You are on page 1of 36

Prmbajtja

Prpara nisjes .............................................. 2 Kalendari i Ngjarjeve .................................. 3 Puberteti ......................................................... 3 Menstruacionet ............................................... 3 Ndryshime q prekin si djemt dhe vajzat gjat pubertetit .................................... 5 Ndryshime qe prekin vajzat ............................ 6 Ndryshime q prekin djemt ........................... 6 Fakte baze lokale ......................................... 7 far duhet t merrni me vete ................ 8 Mjetet kontraceptive p r meshkujt ................. 8 Mjetet kontraceptive p r femrat ..................... 9 Metoda t tjera ............................................. 10 Mjetet emergjente t kontracepsionit ........... 1 1 Sterilizimi ....................................................... 1 1 Eksplorimi i trupit tuaj .............................. 12 Bashkudh tar t tuaj ................................. 13 Zgjedhja e destinacionit .......................... 15 Marrdh niet seksuale vaginale ............. 16 Orgazma ........................................................ 17 V ndet problematike ................................. 18 Pasoja q duhen marr parasysh .......... 19 Siguria juaj .................................................... 19 Rreziqet gjat udh timit ..................... 20 Virusi HIV/SIDA ........................................... 22 Pyetje q b hen shpesh .......................... 24 far duhet t dini .................................... 25 Trupi i femr s ............................................... 25 Trupi i mashkullit .......................................... 26 Virgj ria ........................................................ 27 Shtatzania .................................................... 28 Aborti ............................................................. 29 Cfar duhet t keni me vehte ................ 30 Fjal dhe Shprehje t vlefshme p r t u p rdorur n lidhje me raportet seksuale .................................................... 3 1 Adresa p r Kontakte t M tejshme ..... 32

prmbajtja

Hyrje
Pse duhet ky Udhzues?
Udhezuesi

Mbi Identitetin Seksual ju ofron:

s informacion baz q ju nevojitet p r mir q nien tuaj seksuale s ndihm q t kuptoni p rvojat q keni pasur s k shilla p r t rritur besimin n aft sit tuaja seksuale s mund si t tjera q ju mund t i zbuloni n veten tuaj

Mbi Identitetin Seksual sht shkruar n


formn e nj udhzuesi apo guide udhtimi. Ai bn fjal pr shndetin tuaj seksual dhe ju prgatit pr kt lloj udhtimi n fushn e njohurive mbi seksin. Ky udhzues do tju ndihmoj q t merrni vendime mbi bazn e alternativave t mbshtetura n informacionin e nevojshm. N fund t broshurs Mbi Identitetin Seksual bashkangjitet edhe nj list me m shum fakte dhe adresa q lexuesi mund t kontaktoj , n qoft se k rkon t ket m shum informacion.

pse duhet ky udhzues?

P rpara nisjes
Identiteti seksual merr vlera t ndryshme r nd sie n rrjedh n e jet s. Ju mund t mos jeni gjithmon aktiv nga ana seksuale ose mund t mos doni t jeni t till . Mbi Identitetin Seksual sht hartuar pr njer zit si individ . Ju mund t keni nj partner t regullt seksual, ju mund t keni nj bashk short ose bashk shorte, f mij ose mund t jeni i vet m. Cilado qoft piknisja, p rvoja juaj sht individuale, dhe n nkupton q ju tashm e keni filluar udh timin. Ju mund t mos t dini, n fakt, se ku po shkoni deri sa t mb rrini atje, por edhe vet eksplorimi mund t jet nj k naq si m vete. Dashuria, emocionet, ndjenjat dhe pasigurit , q t gjitha luajn rolin e tyre n k t drejtim. Jo t gjith ndjejn t nj jt n gj dhe njeriu e fiton pjekurin n faza t ndryshme si nga ana fizike, ashtu edhe nga ana seksuale. Edhe ndikimet e jashtme mund t ken nj efekt t fuqish m mbi identitetin tuaj seksual i cili, nga ana e tij, mund t ndikoj mbi m nyr n se si e vler soni ju vetveten.

prpara nisjes

Kalendari i Ngjarjeve
Puberteti
Puberteti sht nj faz e jet s s cdo njeriu, vajz dhe djal q p rfshin mosh n nga 8 deri n 18 vje . Ky ndryshim p rb n kalimin n vajz ri ose djal ri. Si rezultat i k tij procesi organet seksuale rriten dhe zhvillohen, trupi b het i gatsh m dhe i aft p r t riprodhuar. Gjat pubertetit trupi ndryshon me shpejt si dhe ky mund t jet nj udh tim shqet sues, por edhe i k ndsh m. K to ndryshime mund t ju b jn t ndjeheni krenar dhe t lumtur, por ato mund t ju b jn t ndjeheni konfuz dhe n nj pozicion t v shtir , ose t gjitha s bashku. Shpesh mjetet e informimit ose reklamat, shok t/shoqet, pjestar t e familjes apo moshatar t p rpiqen t ndikojn n m nyr n se si duhet t dukeni, se si duhet t silleni dhe se ndaj cil ve persona duhet t t rhiqeni. Megjithat t gjitha k to jan shtje p r t cilat ju duhet t vendosni vet , nd rkoh q ka shum rrug p r t ndjekur.

kalendari i ngjarjeve puberteti

Menstruacionet
Femrat lindin me mij ra vez n dy ovaret ose vezoret e tyre (shih far duhet t dini n fund t broshur s). Pas pubertetit, do muaj nga vezoret lirohet nj vez . Ky proces quhet ovulacion, dhe ndodh rreth 14 dit p rpara fillimit t periodave. N qoft se veza nuk pllenohet nga sperma (shih far duhet t dini n fund t broshur s) ajo vdes. do muaj mitra b het gati p r nj shtat zani t mundshme dhe veshja e saj e brendshme trashet dhe zbutet.

