You are on page 1of 4

CIVILOPEDIA Online: Gustaw Adolf

Civilization V CIVILOPEDIA Online
Założenia gry
Language:

Cywilizacje i przyw€dcy
Strona gł€wna cywilizacji i przyw€dc€w Ameryka Anglia Arabia Austria Babilon Bizancjum Celt€w Chin Dania Egipt Etiopia Francja Grecja Hiszpania Holandia Hun€w Imperium azteckie Imperium Ink€w Imperium irokeskie Imperium osmańskie Indii Japonia Kartagina Korea Maj€w Mongolia Niemiec Persja Polinezja Rosja Rzym Songhaj Syjam Szwecja Zyskuje 90 wpływu, składając w darze wielkiego człowieka państwu-miastu. W wyniku deklaracji przyjaźni Szwecja i jej przyjaciel zyskują +10% do powstania wielkiego człowieka.

Informacje o grze:
Nagroda Nobla

Okres życia:
1594–1632

Historia
Szanowany szwedzki kr€l i dow€dca wojskowy Gustaw Adolf, znany powszechnie jako Lew P€łnocy, zasiadł na tronie w wieku 17 lat i szybko zyskał sławę zar€wno uzdolnionego stratega, jak i władcy wprowadzającego ważne innowacje w sztuce wojny. Objął po ojcu, uzurpatorze Karolu IX, władzę nad państwem pogrążonym w wewnętrznych i zewnętrznych konfliktach. Szybko zawarł układ z nieprzyjazną mu wcześniej szlachtą, rozgromił wrog€w Szwecji i poprowadził sw€j kraj drogą ku potędze, kt€rą stał się on w XVII w.

Tytuły:
Kr€l

Cywilizacja:

Konflikty jego ojca
Większość niepokoj€w, kt€rym musiał stawić czoła Adolf po koronacji, była bezpośrednim rezultatem kr€tkich rząd€w jego ojca. Gdy Adolf się urodził, jego ojciec Karol nosił tytuł księcia i był regentem Szwecji występującym w imieniu swego bratanka Zygmunta, kr€la Polski. Zygmunt był nie tylko kr€lem Polski i wielkim księciem litewskim, lecz r€wnież prawowitym kr€lem Szwecji, synem poprzedniego władcy Jana III. Kraj ten był wtedy jednak silnie protestancki – Karol r€wnież wyznawał luteranizm – podczas gdy Zygmunt był wierny katolicyzmowi. W obawie przed przymusowym nawr€ceniem Szwecji na katolicyzm zdecydowano się na unię personalną z Polską. Kr€l był wsp€lny, lecz prawo i kultura oddzielne. Pozwoliło to księciu Karolowi na rządzenie Szwecją w roli regenta, podczas gdy Zygmunt pozostał w Polsce, dzięki czemu wrogie sobie frakcje religijne pozostawały w oddzieleniu. Karol w roli regenta postrzegany był jako obrońca wiary protestanckiej. Wykorzystywał on wzmagające się napięcia na tle religijnym na swoją korzyść. Nadużywając władzy nad lokalnymi gubernatorami lojalnymi kr€lowi, doprowadził on do wybuchu wojny domowej z poddanymi Zygmunta. Po serii kr€tkich konflikt€w w 1598 r. doszło do bitwy pod Stangebro, w kt€rej najeżdżająca Szwecję armia Zygmunta poniosła wielką klęskę. Schwytany i wydalony do Polski Zygmunt stracił w Szwecji niemal całe poparcie. W 1600 r. Riksdag, szwedzki parlament, uznał, że Zygmunt abdykował, i ogłosił Karola kr€lem Szwecji. Wydarzenia te miały poważny wpływ na rządy Adolfa. Unia personalna między Polską i Szwecją została zerwana, a Zygmunt nadal rościł sobie prawo do szwedzkiego tronu i dążył do jego odzyskania. W rezultacie oba państwa pozostawały ze sobą w stanie wojny przez niemal 50 kolejnych lat.

Aleksander Askia Attyla Bismarck Budyka Czyngis-chan Dariusz I Dydona Elżbieta Gandhi Gustaw Adolf Hajle Sellasje Harald Sinozęby Harun ar-Raszid Hiawatha Izabela Kamehameha Katarzyna Maria Teresa Montezuma Nabuchodonozor II Napoleon Oda Nobunaga Oktawian August Pachacutec Pakal Ramkhamhaeng Ramzes II

