You are on page 1of 9
SEY İ RLER Bo ğ aziçi Üniversitesi Yelken Tak ı m ı Seyir’in Tan ı

SEYİRLER

Boğaziçi Üniversitesi Yelken Tak ım ı

Seyir’in Tan ı m ı: Bir teknenin bir noktadan hareketle, muhtelif rotalar izleyerek farkl ı bir noktaya ulaşmak amac ı yla yapt ığ ı sefere verilen isimdir.

Motorlu teknelerde (motoryacht, kotra, gemi, vapur, şilep, denizalt ı vs.) seyirlerdeki değişiklikler (teknenin doğrultu ve/veya yönünün değişmesi) sadece dümen yard ı m ı ile olurken, yelkenli teknelerde (ya da yelken basm ış, motoru çal ışmayan yelkenli yachtlarda) teknenin istenilen seyri izlemesi dümenin yan ı s ıra, yelkenlerin aç ılar ın ı rüzgara göre ayarlayarak sağlanmaktad ır. Bu farkl ıl ığ ın sebebi ise, diğer teknelerde teknenin ilerlemesini sağlayan fiziksel kuvvetin motor gücü, yelkenli teknelerde ise rüzgar gücü olmas ıd ır.

1. SEYİR TÜRLERİ

Yelkenli teknelerde 2 adet seyir grubu vard ı r:

T ıpk ı pusulada olduğu gibi, bunlardan ilki ANA SEYİRler iken, diğeri ise ARA SEYİR’lerdir.

ANA SEYİRler: ORSA, APAZ ve PUPA olmak üzere 3 tanedir. ARA SEYİRler: DAR APAZ ve GENİŞ APAZ olmak üzere 2 tanedir

Bir yelkenli teknenin sabit yönlü rüzgarda, bu rüzgar ı farkl ı al ı ş ılar ı yla sağlamış olduğu bu 5 farkl ı seyir türünü aşağ ıdaki şemada görebiliriz.

1.1. Ana Seyirler ve Özellikleri:

ORSA SEYRİ: Bir yelkenli teknenin rüzgara yaklaş ım aç ıs ı olarak 35-45 derece ile gidebildiği, yelkenlerini Iskota ipi ile çekmek kayd ı ile teknenin ortas ına en çok yaklaşt ırd ığ ı seyirdir.

APAZ SEYRİ: Bir yelkenli teknenin rüzgara yaklaş ım aç ıs ı olarak 90 derece ile gittiği, yelkenlerini Iskota ipi ile tekneye göre 45 derece aç ı olacak kadar çektiği seyirdir.

PUPA SEYRİ: Bu seyirler aras ında halkça da bilinen bir seyirdir. Bunun sebebi ise Pupa seyrinde teknenin rüzgar ın tam z ıt yönde yani rüzgara 180 derece ile gittiği, yani rüzgar ı arkas ından ald ığ ı, fazla güç gerektirmeyen rahat bir seyir olmas ıd ır. (Şekil 1)

B.U. Yelken- 1* Kitapcigi

Ş ekil1: Ana ve Ara seyirler

Şekil1: Ana ve Ara seyirler

11

Bo ğ aziçi Üniversitesi Yelken Tak ı m ı Pupa Seyri ve Salman ı n

Boğaziçi Üniversitesi Yelken Tak ım ı

Pupa Seyri ve Salman ın Önemi: Pupa ayn ı zamanda tarihsel olarak da en eski seyirdir. Bunun diğer seyirleri de kaplayan önemli aç ıklamas ı ise, günümüzdeki yelkenli teknelerin istisnas ız olarak bulunan “SALMA” ad ı veriler dikine ç ık ınt ı plakad ı r. Bu plaka, ilerleyen derslerde fiziksel aç ıdan detayl ı bir şekilde de anlat ılacağ ı üzere, kabaca yelkendeki rüzgar nedeniyle oluşan ağ ırl ık merkezinin karş ıl ığ ı olan, teknenin su alt ındaki ağ ırl ık merkezini üzerinde bar ınd ır ır.

