You are on page 1of 4
Bo ğ aziçi Üniversitesi Yelken Tak ı m ı SERT HAVADA SEY İ R VE

Boğaziçi Üniversitesi Yelken Takım ı

SERT HAVADA SEYİR VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER

“En iyi kaptan, teknesini ve ekibini hiçbir tehlikeye sokmayand ı r.”

Denize ç ık ılmadan önce yap ılmas ı gereken ilk iş havay ı kontrol etmektir.

En keyifli ve kolay seyirler 5 ile 12 knot havada yap ılan seyirlerdir. 5 knotun alt ında rüzgar çok hafif olduğundan tekneyi yelkenlerle hareket ettirmek ve ona manevra yapt ırmak zor olabilir. 12 knotun üzerinde tekne gereğinden fazla yatabilir. Bunu engellemek için yelken alan ı küçültülür veya en az ından yelken üzerindeki rüzgar gücü azaltıl ır. 20 knot havada denize ç ıkmak dikkat ister. 25 knot ve üzeri havada tecrubesi olmayan yelkencilerin denize ç ıkmas ı tavsiye edilmez.

Sert havada tekne üzerinde neler yap ılması gerektiği konusunda temel bilgi bütün yelkencilerde bulunmal ıd ır. Denizdeyken bir f ırt ınaya yakalanmak oldukça büyük bir ihtimaldir. Sert rüzgarla karş ılaş ıld ığ ında aç ı k denizde kalmak dar bir limana girmeye çal ışmaktan daha güvenli olabilir.

Rüzgar h ız ı 15 knot ve üzerindeyken çoğu yelkenli teknede birinci camadan ın vurulmas ı şünülebilir. Büyük teknelerde 25 knotun üzerinde kullan ılmak üzere ikinci bir camadan noktas ı bulunabilir. Fakat küçük tekneler sert havalarda daha çok zorlan ır. Bu durumda, f ırt ına floğuyla (normal floğun %25’i) seyir yapmak çok daha iyidir. Başlang ıç seviyesindeki bir yelkenciye, sert havada tüm yelkenleri indirip, motoru çal ışt ırmas ı ve acilen k ıy ıya dönmesi tavsiye edilir.

Bir teknenin sert havada yelken yapabilmesi onun büyüklüğüne ve dizayn ına bağl ı olduğundan, ne zaman camadan vurulacağ ı teknenin yatma derecesine ve dümenin kontrolüne bağl ıd ı r.

Sert havada iskeleyi terk etmeden önce camadan vurup, sonra gerekirse camadan ı açmak, aç ıld ıktan sonra camadan vurmaktan her zaman daha kolayd ır.

Sert havada denize ç ıkarken harness’lar ın ız her zaman üzerinizde olsun.

Rüzgar h ız ı ndaki art ış ı orsada veya dar apazda hissetmek kolayd ır. Ancak pupa ve geniş apaz seyirlerde, rüzgar gerçek hız ından daha hafifmiş gibi hissedilir ve rüzgar h ı z ı hissedilene kadar ani bir şekilde artabilir.

1. Sert Havada tekne üzerinde alı nmas ı gereken önlemler

1.1. Rüzgar > 17 knot Tüm ekip, seyir pozisyonunu ciddi şekilde alması gerekir. Tekne yat ı yorsa trapez yap ılmal ı. Dümenci ve trimcilerin seyir sıras ında dikkatleri aç ık olmas ı gerekir. Kamara içerisinde boşta duran, sallanan, devrilen eşya kalmamal ı ve sabitlenmeli.

B.U. Yelken- 2* Kitapçığ ı

Bo ğ aziçi Üniversitesi Yelken Tak ı m ı 1.2. Rüzgar > 25 knot Tekne

Boğaziçi Üniversitesi Yelken Takım ı

1.2. Rüzgar > 25 knot

Tekne fazla yatacağ ından camadan ve yelken ufaltma işlemleri yap ılmal ı d ır. Her türlü acil durumda, müdahale etmek çok zor olacağ ından ekibin dikkatinin iyice aç ık olmas ı gerekir. Tüm ekip, can yeleklerini giymelidir. (Boğaziçi Yelken Tak ımı gezilerinde zorunlu!)

Teknenin güvertesinde harekette olan elemanlar, özellikle başüstü elemanlar harness kullanarak tekneye sabitlenmelidir.