kalendari i ngjarjeve menstruacionet

Kur trupi e di se pllenimi nuk do t ndodh , veshja e brendshme e mitr s dhe veza dalin nga trupi n p rmjet vagin s n form n e atyre q njihen perioda ose menstruacione . Veza nuk dallohet mbasi sht shum e vog l. Cikli menstrual fillon nga dita e par e periodave dhe zgjat deri n dit n p rpara fillimit t periodave t ardhshme. Cikli ndryshon dhe mund t jet nga 21 deri n 40 dit . P r t mbledhur gjakun q del gjat menstruacioneve mund t p rdorni picetat sanitare ose tampon t. P r t parashikuar dit n e menstruacioneve mund t mbani nj ditar, por nuk duhet harruar se jo t gjitha grat kan perioda t regullta. Ndryshimet hormonale p rpara ose gjat menstruacioneve mund t ndikojn mbi gjendjen tuaj shpirt rore: ju mund t ndjeheni energjike dhe t ndjeni nevoj n p r marr dh nie seksuale gjat periudh s s ovulacionit dhe/ose mund t jeni n gjendje shpirt rore t zymt , nervoze madje, p rpara ardhjes s periodave, mund t ju vij edhe p r t qar . Gjinjt mund t ju dh mbin ose mund t ju zbadhohen pak dhe mund t ju dalin pu rra n fytyr . Grat l shojn vez n k t m nyr deri sa ato arrijn n nj pik t jet s q njihet si menopauz . Kjo zakonisht ndodh n mosh n midis 45 dhe 50 ose m shum vjec. Grat e k tyre moshave nuk kan m menstruacione dhe nuk mund t mbeten shtat zan . N qoft se ju keni dhimbje t m dha gjat periodave ose n se keni shqet sime t tjera duhet t k shilloheni me mjekun ose me Shoqat n e Planifikimit Familjar (SHPF).

Ndryshime q prekin si djemt dhe vajzat gjat pubertetit


ndryshime q prekin si djemt dhe vajzat gjat pubertetit

N k t periudh t jet s ndodhin k to ndyshime: s Shtati, pesha trupore dhe muskujt zhvillohen s Organet seksuale rriten s Organizmi b het pjellor s Trashet z ri s Gj ndrat e l kur s b hen m aktive dhe dalin pu rra s Zhvillohen gj ndrat e djers s s Fillojn t dalin qime n n sqetulla dhe midis k mb ve s Mund t p rjetoni ndryshime t menj hershme t gjendjes shpirt rore s Mund t filloj nj t rheqje apo largim nga pjestar t grupit me identitet seksual t ndrysh m ose t nj jt

Ndryshime qe prekin vajzat

s Gjinjt zhvillohen dhe gjate k tij procesi ju mund t ndjeni dhimbje s Thithat fillojn t zmadhohen s Vithet fillojn t rrumbullakosen s Organet seksuale zhvillohen dhe vezoret brenda fillojn t prodhojn vez ose qeliza vezore s M von gjat pubertetit fillojn menstruacionet (periodat)

Ndryshime q prekin djemt


s Gjoksi dhe shpatullat zhvillohen s Fillojn t dalin qime n fytyr dhe ndoshta n gjoks s Penisi dhe testikulat zmadhohen dhe fillojn t prodhojn sperm s Penisi mund t ngrihet, pra t forcohet, papritur s Mund t p rjetoni p r her t par exhakulacionin ose derdhjen e sperm s, t l ngut q del nga penisi (kjo mund t ndodh edhe kur jeni duke fjetur)

ndryshime qe prekin vajzat

Fakte baze lokale


N Shqipri tashm ka nj qndrim t hapur dhe aprovues ndaj shtjeve t planifikimit familjar dhe seksualitetit. Para vitit 1992, vit q u miratua nga qeveria vendimi pr shrbimet e planifikimit familjar, kto koncepte kan qn tabu dhe t ndaluara pr tu propaganduar. Sot sht rritur mjaft interesi i publikut pr shum probleme t shndetit seksual e riprodhues. Dshira veanrisht e t rinjve dhe grave pr prdorimin e metodave kontraceptive sht n rritje. Rezultatet e anketimeve mbi futjen e edukats seksuale n shkoll tregojn q rreth 86% e prindrve dhe 95% e msuesve e mirepresin ate. Prdorimi i metodave kontraceptive sht ende i ul t. Megjithese 40% e nevojave te grave te moshes riprodhuese ne shkalle kombetare jan t mbuluara me kontraceptiv, vetm 12% e tyre prdorin kto metoda. Kjo vjen jo vetm pr shkak t informimit te ulet, por edhe pr shkak t infrastrukturs ende t pakt t shrbimeve t planifikimit familjar veanrisht n zonat fshatare. Aborti n Shqipri sht lejuar n vitin 1991, dhe n vitin 1995 u miratua ligji mbi ndrprerjen e shtatzanise. Sipas ktij ligji, aborti bhet me krkesn e gruas deri n javn e 12 t shtatzanis. Legalizimi i abortit ndonse ka reflektuar dukshm uljen e vdekshemrise amtare, ngelet n shifra t larta duke u prdorur ende si metod e planifikimit familjar. Pas hapjes s Shqipris n vitet 90, zhvillimit masiv t emigracionit, ka nj rritje t smundjeve seksualisht t transmetueshme (SST) si sifilizi, gonorreja, klamidia, trikomonia. N vitin 1993 u regjistrua i infektuari i pare me HIV ne Shqipri. Ne 1999 numerohen 39 raste te infektuarish dhe numri I tyre pritet te jete ne rritje. Homoseksualiteti n Shqipri, pavaresisht se kto vitet e fundit nuk dnohet me ligj dhe ka tendenca t trajtohet si nj shtje dhe e drejt individuale, vazhdon t paragjykohet nga shum njerz.

fakte baze lokale

far duhet t merrni me vete mjetet kontraceptive pr meshkujt

far duhet t merrni me vete


Kur jeni t p rgatitur keni m shum mund si p r t zgjedhur, m shum liri dhe k naq si. N qoft se d shironi t jeni aktiv nga ana seksuale, marr dh niet seksuale duhet t i shihni si k naq si, por nj koh sisht atyre duhet t u kushtoni v mendje serioze. N se doni q t shmangni shtazanin dhe infeksionet q transmetohen n rrug seksuale, duhet t p rdorni metodat mbrojt se kontraceptive. N vazhdim sht nj list mjetesh kontraceptive q mund t i p rdorni p r t shmangur shtatzanin . Disa prej tyre sigurojn mbrojtje edhe nga infeksionet q transmetohen n rrug seksuale. N se keni pyetje, shqet sime ose v shtir si rreth mjeteve kontraceptive, konsultohuni me specialist n Shqat n e Planifikimit Familjar ose me mjekun.

Mjetet kontraceptive p r meshkujt


Prezervativi: sht prej llastiku; shumica e prezervativ ve jan t lyer me nj l ng lubrifikues q e asgj son sperm n. Prdorimi: vendoset mbi penisin e ngrehur ose t forcuar p rpara kryerjes s marrdh nieve seksuale. Avantazhet: zakonisht gjendet dhe p rdoret leht , nuk ka efekte an sore, siguron mbrojtje nga infeksionet q transmetohen n rrug seksuale dhe nga virusi HIV (shih HIV). Disavantazhet: nuk sht plot sisht i efektsh m si kontraceptiv, mund t nd rpres aktin seksual.