SALMA, bu sayede Orsa ve Apaz seyirlerinde yana değil, düz bir şekilde ileriye gitmesini sağlar. Oysa ki bu her iki seyirde de rüzgar teknemize yandan geldiğinden, teknemizin ileriye gitmek bir yana dursun, yana, hatta ve hatta geriye gitmesi gerekirdi. İşte bunu engelleyen ve de her ne seyir olursa olsun, bir teknenin ağ ırl ı k, uzunluk, su hatt ı vb. diğer önemli fiziksel ölçülerine göre yap ılm ış doğru bir salma, o teknenin hiçbir zaman yana kaymamas ın ı ve de daima dümeninin istediği doğrultuda gitmesini sağlar. Yani bir nevi yana itici vektörel kuvvetleri, ileri götürücü kuvvete dönüştürür.

İşte geçmişte varolmayan bu icat, tarihte yelkenli teknelerin sadece geniş seyirler dediğimiz, yani rüzgar ın teknenin arka k ısmından al ınd ığ ı seyirlerde gitmesini mecbur

k ılm ışt ır.

1.2. Ara Seyirler ve Özellikleri:

DAR APAZ: Teknemizin Orsa ve Apaz seyirleri aras ındaki yaklaş ık 60-65 derecelik bir aç ıyla gittiği, bumbam ız ın ucunun, k ıç omuzlukta (teknenin arka köşelerinden biri) bulunduğu seyirdir.

GENİŞ APAZ: Teknemizin APAZ ve PUPA seyirleri aras ında yaklaş ık olarak rüzgarla 130-140 derecelik bir aç ı yaparak gittiği, yelkenlerinin aç ıs ın ı ise tekneye göre 65-75 derecede tuttuğu bir seyirdir.

Unutmayal ı m ki, yap ıs ı, yelkenleri, direği, bumbas ı, yelkenlerinin şekli, cinsi, teknenin boyu, eni, su hatt ı, k ıvr ı mları, kesimi, kal ıb ı vs. sayabileceğimiz onlarca faktöre bağl ı olarak hemen hemen hiçbir tekne bir diğeri ile benzerlik göstermez. Buna bağl ı olarak da her teknenin örneğin bir orsa seyrini gidiş ıs ı ve de bu seyirde yelkenlerini ayarlad ığ ı pozisyon, aç ı farkl ıd ır. Bunun ile ilgili detaylı bilgi ve aç ıklamalar ı daha sonraki derslerimizde vereceğiz.

2. SEYİRLER ARASI GEÇİŞLER

Bu konuyu incelerken üç temel kavram ve konuyu ele almam ız gerekmektedir.

2.1. Kontra Kavram ı : Bir yelkenli teknede seyirden ve de manevralardan bahsederken, kontra kavram ı ilk olarak ele alınmas ı gereken ana hususlardan biridir. İki tip kontra vard ır:

Sancak Kontra

İskele Kontra

Bir teknenin kontras ın ı belirleyen faktör, ana yelkeninin teknenin omurga hatt ın ın ne taraf ında bulunduğudur. Eğer bir teknenin ana yelkeni teknenin sancak taraf ında bulunuyorsa, bu tekne yelken pozisyonuna göre ters olacak bir adland ırma ile İSKELE KONTRA giderken, buna karş ın SANCAK KONTRA giden bir teknenin ana yelkeni ise o teknenin İskele taraf ında bulunur.

B.U. Yelken- 1* Kitapcigi

12

Bo ğ aziçi Üniversitesi Yelken Tak ı m ı kontras ı fark etmeksizin, omurga hatt

Boğaziçi Üniversitesi Yelken Tak ım ı

kontras ı fark

etmeksizin, omurga hatt ın ı uzatarak elde ettiğimiz sanal çizginin yelken taraf ında kalan sahaya o teknenin “RÜZGARALTI” (k ısaca R.A.) denirken, rüzgar ı n geldiği taraf ında b ırakt ığ ı alana ise

“RÜZGARÜSTÜ” (k ısaca R.Ü.) denmektedir. (Unutmayal ı m ki, rüzgar ın arkadan geldiği Pupa seyri hariç -çünkü burada rüzgar ı n yön olarak teknenin k ı ç ı na denk gelip, bordas ı na (yan ı na) değdiği söylenemez-, bir yelkenli teknenin yelkeninin bulunduğu taraf ı ile, rüzgar ın geldiği taraf ı mutlaka terstir. Pupada da R.A. ve R.Ü. kavramları olmas ı na rağmen, bu karş ıtl ıktan bahsetmek yanl ış olacakt ır.) Örneğin, İskele kontra giden bir teknede ana yelken teknenin sancak taraf ında bulunur, çünkü rüzgar teknenin iskele taraf ından gelmektedir. (Şekil 2)

