You are on page 1of 13
METEOROLOJ İ Bo ğ aziçi Üniversitesi Yelken Tak ı m ı Yelkenli tekneler ister yar

METEOROLOJİ

Boğaziçi Üniversitesi Yelken Takım ı

Yelkenli tekneler ister yar ış, ister gezi amaçl ı olsun, rüzgar ve ak ınt ılar ile gidişini sağlad ığ ı için güvenlik ve performans aç ıs ı ndan hem uzun süreli hava koşullar ından, hem de k ısa mesafe ve zamandaki değişikliklerden fazlas ıyla etkilenirler. Hava tahmini, yap ıs ı nedeniyle çok zor ve hata pay ı yüksek bir bilim dal ı olsa dahi gözlem yapan pek çok kişi zaman içinde hava tahminlerinde daha yüksek doğruluk sağlamakta, dolayıs ıyla yarışlarda ve kararlar ında daha başar ıl ı olma yetisini edinmektedir. Bu sebeple bu yaz ıda havan ın hareketleri ile ilgili geometrik modellerden bahsedip uydu fotoğraflar ı, sinoptik haritalar ve radyosonda analizleriyle yap ı lan orta vade tahmin metodlar ı yan ında, görsel ve ölçümsel işaretlerle yap ılan (bulutlar, bas ınç değişimi, su yüzeyi, yak ın

karalar ın yap ıs ı

)

k ısa vade -k ısa mesafe tahmin metodlarindan bahsedecegiz.

1. Dünya üzerindeki genel hava akımlar ı :

Meteorolojik olaylar ın yaşand ığ ı hava tabakas ı (stratosfer), dünyan ı n çevresini kaplayan bir deniz gibi düşünülebilir. Dünyan ı n kendi etraf ındaki dönüşü nedeniyle bu “gaz denizinin” dengedeki yüksekliği ekvator çevresinde daha yüksek, kutuplarda daha alçak seviyelidir. Herhangi bir yerde bu denge seviyesinin üstüne ç ıkan hava kitlesi dalgalar halinde daha alçak yerlere doğru akacakt ır.

İşte dünyada genel hava hareketlerinin kaynağ ı, ekvator çevresindeki bölgenin güneş ış ığ ın ı daha dik alarak kutup bölgesindeki havaya göre daha çok ıs ı nmas ıd ır. Kutuplarda radyasyon (gaz ın s ı cakl ığ ına göre etrafa yayd ığ ı ış ı ma) sonucu soğuma, güneşten kutuplara gelen enerjiye göre fazlad ır. Bunun tam tersi ekvatorda olmaktad ır. Dolayıs ı yla ekvatorda hava genişleyip yükselmekte, kutuplarda da yoğunlaş ı p çökmektedir.

kutuplarda da yo ğ unla ş ı p çökmektedir. Ş ekil 1: Enlemlere göre hava hareketleri

Şekil 1: Enlemlere göre hava hareketleri

B.U. Yelken- 2* Kitapçığ ı

Hava ekvatorda yükselip üst seviyeden kutuplara giderken, ve kutuplarda çöküp alçaktan ekvatora do ğ ru

Hava ekvatorda yükselip üst seviyeden kutuplara giderken, ve kutuplarda çöküp alçaktan ekvatora doğru giderken, yaklaş ık 30° enlem yol katettiğinde 90° sağa (güney yar ımkürede sola) döner. Bunun nedeni coriolis kuvveti*’dir. Tüm sayılan etkiler sonucu dünyada yandaki gibi bir genel hava ak ış ı oluşur.

Boğaziçi Üniversitesi Yelken Takım ı

olu ş ur. Bo ğ aziçi Üniversitesi Yelken Tak ı m ı Güne ş in dik

Güneşin dik geldiği enlemin 30° uzağ ında çöken hava s ıcak, kuru ve az rüzgarl ı bir bölge oluştururken, 60° uzakl ıkta da kutuplardan gelen soğuk hava ve 30°’den gelen sıcak hava karş ılaşarak ileride bahsedeceğimiz polar cepheleri oluşturmaktad ır. Dünyan ın dönüş ekseni güneşle bulunduğu düzleme 17.5° aç ı yapt ığ ı için yukar ıda görülen 30° yüksek bas ınç alan ı ile 60°de kutuplardan gelen havan ın ıl ı man hava ile karş ılaşt ığ ı merkezler yaz ın s ıras ı yla yaklaş ık 47.5° ve 77.5°’ye ç ıkar, k ış ın da 12.5° ve 42.5°’ye iner. 36°-42° enlemleri aras ı nda kalan ülkemizde bu sebeple yazlar ı kuru ve poyraz ağ ırl ıkl ı, k ışlar ı da lodos ve poyraz ın birbirini takip ettiği ve yağ ış ın s ı k olduğu havalar yaşan ı r.