Mjetet kontraceptive p r femrat


Mjete kontraceptive q merren nga goja: pilula ose tableta q p rmbajn hormone t cilat e ndalojn procesin e l shimit t vez ve nga vezoret do muaj. P rdorimi: zakonisht merren p r 21 dit , periudh q ndiqet nga nj nd rprerje prej 7 dit sh. Avantazhet: t lehta p r t u p rdorur, mund t pak sojn dhimbjet menstruale dhe mund t parandalojn disa prej formave t kancerit t cerviksit (qaf s s mitr s). Disavantazhet: duhen marr do dit ; nuk ofrojn mbrojtje nga infeksionet q transmetohen n rrug seksuale/HIV; grat q marrin pilula dhe pijn duhan jan m shum t ekspozuara ndaj rrezikut t zhvillimit t tromboz s (mpiksja e gjakut n pjes t ndryshme t trupit) dhe t s mundjeve t zemr s. Pajisje q futet n uterus: nj cop plastike e vog l n form rethore me nj tel bakri p rreth P rdorimi: futet n uterusin (mitr n) e gruas nga nj mjek specialist. Avantazhet: mbrojtje afatgjat nga shtatzania. Disavantazhet: mund t shtoj rrezikun e s mundjeve infektive, nuk siguron mbrojtje nga infeksionet q transmetohen n rrug seksuale/HIV dhe nuk rekomandohet p r grat q nuk kan lindur ende f mij . Diafragma: nj mbules e but prej llastiku q vendoset mbi cerviks, pjes n hyr se t mitr s, p r t penguar sperm n q t hyj n mit r. P rdorimi: futet n vagin p rpara kryerjes s marrdh nieve seksuale dhe lihet atje p r disa or . Avantazhet: nuk ka efekte an sore p r grat q e p rdorin, mund t siguroj mbrojtje nga kanceri i cerviksit dhe nga infeksionet q transmetohen n

far duhet t merrni me vete mjetet kontraceptive pr femrat

rrug seksuale; pasi vendoset ajo nuk ndikon mbi procesin e marrdh nieve seksuale. Disavantazhet: duhet planifikuar disa or p rpara p rdorimit, duhet t p rdoret bashk me l nd q asgj sojn sperm n, duhet mesuar se si p rdoret, duhet vendosur nga nj mjek specialist, mund t d mtohet nga p rdorimi, duhet kontrolluar rregullisht n se sht n vendin e duhur. Prezervativi fem ror: nj tub plastik i lyer me nj l ng lubrifikues, i mbyllur n nj r n an dhe q e vesh t r sisht vagin n. P rdorimi: vendoset me kujdes dhe n m nyr t sigurt n vagin . Avantazhet: siguron mbrojtje nga disa prej infeksioneve q transmetohen n rrug seksuale. Disavantazhet: mund t nd rpres aktivitetin seksual, duhet m suar se si p rdoret Injeksioni: ashtu si edhe pilulat, injeksionet p rmbajn hormone. P rdorimi: nj injeksion do tre muaj, dy muaj ose do muaj, p r t penguar ovulacionin. Avantazhet: pasi b het injeksioni nuk ka nevoj p r t nd rmarr asnj veprim deri n marrjen e injeksionit tjet r. Disavantazhet: duhet b r nga personel mjeksor, mund t shkaktoj rregullime ose nd rprerje t ciklit menstrual, nuk siguron mbrojtje nga infeksionet q transmetohen n rrug seksuale dhe as nga virusi HIV.

far duhet t merrni me vete metoda t tjera

Metoda t tjera
Moskryerja e marrdh nieve n periudha t caktuara: Si veprohet: ifti kryen marrdh nie seksuale n koh n q gruaja ka m pak gjasa t mbetet shtatzan ,

10

dometh n , n dit t p rpara dhe pas menstruacioneve. Avantazhet: nuk ka efekte fizike an sore. Disavantazhet: sht v shtir t p rcaktohen menstruacionet dhe ovulacioni, vecan risht n mosh t re, nuk sigurohet mbrojtje nga infeksionet q transmetohen n rrug seksuale dhe nga virusi HIV.

far duhet t merrni me vete mjetet emergjente t kontracepsionit

T rheqja Si p rdoret: mashkulli e t rheq penisin nga vagina e partneres s tij p rpara se t derdh sperm n. Avantazhet: nuk ka efekte fizike an sore. Disavantazhet: nuk sht nj m nyr e sigurt dhe e efektshme mbrojt se, mbasi sperma mund t jet e pranishme edhe n l ngun q penisi l shon p rpara se t derdh sperm n. Kjo metod nuk siguron mbrojtje nga infeksionet q transmetohen n rrug seksuale dhe as nga virusi HIV.

Mjetet emergjente t kontracepsionit


Mjek t specialist ose klinikat e planifikimit familjar mund t ju sigurojn pilula q p rdoren si mjete emergjente kontracepsioni. K to pilula mund t p rdoren deri n 72 or pas kryerjes s marrdh nieve seksuale pa mjete mbrojt se. Me fjal t tjera nj pajisje q futet n uterus mund t futet n vagin deri n 5 dit pas kryerjes s marrdh nieve seksuale pa mjete mbrojt se.

Sterilizimi
Kjo m nyr realizohet n p rmjet vasektomis p r burrat, dometh n mbylljes s kanaleve t sperm s n p rmjet nj nderhyrjeje kirurgjikale; dhe sterilizimit p r grat , pra nd rhyrjes mjeksore p r t ndaluar prodhimin e vez ve
11

n vezore. K to jan opsione mjeksore q mund t ndiqen p r arsye sh ndetsore ose si nj mjet permanent kontracepsioni. N se njer zit i zgjedhin k to metoda si mjete kontracepsioni, ata mund ta b jn nj gj t till n at faz t jet s kur ata jan t bindur q nuk duan m t b jn f mij . K to metoda n vetvete jan nd rhyrje kirurgjikale me pasoja t p rhershme dhe ju nuk duhet t mendoni t i nd rmerrni ato pa marr k shilla t specializuara nga mjeku ose nga Shoqata e Planifikimit Familjar.
V.O Jo t gjitha k to metoda mund t jen t realizueshme n Shqip ri. Pyesni mjekun ose n Shoqat n e Planifikimit Familjar (shih list n e kontakteve n fund t broshur s).