2.2. Rüzgaraltı - Rüzgarüstü Kavramları :

Bir teknenin rüzgar ı al ış

ıs ı

ve

Ş ekil 2: Rüzgarüstü, Rüzgaralt ı

Şekil 2: Rüzgarüstü, Rüzgaraltı

Buna bağl ı olarak teknemiz yelkenimizin üzerinde oluşan rüzgar kuvveti ile yelkenin bulunduğu tarafa doğru yatma eğilimi göstereceğinden, yelkenciler rüzgarüstü tarafa (yani yelkenin bulunmad ı ğ ı tarafa) oturarak ve/veya abanarak (trapez yaparak) teknenin dengesini sağlamaya çal ış ırlar. (Bu

durum çift ve de daha çok kişilik ekipten oluşan yelkenli tekne s ın ıflar ında, hatta hatta bazen tek kişilik s ın ıflarda seyre ve de rüzgar kuvvetine bağl ı olarak istisna gösterir, bu detayl ı bilgi önemli olduğundan daha sonra ayrınt ılar ıyla anlat ılacakt ır.)

Bu bahsettiğimiz genel durum, teknenin kontras ın ın belirlenmesinde başka bir bak ış ıs ı yla kolayl ık sağlayarak, bizi “kişinin teknede yer ald ığ ı taraf, o teknenin kontras ına ismini verir” gibi genel bir kan ı ya ulaşt ırabilir. Örneğin orsa seyreden bir teknede kişi sancak taraf ında oturarak, iskele taraftaki rüzgar gücüyle dolmuş olan yelkeni dengeliyorsa, bu tekne sancak kontra gitmektedir.

2.3. Orsalama ve Kafayı Açma Kavramlar ı :

Bu iki kavram ın anlam ı, teknenin kontras ı değiştirilmeksizin (yani ayn ı kontra içinde, manevra yapmadan) sadece gidiş yönünün değiştirilmesidir.

Mühim olan, bir teknenin ileriye doğru, doğrusal bir hareket yapmas ı istendiğinde dümenin daima düz tutulmas ı gerekliliğinin bilinmesidir. Aksi takdirde tekne az ıc ık k ır ık bir dümen ile bile, yavaş da olsa kavisli bir yol çizerek dönmeye başlayacakt ır. Yani şunu çok iyi benimsemeliyiz ki, teknemizin belirli bir yöne gitmesini istediğimizde dümeni daima dümdüz tutmal ı y ız.

Ne zaman ki, teknemizin dönmesini ve/veya manevra yapmas ın ı istiyoruz, o zaman dümen döndürülmeli, dönüş/ manevram ız tamamland ığ ı nda tekrar düz hale getirilerek, tekne yeni rotas ına sokulmal ıd ır. Bu genel bilgilerden sonra bu iki kavram ı tan ı mlayacak olursak;

B.U. Yelken- 1* Kitapcigi

13

bir teknenin yönünü o teknenin rüzgar Orsalama: Yelkenli üstüne do ğ ru döndürmektir. Kafay ı

bir

teknenin yönünü o teknenin

rüzgar

Orsalama:

Yelkenli

üstüne

doğru

döndürmektir.

Kafayı Açma: Yelkenli bir

teknenin yönünü o teknenin

rüzgar alt ına döndürmektir.

doğru

Unutmayal ı m ki, dolap dümenli olmayan, yani dümeni yeke veya yeke uzatmas ı ile kulland ığ ı mı z teknelerde dümeni, dolay ı s ıyla tekneyi döndüren yekenin hareket yönü ile teknemizin dönüş yönü birbirine z ı t olacakt ı r.

