NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C!

A TRÐ 1
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



M
MM!
!!
C
CC I
II!
!!
C
CC

NH! NC ÐIÐ ! CHA MÐ NÐN ÐIÐ T..................................................... 5
Con ba n ho c gì o fruo ng ma u gIa o....................................................... 5
Cha me nôn chu y nhu ng bIô u hIô n Ia cu a fre ................................... 8
Rô I Ioa n fam fha n o fre em va ca ch pho ng fra nh............................ 11
12 ca ch hu u ich gIu p fre vuI sô ng...................................................... 13
Ða y con: Nguyôn fa c nhung không cuo ng e p................................... 15
Ða n co bIô f Ia ng nghe con fre 7........................................................... 18
KhI con ba n qua hIô u dô ng................................................................ 21
ÐI ho p phu huynh cho con.................................................................. 23
HIô n kô................................................................................................. 26
Ta c du ng cu a su khen fhuo ng fich cu c............................................. 28
Ia n da u dua con dI ma u gIa o............................................................. 30
Tre con muô n gì o ba me 7................................................................... 33
Ta I sao fre em kho cho muo n dô choI7.............................................. 35
Nhu ng ca ch no I sInh chuyô n.............................................................. 37
Nhu ng du a fre sIôu vIô f ..................................................................... 39
CIa o du c con fre fhông qua vIô c Ia m va fro choI.............................. 42
Ðô con ba n co fri nho fô f khI ho c ba I ................................................ 44
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 2
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
CIa I ma nhu ng gIa c mo cu a fre ......................................................... 47
Ia m ba n vo I con không dô ................................................................. 52
10 saI Ia m cu a phu huynh frong vIô c da y con.................................. 54
Cay roI hay su khuyôn nhu ................................................................ 55
Co nôn Iu c na o cu ng ra y Ia con.......................................................... 58
Ca ch cu xu gIu a me va con ga I fuô I mo I Io n..................................... 60
Cha me Ia Ia cha n ............................................................................... 62
Ða y fre phuong pha p ho c fô f............................................................. 66
Ia m ba n vo I con o fuô I da y fhì .......................................................... 67
ÐA Y CON TRONC NHA ........................................................................ 68
KhI nuôI con mô f mình....................................................................... 70
5 ca ch nôu guong da y con ca I............................................................. 71
Sao con fôI da I da m hoa I7................................................................... 74
Huo ng da n fre fu Ia m vô sInh............................................................ 76
Tinh huo ng nô I - huo ng ngoa I cu a fre .............................................. 80
VIô c nha be 5 - 6 fuô I co fhô gIu p me ................................................ 84
Can pho ng vuI ve................................................................................. 85
Ta p cho fre finh ngan na p.................................................................. 87
Ða y con no I chuyô n dIô n fhoa I........................................................... 89
Thô gIo I fuo ng fuo ng cu a be .............................................................. 91
Tre em ca n duo c gIa o du c y fhu c vô fIô n ba c fu 3 fuô I7 .................. 93
Nôn da nh con hay không7.................................................................. 95
Ðô fre bIô f nghe Io I ............................................................................. 97
CIo I ha n choI game o fuô I ma u gIa o7 |Tu 2-5 fuô I) ....................... 100
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 3
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Ia m gì khI con ca I da nh nhau7........................................................ 101
Chua n bI cho be co em...................................................................... 103
Ðu ng dô vIô c gì cu ng ho I me ! ........................................................... 109
Ha y no I if dI mô f chu f!...................................................................... 111
KhI fre gIa n dô I7................................................................................ 114
CIu p con co nhIô u ba n...................................................................... 117
CIa o du c con y fhu c fIô f kIô m.......................................................... 118
Ða y cho con nhu ng ba I ho c dInh duo ng.......................................... 119
CIA O Ð! C NHÂN ÐA N...................................................................... 121
No I chuyô n gIo I finh vo I con ............................................................ 123
Ran da y con noI dông nguo I............................................................. 127
9 ca ch gIu p xay du ng Io ng fu fro ng noI fre con ............................. 130
ChoI fa p fhô ....................................................................................... 135
Ða y con bIô f chIa se .......................................................................... 136
Ða y cho fre bIô f fhông ca m.............................................................. 139
Ða y fre vô Io ng bIô f on..................................................................... 142
Ða y cho fre bIô f nhu ng nga y da c bIô f............................................. 148
CIu p con kIô m chô con gIa n............................................................. 149
Nhu f nha f .......................................................................................... 151
Su so ha I cu a fre |3-4 fuô I)............................................................... 154
Su a Iô I fu cao o fre em...................................................................... 157
Ða dô n Iu c da y fre bIô f “cho” ........................................................... 161
Mo rô ng ca c quan hô ......................................................................... 163
Xoa dIu con gIa n o fre ....................................................................... 164
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 4
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Ða y fre bIô f kinh fro ng nguo I Io n ................................................... 165
Xu Iy fình fra ng fre em an ca p va f.................................................. 172
KhI fre mo c fu I me ............................................................................ 177
Ta I sao bo n fre cu hay no I dô I.......................................................... 179
CIa o du c gIo I finh khI na o7.............................................................. 181
CIu p fre vuo f qua nô I dau ma f nguo I fhan.................................... 183
Ha y kIôn nha n vo I con ca I................................................................ 188
Ða y con co fho I quen Iô phe p........................................................... 189
O c khôI ha I va fre con....................................................................... 191
Ða y fre ca ch xu su ............................................................................ 194
MôI fruo ng fô f dô hình fha nh nhan ca ch ....................................... 197
Co pha I fre hu do ba n be xa u7 ......................................................... 201
Ða y fre ca ch sô ng fich cu c va chu dô ng.......................................... 204
KhI fre con ho c................................................................................... 208










NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 5
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com









N
NNH
HH!
!!
N
NNC
CC Ð
ÐÐI
IIÐ
ÐÐ
!
!! C
CCH
HHA
AA M
MMÐ
ÐÐ
N
NNÐ
ÐÐN
NN Ð
ÐÐI
IIÐ
ÐÐ
T
TT














NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 6
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Con baå n hoå c gò úã trûúâ ng mêî u giaá o

Mô f sô phu huynh ho I: "Ta I sao con fôI ho c hô f 4 nam "da I ho c
ma u gIa o" ma va n không bIô f do c, bIô f \!é I?". !á I ¢åu hc ! Irén ¢c
nghIa !a µhu huVnh hca n Ica n Rhcng h!é u g¡ \é ca ch gIa o du c o ma u
gIa o.
Nô u fruo c day be chI bIô f quanh qua n bôn ba, qua n quy f bôn
me fhì nay chan da dI vu ng, mIô ng no I bI bô, muô n co be ba n, fhich
ra duo ng choI dô duo c hoa f dô ng nhIô u hon va gIao fIô p rô ng hon, vì
do I sô ng fhIôn nhIôn va xa hô I co n bao nhIôu bi a n dô I vo I be . Truo ng
ho c chinh Ia noI fhich ho p nha f, fho a ma n duo c nhu ca u hIô u bIô f va
vuI choI cu a fre .
^hu ng Ia ! hc ¢ !a n nguc ! uå u I!én
Qua ca c ba I dô ng dao, ba I fho, ba I ha f co fIô f fa u vuI fuoI, ngô
nghInh, fình ca m, be fhich va nho nhanh. ÐI ho c ma u, be co dIp Ia m
quen vo I ngôn ngu van ho c, nghô fhua f.
Mô f sô phu huynh ho I: "Ta I sao con fôI ho c hô f 4 nam "da I ho c
ma u gIa o" ma va n không bIô f do c, bIô f \!é I?". X!n Ihua: ^ga V nga V,
Ie ué n Iruc ng nå u g!a c Rhcng µha ! ué ngc ! nghe cô gIa ng ba I nhu
ho c sInh phô fhông, ma Ia dô vuI choI cu ng ca c ba n, dô fham gIa ca c
hoa f dô ng kha c nhau. Ðe ho c Ia m nguo I: Ðe bIô f co cô TIôn hIô n fu ,
ông Ðu f Iuôn xua f hIô n kIp fho I gIu p do fre em ngoan; co mu phu
fhuy hay con yôu fInh da ng ghe f Iu c na o cu ng rình ra p cho do I co hô I
Ia m dIô u a c. Qua chuyô n kô , be bIô f ca I fhIô n va ca I a c, fình ca m da o
du c va fình ca m fha m my .
Su ¢ na nh ¢u a g!a c uu ¢ Iå µ Ihé
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 7
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
O fruo ng ma m non, be co n ho c ca ch hoa dô ng vo I ca c ba n, bIôf
gIu yôn Ia ng frong gIo ngu frua, bIô f ca m on, xIn Iô I. Truo c khI an, be
ru a fay sa ch, bIô f gIo fay xIn pha f bIô u. ChoI xong: fu ca f dô choI Iôn
kô . Cô co n da y cho be fu phu c vu , fu xu c com an, uô ng nuo c xong u p
cô c xuô ng. Cô no I gì Ia be nghe ngay, không ca n da nh, Ia vì xung
quanh co bao nhIôu ba n cu ng dang nghe Io I cô, be ma không nghe,
ca c ba n cuo I. Su c ma nh gIa o du c fa p fhô Ia va y.
Ðe dang Ioay hoay duo I da f nha o na n cu c da f, hoa f dô ng nghô
fhua f da y. Vo I fre o Iu a fuô I ma m non, hoa f dô ng nghô fhua f dô ng
nghIa vo I su fhô nghIô m ca m gIa c: da f se f de o bao nhIôu fhì na n
duo c, vo ng cô fay ca m bu f sao cho khe o dô ra hình fro n... Thông qua
fa o hình, fre em ho c Ia p kô hoa ch ha nh dô ng: quyô f dInh se Ia m gì,
du ng va f IIô u na o, sa p xô p ca c chI fIô f ra sao... Iu c va o Io p mô f, be da
co ca c kIô n fhu c co ba n, be ha o hu c ho c ho I, ham fìm fo I, va dIô u
quan fro ng nha f Ia be fu fIn, bIô f Ia ng nghe cô va Ia m fheo, bIô f fa p
frung chu y . Ða y nhIôu fhôI Ia cha me co fhô yôn fam cho be va o Io p
mô f.
Mô f sô be duo c ho c fruo c chuong frình Io p mô f, khI buo c va o
fruo ng phô fhông frong nhu ng fha ng da u co fhô hon ba n mình o chô
bIô f mô f sô chu , mô f sô con finh, nhung do không duo c chua n bI fruo c
vô ma f fam Iy va fhô cha f nôn mau cho ng fu f ha u sau ca c ba n. Tre co
fhô sInh ra chu quan khI pha I ho c Ia I ca I da bIô f, nôn chô nh ma ng,
cha n ho c. Tô ha I hon Ia fho I quen ho c saI phuong pha p da ca n fro
vIô c fIô p fhu dIô u cô da y, dô Ia I nhu ng fho I quen xa u frong hoa f dô ng
fri fuô cu a ca c be . Su a saI, pha bo mô f fho I quen bao gIo cu ng kho
hon hình fha nh fho I quen mo I.
Cha ne ¢c Ihé !a n g¡ hc Irc ¢c g!a c uu ¢ ¢cn ¢a !?
- CIu nô p sInh hoa f nhu o fruo ng ma m non: cho con an, ngu
du ng gIo , vô sInh ca nhan fô f.
- Không Ia m hô fre , dô fre Io n Iôn Ia nhu ng nguo I fu Ia p, fu fIn,
sa ng fa o, yôu Iao dô ng.
- Thuo ng xuyôn fro chuyô n vo I con ba n: ho I con dI ho c co vuI
không, nghe con ha f, do c fho, kô chuyô n |khuyô n khich con no I nang
ma ch Ia c, ma nh da n, Ia m cho con fhôm mô n fha y, yôu ba n...)
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 8
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
- Tranh fhu Iu c dua do n con dô frao dô I vo I cô vô sInh hoa f
frong nga y cu a con ba n, cu ng cô fa o mo I dIô u kIô n pha f frIô n fre em























NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 9
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Cha meå nïn chuá yá nhûä ng biïíu hiïå n laå cuã a treã

Ða n co bao gIo gIa f mình vì dô f nhIôn con ba n co nhu ng fhay
dô I hoa n foa n vô ma f fam Iy 7 Co fhô do ba n qua ba n rô n vo I công vIô c
ma sao nha ng vIô c ch am so c du a con be nho . Ðu a be bô ng fro nôn
ngô nghIch, hu dô n hoa c Ia m Iì kha c fhuo ng.
´ \¡ sac Ie Irå n uå I, !å n !¡?
Nô u fha y con ba n co nhu ng bIô u hIô n, ha nh dô ng kha c Ia sau
day, ba n nôn kIô m fra Ia I xem fam Iy cu a be co gì ba f ô n không7
- Ma f Ia m Iì, qua u qua u, cha ng no I cha ng cuo I, cu ng cha ng
nho ng nhe o. Không no I chuyô n vo I bô me nhu fhuo ng nga y.
- O fruo ng ho c, be không choI du a vo I ca c ba n ma hay ngô I Iì
mô f chô , không pha f bIô u y kIô n, không hu ng fhu frong gIo ho c.
- O nha , be chI Ia m mô I mô f vIô c nhu xem fI vI ca fô I. Hoa c co
be ngô I va o ba n ho c mIô f ma I suô f buô I ma không chu y dô n cha me ,
anh chI em.
C!a ! µha µ Ia n Ihc !: !c !a h!é n Iuc ng Irå n uå I c Ire en. Trcng
Iruc ng hc µ na V, Ia n nén Ia c Iån !V fhoa I ma I cho be ba ng nhu ng
bIô n pha p go I y nhu sau:
- Cha me nôn ga n gu I, vô vô be . Nhu ng cu chI nhe nha ng, dIu
da ng, fha I dô an ca n, au yô m se Ia m dIu bo f nhu ng fô n fhuong frong
Io ng cu a be .
- Ðua be ho a nha p fro Ia I vo I ba n be ba ng ca ch don gIa n nhu: ru
ba n dô n nha ho c nho m, ôn ba I. Ðô me cu ng fham gIa ca c fro choI vo I
be nhu choI nha cho I, ba n dô ha ng, choI bu p bô... vo I be ga I. ChoI
da nh fra n, fa p da nh co fuo ng... vo I be fraI.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 10
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
- Ðan da u, co fhô be se không ma y huo ng u ng, nhung ba n ca n
hô f su c kIôn nha n dô khuyôn nhu , ch • m so c be .
´ \¡ sac Ie !a ! ngc nghI¢h \a nc ! !ca n?
Tra I vo I fruo ng ho p frôn, be Ia I fo ra ra f cu ng da u. No cuong
quyô f không vang Io I cha me . Ðo n roI chI Ia m no fhôm xa Ia nh, va
ca ng "dô I da u" vo I ba n hon. ÐôI khI, be co n fo y fu chô I quyô f IIô f su
ch • m so c cu a ba n. No fu Ia m fa f ca mo I vIô c, du ba n fo y muô n gIu p
no . Ia m nguo c Ia I nhu ng dIô u cha me khuyôn ba o.
C!a ! µha µ Ia n Ihc !:
- Truo c fIôn, ba n pha I chIô u fheo y con fre . Không du ng roI vo f,
Ia ma ng be nu a.
- Ða p u ng nhu ng "yôu sa ch" nho dô fìm xem be nô I Ioa n vì Iy do
na o.
- Nô u fa f ca phuong pha p frôn dô u không co kô f qua , ba n va n
co n mô f ca ch: Ðua be dô n ga p chuyôn gIa fam Iy . Chuyôn gIa se cho
be Ia m nhu ng ca fra c nghIô m nho . Tu do , ba n se gIa I da p duo c nhu ng
fha c ma c cu a mình.
Cuô c sô ng qua ba n rô n, bô me kho cham so c con ca I chu da o.
Tuy nhIôn, fheo ca c chuyôn gIa, bô me nôn dich danh dua do n con dI
ho c. Ðu bô me va f va hon nhung va n da m ba o duo c an foa n cho fre ,
vu a fa o fình fhan da c bIô f gIu a bô me va con ca I.








NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 11
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Röë i loaå n têm thêì n úã treã em vaâ caá ch phoâ ng traá nh

Nô u fre dô f nhIôn ho c ha nh sa su f, an if, uô ng nhIô u, fhu c
khuya, ma f ngu va hay kho c, cuo I vô co , cha me ha y quan fam fo I fre
sa f sao hon, vì do co fhô Ia nhu ng da u hIô u cu a chu ng rô I Ioa n fam
fha n.
Tre bI rô I Ioa n fam fha n co n co fhô co nhu ng bIô u hIô n kha c
nhu rô I Ioa n fu duy |no I nhIô u, nô I dung IInh fInh, kho hIô u), gIa
fang ha nh vI, rô I Ioa n ba I fIô f |fIô u Ia f nha f nhIô u Ia n).
Ða c sI Iam Xuan ÐIô n, CIa m dô c Ðô nh vIô n Su c kho e fam fha n
TP HCM, cho bIô f, ca c da ng rô I Ioa n su c kho e fam fha n fhuo ng ga p o
fre vI fha nh nIôn Ia rô I Ioa n va n dô ng, Ioa n fha n ca p, fam fha n phan
IIô f, cha m pha f frIô n fam fha n, rô I Ioa n Io au, rô I Ioa n gIa c ngu , rô I
Ioa n pha f frIô n fam sInh Iy ... Nguyôn nhan gay rô I Ioa n bao gô m:
- Yô u fô sInh ho c |dI fruyô n).
- Tô n fhuong fhu c fhô |xa y ra frong fho I ky ba o fhaI, sInh no
hoa c do bô nh fa f sau sInh).
- Sang cha n fan Iy : O fuô I ho c fro , nhu ng fru c fra c frong cuô c
sô ng gIa dình va nha fruo ng, su fhIô u hu f fình ca m |do cha me Iy dI,
bo roI, do quan hô fha y fro , ba n be bI xa o frô n) dô da n dô n ca c rô I
Ioa n kô frôn.
Ha nh vI ba f fhuo ng o fre co fhô chI Ia mô f pha n u ng nha f fho I.
Nô u duo c xu Iy fhich ho p, fre se ô n dInh va fIô p fu c pha f frIô n bình
fhuo ng. Nô u fình hình nghIôm fro ng hon, fre ca n duo c kha m nghIô m
da y du vô y khoa va fam Iy . Cha me pha I vuo f qua ma c ca m "bô nh
fam fha n" dô dua con dô n kha m o co so chuyôn khoa ca ng so m ca ng
fô f.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 12
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Nhu ng u ng xu ho p Iy frong cuô c sô ng ha ng nga y cu a cha me se
gIu p pho ng fra nh nguy co rô I Ioa n fam fha n cho con, cu fhô Ia :
- Ta o không khi gIa dình a m a p, ho a fhua n, mo I nguo I yôu
fhuong nhau. Trong do , cha me Ia fa m guong sa ng cho con, gIu p fre
fu kha ng dInh va ba o vô mình, fu dô kha ng fruo c nhu ng nguy co bôn
ngoa I.
- Không a p da f, chu p mu , xu c pha m hay du ng nhu ng bIô n pha p
na ng nô vo I fre . Nhu ng ha nh vI fhô ba o se dô Ia I vô f fhuong sau
frong fam hô n, ngan cha n su pha f frIô n bình fhuo ng cu a fre .
- Nôn cha p nha n fhu c fra ng cu a fre , không a p da f ca c dInh kIô n
hay su ky vo ng cu a mình. Ca n fìm ca ch pha f huy nhu ng ma f fich cu c
cu a fre fhay vì fhan va n, hô I fIô c, fuyô f vo ng.
- Không nôn qua nuông chIô u, du ng so con fha f ba I hay ga p
nguy hIô m ma không cho no fu Ia p, Ia m fre ma f finh chu dô ng.
- Ta o môI fruo ng ho c duo ng va xa hô I Ia nh ma nh, không gay a p
Iu c fam Iy qua nhIô u vô vIô c ho c fa p cu a ca c em.












NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 13
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



12 caá ch hûä u ñch giuá p treã vui söë ng

Ca c chuyôn gIa fam Iy kha ng dInh ra ng nhu ng du a fre co kha
nang vuI sô ng fhuo ng co mô f sô finh ca ch da c fhu – bao gô m Io ng fu
fro ng, finh Ia c quan va kha nang fu chu . NIô m vuI sô ng nuôI duo ng
fam hô n fre va gIu p fre fha m nhua n y nghIa fô f de p cu a cuô c sô ng.
Ðuo I day Ia 12 ca ch hu u ich gIu p fre fha nh công frong fuong IaI.
1.Ðô fre fIô p ca n vo I nIô m vuI fhuo ng nga y: Ðu ng a p da f fre .
Ha y fa o khoa ng không gIan va fho I gIan fhoa I ma I dô fre fu do choI
du a va fuo ng fuo ng. ÐIô u do gIu p fre pha f frIô n kha nang fìm hIô u
va kha m pha fheo ca ch rIông cu a mình. Ða n cu ng co fhô fa o nIô m vuI
cho fre khI cu ng fre fô chu c sInh nha f cho bu p bô hay gIu p fre may
qua n a o...
2. Ða y fre bIô f quan fam: “Tu khI co n ra f nho fre em da fhich
gIu p nguo I kha c”. Ha y gIu p fre nha n fha y mình Ia fha nh vIôn quan
fro ng va co ich ba ng ca ch fa o co hô I cho fre fIô p xu c vo I mo I nguo I.
Ha y cu ng fre cho n ra nhu ng mo n dô choI, qua n a o cu dô gu I fa ng fre
em nghe o.
3. CIu p fre re n Iuyô n fhô cha f: Ða n ha y khuyô n khich con fham
gIa ca c hoa f dô ng fhô Iu c fre yôu fhich, vì ca c hoa f dô ng na y không
chI re n Iuyô n su c kho e va kha nang chIu du ng ma co n Ia m cho fre
vuI, gIa m cang fha ng va gIa I fo a nang Iuo ng mô f ca ch Ia nh ma nh.
4. Ha y cu ng fre cuo I Iôn: Ða n ha y kô chuyô n vuI cho fre nghe,
cu ng ha f vo I fre nhu ng ba I ha f fhIô u nhI, fu di do m vô mình. Cuo I co
Io I cho fre va ba n vì khI cuo I ba n gIa I fo a cang fha ng va hif oxy va o
co fhô nhIô u hon, nho do ma fInh fha n pha n cha n.
5. Ca n sa ng fa o frong vIô c khen fhuo ng: Cha me không nôn
khen fre ba ng ca ch no I don gIa n “fô f Ia m”. Io I khen ca n ro ra ng, ho p
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 14
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Iy va nôu duo c chI fIô f su fIô n bô cu a fre . Tre se vuI ve va cô ga ng
hon nô u ba n no I: “Con fô ma u bu c franh na y de p qua !”.
6. Quan fam dô n chô dô an cu a fre : Truo ng ho p fre do I không
du ng va o gIo an |không pha I do bô nh), ha y cho fre an fa m nhung
pha I da m ba o du cha f dInh duo ng |nhu: su a chua if be o, fra I cay fuoI
hoa c khô...). An uô ng du cha f se gIa m pha n na o finh hay fhay dô I o
fre va Ia m cho co fhô kho e ma nh hon.
7. KhoI da y finh nghô sI noI fre : Ða f ky hình fhu c nghô fhua f
na o cu ng gIu p con ba n gIa I foa fình ca m va Ia m do I sô ng nô I fam fre
fhôm phong phu . Thông qua ca c hình fhu c nghô fhua f, fre se bIô u Iô
nhu ng ca m xu c vô ba n fhan va vô fhô gIo I rIông cu a mình. Ðuo c khen
khI choI ca c môn nghô fhua f hay bIô u dIô n van nghô o fruo ng gIu p
fre ca m fha y ha I Io ng vo I chinh mình.
8. Ha y mIm cuo I vo I fre : “Mô I nga y mô f nguo I ca n bô n Ia n ôm
dô fô n fa I, fa m dô duy frì su sô ng va muo I sa u dô fruo ng fha nh”. KhI
ba n no mô f nu cuo I fha f fuoI va ôm con va o Io ng nghIa Ia ba n nga m
qua quyô f vo I fre ra ng fre da Ia m ra f fô f. Ha y nho ra ng nu cuo I va
nhu ng vo ng fay au yô m co ich cho ca ba n Ia n fre .
9. Ia ng nghe: Tre ra f muô n duo c cha me chu y vì do Ia Iu c fre
ca m fha y mình duo c quan fam. Ha y fa m ngung công vIô c va fa p
frung nghe khI fre muô n no I. Ðu ng bao gIo nga f Io I fre , cha m du f cau
chuyô n hay nghe mô f ca ch qua Ioa – ngay ca khI ba n da nghe fre no I
ra f nhIô u Ia n. Ha y fro chuyô n va Ia ng nghe fre khI ba n dua fre dô n
fruo ng hoa c khI ba n dô fre ngu .
10. Ðu ng do I ho I o fre su hoa n ha o: Nô u ba n a n dInh hay do I
ho I hoa n ha o vô mô f công vIô c ma fre pha I Ia m nghIa Ia ba n da Ia m
gIa m Io ng fIn o fre . Truo c khI da y fre Ia m vIô c fô f hon, ba n nôn fu
ho I:
- Tre không Ia m fô f vIô c Ia do su c kho e hay vì vIô c vuo f qua kha
nang fre 7
- Nô u do không pha I Ia saI so f fhuo ng xuyôn fhì ba n du ng ba n
fam nhIô u vô chuyô n na y nu a. Ða n da n, fre se fu pha n da u va Ia m
vIô c fô f hon.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 15
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
11. Hua n Iuyô n fre kha nang gIa I quyô f va n dô : Tre se fu fIn
hon khI fu mình gIa I quyô f fha nh công mô f kho khan na o do . Ða f
da u fu nhu ng vIô c don gIa n nhu: cô f day gIa y, bang qua duo ng an
foa n..., sau do fre fIô n da n dô n kha nang fu gIa I quyô f va n dô Io n hon
mô f ca ch dô c Ia p. Ða n cu ng co fhô gIu p fre ba ng ca ch:
- Tìm hIô u va chI ra ca c buo c gIa I quyô f va n dô cu a fre .
- Quyô f dInh fro gIu p hay dô fre fu gIa I quyô f.
- Nô u fre ca n hô fro , pha I da m ba o su hô fro ho p Iy va kIp fho I.
12. Cho fre co hô I fhô hIô n kha nang cu a mình: Ca u be ra f mô
sa ch7 Ha y cho fre do c frong Iu c ba n dang Ia m bô p. Con ga I ba n co
nang khIô u vô sô 7 KhI ba n dI mua sa m, ha y dô con ba n co dIp frô fa I
finh foa n. KhI ba n chIa se vo I fre Io ng nhIô f fình va cho fre fha y ba n
fran fro ng nhu ng mo n qua no fa ng fhì ba n da Ia m fang Io ng fu fro ng
cu a con mình.














NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 16
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Daå y con: Nguyïn tùæ c nhûng khöng cûúä ng eá p

Trong gIa dình, nguo I me Iuôn Ia chô du a ôm a I nha f cho con
ca I, Ia nguô n dô ng vIôn, vô vô cho con pha n da u. Nô u quan hô me con
không fô f se co fa c du ng nguo c Ia I.
Ccn ¢a ! ¢hé Ira ¢h ¢ha ne ?
Ða n dang gIa f dô Io fay frong khI nô I canh sôI su c frôn bô p
dang fra o ra. Ða n go I con dang ho c ba I xuô ng bô p nha c nô I canh
xuô ng. Con ba n Ia m xong, ca n nha n: “Con ghe f me qua . Ðang ho c ba I
ma cu ng không yôn”. Nghe fIô ng “ghe f” me nô I gIa n du ng du ng Ia
ma ng con fha m fô .
Không nôn buô n vì vIô c con ca I chô fra ch bô , me frong mô f fho I
dIô m na o do , ma nôn xem do Ia bình fhuo ng frong qua frình fruo ng
fha nh cu a con ca I. Trong fruo ng ho p na y, ba n nôn bình fInh gIa I
fhich cho con hIô u: vIô c nho con frong fruo ng ho p na y Ia ba f kha
kha ng. Nhu ng vIô c kha c gIa dình không bao gIo saI bIô u con Ia m
frong Iu c dang ho c.
Me so dI xa ca ch nga y vì so nô n nô p frong nha xa o frô n do fhIô u
ba n fay nô I fro . Ða n không bIô f frong fho I gIan do chô ng, con an ngu
ra sao.
Không nôn dô chuyô n nha chI Iô fhuô c va o mô f nguo I. ThInh
fhoa ng va ng nha va I nga y Ia ca ch ba n dô con ca I fa p qua n xuyô n vIô c
nha . ÐIô u do co Io I dô re n Iuyô n finh dô c Ia p, không y Ia I.
!é ¢cn ¢c nh!é u µhucng a n !u a ¢hc n
Ða n fha y con không duo c sa ch se . Ða n ga f Iôn “dI fa m dI” hoa c
“ba n qua , co dI fa m không”.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 17
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Không nôn du ng mô nh Iô nh nhu va y, con ba n se mIô n cuo ng
vang Io I nhung không duo c vuI. Thay va o do , ba n nôn no I: “Con
muô n fa m ru a bay gIo hay dô chIô u ma f cu ng duo c. Ta m sa ch rô I con
se ra f de p fraI”.
1hcng ¢hc n µhucng a n ue uc a
KhI muô n con Ia m vIô c gì do , ba n fhuo ng hay du ng cu m fu
“ma y không bao gIo ...” hoa c “ma y va n cu ...” rô I “ma y se bI...”.
Ða n nôn chInh Ia I ca ch no I nhu va y vì no Iuôn fa o a p Iu c na ng
nô Ia m cho con ba n so ha I khI fha f ba I, fhIô u fu fIn do do fhIô u nang
dô ng. Ða n nôn du ng ca c cau co y nghIa fich cu c nhu “Nô u con Ia m...
fhì se ra f fô f” co fa c du ng khuyô n khich.
Cc nguVén Iá ¢ nhung ¢å n !!nh hca I
Cu ha ng fua n va o chIô u fhu fu, ba n phan công con ba n dô n cu a
ha ng mua ga o cho vô du ng cho ca fua n.
ChIô u fhu fu fua n na y, dI Ia m vô , fro I mua, ba n pha f hIô n con
ba n không ra cu a ha ng mua ga o. Ða n bu c mình ra y Ia con ma c du
nha va n co n ga o na u.
Không nôn: Ma c du vIô c nha da phan công fha nh fho I quen,
nhung nguyôn fa c không pha I Ia dIô u cu ng nha c. ChIô u hôm a y fro I
mua, cho ga o vô không fra nh kho I bI uo f. Ða n co fhô IInh dô ng cho
phe p con dô dô n chIô u hôm sau, fro I na ng ra o mua ga o fIô n hon.
!u ng ¢uc ng e µ ¢cn
Hon 10 gIo fô I, ba n pha f hIô n ra bình da u an da hô f, sa ng so m
maI không fhô Ia m bu a dIô m fam cho ca nha . Ða n go I con ga I mo I 10
fuô I dI mua da u an. Con be không chIu dI vì “so ma”. Ða n cuo ng e p
con pha I dI cho duo c. Ðe vu a dI vu a kho c.
Ðu ng nôn cho ra ng con ba n co kha nang Ia m vIô c Ia m duo c mo I
chuyô n, không so gì ca va nô u no fu chô I chI vì gIa vo hoa c Iuo I bIô ng.
So ma |chu yô u Ia so duo ng va ng) Ia ca m gIa c fha f cu a fre vI fha nh
nIôn, nha f Ia con ga I. Truo c khI gIao mô f nhIô m vu gì, ba n ca n can
nha c: vIô c do co vuo f qua kha nang cu a con không va fô f nha f Ia
du ng cuo ng e p.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 18
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
^c ! ra u!é u hV \c ng hcn !a ra ng Iuc ¢
Con ba n dang ho c Io p 12, ba n ra mô nh Iô nh “nam nay pha I fhI
da u da I ho c, nô u không da u fhì pha I fìm vIô c Ia m, không aI nuôI nu a
dau”.
Ða n fuo ng ra ng nghIôm kha c nhu fhô con ba n se cô ga ng ho c
fa p, nhung fhu c ra chI Ia m con ba n cang fha ng, kho ho c fa p nô u nghe
nhu ng Io I nhu fhô , ma c du no bIô f ra ng no co ro f da I ho c fhì gIa dình
se cho fhI Ia I. Tô f nha f ba n nôn no I “con se dem Ia I nIô m vuI cho gIa
dình nô u nam nay fhI da u da I ho c”.


















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 19
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Baå n coá biïë t lùæ ng nghe con treã ?

KhI con ba n buo c chan dô n fruo ng cu ng co nghIa Ia fre buo c
va o mô f fhô gIo I rô ng Io n vo I ra f nhIô u kho khan, ra f nhIô u nIô m vuI
cu ng nhu nô I buô n ca n chIa se . Nhung IIô u ba n co bIô f Ia ng nghe
fIô ng no I cu a con ba n không7 ÐIô u do không dô chu f na o.
1hcng ngá I !c !
IIô u co Iu c na o vì dang ba n bIu ma ba n no ng na y nga f Io I fre
không7 Thu c ra nhu ng ông bô ba me bIô f yôn Ia ng nghe con mình
fhô Iô hô f nô I nIô m qua không nhIô u. Con chu ng fa va n fhuo ng
xuyôn pha I nghe nhu ng cau da I Ioa I nhu: “ThôI duo c rô I, me dang
ba n, dô maI me se ho I cô gIa o cho con”. Hoa c Ia : “Sao con IaI cho n va o
du ng Iu c na y dô kô Iô nhI7 ThôI, dô fy nu a me se nghe con no I”.
Nhung chinh nhu ng du a fre cu ng ca n duo c fôn fro ng va Ia ng nghe
không bI nga f Io I nhu mô f nguo I Io n.
1a V ué ¢hc Ire I!é I rá ng Ia n h!é u \a Ihcng ¢a n
KhI fre cha y dô n kô vo I bô me mô f dIô u gì do co nghIa Ia fre ca n
fìm o ba n mô f chô du a fInh fha n, su ca m fhông va gIu p do , vì va y
ba n Iuôn pha I fo fha I dô quan fam va sa n Io ng Ia ng nghe. Nô u ba n
va n fhuo ng xuyôn vu a do c ba o, vu a nghe con fam su fhì fô f hon hô f
ba n nôn fa m ga c công vIô c sang mô f bôn va nghe fre no I. Va ba n nôn
suy nghI mô f chu f fruo c khI fra Io I. Nô u con ba n vu a du f Io I ba n da
dua cau fra Io I ra ngay se gay cho fre a n fuo ng ra ng nhu ng kho
khan, ra c rô I cu a fre chì Ia nhu ng dIô u vo va n, không da ng dô ba n
ba c. Ha y no I ra ng ba n hIô u va n dô do kho khan dô I vo I fre nhu fhô
na o fruo c khI gIu p fre gIa I quyô f va n dô .
T¡n h!é u nguVén nhån IhaV \¡ µha n ×e I
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 20
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Nô u nhu ca u con dang ho c fIô u ho c fhô Iô vo I ba n ra ng be dang
ra f bô I rô I vì da Io Ia y cay bu f chì cu a mô f ba n cu ng Io p fhì ba n
không nôn vô I va ng Ia ma ng con. Su chI frich cu a ba n Ia m fre ca m
fha y so ha I va Ia n sau con ba n se không co n fam su vo I ba n nhu ng
chuyô n nhu va y nu a. ÐIô u ba n nôn Ia m Ia fìm hIô u fình huô ng con
ba n da Ia m vIô c do . Ðu vì Iy do gì dI nu a ba n cu ng nôn khen ngo I fre
vì fre da du ng ca m nha n ra Iô I Ia m cu a mình va dô ng vIôn con dua
fra bu f cho ba n. Nô u ba n fa o duo c mô f fho I quen fro chuyô n va chIa
se , mô f ba u không khi yôn a m va quan fam Ia n nhau frong gIa dình
fhì cha c cha n con ba n se Iuôn Iuôn fam su vo I ba n mo I nô I nIô m cu a
chu ng.
Chc n nc I Rhcng g!an Ih!¢h hc µ ¢hc ¢uc ¢ Irc ¢huVé n
Ða n ha y fìm mô f go c fhich ho p cho cuô c fro chuyô n khI con ba n
ga p ra c rô I dô không Ia m du f doa n cuô c fro chuyô n, phan fa n su chu
y cu a ba n. ÐIô u do fa o cho con ba n ca m gIa c ra ng ba n ra f quan fam
dô n dIô u fre sa p no I, gIu p fre du fu fIn va bình fInh dô ba y fo vo I ba n
nhu ng nô I Io Ia ng frong Io ng.
1a V I!é I ¢hc uc !
Ða n du ng nga c nhIôn khI fre Im Ia ng, không fhô ba f da u cuô c
fro chuyô n. Ðu sao fhì con ba n va n co n Ia mô f du a fre . Ða n du ng Ia m
fre hoa ng so ba ng nhu ng Io I no I fheo kIô u: “No I nhanh Iôn nô u không
fhì mo I vIô c ho ng hô f bay gIo ”. Ða n nôn khich Iô fre : “Ðô me bIô f co
nhu ng chuyô n fha f kho no I nhung nô u con kô hô f fhì bô me se gIu p
con vuo f qua duo c kho khan na y”. Trong nhu ng fruo ng ho p fre nga p
ngu ng không no I, ba n co fhô gIu p fre ba f da u ba ng ca ch dua ra
nhu ng cau ho I go I y hoa c kô nhu ng fruo ng ho p fuong fu cu a ba n
frong fho I nIôn fhIô u.
Ia ng nghe, chIa se nIô m vuI nô I buô n cu a con fre Ia ca mô f
nghô fhua f Ia m cha me .



NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 21
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Khi con baå n quaá hiïë u àöå ng

HaI nga y nghI cuô I fua n o nha , ra f nhIô u ba c phu huynh fhan
phIô n không fhô qua n nô I con ca I vì nhIô u cha u fuô I ma u gIa o qua
hIô u dô ng, fhich qua y pha , IôI ke o dô da c, ba y bu a kha p nha ... Tha m
chi co nhu ng phu huynh pha I cho con dI fìm cô gIa o vì me da kIôn
nha n ngô I dô ha ng fIô ng dô ng hô nhung cha u chI Io ma I choI, không
chIu an uô ng gì ca ... Va y ca n Ia m nhu fhô na o vo I nhu ng fre qua hIô u
dô ng day7
Ha y khen ngo I kho fre Ia m duo c vIô c fô f, khen ngo I ca khI fre
Ia m duo c nhu ng vIô c ra f nho . Ða n ha y nho ra ng ca c cô be , ca u be
na y fhuo ng không dô y dô n nhu ng Io I nha c nho , da n do , Ia ma ng cu a
nguo I Io n nhung Ia I ra f nha y ca m vo I nhu ng Io I khen cho du ra f nho .
Ða f ra cho con “gIo I ha n ha nh vI”. Ca I gI “duo c”, ca I gì “không
duo c”, cha me “dô ng y ” hay “không dô ng y ”. Ha y Ioa I fru nhu ng fu
“không”, “không duo c”, “không nôn”. Co fhô co nhu ng khIô m khuyô f
nha f dInh nhung con ba n va n pha I fuan fheo nhu ng yôu ca u nhu
nhu ng fre kha c.
Không nôn a p da f cho con nhu ng Iua f Iô qua nghIôm kha c.
Hình pha f cu a ba n pha I Ia hình pha f chu không pha I Ia mô nh Iô nh.
Ha y yôu ca u fhu c hIô n mo I quy fa c IIôn quan dô n su an foa n va su c
khoe cu a fre , không nôn ba f be , hoa nh ho e.
Nhu ng ha nh dô ng frôu nguoI, cho c fu c cu a fre , do Ia ca ch fre
Ia m cho nguo I Io n chu y dô n mình. Nôn da nh nhIô u fho I gIan choI vo I
con hon. Ha y da y fre ca ch gIao fIô p vo I nguo I kha c, nôn cu xu nhu
fhô na o o chô công cô ng, chô dông nguo I va nhu ng ky nang xa hô I
kha c.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 22
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Thu c hIô n nghIôm fu c fho I gIan bIô u ha ng nga y: an uô ng, choI,
da o choI, dI ngu pha I fhu c hIô n fheo mô f fho I gIan nha f dInh. Khen
ngo I khI con fhu c hIô n du ng.
Nô u nhu con ba n ga p kho khan frong ho c fa p, không nôn yôu
ca u con pha I da f dIô m cao frong fa f ca ca c môn ho c. Co fhô da f dIô m
fôf o 2-3 môn co ba n Ia du .
Nôn fra nh nhu ng chô dông nguo I |cho , sIôu fhI...) hay kich
fhich fre nhu ng ca m xu c, ha nh dô ng ma nh
Ða y con finh fu kIô m chô , fu dIô u chInh ha nh vI cu a mình. Ha y
nho ra ng, su bình fInh cu a ba n chinh Ia vi du fô f nha f cho con ca I.
Ta o dIô u kIô n cho con fre gIa I fo a bo f nhu ng nang Iuo ng du
fhu a. Ha ng nga y nôn fa p fhô du c ngoa I fro I co không khi frong Ia nh:
da o choI, cha y nha y, fa p fhô du c, cu ng choI fhô fhao nhung du ng Ia m
fre qua mô f.
Ða y con hu ng fhu vo I công vIô c na o do . Tre ra f ca n co ca m
fuo ng mình co kha nang, fha nh fha o frong mô f công vIô c. NhIô m vu
cu a cha me Ia fìm cho con mô f công vIô c na o do phu ho p dô gIu p fre
fIn fuo ng va o kha nang cu a mình. Tuy nhIôn không nôn ba f e p con
fham gIa ho c o nhIô u frung fam kha c nhau, da c bIô f Ia ho c nhu ng
môn ho c hoa c nhu ng vIô c do I ho I pha I co su fa p frung chu y va ghI
nho .
Truo c 6 fuô I, con ba n co nhu ng bIô u hIô n ha nh vI sau day hay
không, co ke o da I frong khoa ng fho I gIan 6 fha ng không7 Nô u fha y
co , ba n ha y finh 1 dIô m, nô u không: 0 dIô m. Kô f qua co khoa ng fu 8
dIô m fro Iôn, con ba n ca n pha I co su quan fam da c bIô f da y.
- Tay chan Iuôn Iuôn ba n rô n, không yôn khI ngô I frôn ghô .
- Ra f dô bI nhu ng fa c dô ng cu a môI fruo ng xung quanh IôI ke o.
- Ra f kho khan khI pha I cho do I dô n Iuo f choI cu a mình.
- Không suy nghI khI fra Io I hoa c khI chua ho I xong da vô I va ng
fra Io I.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 23
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
- Raf kho khan khI pha I fhu c hIô n mô nh Iô nh, yôu ca u cu a
nguo I kha c.
- Ra f kho fa p frung chu y khI choI hoa c khI gIa I ba I fa p.
- Thuo ng hay bo do công vIô c va chuyô n sang vIô c kha c
- Trong fho I gIan choI fo ra không yôn fam, fhuo ng bI ca c ba n
kha c chô gIô u.
- Thich no I chuyô n mô f ca ch qua da ng.
- KhI no I chuyô n fhuo ng nga f Io I nguo I kha c dô no I y kIô n cu a
mình.
- Thuo ng co ca m gIa c nhu không nghe fha y nhu ng gì nguo I
kha c no I vo I mình.
- Thuo ng dô ma f ca c Ioa I dô du ng, va f du ng, du ng cu ho c fa p,
sInh hoa f ca n fhIô f.
- Không fhe m dô m xIa gì dô n nhu ng nguy hIô m xung quanh va
nhu ng ha u qua da ng fIô c se xa y ra |fhich cha y, nha y frôn duo ng, hay
Ieo fre o...).











NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 24
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Ài hoå p phuå huynh cho con

NhIô u ba c cha me fhuo ng không quan fam Ia m dô n ca c buô I
ho p phu huynh ma c du no ra f quan fro ng cho ca ba n va con cu a ba n.
Vì va y, ba n nôn chua n bI fô f cho ca c buô I ho p cu ng nhu nôn fham du
da y du ca c cuô c ho p cu a Io p hay cu a fruo ng ma con ba n dang fheo
ho c. Ðuo I day Ia mô f va I Io I khuyôn da nh cho ba n.
- Chua n bI cho buô I ho p:
Truo c khI du ho p, ba n nôn ho I xem fre fhich gì nha f o fruo ng7
Tre co ga p kho khan vo I môn ho c na o không7 Tre co muô n fhay dô I gì
o fruo ng không7
Ca bô va me nôn fhu xô p fho I gIan dô dô n du ho p. Cha me se
cu ng fìm hIô u su vIô c va cu ng frao dô I vo I nhau vô vIô c ho c cu a con
khI vô nha .
Ða n nôn vIô f ra nhu ng gì ba n ca n ho I dô fra nh Ia n Iô n hoa c bo
so f |con ba n co nang khIô u da c bIô f gì không, uu va khuyô f dIô m cu a
fre , ca ch finh dIô m o Io p v.v...)
Nho mang fheo gIa y vIô f dô ghI Ia I nga n go n mô f sô dIô m quan
fro ng ma ba n ca n Iuu fam.
- KhI du ho p :
Ta p frung va o vIô c ho c cu a fre : Mô f buô I ho p fhuo ng chI ke o
da I frong khoa ng 30-60 phu f, ba n nôn ma nh da n nôu ra ca c cau ho I
va ca c va n dô ca n frao dô I dô fìm hIô u nhu ng fhông fIn pha n hô I vô
vIô c ho c cu a fre . Ða n ha y chu dô ng dô I fhoa I vo I gIa o vIôn.
Cay du ng quan hô fô f vo I gIa o vIôn: Ðuô I ho p phu huynh da u
fIôn Ia co hô I Ia m quen vo I ca c gIa o vIôn. Quan hô gIu a phu huynh va
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 25
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
gIa o vIôn fô f fhì vIô c fheo do I qua frình ho c fa p, pha f frIô n cu a con
ba n o fruo ng se fhua n Io I hon. Ða n cu ng nôn fìm hIô u fhôm fhông fIn
vô gIa o vIôn, vô phuong pha p gIa ng da y cu a ho ...
Ha y fra nh fha I dô pho ng vô : Trong buô I ho p, gIa o vIôn se chI ra
kha nang ma con fre co fhô pha f frIô n, dô nghI ba n cho fre fham gIa
va o ca c Io p ho c chuyôn-nang khIô u, hoa c cu ng co fhô yôu ca u ba n Iuu
fam, ha n chô fre o mô f va I ma f na o do . Ha y fra nh vIô c franh Iua n vo I
gIa o vIôn hoa c ba c bo nha n dInh cu a gIa o vIôn vô con ba n. Ða n nôn
nho mu c dich cu a buô I ho p Ia dô da nh gIa nang Iu c ho c fa p cu a fre
va fìm ra nhu ng gIa I pha p gIu p con ba n ho c fô f hon.
CIu p con ba n ho a nha p va o fa p fhô : Ða n nôn fìm hIô u xem fre
co ho a ho p fô f vo I ba n be hay không7 Tre co fhuo ng fra nh ma f ba n
không7 Nô u co fhì fra nh nhu ng du a ba n na o7 Tre co fho I ba f na f, hay
fre co fhuo ng bI ba f na f không7 Vì kha nang ho a ho p se a nh huo ng
dô n hIô u qua ho c fa p cu a fre .
Cung ca p ca c fhông fIn hu u ich cho gIa o vIôn: Ða n nôn cho gIa o
vIôn bIô f nhu ng fhay dô I cu a gIa dình |bô me Iy dI, fre mo I co em hay
nguo I fhan frong gIa dình vu a mo I ma f...). Ha y nho Ia ba n chI nôn kô
nhu ng va n dô quan fro ng va fheo ba n dIô u do co a nh huo ng dô n fre .
Xay du ng kô hoa ch ha nh dô ng: Truo c khI ra vô , ba n nôn ho I
ca ch fhua n fIô n nha f dô ba n IIôn Ia c vo I fha y cô cu a fre |ba ng dIô n
fhoa I hoa c fhu dIô n fu ). Co fhô sau na y ba n se ca n frao dô I ga p vo I
gIa o vIôn vô va n dô na o do .
- Ða n nôn kô cho fre nghe vô nô I dung buô I ho p: Tre fhuo ng
muô n bIô f ba me va fha y cô da frao dô I nhu ng gì vô mình. Ða n nôn
uu fIôn cho fre bIô f nhu ng nha n xe f fô f cu a ba n va gIa o vIôn vô
fha nh fich cu a fre . Sau do mo I dô n nhu ng va n dô kha c cu ng vo I ca ch
gIa I quyô f, cha ng ha n nhu vIô c fre Io so bI ba f na f, vIô c fre không
fhich mô f gIa o vIôn hoa c mô f môn ho c na o do ...



NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 26
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Hiïë n kïë

TôI không chI co "fô khô ". Nay xIn dô xua f mô f va I bIô n pha p
gIa I khô . Ia m sao o ca c nha fre , ca c em, ngoa I ca c cô, qua ba n rô n
không du fhì gIo , co aI cham so c fhôm, bô bô ng, fro chuyô n, hu hi vo I
ca c em. TôI không xIn nha nuo c fang bIôn chô ca c nha fre , ma dô
nghI: mô I nha fre kô f nghIa vo I mô f fruo ng phô fhông, va mô I nga y
nha fruo ng cu haI ba ho c sInh fu 12 - 16 fuô I dô n gIu p ca c cô gIu fre .
Ca c ho c sInh ca fraI Ia n ga I, vu a cham so c ca c em nho , vu a ho c vô
ca ch nuôI na ng, cham so c em be . Ta I sao cho ho c sInh ho c dIa Iy Chau
My , Chau PhI ma không cho ho c vô sInh Iy , fam Iy ca c fre nho 7 Ðo I
dô n Iu c 25 - 30 fuô I, khI sa p Ia m bô me mo I ho c nhu ng dIô u a y fhì
qua cha m, Iu c a y da u o c da da y fha nh kIô n vì da nghe nguo I na y
nguo I no ma ch ba o, kô chuyô n vô vIô c sInh con, nuôI con. Ma day
cu ng Ia gIa o du c gIo I finh: Ia m cho ca c em suy nghI vô con ca I, em u f,
bIô f yôu fre nho , co y fhu c fra ch nhIô m vo I ca c em be , chua n bI dô
nay maI Ia m bô me .
Ca I khô cu a con em không duo c choI, fôI cu ng da dua gIa I pha p
khI no I dô n chuyô n da ca u, chuyô n fha y cô nôn cu ng choI vo I ho c
sInh, chuyô n fa o dIô u kIô n cho ca c em ga I duo c choI. ChI ca n frich
mô f pha n fu, pha n nam sô fIô n da u fu va o da bo ng, fhu fhuô fhôm o
nhu ng san qua n vo f, san goIf da nh cho ca c vI frIô u phu , Ia cu ng du
fIô n gIu p cho không bIô f bao nhIôu fre em choI.
Co n Ia m sao cho Io p ho c hu ng fhu , ha p da n hon duo ng phô ,
ca nh cho 7 Ðuo ng phô , cu a ha ng ha p da n vì ca c dô va f, nha fruo ng
ca n co nhu ng sa ch gIa o khoa In de p, co nhu ng du ng cu phong phu ,
nhung nô u chI Ia y dô va f cu a nha fruo ng dô I cho I vo I ha ng ho a duo ng
phô fhì nha fruo ng nha f dInh không fhô na o fheo kIp.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 27
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Ha p da n hon dô va f Ia fình nguo I. Khô Ia fruo ng Io p hIô n nay
ra f "vô ca m". Na o Ia fruyô n fhô ng, chI fhI ca p frôn, phuong fhu c gIa o
du c Ia m cho fha y cô du ng fruo c ho c sInh chI quan fam dô n sô dIô m
van, foa n, ngoa I ngu , IIch su ... ga p mô f ha nh vI hoI ba f fhuo ng Ia Iôn
a n, fru ng pha f. TôI chI mong Ia mô I gIa o vIôn fha y mô f ho c sInh Io
da ng, không nghe gIa ng, qua y pha , ngang buo ng, bIô f fu kIô m chô
Io ng fu a I, bu c bô I, ma fu ho I: fa I sao nhu va y. Sau do fhan fình ho I
em ho c sInh a y: hôm nay em co gì không vuI, em buô n bu c vô ca I gì7
TôI mong ra ng ca c nha fruo ng su pha m không chI da y cho ca c gIa o
sInh nhu ng kha I nIô m, quan dIô m fam Iy fru u fuo ng, na o Ia frI gIa c,
fri nho , nha n fhu c ma ho c fam Iy chu yô u Ia fìm hIô u fam fu, fran
fro , fha c ma c, khô fam cu a fre nho , dô fhông ca m vo I ho c sInh, dô
hIô u ra ng không pha I ca c em ba n cha f Ia "Iuo I", Ia "buo ng", Ia "da u
fôu" ma chinh vì frong cuô c sô ng ca c em va p va p vô fình ca m, bI cha n
fhuong fam Iy ca c em mo I sInh ra nhu va y. Không pha I gIa dình na o
cu ng Ia fô a m, du ng Ia m cho nhu ng em da "fha f fình" o gIa dình, dô n
Io p Ia I "fha f fình" fhôm.
Ta o nôn fhan fình gIu a gIa o vIôn va ho c sInh, Ia m cho fình
nghIa fha y fro sau da m, fhì ho c sInh se ga n bo vo I fruo ng, vo I Io p.
Không nôn quôn fình nghIa be ba n: quan hô be ba n Ia mô f yô u fô co
ba n frong su hình fha nh nhan ca ch, fa o nIô m vuI Io n cho fre , va "ho c
fha y không fa y ho c ba n". Nhung nha fruo ng Ia I ngan ca m ho c sInh
frao dô I, ba n ba c, choI du a vo I nhau, suô f buô I ngô I ca nh nhau, ma
chI no I vo I nhau nu a cau da bI khIô n fra ch. Nha fruo ng không da y
cho ho c sInh ho p fa c vo I ba n, chI fhu c da y ganh dua, aI hon aI, an
fhua vo I nhau. ChI co ra duo ng mo I ho p be ho p ba n duo c, Ia m sao Io p
ho c duo c ha p da n hon duo ng phô 7 TôI không no I nhIô u. Ca c ba c cha
me , ca c fha y cô ha ng nga y fIô p xu c vo I fre , nô u chu y , dô da ng nha n
fha y nô I khô ha ng nga y cu a con em, va da nha n ra fa f cu ng co fha I
dô va ca ch u ng xu fhich da ng.




NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 28
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Taá c duå ng cuã a sûå khen thûúã ng tñch cûå c

Trong cuô c sô ng fhuo ng nha f, không if khI phu huynh du ng
dung khI fre Ia m vIô c fô f. Cha me không bIô f ra ng nô u không khen
fhuo ng vIô c Ia m fich cu c cu a con, cha ng kha c na o khuyô n khich
chu ng không Ia m nu a.
!a V gå u I!é I ¢hc! Ic ng rc :
Truo c day, fa I Ios AngeIes, khI công vIôn Ia ng NaI Nha f
|Japanese Ðeer VIIIage) khaI fruong, ba c sI Ieon SmIfh, na h fam Iy
ho c Iuyô n fhu da da y cho ma y con ga u nha p fu Nha f choI bo ng rô .
KhI mo I dô n, ma y con ga u co n frong fình fra ng hoang da , fa f nhIôn
Ia không bIô f choI bo ng rô . Nhung ba c sI SmIfh da fa p cho chu ng bIô f
choI bo ng rô .
VIô c hua n Iuyô n xem chu ng ra f don gIa n. Ong dô con ga u o mô f
go c san va qua bo ng o go c dô I Ia p. Nô u con ga u chI xoay quanh mô f
chô fhì không co vIô c gì xa y ra. Nhung khI con ga u fIô n vô phia qua
bo ng, du mô f chI chu f xiu fhôI, ông se fhuo ng cho no mô f mIô ng fhIf.
Ða c sI SmIfh fuan fhu cha f che quy dInh na y, fa p cho ga u fIô n da n
fu ng buo c dô n ga n qua bo ng. Mô I Ia n fIô n fhôm mô f chu f fhì ông Ia I
fhuo ng cho chu ng. Sau do , ông Ia I fhuo ng khI ga u nha f bo ng, khI
ga u dô n ga n rô va ne m bo ng. Ta f nhIôn Ia không pha I nga y mô f nga y
haI ma ga u Ia m duo c fa f ca ma pha I Ia m kIôn frì frong mô f fho I gIan
da I. Ða c bIô f frong fho I gIan do , ông không bao gIo du ng dô n vu Iu c
vo I chu ng.
1hen Ihuc ng Iu ng Iuc ¢
Nha gIa o du c nô I fIô ng, fIô n sI fam Iy ho c IIfzhugh Ðodson,
chu ng kIô n qua frình na y, no I: Qua frình Iuyô n ga u don gIa n na y co
fhô Ia m cho nhu ng nguo I Ia m cha me va nhu ng nha gIa o du c suy
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 29
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
nghI sau sa c. Chu ng fa fha y ba c sI Ieon SmIfh chI a p du ng mô f
nguyôn fa c duy nha f: fich cu c khen fhuo ng mô f khI con ga u Ia m fô f.
Chu ng fa fhu phan fich vIô c Ia m cu a ba c sI SmIfh:
- Thu nha f, ông dInh ro mu c fIôu mong muô n: dô n nha f bo ng va
ne m bo ng va o rô , không Ia m ca I gì kha c.
- Thu haI, ông cho ga u mô f pha n fhuo ng |mô f mIô ng fhIf) mô I
khI no Ia m du ng yôu ca u. Không bao gIo fhuo ng không.
- Thu ba, pha n fhuo ng không cu ng mô f Iu c khI hoa n fha nh
nhIô m vu |ne m bo ng va o rô ) ma fu ng buo c. Chinh qua frình fu ng
buo c na y da cho phe p ba c sI da n da f con ga u fu chô dô n nha f bo ng
dô n khI ne m bo ng va o rô .
Nguyôn fa c khen fhuo ng fich cu c Ia nha m da p Ia I mô f vIô c Ia m
fich cu c, không bao gIo a p du ng cho mô f vIô c Ia m fIôu cu c. Mô f vIô c
Ia m fich cu c ma duo c khen fhuo ng fhì co nhIô u kha nang vIô c do se
duo c fIô p fu c. TIô n sI IIfzhugh Ðodson cho ra ng nguyôn fa c do ra f
phu ho p frong vIô c da y fre .
1hcng nén ¢hI I!é I Iru ng µha I
Chu ng fa ha y xem, khI ca c cha u vuI choI vo I ba n, cho ba n muo n
dô choI, không Ia he f ô n a o, nghe Io I cha me fhì cha me Ia m gì7 Cha
me se khen fhuo ng ha nh dô ng fich cu c cu a chu ng chang7 Không,
fhông fhuo ng cha me không dô y , ho cho vIô c do Ia bình fhuo ng. Cha
me không bIô f ra ng nô u không khen fhuo ng vIô c Ia m fich cu c cu a con
ca I, cha ng kha c na o khuyô n khich chu ng không Ia m nu a. Nguo c Ia I,
khI con cha u Ia m vIô c gì không fô f, cha ng ha n nhu da nh ba n, Ia m dô
canh, cho c em ga I, an ca p fIô n, ngô nguo c va không nghe Io I, no I ca ch
kha c khI ca c cha u Ia m fra I vo I mong muô n cu a cha me , fhì kô f qua se
ra sao7 Cha me se nô I gIa n va fìm ca ch fru ng pha f. NghIa Ia khI
ngoan fhì không dô y , nhung khI hu fhì fru ng pha f. Ia m nhu va y ca c
cha u nga y ca ng fIôu cu c. NhIô u cha me da vô fình Ia m fra I y vo I dIô u
mình mong muô n.
VIô c khen fhuo ng fich cu c ca n pha I duo c a p du ng dô I vo I fre fu
khI mo I bIô f dI cho dô n fuô I fhIô u nIôn, a p du ng ca ng so m ca ng fô f.
Cha me pha I quan fam fhuo ng xuyôn dô n con ca I, mô I khI fre co
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 30
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
ha nh dô ng fô f, pha I khen fhuo ng kIp fho I dô khuyô n khich cha u.
VIô c khen fhuo ng không nha f fhIô f ba ng va f cha f. Ðô I vo I ca c cha u,
không co pha n fhuo ng quy na o ba ng su fhuong yôu au yô m cu a cha
me , fình fhuong do fhô hIô n frong su quan fam ha ng nga y dô I vo I
vIô c Ia m, vIô c ho c cu a con. NhIô u khI mô f Io I khen du ng Iu c, kIp fho I
cu a cha me du Ia m cho cha u vuI Io ng, hon Ia mô f pha n fhuo ng va f
cha f. Nhung cha me không nôn Ia m du ng Io I khen dô Ia m con vuI
Io ng, Iau nga y se pha n fa c du ng. Nô u mô I nga y, cha u Ia m fhôm mô f
vIô c fô f, va duo c khuyô n khich kIp fho I va fhich da ng, fhì vIô c Ia m
không fô f nga y ca ng bo f dI, va con ca I chu ng fa se fô f hon.


