Eksplorimi i trupit tuaj


Asnj prej nesh nuk mund ta thot me sakt si se sa t k naqshme do t jen kontaktet e ndryshme seksuale q do t kemi ose se far rezultati do t ken ato. Kjo sht e v rtet edhe kur sht fjala p r partner t tan , marrdh niet seksuale q kryejm dhe k naq sin q marrim. K to p rvoja k rkojn nj eksplorim dhe njohje t thell t trupit tuaj nga ju dhe/ose t trupit t t tjer ve. Nj m nyr e mir p r ta b r k t sht eksplorimi i trupit tuaj. Kjo mund t zhvilloj njohurit tuaja n t kuptuarit e trupit, t ndjesive dhe t m nyr s se si reagon ai. Masturbimi sht nj nga m nyrat e k tij eksplorimi. T masturbosh do t thot t luash me organet e tua seksuale, t u b sh atyre masazh ose t i f rkosh me duar p r t p rftuar k naq si
12

eksplorimi i trupit tuaj

seksuale. Masturbimi sht nj fom e shprehjes seksuale dhe mund t liroj tensionet seksuale. N disa kultura njer zve u thuhet se masturbimi t d mton, por p r k t nuk ka prova mjeksore. Pra, pavar sisht nga far mund t ju thuhet p r k t shtje, nga masturbimi nuk ju vjen asnj d m. Natyrisht, ju nuk keni pse t masturboni n qoft se nuk doni ta b ni nj gj t till .

Bashkudh tar t tuaj


Marrdh niet seksuale midis meshkujve dhe femrave quhen marrdh nie heteroseksuale ose t drejtp rdrejta. Nd rsa marrdh niet midis partner ve t t nj jtit seks quhen marrdh nie homoseksuale. Meshkujt homoseksual kan t rheqje seksuale ndaj meshkujve t tjer . Nd rsa femrat lesbike kan t rheqje seksuale ndaj femrave t tjera. Disa njer z e din q jan homoseksual q n mosh t vog l dhe jan shum t qet p r k t fakt. Disa t tjer mund t mos e din k t , nd rsa shum t tjer i fshehin ndjenjat e tyre sepse kan frik ose turp q jan ndryshe nga t tjer t. Megjith se shum njer z n dit t tona besojn se preferencat seksuale t njer zve jan nj shtje personale, jeta mund t jet shum e v shtir p r nj homoseksual p r shkak t paragjykimeve q shum njer z kan p r homoseksualitetin. Madje, n disa v nde homoseksualiteti sht ende i paligjsh m. Homoseksual t jan si gjith t tjer t p rsa i p rket zot rimit t atij lloji t identitetit seksual q u p rshtatet atyre m mir . Kjo ndryshon nga nj ri individ tek tjetri dhe nga nj ra marrdh nie tek tjetra. Preferencat seksuale t njeriut mund t ndryshojn . Disa njer z jan aktiv nga ana seksuale si me burrat, ashtu edhe me grat . Ky lloj identiteti seksual quhet biseksualiz m.
13

bashkudhtart tuaj

bashkudhtart tuaj

Shumica e praktikave seksuale, qofshin midis njer zve me seks t kund rt ose t nj jt , zakonisht p rfshijn prekjen, eksitimin dhe afeksionin. P rvojat seksuale mund t ken t b jn sa me emocionet aq edhe me aktet fizike. Marrdh niet pozitive midis dy partner ve mund t ken nj ndikim t drejtp rdrejt n marrdh niet e tyre seksuale dhe n ndjenjat intime mes tyre. Disa njerz besojn se nuk ka kuptim t ket marrdhnie seksuale po t mos t egzistoj dashuria midis dy partner ve. Por ka t tjer q nuk kan nj partner t rregullt dhe vazhdojn t ken marrdh nie seksuale aktive. Marrdh niet seksuale dhe dashuria nuk jan sakt sisht e nj jta gj . Megjithat , p r shum njer z dashuria dhe marrdh niet seksuale shkojn s bashku. Mjetet e informimit shpesh i portretizojn marrdh niet seksuale ose si nj aktivitet i natyrsh m q sht eksitues dhe pa rreziqe, ose si nj aktivitet i d msh m, anormal dhe i rreziksh m. Vendimi p r t patur marrdh nie seksuale sht nj vendim i madh dhe sht e r nd sishme t kuptohen pasojat e nj vendimi t till . Mund t jet nj mrekulli, por ju mund t ndjeheni fajtor dhe t zhg njyer m pas, n se mendoni se nuk mor t vendimin e duhur dhe n se nuk ndjeheshit t gatsh m p r t hyr n marrdh nie t tilla. Njer z t ndrysh m vendosin t fillojn aktivitetin seksual p r arsye t ndryshme: nga kurioziteti, nga t q nit n n presionin e partnerit t tyre, sepse duan t k naqin partnerin tjet r, ose sepse shok t/shoqet e tyre e b jn nj gj t till . Disa t tjer vendosin q t presin derisa t martohen ose ta njohin mir partnerin. Nganj her ky sht nj vendim q njeriu e merr nga nxitja e momentit, por, gjithsesi, nuk sht gjithmon nj vendim i leht p r t u marr . Por mos harroni se mund t thoni edhe jo . Dhe, pavar sisht n se thoni po ose jo , mendoni si p r pasojat e mundshme, ashtu edhe p r k naq sin .

14

Zgjedhja e destinacionit
Pika fillestare e udh timit tuaj n bot n e seksit sht vetvetja, lejimi i vetvetes p r t eksploruar ndjesit tuaja seksuale dhe p r t u k naqur me to. M nyra m e k naqshme p r t arritur rezultatin optimal sht n p rmjet nj komunikimi sa m t mir . N k t drejtim ndihmon shprehja e d shirave q keni.
s Ju mund t d shironi t b ni di ka q partneri i juaj nuk e ka b r ndonj her m par s Ju mund t d shironi t kryeni marrdh nie seksuale m rrall ose m shpesh se sa partneri juaj s Ju mund t d shironi t keni nj f mij s Ju mund t mos d shironi t keni nj f mij s Ju mund t dini po aq sa edhe partneri juaj p r kryerjen e marrdh nieve seksuale t sigurta/ pa rreziqe s Ju mund t dini m shum se partneri juaj p r kryerjen e marr dh nieve seksuale t sigurta/ pa rreziqe s Ju mund t keni m shum ose m pak p rvoj se sa partneri juaj s Ju mund t doni t realizoni me partnerin tuaj skena p r t cilat fantazoni

zgjedhja e destinacionit

K to dallime mund t trajtohen duke komunikuar me partnerin tuaj dhe duke diskutuar me t nevojat dhe d shirat reciproke. Kjo mund t jet shum e v shtir p r t u realizuar q n fillim. Nuk ka ndonj rrug t drejt ose t gabuar p r t kryer marrdh niet seksuale, n nj koh q egzistojn shum m nyra p r t shprehur ndjenjat p r nj ri tjetrin. Vet trupi juaj do t ju tregoj at q ju d shironi. Nganj her mjaftojn vet m puthjet.
15

D shirat tuaja seksuale mund t p rfshijn masturbimin reciprok, seksin gojor (q n nkupton p rk dheljen e organeve gjenitale t partnerit tuaj me buz t ose gjuh n tuaj), t q nit i ashper ose i but me nj ri-tjetrin, kryerjen e marrdh nieve seksuale dep rtuese (vaginale ose anale) ose kryerjen e marrdh nieve seksuale jodep rtuese. Format e marrdh nieve q mund t kryeni me partnerin/partneren tuaj jan po aq pa fund sa edhe imagjinata juaj.

