sesuatu bahan i. 11. Ia mengambil kira luas dan bentuk bilik. faktur penghantar dan faktur penyerapan sesuatu bahan ialah jika ia dihimpunkan berjumlah 100%. Hubungan diantara faktur pantul. Index Bilik – Room Index Index yang menghub ungkan ukuran bilik.8. Faktur Penyeng garaan – Maintenance Factor (M. Ia mesti kurang dari sa tu. Kebiasaannya 0. 15. Faktur Penghantar (transmission Factor) Faktor yang menerangkan kadar cahaya yang menembusi suatu bahan yang lutsinar. permukaan ini tidak semestinya datar atau rata. Inde x Kesilauan – Glare Index Senarai nombor yang digunakan untuk menentukan sesuatu p emasangan itu selesa atau tidak dilihat . Permukaan ini dijadikan paras dasar dimana taraf pencahay aan dipastikan. C ontoh: sebuah bangunan dicahayakan dengan kadar illuminance 150lux. Ini diperolehi dengan membahagi lumen yang dikeluarkan d engan kuasa watt lampu Contoh: Sebiji lampu 100W mengeluarkan 1200 lumen Luminou s efficiencynya ialah = 12 lm/w 13. Ini biasanya dinyatakan sebagai perat usan faktur penghantaran. 19. Didalam keadaan biasa ianya seperti papan hitam. Faktur ini mengam bil kira semua cahaya yang hilang. Kesemua bahan menyerap cahaya dan cahaya yang diserap hilang sebagai haba. Berapakah kadar luminance did alam apostilb. Azimuth Permukaan disekitar paras datar 18. 17. Contohnya plastic yang lutsinar akan menghantar 75% da ri cahaya yang dipancarkan kepadanya dan memantulkan 10% daripadanya. Disebabkan d ebu dan lainlain kekotoran kadar pantul ialah 20%.

Ada 10 bahagian i. Ini biasanya dibahagi kepada dua iaitu diatas dan dibawah paras permukaan datar dan ditulis dalam peratusan 27. Pemantul digunakan bila pengubahan yang banyak d iperlukan 22. Contoh pemantul specu lar ialah cermin. British Zonal Classification (B. Infra Red Pancaran ya ng tidak terlihat oleh mata kasar manusia.e BZ1 ……………………. Silauan Cahaya pada arah yang salah yang menghindar pandangan.20. Ul tra violet boleh ditukarkan kepada cahaya yang boleh dilihat dengan menemukan ia dengan bahan fluorescent contohnya lampu kalimantang. permukaan air yang tenang atau sudu yang berkilat. 23. Ini biasanya dibahagikan kepada silauan biasa dan silauan keterlaluan Silauan biasa hanya mengganggu pandangan tetapi silauan keterlaluan menghindar pandangan 26. Lampu Unggu (Ultra Violet – UV) Pancaran yang tidak te rlihat oleh mata kasar manusia. contoh yang hampir ialah cat kapor. REKABENTUK PENCAHAYAAN DALAM BANGUNAN 1. Ia mempunyai ukuran gelombang diantar a 700nm dan 2500nm. 24. Pendahuluan Aspek rekabentuk yang perlu diambil kira ialah dari segi average illuminance iaitu menentukan paras illumin ance dan berapa bilangan lampu serta kuasa wattnya yang harus dipasang untuk men dapatkan paras ini. Refractor – Controller Prism lutsinar yang mengubah ar ah pancaran cahaya beberapa darjah 25. kertas penyerap dakwat dan white cliff. Pemantul Specular – Specular Reflector Ini adalah pemantul dimana ar ca yang terang boleh dilihat dari satu arah yang tertentu. Nisbah Pancaran Cahaya – Light Output Ratio Ialah nisbah cahaya yang keluar dari lampu kepada cahaya yang keluar dari mentol sahaja. 28. Ia biasanya boleh dirasa dengan rasa panas dikulit badan kit a.BZ10 21. Untuk memulakan rekabentuk pencahayaan dalam bangunan maklum atmaklumat berikut mesti diperolehi dahulu: • Panjang bilik (L) • Lebar bilik (W) • Ti nggi siling (H) . Pembalik – Reflector ntul yang mengubah arah cahaya. Pemantul jenis p erata tulin payah didapati. Bayang tidak dapat dilihat pada pemantul jenis ini.Z) Satu klasifikasi untuk lampu-lampu berdas arkan keluaran cahaya dibawah. Ia mempunyai ukuran gelombang diantara 200nm. Pemantu l Perata – Diffuse Reflector Pemantul yang memercikkan cahaya yang tiba padanya ke semua arah.