ğ ı ş ı n s ı k oldu ğ u havalar ya ş an ı

dünyayla

birlikte hareket eden havan ın çizgisel h ız ı n ın enlemlere göre farkl ı olmas ından kaynaklan ır. Ekvatordaki hava 24 saatte 40.000km katederken 60° enleminde bu mesafe 20.000km’dir. Ekvatordan çevresi daha küçük enlemlere akan hava kitleleri h ız ı n ı hemen kaybetmediği için bulunduğu enleme göre dünya dönüş yönüne doğru kayar. Kuzey yarı mkürede rüzgarlar saat yönüne döner. Güney yar ı mkürede dönüş yönü bunun tam tersidir.

*Coriolis

kuvveti,

B.U. Yelken- 2* Kitapçığ ı

2. Bas ı nç ve Rüzgar: Bo ğ aziçi Üniversitesi Yelken Tak ı m ı

2. Bas ı nç ve Rüzgar:

Boğaziçi Üniversitesi Yelken Takım ı

Rüzgar havan ın yüksek bas ınçtan alçak bas ınca hareket etmesi sonucu oluşur. Bu yüzden rüzgar tahmini yapabilmek için en iyi kaynak, yeryüzündeki basınç dağ ıl ım ın ın gösterildiği sinoptik haritalard ır. Bu haritalarda bas ıizobarlar (eş-bas ınç eğrileri) arac ıl ığ ı yla gösterilir. Sinoptik haritalarda yüksek bas ınç merkezleri H (Y), alçak bas ınç merkezleri de L (A) ile gösterilir. Bas ınç milibar cinsinden gösterilir ve atmosferin deniz seviyesindeki norm bas ınc ı 1013 mbar’d ır.

seviyesindeki norm bas ı nc ı 1013 mbar’d ı r. İ zobarlar birbirine ne kadar yak
seviyesindeki norm bas ı nc ı 1013 mbar’d ı r. İ zobarlar birbirine ne kadar yak

İzobarlar birbirine ne kadar yak ın olursa bas ınç fark ı o kadar daha yüksek olur; ayn ı şekilde beklenen rüzgar da. Ancak havaya gerçek hayatta tek etkiyen kuvvet sadece bas ınç fark ı kökenli değildir. Coriolis kuvveti ve yer şekilleri de etkindir. Coriolis kuvveti nedeniyle rüzgarlar irtifada izobarlara yaklaş ık 10° aç ı ile neredeyse paralel, alçak bas ınca meyilli eser. Yeryüzünün sürtünme etkisi sonucu rüzgar alçak irtifada daha yavaşt ı r, dolayıs ıyla coriolis kuvveti de daha zay ıft ır. Bunun sonucunda rüzgar ın izobarlara yapt ığ ı ı denizde yaklaş ık 20°, karada da 30°’ye kadar ç ıkar. Yandaki şekilde kuzey yar ı mkürede alçak ve yüksek bas ınç merkezleri etraf ındaki rüzgarlar gösterilmiştir. Daireler izobar çizgileridir.

etraf ı ndaki rüzgarlar gösterilmi ş tir. Daireler izobar çizgileridir. B.U. Yelken- 2* Kitapç ı ğ