Marrdh niet seksuale vaginale


K to lloj marrdh niesh p rb jn , ndoshta, aktivitetin seksual q praktikohet m shum nga iftet heteroseksuale. Kjo form e marrdh nieve seksuale dep rtuese, ku organi gjenital mashkullor, penisi, dep rton n organin gjenital fem ror, vagin n, p rb n nj nga m nyrat e mbetjes shtatzan . Kur penisi hyn n vagin , nj ri ose t dy partner t l vizin vithet n m nyr q penisi t l viz para e mbrapa me ndryshime n rit m. Ky proces mund t zgjas nga disa minuta n rreth nj or . Kjo zakonisht p rfundon me arritjen e nj kulmi eksitimi seksual q quhet orgaz m. Kryerja e marrdh nieve seksuale mund t ket v shtir si, vecan risht n qoft se ajo kryhet p r her t par , apo n qoft se nj ri ose t dy dy partner t nuk jan t qet . Puthjet dhe p rk dheljet eksitojn si femr n dhe mashkullin. Penisi i shumic s s burrave ngrihet, dhe ata shum shpejt b hen gati p r t kryer marrdh nie seksuale. Grat mund t ken nevoj t eksitohen derisa
16

marrdhniet seksuale vaginale

vagina t hapet p r t lejuar q penisi t hyj leht sisht dhe pa dhimbje. Kur gruaja sht seksualisht e eksituar, trupi i saj prodhon nj l ng natyral lubrifikues q ndihmon dep rtimin. Ka m nyra t ndryshme dhe pa fund p r t kryer marrdh nie seksuale dep rtuese, k shtu q njeriu duhet t jet i p rgatitur p r nj udh tim me shum surpriza n zona t panjohura dhe p r gjetjen e atyre m nyrave q i p rshtaten m mir secilit prej partner ve.

Orgazma
marrdhniet seksuale vaginale orgazma

Marrdhniet seksuale konsistojn n eksitimin e parnerve q i kryejn ato. Ato mund t p rfshijn edhe orgazm n, e cila krijon ndjenjen e nj k naq sie t madhe si p r burrat, ashtu edhe p r grat . Realizimi i orgazm s me nj partner mund t k rkoj praktik dhe komunikim t mir . Esht e r nd sishme t kuptohet se nuk quhet d shtim n se partneri apo partnerja juaj nuk e arrin orgazm n n t nj jt n koh me ju, ose n se ju vet nuk e realizoni at . Kur penisi dhe nj organ i vog l shum i ndjesh m mbi vagin n, i quajtur klitoris, eksitohen n m nyr t mjaftueshme, at here mund t ndodh orgazma. Orgazma konsiston n nj num r kontraktimesh muskulare q ndodhin n organet seksuale. K to kontraktime ndjehen n form n e dridhjeve, t cilat p rhapen n t gjith trupin duke shkaktuar nj ndjenj k naq sie intensive, q pasohet nga nj ndjenj liruese. N momentin e kulmit t eksitimit t mashkulit, nga penisi i tij del sperma. (Megjithat meshkujt mund t realizojn orgazma edhe pa derdhje t sperm s.) Pothuajse do fem r mund ta arrij orgazm n vet m n p rmjet stimulimit t organit t ndjesh m klitoris. Shum t pakta jan ato femra q mund ta arrijn at pa eksitimin e klitorisit. Grat realizojn orgazma edhe n p rmjet stimulimit vaginal.
17

Nj ri nga partner t mund ta arrij orgazm n p rpara tjetrit, nd rkoh q orgazma mund t mos ndodh sa her q kryhen marrdh nie seksuale. Truri luan nj rol po aq t madh n jet n ton seksuale sa edhe trupi. Kjo shpjegon edhe rolin q luajn mendimet, ndjenjat, fantazit dhe d shirat tona n eksitimin ton seksual.

V ndet problematike
T gjith mund t hasim n v shtir si n momente te caktuara, nganj her p r shkak t gabimeve q b jm , nganj her sepse gj rat nuk shkojn sipas planit ose ngaq nuk kuptojm at q duam t realizojm . K shtu mund t ndodh q , po t shprehemi n m nyr t figurshme, ju te vizitoni:
s Vende q ju nuk kishit n plan t i vizitonit s Vende n t cilat ju nuk e kuptonit nj ri-tjetrin s Vende ku ju nuk e keni zgjedhur vet partnerin s Vende ku ju keni frik t shkoni, ose ku situata mund t dal jasht kontrollit tuaj

vndet problematike

18

Pasoja q duhen marr parasysh


Siguria juaj
Prirja p r t q n i/e sigurt nganj her mund t duket monotone dhe e m rzitshme, por siguria mund t ju ndihmoj q t mos mbeteni shtatzan , ose t mos lini dik tjet r shtatzan . Ajo mund t ju ndihmoj q t mos s mureni dhe q t ruani miq sit dhe shoq rit q doni. Esht mir q t ndjehesh i/e sigurt, vecan risht kur je n nj vend q nuk ke q n ndonj her m par . Ka raste kur krkohet, madje edhe pritet, q ju t kryeni marrdh nie seksuale me nj person q ju nuk d shironi. Personi n fjal mund t jet shum k rkues e madje edhe i dhunsh m. Ju mund t mos e njihni at . Por edhe mund ta njihni mir dhe madje mund t keni lidhje me t . Shpesh njer z t till jan n pozita t pushtetshme dhe mund t p rpiqen t ushtrojn presion ndaj jush, t ju k rc nojn ose t ju japin edhe para ose shp rblime t ndryshme p r t ju b r q t kryeni marrdh nie seksuale me ta. Ky quhet abuzim. Ajo q ata/ato b jn p rkundrejt jush mund t jet e paligj shme, por mund t jet edhe e rrezik shme. N qoft se keni probleme t tilla, duhet t i drejtoheni p r k shilla nj personi tek i cili keni shum besim se do t ju ndihmoj . Ky person mund t jet dikush br nda ose jasht familjes suaj. Duhet t keni parasysh se p r k t ju nuk keni asnj faj. Marrdh niet seksuale nuk duhet t bazohen n imponimin me dhun dhe as n marrje apo dh nie parash. Ato mb shteten tek besimi dhe k naq sia reciproke. T thuash po mund t ket kuptimin t pranosh, por t thuash jo , gjithmon do t thot jo.