Terus / direct (1 – 10%) b. Maka tinggi gantungan ialah: 4. Resapan / general diffusing (40 – 60%) d. 3.F). 5. Faktur Penyenggar aan (M. Illuminance Dari makl umat diatas dan kajian yang telah dibuat kita tahu paras pencahayaan yang diperl ukan.I .e warna siling dan dinding. Contohnya untuk pejabat kita perlukan 300 hingga 500 lux. Separa ti dakterus / semi indirect (60 – 90%) e. Separa terus / semidirect (10 – 40%) c. kita dapat pastikan peratusan pantulan siling dan dinding. Ini ialah kesusutan . Disini apa yang penting ial ah keadaan cahaya yang dihasilkan oleh lampu tersebut. lampu jenis domestik atau jenis industri. lampu pijar jenis d ecorative.8m dari paras lantai .7(50+10) = 2.Panjang bilik W . Umpamanya lampu pendaflour. Pada amnya pengeluaran cahaya dari lampu boleh dibahagikan kepada: a.I = L x W Hm (L + W) Dimana R. Pada amnya paras kerja ialah 0. Index Bilik M ula-mula kita cari index bilik (R.I = 50 x 10 3.I) R. Setelah mengambil kira perkara-perkara diatas baharulah kita boleh memilih je nis lampu yang hendak digunakan.5m. 25 6.7m maka R.5 – 0. Dari item diatas i. Faktur Penggunaan Selepas kita pastikan jenis lampu yang hendak digunakan dan mengira index bilik.8 = 3. Untuk mend apatkannya kita rujuk LAMPIRAN 4.F) Semasa merekabentuk cahaya biasanya Faktur Penyenggaraan (M.F) diambil kira. kita perlu menentukan faktur kegunaan (U.Room in dex L . Tidak terus / indirect (90 – 100%) Kita juga mesti faham cara cahaya dari lampu-lampu itu disebarkan 4.• • • • • • Warna siling Warna dinding Keadaan tingkap Berkipas atau berhawa dingin Keadaan keliling Untuk apa bilik itu digunakan 2.Lebar bilik Hm . 7.Tinggi gantungan Contoh: Satu bengkel berukuran 50m x 10m x 4.

Biasanya bagi rekabentuk yang baik. Susunan Lampu Untuk menyusun lampu kita gunakan persamaan S/Hm = 1 atau 1. Installed Flux Selepas item no 1 hingga 6 diperolehi kita gunakan p ersamaan berikut untuk mendapatkan Installed Flux.62 x 0. jumlah unit yang digunaka n setiap bulan.F = Illuminance x luas permukaan kerja U. senangkah alat ganti diperolehi dan dalam masa yang munasabah. berapakah nilai Installed Flux yang perlu untuk mendapatka n illuminance 400 lux.8 = 322.5m mempunyai Faktur Penggunaan 0. 12. adakah cahaya yang dihasilkan cukup selesa dan sesuai. Juga hany a bilangan lampu yang terhad harus dikawal oleh suis i. F Contohnya bagi bengkel 50m x 10m x 4. pengawalan lampu harus diteliti. Kos projek pemasangan ter sebut b. Ekonomi Satu faktur yang harus diambil kira ialah dari segi ekonomi sesuatu p emasangan.tinggi gantungan 10.F x M.8 8. Installed Flux = Flux yang di terima dipermukaan kerja U. Keselesaan. 1 1. Switching Apabila jeni s lampu.8. lampu ini boleh dipadamkan.F x M. lampu-lampu berdekatan dengan ting kap dikawal oleh suis yang berasingan dari yang lainnya.e tidak terlalu banyak. bilangan lampu dan susunannya telah dipastikan.cahaya yang dihasilkan oleh lampu disebabkan habuk atau kotoran dan kesusutan ca haya yang disebabkan oleh usia lampu. Kos senggaraan pemasangan. Ianya hanya perlu dipasang diwaktu hari gelap atau malam. Kesimpulan Cara rekab entuk pencahayaan yang dihuraikan diatas adalah memadai bagi kegunaan harian. c.62. Sebagai langkah penjima tan tenaga. Installed Flux = 400 x 50 x 10 0.5 Dimana S . kekerapan alat ini harus ditukar. Fakt ur Penyenggaraan 0. kos tenaga seunit. Wa laubagaimanapun beberapa perkara harus diambil kira untuk mendapatkan hasil reka bentuk yang memuaskan iaitu: . apabila cahaya matahari / siang masuk kedalam bilik. Pada amnya faktur penyenggaraan diambil se bagai 0. m ahal atau berpatutan harganya.580 lumen 9.jarak diantara lampu Hm . Ada tiga faktur yang harus diambil kira: a.