1.3. Rüzgar > 33 knot

Teknenin seyir s ıras ında hakimiyeti kaybediliyorsa veya ekip tecrübesiz ise yelkenler

indirilmeli ve motorla seyre geçilmelidir. Korunakl ı bir koya doğru yönelmelidir.

2. Camadan Vurmak (Reefing) -Yelken Alanı nı Küçültmek-

Camadan vurma karar ı teknenin boyuna ve dengesine bağl ıd ır. Eğer tekne çok fazla bay ıl ı yorsa, ekip zorlan ı yorsa veya sert hava bekleniyorsa camadan vurmak düşünülmelidir. Eğer camadan vurmay ı şünüyorsan ız, en iyisi vakit kaybetmeden yapmakt ır.

Sert hava koşullar ında iskeledeyken camadan vurmak ve gerekdiğinde yelkeni açmak, yüksek rüzgarda camadan vurmaya çal ı şmaktan her zaman daha kolayd ır.

Camadan Vurma prosedürü

her zaman daha kolayd ı r. Camadan Vurma prosedürü • Tekne hafif rüzgara döndürülür ve ana

Tekne hafif rüzgara döndürülür ve ana yelkendeki rüzgar yükü boşalt ıl ır.

Pupa palangas ı biraz boşlan ır. Eğer ana yelken iskotaları omurga hatt ı hizas ında sabitlendiyse iskotalar da laçka edilmelidir.

Ana yelken mandar ı laçka edilerek yelkenin ön yakas ındaki camadan matafiyonu bumbaya bağlanacak kadar ana yelken aşağ ıya indirilmelidir.

Ön yakadaki camadan matafiyonu sabitlenir.

Camadan ipinin boşu al ın ır. Yelkenin arka yakas ındaki matafiyon sabitlenir.

Ana yelken mandar ın ı n boşu tekrar al ınarak ufalan yelkenin trimi yap ıl ır.

Pupa palangas ın ın boşu al ın ır.

Camadan matafiyonu

Camadan matafiyonu

Büyük yelkenli teknelerin çoğunda üç tane camadan noktas ı bulunur. Bu noktalarda, yelkenin ön ve arka yakalar ı nda güçlendirilmiş matafyonlar vard ı r. Arka yakadaki matafyonun içinden bir ip geçer ve bu ip bumban ı n içinden geçerek direk dibine gelir. Ön yakadaki matafyonun içinden de bir ip geçebilir. Böylece yelkene sadece ana yelkeni indirip camadan iplerini doldurarak camadan vurulabilir. Ancak çoğu teknede bir kişinin direk dibine giderek (harness’la tabiki!!) ön yakadaki matafyonu bağlamas ı gerekir. Matafyon bir iple veya kancadan geçirilerek bağlanabilir.

B.U. Yelken- 2* Kitapçığ ı

Bo ğ aziçi Üniversitesi Yelken Tak ı m ı Ana yelkenin ön ve arka alt

Boğaziçi Üniversitesi Yelken Takım ı

Ana yelkenin ön ve arka alt yakalar ı sabitlendikten sonra ortadaki fazla yelken camadan ipleriyle bağlan ır. Böylece yelkenin bu k ısm ın ın su ve rüzgar tutmas ı engellenir.

Eğer bumba üzerinde bir kanca yoksa, matafyonu bağlamak için bir ip kullan ılabilir. Genelde direk üzerinde ipi bağlamak için bir koç boynuzu bulunur. Eğer ipi bağlamak için uygun bir yer yoksa ipi bumban ın kaz boynundaki (bumbayı direğe bağlayan k ıs ı m) ön k ısmına bağlayarak yelekni aşağ ı ve öne doğru çekin. Bu ip camadan bağ ı ile bağlanabilir.

Camadan vurulmu ş bir yelkenin arka yakas ı

Camadan vurulmuş bir yelkenin arka yakas ı

Camadan vurulmu ş bir ana yelken

Camadan vurulmuş bir ana yelken

Cenovanı n küçültülmesi

Çok sert hava koşullar ında ana yelken indirilerek sadece f ırt ı na floğu ile yelken yapmak tercih edilir. Ancak bu karar da teknenin dengesine bağl ıd ır.