Boğaziçi Üniversitesi Yelken Tak ım ı

Ş ekil3: Orsalama ve kafay ı açma s ı ras ı nda tekne ve yelken

Şekil3: Orsalama ve kafayı açma s ı ras ı nda tekne ve yelken

Orsalama s ıras ında, teknemizin rüzgarüstüne doğru dönmesi, yekenin rüzgaralt ına doğru itilmesiyle gerçekleşmektedir. Böylece dümenin teknenin omurga hatt ıyla birlikte oluşturduğu kavisli yay, orsalaman ın aç ıs ı n ı ve teknenin hareket sonucu hangi anda ne aç ıyla döneceğini gösteriyor olacakt ır. (Şekil 3)

Buna z ıt olarak, Kafay ı Açma s ıras ında yeke, kendimize (rüzgarüstü tarafa) doğru çekilerek teknemizin burnunun rüzgaralt ına doğru dönmesi sağlanacakt ır.

Ş ekil 4: Kafay ı açma

Şekil 4: Kafayı açma

B.U. Yelken- 1* Kitapcigi

Kafay ı açarken:

Bir teknenin rüzgara en kapal ı bir şekilde yapabildiği seyir olan Orsadan, Pupaya doğru dönmek istediğinde kafayı açmak gerekir, çünkü böylece teknemizin burnu rüzgar alt ına doğru dönmeye başlayacak ve de hareket sürdürüldükçe, yani dümen düzeltilip tekrar eski konumuna getirilmedikçe, önce dar apaza, daha sonra apaza, daha sonra da önce geniş apaz ve nihayet pupaya dönmesi sağlanacak ır. (Şekil 4)

14

Ş ekil 5: Orsalama (kavançal ı ve kavanças ı z) 3. SEY İ RLER SIRASINDA
Ş ekil 5: Orsalama (kavançal ı ve kavanças ı z)

Şekil 5: Orsalama (kavançalı ve kavançasız)

3. SEYİRLER SIRASINDA AYARLAR

Boğaziçi Üniversitesi Yelken Tak ım ı

Orsalarken:

Pupadan Orsaya veya Apaza, yani temel olarak rüzgarüstüne doğru yön değiştirmek isteyen bir yelkenlinin orsalamas ı gerekmektedir; bu yüzden dümenin yekesi rüzgaralt ına itildiğinde, teknenin dönüşü başlayacak ve de istenilen seyire gelinene kadar tekne dönecektir, istenilen seyre gelindiğinde ise dümen tekrar esas durumu olan düz pozisyona getirilmelidir. (Şekil 5)

Kafay ı Açma ve Orsalama s ı ras ında göz önünde bulundurulacak iki önemli temel husus, dümen, yani tekne döndürülürken, diğer bir anlamda seyir değiştirilir, seyirler aras ında geçiş yap ıl ı rken, salman ın (hareketli salmas ı olan teknelerde) çekikliğinin ayarlanmas ı (su alt ındaki derinliği) ve de yelkenlerin aç ısal ayarlar ın ın ıskotalar yard ı m ı ile yap ılmas ı d ır.

3.1. Yelkenlerin Aç ı sal Ayarları n ı n Yap ı l ı ş ı :

Iskotalar bilindiği üzere yelkenlerin tekneye göre olan aç ıs ın ı ayarlamak için kullan ılan kal ın iplerdir. Seyirler k ı smında bahsettiğimiz, Iskotalar yard ı m ı yla yelkenlerin aç ılar ın ı ayarlamak için kulland ığ ım ı z tabirler şunlard ır:

Laçka etmek (boşlamak)

Boşunu Almak

Laçka etmek: Iskotayı elimizden yavaş yavaş, istenilen miktarda b ırakmak kayd ı ile, yelkenin rüzgar ile yapt ığ ı ı y ı artt ırmaktır. Kafayı açarken, iskotayı laçka ederiz. Boşunu almak: Yelkenin ıskotas ın ın çekilerek, yelkenin rüzgarüstüne doğru taş ınmas ı ve rüzgar ile yapt ığ ı ın ın küçültülmesidir. Orsalarken, iskotan ın boşunu al ır ız.

3.2. Salma Ayarı n ı n Yap ı l ı ş ı :

(Bu ayar, hareketli salmal ı teknelerde yap ıl ır. Sabit salmal ı teknelerde salma ayar ı mümkün değildir.)