Faktur penyenggaraan ELEKTRIK DAN FAKTOR KUASA JENIS-JENIS BEBAN a. Kesan khas (special effect) untuk menarik per hatian ramai Apabila faktur ini diambil kira dan cuba disesuaikan kepada rekaben tuk.a. Garis pand uan pejabat d. Beban Induktif Beban induktif mempunyai gelung. Penggunaan ruang e. 13. Kuasa Sebenar . Perkiraaan P encahayaan Dengan Kaedah Lumen (Lumen method) Dalam perkiraan cara ini adalah di anggapkan didalam sesuatu bilik atau tempat kerja itu keseluruhan fluk cahaya ya ng dikeluarkan oleh lampu (dalam lumen) adalah mencukupi bagi memperolehi paras pencahayaan yang sama rata diatas permukaan kerja. Gelung di gunakan untuk menghasilkan medan magnet dan seterusnya menghasilkan daya mekanik al. maka penghasilan kerja mungkin akan memuaskan semua pihak. cerek elektrik. Contohnya lampu pijar. Tiada medan ma gnet dan tiada daya mekanikal terhasil. b. umpamanya permukaan meja. Beban Resistive Beban jenis ini hanya mengandungi rintangan tulin didalamnya.Faktur penggunaan M. For mula yang digunakan ialah: N=ExA. F x U.F .F x M. Selalunya beban resis tive akan mengeluarkan haba atau cahaya atau kedua-duanya sekali. Tiada gelung terdapat didalam alat ini. Keadaan bangunan / bilik / hiasan c.Luas tempat kerja (m2) F . Kuasa diperlukan untuk menghasilkan medan magnet.F Dimana N . Kemahuan pengguna / akitek b. Kuasa ini disebut juga seb agai magnetizing power.Fluk cahay a untuk satu lampu U. JENIS-JENIS KUASA a.Bilangan lampu E . s treka elektrik dsb.Pa ras pencahayaan yang dikehendaki (Lux) A .F .

