You are on page 1of 2

KNJIZEVNOST EVROPSKOG BAROKA Drugo predavanje

Kada govorimo o optim odlikama baroka, moramo pomenuti I stilske odlike. Hajnrih Velflin, koga smo pominjali I na predhodnom asu, u svojoj knjizi Renesansa i barok koja je izala 1888.godine, pravi razliku izmedju renesansnog I baroknog stila. U delima kao to su Zaljubljeni Orlando Matea Bojarda i Oslobodjeni Jerusalim Torkvata Tasa, nasluuje se preteran, kitnjast I pompenzni stil. U baroku, posebno je zastupljena metafora, koja je smelija, zgusnutija I raznovrsnija u odnosu na metaforu u renesansi. U arhitekturi prepoznajemo etiri stilska obeleja baroka, a 1954.godine u knjizi ana Rusoa knjievnost baroknog doba u Francuskoj ove etiri karakteristike prelaze I u knjievnost. Ove etiri karakteristike su: Nestabilnost Nepostojanost Preobraaj(metamorfoza) Dominacija dekora Pozorite postaje osnovno I istinsko sredite baroka, gde se smenjuju muzika, ples, maine, raskoni kostimi ruse u navedenoj knjizi bira za studiju o baroku opis Kirke I pauna. Kirka u tom sluaju predstavlja metamorfozu I iluziju, obmanu ula, dok paun predstavlja razmetljivost , arenilo, hvalisavost. Za barok je karakteristina igra svetlosti I senke, opsene koje nastaju tom igrom. Naroito je popularan termin MISE EN ABYME, koji oznaava dva naspramna ogledala koja proizvode viestruke iluzije. Primeri za ovo poigravanje su Komina iluzija i ivot je san. Estetski barok poiva na kretanju, paradoksu, antitezi, hiperboli, oksimoronu, perifrazi, natimetaboli(Sanjao sam noas da sam leptir, pa sad ne znam da li sam ovek koji je sanjao leptira ili sam leptir koji je sanjao da je ovek. uang-cu kineski filozof). Sve ove stilske figure proizvode u baroknoj knjievnosti snaan ali kratkotrajan utisak. an ruse govori kako je barok blistav I mraan u isto vreme, dakle pun suprotnosti, punnestabilnosti I nepostojanosti. Sumorni duh, traio je svetla, ali se taj sjaj pokazao kao iluzija: Svea se ugasila I mi ostasmo u mraku-Kralj Lir. Kada je u pitanju barok u drugim umetnostima, sem knjievnosti, terba pomenuti francuskog baroknog slikara Nikolu Pusena, italijanskog slikara Mikelandjela Merizija Da Karavadja, Kloda Lorena iz Francuske a to se tie muzike pomenuemo Baha I Vivaldija.

Malo koja epoha je dala tako vredna dela u sve tri knjievne vrste. Izvori iz kojih inspiraciju crpe barokni umetnici jesu antiki(paganski) sa jedne strane, a sa druge strane tu su srednjovekovnohrianski izvori. Pisci epova u baroku bili su Dzon Milton-Izgubljeni raj, Torkvat TasOslobodjeni jerusalim, Ivan Gunduli-Osman. U lirici vano je pomenuti pesnike Djanbatista Marina, I Luisa de Gongoru, a kada je drama u pitanju najpoznatiji su pisci Pedro Kameron de la Barka i Lope de vega. U baroknim dramama glumci su nosioci metamorfoze. Barok je jedinstven I neponovljiv, ali viestrukopovezan sa drugim epohama. Vano je pomenuti I pravac koji se u istoriji umetnosti naziva MANIRIZAM, koji se javlja na prelazu iz visoke renesanse u barok. Re manirizam potie od italijanskog maniera i zanai stil, odnosno nain i uveo ju je oro Vazari u 16. veku koji je ovako obeleio kasnu umetnost u delu Mikelanela Buonarotija koja je odudarala od klasinih predstava o harmoniji u doba renesanse. Manirizam se uopteno karakterie otklanjanjem od harmoninog reda koji je vladao u umetnosti renesanse predstavljana Atinjskom kolom Rafaela Santija, to se naroito moe primatiti kod njegovog uenika ulija Romana. Manirizam tei ka alegoriji, enigmatinosti, naznakama i osobenostima. Poznata je deviza kralja manirista Djanbatista Marina: Cilj pesnika je uas, i ko ne zna da zadivi, neka ide da elja konje.. Po Marinu, italijanskom pesniku koji je afirmisao novi ukus poezije ne samo u Italiji nego i u drugim Europskim zemljama,pravac MARINIZAM! je dobio ime. Mariniram je napirlitani pesniki pravac koji se sastoji u gomilanju suvinih rei i fraza. Barok moemo posmatrati u odnosu na klasicizam, romantizam Barok u odnosu na klasicizam: Kako kae Ruse, barok I klasicizam su neprijatelji unutar jedne porodice., oni su neraskidivo povezani ali suprotni. Za neka dela je jako teko odrediti da li pripadaju baroku ili klasicizmu. Barok u odnosu na romantizam: Zajedniko baroku I romantizmu jeste podjednaka sklonost kretanju, pustolovini, zastupljen je contrast, estina, ljudska sudbina je prikazana kao nepostojana, esto se pominju putovanja, I tenja da se vidi neki novi svet. Razlike su u tome to u baroku umetnici previe ukraavaju svoja dela, prisutna je sklonost ka maskiranju, pretvaranju, dok u romantizmu umetnici ele da ogole istinu, objavljuju rat maskama. Barokno Ja je unutranjost koja se pokazuje, dok je romantiarsko Ja tajna koja se spoznaje u samoi, introvertno.