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 31
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Lêì n àêì u àûa con ài mêî u giaá o

Ðu con ba n fruo c nay va n o nha vo I me hay Ia gu I nha fre , vIô c
cha u Ia n da u fIôn dI ma u gIa o cu ng Ia mô f fhu fha ch Io n dô I vo I cha u
cu ng nhu dô I vo I me . Ca n Ia m cho cha u ca ng an fam ca ng fô f. Nô u
duo c chua n bI fInh fha n da y du , nga y dô nfruo ng cha u se if Io Ia ng va
không ca m fha y bI Ia c va o mô f môI fruo ng xa Ia .
Ðu ba n chua n bI da y du cho cha u fhô na o fhì nga y da u fIôn dô n
fruo ng cha u cu ng ba m Ia y me do I vô . KhI dô cha u o Ia I frong Io p,
nhu ng gIo f nuo c ma f Ian da I frôn ma cha u se Ia m cho ba f cu ba me
na o cu ng khô fam va ca m fha y nhu mình co Iô I vo I cha u. Cu ng nhu
fa f ca ca c ba me kha c, Iu c do ba n se cha y nhanh vô nha , không da m
nhìn Ia I nu a.
Cu ng may Ia fho I ky na y không ke o da I, mô f haI fua n Ia cu ng,
nô u ba n chIu Ia m fheo Io I khuyôn sau day cu a fIô n sI fam Iy ho c
Anne Ðacus:
- Ðuô I sa ng hôm do ba n nôn chua n bI cho cha u da y so m dô cha u
kho I bI dô f ngô f. Ða n du ng no ng ruô f va không nôn hô I fhu c cha u.
- Ðô cho cha u an sa ng mô f ca ch bình fInh; do n cho cha u nhu ng
mo n an cha u ua fhich.
- Ma c cho cha u qua n a o, gIa y don gIa n, pho ng khI pha I fhay
dô I.
- Ðô va o qua n cha u mô f khan mu soa, nho cho va o da y mô f if
nuo c hoa, Ioa I nuo c hoa ba n hay du ng, dô cha u ca m fha y ca I mu I
quen fhuô c cu a me . Trong fu I kIa, ba n co fhô dô mô f vIôn ke o, cho
cha u an gIo ra choI.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 32
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
- Trong ca I ca p mang fôn cha u, ba n nôn dô sa n mô f bô qua n a o
dô fhay |dô pho ng”su cô ” co fhô xa y ra) va dô fhôm va o da y mô f con
fhu nhô I bông ma cha u co fhô yôn Io ng ôm ngu va o buô I frua. HaI ca I
na y dô u pha I dô fôn cha u, cu ng nhu mo I va f ma cha u mang fheo dô n
fruo ng.
- Ðình fInh gIa I fhich cho cha u mô f ca ch ro ra ng Ia cha u se dô n
day mô I nga y nhu me pha I dI Ia m mô I nga y, va mô I buô I chIô u ba n se
dô n do n cha u vô nha |frong ma y nga y da u ba n co fhô do n cha u so m
hon mô f chu f cho cha u quen da n).
- Chinh ba n pha I fo ra bình fInh, bo I nô u ba n fo ra Io Ia ng fhì
cha u se fha y ngay va se so .
- Ha y fo ra khoan dung va fhông ca m: frong ma y nga y da u co
fhô cha u se ke n an va kho ngu , hay cau co va cu ng co fhô da I da m.
Nhung fa f ca se fro Ia I bìnhfhuo ng sau mô f fho I gIan nga n.
- Sau khI frao cha u cho cô, ba n ha y fa m bIô f cha u. ÐIô u do co
nghIa Ia ba n không vô I va ng dua cha u dô n fruo ng rô I cha y vô ngay,
không nôn fhu a Iu c cha u nhìn dI noI kha c ma bo dI, cu ng không nôn
fu bIô f fheo kIô u dI rô I fro Ia I nhIô u Ia n. To m Ia I, ba n ha y fa m bIô f
mô f ca ch bình fhuo ng. Ða n co fhô dIu da ng hôn cha u, no I mô f va I cau
vo I cô gIa o, va y fay cho cha u rô I ra vô .
Ðô cho cha u vu a ho c vu a choI mô f ca ch fô f de p o fruo ng ma u
gIa o ba n nôn chu y ba dIô u sau day:
1. Cho cha u ngu da y du .
2.Cho cha u an sa ng da y du fruo c khI dô n fruo ng |nô u cha u
muô n co fhô cho bu bình).
3.Ða n pha I fhuo ng quan hô vo I cô gIa o, if nha f Ia mô I fua n mô f
Ia n. Cô cho ba n bIô f cha u Ia m gì frong Io p va ba n cho cô bIô f nhu ng
gì co fhô a nh huo ng dô n vIô c ho c cu a cha u |su c khoe cu a cha u, nhu ng
buô I dI choI da c bIô f frong gIa dình...). Cha u ra f nha y ca m fruo c Io ng
fIn ca y va quan hô maf fhIô f gIu a ba n va cô gIa o.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 33
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Treã con muöë n gò úã ba meå ?

Chu ng fa fhuo ng chI fa p frung dô n nhu ng ha nh vI cu a con ca I
ma if khI dô y dô n ca ch cu xu cu a chinh mình. Ta I sao ba n Ia I không
fhu nhìn ha nh vI cu a fre fheo quan dIô m cu a chu ng7 Ha y kIô m fra
nhu ng dIô u fre mong muô n nha f o ba me chu ng va so sa ch vo I ba n
fhan mình.
1.Tre con muô n ba me không ca I nhau fruo c ma f chu ng. Tre
con co khuynh huo ng ba f chuo c nhu ng gì ba me Ia m, ba f kô ho no I gì.
Ða n co fhô ba f dông y kIô n va chIa se nhu ng ca m xu c fra I nguo c cu a
mình ma không ca n fa n công nguo I kha c hay khu khu bIô n hô cho
mình không7 KhI do , con ba n cu ng se ho c duo c ca ch xu Iy con gIa n du
va gIa I quyô f xung dô f fheo nhu ng ca ch fich cu c.
2. Tre con muô n ba me dô I xu vo I mo I fha nh vIôn frong gIa dình
nhu nhau. Ðô I xu vo I ca c con nhu nhau không co nghIa Ia dô I xu
ngang ba ng vo I fa f ca . mô I du a fre dô u kha c nhau nhung mô I du a fre
dô u ca n fình fhuong va su fhông hIô u. Ha y xem xe f mô I quan hô cu a
ba n vo I fu ng du a con.
3. Tre con muô n ba me frung fhu c. Mô f ông bô ba o con, "Ra no I
Ia ba không co nha ," co fhô không nha n ra Ia anh fa dang Ia m guong
cho con mình. Ða n co no I nhu ng gì ba n muô n no I va dInh no I nhu ng
gì ba n da no I7
4. Tre con muô n ba me khoan dung vo I nguo I kha c. KhI ba me
khoan dung vo I mo I nguo I, fre con ho c duo c ca ch kIôn nha n vo I
nhu ng nguo I kha c chu ng. Ða n da Ia m guong cho fre vô Io ng khoan
dung nhu fhô na o7
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 34
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
5. Tre con muô n ba me fIô p da I ba n be chu ng an ca n. Nôu bo n
fre fu fa p o nha ba n, ba n se bIô f con mình dang o dau! Ha y fa o mô f
ba u không khi co I mo cho ba n be cu a con va fha u hIô u chu ng.
6. Tre con muô n ba me bIô f xay du ng fInh fha n dô ng dô I o fre .
KhI fre buo c sang fuô I fhanh nIôn, nhu ng ba c cha me na o bIô f xay
du ng mô f fInh fha n dô ng dô I o fre se co a nh huo ng Io n hon dô I vo I
chu ng. Ða n co bIô f ca ch nuôI duo ng fInh fha n dô ng dô I frong gIa dình
mình7
7. Tre con muô n ba me fra Io I nhu ng cau ho I cu a chu ng. Ða n co
ca m fha y a y na y khI no I, "Me dang ba n Ia m. Iu c kha c no I chuyô n
na y." Rô I ca I Iu c kha c do không bao gIo dô n. Ha y da nh fho I gIan ngay
nga y hôm nay dô fra Io I nhu ng cau ho I cu a fre va khI ba n không bIô f
Ia m sao dô fra Io I fhì ha y fhu a nha n dIô u do va fìm ca ch dô fra Io I
sau.
8. Tre con muô n ba me pha f chu ng khI ca n, nhung không pha I
Ia fruo c ma f nguo I kha c, da c bIô f Ia ba n be cu a chu ng. ÐIô u da ng
nga c nhIôn Ia fre con fha f su muô n co nhu ng gIo I ha n, nhung du ng
fuo ng chu ng fình nguyô n Ia m dIô u do .
9. Tre con muô n ba me fa p frung va o nhu ng dIô m fô f fhay vì
nhu ng dIô m yô u cu a chu ng. Ha y xem fre nhu mô f fa m franh ghe p
chua hoa n fa f va fa p frung va o mô f bu c franh se hoa n fhIô n fha f de p
fhay vì chI Ia nhu ng ma u ghe p bI fha f Ia c. IIô f kô nhu ng dIô m ma nh
cu a con ba n va cho n nhu ng fho I dIô m fhich ho p dô khuyô n khich
chu ng
10. Tre con muô n ba me kIôn dInh. Chu ng fa không pha I Iu c
na o cu ng fruo c sau nhu mô f nhung ha y cô ga ng Ia m dIô u do . Nhu ng
Iu c ba n ha nh dô ng không nha f qua n cu ng không dô n nô I Ia m hu
ho ng con mình. Nhung fre ca n pha I bIô f ra ng fình fhuong va nhu ng
gIo I ha n ma ba me da f ra cho chu ng Ia không fhay dô I.



NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 35
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Taå i sao treã em khoá cho mûúå n àöì chúi?

Iu c 1 fuô I, fre da bIô f mang fhu nhô I bông dô n cho ba n cu ng
choI. Va y ma gIo day fre du ng a n ngu fruo c fhu ng dô choI cu a mình
nhu so aI do Ia y dI. Ia m fhô na o dô fre cha p nha n cho ba n muo n dô
choI cu a mình7
!uc ! 18 Iha ng Iuc !: ¢hua ¢c Rha ! n!é n sc hu u
Cho dô n 18 fha ng fuô I, fre cho muo n dô choI mô f ca ch vô fu.
Theo gIa I fhich cu a nha fam Iy ho c NIcoIe Iabre , o dô fuô I na y kha I
nIô m so hu u Ia hoa n foa n xa Ia . Mo n dô choI “cu a fre ” Ia va f ma fre
muô n ngay Iu c do . VIô c nhìn fha y nguo I kha c man mô mo n dô choI
Ia m fre ba f da u fo mo . Chinh fu chô na y da ba f da u nhu ng xung dô f
da u fIôn: ca haI dô u muô n mo n dô choI cu ng mô f Iu c va cha ng aI chIu
nhuo ng aI.
Va n dô Ia không aI muô n cho fhôm mô f phu f dô co mo n dô choI
mình ua fhich frong fay. Ca I uo c muô n do fu c fho I va hoa n foa n
không co chu f ma u sa c cu a su so hu u.
2-3 Iuc !: ¢ha ne ¢an Ih!é µ Ihéna c?
Theo nguyôn fa c, kha I nIô m so hu u xua f hIô n va o khoa ng 2
fuô I. O dô fuô I na y, fre bIô f phan bIô f dau Ia mo n dô không pha I cu a
mình. Ða n nang so hu u se pha f frIô n frong nam Iôn 3. Trong fho I ky
na y, cho muo n fha f su Ia chuyô n “dau xe Io ng”. Nhu ng va f du ng ca
nhan fhuô c vô fhô gIo I cu a fre , khI Ia y no dI, fu c Ia ba n da ca f du f
mô f pha n cu a fre .
Iu c xa y ra xung dô f gIu a fre dang do I va du a kIa không muô n
cho muo n, su can fhIô p cu a nguo I Io n Ia ra f co ich nha m fhIô f Ia p ho p
dô ng, fu c a n dInh fho I ha n muo n, va su frao dô I |con cho ba n muo n
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 36
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
xe, ba n se cho con muo n fra I banh). Nhu va y, fu ng du a fre se fu da f
mình va o vI fri cu a ba n va su fhông ca m se dô da ng hon.
Cu ng co fruo ng ho p du a fre kIôn quyô f fu chô I cho muo n mô f
va f na o do vì Iy do hoa n foa n co fhô hIô u duo c. ChIô c a o Ien ma me
da dan “chI da nh cho mình”, con fhu nhô I bông ma ông da fa ng... Ia
nhu ng va f vô cu ng quy gIa . Tu fhan no da fhô hIô n su c ma nh fình
yôu cu a nguo I Io n da nh cho fre . Vì va y, dau fhô na o cha p nha n cho
ke kha c gIa nh Ia y, du chI Ia frong chô c Ia f.
4-5 Iuc !: su quan Irc ng Ircng !c ! hu a
Iu c Iôn 4, fre se không ca n co fa f ca ca c mo n dô frong fa m fay
cu a mình. Ngoa I ra, fre da n quen vo I sInh hoa f xa hô I, fhich choI vo I
ba n fhay vì ngô I mô f mình vo I dô choI. “TôI cho ba n muo n, ba n cho
fôI muo n”, hình fhu c frao dô I fha f su hình fha nh. Nhung o fuô I Iôn 4-
5, ma fre không muô n cho muo n ro ra ng co va n dô na o do . Co fhô ba n
da buô c fre cho muo n khI co n qua nho , rô I da n da n fro nôn dI u ng vo I
chuyô n cho muo n. Ðu fha I dô na y chI Ia fa m fho I nhung ba n pha I
fhu c su ca nh gIa c.
Tre Iôn 5 fuô I ma cu khang khang fu chô I cho muo n Ia fhô hIô n
mô f nô I Io, co fhô Ia không fIn va o nguo I kha c. Truo ng ho p na y xa y
ra khI ca c ba c phu huynh không gIu Io I hu a. Cha ng ha n nhu ba n no I
vo I con: ”Ðuo c rô I, ba me se mua cho con mo n dô na y Iu c dI da o vô ”,
nhung rô I Ia I không fhu c hIô n Io I hu a. Nhu va y, fre ma f fIn fuo ng
va o Io I hu a cu a nguo I kha c fhì se không fIn aI ca . Sau na y Io n Iôn,
fre co nguy co fro fha nh nguo I hay nghI ngo .







NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 37
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Nhûä ng caá ch noá i sinh chuyïå n

Cu ng Ia mô f Io I no I, nhung ca ch no I na y hay ca ch no I kIa Ia I co
fa c du ng ra f kha c nhau, dôI khI ra f dô I nghIch. Vì fhô , khI no I vo I con
ca I, bô me pha I Iu a Io I.
Me go I :”IIôn! Ia I day me ba o! Nhanh Iôn! Con ca ng nga y ca ng
bu a ba I. Ðuô ng con nhu ca I chuô ng heo. Nô u con cu vu f qua n a o nhu
fhô fhì me không mua qua n a o nu a dau. Ta I sao con không sô ng
ngan na p mô f chu f7 Ta I sao không bao gIo con sa p xô p qua n a o va y7”
IIôn no I fra :” Ta I sao me không ma ng con Iy . Ðuô ng no cu ng
Iô n xô n va y7 Co n me , me co ngan na p gì dau7”
Chu ng fa ha y cu ng nha fam Iy ho c Nancy SamaIIn phan fich
cuô c no I chuyô n frôn cu a me con IIôn. Nhu ng fIô ng “con” |fha m chi
“ma y”) va “nô u”, “fa I sao” frong cau chuyô n frôn Ia nhu ng fIô ng no I
fhuo ng hay sInh chuyô n ca I nhau. Thay vì fhu a nha n buô ng no bu a
ba I va du ng Iôn do n de p fhì IIôn pha n u ng. No fìm ca ch fô ca o em no
va pha n dô I me no . Ta I sao7
Cau “Con ca ng nga y ca ng bu a ba I” Ia m cho IIôn pha n u ng ngay
Ia p fu c. Nhu ng cau no I ba f da u ba ng fIô ng “con” fhuo ng gay pha n
u ng fhu dIch vì no chIa fha ng va o nguo I, chu không va o va n dô |“Con
Iu c na o cu ng... Con không bao gIo... Tô f hon Ia nôn... Con fha f Ia ...).
Nô u fIô ng “con” nhe nha ng duo c fhay ba ng fIô ng “ma y ” sô sa ng fhì
pha n u ng co fhô co n na ng hon.
TIô ng “nô u” fhuo ng ke m fheo mô f de do a: “Nô u con cu vu f nhu
fhô nu a fhì me se không mua qua n a c nu a uåu”. Jc I !c ! ue uc a nhu
Ihé ¢há ng ¢c Ia ¢ uu ng g¡ \c ! 1!én. Je ¢c V uInh fha f su không mua
qua n a o nu a không7 IIôn bIô f Ia không bao gIo . Ðo Ia mô f Io I vô
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 38
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
nghIa ma ca c ba me fhuo ng mang ra do a con. Io I de do a bao gIo cu ng
Ia fIô ng no I cu a nguo I ma nh dô I vo I nguo I yô u hon. Nguo I yô u hon se
coI do Ia mô f fha ch fhu c va chI co y muôn pha n u ng. Va IIôn da fra
du a:” Co n me , me co ngan na p gì dau7”.
TIô ng “fa I sao” fhuo ng kho I da u cho mô f Io I fô ca o: “Ta I sao con
không sô ng ngan na p mô f chu f7 Ta I sac Rhcng Iac g!c ¢cn ¢hIu sá µ
×é µ quå n a c?”. !c !a !ca ! Ic¢a c ¢hung ¢hung haV gay pha n u ng fu vô
va fha ch fhu c vì no I nhu ng ha nh dô ng xa u fruo c day cu a IIôn, Ia m
nhu cha u chua bao gIo xô p qua n a o, du chI Ia mô f Ia n.
Va y ba me cu a IIôn nôn Ia m fhô na o7 Thay vì no I nhu ng cau
“sInh chuyô n” nhu frôn, ba co fhô no I:”IIôn, qua n a o fhì pha I freo
Iôn. Qua n a o dô duo I da f se nhan nhu m va pha I u I Ia I”.
KhI ba n muô n cho cha u Ia m dIô u gì, ba n không nôn du ng chu
“nô u” nhu muô n de doa ma ba n nôn du ng chu “khI” ma không pha I
de doa :”KhI con ma c qua n a o xong fhì me con fa se dI cho ...”.
Hoa c ba n co fhô no I “chu ng na o”, cu ng co fa c du ng fuong fu :
“Chu ng na o Ia m xong ba I fhì con co Ihé ×en I!\!”. Chc uu ¢a ¢ ¢ha u
¢hua ¢c Rha ! n!é n uå V uu \é Ihc ! g!an, ¢hu ng ¢u ng co fhô hIô u nhu ng
cau no I fuong fu nhu va y. Thay vì fa o ra mô f fình huô ng ma nh an
hIô p yô u, fhì fa se choI fro “frao dô I”: “KhI con Ia m xong vIô c A, fhì
me se Ia m vIô c Д, va fhay vì co mô f su so sa nh Iu c Iuo ng, o day chI
co mô f cô ga ng chung.








NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 39
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Nhûä ng àûá a treã siïu viïå t

Nhu ng du a fre bI e p ho c fa p qua mu c không pha I vì nhu ca u
cu a du a fre ma chinh Ia do yôu ca u cu a cha me . Tình fra ng na y
không chI co o nuo c fa ma co n co ca o nhIô u nuo c frôn fhô gIo I.
Su ¢ e µ Iu ¢ha ne
Ða c sI ÐenjamIn Spock dô ng fho I Ia nha gIa o du c nô I fIô ng o My
kô : “TôI nho fruo ng ho p mô f ba me va I nam fruo c day da fhan phIô n
vo I fôI du a con ga I 11 fuô I cu a ba nga y ca ng cang fha ng vô fha n kInh
va hay kho c bo I nhu ng chuyô n không dau. Ho I ra mo I bIô f ba da
dang ky cho con ga I cu a ba ho c cuo I ngu a nga y fhu haI, ho c fruo f
bang nga y fhu ba, ho c khIôu vu nga y fhu fu, ho c am nha c nga y fhu
nam, ho c mu a baIô nga y fhu sa u, va nga y fhu ba y ho c da nh gIa ca c
buô I nha c kIch. Ngoa I ra dIô u quan fro ng Ia nha fruo ng cu a cha u do I
ho I frình dô f kIô n fhu c ra f cao va ca c gIa o vIôn cho ba I fa p ra f nhIô u.
KhI fôI go I y cho ba me do ra ng su qua fa I frong ho c fa p Ia nguyôn
nhan cu a su cang fha ng fha n kInh cu a con ga I ba fhì ba vô I kôu Iôn:
Nhung do Ia nhu ng môn ho c quan fro ng không fhô fhIô u duo c.”.
Ða me no I frôn không pha I Ia ca bIô f. Ca I kIô u suy nghI na y
nguo I fa fhuo ng fha y frong ca c gIa dình Ia y su fha nh da f frong xa
hô I Ia m mu c dich fô I fhuo ng frong cuô c do I. Nguo I na o fhuo ng yôu
ca u pha I co dIa vI va fhu nha p cao frong xa hô I, fhì nguo I do fhuo ng
co yôu ca u cao nhu va y dô I vo I con ca I mình. Ðu ng Ia nô u chu ng fa
không so m quan fam dô n nhu ca u frI fhu c va fình ca m cu a ca c cha u
fhì se a nh huo ng dô n vIô c ho c fa p cu a ca c cha u sau na y. Nhung dIô u
do không co nghIa Ia vIô c fhu c da y ho c fa p qua mu c Ia co Io I cho fre .
Thu c fô , mô f su fhu c da y nhu fhô ra f co ha I cho fre vô ma f Iau da I.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 40
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Nhu ng du a fre chIu su c e p na ng nô nhu va y, khI fruo ng fha nh
bao gIo cu ng chI nghI dô n vIô c gIa nh Ia y vI fri ha ng da u frong xa hô I,
dô n mu c không fìm duo c fhu vuI na o kha c ngoa I ca I fhô gIo I ca nh
franh nho he p. KInh nghIô m cho fha y du cha me co fhu c da y ca c
cha u gIa nh duo c ca I fuyô f ha o frong IInh vu c na y hay IInh vu c kha c
fhì su pha f frIô n cu a cha u se me o mo , ma f can dô I, ra f co fhô cha u se
cô dô c, khô khan, ich ky va nhIô u fhu kha c nu a.
Co mô f công frình nghIôn cu u vô fuô I fre cu a nhu ng nhan fa I,
nhu ng nguo I co fha nh fich sa ng fa o da c bIô f frong mo I IInh vu c, cho
fha y ho co mô f ma u sô chung, do Ia hô I nho ho dô u co mô f dam mô
na o do , mô f fro fIôu khIô n hay mô f du a n na o do |không nha f fhIô f Ia
co IIôn quan dô n nghô nghIô p cu a ho sau na y) va cu kIôn frì pha n
da u fheo huo ng do .
XIn Ia y mô f fhi du : ông CharIes ÐarvIn, nguo I cha cu a fhuyô f
fIô n ho a. Hô I nho , ông ho c ra f dô f, cha ông va ca c fha y gIa o dô u cho
ra ng ông hoI ngô c. Ong không fhich ho c, chI fhich dI choI ngoa I dô ng.
Cha ông ba f ho c nga nh y nhung chI duo c va I fha ng. KhI chuyô n ông
sang ho c fruo ng ÐH CambrIdge, ông Ia I ho c mô f gIa o su nô I fIô ng vô
IIch su fu nhIôn. Tu do ông dI fheo khuynh huo ng cu a ông, fro fha nh
mô f nha ba c ho c, fa c gIa cu a “Nguô n gô c ca c Ioa I” nô I fIô ng.
1c ! !ca n Iån Ihå n \¡ hc ¢ qua nu ¢
Mô f ba me da n du a con dang ho c ca p haI cu a mình dô n khoa
nhI TT su c khoe fam fha n TP do sau mô f do f fhI ke o da I mô f fua n,
con ba bô ng fro nôn không buô n an uô ng, chI fhich na m da I. Sau mô f
do f fra c nghIô m fam Iy , ca c ba c sI cho bIô f con ba bI rô I Ioa n fam
fha n do ho c qua su c. Nghe fheo Io I ba c sI, ba da nh cha p nha n cho con
mình ra kho I Io p chuyôn.
Ha u hô f ca c em ho c sInh bI rô I Ioa n fam fha n dô u do pha I fra
gIa nhu ng ky vo ng qua mu c cu a phu huynh dô I vo I con em mình. Ða c
sI Pha m Van Tru , fruo ng khoa kha m nhI TT su c khoe fam fha n TP,
phan fich: “Kha nang fri fuô cu a ca c em co fhô chIa fha nh da ng cao,
frung bình va ke m. Ty Iô nhu ng em xua f sa c không cao. Thô nhung
nhIô u phu huynh không na m duo c kha nang cu a con mình, cu Io
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 41
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
fruo ng fô f, fha y gIo I, rô I ba f con ho c qua nhIô u, cu nha f fhIô f pha I
ba f con fhI da u ÐH cho ba ng duo c.”
Ða co nhu ng fruo ng ho p ca c em bI rô I Ioa n fam fha n vì ha ng
nga y pha I fhu c da y fu Iu c 5 gIo sa ng va ho c dô n fô I mIf mo I vô . Co
em, vô n bI dô ng kInh, da Iôn con co gIa f frong nhu ng nga y ho c ha nh
cang fha ng. Yô u fô quyô f dInh frong dIô u frI bô nh fam fha n do fre
ho c qua fa I Ia vIô c fhay dô I quan nIô m cu ng nha c cu a phu huynh vô
vIô c hoa ch dInh fuong IaI cho con. Mô f ba me sau khI nghe ba c sI
phan fich bô nh fra ng cu a con mình, da che p mIô ng fho da I :”Va y fhì
fôI se không ky vo ng qua nhIô u o cha u nu a.”. Su c e p không chI o phia
gIa dình ma co n o phia nha fruo ng. NhIô u fruo ng cha y fheo fha nh
fich, da buô c ho c sInh pha I ho c qua su c.
Ca c bIô u hIô n rô I Ioa n fam fha n fhuo ng fha y o fre em ho c qua
fa I Ia :
- Ðau da u, ma f ngu
- ThI không da u không fo ra buô n phIô n.
- CIa fang nhu ng ha nh vI saI Ia c: qua u quo , dô I xu không fô f dô I
vo I nhu ng nguo I xung quanh va dô va f so hu u |sa ch vo , dô choI...).
- Hay quôn.
- Hay Iang xang.
Thông fhuo ng, ca c em ca p III ra f nga I dô n kha m chu a fa I TT
su c khoe fam fha n do so ba n be bIô f duo c va frôu cho c. Chu a frI bô nh
rô I Ioa n fam fha n do ho c qua mu c không qua kho khan, chI ca n sa p
xô p cho fre nghI ngoI va I fua n Ia hô I phu c. Thô nhung, sau do phu
huynh ca n fhay dô I nô nô p sInh hoa f, ho c fa p cu a ca c em vì rôI Ioa n
fam fha n nô u fa I pha f se gay ra ha u qua Iau da I, kho frI.




NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 42
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Giaá o duå c con treã thöng qua viïå c laâ m vaâ troâ chúi

Ca n day nguo I fa da nha n fha y duo c fa m quan fro ng cu a fro
choI dô I vo I fre nho . Tuy nhIôn bôn ca nh do , nhIô u gIa dình duo ng
nhu va n chua bIô f ra ng, co ra f nhIô u nhu ng công vIô c co y nghIa cu ng
go p pha n gIu p fre pha f frIô n.
Con fre fhu c su duo c pha f frIô n khI chu ng fa cho phe p chu ng
fham gIa va o fhô gIo I cu a nhu ng công vIô c xung quanh chu ng. Sô ng
frong ba u không khi gIa dình hoa c sô ng gIu a nhu ng nguo I Io n, fre
Iuôn ham fhich duo c Ia m vIô c. Chu ng muô n duo c “gIu p do ” nguo I
Io n; va hoa f dô ng na y co fhô fro fha nh mô f pha n kha quan fro ng
frong qua frình ho c ho I ban da u cu a fre .
Nô u ba n ngan ca n con fre fham gIa va o nhu ng hoa f dô ng, don
gIa n chI vì do Ia nhu ng “công vIô c” chu không pha I Ia “fro choI” fhì
dIô u do cu ng dô ng nghIa vo I vIô c ba n dang ha n chô nhu ng co hô I
pha f frIô n cu a fre .
Tra I Ia I khI ba n mo I go I con fre fham gIa va o công vIô c va ca fro
choI nu a, fhì fu c Ia ba n da fa o cho con fre nhIô u con duo ng dô chu ng
ho c ho I va fruo ng fha nh hon Iôn. KhI do , fre se ca m nha n duo c mô f
cuô c sô ng nhIô u y nghIa hon, va fre se ca m fha y mình fhu c su Ia mô f
fha nh vIôn frong gIa dình.
Vo I su quan fam fhich ho p cu a nguo I Io n, co ra f nhIô u vIô c
ha ng nga y ma gIa dình co fhô gIao cho fre nho , dô gIu p chu ng co fhô
ba f da u ho c vô fInh fha n fra ch nhIô m, finh fich cu c dô c Ia p va kha
nang fu cham so c ba n fhan. Ðuo I day Ia mô f sô vi du :
- Chua n bI va na u an: Ngay ca khI fre co n qua nho dô co fhô
phu gIu p ba n su a soa n bu a frua hoa c bu a fô I, fhì chu ng va n co fhe
phu gIu p ba n ba ng ca ch chua n bI dô fra ng mIô ng cha ng ha n. KhI ba n
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 43
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
dua fre dI cho , ba n se gIu p fre hIô u bIô f nhIô u hon vô nguô n cung ca p
fhu c pha m, va ba ng ca ch na o dô mua fhu c pha m.
- Cha y vIô c va f: Ðô cho fre Ia m nhu ng vIô c nho nha f, ba n se go p
pha n cu ng cô Io ng fu fIn cu a fre . KhI ba n ca n mô f dIô u gì do nhu go I
mô f nguo I frong nha , hoa c muô n Ia y khan Iau, ba n ha y nho mô f
frong sô ca c con cu a ba n Ia m dIô u do .
- Cham so c em nho : Ngay ca nhu ng nhIô m vu don gIa n |nhu do c
fruyô n hoa c ha f cho em nho nghe) cu ng gIu p fre nha n ra fra ch nhIô m
cu a mình va fa m Io ng chIa se vo I ca c em nho .
- Ðo n de p nha cu a: Tre co fhô fu do n ba n va fu phu c vu fhu c an
cho mình. Nô u ba n dang Iau nha ba n cu ng co fhô khuyô n khich fre
da y va I Ia n cay Iau nha .
- Cham so c va f nuôI frong nha : Va f nuôI frong nha ca n nuo c,
fhu c an va noI o sa ch se . Tre co fhô ho c duo c nhIô u ba I ho c quy gIa fu
công vIô c cham so c ca c con va f nuôI frong nha .
- Ia m vuo n: VIô c cham so c cay cô I gIu p fre nha n ra fhIôn nhIôn
ky dIô u. Nô u gIa dình không co mô f khoa ng vuo n quanh nha , ba n
cu ng nôn co nhu ng cha u cay bôn cu a sô cha ng ha n, dô fa o nôn nhIô u
co hô I hon cho fre kha m pha .
KhI fIô n ha nh nhu ng hoa f dô ng frôn, ba n nôn chu y mô f va I
dIô m quan fro ng sau:
- ChI nho nhu ng công vIô c ma con ca I ba n Ia m duo c; va ba n
cu ng ca n da m ba o sao cho nhu ng công vIô c do Ia an foa n dô I vo I fre .
- Ngay ca dô I vo I fre nho cu ng phan bIô f duo c dau Ia công vIô c
“fha f”, dau Ia công vIô c “gIa ”.
- Ha y nho ra ng: fha f ra nhIô u vIô c va f co su fro gIu p cu a fre co
fhô Ia m ba n ma f nhIô u fho I gIan. Thô nhung ba n ca n kIôn nha n va
pha I fô n fho I gIan mô f chu f dô gIu p fre hIô u duo c nhu ng Io I ich fhIô f
fhu c fu vIô c phu gIu p công vIô c frong gIa dình.
Ða ng ca ch kô f ho p nhu ng mong do I cu a ba n vo I nhu ng kha
nang cu a fre , co su khuyô n khich va u ng hô nhu ng cô ga ng cu a fre ,
va da nh nhIô u fho I gIan huo ng da n fre ca ch fhu c hIô n công vIô c, ba n
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 44
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
co fhô fa o cho con fre fha f nhIô u co hô I dô chu ng không ngu ng ho c
ho I va fruo ng fha nh hon qua công vIô c.























NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 45
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Àïí con baå n coá trñ nhúá töë t khi hoå c baâ i

Hôm nay con ba n da ho c ba I ra f ky , ho c dI ho c Ia I nhIô u Ia n
nhung nga y maI khI Iôn Io p va n duo c dIô m ke m va cô gIa o phô va o vo
"em chua fhuô c ba I".
Ða nhIô u Ia n nhu fhô va ma c du ra f cô ga ng va chIu kho ho c
ma con ba n va n không co fIô n bô hon. Nhu ng Iu c nhu fhô ba n không
nôn fo ra qua Io Ia ng ma pha I gIu p con ba n co fri nho fô f hon.
Truo c fIôn con ba n ca n pha I co mô f go c ho c fa p yôn fInh, fô f
nha f Ia o frong pho ng rIông. KhI do con ba n co fhô fa p frung suy
nghI va o ba I ho c hon va không bI phan fa n fu fuo ng bo I nhu ng yô u fô
kha ch quan bôn ngoa I va ba n nôn:
- 1uc ng \a c nu ¢ u!¢h rc ra ng:
Trong fri o c cu a fre Iuôn Iuôn fô n fa I 2 ngan fri nho rIông bIô f:
mô f ngan Ia fri nho fu c fho I, Ia noI ma fa f ca ca c fhông fIn duo c fhu
fha p va chI duo c gIu Ia I frong vo ng 5 phu f sau do bI quôn ngay. Ngan
co n Ia I Ia ngan fri nho Iau da I, Ia noI ma ca c fhông fIn duo c fhu fha p
va gIu Ia I Iau hon fha m chi fheo be suô f cuô c do I.
Mô f fhông fIn duo c gIu Ia I frong khoa ng fho I gIan da I nô u nhu
fre bIô f ra ng se ca n pha I su du ng dô n va fre bIô f vIô c fich Iuy ca c
kIô n fhu c nga y hôm nay se ra f co ich cho cuô c sô ng frong fuong IaI.
Vi du nhu khI ho c ba ng nhan chIa, ba n nôn fhuo ng xuyôn no I vo I be :
Nô u con fhuô c hô f ca c quy fa c cô ng, fru nhan chIa se gIu p con fu finh
foa n fIô n khI muô n mua mô f ca I gì do . Hay khI ho c fIô ng Anh, ba n
no I vo I con ba n: Ðô co fhô fham gIa va o fro choI na o do , dIô u quan
fro ng Ia con pha I hIô u duo c quy fa c cu a fro choI do duo c vIô f ba ng
fIô ng Anh.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 46
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
ÐôI khI ba I ho c không co fa c du ng fru c fIô p nhu môn IIch su , dô
con ba n co fhô nho Iau va không bI ma f phuong huo ng, ba n nôn pha n
doa n ca c cau ho I ma cô gIa o se dua ra nga y hôm sau. KhI fre bIô f
duo c ca n pha I fra Io I nhu ng gì cho nga y hôm sau fhì mo I fhông fIn
ca n fhIô f se duo c gIu Ia I frong fri nho co IogIc hon, IIô n ma ch hon va
Iau da I hon.
- !a V Ire hc ¢ Iá ng µhucng µha µ sc sa nh:
Tri nho hoa f dô ng fruo c fIôn Ia fhu fha p fhông fIn sau do ga n
kô f ca c fhông fIn Ia I vo I nhau. Muô n gIu Ia I fhông fIn mô f ca ch fô f
hon, co hIô u qua hon va frong fho I gIan da I hon fhì dIô u quan fro ng
Ia fri nho cu a fre pha I bIô f ga n kô f IIô n ma ch, IogIc ca c fhông fIn Ia I
vo I nhau va fre bIô f so sa nh gIu a ca I cu vo I ca I mo I. Ca c fhông fIn
mo I nha n duo c pha I duo c da f va o mô I quan hô vo I ca c fhông fIn cu .
Ca c fhông fIn mo I co fhô bô sung, Ioa I bo hay phu dInh, kha ng dInh
Ia I ca c fhông fIn cu .
Ðô gIu p fre nho Iau, ba n nôn fhuo ng xuyôn Ia m phe p so sa nh
gIu a ca I mo I ma fre ca n pha I nho vo I ca I ma fre da bIô f.
- !a V Ire hc ¢ Iá ng µhucng µha µ nhá ¢ !a !:
KInh nghIô m cho fha y ra ng: nguo I fa se nhanh cho ng quôn 50%
ca c fhông fIn fhu nha n duo c chI frong nu a gIo da u, 80% fhông fIn co n
Ia I bI quôn da n fu nga y na y sang nga y kha c. Nhung ca c fhông fIn
na y duo c gIu Ia I Iau hon nô u nhu duo c nha c dI nha c Ia I nhIô u Ia n fu
nga y na y sang nga y kha c.
KhI con ba n pha I ho c fhuô c ba ng nhan chIa, ba n nôn yôu ca u
nha c Ia I sau khI fre da ho c fhuô c khoa ng 10 phu f sau do , fIô p do Ia
Iu c fruo c khI dI ngu va va o buô I sa ng fruo c khI con ba n dô n fruo ng.
Ða n nha c nho vo I fre ra ng ba n cu ng se kIô m fra Ia I ba ng nhan chIa
na y va o nga y hôm sau hoa c sau 2 nga y va fruo c khI con ba n co ba I
kIô m fra môn foa n.
Ða n cu ng co fhô da y con ba n ba ng ca ch mô I khI ho c mô f ba I mo I
ba n nôn ho I Ia I con ba n nhu ng kIô n fhu c co IIôn quan dô n ba I ho c fu
hôm fruo c.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 47
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Tìm ca c fu co fhô dI ngay va o fri nho : Ðo Ia ca c fu gay a n fuo ng
ma nh cho fre . Chu ng không duo c ghI va o frong vo ho c nhung Ia n sau
mô I khI nha c dô n ba I do chu ng Ia p fu c se nho ngay dô n ca c fu do va
IIôn fuo ng Ia I duo c ba I ho c.






















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 48
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Giaã i maä nhûä ng giêë c mú cuã a treã

Tre không chI co nhu ng gIa c mo ngo f nga o fha n fIôn, dôI Iu c fre
cu ng ga p nhu ng con a c mô ng khIô n fInh fha n hoa ng hô f cu c dô . Cho
nôn cha me ca n quan fam dô n nhu ng gIa c mo cu a fre dô hIô u nhu ng
suy nghI, uo c mo co n a n kin frong fIô m fhu c.
Ðô gIa I da p nguyôn nhan gay ra nhu ng con a c mô ng a y, fruo c
hô f, ca c ba c cha me ca n hIô u ro vaI fro cu a nhu ng gIa c mo. KhI fre
chua du kha nang dô ba y fo , gIa c mo nhu nhu ng fhông dIô p go I dô n
cha me mô f ca ch vô fhu c. Nô u bIô f kô f ho p ca c su kIô n va Iy gIa I
du ng, cha me co fhô hIô u duo c nhu ng nhu ca u, nhu ng suy nghI cu a
fre . Ca c nha nghIôn cu u cho fha y: fuy va o dô fuô I, fre co nhu ng gIa c
mo kha c nhau fhô hIô n su pha f frIô n vô ma f fam sInh Iy frong fu ng
gIaI doa n nha f dInh.
Tre so sInh dô n mô f fuô I
1!é n Iuc ng g!å ¢ nc: KhI con ba n mo I 2 fha ng fuô I, cho du co
na m mo, be cu ng không fhô kô Ia I khI fhu c da y :”Me oI, con mo
fha y...”. Cho nôn, nô u be co n qua nho , cha me Ia m fhô na o dô hIô u
nhu ng nhu ca u fhô hIô n qua gIa c mo cu a be 7 Ca c nghIôn cu u cho
fha y con nguo I da ba f da u bIô f mo fu khI co n na m frong bu ng me va
se fô n fa I frong gIa c ngu va se ke o da I suô f do I. Trôn fhu c fô , fre sInh
fhIô u fha ng se dao dô ng con nguoI dô n 80% frong fho I gIan ngu so
vo I 50% o fre sInh du fha ng. Ca ng Io n, su dao dô ng con nguoI ca ng
gIa m va ô n dInh hon fu 20-25% o nguo I fruo ng fha nh. Ðô I vo I fre
duo I mô f fuô I, mu c dô dao dô ng con nguoI co fhô bIô u Iô ca m xu c fhay
cho Io I no I- Ðo Ia nguyôn nhan fa o nôn gIa c mo.
Y nghIa g!å ¢ nc: KhI fre co n a m ngu a mo, nghIa Ia be dang fu
fa p ho p nhu ng fhông fIn vô fhô gIo I xung quanh. Hon fhô nu a,
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 49
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
nhu ng gIa c mo cu a be co y nghIa nhu qua frình kIô m fra ky nangma
na o bô non no f vu a mo I fhu nha n duo c. Nô u chu y , ca c ba me se nha n
fha y va o khoa ng fua n fhu sa u sau khI ra do I, be co bIô u hIô n nhu
mIm cuo I frong gIa c ngu . Va sau do if Iau, be ba f da u bIô f cuo I vo I me
khI fhu c da y. Kô f qua na y mô f pha n nho va o nhu ng dIô u be ho c duo c
fu nhu ng gIa c mo.
C!u µ Ie ngu ngcn: Nô u be gIa f mình fInh da y ma không co da u
hIô u dI fIôu, dI fIô u |fa Io f khô ra o, không bô n chô n, bu fô f), me nôn
bIô f fhu pha m khIô n fre gIa f mình chinh Ia gIa c mo. Ha y gIu p be ngu
Ia I ba ng nhu ng Io I ru dIu da ng hay nhu ng Io I fra n an dô da nh hoa c
cho be ôm con fhu nhô I bông be fhich, hôn Iôn ma hoa c xoa nhe kha p
nguo I be cho dô n khI be bình fInh fro Ia I va ngu fIô p.
Tre fu 1-2 fuô I:
1!é n Iuc ng g!å ¢ nc: Co y kIô n cho ra ng gIa c mo hình fha nh fu
su fuo ng fuo ng va fhô hIô n kha nang nha n fhu c cu a fre . Trong gIaI
doa n fre ba f da u fa p no I, dôI khI fre kô vô nhu ng hình a nh don gIa n
ma fre fha y frong mo. Thông fhuo ng do Ia hình a nh nhu ng con fhu
dô choI.
Y nghIa g!å ¢ nc: Vì sao fre o dô fuô I na y fhuo ng mo fha y fhu
va f7 KhI cha p chu ng bIô f dI, fre ra f hIô u dô ng va nhanh fIô p fhu. Tuy
nhIôn frong gIaI doa n na y fre fhuo ng mo fha y nh74ng con fhu Io n va
du fo n. Thông fhuo ng, vIô c mo fha y a c fhu nghIa Ia fre nhìn fha y va
dang fo mo vô nhu ng con va f xung quanh, nhung chua co co hô I fìm
hIô u nôn fri o c fu fìm ca ch gIa I fhich ba ng vIô c fuo ng fuo ng frong
mo. Ngoa I ra, nhu ng con a c mô ng cu a fre nhu mô f ha nh dô ng vô fhu c
pha n dô I vIô c bô me ba f da u fa p fre ngu mô f mình.
C!u µ Ire ngu ngcn: Trong fho I gIan fa p cho fre ngu mô f mình
dô re n Iuyô n finh fu Ia p, không nôn bo ma c fre . Nôn Ia m fre vu ng da
ba ng ca ch cho fre bIô f cha me Iuôn bôn ca nh ba o vô va sa n sa ng xua
duô I mo I “ông ke ” hay “qua I va f” muô n nha f fre . Nhu ng gIa c mo co
fhô Ia m fre hoa ng so nhung không nguy ha I nhIô u. Ðu ng qua Io Ia ng
khI fre va n co n hay ga p a c mô ng. Theo fho I gIan fre se quen da n va
fình fra ng a c mô ng se gIa m bo f.
Tre fu 3-5 fuô I:
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 50
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
1!é n Iuc ng g!å ¢ nc: Ðô n gIaI doa n na y, fri fuo ng fuo ng cu a fre
da pha f frIô n da ng kô . Tre Iuôn nghI ra ng nhu ng gIa c mo se fro
fha nh su fha f. Kô f qua nghIôn cu u cho fha y, o dô fuô I na y, fa n sô cu a
a c mô ng da f o dIô m cao nha f. Nhung fre mo fha y nhu ng gì7 Hình
a nh nhu ng con a c mô ng fhuo ng Ia nhu ng con qua I va f kInh dI, nhu ng
mu phu fhu y...
Y nghIa g!å ¢ nc: Tre muô n cô ga ng hIô u bIô f fhô gIo I xung
quanh va nhu ng suy nghI vô mo I nguo I frong gIa dình fhuo ng duo c
fa I hIô n Ia I fha nh nhu ng cau chuyô n fuo ng fuo ng frong gIa c mo.
Tha m chi, fre co fhô du a va o gIa c mo ma doan cha c mo I vIô c. KhI fre
gIa n dô I va Io Ia ng, nhu ng hình a nh qua I va f ghô ro n fhuo ng xua f
hIô n frong gIa c mo. TIô m fhu c ma ch ba o fre fuo ng fuo ng nhu ng gIa c
mo na y dô gIa I fo a nô I Io Ia ng hoa c Ia ca ch “nha c nho ” cha me chu y
hon. Trong fruo ng ho p na y, nô u cha me va n qua nghIôm kha c va fu
chô I mo I yôu ca u cu a fre se khIô n nhIô u gIa c mo xa u se ca ng dô n a m
a nh fre . Ma c du nhu ng gIa c mo do ng vaI fro gIa I fo a u c chô , nhung
vIô c ke o da I nô I hoa ng so va nhu ng con a c mô ng co fhô fa c dô ng xa u
dô n fam Iy va su c khoe cu a fre .
C!u µ Ire ngu ngcn: Ðô gIu p fre không co n ga p a c mô ng, cha me
nôn dô ng vIôn va fham do ba ng nhu ng cau ho I gIa I fo a. Nô u fre
hoa ng so kô chuyô n na m mo bI a c fhu duô I, cha me không nôn ga f
ngang va nghI Ia chuyô n va f. Cha me nôn Ia ng nghe va fhông ca m va
cu ng chIa se nhu ng kInh nghIô m. Ðôn ca nh do , cha me cu ng pha I gIa I
fhich cho fre nhu ng gIa c mô ng không pha I Ia su fha f va co fhô ho c
ca ch chô ngu chu ng. Trôn fhu c fô , cha me hoa n foa n co fhô huo ng
da n fre nhu ng phuong pha p chô ngu ca c gIa c mo hIô u qua . Cha ng
ha n, nô u fre na m mo fha y co p vô , ha y da y fre ca ch “ngu ng” gIa c mo,
nhu cho con co p bIô n ma f ngay khI no nha y dô n. Ða f cu du a fre na o
du co n ra f nho cu ng dô u co fhô ho c ca ch fu dIô u khIô n nhu ng gIa c
mo. Na o bô cu a con nguo I cho kha nang ky dIô u do .
Tre fu 6-12 fuô I:
1!é n Iuc ng g!å ¢ nc: Trong dô fuô I na y, fre da nha n fhu c kha
fô f ca c va n dô IIôn quan dô n ca c mô I quan hô va nhu ng gIa c mo cu a
fe cu ng pha n a nh dIô u do . Tu 6 fuô I fro dI, nhu ng gIa c mo ba f da u
xua f hIô n ô n dInh hon. Tre mo nhu ng hIô n fuo ng co IIôn quan dô n
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 51
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
nhau fha nh nhu ng cau chuyô n da I, co nô I dung cu fhô . Nhu ng gIa c
mo dIô n ra fha nh fu ng do f, mô I do f ke o da I khoa ng 20 phu f frong
suô f gIa c ngu .
Y nghIa g!å ¢ nc: KhI ga p chuyô n vuI hay buô n, fre dô u co fhô
na m mo. Nô u fre ca m fha y a p Iu c nhu không duo c quan fam , fhuo ng
bI chô fra ch, Ia ma ng hay bI dô I xu ba f công, fre se ga p nhIô u a c
mô ng. Nhu ng hình a nh frong gIa c mo cu a fre fhuo ng Ia ca nh bI san
duô I, fa n công hoa c bI bo roI. Tre muô n qua gIa c mo, go I dô n cha me
fhông dIô p :”Co pha I mo I nguo I không fhuong con7”
C!u µ Ire ngu ngcn: KhI fre ga p a c mô ng, nôn an u I, khuyô n
khich fre kô Ia I dô fìm ca ch gIu p fre vuo f qua. Ðôn ca nh do , cha me
nôn IIôn hô dô n nhu ng su kIô n xa y ra vo I fre va o ban nga y dô fìm
nguô n gô c du ng cu a con a c mô ng. KhI bIô f nguyôn nhan, cha me pha I
phan fich cho fre hIô u nhu ng gIa c mo không fhô bIô n fha nh su fha f
va huo ng da n ca ch gIa I quyô f gu f ma c na y. Nô u fre yôn Io ng va fhông
suô f cha ng ma y chô c nhu ng con a c mô ng se Iu I xa. Tuy nhIôn, nô u cô
ga ng hô f su c ma ma nhu ng con a c mô ng va n co n a m a nh daI da ng,
cha me nôn dua fre dô n ba c sI chuyôn khoa fam Iy fre em.











NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 52
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com


Laâ m baå n vúá i con khöng dïî

HaI vo chô ng Ngan |TP HCM) vô n duo c ca c con ra f quy mô n, co
chuyô n gì cu ng kô . Thô nhung fua n fruo c Ngan fhông ba o, mình mo I
bI con ga I Io n cho "knock-ouf". Cha ng Ia fha y pho ng con ga I bu a bô n,
Ngan va o do n de p, fình co frong quyô n fu dIô n roI ra mô f bu c fhu.
Ngan do c vô I do ng chu cuô I: "Chu ng fa ma I Ia cu a nhau, Tran
nhe - Ðu ng". Tha y nguo I vIô f Ia con fraI vo I nhu ng chu fra n da y yôu
fhuong nhu fhô , Ngan quyô f dInh do c hô f bu c fhu du bIô f ra ng Ia m
va y Ia không pha I Ia m. Sau do Ngan da ho I con be co chuyô n gì gIa u
me hay không nhIô u Ia n ma no va n Ia c da u. ! c qua , Ngan no I vô bu c
fhu, dô n Iu c do no mo I chIu kô : Ðu ng Ia ba n mo I chuyô n vô fruo ng,
fuy không ho c cu ng Io p nhung Ia I co ca m fình vo I Tran. Song ca u bI
Tran fu chô I.
Vì chuyô n na y ma vIô c ho c cu a ca u bI su f gIa m, co nguy co fro
fha nh nguo I “dô I sô ”. Ða n be frong Io p hIô n kô ra ng chI co Tran mo I
co fhô vu c duo c ba n a y Iôn ba ng ca ch vIô f mô f Ia fhu cho Ðu ng ba o
ra ng mình cu ng co chu f ca m fình vo I ca u, nhung vì pha I fa p frung
cho vIô c ho c nôn chuyô n fình ca m pha I ga c Ia I do I sau khI fhI fô f
nghIô p phô fhông xong mo I finh. Ðan da u Tran cu ng fha y nga I,
nhung ba n be xu I du qua nôn no cha p nha n vIô f. Con be vô fu dau
bIô f chuyô n na y se da n dô n nhIô u hIô u Ia m va ra c rô I vô sau.
Tu cau chuyô n cu a ba n fhan mình, Ngan ru f ra kô f Iua n: "Va y
mo I bIô f dau pha I chuyô n gì chu ng ¢u ng nc ! \c ! n¡nh, nhå I !a ¢huVé n
I¡nh ¢a n, Ic ! \å V uu ng Iac g!c nå I ¢a nh g!a ¢".
"Không nôn phIô n dIô n", do Ia ba I ho c ma vo chô ng Van ru f ra
frong vIô c da y dô con. Van co haI con fraI, du a Io n dang ho c Io p 10,
du a nho Io p 6. Ðo công vIô c buôn ba n ba n rô n va chIô m nhIô u fho I
gIan, va Ia I fha y chô ng Ia nguo I fI mI frong Io I an, fIô ng no I... nôn
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 53
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Van gIao vIô c gIa o du c con ca I cho. Ðuo c da u Van ra f yôn fam vì fha y
cha con ho kha fhan fhIô n va fIn fuo ng nhau.
Chuyô n ba f da u xa y ra Iu c du a Io n ho c Io p 9. Ho c Iu c cha u
không gIo I cu ng không ke m, nhung ca ng nga y ca ng if no I, fhich o
mô f mình. Ho I fhì no ba o bình fhuo ng, co n chô ng Van fhì cho ra ng
fa I no fa p frung va o ky fhI chuyô n ca p nôn cang fha ng. Ho c Io p 10
duo c ba fha ng, cô gIa o chu nhIô m mo I Van Iôn cho bIô f fha ng be co
nhu ng bIô u hIô n ba f bình fhuo ng, frong Io p không kô f ba n vo I aI,
nhung Ia I kha fhan vo I mô f anh 20 fuô I. Qua kIô m fra, ba c sI cho bIô f
no ma c bô nh dô ng finh Iuyô n a I. Van fu fra ch mình fho I gIan qua do
ba n rô n vo I công vIô c Ia m an ma sao Ia ng, bo qua nhu ng da u hIô u
không bình fhuo ng cu a con. Nô u nhu Van quan fam hon nu a, bIô f
dau co fhô cu u va n fruo c khI qua muô n.
Theo TS Nguyô n ThI Thanh Ðình, chuyôn vIôn fu va n, dô co
fhô hIô u con hon, cha me ca n chu y 4 dIô u sau.
- Thu nha f Ia pha I bIô f Ia ng nghe. Ca ng fruo ng fha nh, fre ca ng
nga I frao dô I vo I cha me nhu ng va n dô cu a ca nhan, nha f Ia chuyô n
fình ca m. Ha y fa o không khi gIa dình dô chIu dô con ca I co fhô gu I
ga m nhIô u dIô u. Muô n fhô , cha me pha I bIô f da nh fho I gIan kIôn
nha n Ia ng nghe, không a p da f.
- Thu haI Ia bIô f fro chuyô n bình da ng vo I con. Ha y bIô f no I du a
ho m hInh, xich Ia I ga n con, bIô f nhuo ng bô fre khI ca n. Mo I hoa f
dô ng chung ca gIa dình nhu na u an, xem fIvI, dI boI, xem ca nha c...
fhu c su Ia co hô I dô cha me Ia m ba n vo I con.
- Thu ba Ia không a p da f. Co nhu ng khI fre không muô n Ia m
fheo y cha me , không pha I vì no không du ng, ma vì không muô n Ia
nguo I "fhIôn IôI chI dau da nh da y”. Cha me ca n Ia ng nghe, go p y va
dô fre fu Iu a cho n. Không nôn fru c fIô p can du va o hay ba f con Ia m
fheo ca ch cu a mình nô u ba n chua fhuyô f phu c duo c no .
- Va cuô I cu ng Ia nôn vIô f ra nhu ng dIô u ca n no I. Nhu ng dIô u
ba n ca m fha y con kho fIô p fhu ngay, nôn vIô f ra cho fre do c. Ðo I fam
Iy chung Ia chuyô n gIa y fra ng mu c den se Ia m fang Io ng fIn fuo ng,
fa o ra y muô n do c dI do c Ia I nhIô u Ia n, nhu fhô fa c dô ng se Io n hon.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 54
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



10 sai lêì m cuã a phuå huynh trong viïå c daå y con

Theo ba Nguyô n Thu HIôn, chuyôn vIôn cu a Trung fam fu va n
fình yôu hôn nhan va gIa dình TP HCM, nhu ng du a fre dang ho c Io p
8-9 ra f kho da y ba o, vì day Ia Iu a fuô I buo ng, hay pha n u ng vo I cha
me . Ða da va ch ra 10 saI Ia m cu a ca c ba c phu huynh frong vIô c da y
con:
1-If aI du ng ca m cha p nha n con mình xa u, con mình saI. Ho fu
Iu a dô I, fu an u I ra ng con mình chI bI ba n be IôI ke o...
2- Hay so sa nh vo I con ra ng ba ng fuô I con, nga y xua bô me da
fhô na y, fhô kIa... Tho I cu a bô me fhIô u fhô n du fhu ma va n ho c gIo I,
co n con chI bIô f an, ho c ma va n không ra gì. Iô I so sa nh na y cha ng
gIu p fre nha n ra khuyô f dIô m cu a mình.
3- Ha u nhu không bao gIo , hoa c ra f if xIn Iô I con, fhu nha n vo I
con ra ng bô me da saI. Tre ra f u c chô khI bI bô me no I oan.
4- Ha p fa p, không dIô u fra mo I vIô c ro ra ng fruo c khI Ia ma ng,
da nh do n con.
5- CoI chuyô n chI co an va ho c cu a con Ia mô f vIô c don gIa n, dô
fhu c hIô n.
6- If quan fam dô n ba n be cu a con, hoa c ca m con không choI vo I
nhIô u ba n.
7- Trang bI cho con dIô n fhoa I dI dô ng dô bô me co fhô kIô m
soa f fu xa.
8- If Ia ng nghe con, nhung dô n khI nghe con no I Ia I không co ky
nang go I mo , chI na ng vô a p da f, fra ho I.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 55
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
9- KhI fre co va n dô , chu ng fhuo ng chI fro chuyô n vo I ba n be .
KhI duo c ho I sao không no I vo I bô me , fre fra Io I con nguo I ca n chIa
se , chu không ca n nguo I Iôn Io p da y do I.
10- If khI chIu nhuo ng nhIn con frong nhu ng cuô c xung dô f.





