0 0 -------------------> 41. b.45 0.68 0. Kuasa ini adalah kuasa ya ng dapat digunakan sebagai kuasa keluaran (output power).7 5 -------------------> 55.Seperti TNB. Kehilangan tembag a yang tinggi didalam kabel. Susut voltan yang ketara kepada kabel. 3. 6. Ia adalah hasil d harab voltan bekalan dengan arus talian tanpa mengambil kira apa-apa kehilangan atau ketidakcekapan oleh apa-apa sebab.51 0. Susut nilai kuasa (KVA) yang boleh dipergunakan dari alat ubah. Kos permulaan dan kendalian menjadi lebih tinggi. Unitnya adalah Watt atau Kilowatt (KW).Kuasa sebenar kadang-kadang dipanggil juga sebagai real power.80 -------------------> 51. KEBURUKAN FAKTUR KUASA RENDAH 1.17 0. Kuasa ini biasanya adalah kuasa masukan dan tidak semuanya boleh dip erolehi sebagai kuasa keluaran.85 -------------------> 48. 8. Dikenakan denda oleh pihak pembekal elektrik (T NB) jika F.33 0. 415V untuk pelbag ai faktur kuasa ditunjukkan seperti dibawah: Factor Kuasa --------> Arus (A) 1.85 2.82 0. 9.11 0.5 0 -------------------> 83. Kuasa Ketara Kuasa Ketara dipanggil juga sebagai Kuasa Samar atau Apparent Power. Kehilangan tembaga yang banyak didalam al at ubah.K kurang dari 0.00 Jadual diatas menunjukkan dengan jelas bahawa untuk motor yang sama kuasanya.87 0. Kuasa Reaktif Kuasa Reaktif dipanggil juga se bagai Kuasa Regangan. 7. Merugikan pihak berkuasa bekalan. 5. Unit asasnya ialah VAR atau biasanya dalam KVAR.SESCO dll. useful power atau active power. arusnya akan bertambah jika faktur kuasanya rendah. CONTOH KESAN FAKTUR KUASA RENDAH KEPADA MOTOR:Arus motor 40HP.28 0.70 -------------------> 59.85 0.55 -------------------> 75. 4.90 ------------------> 46. Ini adalah kuasa yang diperlukan untuk mengujudkan medan m agnet atau disebut juga sebagai Magnetizing power dan juga kuasa yang diperlukan untuk mengatasi regangan yang dihasilkan oleh gelung apabila diberikan bekalan arus ulangalik.60 -------------------> 69. Unitnya ialah VA atau biasanya dalam KVA (Kilo VA). Arus menjadi lebih tinggi. KEBAIKAN FAKTUR KUASA TINGGI . c.65 ------------------> 63. Susut voltan berleb ihan dibahagian sekunder alat ubah.95 -------------------> 43.

perlu disambu ngkan ke power factor regulator. Manakala voltan talian (415V) dari setiap fasa. Kehadiran harmonic PENGUKURAN DI TAPAK Pengukuran ditapak. jika ada. Voltan transient apabila kapasitor diputuskan semasa pens uisan dilakukan yang menyebabkan berlakunya arka iii. Arus menjadi rendah 3. Peralatan Suis Kadar peralatan suis yang hen dak digunakan hendaklah mengambil kira perkara-perkara berikut: i. .t perlindungan 600/5 maka c. Bacaan faktur kuasa boleh dibaca melalui meter faktur kuasa yang sedia dipasang pada pa nel papan suis. Kehilangan tembaga didalam alatubah tidak be gitu tinggi 8. Tidak merugikan pihak berk uasa bekalan SAIZ KAPASITOR BANK Untuk menentukan saiz kapasitor yang diperlukan. Untuk mengesan arus hanya satu sahaja c. Arus transien t semasa pensuisan ii. Berupaya membawa peningkatan arus kapasitor dalam keadaan-keadaan te rtentu v. Tiada denda dikenakan oleh pihak pembekal elektrik 2. Bacaan faktur kuasa yang kerap adalah perlu.t yang digunakan untuk perlindu ngan. b.t untuk power factor regulator hendaklah 600/5 juga. atau menggunakan meter faktur kuasa jenis clip on. Alatubah Arus (C. Pr = Kadar kapasitor dalam KVA r Pw = Beban pepasangan dalam KW Kos θ1 = Faktur kuasa asal Kos θ2 = Faktur kuasa di perbaiki KOMPONEN-KOMPONEN YANG DIPERLUKAN a. Kehilangan tembaga yang kecil didalam kabel 4. Berupaya membawa arus beba n penuh iv. Susut voltan dibahagian sekund er alat ubah tidak begitu tinggi 7. Beban KVA yang rendah kepada alat ubah 6. Kos permulaan dan kendalian menurun 9. formula ber ikut boleh digunakan: Pr = Pw (tan θ1 – tan θ2) Dimana. jika boleh hendaklah dibuat semasa opera si berada ditahap maksimum.1.T) Kadar alatubah arus (cu rrent transformer ratio) selalunya sama dengan c. Susut voltan yang kurang kepada k abel 5. yang juga berpandukan arus yang direkabentuk (design current). Contohnya j ika c.t diperlukan dan boleh diambil da ri mana-mana fasa.