Burada göz önünde bulundurulan husus, salman ın çekikliğinin, teknemizin rüzgar kuvvetinden dolayı rüzgaralt ı yönde sürüklenmeyerek burnunun hizas ına gitmesini sağlayacak kadar olmas ı

B.U. Yelken- 1* Kitapcigi

15

Bo ğ aziçi Üniversitesi Yelken Tak ı m ı gereklili ğ idir. Çünkü gereksiz fazla

Boğaziçi Üniversitesi Yelken Tak ım ı

gerekliliğidir. Çünkü gereksiz fazla bas ılm ış (su alt ında derinliği çok olan) bir salma, sürtünmeyi artt ırarak teknenin yavaş ilerlemesine sebep olacakt ır.

Buna göre, orsa giden bir teknenin salmas ın ı n tam bas ıl ı olmas ı gerekirken, pupa giden bir teknenin salmas ı, tekne dengesini kaybetmeyecek kadar çok çekilmelidir.

Toparlayacak olursak, şu örnek sonuçlar ı ç ıkarabiliriz:

Orsa giden bir tekne, pupa gitmeye karar verdiğinde, kafayı açarak dönüşü başlat ır. Bu dönüş esnas ında (baş ı nda veya sonunda bir anda değil) ıskotas ın ı yavaş yavaş laçka ederken, salmas ın ı da gittikçe yukarı kald ırmal ıd ır. Öyle ki, ilk başta orsada 40 derece olan rüzgar ile yapt ığ ı ı art ık 180 derece olduğunda, yelkenin tekneye göre olan aç ıs ı Iskotan ın boşlanmas ıyla 15-20 dereceden 90 dereceye ulaşmış, salma bas ık halden kalk ık hale geçmiş olmad ır.

Bir diğer örnek de bu olaydaki ayarlar ın ve de uygulamalar ı n tam terslerinin gerçekleşeceği bir orsalama olay ıd ır, bir tekne örneğin geniş apazdan dar apaza dönmek istediğinde orsalayacak ve iskotas ı n ın boşunu dar apaz aç ıs ın ı sağlayacak kadar almak kayd ı yla, salmas ın ı da bir o oranda basacakt ır.

Optimum Yelken Seyri ve ‘Yapraklamak’ Kavram ı :

Bir yelkenli seyir esnas ında olaylar ve uygulamalar teorideki gibi tepeden görülemeyeceğinden dolayı, olay ın içinde olan kişi, yelkenin rüzgara ve de tekneye göre olan aç ıs ın ı ezbere değil, yelkenine bakarak yapacakt ır. Bunun için bilinmesi gereken temel bilgi için,önce “yapraklamak” kavram ın ı ıklamam ız gerekir.

Yapraklamak; bir tekneninin yelkeninin tümünün ya da bölgesel olarak, ıskotan ın gereğinden fazla laçka edilmesi sonucu, rüzgar alt ı ve de rüzgar üstü taraftan, yani her iki taraftan da dolmaya çal ışmas ıd ır. T ıpk ı rüzgarda dalgalanan bir bayrak gibi. Oysa sahip olmak istediğimiz yelken şekli, tek bir taraftan (rüzgarüstünden) dolacak şekilde kavislenmeli ve de asla rüzgar alt ından terslememelidir.

İşte ancak bu sayede teknemiz içinde bulunduğu seyir içinde rüzgardan en verimli şekilde faydalan ır ve en h ızl ı şekilde ilerler. Fakat bu ayar o kadar da basit değildir çünkü bir optimumdur. Yani yelkenleri fazla laçka etmenin yan ı s ıra, onlar ın boşunu fazla almak da teknemizin verimini, yelkenimizin kavisli ve de tek bir taraftan rüzgarla dolu olmas ına rağmen, düşürecektir; çünkü boşun fazla al ınmas ı sonucu yelkende gereksiz fazla bir yük birikecek ve de bu yük teknenin ileri hareketinden çok onun yana yapacağ ı hareketi kolaylaşt ıracakt ır.

Sonuç olarak verimli bir seyir için kontra fark etmeksizin, dümenin düz tutmak, doğru yelken aç ıs ı n ı yakalamak (dolayıs ıyla ıskotay ı en uygun pozisyona kadar laçka etmek) ve doğru salma pozisyonunu sağlamak en önemli 3 faktördür.

B.U. Yelken- 1* Kitapcigi

16

Bo ğ aziçi Üniversitesi Yelken Tak ı m ı Manevralar: TRAMOLA ve KAVANÇA Yelkenli teknelerde

Boğaziçi Üniversitesi Yelken Tak ım ı

Manevralar: TRAMOLA ve KAVANÇA

Yelkenli teknelerde manevra dediğimizde akla gelen şey, teknemizin kontras ın ı ve beraberinde yönünü değiştirmek amaçl ı yapt ığ ım ı z dönüş hareketidir.