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 56
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com


Cêy roi hay sûå khuyïn nhuã

NhIô u cha me khI mo I co con, nha f Ia co con Ia n da u, phan van
không bIô f mình nôn gIa o du c con nhu fhô na o. Nga y ua fhì ca c cu
quen da y fre dI dôI vo I cay roI, co n nga y nay, cay roI – công cu gIa o
du c, da nhuo ng chô cho su khuyôn nhu ôm dIu. Thô nhung khI không
da f hIô u qua , nguo I fa Ia I dam ra Iu ng fu ng. Sau day Ia kô f qua mô f
sô cuô c nghIôn cu u mo I vô hIô u qua cu a fu ng phuong pha p gIa o du c
con.
!hucng µha µ uc ¢ uca n
Theo phuong pha p na y, cha me da f ra ra f nhIô u dIô u ca m ky ,
nhIô u quy dInh ra f cha f che nhung không duo c gIa I fhich. Nhu ng
quyô f dInh duo c dua ra fu “ca p cao” ma nguo I fhu a ha nh, fu c Ia ca c
cha u, không duo c fha o Iua n.
Su fhu c hIô n ra f nghIôm nga f. Thi du nhu quy dInh không cho
cha u an ke o, fhì frong ba f cu noI na o, frong ba f ky fruo ng ho p na o
cha u cu ng không duo c an ke o. Trong gIo an com hay gIo nghI cu ng
không duo c mIô m fru . Nguo I chu gIa dình foa n quyô n fha ng fay va
không nghe nguyô n vo ng cu a nguo I kha c. Nguo I fa fha y ra ng ca c
cha u duo c gIa o du c fheo phuong pha p na y fhuo ng fo ra Ia nh da m.
Ca c cha u fhuo ng không co sa ng kIô n va if khI fu Ia p duo c. Mô f sô if
co fam fra ng ba f ma n hoa c nô I Ioa n.
!hucng µha µ “Iucng !c ng”
Theo phuong pha p na y, ca u fru c fhuo ng Io ng Ie o hon, fu y fu ng
Iu c va fu ng nguo I. Không co nguyôn fa c ro ra ng na o dô a p du ng ca .
Hôm fruo c co fhô Ia m vIô c na y nhung hôm sau ka I không duo c, vì
fình fhô da fhay dô I. Ca c cha u pha I fu mình quyô f dInh Ia y mo I vIô c:
cha me fIn fuo ng o ca c cha u va cho do I ca c cha u fu mình dua ra gIa I
pha p du ng da n cho mo I va n dô . Mo I saI Ia m se không bI fru ng pha f.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 57
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Trong ba u không khi gIa o du c na y, ca c cha u fhuo ng ma f
phuong huo ng, không co fIôu chi na o dô huo ng da n ha nh dô ng cu a
mình. Pha n Io n ca c cha u Io I du ng fình fhô na y dô do I ho I nhIô u o cha
me . Cha me không da f ra mô f gIo I ha n na o cho ha nh dô ng cu a ca c
cha u. Kô f qua Ia mô f fình fra ng không an fam va ba f ô n.
!hucng µha µ uån ¢hu
Phuong pha p na y cuong quyô f nhung IInh hoa f: cha me da f ra
nhu ng Iua f Iô va ra su c fhu c hIô n nhu ng Iua f Iô a y. Nhung Iua f Iô da f
ra co chIô u cô fo I nhu ca u cu a mô I nguo I. Cha me nghe ngo ng nguyô n
vo ng cu a ca c con va Iua f Iô da f ra co nhu ng khoa n ngoa I Iô . Thi du
nhu quy dInh dô ra Ia pha I dI ngu so m, nhung ma y fha ng he co fhô
fhu c khuya hon mô f chu f hoa c cho phe p ca c cha u gIu nhu ng vIôn ke o
duo c ba con hay ba n be cho cha ng ha n...
Ca ch u ng xu cu a cha me fhì fruo c sau nhu mô f nhung nhu ng
quy dInh duo c fhay dô I fheo Iu a fuô I, a mo I quyô f dInh dua ra dô u
duo c fha o Iua n vo I con ca I.
Theo fa f ca ca c cuô c nghIôn cu u, phuong pha p dan chu na y hIô u
qua hon ca . Phuong pha p na y da m ba o su pha f frIô n fô f nha f cu a ca c
cha u va ha nh phu c cu a mô I nguo I. HaI fIôu chua n sau day se Ia m
fang finh hIô u qua cu a phuong pha p frôn: cha me pha I fhô ng nhå I V
R!é n \c ! nhau é µhucng µha µ g!a c uu ¢ \a µha ! Ic ra Rhcan uung \c !
I!é ng c n \a su nå I Irå I Iu uc ¢a ¢ ¢ha u gåV ra.








NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 58
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Coá nïn luá c naâ o cuä ng rêì y la con

Tre con, nha f Ia o dô fuô I 7-9 fuô I, Ia m Iu c Ia m cho bô me bu c
mình. Nhung do dau pha I Ia chuyô n Ia . Ðo I vì, nô u không vI pha m,
qua y pha fhì no cha ng co n Ia du a fre nu a. Nô u ra y Ia ma I ma không
co fa c du ng, ba n ha y fhu fìm phuong pha p kha c
Tre fu 7-9 fuô I dôI khI Ia m ba n ra f kho chIu. Nhu ng fhay dô I
nha n ro ban da u – na o Ia không co n go n ga ng nhu fruo c, na o Ia ke o
Iô dôI de p Ie f que f va o mô I buô I sa ng, cha ng fhe m do n de p dô choI khI
choI xong. To m Ia I, Iu c na o ba n cu ng co chuyô n dô nha c nho , ra y Ia.
Iu c da u ba n cu ng cô ga ng nha c nho , fhuyô f phu c va dô ng vIôn
fre ngan na p nhung hình nhu fình hình cha ng chuyô n bIô n. Ða n ba f
da u bu c mình va Ia I ra y Ia. Ðay gIo , ga p fình huô ng nhu va y, ba n ha y
bình fInh Ia I. Ta f nhIôn Ia cha ng co ba c cha me na o Ia I fhich ra y Ia
con mình ca , nhung nhu ng dIô u con ba n Ia m khIô n ba n không ha I
Io ng.
1u ! nc I Iuc ¢: 1a V ×en ×e I !a ! nhu ng uc ! hc ! ¢u a Ia n, \a ×en
u!é u uc ¢c µhu hc µ \c ! Ire Rhcng. Ha y fu fra Io I ca c cau ho I sau:
- Ða n co do I ho I qua cao con mình không7 Co fhô Ia không
fuo ng nô u ba n do I du a con 8 fuô I cu a mình Iuôn nho pha I freo a o va o
ma c fruo c khI dI ngu , fhay vì ne m chu ng o duo I sa n. Hoa c IIô u co
bình fhuo ng khI mô f du a fre mo I 7 fuô I da u pha I Iuôn nho pha n qua
sa ng me chua n bI dô an khI dô n fruo ng.
- Con mình da qua cô ga ng chua nhI7 Cha ng co gì dô fru ng pha f
con khI nha ba n ma con ba n không fhô Ia m sa ch duo c, ma c du no da
cô hô f su c. Ra y Ia con ba n frong fruo ng ho p na y fha f Ia vô ich bo I vì
nguo I co Iô I chinh Ia ba n.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 59
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
- IIô u co pha I Ia “nuo c dô da u vIf” không nhI7 Trong mo I fruo ng
ho p, ra y Ia không mang Ia I kô f qua nhu y muô n va fa n sô Ia n ra y Ia
cu a ba n ca ng Io n fhì hIô u qua ca ng ke m. Va y ca n fìm mô f gIa I pha p
frung ho a. Âm Iuo ng ra y Ia con ba n ca ng Io n fhì du a be ca ng ghe f
fIô ng fhe f cho I faI na y.
Nô u ca c cau fra Io I Ia “du ng” fhì ba n ha y du ng vIô c ra y Ia cu a
ba n Ia I. Tha f Ia phi công su c nô u ba n Ia m cho ca haI dô u mô f. Ha y
fìm mô f ca ch fIô p ca n fhông mInh va fa o ra nhIp ca u, chu không pha I
ra o ca n cho ba n va fre .
ThaV \¡ rå V !a, ha V Ihu ¢ h!é n nc I scI!é n µha µ
Ðo I ho I con ba n mô f ca ch ho p Iy . Con fraI cu a ba n co ma f
ma nh, ma f yô u va ha y da f ca c mu c fIôu cho fre . Nô u fre fhuo ng
xuyôn không ngan na p, du ng hy vo ng Iu c na o pho ng cu a fre cu ng
sa ch bo ng. Truo c hô f ha y freo Ia I a o cu a fre o sa n nha Iôn ma c a o va
mô I khI Ia y a o ma c Ia I cho con, ha y nhe nha ng nha c nho fre freo
du ng chô . Ða n da n, fre se fha y dIô u na y Ia du ng va Ia m fheo.
Nha n ma nh fo I ca c fha nh công, không pha I ca c fha f ba I. Ða n Ia
Iôn, don gIa n Ia vì ba n so dIô u mình muô n fre se không Ia m. Ca n
pha I bIô f ra ng nôn dô ng vIôn nhu ng ca I fre co fhô Ia m duo c va if
nha c fo I ca I fre fha f ba I. Ha y no I “Me ra f vuI khI con ru a sa ch ca I
che n na y, Ia n sau, con fhu ru a ca I dIa xem sao nhe ” fhay vì ma ng mo
“Ta I sao ca I che n Ia I sa ch nhu fhô na y co n ca I dIa fhì ba n nhu va y7”
Huo ng con da n da n va o ca c fIôu chua n. Mô f dua fre 9 fuô I
không fhô bIô f duo c ca c hua n mu c cho chinh vIô c fre pha I Ia m. Thay
vì a p da f mô f gIo dI ngu cô dInh cho fre , ha y fho a fhua n vo I fre mô f
gIo fhich ho p cho ca haI nguo I va a n dInh gIo do .
ChuVé n se uåu \a c uc
Ha y go f gIu a nhu ng do I ho I cu a ba n dô phu ho p vo I nhu ca u va
kha nang cu a fre . Iu c do , ba n cha ng pha I phi công dô Ia Iôn nu a. KhI
không khi frong gIa dình da duo c ca I fhIô n, ca c cang fha ng da bo f dI
fhì ba n se fha y yôu con mình hon bao gIo hô f. Thay vì Iu c na o cu ng
pha I dô y , fham do , phInh nhInh va Ia Iô I con, gIo da dô n Iu c con ba n
pha I ngoan ngoa n nghe Io I cha me .
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 60
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Caá ch cû xûã giûä a meå vaâ con gaá i tuöíi múá i lúá n

Ta I Nha Van ho a Phu Nu TP HCM, fha c sI gIa o du c ho c
Nguyô n ThI Ðich Hô ng da co buô I no I chuyô n vo I ca c ba me hôm 22/9
xung quanh vIô c da y dô con ga I o fuô I mo I Io n. Ðuo I day Ia mô f sô
fình huô ng nguo I me fhuo ng ga p pha I va gIa I da p cu a ba Hô ng.
Ta ! sac ¢cn ga ! Ic! nc ! 6 Iuc ! na ua Ihå V Ic ngu ¢ µha I Ir!é n?
Tre em nga y nay duo c cham so c da y du nôn co fhô pha f frIô n
nhanh. Tuy nhIôn, mo I 6 fuô I ma da fha y ngu c pha f frIô n fhì chI nôn
dua cha u dô n pho ng kha m dô kIô m fra. Thông fhuo ng, fho I ky fIô n
da y fhì cu a em ga I ba f da u fu 8 dô n 11 fuô I. Nguo I me nôn quan fam
dô n con nhIô u hon ngay fu fho I ky na y. Ha y huo ng da n cho con ca ch
vô sInh co fhô , chô kin, da y con ca ch pho ng chô ng xam ha I fình du c.
Tuy nhIôn, không nôn qua coI fro ng chuyô n na y, chI ca n khe o Ie o da n
do “không cho aI duo c so fay va o chô kin”.
1u ¢ nhc ¢cn ga ! Ic! rå I ngcan, nhung sac g!c !a ! haV \á n \e c?
Ngay khI o fho I ky fIô n da y fhì, fre ba f da u co nhu ng da u hIô u
pha n kha ng Ia I Io I cha me vo I nhu ng cau ho I fa I sao pha I Ia m fhô na y
ma không Ia m fhô kIa. ÐôI khI cha me pha I fa m cha p nha n nhu ng
fhay dô I vô ca ch cu xu cu a con, du ng Iu c na o cu ng khang khang mình
du ng. Nhu fhô dô fa o ra khoa ng ca ch gIu a me va con ga I.
Ccn ga ! Ic! nhå n uuc ¢ rå I nh!é u Ihu ¢u a Ia n Ira!, uu nán naV
nc nc ! hc ¢ !c µ 9. Tc! ¢há ng I!é I ×u Ir! Ihéna c?
Nguo I me không nôn Io dI ma ha y fô nhI muo n con nhu ng Ia
fhu do . Nô u do c va fha y do chI Ia fình ca m frong sa ng cu a fre con fhì
nôn dô ng vIôn cha u ma nh da n kô f ba n, co fhôm ba n da u sao cu ng fô f
hon. Nô u fha y cha u co fình ca m da c bIô f vo I mô f ba n na o do fhì
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 61
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
khuyôn no mo I ba n vô nha . Qua nhu ng Ia n fro chuyô n vo I ba n fraI
cu a con, chI co fhô fìm hIô u duo c finh fình cu a ca u fa.
Con ga I fha y me ga n gu I se yôn fam fhô Iô mo I dIô u fha m kin.
Nguo I me co fhô huo ng da n cho con nôn dI choI vo I ba n fraI o dau, xu
su fhô na o. Ðay Ia bIô n pha p qua n Iy con ga I an foa n nha f. Nô u
cuong quyô f ca m doa n, fre se Ie n Iu f quan hô , ha u qua Iu c do co n fô I
fô hon.
Tc! Ihuc ng Rhcng R!é n ¢héuuc ¢ nhu ng ¢cn nc ng g!å n Iruc ¢ !c !
!å n ¢u a ¢cn. C!u a Ic! \a ¢cn ga ! !ucn ¢c Rhca ng ¢a ¢h. !ha ! !a n sac
ué Rhá ¢ µhu ¢ u!é u na V?
VIô c ru f nga n khoa ng ca ch gIu a me va con ga I ra f kho khan.
Phuong ca ch fô f nha f co fhô gIu p ba me ba y fo nô I Io ng Ia vIô f fhu
cho con. Ta f nhIôn không pha I Ia nhu ng Io I hoa my ma Ia fình ca m
chan fha nh. Truo c khI dI Ia m, chI ha y dô Ia fhu frôn ba n ho c cu a
cha u. Cha c cha n, cha u se vIô f fhu fra Io I. KhI fình ca m gIu a haI me
con fro nôn fhan fhIô n hon, fhì không ca n fhIô f pha I vIô f fhu nu a ma
nôn frao dô I fha ng fha n.












NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 62
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Cha meå laâ laá chùæ n

1a V !a n!é n Iu ha c ¢u a ¢cn Iruc ¢ Rh! ¢cn ¢a ! !a n!é n Iu ha c ¢u a
Ia n.
Ðuong nhIôn, khI da Ia nguo I cha, nguo I me fhì ba n co quyô n
va co nghIa vu pha I cham so c, ba o vô ca c con mình, không chI khI
chu ng co n nho ma co n “che cho suô f do I con”.
Nhung ha y cho n ca ch ba o vô con ho p Iy , nha f Ia khI con o Iu a
fuô I fhay dô I fam sInh Iy . Ða n muô n nhu fhô na o hon: muô n con ba n
fu ha o khoe vo I Iu ba n ra ng mình co mô f ba me fam Iy hay muô n Iu
ba n cu a con fhì fhu f da f cho ba n nhu ng bIô f danh nghe cha ng ma y
xuôI faI: “Chuyôn gIa super... soI” hay “vI fha n canh cu a”.
!u ng sc! ¢cn ¢a ! qua RV !uc ng
Co mô f cau chuyô n cuo I nhu sau: “Mô f ca u be go I dIô n fhoa I
dô n nha ba n ho c va ga p cha cô be nha c ma y. Ca u be IIô n Iô phe p: Ða ,
cha u cha o ba c a ... Ða c co kho e không a 7 Hôm naV Ia ¢ !a n \!é ¢ ¢c Iå n
!á n Rhcng a ? !a , Ihua Ia ¢, Ic ! naV Ia n Ja! ¢c u! ¢hc! Rhcng a ?... !a ,
né u Ia ¢ Rhc e \a Ia ¢ Rhcng Iå n g¡, né u Ia n Ja! Ic ! naV Rhcng u! ¢hc!
Ih¡ Ia ¢ !a n cn gc ! hc ¢ha u Ia n Ja! ¢c \!é ¢ ¢å n a ...”. Jc I ¢åu ¢huVé n
¢uc ! nhung không ha n dô cuo I. No cho fha y co nhu ng ba c phu huynh
da quan fam qua mu c fo I con ca I dô n nô I hô ba n be cu a con co aI ca n
go I dIô n dô n nha hay fìm ga p dô u fha y cho n cho n vì bI “soI” du qua .
Chinh fu fam Iy chung “con ca I Iu c na o cu ng Ia nhu ng du a fre ”, co
nhu ng ba c cha me Iuôn Iuôn muô n kIô m soa f mo I ha nh vI, quan hô
cu a con, fu fìm hIô u ba n be dô n nha , bo c frô m fhu, nghe frô m dIô n
fhoa I dô n Iu c Io I nha f ky... Nhu ng ba c cha me na y không hô nghI
ra ng do không pha I Ia phuong pha p ba o vô con không du ng ca ch ma
dôI khI co n pha n fa c du ng nu a.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 63
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Tre o Iu a fuô I 12, 13 fro Iôn fuy chua pha I da Io n nhung cu ng
không co n be nu a. Chu ng da co ca ch nhìn nha n su vIô c va nhu ng
quan dIô m rIông. Hon ba f cu Iu a fuô I na o, fre o Iu a fuô I mo I Io n fha
fhIô f muô n fhô hIô n su fu do, dô c Ia p cu a mình, da c bIô f Ia fruo c ba n
be . Chu ng muô n duo c cha me fIn fuo ng hay if nha f fo ra fIn fuo ng,
muô n duo c fu quyô f dInh mô f sô vIô c cu a mình va ba f da u co nhu ng y
nghI vô “vIô c rIông” hay “vIô không pha I cu a bô me ”. Vì fhô , frong ba f
cu fruo ng ho p na o, ba n cu ng không nôn do c frô m fhu hay nha f ky
cu a con, fre se ca m fha y bI xu c pha m ghô go m va bI ma f Io ng fIn va o
bô me , cuô c sô ng. Cu ng không nôn chua n bI sa n mô f “form” nhu sau
mô I khI ba n cu a con ba n dô n nha : “Cha u fôn Ia gI7 Nha cha u o dau7
Nha co ma y anh chI em7 Ðô me cha u Ia m nghô gì7....” Nô u ba n dIng
ba o vô con ba ng ca ch a y, không nhu ng ba n Ia m con xa u hô vo I ba n be
ma co n khIô n fre ma f fu fIn khI gIao fIô p xa hô I, a nh huo ng dô n finh
ca ch cu a fre sau na y.
Trôn fhu c fô , nhu ng du a fre bI qua n fhu c mô f ca ch kha c khe Ia I
dô pha m Iô I hon nhu ng du a fre kha c, da c bIô f Ia no I dô I. Ða n ho I vì
sao u7 Trong khI vo I nhu ng du a fre cu ng fuô I kha c, vIô f fhu, nghe
dIô n fhoa I, sInh nha f, mo I ba n dô n nha Ia nhu ng nhu ca u hô f su c
bình fhuo ng fhì vo I nhu ng du a fre co bô me Ia nhu ng “vI fha n canh
cu a” Ia I sô ng frong fam fra ng nom no p Io so bI nghe frô m, cho do I
nhu ng cau ho I xe f ne f vô quan hô ba n be cu a mình, va da n da n hoa c
Ia muô n no I dô I ra ng nha mình không co dIô n fhoa I, fu chô I không
no I sô nha dô ba n be kho I dô n choI va nhu fhô Ia kho I xa u hô hoa c Ia
Ia m fhô na o dô “bô me không bIô f gì Ia hay nha f”. Va fhô Ia ca c con
ba n se fìm ca ch vIô n ra mo I Iy do dô ho p Iy ho a nhu ng ha nh dô ng
cha ng co gì Ia mo a m cu a mình. Thay vì no I ra ng “Tan ho c con dô n
nha ba n X, ba n Y...” fhì Iu fre se no I “Con bI ho ng xe...”
Ta f nhIôn se co mô f nga y na o do ba n se bIô f, va khI do mo I vIô c
se fro nôn fô I fô hon nu a. Ða n se co ca m gIa c bI Iu a dô I, se muô n
qua n Iy con cha f che hon va quy Iua f vo ng fro n se fIô p dIô n. Nô u ba n
co fho I gIan, ha y IIô c qua nhu ng fo ba o cu a fuô I mo I Io n, ba n se fha y
bo n fre Ia p ha n mô f dIô n da n dô fam su vo I nhau, ra ng “không fhich
fha y nhu o frong fu ”, “ca ch chô ng xem frô m nha f ky ”, “no I vo I me
nhu fhô na o dô me không nghe frô m dIô n fhoa I” hay “Ia m fhô na o dô
nha n bIô f fhu da bI bo c”... Nhu ng su nô I Ioa n, nhu ng fro qua y pha dô
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 64
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
“chu ng fo mình”, IIô u co ha nh dô ng na o không ba f nguô n fu y fhu c
muô n dô I pho vo I su qua n Iy cu a cha me mình không7
1a V !a nhu ng !a ¢há n \c h¡nh
Vô hình nhung không co nghIa Ia không cha c cha n. Ða o vô con,
da y dô con du ng ca ch Ia pha I bIô f Ia m fhô na o dô con ba n bIô f fu
nha n fhu c nhu ng vIô c Ia m na o du ng, nhu ng vIô c Ia m na o saI, vIô c
na o nôn Ia m va vIô c na o không nôn Ia m.
Ha y Ia mô f nguo I du ng phia sau Ia ng Ie fheo do I fu ng buo c dI
cu a con, hoa c ha y cô ga ng dô con ba n fIn ca y ba n nhu mô f nguo I ba n
fam fình, fu nguyô n kô cho ba n nghe mo I nô I nIô m, mo I fam su . Nhu
va y, su gIu p do , ba o vô cu a ba n se hIô u qua va kIp fho I hon nhIô u.
Ða n ha y fìm ca ch fro chuyô n va go I y dô con ba n fam su vo I
mình. Ða n co fhô mo da u ba ng ca ch kô vô fho I ho c sInh cu a mình, vô
nhu ng suy nghI, uo c mo cu a ba n khI co n ba ng fuô I con bay gIo . KhI
con ca I da fIn fuo ng va fam su , do da Ia fha nh công Io n cu a cha me .
Ða n cu ng nôn hIô u fam Iy cu a con ba n o Iu a fuô I na y. AI cu ng
co mô f fuô I fho va ba n ha y hô I fuo ng Ia I fuô I fho cu a mình dô hIô u va
fhông ca m cho con ba n hon. Ða n fu ng mong muô n dIô u gì, cha n ghe f
dIô u gì... con ba n cu ng co fhô nhu va y. Ha y fheo do I ca nhu ng xu
huo ng fho I da I, nhu ng fra o Iuu, nhu ng mode cu a gIo I fre dô co fhô
hIô u con ba n co fhô kha c ba n nga y xua. ÐIô u da c bIô f Ia : Iu a fuô I 12 -
17,18 fuô I Ia Iu a fuô I fhich fhô hIô n mình. Con ba n se ra f bu c mình
nô u chu ng nghI ra ng cha me dô I xu vo I chu ng nhu mô f du a fre con.
Vì va y, khI duo c con fam su , ba n không nôn no I nhu ng cau da I Ioa I
nhu “Ma y fre con, bIô f gì...” hoa c “KhI na o Io n Iôn con se hIô u... ”
ÐIô u da u fIôn ba n nôn nho khI fam su vo I con Ia ha y cô ga ng
hô f su c fo ra nghIôm fu c nhu fhô ba n va con ba n Ia haI nguo I Io n
dang no I chuyô n vo I nhau. VIô c na y se khIô n ga f dI nhu ng e de co n
so f Ia I frong con ba n va chu ng se fIn fuo ng ba n hon.
1a V !a n nguc ! uå n uuc ng
Muô n va y, ba n cu ng nôn chua n bI vô fam Iy . Ðu ng vô I pha f
hoa ng Iôn khI fha y con ba n co nhIô u ba n be ca fraI Ia n ga I, hoa c co
ba n hon hay ke m fuô I. Khoa ho c ky fhua f va nhu ng quan dIô m cu a
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 65
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
fho I da I khIô n cho vIô c gIao Iuu nhanh cho ng va dô da ng hon nga y
xua. Tam Iy cu a fre em nga y nay pha f frIô n so m hon xua. Hon nu a,
nô u ba n fha y con mình co nhu ng fình ba n kha c gIo I cu ng nôn bình
fInh nhìn nha n ra ng do cu ng chI Ia nhu ng rung dô ng, nhu ng fình
ca m ca m finh fhoa ng qua va chua co gì Ia nghIôm fro ng. Vì fhô , ba n
nha f fhIô f không duo c du ng vu Iu c hay uy quyô n dô can fhIô p. Ha y
nhe nha ng khuyôn nhu con ba n ra ng fình ba n frong Iu a fuô I na y Ia
ra f da ng quy va vIô c ho c fa p fu duo ng pha I duo c da f Iôn ha ng da u.
Nôn fo fha I dô fIn fuo ng va o con ca I, dô ng fho I khI co co hô I ha y
no I cho con nghe nhu ng ky vo ng,nhu ng mong muô n cu a ba n, ca
nhu ng nô I Io hay nhu ng e nga I cu a ba n dô I vo I con ca I. KhI Iu fre da
hIô u fa m Io ng cu a bô me va ca m fha y mình duo c fIn fuo ng , chu ng se
fu gIa c khe p mình va o nhu ng mong muô n cu a ba n, fruo c khI Ia m gì
chu ng se fu ho I xem Ia m nhu fhô ba n co vuI Io ng hay không va nho
fhô chu ng se không pha m saI Ia m.
ÐIô u cuô I cu ng nhung không ke m pha n quan fro ng, do Ia cha
me pha I Ia fa m guong cho con ca I frong fình yôu, frong quan hô gIa
dình, Ia ng xo m, dô ng nghIô p. Cha me chinh Ia nguô n a nh huo ng ro
rô f nha f dô I vo I con ca I. Ha y Ia nIô m fu ha o cu a con fruo c khI con ca I
Ia nIô m fu ha o cu a ba n.










NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 66
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Daå y treã phûúng phaá p hoå c töë t

Tre ba f da u dI ho c ca n da y cho no mô f va I ky nang ca n fhIô f.
Tuyô f dô I không duo c a p da f, ba f con pha I ho c fheo ca ch cu a bô me .
Ha y dô con ba n fhay dô I da n da n ca ch ho c. Ðuo I day Ia mô f va I Io I
khuyôn, ba n co fhô fham kha o.
Sá µ ×é µ g!c g!å ¢
Ðô fra nh vIô c Ia m fhIô u ba I fa p hoa c pha I Ia m ba I dô n fô I
khuya, a nh huo ng dô n su c kho e, cha me ca n huo ng da n con qua n Iy
fho I gIan. Ha y cu ng fre Ia p danh sa ch ca c ba I pha I Ia m ha ng nga y,
quy dInh mô I ba I se fô n bao nhIôu fho I gIan dô hoa n fa f. KhI da hIô u
ro fho I gIan pha I da nh cho vIô c Ia m ba I fa p, ba n co fhô sa p xô p cho
fre nghI ngoI, ho c ha nh mô f ca ch ho p Iy .
Tå µ Irung
Tìm hIô u fa c phong Ia m vIô c cu a con ba n. Mô f va I du a fre ho c
ba I fa p frung nha f khI ngô I va o ba n va frong không gIan yôn fInh.
Mô f sô kha c Ia I ho c fô f hon Iu c ngô I duo I sa n nha , vu a ho c, vu a nghe
nha c. Nôn cho fre fhu gIa n 5-10 phu f sau mô f gIo ho c da I.
1u a ¢hc n Ia !
Ha y huo ng da n con Ia m ba I dô fruo c, ba I kho sau. Nhu fhô se
không fô n nhIô u fho I gIan, Ia I khoI go I duo c hu ng fhu ho c fa p cu a
fre .



NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 67
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Laâ m baå n vúá i con úã tuöíi dêå y thò

Mô f Io I khuyôn duo ng nhu vô ha I cu a cha me co fhô khIô n
nhu ng cô ca u o fuô I mo I Io n frong nha gIa n du hoa c ca m fha y bI fô n
fhuong. Nô u du a con dang dô da y fhì Ia m ba n rô I fri hoa c fha f vo ng,
ha y fhu fham kha o mô f sô bi quyô f nho sau day.
1a n ¢c Ihé RV \c ng Ihå I nh!é u, nhung uu ng nén hV \c ng \é Iå I
¢a . Tu ng !u ¢ nc I, ¢hI nén Iå µ Irung va o mô f ha nh dô ng hoa c mô f
ca ch cu xu cu a con. Ha y bo qua mô f sô saI pha m nho frong IInh vu c
na y khI fa p frung "hua n Iuyô n" fre frong mô f IInh vu c kha c. VIô c cô
ga ng qua su c dô chInh su a cu ng Iu c mô f sô fho I quen hay ca ch cu xu
cu a fre co fhô khIô n ca haI bôn dô u mô f mo I. Ha y chuyô n su a p da f
sang ca c va n dô nghIôm fro ng hon nhu su c kho e hay fra nh su du ng
ma fu y.
1ucn sá n sa ng Rh! na c Ire ¢å n, nhung ¢hI ¢hc !c ! RhuVén Rh!
Ire nuc n. 1h! Ihå V ¢cn n!é n ¢uc ng frong vIô c pha I fha o Iua n mô f
va n dô na o do vo I ba n, du ng nha f dInh ba f buô c fre pha I no I ra suy
nghI cu a mình. Ia ra y nhIô u qua se mang dô n fa c du ng nguo c. Thay
va o do , ha y fhu dô fre fu gIa I quyô f va n dô - mô f da u hIô u cho con
bIô f Ia ba n u ng hô su dô c Ia p cu a no va cu ng Ia ca ch fô f gIu p con fu
xay du ng va hoa n fhIô n nhan ca ch. Cu ng du ng quôn nha c nho ra ng
ba n Iuôn sa n sa ng gIu p do hoa c cho Io I khuyôn khI na o con fha y ca n.
1hcng "×ån µha n" Rhcng g!an r!éng ¢u a ¢cn, ¢hu ng Ic Ia n Icn
Irc ng su r!éng Iu ¢u a Ire nhu ¢u a Iå I ky fha nh vIôn na o frong gIa
dình. Ha y franh fhu nhu ng Iu c cu ng Ia m vIô c vo I con dô khuyôn ba o
mô f va I dIô u.
!a V ¢cn I!é I u!é n Ihca ! !a ¢u a ¢hung. ^é u uu a ¢cn c Iuc ! uå V
Ih¡ ¢u a Ia n Ihuc ng ×uVén su uu ng dIô n fhoa I dô fa n chuyô n ga u, ha y
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 68
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
ra quy dInh cho fre fho I gIan su du ng. ÐIô u na y gIu p cho con bIô f fIô f
chô va ky Iua f.
1a V Ic nhu ng ¢a n g!a ¢ I!¢h ¢u ¢ \é Ié ngca !. !hå n !c n Ire nha V
¢a n \é Ié ngca ! \a Rhcng ¢hIu uu ng duo c nhu ng Io I chI frich. Hình
a nh ba n fhan ra f quan fro ng dô I vo I chu ng frong fuô I da y fhì, do va y
ha y kIô m chô go p y vô nhu ng bô a o qua n fho I frang ma chu ng da
cho n. Không ca n pha I IIôn fu c co y kIô n vô bô ngoa I cu a con nhung
ba n nôn fìm ca ch nang do va dua ra nhu ng Io I khen fich cu c khI fre
co bIô u hIô n fô f.


















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 69
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com








Ð
ÐÐA
AA
Y
YY C
CCO
OON
NN T
TTR
RRO
OON
NNC
CC N
NNH
HHA
AA
















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 70
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Khi nuöi con möå t mònh

Iy hôn gay ra bao nhIôu ba f ha nh cho fre . Song mô f khI cha me
mau fhua n không gIa I quyô f duo c, khI gIa dình không co n Ia chô du a
fình ca m |va ca va f cha f nu a) fhì vIô c chIa fay se gIu p con fhoa f kho I
ba u không khi na ng nô cu a gIa dình. Va khI buô c pha I chIa fay, cha
me nôn Ia m gì7
!u ng ne Ira nh \!é ¢ g!a ! Ih!¢h nguVén nhån !V hcn ¢u a ¢ha ne .
^h!é u nguc ! I¡n ¢a ¢h ne Ira nh \å n ué khI con ho I fo I. Nhung ha ng
nga y fre fIô p xu c vo I ca c mô I quan hô xa hô I nôn không fra nh kho I
nhu ng fha c ma c, nhu ng cau ho I IIôn quan dô n va n dô na y. Tu y fheo
Iu a fuô I, finh ca ch con, cha me ha y cho n ca ch gIa I fhich cho phu ho p.
Vi du , vo I fre em fuô I ma u gIa o, co fhô no I: "Tuy o rIông nhung ca ba
va me dô u yôu con, ba me se fhuo ng xuyôn choI vo I con, dua ruo c
con". Vo I con da Io n, co fhô no I: "Nguo I Io n cu ng co va n dô cu a mình
va day Ia ca ch gIa I quyô f phu ho p nha f". Vo I con ca I Io n hon, nhIô u
khI ba n co fhô fham kha o y kIô n cu a con vô vIô c fô chu c cuô c sô ng
sau Iy hôn.
1hcng nc ! ×å u, Rhcng na I sa I nhau Iruc ¢ ná I ¢cn ¢a ! \¡ nhu
\å V Rhcng hé Icn Ihén g!a IrI ¢u a Ia n. Nguo c Ia I, dIô u do chI Ia m cho
con ca I fhôm cha n chuo ng, fhôm ma f Io ng fIn noI cha me . Ðu ng no I:
"Cha ma y Ia dô fô I!", "Me ma y dI fheo fraI...". Cu ng du ng franh fhu
IôI ke o con ca I vô phia mình, fo ra gIa n dô I khI con không fheo mình.
Cha ne ha V g!u µ Ire g!u \u ng n!é n I!n \a c ¢uc ¢ sc ng, ua V Ire
I!é I uc ! µhc \c ! nhu ng I¡nh huc ng Rhc xu , ba o vô Io ng fu fôn o fre .
Ðo gIa dình không hoa n chInh, fre ra f dô ca m nha n su cô don, frô ng
fra I. Ðu ba n ca ch ma y, cha me va n nôn da nh fho I gIan quan fam fro
chuyô n, kIp fho I chIa se nhu ng vuI buô n cu a fre , bu da p ca c fhIô u hu f
fInh fha n.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 71
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Chu V g!a c uu ¢ nhån ¢a ¢h \a su ¢ Rhc e ¢hc Ire . ^hu ng uu a Ire
Ih!é u \á ng I¡nh Véu ¢u a ¢ha ne ¢å n duo c bô I duo ng finh ca ch dô c Ia p,
quyô f doa n, du ng ca m fruo c mo I va n dô . Nôn Iu a cho n phIm a nh,
sa ch vo vô nhu ng con nguo I fha nh da f, nhu ng fa m guong re n Iuyô n;
cho con fIô p xu c vo I nhu ng nguo I da n ông co kInh nghIô m, nghI Iu c,
Ia o Iuyô n frong cuô c sô ng dô fa o cho fre finh fu fIn, ma nh me .




















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 72
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com


5 caá ch nïu gûúng daå y con caá i

Ðu ng nhu ng fa m guong fô f dô da y dô con ca I Ia mô f phuong
pha p Iy fuo ng. Ðay Ia 5 ca ch dô ba n fa o ra nhu ng dIô u fô f de p nha f
noI con ca I ba n ba ng ca ch cho chu ng fha y nhu ng dIô u fô f de p nha f
cu a mình.
1. Ta p ca m fhông va fôn fro ng. Nô u con ga I ba n nghe ba n no I
xa u bô chô ng mình, Ia m sao ngan ca n no không no I xa u em no 7 Ha y
cho con ga I fha y ra ng ngay ca khI nhu ng nguo I kha c Ia m mình bu c
mình, ca ch hay nha f Ia cô ga ng hIô u ra dô ng co cu a ho va fha o Iua n
nhu ng ca m nha n cu a mình dô I vo I nguo I do , hon Ia fhan phIô n sau
Iung ho .
2. Ta o ra mô f su kha c bIô f. KhI ba n dI công fa c xa hô I o mô f fra I
duo ng Ia o, hay co dIp dô n fham fra I fre mô côI, ha y da n fheo con ba n.
Cu ng fa p cho no finh quan fam dô n nguo I kha c ba ng ca ch chIa se vo I
ba n be no nhu ng dô choI, sa ch, fruyô n... KhI ba n Ia m mô f dIô u fô f va
chI cho con fha y, a y Ia ba n dang chu ng mInh cho con mình ra ng co
ra f nhIô u dIô u fô f de p dô Ia m cho cuô c do I.
3. Qui fro ng fho I gIan. Ha y Ia m mô f fa m guong sô ng cho fha y
cuô c do I ra f qui, không nôn phi pha m Iuo f fu kônh fruyô n hình na y
qua kônh fruyô n hình kha c. Thay vì dô con ca I ba n quen nhìn fha y
ba n mô ma I fruo c TV, ha y dô chu ng ba f ga p ba n dang do c mô f cuô n
sa ch, dang Ia m vuo n, dang Ia m nghô fhua f hay ngay ca dang fa p
choI da n, dang su a Ia I mô f ca I fu hoa c dang ca m hoa... Nô u muô n
nôu guong cho con, du ng co ca m ca I "ro mô f" hoa I nu a!
4. Ha y gIu Io I. Ðô co mô f du a con da ng fIn ca y, ba n ha y Ia mô f
nguo I Io n da ng fIn ca y. KhI ba n hu a, ha y gIu Io I. Co Ie ba n không
Iuo ng fruo c duo c chuyô n gì se dIô n ra frong Io ng con mình khI ba n
hu a co ma f fa I buô I fIô c nho mu ng sInh nha f con nhung ma I Ia m vIô c
rô I Ia I ke f gIu a do ng xe cô , frong khI con ba n dang cho do I mo I mo n.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 73
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Ha y cô gIu Io I hu a, va cha ng may co chuyô n gì Ia m ba n fha f hu a, cu
gIa I fhich nhu ng gì xa y ra ca ng fha f Io ng va ca ng ro ra ng ca ng fô f.
Nôn nho , nhu ng Io I no I cu a ba n co mô f quyô n Iu c ma nh me dô I vo I
con ca I mình, con ca I ba n hIô u nhIô u hon ba n nghI.
5. Tìm fha y nIô m vuI frong nhu ng dIô u don gIa n. Tre em nga y
nay bI nhIô u fhông dIô p va f cha f vay bu a; chu ng dô nghI ra ng ha nh
phu c fu y fhuô c va o fha ng nguo I ma y, con cho dIô n fu mo I hay ca I
qua n jean "mô f" nha f...
Ia m sao dô I pho vo I nIô m fIn na y7 Ha y chu ng mInh ra ng
nhu ng dIô u fô f de p nha f fhì hoa n foa n không ma f fIô n mua. KhI
nga y sInh nha f cu a ba n ga n dô n, ha y no I vo I con mình ra ng fhay vì
du ng fIô n mua mô f mo n qua o cho , ba n se da nh ha n mô f nga y chu
nha f dô choI vo I no , o nha na u mô f bu a da c bIô f hay da f con dI công
vIôn nuo c... Con ba n cu ng nho va y ma hIô u ra co nhIô u ca ch dô fô
chu c nhu ng dIp ky nIô m frong do I ma không pha I Io Ia ng vì nhu ng
khoa n no na n.













NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 74
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Sao con töi àaá i dêì m hoaâ i?

Con fôI va n cu da I da m frôn gIuo ng du no da qua fuô I ma c fa
Io f. Ta I sao nhIô u du a be kha c cu ng hay da I da m, co ca ch na o ha n chô
bo f không7
Tìm hIô u mo I bIô f ro ra ng da I da m nga y nay duo c xem Ia can
bô nh phô bIô n cu a fre em. Khoa ng 20% fre em duo I 5 fuô I va 10% fre
em 6 fuô I fhuo ng xuyôn da I da m. Ða I da m Ia mô f frIô u chu ng cu a
bô nh ba ng quang |bo ng da I) chua hoa n fhIô n. Ðô I vo I ha u hô f fre em,
va n dô na y se cha m du f khI chu ng Io n hon mô f chu f. Ðu ng qua Io
Ia ng!
Nhu ng y kIô n sau co fhô gIu p ba n ca I fhIô n fình hình:
- Vo I fre em fu 5 fuô I fro xuô ng, mô f phuong pha p fuong dô I dô
Ia cho ma c qua n Io f ke m mIô ng fha m du ng mô f Ia n khI dI ngu .
Nhu ng fhu na y ca n mua sa n dô frong nha , co fhô fìm mua dô da ng o
nhu ng noI ba n dô fre em. Ha y dô con ba n fu fhay qua n cho no , va no I
nho vo I no Ia ca n Io f fhôm fa fha m va o fruo c khI dI ngu .
- Cu ng nôn sa p xô p cho con duo c kha m su c kho e foa n dIô n. Cho
ba c sI bIô f nhu ng dIô u ba n Io Ia ng, nho cô ga ng fô nhI, du ng dô du a
fre nguo ng ngu ng khI va o pho ng kha m vì chuyô n no ...da I da m. Nô u
co ba f cu va n dô na o vô su c kho e, ba c sI co fhô pha f hIô n va gIu p fre
ca ch ngan ngu a, chu a frI.
- Con cu a ba n co fhô cu ng fha y "quô quô" khI roI va o fình fra ng
na y va fhu c su muô n chô ngu no . Nôn ho I no xem Ia m sao dô gIa I
quyô f va n dô , cha ng ha n nhu du ng uô ng nhIô u nuo c sau bu a fô I, dI
vô sInh 2 Ia n fruo c khI dI ngu , Io f fa m pIasfIc dô ngu cho sa ch se ...
Ha y dô cho con ba n nha n fra ch nhIô m vô nhu ng gì no gay ra ba ng
ca ch chI ba o va fa p cho no ca ch fhay fa m fra I gIuo ng bI uo f. Trong
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 75
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
gIaI doa n na y, ba n co fhô du ng 2 fa m fra I gIuo ng: fruo c fIôn fra I mô f
fa m ra sa ch, rô I fra I fhôm Iôn frôn mô f fa m pIasfIc, sau do Ia I fra I
mô f fa m ra sa ch nu a Iôn frôn cu ng. Nô u "su cô " xa y ra, con ba n dô
da ng Iô f fa m ra uo f va fa m pIasfIc dI rô I ngu Ia I vo I fa m ra sa ch co n
Ia I.
- O mô f sô nuo c pha f frIô n nguo I fa du ng mIô ng nô m ba o dô ng
ba n o bô nh vIô n hay pho ng kha m. Ðo Ia mIô ng nô m duo c kô f nô I vo I
chuông fu dô ng. Truo c khI "su cô " xa y ra, hô fhô ng fu dô ng nha n bIô f
Iuo ng nuo c frong ba ng quang da da y nôn chuông se ba o dô ng dô
da nh fhu c con ba n da y dI vô sInh. Ða c finh nô I ba c Ia sau va I fua n su
du ng, du a fre fu nhIôn quen vo I vIô c fhu c da y vo I mô f ba ng quang
cang nuo c va cu fhô ma không ca n du ng dô n mIô ng nô m ba o dô ng
nu a.
- Ðu ng bI a m a nh va du ng dô con ba n bI a m a nh vô chu ng da I
da m: Ðu ng xem da I da m Ia "va n dô ha ng da u" cu a gIa dình rô I dem
ra frôu ghe o cha u be mô I khI no Ia m saI chuyô n gì. Ha y cô kIôn nha n,
con ba n ca n co fho I gIan dô fruo ng fha nh va chô ngu chu ng da I da m.
- Sau cu ng, ha y xem Ia I nha vô sInh va duo ng dô n nha vô sInh.
Co ca n ba f fhôm bo ng de n cho sa ng, hoa c cu ng dI vo I con dô n do ... Co
nhIô u du a fre hoa n foa n bình fhuo ng nhung vì so bo ng fô I, so ma...
nôn da nh pha I da I da m!









NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 76
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Hûúá ng dêî n treã tûå laâ m vïå sinh

Con ba n da dô n Iu c pha I du ng bô. Kho khan fha f, nhung không
fhô bo qua gIaI doa n na y. Cha u be na o bIô f ngô I bô se dô da ng Ia m
quen vo I vIô c su du ng bô n ca u frong nha vô sInh cu a nguo I Io n.
Nhu ng kInh nghIô m fa p cho em be dI bô cu a nhIô u ông bô , ba
me sau day se gIu p ba n nhu ng ca ch hay nha f dô ba n ca ng if fô n công
ca ng fô f:
GIAI ÀOAÅ N BÙÆ T ÀÊÌ U:
- Ta o fho I quen Iu c dI fa m:
KhI con fôI 17 fha ng, fôI ba f da u cho no ngô I bô mô I fô I, khI fôI
fa m no . TIô ng nuo c cha y hình nhu kich fhich cha u, va chI frong va I
fô I Ia cha u quen ngô I bô. TôI cho cha u ngô I bô du ng gIo mô I fô I. Ða n
da n fôI fang fhôm Ia n du ng bô va o ban nga y. TôI du ng ca ch na y
fha nh công vo I ca ba du a con.
- Tinh foa n fho I gIan:
Ði quyô f fha nh công Ia cho cho be sa n sa ng. Nô u con ba n chua
fhô hIô u va nghe fheo nhu ng Io I don gIa n, va n co n da I da m frong mô I
4 fIô ng dô ng hô fhì co Ie cha u chua fo I Iu c fa p ngô I bô. CIa dình fôI da
do I dô n khI be duo c 2 fuô I. Chu ng fôI không e p, nhung chu ng fôI
dô ng vIôn da n da n. Va khI be ba f da u du ng bô fhì no du ng dô u da n
va fha nh fha o frong vo ng chua da y mô f fua n.
- Tuan fheo fho I kho a bIô u:
Ha y kIôn nha n! Ða n nôn du kIô n if nha f 3 nga y chu fam va o
vIô c fa p cho con xa I bô không gIa n doa n. TôI da y con ga I ba ng ca ch
da f no va o ghô bô vô sInh mô I gIo . TôI fheo do I gIo gIa c no dI vô sInh.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 77
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
ÐIô f gIo gIa c se nha c cha u dI vô sInh du ng gIo , fra nh duo c nhu ng "faI
na n" vô sau, vu a ma f vô sInh vu a fô n công gIa f gIu . Ðô gIu cha u ngô I
frôn cha u vô sInh, fôI do c fruyô n cho no nghe.
- Ha y ôm hôn con:
KhI con ga I u f fôI duo c 2 fuô I, no so du ng bô. Ðô gIu p no vuo f
qua gIaI doa n kho khan na y, chu ng fôI ba f da u chIô n dIch co fôn ra f
kôu Ia "Nu hôn kì dIô u": TôI vo ng fay ôm no mô I khI no ngô I bô. Su
an fam gIu p no fhu gIa n va chu y dô n chuyô n dI vô sInh. Om hôn con,
fa o cho no ca m gIa c an foa n se fhu c su da n dô n vIô c su du ng nha vô
sInh mô f ca ch dô da ng hon.
KHUYÏË N KHÑCH THAÂ NH CÖNG:
- Cho cha u choI bu p bô:
Con ga I 2 fuô I cu a fôI không muô n ngung choI dô ngô I bô. Ðô
khuyô n khich no , fôI ba o cha u cu ng ca n da y cho bu p bô du ng bô vô
sInh. TôI Ia n Iuo f mang fa f ca "nhu ng nguo I ba n" na y cu a cha u, na o
ga u, cho nhô I nhô I bông, bu p bô... va o pho ng vô sInh dô con fôI "chI
da n" cho chu ng. Cha ng bao Iau, mô I khI ca n vô sInh, cha u no I vo I fôI
pha I ngô I bô ngay vì cha u sô f ruô f, muô n da y nhu ng con bu p bô cu a
mình.
- Ta o su dô da ng cho be :
Ðu ng gay a p Iu c cho con. TôI dô sa n bô ngay ca nh gIuo ng dô no
co mô f không gIan rIông cho mình. Ca c cha u fhuo ng dI vô sInh dô
hon, da c bIô f ngay da u buô I sa ng va ban dôm. Phuong pha p na y cu ng
hIô u nghIô m vo I du a con fhu 2 cu a fôI.
- Ðô con fu Ia m fheo y mình:
Ðu ng ba f e p con. Con fôI co mô f fho I quen không bình fhuo ng
Ia co I hô f qua n a o fruo c khI dI ca u. TôI không bao gIo Ia ma ng no Ia
du ng Ia m nhu fhô . Nhung 6 fha ng sau no không co n co I hô f qua n a o
nu a.TRO VÐ
NHÛÄ NG PHÊÌ N THÛÚÃ NG NHO NHOÃ :
- Tu I pha n fhuo ng:
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 78
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
TôI qua fha f vo ng khI so con mình vo I con nguo I fa. Co nhIô u
du a mo I chua da y haI fuô I da bIô f ngô I bô da ng hoa ng, co n con fôI da
ba fuô I va n không su du ng duo c bô vô sInh. Cuô I cu ng fôI mua mô f
ca I fu I nho nho va cha f da y dô choI va o do . Mô I Ia n cha u chIu ngô I bô
dI vô sInh, cha u duo c Ia y mô f mo n dô . Sau mô f fha ng ruo I, ca I fu I
frô ng rô ng, va cha u không ca n pha I xa I fa Io f nu a.
- Hình a nh da n frong nha vô sInh:
TôI chI da y con ngô I bô duo c khI no ga n 3 fuô I. No fhich hình
da n, vì va y dô dô ng vIôn no , fôI cua mô f fa m va n e p fheo hình bô vô
sInh, son ma u fha f de p va freo frong pho ng fa m. Mô I Ia n du ng bô,
cha u se duo c Ia nh mô f hình da n dô da n va o fa m ba ng do cu a no . No
ra f ha o hu c, muô n co fhôm hình da n mo I nôn vIô c du ng bô fro nôn
qua dô da ng.
- "Nhu ng con ô ch cu u na n":
Con fraI fôI da duo c ba fuô I ba fha ng, nhung no va n chI dI fIô u
va o bô, co n dI ca u... frong qua n! No va n không chIu du ng bô dô da I
fIô n. TôI bIô f no ra f fhich nhu ng con ô ch ba ng cao su, ma u xanh xanh
ba n frong ca c nha sa ch.
Vì va y, fôI dua no dô n mô f nha sa ch cho no cho n haI con. Vô
nha , fôI freo haI con ô ch a y Iôn fhanh mo c khan frong pho ng vô sInh,
noI no co fhô fha y duo c va ba o: "Me se cho con ca haI con ô ch nô u con
dI ca u va o bô haI Ia n". Tha f hIô u nghIô m! HaI nga y sau, no Ia y duo c
haI con ô ch va fôI không bao gIo pha I dI "xa qua n" cho no nu a.TRO

MAÂ VÊÎ N BÕ "TAI NAÅ N" RA QUÊÌ N:
- Phuong pha p vô dôm:
Ðôm da u fIôn con fôI da I da m khI không co n xa I fa Io f, fôI ngô
ra ra ng fha f Ia mô f cu c hình khI 2 gIo sa ng pha I cha y quanh kIô m
fa m ra fra I gIuo ng mo I. Vì va y, fôI mua fa m chIô u không fha m nuo c,
bo c bôn ngoa I mô f Io p ra, rô I fra I ca I chIô u a y Iôn frôn ca I gIuo ng nô m
co fra I ra ha ng nga y. Nô u dôm cha u da I da m, fôI chI vIô c ke o bo Io p
chIô u bôn frôn dô ngu fIô p frôn fa m nô m va ra sa ch bôn duo I.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 79
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
- CIu khô khI dI duo ng:
Nô u dI ga n, frong nga y, ba ng xe ma y, fôI chI du ng fa gIa y Ioa I
da y.
Nô u dI xa ba ng xe ôfô, xe do , fôI mang fheo mô f ca I bô ngô I nho
ba ng pIasfIc, mô f if fu I nIIông va mô f fa m dô m vô sInh o gIu a dô hu f
a m. Sau khI cha u dI vô sInh xong, fôI chI cô f ca I fu I Ia I va ne m dI.
CIa I pha p na y gIu p fôI do n de p dô da ng va cu ng vu ng Io ng vì if ga p
su cô hon.TRO VÐ
LÚÂ I KHUYÏN VAÂ SAÁ NG TAÅ O:
- "Ong gIa NoeI cu ng du ng bô":
Con ga I chu ng fôI haI fuô I ruo I. Ma c da u va n du ng bô nhung no
không muô n da I fIô n va o bô. Sau khI fôI da nan nI nhIô u, chô ng fôI
va o pho ng vô sInh va no I: "Con Ia m duo c da y. Ngay ca Ong gIa NoeI
cu ng dI va o bô kIa ma ". Tu do vIô c du ng bô vô sInh chI Ia "chuyô n
nho ".
- KInh nghIô m cu a ba nô I:
Ca ch day hon 30 nam, khI fôI fa p cho bô n du a con fôI du ng bô,
fôI co mô f xa o fhua f Ia m cho mo I fhu fro fha nh dô da ng. Toa n bô fho I
gIan chu ng o nha , fôI chI cho chu ng ma c qua n Io f kIô u cu a con nif.
Chu ng cu fhô cha y quanh frong nha , mu a no ng fhì fôI cu ng cho cha y
ra san. Không ma c qua n a o bình fhuo ng Ia m Iu nho c dô bIô f hon khI
chu ng bI uo f; if qua n a o hon nghIa Ia Iu fre co du fho I gIan cha y dô n
bô, va cha me cu ng gIa f gIu if hon khI co su cô .
Sau na y ma y du a no co con, fôI cu ng gIu p chu ng fa p duo c cho
con ca I mình du ng bô ba ng phuong pha p cu a fôI. HIô u nghIô m nhu
mô f phe p ma u!




NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 80
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Tñnh hûúá ng nöå i -hûúá ng ngoaå i cuã a treã

Hình dung ra con ba n Ia mô f du a fre huo ng nô I hay huo ng
ngoa I cha ng ro ra ng nhu ba n nghI dau. No co gIô ng fhô na y không:
KhI con fraI fôI dI ma u gIa o, fôI mong no vuI suo ng fham du mo I hoa f
dô ng, ho a nha p vo I ba n be . Nhung khI dô n do n no , fôI fha y ma y du a
kha c dang ngô I choI vo I nhau gIu a mô f fa m fha m, co n con fôI ngô I
ngoa I rìa mô f ca ch bình fha n. Sau gIo ho c, ma y du a kha c cha y fung
fang kha p san fruo ng, co n no fhì Ia I ngô I va o Io ng fôI. TôI ho I sao
không dI choI vo I ca c ba n, cha u chI no I: "Con không fhich!"
Chuyô n gì da xa y ra vo I con cu a fôI, mô f du a be fInh nghIch7
Hô I fruo c fôI nghI no ra f fInh nghIch va co ve huo ng ngoa I. Nhung rô I
fôI pha f hIô n ra co Ie con fraI fôI Ia du a huo ng nô I, cu ng nhu ha u hô f
nhu ng nguo I huo ng nô I, no fhich o nha vo I ba n be fhan, nhu ng noI
ma no ca m fha y fhan fhIô n...
Nha n bIô f khuynh huo ng finh ca ch cu a con:
Mo I nguo I sInh ra vo I mô f fhIôn huo ng finh ca ch nha f dInh.
Nguo I huo ng ngoa I fhì ma nh me , fhich gIao fIô p vo I nhu ng nguo I
kha c va fhô gIo I xung quanh. Trong khI do , nhu ng nguo I huo ng nô I
fhuo ng fra nh ne fIô p xu c, da c bIô f Ia fra nh fIô p xu c vo I nhu ng nho m
dông nguo I va fhich choI vo I nhu ng nguo I ma ho bIô f ro . Ðo Ia
khuynh huo ng chung, co n fhì mô I du a fre dô u bIô u hIô n ca finh cu a
mình fheo ca ch kha c nhau.
Iôn nam hay sa u fuô I, khI con ba n ba f da u va o Io p mô f, mô f
noI hoa n foa n mo I Ia , kIô u finh ca ch se bIô u hIô n ra ngoa I ro ra ng
hon fruo c. Ca c nha chuyôn môn cho bIô f: "Nhu ng du a be huo ng ngoa I
ho c duo c nhIô u khI chu ng no I chuyô n va gIao fIô p nhung chu ng co xu
huo ng ga p nhIô u kho khan hon nhu ng du a huo ng nô I. Tre huo ng
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 81
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
ngoa I Ia nhu ng du a fre fhuo ng cho c ghe o ha ng xo m, xì xa o ba n fa n,
Io n fIô ng fra Io I. Co n nhu ng fre huo ng nô I ho c ba ng ca ch quan sa f va
suy nga m. Chu ng fhuo ng duo c gIa o vIôn fa n fình gIa ng gIa I nho bIô f
gIu yôn Ia ng va không nga f Io I..."
Nha n ra duo c kIô u finh ca ch cu a con se gIu p ba n hIô u duo c
ca ch cu xu cu a no va bo f Io Ia ng. Cha ng ha n, nô u con ba n de da f va o
nhu ng nga y da u dI ho c nhu con vI phu huynh no I frôn, ba n se yôn
fam ra ng don gIa n Ia no muô n quan sa f fruo c va se fham gIa va o khI
da sa n sa ng. Vì không fhô fhay dô I finh ca ch con ba n, fô f nha f Ia ba n
gIu p con pha f huy Io ng fu fro ng va ba n cha p nha n no nhu fhô .
Ðô I xu fhô na o dô I vo I nhu ng du a fre huo ng nô I hoa c huo ng
ngoa I7
Nô u con ba n Ia mô f du a fre huo ng nô I:
- Ða o vo I gIa o vIôn. Ða u mô I nam ho c, frình ba y vo I fha y gIa o
ra ng con ba n ca n co fho I gIan dô fhich nghI fruo c khI no fham gIa va o
ca c hoa f dô ng cu a Io p. ÐIô u na y se cha c cha n ra ng no không bI Ia m Iu
mo bo I nhu ng du a ba n cu ng Io p fha ng finh hon.
- Cho con ba n fho I gIan dô fra Io I. Nhu ng nguo I huo ng nô I suy
nghI ky mo I fhu va se không fra Io I cho dô n khI ho co quyô f dInh
chinh xa c se no I ra dIô u gì. Ða n cu ng ha y fo ra fôn fro ng su fIô n bô
cha m cha p cu a fre va du ng nga f Io I no .
- Ðu ng chô gIô u con ba n. Mô f nguo I huo ng nô I ca n co fho I gIan
dô suy nghI va fra Io I nhu ng cau ho I... Nô u ba n fa m ngu ng cau
chuyô n dô u da n dô nghe con, no co fhô no I hô f y kIô n cu a mình.
- Tôn fro ng quyô n uu fIôn cho fre . Nô u ba n ho I con ba n mo I aI
dô n du sInh nha f no , co Ie no chI dua ra fôn haI du a fre kha c. Nôu
va y, du ng nôn fô chu c nhu ng bu a fIô c fruyô n fhô ng ma fhay va o do
nôn da f no va ru fhôm nhu ng du a ba n fhan nha f dô n nhu ng dIô m vuI
choI chu ng yôu fhich nhu Ia so fhu , dI nha sa ch..vv. KhI con sa p dô n
du sInh nha f cu a mô f aI kha c, nôn dua no dô n so m dô co gIo chua n
bI.
Nô u con ba n Ia mô f du a fre huo ng ngoa I:
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 82
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
- Ða y cho con ba n fha y duo c fa c ha I cu a su ô n a o. TIô n sI Tam
Iy ho c nô I fIô ng fhô gio I, ÐIIzabefh Murphy, no I: "Nhu ng Io I fuôn ra
fu mIô ng cu a mô f nguo I huo ng ngoa I fhuo ng Io f va o faI nguo I a y rô I
mo I Ien va o na o. Nhu ng du a fre huo ng ngoa I no I ra y fuo ng cu a
chu ng khI chua sa p xô p xong, cu nhu Ia chu ng dang dI ngao du
va y..." Nhung khI ba n nga f Io I du a con huo ng ngoa I cu a mình, no se
quôn ma f chuô I suy nghI cu a mình. Iu c do , fô f nha f Ia khuyô n khich
no , no I dI no I Ia I cau:"A ...Hu " hay "Me bIô f", "Ðô hIô u..." cho dô n khI
no dIô n fa duo c hô f y fuo ng.
- Ða y con bIô f do I dô n Iuo f no duo c no I. Ða n co fhô gIu p con
fhu c ha nh finh kIôn nha n ba ng vIô c chua n bI bu a an fô I hay su a mô f
ca I xe dô choI frong khI mo I nguo I dang no I chuyô n. Ða y no bIô f Ia ng
nghe va do I cho nguo I kha c kô f fhu c cau no I cu a mình. Thuo ng fhì
sau gIo ho c, nhu ng du a fre sô ng huo ng ngoa I ra f hay ham ho no I vo I
ba n be vô ba n fhan chu ng. No I chuyô n vo I ba n Ia m cho no ca m fha y
co nhIô u kInh nghIô m. Nô u ba n ra f ba n vIô c, if nha f mô I nga y nôn
da nh rIông 15 phu f dô no I chuyô n vo I con.
- Ða y con hIô u duo c bIa chuyô n Ia dIô u không fô f. KhI na o co
gIo ra nh, ba n ha y fhu nghe ma y du a fre no I chuyô n xem. Ðu a fhì ba o
chI no da ho c Io p 14, frôn a o Iu c na o cu ng ca I hoa. Ðu a kha c no I anh
no cha ng kha c gì mô f con cho , mô f con me o, mô f con chIm, va an
duo c nhu ng 5 ô ba nh mì... Chu ng chI no I nhu ng dIô u frôn day cho
fho a ca I finh fhich bIa chuyô n. Nguo I huo ng ngoa I hay cô ga ng Iu a
dô I ba f cu nguo I na o, nha fam Iy ho c Ðarron TIeger cho bIô f nhu va y.
Ho muô n fIô n dô n ca c mô I quan hô xa hô I va co fhô fhô f ra Io I da u
fIôn nha m ra ng buô c nguo I kha c. Nô u con fre cu a ba n bIa chuyô n Iu c
ba n dang du ng do , ha y no I ra ng: "Con fuo ng fuo ng gIo I qua da y".
ÐIô u na y se Ia m nhu ng nguo I kha c bIô f ra ng cau chuyô n do không co
fha f ma không Ia m con ba n nguo ng ngu ng. KhI na o chI co mô f mình
ba n vo I con, ha y no I vo I no vô fa m quan fro ng cu a finh frung fhu c.
- Ða y con bIô f cha p nha n kho khan dô Ia m ba f cu dIô u gì mô f
mình. Cha ng ha n, ba n dô con ba n fu Iau pho ng cu a no , no se ca m
fha y "su c Iu c ca n kIô f" da n, va no se cha ng Iau xong can pho ng.
Nhu ng Ia n da u, ha y cu ng Ia m vo I no , sau do chI du ng ca nh no , rô I
cuô I cu ng no se bIô f no pha I fu Ia m vIô c.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 83
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
To m Ia I, ha y da y cho con ba n bIô f mô I kIô u finh ca ch co mô f gIa
frI rIông cu a no . Ðo I vì nhu ng du a fre huo ng ngoa I fhì ra f fhich sô ng
co ba n, chu ng se IôI cuô n nhIô u nguo I kha c fheo ca ch sô ng cu a chu ng.
Nhu ng du a fre huo ng nô I co fhô if ba n hon, nhung Ia nhu ng nguo I
ba n ra f ga n gu I. Ha y nho ra ng: Tinh ca ch con ca I ba n co fhô kha c
finh ca ch cu a ba n, va vo I su gIu p do cu a ba n, con ca I se co nhu ng
bIô n dô I phong phu vô finh ca ch dô co duo c mô f cuô c sô ng ha nh phu c.




















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 84
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Viïå c nhaâ beá 5 -6 tuöíi coá thïí giuá p meå

Ðô da y con bIô f gIu p do nguo I kha c, bIô f fu Io cho mình, bIô f gIa
frI cu a Iao dô ng... ngay khI co n nho , ha y fa p cho be Ia m vIô c. Tuô I
nho Ia m vIô c nho . Sau day Ia mô f va I vIô c nha fhich ho p vo I fre fu 5
dô n 6 fuô I:
1. Mang dô nhu ng so f gIa y vu n frong pho ng Ia m vIô c cu a bô me .
2. Tu xô p dô cu a be va mang dI ca f frong fu .
3. Xô p che n dIa va o fu che n.
4. Ru a cha u hoa c bô n ru a che n.
5. Que f bu I dô da c frong nha .
6. Cho cho hoa c me o an.
7. Sa p xô p va fhu do n ba n an .
8. Que f nha , que f san.
9. Tra I drap gIuo ng, fhu do n chan ma n.
10. Ia y fhu frong hô p fhu.
11. CIu p xa ch gIo va o nha khI me dI cho vô va ca f fhu c pha m
va o fu Ia nh.
12. Tuo I mô f cha u hoa.
13. Phu Iau chu I, gIa f ru a dô da c frong nha .
.....
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 85
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Tuy công vIô c frong nha ma ba n fhôm va o danh mu c frôn day
nhu ng vIô c be co fhô Ia m gIu p me . Nhung quan fro ng Ia nho khen
con mô I khI no Ia m xong va du ng qua chô baI, fra ch mo c nô u no Ia m
hoI ke m. Ðu sao be va n co n Ia mô f du a fre ma !






















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 86
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Cùn phoâ ng vui ve

O Iu a fuô I fu 6 dô n 12, fre ba f da u hình fha nh mô f nhan ca ch
rIông. Chu ng “fro nôn ra f hIô u dô ng, ra f fhuy mI, ra f kho finh, ra f dô
chIu... “. Co ha ng ha sa sô nhu ng finh ca ch kha c bIô f, dô fu do fha nh
Ia p mô f ca I TOI rIông cu a chu ng sau na y. Ðô I pho va dung ho a
nhu ng finh ca ch kha c bIô f a y, chI vo I haI du a fre frong mô f gIa dình,
nhIô u khI cu ng Ia m cho ca c ba c cha me pha I dIôn da u.
Trong ca c sInh hoa f ha ng nga y, dô bo n fre cu a ba n Iuôn ho a
fhua n vo I nhau, ha y gIu p chu ng ba ng ca ch:
- ChIa dô u dIô n fich can pho ng, va ch duo ng ranh gIo I dô mô I
du a fre dô u co khoa ng không gIan rIông |ba n ho c, fu qua n a o, kô freo
gIa y de p, dô choI... ).
- Cho phe p chu ng duo c frang fri fheo y fhich rIông cu a fu ng
du a. CIa I fhich ro ra ng du a na y ca n pha I ho I y kIô n fruo c khI muô n
du ng dô cu a du a kIa.
- Â n dInh gIo nghI ngoI: Ðe n ngu pha I fa f va không duo c nghe
am nha c sau 9 gIo fô I.
- Thuyô f phu c chu ng du ng chung vo I nhau mô f mo n dô nhu ba n
ho c, ma y finh dIô n fu cha ng ha n.





NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 87
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Têå p cho treã tñnh ngùn nùæ p

Tre con ra f bu a bô n va không hô y fhu c dô n su ngan na p. Cha
me pha I huo ng da n chu ng.
ChI Hoa cu ng mô f cô ba n ga I cu ng pho ng buo c va o nha , ca I
na ng gay ga f cu a buô I frua he khIô n ma f chI do gay. Vu a va o dô n
cô ng, chI da hi hu ng khoe: “Ðô ca u nhìn fha y cô con ga I cung cu a fo
ngoan nhu fhô na o”. Nhung nu cuo I frôn môI cho f fa f khI chI nhìn
fha y nha cu a bu a bô n. Ðô choI cu a be Van, con chI vu f mô I noI mô f
ca I. Mo cu a va o pho ng, chI fha y con be na m ngu ngon Ia nh bôn ca nh
chu cho bông fo xu . Trôn ba n ho c cu a no , sa ch vo cu ng ngô n ngang
không ke m. Ðu c mình, chI ra ngoa I ngô I fhu nguo I. Cô ba n fha y fhô
vô vaI khuyôn: “Ca u pha I da y con dI Ia vu a rô I da y, chu dô Io n, con
ga I ma ca u fha fhì fô qua ”.
Mô f Iu c sau, be Van ro n re n dô n bôn me , no bIô f chI khI na o bu c
mình me no mo I nhu va y. Ðô n ga n me , no khe kha ng: “Con se do n dô
choI Ia I ngay, con xIn Iô I me ”. ChI Hoa quay Ia I nhìn con nghIôm ne f
ma f “Ia n sau, con không ngan na p, me se pha f”.
Tre con Ia va y da y, chu ng ra f bu a bô n va không hô y fhu c dô n
su ngan na p. Cha me pha I Ia nguo I chI da n cho fre vì finh ngan na p
se da n da n fa o cho fre fho I quen dI va o nô nô p, fra f fu . Không chI
frong gIa dình ma co n co Io I cho công vIô c cu a fre frong fuong IaI.
ÐIô u nôn Ia m khI cha me da y fre ngan na p
- Truo c hô f cha me pha I Ia nhu ng fa m guong fô f cho chu ng.
Nô u ba n sô ng go n ga ng fhì con fre se fIô p fhu dIô u na y ra f nhanh
cho ng.
- CIao cho fre công vIô c phu ho p vo I fu ng Iu a fuô I.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 88
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
- KhI fre duo c ba fuô I, cha me ba f da u da y cho chu ng finh ngan
na p. O dô fuô I na y, fre co fhô xô p duo c gô I va o go c gIuo ng, dô gIa y Iôn
gIa .
- KhI fre fu bô n dô n nam fuô I, ba n co fhô huo ng da n fre fhu xô p
dô choI va o noI quy dInh sau khI choI.
- KhI fre Iôn nam fuô I, ba n khuyô n khich fre do n pho ng, Iau
ba n sau khI an... Truo c fIôn, ba n nôn bIô n no fha nh mô f fro choI.
Ða n co fhô no I: “Ðe cung, hôm nay me va con fhI xem aI sa p xô p dô
da c go n ga ng nha f nhe ”.
- Tre Iôn sa u fuô I, ba n dô nghI chu ng fhu do n dô du ng ho c fa p,
xô p sa ch vo ngan na p frôn gIa sa p, do n de p pho ng rIông...
- Nô u fre không co pho ng rIông, ba n huo ng da n cho chu ng Ia m
nhu ng công vIô c don gIa n frong gIa dình nhu Iau ba n ghô , fhay nuo c
bình hoa...
- CIa I fhich cho fre bIô f nhu ng Io I ich cu a công vIô c na y.
- Khen ngo I chu ng khI công vIô c cu a chu ng duo c hoa n fha nh
fô f. Hoa c cu ng co fhô nhe nha ng khIô n fra ch khI chu ng không Ia m
fô f hoa c Ia m ma Ia I không ca n fha n.
Nhu ng dIô u ba n không nôn Ia m vo I con fre
- Nô u ba n Iuôn mIô ng ca u nha u vô su bu a ba I cu a fre , dIô u na y
không nhu ng không gIu p ich gì duo c ma co n khIô n fre xa ca ch ba n
hon.
- Không nôn chI frich qua da ng khI fre pha m nhu ng saI Ia m, vì
dIô u na y se dô Ia m fre ca m fha y bI fô n fhuong.
KhI fre dang choI mô f fro choI na o do , ba n không nôn ba f fre
ngung ngay vì ba n không fhô chIu nô I su bu a ba I. Iu c na y ba n chI
nôn no I vo I fre : “Con pha I do n de p ca n fha n khI da choI xong”.
- Không nôn Iu c soa f va do n de p pho ng cu a fre khI chu ng không
co nha . Nô u pho ng cu a fre qua bu a bô n, ba n ha y cho chu ng vô dô yôu
ca u do n de p.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 89
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
- KhI ba n fu fIô n do n de p, fre se nghI ra ng ba n da can fhIô p va o
vIô c rIông cu a chu ng. ÐIô u na y Ia m fre kho chIu va ba f ho p fa c.
- Không nôn gay ga f vo I chô ng ba n vì finh bu a ba I ca u fha cu a
anh a y, vì vô fình ba n Ia m cho fre fha y bô no cu ng không ngan na p
cha ng ke m gì no .





















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 90
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Daå y con noá i chuyïå n àiïå n thoaå i

AIô!!! AIô!!!
CIao fIô p qua dIô n fhoa I nga y ca ng phô bIô n hon frong cuô c
sô ng cu a chu ng fa, fhô nhung không ma y aI quan fam dô n vIô c da y
fre ca ch no I dIô n fhoa I. Co bao gIo ba n bu c mình vì du a fre o da u day
cu a p a a p u ng va ba n cha ng fhô na o no I chuyô n duo c vo I nguo I ba n
ca n ga p ga p. Vì va y, ha y da y con ca ch go I cu ng nhu nha n dIô n fhoa I,
cha ng ma f nhIô u fho I gIan va công su c Ia m dau nhung cha ng bao
Iau, ba n se nghe dô ng nghIô p hoa c ba n be cu a ba n không fIô c Io I
khen “Con chI gIo I fha f. No I nang ga y go n. Tha f Ia dô fhuong”.
- KhI nha n dIô n fhoa I, no I “AIô” nhe nha ng va IIch su .
- Không duo c fhe f fo go I bô hoa c me |fIô ng fhe f go I fo cu a be co
fhô Ia m cho nguo I da u day bôn kIa bI cho I faI, gIu f mình).
- Nô u không co nguo I Io n o nha , cha u pha I bIô f ca ch ho I “Ða , bô
me con không co nha . Cô fôn gì a 7 . Cô hoa c chu co muô n nha n gì
không7 Cô cho con xIn sô dIô n fhoa I, con se nha n bô go I Ia I sau” |Ða n
nôn dô sa n gIa y va vIô f o ga n dIô n fhoa I).
- Can da n fre không duo c no I chuyô n nhIô u vo I nguo I Ia .
- KhI go I dIô n fhoa I cho ba n, Iô phe p xung fôn mình fruo c va
xIn phe p duo c no I chuyô n vo I ba n.




NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 91
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com


Thïë giúá i tûúã ng tûúå ng cuã a beá

Ðu a con 4 fuô I cu a ba n sô ng frong mô f fhô gIo I vu a kha c Ia vu a
fhu vI: Vi du , cha u nghI mình co fhô bay, cha u co mô f du a em hay
cuo I |fhu c ra cha u co mô f nguo I chI); co mô f nguo I ba n fhan Iu c na o
cu ng o ca nh cha u va kIôn nha n Ia ng nghe nhu ng cau chuyô n cha u
kô , cha u co fa m fha m fha n...! ÐI nhIôn do chI Ia fhô gIo I fuo ng fuo ng
cu a cha u.
NhIô u nguo I cu ng cha u da m chìm va o nhu ng mo fuo ng sa ng
fa o va vô ha I a y. Rô I fu ho I không bIô f mình Ia m nhu va y co gì kha c
fhuo ng không7
Tuo ng fuo ng – ba I fhu c ha nh gIao fIô p cu a be
Ca c nha nghIôn cu u fam Iy cho ra ng “NhIô u cha me nha n fha y
do Ia nhu ng bIô u hIô n hoI kha c fhuo ng. Nhung kha nang fuo ng
fuo ng vô mô f fhô gIo I cho rIông mình Ia buo c ca n fhIô f frong gIaI
doa n pha f frIô n cu a be ”.
Nhu ng cau chuyô n fuo ng fuo ng pha n a nh hIô u bIô f cu a be vô
fhô gIo I xung quanh. KhI be gIa Ia m ba c sI hay xem ca I hô p nhu mô f
chIô c fa u, nghIa Ia be dang hô I nha p va dang frong buo c chuyô n fIô p
dô n gIaI doa n fIô p xu c vo I ca c Ioa I bIô u fuo ng |fu ngu hay con sô ). KhI
mô f nho m be cu ng choI do ng kIch vo I nhau, nhu ng kho khan frong
vIô c phan vaI hay xay du ng vo kIch se Ia m cho ca c em bIô f chIa se ,
ho p fa c va cu ng ga nh va c fra ch nhIô m.
Ðe fruo c fuô I dô n fruo ng da co fhô phan bIô f gIu a fuo ng fuo ng
va fhu c fô . Nhung be không xem ca I na o quan fro ng hon ca I na o. Ðe
fhich do ng kIch fuo ng fuo ng vì be co fhô dIô u khIô n cau chuyô n fheo
y fhich cu a mình, không pha I fuan fheo ba f ky nguyôn fa c na o. Ia m
nhu va y be không chI fho a ma n so fhich cu a mình, ma co n fu re n
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 92
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Iuyô n nhu ng gIao fIô p xa hô I, fình ca m va ca c ky nang frI fhu c vô n co
frong do I fhuo ng”.
ChI khI be 3 hoa c 4 fuô I, ba f da u hô I nha p va o fhô gIo I bôn
ngoa I nhu dI ho c, fIô p xu c, Ia m quen - fhì dIô u kha c fhuo ng na y mo I
fro nôn da ng nga I.
Tuo ng fuo ng – ba I ho c fìm hIô u fam fra ng nguo I kha c
- “Tuo ng fuo ng hIô m khI co ha I cho be . Thu c fô , su fhIô u fuo ng
fuo ng mo I Ia da u hIô u cu a nhu ng fru c fra c fam Iy da ng nga I nhu
chu ng phIô n muô n hay fu ky ”.
- Tuo ng fuo ng mình dang o frong mô f fhô gIo I na o do hoa c do ng
gIa fha nh nhIô u nhan va f kha c nhau gIu p khoI day su dô ng ca m noI
be , fu do gIu p be fìm hIô u nhu ng fình ca m nhu ho n dô I, so ha I, can
da m...
- Tuy nhIôn nô u be fhuo ng fuo ng fuo ng nhu ng dIô u không fô f,
ba n nôn frao dô I su vIô c na y vo I ba c sI nhI khoa. Trong fruo ng ho p
na y, ha y chI ro cho be fha y khI na o fhì fuo ng fuo ng se a nh huo ng
không fô f dô n sInh hoa f cu a be va nhu ng nguo I xung quanh. Ða n cô
ga ng du ng bIô u hIô n fha I dô bu c do c dô I vo I be , nô u không be se ma c
ca m. Nô u không khe o Ie o, ba n se khIô n be fro nôn khe p kin.
- Ða n cu ng không nôn fu y fham gIa va o fro choI fuo ng fuo ng
cu a be nô u Iu c do be chua sa n sa ng, vì ca ch fuo ng fuo ng va ha nh
dô ng cu a ba n co fhô không gIô ng vo I ca ch cu a be . Tô f nha f Ia : “Ha y
cho cho dô n khI ba n duo c mo I fham gIa”.
- Nhu ng ha nh dô ng ba f chuo c Ia m Iu c Ia ca ch ba y fo suy nghI
va fình ca m cu a be . Nga y sInh nha f cu a be TI |4 fuô I) fru ng va o nga y
Tô f fruyô n fhô ng, va gIa dình fhuo ng chI fa ng qua cho be ma không
fô chu c fIô c. Mô f hôm, ba me TI fha y be dang fô chu c sInh nha f cho
con bu p bô cu a mình, va be fo ra buô n ra u vì bu p bô không co ba n be
dô n du . HIô u ra, bô me TI da fô chu c Ia I cho be mô f bu a fIô c sInh
nha f va mo I da y du ba n be cu a be dô n du .
- Ha y nho : “Mô f frong nhu ng dIô u quy gIa nha f ma bô me co
fhô Ia m cho con ca I cu a mình Ia hIô u con fre muô n gì qua nhu ng
ha nh vI fuo ng fuo ng va fran fro ng kha nang fhô hIô n cu a fre ”.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 93
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Treã em cêì n àuúå c giaá o duå c yá thûá c vïì tiïì n baå c tûâ 3 tuöíi?

Ca c chuyôn gIa gIa o du c phuong Tay cho ra ng, nôn da y cho fre
em bIô f y fhu c vô fIô n ba c ngay fu khI chu ng 3 fuô I va ho xay du ng
kô hoa ch gIa o du c fheo fu ng gIaI doa n nhu sau:
- 3 fuô I: nha n bIô f ca c Ioa I fIô n va gIa frI cu a chu ng.
-4 fuô I: ho c ca ch du ng fIô n dô mua nhu ng fhu don gIa n nhu bu f
ve , ke o, dô choI, dô an. Nhung va n ca n nguo I Io n dI ke m.
- 5 fuô I: hIô u ra ng fIô n Ia fha nh qua do Iao dô ng ma co .
- 6 fuô I: co fhô dô m duo c mô f sô fIô n fuong dô I Io n, ba f da u ho c
ca ch ca f gIu fIô n, bô I duo ng y fhu c "fIô n cu a mình".
- 7 fuô I: co fhô quan sa f ba ng gIa o, so sa nh vo I sô fIô n mình co
dô bIô f kha nang mua hay không mua ca I gì.
- 8 fuô I: nghI ca ch fu kIô m fIô n fIôu va f nhu ba n ba o, mua gIu p
ha ng xo m nhu ng mo n ha ng dô duo c nha n fIô n fhuo ng.
- 9 fuô I: co fhô fu Ia p ra kô hoa ch fIôu fIô n cu a mình, bIô f ma c
ca khI mua ha ng, ho c ca ch gIao dIch.
- 10 fuô I: bIô f fIô f kIô m fIô n fIôu va f; nhu ng Iu c ca n, co fhô mua
nhu ng fhu kha da f nhu du ng cu fhô fhao hay mô f Ioa I nha c cu yôu
fhich.
- 11 fuô I: ho c ca ch da nh gIa nhu ng sa n pha m duo c qua ng ca o,
fu do pha f hIô n duo c nhu ng sa n pha m fô f, re va co kha I nIô m vô ba n
ha gIa , khuyô n ma I.
- 12 fuô I: bIô f quy fro ng dô ng fIô n, hIô u ra ng kIô m duo c fIô n
không dô da ng, co y fhu c fIô f kIô m.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 94
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
- Sau 12 fuô I, hoa n foa n co fhô fham gIa mô f sô hoa f dô ng
fhuong ma I cu a fhô gIo I nguo I Io n va ca c hoa f dô ng qua n Iy fIô n ba c,
gIao dIch kha c...
Kô hoa ch frôn cho fha y, xa hô I phuong Tay ra f coI fro ng vIô c
gIa o du c y fhu c vô kInh fô cho fre em. Theo ho , fre em co nang Iu c
quan sa f ra f fô f, chu ng quan fam dô n fIô n ba c kha so m, vì chu ng
bIô f, co fIô n mo I mua duo c nhu ng fhu ma mình fhich. Ðô me chI ca n
da n fre dI da o ca c cu a ha ng mô f va I Ia n, chu ng co fhô nho ra f ky
nhIô u Ioa I ha ng hoa va gIa ca cu a mô I Ioa I.
KhI hIô u ra ng fIô n chI co duo c fhông qua Iao dô ng, fhì o fre em
se xua f hIô n fam Iy quy fro ng dô ng fIô n, bIô f fIô f kIô m, fra nh fIôu xa I
Ia ng phi. NhIô u du a fre duo c bô me chIô u chuô ng fha I qua , cung
phu ng du fhu , nha f Ia nhu ng gIa dình kha gIa , khIô n cho chu ng co
fam Iy y Ia I, coI re dô ng fIô n, Iuo I Iao dô ng, nhu fhô không nhu ng
không pha f huy duo c finh ca n cu , sa ng fa o ma co n co fhô Ia m na y
sInh fu fuo ng kIô m fIô n mô f ca ch ba f ho p pha p. ÐIô u na y chu ng fo
vIô c nha n fhu c vô fIô n va gIa frI dô ng fIô n co IIôn quan cha f che vo I
gIa o du c da o du c, nhan ca ch.
Tho I quen quy fro ng fIô n ba c, chI fIôu co kô hoa ch se da n duo c
hình fha nh va fa c dô ng fru c fIô p dô n nhan ca ch cu a fre fhông qua
ca ch u ng xu cu a chu ng vo I fIô n ba c. Nhu ng fre em duo c gIa o du c da y
du vô qua n Iy va su du ng fIô n ba c sau na y fhuo ng co kha nang Ia m
kInh fô gIo I. Hon fhô , bIô f fu mình kIô m fIô n se fa o nôn finh dô c Ia p
frong fu duy va ha nh dô ng cu a fre .







NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 95
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com


Nïn àaá nh con hay khöng?