Wczesne rządy

1 von 4

W rezultacie Adolf podjął bliską wsp€łpracę z Axelem Oxenstierną. kt€re okazało się niezmiernie przydatne w jego p€źniejszej działalności. Po jego śmierci konflikt musiał zakończyć Adolf. kt€rej gospodarka w znacznej mierze była zależna od tych ceł. Adolf musiał rozwiązać konflikty z trzema rywalami – relacje z Danią i Rosją były bardzo napięte. To dzięki jego radom za rząd€w Adolfa powstało wiele istotnych praw wewnętrznych. że Szwedzi zyskają alternatywny szlak kupiecki. wybuchła w wyniku pr€b. kto przepływał przez cieśniny łączące Bałtyk z Morzem P€łnocnym. Po dw€ch latach trwania konfliktu. kt€rego ogłosił wielkim kanclerzem rady kr€lewskiej. Tak wczesne poznanie dyplomacji i wojny dało mu cenne doświadczenie. zmieniając ją z czysto ceremonialnego urzędu w aparat rządowy. gdyż wojska obu stron był zaangażowane gdzie indziej. wypowiedziała im w 1611 r. po zaledwie siedmiu latach rząd€w. nadal rościł sobie prawo do szwedzkiej korony. wojnę. pokojem w Stołbowie – Szwecja uzyskała na jego mocy kilka prowincji. kt€rej głos – Riksdag – pod rządami Karola stracił na znaczeniu. kt€ry m€gł się zbierać wedle własnego uznania i podejmować decyzje mające wpływ na politykę kraju. by zostać kr€lem. kt€ry zakończył się zdobyciem przez Duńczyk€w licznych istotnych twierdz. a Zygmunt. wojna dobiegła końca i zawarto pok€j w KnŠred. kt€ry był odnawiany co roku. kt€ry wcześniej służył już w wojsku u boku ojca. Natychmiast zaczął pr€bować zaprowadzić pok€j wśr€d szwedzkiej szlachty. ale w zamian zagwarantował szlachcie miejsca w radzie kr€lewskiej. Wojna zakończyła się w 1617 r. będącej gronem najbliższych wsp€łpracownik€w monarchy. podpisaniem traktatu. Według zasad parlamentu Adolf był zbyt młody. pozostawiając synowi kraj pogrążony w niepokojach. zwr€ciła jednak część podbitych wcześniej terytori€w. Z początku wojskami szwedzkimi dowodził Karol. Konflikty te pozwoliły Adolfowi wprawić się zar€wno w rolę kr€la. Zmarł w 1611 r. udało im się wynegocjować zwolnienie z wszelkich ceł przy przepływaniu przez Sund. lecz wkr€tce zmarł. Wojna kalmarska wybuchła w wyniku pr€b przejęcia przez Szwecję norweskiego regionu o nazwie Finnmark – pozwoliłoby to szwedzkim kupcom ominąć duńskie cła nakładane na każdego. jego prawo do korony było co najmniej wątpliwe. Dania. Adolf zaś miał minimalne szanse na zwycięstwo w wojnie. Został on kr€lem. Wojna z Rosją z 1610 r. Osiągnięto jednak kompromis. został koronowany w wieku 17 lat. Konflikt z Polską i Zygmuntem z trudem zakończono w 1611 r. kr€l Polski. Jednym z jego najważniejszych osiągnięć było ustanowienie w Riksdagu w 2 von 4 . w obawie. Reformy polityczne Zgodnie z umową dotyczącą sukcesji Adolf zwiększył władzę rady Riksdag. Adolf. w 1613 r. szlachcicem. Walki w Rosji trwały siedem lat i nie przynosiły żadnego rozstrzygnięcia. kt€re Karol podjął w celu zdobycia jej tronu dla swego drugiego syna Karola Filipa. Choć Szwedzi zapłacili ogromną cenę za odzyskanie utraconych fortec. jak i dow€dcy.CIVILOPEDIA Online: Gustaw Adolf Sedżong Sulejman Teodora Waszyngton Wilhelm Wu Zetian Choć uznaje się zasługi Karola dla obrony protestantyzmu Szwed€w. Uznała r€wnież Michaiła Romanowa jako prawowitego cara Rosji. W obliczu zagrożenia wojną na trzech frontach Adolf szybko zajął się łagodzeniem sytuacji i odciążaniem wojska.