Flok da camadanlanabilir. Baz ı teknelerde bulunan “furling” sistemi sayesinde floğun bir k ısm ı baş ıstralyaya sarılarak yelken alan ı küçültülebilir. Gerekli flok alan ı rüzgar ın şiddetine ve teknenin dengesine bağl ıd ır. Flok olmadan sadece ana yelkenle gidilmeye çal ış ıl ı yorsa teknenin kontrolü güçleşir ve tekne büyük bir güçle rüzgara girmeye çal ış ır. Teknenin biraz orsalamak istemesi tercih edilebilir (sağanaklarda teknenin yat ış ın ı azaltmak yelkenlerdeki gücü azaltmak için rüzgara giriyorduk), fakat fazlas ı performans ı şürür.

F ı rt ı na Flo ğ u

Fırt ına Floğu

Floğun furlinge sar ılması en kolay geniş apaz ve pupa seyirlerde yap ıl ı r çünkü ana yelken bu seyirlerde floğun rüzgar ın ı engeller. Böylece yelkenin

gereğinden fazla yapraklamas ı da engellenir. Zor bir durumda kal ınd ığ ında, iskotalar ı boşlayarak flok furlinge sarılabilir, fakat sert havada yelkenin fazla uçuşmas ı yelkene hasar verebilir.

B.U. Yelken- 2* Kitapçığ ı

Bo ğ aziçi Üniversitesi Yelken Tak ı m ı Sert havada furlingi sarmaya yarayan halat

Boğaziçi Üniversitesi Yelken Takım ı

Sert havada furlingi sarmaya yarayan halat ı kontrol etmek oldukça zordur. İpi gerdikçe sert bir rüzgar ipin elinizden kaymas ına neden olarak istemeden floğun yeniden aç ılmas ına neden olabilir. Sert havada bu işi iki kişi yapmak çok daha iyidir. Bir kişi başa yak ın bir yerden furlingin ipini çekerek floğu sararken, diğeri bir vince sard ığ ı ipin boşuna alarak rüzgarlara floğun yeniden aç ılmas ın ı engeller.

Sert havada furlingden floğu açmak da zor bir durumdur. Önce furlingi 1 – 2 metre boşlayıp, bu ipi sabitledikten sonra floğun çal ışan (rüzgaralt ı) iskotas ın ı almak gerekir. Eğer furling ipi ve iskota beraber boşlan ırsa ve furling sabitlenmezse, rüzgar furlingin elinizden kaçmas ına ve floğun kontrol d ış ında tamamen aç ılmas ına neden olur.

FURLING İPİNİ ASLA VİNÇ KOLU İLE GERMEYİN!! Eğer ip gereğinden fazla gerilirse baş ıstralyayı yerinden ç ıkarabilir, arma inebilir ve sert havada direk k ır ılabilir.

“F ı rt ı na ihbar ı olduğunda en iyisi denize ç ı kmamakt ı r.”

Denizde sert hava ile karş ılaş ıld ığ ında en iyisi rüzgarla (önden veya arkadan) 40 derecelik bir ıyla gitmektir (dar veya geniş apaz seyirler). Eğer pupa gitmek tercih edilirse kazara kavança atma tehlikesine karş ı ana yelken indirilmeli, sadece f ırt ına floğu kullan ılmal ıd ır. Seyrin şekli ve yelkenlerin durumu; rüzgar ın h ız ı, ekibin performans ı, rüzgar ın stabil olup olmamas ına gibi birçok parametreye bağl ıd ır ve yanl ış verilen bir karar büyük tehlikeler doğurabilir.

Özetlersek sert havada yelken yapmak için al ınmas ı gereken önlemler;

tekne üzerindeki ve kabin içindeki donan ım ın

güvenlik harnesslar ın ın bir kelepçe (shackle) ile

sabitlenmesi, güverte boyunca uzanan güvenlik halatlar ın ın

yerleştirilmesi,

güvenlik halat ına bağlanmas ı, tüm ekibin can yeleği ve harnesslar ın ı giymesi,

yelken

alanlar ın ın

küçültülmesi olarak

sayılabilir.

harness

harness

Dalgalar ı baş veya k ıç omuzluktan almak (mümkünse) teknenin her dalga k ır ıl ış ı nda suya baş ın ı vurmas ın ı engeller. Dalgalarda baş ın suya vurmas ı, teknenin alabora olmas ı na neden olabilir. Buna rağmen, yelkenli teknelerin dalgal ı havada diğer teknelere göre alabora riski en küçük tekneler olduğunu unutmamak gerekir.

Unutmay ın;

B.U. Yelken- 2* Kitapçığ ı

“Denizle şaka olmaz !”