Beban induktif sentiasa berubah-ubah. bacaan untuk bebera pa bulan hendaklah diambil kira. 329) = 359 KVAr PANDUAN AM Panduan dibawah boleh digunakan untuk pemasangan kapasitor bank faktu r kuasa: • Jika faktur kuasa pada sesuatu bulan adalah rendah. oleh it u faktur kuasa juga berubah-ubah.5 = 2 56KW Jika faktur kuasa dibaiki kepada 0. Lazimnya fasa yang diambil adalah fasa yang tidak menempatkan . Ini adalah dengan anggapan beban adalah seimbang.73 – 0. • Pemilihan bilangan langkah hendaklah berdasarkan saiz kapasitor yang terdapat dipasaran • Had maksima langkah yang terd apat pada sesebuah regulator faktur kuasa hendaklah diambil kira untuk menentuka n bilangan langkah • Harga yang perlu dibayar • Senggaraan yang perlu dibuat • Ruang y ang diperlukan oleh kapasitor bank • Elakkan over corrected POWER FACTOR REGULATOR Power factor regulator ialah satu alat elektronik yang be rfungsi untuk menentukan bilangan langkah kapasitor yang perlu disambungkan kepa da pemasangan pada satu-satu masa. Maklumat yang diperlukan ialah a rus dan voltan pemasangan.Katalah bacaan faktur kuasa yang diperolehi ialah Kos θ = 0. Maklumat voltan adalah melalui sambungan terus dari palang bas.5 Purata bacaan voltan = 420V Purata arus talian = 700A Kuasa yang digunakan = √ 3 x 420 x 700 x 0. Voltan yang diperlukan ialah voltan talian 415V dari dua fasa. oleh itu arus setiap fas a adalah sama. Maklumat arus adalah melalui alatubah arus. Satu saha ja alatubah arus diperlukan dan selalunya alatubah arus ini dipasang pada fasa m erah.95 KVAR = 256 (tan θ1 – tan θ2) = 256 (1. Nisbah alatubah arus selalunya sama dengan nisbah alatubah arus-a latubah arus untuk meter ampiar. • Anggapan yang boleh dibuat ialah keperluan kapa sitor bank untuk motor-motor adalah tetap dan tidak berubah-ubah • Pasang satu kap asitor khas jika terdapat motor yang paling besar • Pasang satu kapasitor bank pus at otomatik untuk beban kecil yang banyak. Alat ini memerlukan maklumat dari pemasangan a gar ianya boleh mengetahui faktur kuasa semasa.

1. maka nisbah alatub ah arus perlu diketahui berbanding saiz kapasitor bank yang perlu disambungkan k epada system. Penunjuk LED Penu njuk LED akan menyala mengikut bilangan langkah (step) yang aktif (energise). 2. Apabila kita perlu membuat ujian untuk mempastikan ianya berfungsi dengan semp urna. Kapasitor b ank akan dimasukkan kedalam sistem atau dikeluarkan daripada system satu persatu langkah jika butang plus (+) atau minus (-) terus ditekan. MESIN PENGIMPAL 3. 4. tidak mesti langkah tersebut berfungsi sekiranya fius. BALLAST 9. 6 atau 8 kutub) Motor lama dengan ruang udara yang besar 2 .Terlebih saiz Beban rendah Putaran perlahan (4.alatubah arus tadi. iaitu biru dan kuning. CHOKE . 7. Sila rujuk jadual pemilihan C/K.85. C/K setting Oleh sebab power facto r regulator hanya menerima arus sekunder (secondary current). kabel. Ia hanyalah satu penunjuk sahaja. DISCHARGE LAMPS 6. 3.GELONG . RECTIFIERS 4. Selalunya kita set pada k edudukan melebihi 0. THYRISTOR DRIVES 5.seperti pada lampu kalimantang dll. ujian secara manual boleh dibuat dengan menekan butang manual. Target Power Factor Setting Al at ini memerlukan kita menentukan target power factor. BEBAN YANG MENYEBABKAN FAKTUR KUASA RENDAH 1. MOTOR . TRANSFORMER 10. Auto and Manual Button Dalam keadaan normal power factor regulator hendaklah di set pada kedudukan Auto . kontaktor atau kapasitor bank mengalami masalah. Setting ini perlu supaya faktur kuasa berada pada target tersebut sepanjang masa walaupun beban berubah-ubah.