B.U. Yelken- 2* Kitapçığ ı

Bo ğ aziçi Üniversitesi Yelken Tak ı m ı 3. Havan ı n stabilitesi: Dünyay

Boğaziçi Üniversitesi Yelken Takım ı

3. Havanı n stabilitesi:

Dünyay ı güneşten gelen ış ınlar ıs ıtmaktad ır. Bu ış ınlar hava ile etkileşime pek girmediklerinden dolayı enerjilerini ağ ırl ıkl ı olarak yere iletmektedirler. Dolayıs ı yla dünya ağ ırl ıkl ı olarak yeryüzünden ıs ın ı r. Yani hava normal şartlarda yeryüzünde, daha yüksek irtifalara oranla daha s ı cakt ı r. Ancak s ıcak havan ın soğuk havaya göre daha geniş hacim kaplamas ıı nedeniyle yoğunluğu daha azd ır. Yani gün içinde ıs ınan hava kitleleri periyodik olarak daha serin üst tabaka hava kitleleri ile -su ve zeytinyağ ı kar ış ı m ı gibi- yer değiştirirler. Buna konveksiyon denir. Ayr ıca gazlar ıs ı al ışverişi olmad ı ğ ında s ık ış ı rken s ıcakl ı klar ı artar, genleşirken de düşer (adiabatik genleşme / s ık ışma). Yükselen havan ın üzerindeki bas ınç azald ığ ı için (çünkü üzerindeki hava kütlesi azal ır) yükselen hava kitlesi genleşir ve s ıcakl ığ ı şer. Yeryüzünde ıs ınan havan ın da bu etki nedeniyle yükselirken s ıcakl ığ ı şer, ve normal şartlarda belirli bir irtifada etraf ındaki hava ile ayn ı s ıcakl ığa sahip olur. Bu noktada dikey hava hareketi durur. Eğer hava yükselirken soğuma miktar ı üstündeki havan ın s ıcakl ık profilinden daha h ızl ı olursa dikey hava hareketi durma meyilli olur. Buna stabil hava denir.

yükselirken

durma meyilli olur. Buna stabil hava denir. yükselirken Ancak s ı cakl ı k e ğ
durma meyilli olur. Buna stabil hava denir. yükselirken Ancak s ı cakl ı k e ğ

Ancak

s ıcakl ık

eğer

fark ı

hava

yeterince

azalmaz

s ı cakl ı k e ğ er fark ı hava yeterince azalmaz bulundu ğ u

bulunduğu yükseklikteki hava ile

ise

buna da instabil hava denir. Bu durumda yükselen hava yükselişini devam ettirmek ister. Bu s ırada s ıcakl ığ ı devaml ı şer; bulut oluşumu -olursa- dikey yönde ilerler. Bulutu oluşturan su damlac ıklar ı n ın s ıcakl ığ ı donma noktas ın ın alt ı na indiğinde de bulut içinde genelde yağ ış

olarak yeryüzüne ulaşacak olan buz molekülleri oluşmaya başlar.

B.U. Yelken- 2* Kitapçığ ı

Bo ğ aziçi Üniversitesi Yelken Tak ı m ı Havan ı n s ı cakl

Boğaziçi Üniversitesi Yelken Takım ı

Havan ın s ıcakl ık profili belirli merkezlerden günde 2 kez (Greenwich 00 ve 12 saatlerinde) at ılan “radyosonda balonlar ı” ile ölçülür. İrtifadaki s ıcakl ık ve havanın içindeki nem yoğuşma s ıcakl ığ ın ın bulunduğu bu diyagramlara http://weather.uwyo.edu/upperair/sounding.html adresinden ulaşabilirsiniz.

4. Bulutlar:

Bulutlar, havan ın hareketini görmemizde en güvenilir kaynakt ır. Bulutlar iki ana yap ı tipi gösterir: dikine yığ ın halinde (Latince: Cumulus) veya tabakasal (Latince: Stratus). Kümülüsler konveksiyon sonucu, stratüsler de tabakasal soğuma sonucu oluşur. Bir de orografik (coğrafi şekillerin etkisi sonucu oluşan) bulutlar vard ır. Lenticular (mercek) bulutlari, yüksek dağlar ın tepe noktas ın ın rüzgaralt ında oluşan rotor bulutlar ı gibi. Orografik bulutlar rüzgarla birlikte hareket etmezler. Ayr ıca temel bulut isimlendirme sisteminde bulutun yap ıs ı öncesinde yüksekliği de belirtilir (alçaktan yükseğe doğru: ek kullan ılmaz/alto/cirro); altocumulus, stratus, cirrocumulus gibi.

lmaz/alto/cirro); altocumulus, stratus, cirrocumulus gibi. Ş ekil 2: Temel bulut tipleri Nimbo- eki ise “ya ğ

Şekil 2: Temel bulut tipleri

Nimbo- eki ise “yağ ış” anlamına gelir ve bulutun bulunduğu yükseklikle ilgili değildir. Ne cumulus ne de stratus s ın ıf ına giren cirrus bulutlar ı ise buz kristallerinin rüzgar ve yerçekimi ile tüycük şeklinde oluşturduğu bulutlard ır. Cirrus seviyesindeki bulutların karakteristik özelliği güneş ve ay etraf ında oluşturduklar ı haledir.