Tramola: Bir teknenin kontras ın ı, orsalamak kayd ı ile pruvas ın ı rüzgarüstüne doğru döndürerek değiştirmesidir. Bu manevran ı n yap ıld ığ ı seyir Orsa seyri olup, örneğin sancak kontra orsa giden bir tekne tramola atarak yine orsa seyrine geçer fakat art ık rüzgarı sancak bordas ından almak yerine iskelesinden alarak art ık iskele kontra olur. (Şekil 1)

Ş ekil 1: Tramola

Şekil 1: Tramola

Tramola esnas ında dikkat etmemiz gereken önemli olay, yelkenin teknenin kontra değiştirmesinden dolay ı teknenin üzerinde

bulunduğu yar ıs ından diğer taraf ına geçmesidir. Bunun sonucu olarak yelkenin üzerinde bulunan ağ ı rl ık merkezi yer değiştireceğinden,

kişinin/ekibin de yer değiştirmesi gerekmektedir.

Ş ekil 2: Kavança: 1)sancak kontra orsa giden tekne 2)kafay ı aç ı p sancak

Şekil 2: Kavança: 1)sancak kontra orsa giden tekne 2)kafay ı ı p sancak kontra apaz seyrediyor 3) sancak kontra pupaya döndü 4) kavança atı p iskele kontra pupa gitmeye başlad ı 5)biraz orsalay ı p iskele kontra apaz gitmeye başlad ı 6) iyice orsaya girip iskele kontra orsa rotası n ı tutturdu

Kavança: Bir teknenin kontras ın ı, kafayı açmak kayd ı ile pruvas ın ı rüzgaralt ına doğru döndürerek değiştirmesidir. Bu manevran ı n yap ıld ığ ı seyir Pupa seyri olup, örneğin sancak kontra pupa giden bir tekne kavança atarak yine pupa seyrinde kal ır ama iskele kontra olur. (Şekil 2)

Tramola ve Kavança’n ın 3 önemli sonucu:

Bu manevralar esnas ında ‘Kontra’, ‘Yelkenin bulunduğu taraf’ ve de ‘Ekibin’ oturduğu taraf değişecektir.

Pupada gerçekleşen kavança manevras ın ın öncesi ve sonras ında teknenin doğrultusunun rüzgar ile yapt ığ ı ı değişmeyip 180 derecede sabit kal ırken, Orsa seyirleri aras ında kontra değiştirmemizi sağlayan Tramola’n ı n öncesi ve de sonras ı aras ında teknenin Pupadakinin aksine (0 derece) gidiş ıs ında, yere göre 90 derecelik bir farkl ıl ık olur.

Önemli olan bir başka husus, bu manevralar ı başlatan dümen hareketinin, kontra değiştirilip

tekne

hemen

seyre

uygun

hale

getirildikten

sonra sona erdirilmesi ve de sabit tutulmas ı

gerekliliğidir, aksi takdirde manevralardan sonra tekne dönmeye devam ederek manevralar ı ayn ı seyir içerisinde tamamlayamam ış olur.

B.U. Yelken- 1* Kitapcigi

17

Köre Kalmak (dü ş mek) ve Körden Kurtulmak: Amatör yelkencilikte özellikle tramola esnas ı nda

Köre Kalmak (düşmek) ve Körden Kurtulmak:

Amatör yelkencilikte özellikle tramola esnas ında s ıkça karş ılaş ılan bir durumdur. Bir diğer anlamda “kontras ızl ık” olarak tan ımlanabilir. Tramola esnas ında [ya da Orsada rüzgar ın ani yön değiştirmesi (dönmesi) sonucu] bumban ın yani yelkenin, teknenin ortas ına, omurga hatt ı üzerine gelmesi ve üzerinde hiçbir kuvvet kalmayacak şekilde bayrak gibi dalgalanmas ıd ı r. Bu esnada rüzgar teknemizi geriye doğru iter. (Şekil 3)

Bu durumdan kurtulman ı n basit bir yolu ise bumba ile yekenin her ikisini de ters tarafa doğru itmektir. Böylece tekne dönecek ve de belli bir kontra kazanacakt ır.