odnosiły na początku znaczne sukcesy. nosił tylko lekki sk€rzany pancerz. Innowacje militarne Wśr€d wielu przydomk€w nadawanych Gustawowi Adolfowi przez poddanych i historyk€w jednym z najważniejszych jest miano ojca nowoczesnej wojny. najważniejszym była dla niego wojna trzydziestoletnia. Wiedziony ogromnym poczuciem obowiązku Adolf mimo rany walczył w kolejnych bitwach. dały mu cenne doświadczenie. Armie szwedzkie. Choć powodowane r€żnymi przyczynami walki rozpoczęły się w 1618 r. miażdżąc siły katolik€w i powstrzymując ich marsz. gdy kr€lem był jeszcze jego ojciec. Po przedostaniu się na drugą stronę elitarne 3 von 4 . Eliminując potrzebę odmierzania i podsypywania prochu w trakcie walki. silnie agresywne rodzaje strategii bardzo skuteczne przeciw €wczesnym strategiom obronnym. Najsławniejsze chyba starcie. że należy pom€c niemieckim protestantom i bronić Szwecji przed nadmiernymi ambicjami władcy Świętego Cesarstwa Rzymskiego. wykorzystując w wojnach pionierską taktykę i broń. Niekt€re z innowacji wprowadzonych przez Adolfa do dziś są wykorzystywane przez armie – na przykład lekka polowa artyleria. Miał do tego wrodzony talent. Używając efektywnie artylerii polowej i serii wykonanych w idealnym momencie manewr€w lekkiej fińskiej kawalerii Hakkapeliittas. w Saksonii. Był to przede wszystkim konflikt między krajami protestanckimi a katolickimi wojskami służącymi Świętemu Cesarstwu Rzymskiemu – wojna trzydziestoletnia przyniosła ogromne zniszczenia i odcisnęła na Europie niezatarty ślad. jak i częstotliwość strzału broni. prowadzone przez Adolfa i zainspirowane jego okrzykiem bojowym „Gott mit uns!”.. kt€re stoczył w młodości. czterech jasno określonych stan€w – szlachty. przez prowizoryczne mosty. Adolf poprowadził armię 40 000 ludzi przeciw mniejszej grupie sił katolickich pod wodzą hrabiego Johanna t’Serclaesa. w kt€rych brała udział Szwecja pod jego rządami. a wojny. Niedługo potem. duchowieństwa. na kt€re zasłużył. podczas bitwy nad rzeką Lech w Bawarii w 1632 r. miało miejsce w 1631 r. kiedy to Adolf uznał. mieszczaństwa i chłopstwa.. Dzięki temu każdy członek szwedzkiego społeczeństwa miał głos na arenie og€lnonarodowej. łącząc w wykonanym z papieru stożku odmierzoną uprzednio ilość prochu z pociskiem. znane jako pierwsza bitwa pod Breitenfeld. Szwecja pozostała neutralna aż do 1630 r.. Zwycięstwo pod Breitenfeld ostatecznie ustaliło reputację Adolfa jako zdolnego dow€dcy i niebezpiecznego wroga Świętego Cesarstwa Rzymskiego. zdobywając wrogą artylerię i używając jej w walce. Na polu bitwy Historii najbardziej zapamiętała Adolfowi jego umiejętność dowodzenia na polu bitwy. kt€ra sprawiała mu b€l. Adolf zwiększył zar€wno niezawodność. formacje i jednostki mieszane. co znaczy „B€g z nami!”. a zamiast ciężkiej żelaznej zbroi. Adolf jako jeden z pierwszych kr€l€w wyposażył swoje wojska w papierowe naboje. Był to całkowity tryumf zjednoczonych wojsk protestanckich. Adolf wysłał pod osłoną artylerii swych Hakkapeliitas przez rzekę. Wielokrotnie był ranny – raz kula z muszkietu utknęła mu w okolicach karku.CIVILOPEDIA Online: Gustaw Adolf 1617 r. Z licznych konflikt€w. w obecnych Niemczech. Adolf i jego armia zgnietli siły cesarskie.

Osąd historii Ponad dwieście lat po śmierci Adolfa sławny francuski przyw€dca Napoleon Bonaparte wychwalał jego geniusz jako jednego z największych przyw€dc€w wojskowych w historii. Choć ojciec pozostawił mu w spadku liczne palące konflikty. The artwork and designs contained on this site were not created by the site owner. Szwecja stała się jednym z najpotężniejszych państw Europy. All content was generated using the game's XML data files. Dowodząc szarżą w gęstym dymie oddzielił się od swych ludzi i został zastrzelony. Ostatnia bitwa Adolfa odbyła się pod L•tzen w 1632 r. stosując nieznane wcześniej innowacje taktyczne i strategie. The site owner does not hold any rights on the art or designs. Stale prowadząc swe wojska ku zwycięstwu. armia szwedzka popadła w zamęt. stanął on na wysokości zadania i wyni€sł Szwecję na szczyt potęgi militarnej i politycznej. 4 von 4 . Widząc śmierć swego kr€la. pokoju w Westfalii.CIVILOPEDIA Online: Gustaw Adolf oddziały kawalerii okopały się i stworzyły przycz€łek. All artwork and designs were done by Firaxis and have been exported from their game Civilization V. pozwalając reszcie armii na przedostanie się. po podpisaniu w 1648 r. lecz mimo to udało jej się zmusić wojska cesarskie do odwrotu. kt€ry kończył wojnę trzydziestoletnią. Zmarł potem w wyniku poniesionych ran. Geniusz Adolfa jako dow€dcy miał w tym niemały udział. Adolf poprowadził szarżę przeciw wojskom katolickim – ranny został sam t’Serclaes. Mimo że Szwecja poniosła po śmierci Adolfa liczne porażki. Adolf ukształtował przyszłość wojen.