B.U. Yelken- 2* Kitapçığ ı

Bo ğ aziçi Üniversitesi Yelken Tak ı m ı Bulutlar ı pratikteki farkl ı ş

Boğaziçi Üniversitesi Yelken Takım ı

Bulutlar ı pratikteki farkl ı şekilleri içinde tan ı mak için gözlem tecrübesi önemlidir. Aşağ ıdaki bulut resimleri bulutlar ın ana hatlar ın ı öğrenmenize yard ımc ı olacakt ır. Bu tecrübenin üzerine cephelerde bahsedeceğimiz bulut yap ıs ın ı bilmek, meteorolojik verilere ulaşamad ığ ı n ız veya tahminlerin yan ıld ığ ı durumlarda hayat kurtar ıc ı olabilir.

Temel Bulut Tipleri:

yan ı ld ı ğ ı durumlarda hayat kurtar ı c ı olabilir. Temel Bulut Tipleri:

B.U. Yelken- 2* Kitapçığ ı

Bo ğ aziçi Üniversitesi Yelken Tak ı m ı İ rtifa rüzgarlar ı n ı
Bo ğ aziçi Üniversitesi Yelken Tak ı m ı İ rtifa rüzgarlar ı n ı

Boğaziçi Üniversitesi Yelken Takım ı

İrtifa rüzgarlar ın ın yön ve şiddeti bulutlara etkileri sayesinde görsellik kazan ır.

5. Cepheler:

Birbirine göre soğuk ve s ıcak hava kitleleri karşılaşt ığ ı zaman daha s ıcak olan hava soğuk olan ın üzerinde yükselir. Yükselen hava, üzerindeki bas ınç azald ığ ı için genişler ve soğur. Bu genleşme ve soğuma s ıras ında da stabilite azal ır. Dolay ıs ı yla bir süre sonra konveksiyon başlar, bulutlar yağmura neden olacak kal ınl ıklara kadar gelişebilir. Cephenin oluştuğu s ın ır bölgede havan ın yükselmesi nedeniyle bas ınç düşer. Bas ınç düşünce hava alçak bas ınç bölgesine akmaya çal ı ş ır, ancak coriolis kuvveti sonucu rüzgarlardan bahsederken gördüğümüz alçak bas ınç merkezi etraf ındaki saat yönünün aksine olan dönüş başlar. Bunun sonucunda alçak bas ınç merkezinin (antisiklon) bir taraf ında (kuzey yarumkürede bat ı taraf ında) soğuk hava sıcak havan ın alt ı na girer (soğuk cephe – hareket yönüne bakan mavi üçgenlerle gösterilir). Merkezin diğer taraf ı nda (kuzey yar ımkürede doğu taraf ı nda) da s ıcak hava soğuk havan ı n üstüne t ırman ır (s ıcak cephe – hareket yönüne bakan k ırm ız ı yar ı m daireler ile gösterilir). Kutuplardan ani kopmalarla gelen soğuk hava ile ayn ı yönde olduğu için soğuk cephenin ilerleme h ız ı s ıcak cepheden yüksektir. Bu nedenle cephe sisteminin gelişimi s ıras ında soğuk cephe s ıcak cepheye yaklaş ır ve bazen yakalar. Orta enlemlerdeki cephelere, kutuplardan gelen soğuk hava kökenli olduklar ı için polar cephe denir. Cephe sistemleri f ırt ına ve aş ır ı yağ ış ın nedeni olduklar ı için meteorolojik tahminlerde en önemli yeri tutarlar. Uydu fotoğraflar ında λ (lambda)’yı and ıran karakteristik şekli bulutlarda çok net gözükür.