pasoja q duhen marr parasysh

19

Rreziqet gjat udh timit


Dy rrug t q mund t garantojn shmangjen e nj shtatzanie t pad shiruar, ose t infeksioneve q transmetohen n rrug seksuale, p rfshir dhe virusin HIV, jan ose duke mos kryer marrdh nie seksuale me asnj njeri ose duke kryer marrdhnie seksuale t sigurta. Marrdhnie seksuale trsisht t sigurta nuk egzistojn. Ju mund t kryeni marrdhnie seksuale m t sigurta duke p rdorur prezervativ . Infeksionet q transmetohen n rrug seksuale jan s mundje q mund t merren n p rmjet kontakteve seksuale. Infeksionet m t zakonshme q transmetohen n rrug seksuale jan lythet gjenitale, herpesi gjenital, klamidia, sifilisi, gonorea, trikomonioza dhe virusi HIV.

Femra duhet t k rkoj ndihm mjeksore

rreziqet gjat udhtimit

n qoft se konstaton ndonj nga shenjat e m poshtme:

s Sekrecione vaginale me nj ngjyr , er ose sasi jo t zakonshme s Dhimbje dhe djegie gjat urinimit s Dhimbje dhe kruarje p rreth vagin s s Dhimbje gjat kryerjes s marrdh nieve seksuale s Skuqje/flluska p rreth vagin s

20

Mashkulli duhet t k rkoj ndihm mjeksore n qoft se konstaton ndonj nga shenjat e m poshtme: s Sekrecione nga penisi me nj ngjyr , er ose sasi jo t zakonshme s Djegie gjat dhe menj her pas urinimit s Skuqje, lyth ose flluska n ose rreth penisit s Pulla t kuqe ose pu rra n zon n gjenitale ose n pjes t tjera t trupit

Cfar ndodh n qoft se ju nuk k rkoni k shilla: s Ju mund t s mureni r nd , t b heni t paaft dhe infertil

Shumica e infeksioneve q transmetohen n rrug seksuale mund t kurohen. Shoqata e Planifikimit Familjar ose mjeku do t ju k shillojn p r analizat q duhen b r p r k to infeksione. Nganj her nuk ka shenja t dukshme t k tyre infeksioneve. Nj rast i till sht p rshembull infektimi nga klamidia. Prandaj sht gjithmon m mir q ta mbroni veten dhe natyrisht partnerin tuaj, duke p rdorur prezervativ .

rreziqet gjat udhtimit

21

Virusi HIV/SIDA
Virusi HIV- Human Immuno-deficiency Virus (virusi i munges s s imunitetit t njeriut) sht nj virus q shkat ron sistemin tuaj t imunizimit. SIDA Sindroma e Munges s s Imunitetit t Fituar sht gjendja q pason kur trupi sht i infektuar me virusin HIV dhe trupi nuk sht n gj ndje t luftoj nj num r infeksionesh dhe s mundjesh ndaj t cilave ekspozohet. Virusi HIV nuk mund t dep rtoj n p rmjet l kur s s pa d mtuar dhe as n p rmjet barrier s q ofron nj prezervativ. Ai nuk mund t jetoj gjat , jasht trupit t njeriut. Virusi nuk mund t transmetohet n p rmjet kontakteve t tilla si puthja, masturbimi, shtr ngimi i duarve, prekja e ndenj ses s banj s dhe p rdorimi i lug ve, pirun ve dhe thikave t nj jta me personat e infektuar. Ai nuk mund t merret as n p rmjet pickimit t insekteve. Ka dy rrug kryesore t transmetimit t k tij virusi nga nj person n nj tjet r. Nj rrug sht kur sperma ose l ngu vaginal i nj personi t infektuar hyn n trupin e nj personi tjet r gjat marrdh nieve seksuale dep rtuese (vaginale ose anale). Rruga tjet r sht ajo e kalimit t virusit nga gjaku n gjak, dometh n kur gjaku i nj personi t infektuar dep rton n trupin e nj personi tjet r. P r k t ar sye p rdoruesit e drog s, t cil t p rdorin t nj jtat shiringa t infektuara p r t injektuar drog n, jan n rrezik ashtu si edhe njer zit t cil t b jn transfuzion gjaku me pajisje jo t sterilizuara si duhet.

virusi hiv/sida

22

Grat q jan t infektuara me k t virus ia kalojn at f mij ve t tyre t ardhsh m gjat barr s, n lindje ose n p rmjet qum shtit t gjirit. Kur virusi HIV hyn n trupin e nj personi, ai cil sohet si HIV pozitiv. Njeriu mund t jet HIV pozitiv pa e ditur se sht i till . Shenja dhe simptoma t mundshme t virusit HIV/SIDA-s jan : rreth 10 % humbje n pesh , ethe p r m shum se nj muaj, lodhje, dhe djersitje nat n. Njer zit mund t jen t infektuar, dometh n t jen HIV pozitiv, p r shum vjet p rpara se tek ata t zhvillohet s mundja e SIDA-s. Virusi HIV nuk duhet paragjykuar, dhe nuk i p rket grupeve t caktuara njer zish. Ai sht thjesht nj s mundje q transmetohet si rezultat i sjelljeve q bartin rreziqe. Virusi p rb n nj s mundje q mund t na prek t gjith ve, por nuk sht i pashmang sh m.
N se jeni t shqet suar dhe k rkoni m shum informacion, shikoni list n e kontakteve bashkangjitur k saj broshure.

virusi hiv/sida

23

Pyetje q b hen shpesh


A mund t mbetesh shtat zan kur kryen marrdh nie seksuale p r her t par ? Po, n qoft se partner t jan fertil (pjellore) dhe nuk p rdorin mjete kontraceptive. A mund t mbetesh shtatzan kur kryen marrdh nie seksuale gjat periodave? Po, ashtu sic mund t mbeteni shtatzan edhe kur : a) kryeni marrdh nie seksuale n k mb , b) kur b ni banj pas kryerjes s marrdh nieve, c) kur nuk b ni banj pas kryerjes s marrdh nieve. A mund t infektohesh n qoft se nuk kryen marrdh nie t plota ? Po. A jan marrdh niet seksuale anale vet m p r meshkujt homoseksual ? Jo, shum heteroseksual p lqejn t kryejn marrdh nie seksuale anale, por n disa vende ato jan t paligj shme. Si arrijn t kryejn marrdh nie seksuale femrat lesbike pa penis?

pyetje q bhen shpesh

Si b jn gjith t tjer t me pjes t e tjera t trupit. A mund t mbarohet sperma? Jo. do testikul prodhon rreth 200 milion spermatozoide cdo dit .