Boğaziçi Üniversitesi Yelken Tak ım ı

Ş ekil 3: Köre dü ş en teknenin kurtulmas ı : 1)sancak kontra orsa giden

Şekil 3: Köre düşen teknenin kurtulması : 1)sancak

kontra orsa giden tekne tramola hazı rl ı ğ ı nda 2)rüzgara döndüğü anda köre düştü, kurtulmak için dümeni ve yelkeni ters tarafa itti 3)tekne bir süre geri gittikten sonra körden kurtuldu 4)körden kurtulan tekne iskele kontra orsa seyretmeye devam etti

Tramola’l ı Orsa Seyri (Volta Seyri):

Ş ekil 4: Ş amand ı raya tramola atarak gitmekte olan bir tekne

Şekil 4: Şamandı raya tramola atarak gitmekte olan bir tekne

Herkesin bildiği gibi yelkenli bir tekne rüzgara karş ı gidemez. Fakat bulunduğu bir noktaya göre rüzgar yönünde kalan bir engele (ona doğru direkt gidebilen bir seyir yapamayacak olsa da) endirekt olarak ulaşabilir, işte bunu yapabilmesini sağlayan seyre “VOLTA SEYRİdenir. (Şekil 4)

Bunu başarabilmesinin yolu teknenin 45 derecelik orsa seyrini iki farkl ı kontra ile yapabilmesinden geçmektedir. Bir kontrada belli bir tarafa orsa seyrinde hareket eden tekne, daha sonra tramola atarak diğer kontra orsa seyri gitmeye başlar ve de böylece endirekt bir şekilde engele ulaşmış olur. Tramolalar ın adedi yani s ıkl ı ğ ı toplam mesafeyi değiştirmeyecekse de, farkl ı bir rota izlenerek engele ulaş ılmas ın ı sağlayacakt ır.

<Bu

aktar ılacakt ır.>

konu

yarışç ıl ıkla

ilgili

bilgileri

aktar ırken

detayl ı

bir

şekilde muhtelif teknik bilgilerle

B.U. Yelken- 1* Kitapcigi

18

Flok veya Cenova Yelkeni ile ilgili Genel Bilgi: Bo ğ aziçi Üniversitesi Yelken Tak ı

Flok veya Cenova Yelkeni ile ilgili Genel Bilgi:

Boğaziçi Üniversitesi Yelken Tak ım ı

Flok, bilindiği gibi, Ana Yelkenin ön taraf ında bulunan küçük yelkene verilen add ır. Floğun pozisyonu her seyir için ana yelkenle paralel olacak şekilde ayarlanmal ı d ır. Manevralar ve dönüşlerde flok ıskotas ın ın boşunun al ınmas ı ya da laçka edilmesi gerektiği zamanlarda, bu işlem, anayelkene uyumlu olarak eşzamanlı yap ılmal ıd ır. Aksi takdirde teknemizin dengesi bozulacakt ır.

Flok, tramola esnas ında ana yelkene uyumlu olarak teknenin bir taraf ından diğer taraf ına geçmesi gerekirken (façadan b ırakmak), ıskotas ın ın boşlanmamas ı sonucu teknenin ayn ı taraf ında kal ır ve teknenin art ık kontra değiştirmiş olmas ından dolayı da, tersten dolarak teknenin seyrine engel olur.

Pupa’da Ayı bacağ ı yapmak

Flok ile ilgili bir diğer teknik bilgi ise “AYI BACAĞI” metodudur. Bu ise; Pupa giden bir teknede, floğun ana yelkenin ön taraf ında yer almas ından ve de Ana Yelkenin daha büyük olmas ından ötürü, rüzgars ız kalmas ından dolay ı geliştirilmiş bir tekniktir. (Şekil 5)

Bu teknikte, Flok ve de Ana yelken teknenin z ıt taraflar ı nda tutularak, floğun rahatça rüzgar almas ı ve de ileri götürücü kuvvetin etkidiği sath ın mümkün olduğunca büyük olmas ı sağlanmışt ır.

B.U. Yelken- 1* Kitapcigi

Ş ekil 5: Ay ı baca ğ ı

Şekil 5: Ayıbacağ ı

19