λ (lambda)’y ı and ı ran karakteristik ş ekli bulutlarda çok net gözükür. B.U. Yelken- 2*
λ (lambda)’y ı and ı ran karakteristik ş ekli bulutlarda çok net gözükür. B.U. Yelken- 2*
λ (lambda)’y ı and ı ran karakteristik ş ekli bulutlarda çok net gözükür. B.U. Yelken- 2*

B.U. Yelken- 2* Kitapçığ ı

Bo ğ aziçi Üniversitesi Yelken Tak ı m ı Yukar ı daki ş ekilde tipik

Boğaziçi Üniversitesi Yelken Takım ı

Bo ğ aziçi Üniversitesi Yelken Tak ı m ı Yukar ı daki ş ekilde tipik bir

Yukar ıdaki şekilde tipik bir cephe sistemi ve bulutlar ın yerleşimi gösterilmiştir. Cepheler üçgen ve yar ımdaire’nin yönünde ilerlerler. Buna göre cephe merkezine göre konumumuzdan bulut gelişimi tahmin edilebilir.

5.1. SICAK CEPHE

Sıcak cephenin görsel verilere dayanarak öngörüsü soğuk cepheye göre daha kolayd ır. Cirrus ile başlayan bulutlanma altocumulus, onun da yay ılmas ıyla altostratuse dönüşür. Daha sonra altostratus da alçalarak yere yak ın stratuse çevirir ve gri gökyüzü ile uzun süreli yağmurlar getirebilir. Eğer s ıcak hava çok nem taş ıyorsa veya hava kitleleri aras ındaki s ıcakl ık fark ı çoksa yükselen havadaki de- stabilizasyon güçlü konveksiyon ile cumulonimbus denilen çok yüksek bulutlar oluşturabilir ve gökgürültülü yağ ışlar olur. Sıcak cephenin başlang ıc ında görülen cirrus-altocumulus-altostratus dizisi günbat ı m ına doğru havan ın soğumas ıyla da bazen görülür. S ıcak cephenin doğru öngörüsü için bulut dizisinin devam ı gereklidir.

S ı cak cephenin do ğ ru öngörüsü için bulut dizisinin devam ı gereklidir. B.U. Yelken-

B.U. Yelken- 2* Kitapçığ ı

Bo ğ aziçi Üniversitesi Yelken Tak ı m ı Tipik bir s ı cak cephe

Boğaziçi Üniversitesi Yelken Takım ı

Tipik bir s ıcak cephe gelişimi aşağ ıdaki fotoğraf dizisinde görülmektedir:

1) Cirrus 2) Cirrocumulus
1) Cirrus
2) Cirrocumulus
4) Altocumulus 3) Cirrostratus ve halo
4) Altocumulus
3) Cirrostratus ve halo
2) Cirrocumulus 4) Altocumulus 3) Cirrostratus ve halo 5) Stratus (bulut irtifas ı de ğ i

5) Stratus (bulut irtifas ı değişimine dikkat)

B.U. Yelken- 2* Kitapçığ ı

6) Stratus ve nimbostratus

5.2. SO Ğ UK CEPHE So ğ uk cephenin önünde s ı cak cephedeki bulunan

5.2. SOĞUK CEPHE

Soğuk cephenin önünde s ıcak cephedeki bulunan işaretler olmad ığ ından görsel tahmini çok zordur. Ancak barometrede h ız ı giderek artan bir düşüş, rüzgar h ı z ın ı n 6 ila 12 saat kadar öncesinde belirgin şekilde ve türbülanslanarak artması gibi belirtileri vard ır.

Boğaziçi Üniversitesi Yelken Takım ı

vard ı r. Bo ğ aziçi Üniversitesi Yelken Tak ı m ı So ğ uk cephede

Soğuk cephede s ıcak cephe gibi tüm gökyüzünün bulut kaplamas ı olas ıd ı r ama her zaman beklenmez. Aş ır ı instabilite ile Cumulonimbus (CB) bulutlar ı oluşur. Bu bulutlar ın içinde çok güçlü yukar ı doğru konveksiyon ak ımları vard ı r. Dolayıs ıyla etraflarındaki hava da h ızla aşağ ı çökmekte ve bulut oluşumunu engellemektedir.

Aşağ ıda 20 Kas ı m 2005’te İstanbul’dan geçen soğuk cephenin Enka otomatik meteoroloji istasyonu taraf ından kaydedilmiş verilerini görebilirsiniz:

taraf ı ndan kaydedilmi ş verilerini görebilirsiniz: Cephenin istasyonun üzerinden saat 8’de geçi ş i ile

Cephenin istasyonun üzerinden saat 8’de geçişi ile s ıcakl ık ve bas ınçtaki değişiklikler ve yağ ış ile türbülans net bir şekilde gözükmektedir.