24

far duhet t dini


sht e r nd sishme t kuptohet se far jan organet seksuale dhe riprodhuese, t dihen emrat e pjes ve t ndryshme t tyre dhe si funksionojn ato. N vazhdim po b jm nj udh tim t shkurt r n p r k to pjes t trupit.

Trupi i femr s
Vezorja: ka dy vezore, secila me madh si sa nj bajame, t cilat prodhojn vez . Mitra (uterusi): ka p rmasat dhe form n e nj dardhe t kthyer me bishtin posht . Ajo p rb het nga muskuj dhe zmadhohet kur n t rritet bebja. Tubat falopian (brir t e mitr s): jan dy dhe lidhin vezoren me mitr n. Fshik za e urin s: qese e p rb r nga inde muskulor dhe fibroz e cila mban urin n. Uretra: tubi q bart urin n nga fshik za. Vagina: nj tub rreth 8 cm i gjat , nga cerviksi (qafa e mitr s) deri tek vulva, vrima midis k mb ve. Vagina sht shum elastike dhe p rshtatet perreth penisit t mashkullit, ose p rreth bebes gjat lindjes. Anusi: vrima n fund t zorr s s trash , e cila mbahet e mbyllur nga dy muskuj. Qafa e mitr s (cerviksi): normalisht sht e mbyllur dhe ka vet m nj vrim t vog l, n p rmjet s cil s del gjaku gjat periodave. Klitorisi (kathica ose thepi): nj organ i ndjesh m n pjes n e sip rme t organeve gjenitale fem rore, t cilit i duket vet m pjesa e sip rme. Gjat eksitimit seksual, klitorisi zmadhohet dhe forcohet dhe mund t jet fokusi i orgazm s (shih: orgazma)

far duhet t dini trupi i femrs

25

Trupi i mashkullit
Penisi: organ q p rb het nga nj ind i ngjash m me nj sfungjer, i cili kur eksitohet, mbushet me gjak q e b n at t ngrihet dhe forcohet. Gjat sia mesatare e penisit, kur ai sht i ngrehur, sht rreth 12 deri 19 cm. Uretra: tubi q bart urin n nga fshik za dhe sperm n (p rfshir spermatozoidet) p rmes penisit. Koka e penisit: ka form n e nj helmete. Lafsha (paral kura): lekura q mbulon kok n e penisit; ajo duhet t rhequr p r pastrim p r t shmangur infeksionet. Rrethprerja (ose b rja synet): prerja e lafsh s sht nj procedur q kryhet tek djemt n mosh n e f mij ris , si pjes e nj tradite kulturore, nj praktike fetare ose p r arsye mjeksore. Spermatozoidet: qeliza t vogla n form n e embrioneve t bretkosave q , kur bashkohen me nj vez nga vezoret e femr s, pllenohen dhe formojn nj qeliz t re, q njihet si fetus. Sperma: l ngu ku notojn spermatozoidet. Spermatozoidet nevojiten p r ta b r vez n e femr s pjellore p r t b r f mij n. Spermatozoidet derdhen me sperm n n p rmjet uretr s. Uretra zakonisht bart urin , por gjat derdhjes s sperm s urina nuk mund t hyj tek spermatozoidet. Nj lug kafeje me sperm p rmban mesatarisht deri n 300 milion spermatozoide. Testikulat: organe t buta e t rrumbullakta q prodhojn spermatozoidet. Skrotum: cipa n form qeseje, brenda t cil s jan testikulat.

far duhet t dini trupi i mashkullit

26

Virgj ria
Nj grua, nj vajz a nj djal jan t virgj r kur nuk kan kryer marrdh nie seksuale. Grat kan nj membran p rreth vrim s vaginale, q quhet himen. Prania e membran s nuk sht nj shenj e virgj ris . Ajo mund t ahet edhe si rezultat i ushtrimeve gjimnastikore, veprimtarive sportive ose nga p rdorimi i tampon ve. Disa njer z besojn se cipa p rreth vrim s vaginale sht e vetmja prov e virgj ris . Nj besim i till mund t shkaktoj shum trishtim dhe ankth p r vajzat e reja q nuk e kan membran n, por q n fakt jan t virgj ra. Kryerja e marrdh nieve seksuale dep rtuese p r her t par , mund t jet nj p rvoj e frikshme. Kur nj ri ose t dy partner t jan t virgj r, nevoja p r but si dhe mirkuptim sht shum e r nd sishme. Cipa vaginale nuk sht nj mur q duhet sh mbur. P r t provuar se virgj ria ka marr fund nuk sht e th n q t jet i pranish m gjaku. Kryerja e marrdh nieve seksuale dep rtuese p r her t par mund t jet e dhimbshme si p r mashkullin, ashtu edhe p r femr n.

Femra mund t mbetet shtatzan q gjat kryerjes s marrdhnies seksuale t par.

virgjria

27

Shtatzania
Q nj vez t b het pjellore ajo duhet t hyj n kontakt me spermatozoidet e mashkullit. N astet kur mashkulli arrin orgazm n, sperma udh ton nga testikulat n p r penis dhe derdhet nga penisi n pjes n e sip rme t vagin s. Sperma udh ton drejt mitr s duke u takuar me vez n, zakonisht n t ashtuquajturit brir t e mitr s ose tubat falopian . N qoft se nj spermatozoid bashkohet me nj vez , gruaja mbetet shtatzan . Veza pastaj zbret n mit r ku vendoset dhe fillon t zhvillohet. Pas rreth 9 muajsh lind f mija.
Sh njat e para t shtazanis p rfshijn : ndalimin e periodave, zmadhimin e gjinjve dhe zbutjen e tyre, t vjella, nj shije metalike n goj , lodhje dhe marrje mendsh. Shtazania mund t konfirmohet me an t nj prove t thjesht q mund ta b ni n Shoqat n e Planifikimit Familjar ose n nj klinik . (Shih list n e kontakteve).