Soğuk cephelerde yağ ış başlad ığ ında cephenin önünden yüksek h ızla ilerleyen “gust front” denilen soğuk rüzgar oluşabilmektedir. Bunun göstergesi yan yatm ış ince uzun bir silindir

B.U. Yelken- 2* Kitapçığ ı

Bo ğ aziçi Üniversitesi Yelken Tak ı m ı ş eklindeki ve h ı zl

Boğaziçi Üniversitesi Yelken Takım ı

şeklindeki ve h ızl ı hareket eden “billow” bulutudur. Gust front ile birlikte ruzgar 2-3 dakika içinde 180° dönebilir. Ayr ıca cephenin şiddetine bağl ı olarak dolu da olas ıd ır

.

Soğuk cephe manzaraları :

dolu da olas ı d ı r . So ğ uk cephe manzaralar ı : 1)

1) Rüzgar ın türbülanslanmas ı ve h ız artış ı ile dağ ın ık hale gelen cumulus (fractocumulus)

ile da ğ ı n ı k hale gelen cumulus (fractocumulus) 2) Rüzgar belirgin derecede artm

2) Rüzgar belirgin derecede artmı ş, iki farkl ı bulut taban ı mevcut (kar ışmakta olan iki farkl ı hava kitlesine işaret)

ı ş makta olan iki farkl ı hava kitlesine i ş aret) Uzaktan büyük bir 3)

Uzaktan

büyük

bir

3) İnstabilite art ıyor, bulutlar k ısmen dağ ın ık ama as ıl kal ınl ıklar ı art ı yor

n ı k ama as ı l kal ı nl ı klar ı art ı yor

4.a)

(CB’nin) görünüşü

Cumulonimbus’un

ı yor 4.a) (CB’nin) görünü ş ü Cumulonimbus’un 4.b) Bir CB’nin eteklerindeki muhtemel görüntü 5) Mutlu

4.b) Bir CB’nin eteklerindeki muhtemel görüntü

4.b) Bir CB’nin eteklerindeki muhtemel görüntü 5) Mutlu son: Cephe geçi ş inden sonra so ğ

5) Mutlu son: Cephe geçişinden sonra soğuk ama güneşli, yelken için hoş ş ık ır bir hava

B.U. Yelken- 2* Kitapçığ ı

6. Lokal Etkiler Bo ğ aziçi Üniversitesi Yelken Tak ı m ı Hava durumunu de

6. Lokal Etkiler

Boğaziçi Üniversitesi Yelken Takım ı

Hava durumunu değiştiren temel faktörler radyasyon sonucu soğuma (güneş ış ığ ı kesildiği zaman etkili), adveksiyon (farkl ı s ıcakl ıkta havan ın yatay hareketle bölgeye girmesi) ve konveksiyon olarak özetlenebilir.

Iş ıma ile soğuma özellikle bulutsuz gecelerde yeryüzünün çok soğumas ı ile çiğ ve sise

neden olur. Ayr ıca havan ın sabah daha stabil (dolay ıs ı yla rüzgars ız) olmas ın ın da nedenidir.

Adveksiyon sadece büyük hava kitlelerinin karşılaşt ığ ı cephe sistemlerinde olmaz. Nemli

ve serin deniz havas ın ı n meltem sonucu karadaki s ıcak havayla karş ılaşmas ı ve onu yukar ı itmesi gibi küçük ölçeklerde de lokal stabiliteyi değiştirebilir ve lokal bulutlanma gibi sonuçlar ı olabilir.

Konveksiyon, yüksek irtifadaki hava ile yeryüzündeki havan ın sirkülasyonu dolay ıs ıyla

irtifadaki rüzgar ın aşağ ı ya taş ınmas ı na arac ı olur.

İrtifadaki rüzgar genelde daha h ızl ıd ır, ayr ıca yönü de yer rüzgarından çoğunlukla farkl ıd ır (bkz. Basınç ve Rüzgar). Bu nedenle irtifa rüzgar ın ı bilmek, sağanaklar ın hangi kontrada aç ıp hangisinde çekeceğini tahmin etmekte faydal ı olur. Ayr ıca konveksiyonla yükselen havan ın (termiğin) yerine yüzeyde her yönden hava emilir, yere kadar alçalan hava da yeryüzünde her yöne saç ıl ır. Bu da sağanaklara ve açan-çeken rüzgarlara neden olur. Genel olarak termik ç ık ış noktas ı kümülüslerin rüzgar gücüne bağl ı bir miktar rüzgarüstündedir. Termiğin içine emilen hava rüzgarüstünden gelirken daha h ızlan ır, veya rüzgaralt ı taraf ında ana rüzgar yönüne ters olduğu için yavaşlar, hatta bu bölgede kalabilir. Ancak genel olarak konveksiyonun olduğu günler daha rüzgarlıd ır.

Rüzgar kendine en az direnç gösteren yolu seçer; mesela nehir yatağ ı doğrultusu, gölün uzun yakas ı, vadiler ve tepe aralar ı, adalar ın etraf ı gibi. Ancak ada gibi bir engelin rüzgar ı engelleme miktar ı havan ın dikine hareket rahatl ığ ına bağl ıd ır. Hava instabilse adan ın tepesinden termik olarak yükselir. Eğer irtifa rüzgar ı da sertse engelin rüzgaralt ında hava sert ve sağanakl ı olur. Stabilitenin yüksek olduğu durumlarda da hava engelin etraf ından dolaşmay ı tercih eder. Bu da dönen rüzgarlara neden olur. Dik yamaçlar ın rüzgarüstü taraf ına yaklaşmak rüzgars ız kalmaya neden olabilir. Engelin üzerinden geçmeye çal ı şan rüzgar sudan yükselecek ve rüzgars ız bir alan b ırakacakt ır. Boğazlarda hava s ık ışt ı ğ ı için h ız ı artar. Ayr ıca boğaz ın genişlediği yerde rüzgar da k ı yı ya yak ın yerlerde k ı y ıya paralel olarak yön değiştirir. Bu durum çeken olarak kullan ılabilse dahi ortadan k ıy ı ya yaklaşt ıkça azalan rüzgar nedeniyle avantaj bir anda dezavantaja dönebilir.

B.U. Yelken- 2* Kitapçığ ı

Bo ğ aziçi Üniversitesi Yelken Tak ı m ı Denizde lokal geli ş imleri tahmin

Boğaziçi Üniversitesi Yelken Takım ı

Denizde lokal gelişimleri tahmin etmek kadar sağnaklar ı tan ı mak da hem yar ışç ı l ık hem güvenli seyir aç ıs ından önemlidir. Rüzgar ın değişimi sonucu su üzerinde yarattığ ı ç ırp ınt ılar ve serpintiler genelde daha koyu bir alan yarat ır. Ancak denizdeki her koyu alan sağnak göstermez. Sağnaklar ın görünmesinde etkili olan birkaç nokta:

- ak ınt ın ın rüzgara olan yönü

- genel dalga yüksekliği

- denizin genel ç ırp ınt ı durumudur.

Özellikle en yan ılt ıc ı sağnak görüntüsü ak ınt ın ı n yön değiştirdiği yerde olur. Çünkü rüzgara karş ı dönen suyun üstü sağnak olmasa da bir anda ç ırp ınt ılan ır. Bunun tam tersi de ak ınt ı rüzgara döndüğünde olur; sağnak olsa dahi ak ınt ın ın dönüşüyle birlikte suyun üstü ayna gibi olabilir. Dolay ıs ı yla sağnaklar ı tahmin etmek için lokal ak ınt ı değişimleri ve rüzgar yönünü birarada düşünmek gereklidir. Ayr ıca Beaufort 4-5 seviyesinden itibaren deniz üzeri zaten ç ırp ınt ıl ı olacağ ı için sağnağ ın habercisi süprüntüler ve daha yoğun beyaz köpüklerdir.

internet meteorolojik data kaynakları :

Yer haritas ı, uydu görüntüleri

Atina Üniversitesi

UKMetOffice, DWD ve USAF izobar, rüzgar ve bulut model tahminleri

Gerçek-zamanl ı meteorolojik veri istasyonu

Lapse rate radyosonda ölçümleri

Poseidon izobar, rüzgar ve bulut model tahmini

Resim ve Fotoğraflar:

UN Meteorology Course Notes Dennis Pagen - Understanding the Sky UK MetOffice - The Cloud Atlas’tan al ınm ışt ır.

B.U. Yelken- 2* Kitapçığ ı