shtatzania

28

Aborti
Aborti sht procedura e nd rprerjes s nj shtatzanie t pad shiruar. P r t kryer k t ose ekstraktohet p rmbajtja e mitr s, ose gruas i jepet mjekim p r t shkaktuar abortin. Shtazania mund t mos jet gjithmon nj lajm i mir pritur. Kur femra mbetet me barr pa dashur, situata mund t jet shum shqet suese. Disa njer z besojn n mite, sipas t cilave, duke pir sasi t m dha alkooli, ose duke b r banja me uj t nxeht mund t abortosh n m nyr spontane. K to nuk jan metoda t nd rprerjes s barr s, por m nyra t d mtimit t sh ndetit tuaj. P r hir t sh ndetit tuaj, sht e r nd sishme t veproni me shpejt si dhe t vendosni n se doni t abortoni apo jo. Ky sht nj vendim personal, por femra mund t d shiroj t konsultohet me t af rm ose t k rkoj k shilla profesionale. Cilido qoft vendimi juaj, k rkoni k shilla nga mjeku dhe/ose nga Shoqata e Planifikimit Familjar, t cil t jan n gj ndje t ju japin k shilla. N qoft se vendosni t zgjidhni rrug n e abortit, merrni masa sa m par , mbasi procedura mund t k rkoj koh . Do t ju duhet t veproni n m nyr sa m t sigurt , duke u siguruar n m nyr absolute q aborti t b het n nj spital a klinik t njohur. far do q ju thuhet p r t kund rt n, duhet ta dini se nuk ka siguri. T abortoni n p r rrugica , do t thot t rrezikoni sh ndetin tuaj.

aborti

29

Cfar duhet t keni me vehte


s Ditarin e periodave/t marrjes s tabletave s Mbrojtje sanitare s Prezervativ dhe spermicide s Mjete t tjera kontraceptive s Adresa p r t kontaktuar n rast nevoje s Harta q tregojn sh rbime t nevojshme s Vaj p r masazh s Qirinj aromatik s Shami s Di ka t mir p r t pir s Di ka t shijshme p r t ngr n s Di ka t k ndshme p r t lexuar

cfar duhet t keni me vehte

30

Fjal dhe Shprehje t vlefshme p r t u p rdorur n lidhje me raportet seksuale


s Po dhe Jo s Jo tani/ndoshta m von /nj her tjet r s Ku mund t blej prezervativ ? s Kam nevoj p r nj mjek me t cilin t bisedoj n mir besim s E kam humbur fare/A jam i/e sigurt? s Ne nuk na p lqejn t nj jtat gj ra s Po avancon shum shpejt s M p lqejn vajzat/djemt s Dua t pres edhe pak m gjat s M duhet t shkoj tani s Dua t rri k tu s K shtu (nuk) sht mir s Nuk m p lqen k shtu s Mjaft t lutem! s Mos ndalo! s Vazhdo! Jepi!

fjal dhe shprehje t vlefshme pr tu prdorur n lidhje me raportet seksuale

31

Adresa p r Kontakte t M tejshme, etj.


N se keni nevoj p r k shilla e informacione t m tejshme, vec sh rbimit obstetrik-gjenekologjik n qytetet e Shqip ris , mund t kontaktoni: Shoqata Shqiptare e Planifikimit Familjar (AFPA), Rruga e Kavaj s, P.3, Sh.6, Ap.54, Tiran E-mail info@fpa.al Gjithashtu n qendrat e sh rbimit t AFPA-s : Klinika e Planifikimit Familjar Pran Spitalit Obstetrik-Gjenekologjik, (Materniteti i Vjet r), Tiran Tel: 042 25516 Klinika e Planifikimit Familjar Pran ish-Befotrofit, Durr s Tel: 052 23324 Klinika e Planifikimit Familjar Pran Spitalit Obstetrik-Gjenekologjik, Lezh Qendra e Gruas P rball Teatrit, Vlor Tel/Fax: 063 24531 Gjithashtu mund t kontaktoni dhe me: Organizata Studentore p r P rhapjen e Edukat s Seksuale (OSPES), Pran Qendr s Delfi XS, Rruga Cercis Topulli , Nr.76, Tiran Tel/Fax: 042 48157 (hot line: e h n e premte ora 16.00-18.00, e shtun 10.00-12.00) Qendra OSPES-Shkod r Rruga Skenderbeg Ky udh zues sht hartuar si pjes e nj projekti madhor mbi edukat n seksuale t organizuar nga Departamenti i Edukimit i Sh rbimit Bot ror t BBC-s n bashk punim me seksionet n gjuh n shqipe, bullgare, greke, hungareze, polake, rumune, ruse dhe turke, n gjuh t e Azis q ndrore si dhe me Federat n Nd rkomb tare t Planifikimit Familjar dhe shoqatat, an tare t saj, t Planifikimit Familjar me zyra n Shqip ri, Bullgari, Qipro, Greqi, Hungari, Kazakistan, Poloni, Rumani, Rusi, Turqi dhe Uzbekistan. 32

informacion, adresa dhe kontakte

Projekti mori mb shtetje financiare nga Fondacioni Packard dhe DFID, t cil t kontribuan p r koston e shtypjes dhe shp rndarjes s k tij Udh zuesi. Udh zuesi Mbi identitetin seksual Esht shkruar nga: Karen Markel dhe Rupert Valder Konsulent: Doortje Braeken Esht p rkthyer n shqip nga: Genc Lamani Esht redaktuar nga: Prof. Dr. Ylli Pango Dezenjuar nga: Henry Iles Korrektuar dhe radhitur nga: Accent on Type Ltd P r informacion t m tejsh m lidhur me k t projekt dhe projekte t tjera t Departamentit t Edukimit t Sh rbimit Bot ror t BBC-s mund t kontaktoni: Commissioning Editor, Education , BBC World Service, Bush House, Strand, London, WC2B 4PH, UK Tel: +44 171 557 2462 Fax: +44 171 557 3141 E-mail: wsedu@bbc.co.uk P r informacion t m tejsh m rreth Federat s Nd rkomb tare t Planifikimit Familjar mund t kontaktoni: IPPF, Regent s College, Inner Circle, Regent s Park, London, NW1 4NS, UK Tel: +44 171 487 7900 Fax: +44 171 487 7950 E-mail: info@ippf.org E drejta e botimit BBC World Service (1999)

informacion, adresa dhe kontakte

33

http://www.bbc.co.uk/worldservice/sexwise/