Trong mô f cuô c kha o sa f ga n day, nguo I fa fha y ra ng 41% ca c
ba c cha me da nh do n khI con mình da nh nguo I kha c. Theo nha xa
hô I ho c Murray Afraus |frung fam IamIIy Research Iaborafory –
ÐH Nev Sfraus) fhì: ca c ba c cha me na y da da y con haI dIô u:
1. Ða nh nguo I kha c Ia vIô c Ia m xa u
2. Không xa u nô u da nh nguo I Ia m vIô c xa u.
Thu c fô kha o sa f cho fha y fhanh fhIô u nIôn se dô da ng co ca c
ha nh dô ng pha m pha p, nghIô n ruo u, fra m ca m, fu fu , su du ng cha f
kich fhich, fha f nghIô p... nô u bI da nh da p. Va y co nôn chang khI nha
nuo c ban ha nh da o Iua f ngan ca m vIô c da nh da p con ca I frong mo I
hoa n ca nh7
Nhu ng nguo I u ng hô Iua f ca m da nh con cho ra ng vIô c na y se
dua mo I nguo I dô n mô f xa hô I an bình; va va n co n co nhu ng phuong
ca ch kha c dô da y con ca I fhay vì du ng roI vo f. Nhung nhu ng phuong
pha p do co fhu c su hIô u qua 7 Co fa c du ng Iau da I không7 Cau fra Io I
Ia Iu c co , Iu c không; va không co gì da m ba o cha c cha n ca .
Co fhô khI co n fre , ba n fIn ra ng da nh con Ia mô f ca ch gIa o du c
fô f, nhung rô I khI da da y da n kInh nghIô m hoa c khI vô gIa , ba n se
nha n fha y ra ng da nh con ha u nhu không dua dô n ha u qua gì. Ðo Ia
chua kô dô n nhu ng fruo ng ho p roI vo f bI Ia m du ng, fro fha nh ba o Iu c
gIa dình, gay ha u qua nghIôm fro ng cho ha nh dô ng, fam Iy va Iô I
sô ng cu a con ca I. Thô nhung ông ba fa va n fhuo ng no I “fhuong cho
roI cho vo f” co ma 7 Pha I chang cau no I na y không co n phu ho p vo I
fho I da I nga y nay nu a 7
KHONC. Ha y nho , nô u co fhô da y ba o con ca I ba ng Io I khuyôn
va nhu ng phuong pha p gIa o uu ¢ Rhcng uc n rc! Ih¡ Rhcng ¢c g¡ Ic I
hcn. ^hung né u Ia n Ihå V rá ng ¢hI co da nh do n mo I co fhô Ia m fre fô f
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 96
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
hon Iôn, fhì ba n ha y fhI ha nh vIô c na y mô f ca ch fhich ho p – nghIa Ia
du ng dô ca m xu c no ng gIa n Ia n Iuo f, va ba n chI da nh con nha m mu c
dich gIu p fre nha n ra saI Ia m va su a chu a, chu không xem do Ia ca ch
fhô hIô n quyô n Iu c dô con ca I pha I vang Io I. Sau day Ia mô f va I huo ng
da n da nh cho ba n:
- ChI nôn fhInh fhoa ng da nh do n: vì khI bI da nh nhIô u, con ba n
se “Io n” do n |da n do n) va vIô c da nh do n se không co n fa c du ng nu a.
- A p du ng vIô c da nh do n co ve hu u hIô u dô I vo I nhu ng du a con
cu ng da u, dô bI kich dô ng, qua y pha qua mu c...
- Ða nh ba ng fay |khI con ba n co n nho ), hoa c du ng roI |khI con
ba n da Io n) nhung chI da nh va o mông va da nh if, vì không pha I mu c
dich cu a ba n Ia cho con mô f ba I ho c nho do I. Ðu ng qua f fu I bu I, dô
gay ra ha u qua da ng fIô c.
- Ða nh ngay Ia p fu c: dô con gIa n gIa fang, ba n co fhô se dI qua
fro n.
Va pha I ghI nho ra ng Iuôn Iuôn dI ke m vIô c da nh do n vo I vIô c
phan fich Iô I Ia m, dua ra Io I da y ba o cuong quyô f va ha u qua .











NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 97
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Àïí treã biïë t nghe lúâ i

Tre em cu ng gIô ng nhu bIô f bao nhIôu nguo I kha c, không pha I
Iu c na o cu ng fhich fuan Io I nguo I kha c. Thu c ra o fuô I do , ca c em ca n
co nguo I da y cho ca ch chu y dô n nhIô u va n dô .
KhI không Ia ng nghe, fu c Ia con ba n dang chu y da y |không
pha I Iu c na o cu ng ca n nha n duo c). Nhung nô u bIô f Ia ng nghe se gIu p
cho con ba n ho c ba I hIô u qua hon, hoa c nha n ra duo c nhu ng da u hIô u
nguy hIô m, co fhô hIô u duo c y cu a ba n, y cu a gIa o vIôn, y nguo I kha c
va kô f ba n dô hon. Co ra f nhIô u ca ch dô da y cho fre nhIô u ky nang
ca n fhIô f dô fro fha nh mô f nguo I bIô f Ia ng nghe. Ða y fre fu nho
không pha I Ia so m vì ông ba fa fhuo ng no I “Ða y con fu fhuo co n fho...
“ ma . Tre dang fa p dI co fhô se không nghe Io I ba ng nhu ng em Iôn 5
fuô I vì ca ng Io n fre ca ng y fhu c duo c vI fri cu a mình, fhô nhung ca c
em va n co nhu ng ky nang na y. Con ba n se nghe ky hon nhIô u nô u
ba n ngô I sa f con frong bu a an sa ng va nha c con an hô f fô pho , hoa c
khI dô n gIo ngu ba n chI ca n nhe nha ng nha c nho cho bIô f be bIô f
ra ng ba n chua n bI fa f de n.
Ca n du f khoa f va ro ra ng.
Ca n da y con mô f ca ch du f khoa f, don gIa n va fhô hIô n quyô n
ha nh ro ra ng. Con ba n se cha n hoa c nô I ca u nô u ba n cu Ia I nha I ma I
vô mô f va n dô . Ðu ng ra Iô nh mô f ca ch da I Iô fhô nhu “Ngoa I fro I Ia nh
Ia m, con dang bI ô m, me muô n con ma c a o a m va o fruo c khI dI mua
dô choI”, rô I Ia f sau Ia I ga o Iôn “TaI dIô c hay sao ma không nghe, ma c
a o a m va o, muô n an do n da y ha 7”. Ngoa I ra cu ng du ng dIô n da f mô f
va n dô gIô ng nhu mô f cau ho I nô u fhu c su con ba n không duo c phe p
cho n Iu a nhu “Xe dô n rô I, Iôn xe dI con”, cau na y co Ie fa c dô ng ma nh
hon cau “Iôn xe chu con7”
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 98
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Nôn dIô n da f nhu ng dIô u ba n muô n no I mô f ca ch ro ra ng,
không duo c do a na f hay hu a vo I fre nhu ng dIô u ma ba n không fhô
fhu c hIô n. Nô u ba n no I vo I du a con 2 fuô I cu a mình “Sau khI an com
fô I xong, con pha I uô ng mô f Iy su a nho ngay không fhì quôn ma f!”,
du ng fa n ga u frong vo ng 5 phu f sau do ma nôn dô fho I gIan do dô fre
uô ng nuo c cam cha ng ha n. Ða n co fhô nha c nho con ra ng nô u Iô n xô n
me se cô ng fhôm gIo , nôn cô ng fhôm gIo khI fre frì hoa n. Ðô me pha I
cu ng nhau chIa se va fôn fro ng nhu ng nguyôn fa c da dô ra, dô không
aI Ia m ho ng nhu ng nguyôn fa c do .
Ngoa I ra, pha I fhu c hIô n du f khoa f. Ðu ng bao gIo Ia he f con
“Ðu ng bang qua duo ng!” dô n 5 Ia n fruo c khI con ba n chu y dô n ba n.
Tuong fu , du ng dô roI va o fình fra ng fruyô n da f không duo c du f
khoa f, không co finh fhu c gIu c nhu “Ðô ca I Iy Iôn ba n”, Ia p dI Ia p Ia I
fruo c khI muô n con mình Ia m fheo. ChI cho con nhe nha ng da f ca I Iy
Iôn ba n, co nhu fhô con ba n mo I bIô f ro duo c ba n muô n no Ia m gì.
Cu ng cô nhu ng dIô u mình muô n no I.
Ða ng sau mô f cau no I co fhô co nhIô u dIô u ma mình muô n nha n
gu I, nha f Ia nô u ba n dang cô ke o con mình ra kho I nhu ng hoa f dô ng
cuô n hu f con mình. Nôn nha c nho fhuo ng xuyôn “Ðô n gIo dI ngu rô I
con” va nha p nha y de n dô ra hIô u, hoa c ra hIô u ba ng ca ch da f fay Iôn
vaI con, nhe nha ng fa ch no ra kho I nhu ng fro choI dang IôI cuô n no
va dua con vô gIuo ng, ke o ma n xuô ng, vô va o gô I ra hIô u.
Ða o cho bIô f fruo c.
Cho con bIô f fruo c khI fhay dô I quyô f dInh, nha f Ia nô u no dang
choI vuI ve vo I ca c ba n hay vo I dô choI. Truo c khI ba n chua n bI dI
dau, nôn cho con bIô f “Me dI công chuyô n mô f Ia f, khI na o me vô fhì
con pha I do n de p dô choI, dI ru a fay va ru a ma f cho sa ch se ”.
Io I huo ng da n pha I fhu c fô .
Nô u ba n no I vo I du a con 2 fuô I cu a mình Ia ca f dô choI dI, fhì
ngay Iu c do cha u se ngo nga c nhìn quanh pho ng va fha c ma c “Me no I
con gì a 7”. Ðo do pha I no I cu fhô ca I gì, va f gì, vIô c gì mô f ca ch fhu c fô
ro ra ng, vi du nhu “con ca f ca I hô p ma u va ng dI”. Sau do mo I ba o
cha u ca f fIô p ca I hô p ma u xanh cha ng ha n.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 99
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Ðô ng vIôn.
Ra Iô nh cho con ba ng ca ch Ia he f, hu doa co fhô se co hIô u qua
ngay, nhung dI nhIôn cha ng co aI muô n Ia m nhu fhô . Ha u hô f fre em
dô u co nhu ng pha n u ng fich cu c khI ba n cu xu vo I con mô f ca ch khôI
ha I vuI ve ba ng mô f gIo ng no I co ve ngo nghô ch hay mô f ba I ha f na o
do dô fruyô n fa I nhu ng dIô u mình muô n no I. Ða n co fhô ha f da I mô f
gIaI dIô u na o do nhu “Hô ng da m dau em co n pha I ho c ba I” hoa c co
fhô no I vo I con ra ng nô u con ngoan fhì me se mua cho con mô f bô dô
ngu mo I, chu du ng no I “Không ho c rô I maI mô f ngu dô f, không aI
fhe m choI...” hoa c “Con pha I da nh rang nô u không ma y con sau se an
fhu ng rang cu a con da y” hoa c he f foa ng Iôn “Ða nh rang mau”. Pha I
co Io I khen mô I khI be Ia m gIo I, Ia m fô f nhu “Ðe cu a me ngoan qua !
Cho me fhom mô f ca I na o!”.
Ðô cho con bIô f Ia ng nghe fhì ba n pha I bIô f ca ch khôI ha I, pha I
yôu fhuong va fIn fuo ng o con mình, vì cha u se ca m nha n duo c ra ng
ba n dang yôu fhuong va quan fam dô n cha u. Ðay Ia mô f khia ca nh
quan fro ng do I ho I pha I co fhu c su . Nhu ng huo ng da n frung fhu c,
nhung du f khoa f không co nghIa Ia ba n pha I ga f go ng. Nhu ng dIô u
ba n muô n no I vo I con nô u ke m fheo mô f nu cuo I hay ôm con va o Io ng
Iuôn co su c ma nh dô fhuyô f phu c hon. Nô u duo c nhu fhô con ba n se
nha n ra ra ng ca n pha I chu y va Ia m fheo nhu ng huo ng da n cu a ba n
Ia du ng.
Ha y Ia mô f nguo I Iuôn co ha nh vI fô f.
Nhu ng em chua dô n fuô I dI ho c se fro fha nh nhu ng nguo I bIô f
vang Io I hon nô u ca c em fha y ba n cu ng Ia nguo I bIô f vang Io I. Ha y
fa o fho I quen bIô f Ia ng nghe con mình mô f ca ch fôn fro ng gIô ng nhu
ba n Ia ng nghe nguo I kha c. Nôn nhìn va o con mô I khI no no I chuyô n
vo I ba n, IIch su da p Ia I, va không duo c nga f Io I ma dô cho con no I hô f
rô I mo I da p Ia I. Trong khI con dang no I chuyô n vo I ba n fhì du ng nôn
quay ma f dI chô kha c hay fu y bo dI.



NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 100
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com


Giúá i haå n chúi game úã tuöíi mêî u giaá o? (Tûâ 2-5 tuöíi)

Mô f sô chuyôn gIa cho ra ng fre em duo I 3 fuô I không nôn choI
game, fô f hon nôn cho ca c em choI vo I nhu ng Ioa I dô choI co finh fru u
fuo ng cao hon nhu Ia p ra p ca c khô I. Nhung nô u con ba n da Io
“ghIô n” choI game rô I |co fhô do anh chI em frong nha chI), fhì bay
gIo Ia Iu c pha I gIo I ha n Ia I. Truo c hô f, ba n pha I nha n dInh xem con
mình da choI nhIô u chua, va dô y xem nhu ng Iu c ra nh rô I fre Ia m gì.
Ha u hô f ca c chuyôn gIa dô u dô nghI chI nôn cho fre ngô I fruo c ma n
hình mô I nga y khoa ng mô f hoa c haI fIô ng - do Ia finh Iuôn fho I gIan
xem TV, xem phIm, va o ma ng |dô I vo I nhu ng em Io n hon) va choI
game. Nô u fre dang say mô mô f Ioa I game na o do fhì no I fre chI nôn
choI khoa ng 45 phu f fhôI va co n da nh fho I gIan dô xem ca c chuong
frình kha c frôn TV hoa c pha I da nh fho I gIan dô va n dô ng fhô cha f
frong nga y nu a. Nhung va n pha I fhuo ng xuyôn dô y ca f gIa m da n
fho I gIan choI game cu a fre . Ma f kha c, nô u fre chô f mô chô f mô f suô f
nhIô u fIô ng dô ng hô không chIu du ng Iôn, fhì co nghIa Ia choI qua
nhIô u rô I. Sau day Ia mô f sô gIa I pha p dô ha n chô vIô c choI game cu a
fre :
- Â n dInh ro fho I gIan fruo c khI choI. Vi du , nô u ba n muô n cho
con mình chI choI 30 phu f, fhì pha I ba o con ra ng chI duo c phe p choI
nhu fhô fhôI va ba n pha I canh du ng gIo . KhI hô f fho I gIan a n dInh,
fhì vIô c choI game cu ng pha I cha m du f, không cho phe p nan nI fhôm.
KhI fre da nh frô ng Ia ng hoa c cô na I nI choI fhôm fhì pha I bình fInh
nha c Ia I fho I gIan da cho phe p ngay fu da u.
- Ca ch gIa I quyô f khI fre pha n dô I. Ha u hô f ca c fro choI dô u co
chu c nang “Iuu fro choI”, do do con ba n co fhô ngung choI nu a chu ng
ma không so bI ma f dIô m, hoa c pha I choI Ia I fu da u... Ða n nôn gIa I
fhich cho con hIô u chu c nang na y hoa f dô ng nhu fhô na o.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 101
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
- KhI hô f gIo choI game, dua ra ca c hoa f dô ng kha c dô fhay fhô ,
nhu gIu p me na u an, do n de p nha cu a, do c sa ch vo I me ... nhu ng hoa f
dô ng na y se gIu p fre gIa I foa su cang fha ng sau khI choI game.
- Yôu ca u. Truo c khI cho choI game, ba n pha I ba f fre fhu do n dô
choI ca f dI hoa c pha I Ia m xong nhu ng công vIô c dang Ia m do dang rô I
mo I cho choI. Ðu ng nôn da f ma y finh hay hô fhô ng vIdeo-game frong
pho ng cu a con, vì nhu fhô fre se co fhô choI ba f cu Iu c na o ma không
co su gIa m sa f cu a ba n.



















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 102
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Laâ m gò khi con caá i àaá nh nhau?

Tre em không fhô fra nh kho I ba f ho a, dôI khI da n dô n da nh
nhau. Pha n Io n ca c ba c cha me fhuo ng bo ma c hoa c bônh vu c nhu ng
du a nho hon. ÐIô u na y fhuo ng Ia m fình ca m gIu a bo n fre xa u dI, va
gay a nh huo ng không fô f dô n fam Iy fre .
Ca c nha nghIôn cu u My da chIa ca c ba c cha me fha nh ba nho m:
nho m fhu nha f can fhIô p va gIa I fhich dIô u pha I fra I; nho m fhu haI
de ne f, qua f ma ng va nho m fhu ba không Ia m gì ca . Ma c du ca c ba c
cha me |o ca 3 nho m) dô u cho ra ng nôn gIa I quyô f ca c xung kha c gIu a
bo n fre , nhung frôn fhu c fô kha o sa f o 88 gIa dình co con fu 3-8 fuô I,
ha u hô f ho dô u dô ma c cho bo n fre da nh nhau.
\¡ sac ¢ha ne Ihuc ng Rhcng Ihé !a n Irc ng Ia ! Rh! ¢cn ¢a ! ua nh
nhau?
Nguyôn nhan fhu nha f Ia do ho cho do chI Ia chuyô n fre con,
không da ng quan fam. ÐIô u na y se khIô n cho fre không nha n ra duo c
saI Ia m cu a mình, va co xu huo ng du ng ba o Iu c dô gIa I quyô f nhu ng
kho khan sau na y.
Nguyôn nhan fhu haI Ia do ca c ba c cha me Io so se xu Iy fhIôn
vI, vì va y ho da dô cho fre fu gIa I quyô f fheo ca ch cu a mình.
Trong fruo ng ho p con ba n da nh nhau, fô f nha f Ia nôn ho a gIa I
chu ng, phan fich va gIa I fhich ro vIô c bo n fre da nh nhau Ia không
du ng, fu do da y cho fre ca ch gIa I quyô f va n dô nô u ga p fruo ng ho p
fuong fu .
Ðuo I day Ia mô f sô Io I khuyôn da nh cho ca c ba c phu huynh khI
con ca I da nh nhau:
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 103
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
- Không nôn nuông chIô u hay u ng hô mô f phia vì se Ia m fre
ghen fI va hIô u chIô n hon.
- Ða y cho fre bIô f sô ng chan hoa , fhan a I, fôn fro ng nguo I kha c,
nha f Ia khI chu ng Ia nguo I frong cu ng mô f gIa dình.
- ChI nôn pha f fre khI ba n co Iy do chinh da ng, va gIa I fhIch ro
vì sao fre bI pha f.
- Ðua ra nhIô u ca ch gIa I quyô f va n dô va huo ng fre va o ca ch
gIa I quyô f fô f nha f.


















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 104
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Chuêí n bõ cho beá coá em

Ðô I vo I bô me , vIô c mô f du a con ra do I Ia mô f su kIô n da y ha nh
phu c. Thô nhung dIô u na y Ia I Ia mô f su kho chIu dô I vo I du a con Io n
frong gIa dình. VI fri quan fro ng cu a du a fre mo I sInh cha c cha n se
gay ra pha n u ng bu c bô I, kho chIu va khIô n ca c em co fha I dô dô I da u
vo I nguo I em mo I sInh cu a mình. Vì va y, cha me ca n pha I chua n bI
cho fre sa n sa ng do n nha n nguo I em cu a mình, xua fan su Io Ia ng cu a
fre va be se bIô f ca ch chIa se nIô m vuI vo I cha me khI em be ra do I.
Thc ! RV nang Iha!
Trong suô f fho I ky mang fhaI, ba n nôn no I chuyô n vo I fre , gIa I
fhich cho be hIô u Ia gIa dình sa p co fhôm mô f fha nh vIôn nu a. Ta f
nhIôn, vIô c fre hIô u duo c bao nhIôu co n fuy fhuô c va o dô fuô I va su
pha f frIô n cu a mô I em. Co mô f sô phu huynh fhich fhông ba o cho fre
bIô f fIn vuI na y ngay fu khI mo I ba f da u, frong khI do fhì nhu ng phu
huynh kha c Ia I ca n fha n cho ma I cho dô n khI co fhaI duo c ba fha ng
rô I mo I fhông ba o fIn vuI na y.
Nhu ng cau ho I fo mo cu a fre vô qua frình mang fhaI cu ng co
IIôn quan dô n mu c dô pha f frIô n cu a fre . ChI Tam, me cu a cha u
Cuo ng 8 fha ng fuô I va cha u Ðuy 6 fuô I, da pha I dô I da u vo I va n dô fô
nhI na y. Cha u Ðuy ho I ra f nhIô u Ia em be o dau ra, hay cha u ho I Ia
Ia m fhô na o ma em be Ia I na m frong do duo c v.v... Me cô gIa I fhich,
nhung không duo c sInh dô ng va be fo ve không fIn Ia m.
Ðô I vo I ca c em nho , pha I cho do I ma I dô n 9 fha ng mo I duo c Ia m
anh hay chI qua Ia không quan fro ng. Ha u hô f fre o dô fuô I ma u gIa o
va n chua hIô u duo c kha I nIô m vô fho I gIan, ma chinh fho I gIan cho
do I se Ia m cho fre hIô u ra da n. Co nguo I dô nghI ra ng nôn no I vo I fre
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 105
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
ra ng em be ra do I fru ng vo I mô f mu a hoa c nga y Iô na o do fhì se dô
hIô u hon Ia kha I nIô m vô fha ng.
Ðu ng quôn dô y dô n fha I dô cu a fre . Nô u fre co fha I dô quan
fam muô n hIô u bIô f fhôm vô fre so sInh, fhì ba n nôn Ia y nhu ng hình
a nh cu cu a fre cho fre xem Ia I, do c sa ch cho fre nghe, hoa c ghe fham
ba n be dang co con nho dô gIu p fre chua n bI fam Iy , cho do I su kIô n
dang dô n ga n. ThInh fhoa ng be cu ng fhich so hoa c a p faI va o bu ng
me xem em be da p. Ha y cho be cu ng ba n Iua n dô da f fôn cho em. Co
nhu ng em Ia I nghI ra ng em be sa p ra do I se Ia mô f nguo I ba n dô cu ng
em choI du a, va fre se fha f vo ng khI fha y em be khI ra do I Ia I na m
ngu II bì.
Ðô chua n bI cho mô f em be ra do I, hIô n nay nhIô u bô nh vIô n o
nuo c ngo aI da cho phe p fô chu c nhu ng Io p no I chuyô n da nh rIông cho
nhu ng em fu 3 -10 fuô I dô gIu p ca c em hIô u vô vIô c mô f em be duo c
sInh ra nhu fhô na o va fình ca m cu a ca c em dô I vo I mô f be so sInh
nhu fhô na o. Io p ho c na y se gIu p Ia m gIa m bo f su Io so cu a ca c em.
NhIô u em cu nghI em be na m frong bu ng me mình, em be Ia m me
na ng nho c, Ia m me mô f... cho nôn chu ng fa co nhIô m vu pha I gIa I
fhich cho ro dIô u na y. Ta I Io p ho c na y co n cho ca c em xem phIm vIdeo
vô hình a nh mô f nguo I me fruo c va sau khI sInh. Sau do , Io p ho c se
chuyô n sang cuô c sô ng fhu c vo I mô f be so sInh: ca ch bô ng em, fhay fa
va cho em be an nhu fhô na o. Cuô I cu ng, ca c be duo c dua dI fham
pho ng hô sInh va du ng chan o pho ng cho em be bu dô xem em be nhu
fhô na o, va xem noI an o cu a ca c ba me sau khI sInh cu ng nhu co fhô
go I dIô n cho me frong pho ng duo ng su c.
^ga V s!nh \a Ié nh \!é n
Vì không bIô f fruo c duo c mình se sInh con va o Iu c na o, cho nôn
ca c chuyôn gIa dô nghI ba n nôn kIô m fra Ia I xem ma y du a nho con
mình o nha co bIô f ca ch fu cham so c cho ba n fhan khI me dI sInh em
be không.
KhI duo c ho I Ia aI se o nha vo I ca c cha u ca I dôm me dI sInh fhì
da sô ca c em dô u fra Io I Ia “o vo I bô ”. Tuy nhIôn nô u duo c nguo I fhan
hoa c ha ng xo m qua o vo I ca c em fhì fô f hon, nha f Ia dô I vo I nhu ng
em ban dôm hay gIa f mình fhu c gIa c va kho c fhe f do I bô me .
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 106
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
KhI sInh em be xong, ba n nôn cho nhu ng fre Ia m anh hay chI
dô n bô nh vIô n fham em no ca ng so m ca ng fô f, fô f nha f Ia khI không
co nhu ng nguo I kha c o do . KhI va o fham fre fhuo ng fhich bô ng em
mình. Mô f sô gIa dình co fruyô n fhô ng mang ba nh sInh nha f, hoa va
qua va o dô chu c mu ng em be vu a ra do I va dô gIu p ca c em Io n hIô u
duo c fa I sao em be Ia I co nhIô u qua fhô .
Ðôn ca nh vIô c va o bô nh vIô n dô fham va IIôn Ia c vo I me qua
dIô n fhoa I, ca c chuyôn gIa co n dô nghI không nôn fhay dô I gIo gIa c
sInh hoa f cu a ca c em qua nhIô u. Ma c du co mô f sô phu huynh muô n
cho con nghI ho c va I nga y khI me dI sInh, nhung ca c chuyôn gIa
khuyôn nôn va n cho ca c em sInh hoa f du ng gIo gIa c. Cu ng fhô , nô u
ba n finh do n pho ng chua n bI cho em be o nha , fhì nôn Ia m fruo c va I
fua n fruo c khI dI sInh dô ha n chô su hIô u Ia n da ng fIô c dô I vo I ca c em
va dô ca c em dIô u chInh ca ch sô ng cu a mình sao cho phu ho p vo I mô f
fha nh vIôn mo I frong nha .
O nha
Tre co fhô gIu p duo c em be cu a mình fuy fheo fu ng Iu a fuô I va
fuy su pha f frIô n cu a mình. Ca c em co fhô ga p fa Ia I, dem ca f dI, dô
em, gIu p me fa m cho em, da y xe cho em dI choI, dua nôI, du a, no I
chuyô n hoa c ha f cho em nghe, va no I chung se ra f ha nh dIô n mô I khI
Ia m duo c dIô u gì do cho em cu a mình. Ma f kha c, nô u fre không muô n
quan fam dô n em cu a mình, fhì ba n du ng nôn e p con mình Ia m dIô u
do . Ða n da n fre se nha n ra duo c fra ch nhIô m cu a mình va se quan
fam dô n em mình hon.
KhI em be dang ngu , ba n nôn da nh fho I gIan dô quan fam
nhIô u hon dô I vo I nhu ng em Io n hon. Ðô n gIo ngu cu a be nô u me ba n
bIu vo I be mo I sInh fhì bô hoa c nguo I fhan dô n fro chuyô n vo I fre dô
fre ca m fha y mình không bI bô me bo roI khI co em be . Ða n cu ng nôn
nha c nhu ng nguo I fhan cu a mình nôn quan fam dô n ca c em nhIô u
hon fhay cho bô me .
Ðô me cu ng nôn fhông ca m cho con mình, khI fha y con co
nhu ng fha I dô kha c hon bình fhuo ng frong va I fua n da u khI co em
nhu da I da m, kho c Ia I nha I, hoa c fha m chi cu kho c chu không chIu
no I chuyô n. Tre cu ng co fhô hay nô I ca u, do I bu me hoa c do I bình su a
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 107
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
bu dô fa o su chu y cu a me mình. Ðay Ia mô f va n dô bình fhuo ng, be
dang ganh fI vo I em mình, fô f nha f Ia ba n nôn chIô u con cho qua gIaI
doa n na y, nhung pha I fhuo ng xuyôn nha c nho con ca I gì co fhô Ia m
duo c co n ca I gì không fhô Ia m duo c.
Tre em fhuo ng fo ra hay bu c bô I va cha n na n vo I nhu ng fhay
dô I qua dô f ngô f khI co em be fhì ba n nôn no I chuyô n nhIô u vo I ca c
em, gIu p be gIa I foa nhu ng ca m xu c dang de ne n ca c em. Nhu ng ca m
xu c na y ra f quan fro ng, chu ng pha I duo c gIa I ba y mô f ca ch fhich ho p
mo I Ia m cho ca c em ca m fha y vuI ve duo c.
Ma c du da duo c chua n bI ra f ky dô do n cha o mô f fha nh vIôn
mo I, nhung nôn nho ra ng nhu ng ca m xu c phu c fa p na y o fre không
fhô hô f duo c. Chinh su frung fhu c va Io ng yôu fhuong se gIu p cho fre
vuo f qua duo c su so ha I na y, va fre se nha n fha y mình va n duo c bô
me chu y va yôu fhuong nhu em be cu a mình.
Ða n không nôn Io Ia ng vô chuyô n do , cu ng không mong con
mình cu xu fô f hon duo c. No I chung sInh con Ia chuyô n cu a nguo I Io n
nôn không fhô na o không fhô ba f ca c em pha I fhich va kIôn nha n
chIu du ng nhIô u chuyô n phIô n foa I xung quanh va n dô do .
Ða sô nhu ng nguo I Ia m bô Ia m me dô u hIô u duo c finh ca ch gIa n
dô I va ghen fu c vo I em be cu a du a con da u Io ng. Trong Io ng fhì ghe f
Ia m, bu c Ia m nhung cu bI ba f pha I choI vo I em, frông em. Không
vang Io I fhì bI ma ng, fha m chi co n bI da nh do n. Vì va y, dôI khI be
pha I gIa dô I vo I bô me , fha m chi gIa dô I vo I chinh mình nu a. ÐIô u
na y, không co gì da ng nga c nhIôn ca , cu fhu fuo ng fuo ng xem, ba n se
ca m fha y fhô na o nô u mô f nga y na o do chô ng ba n cha y nhu bay vô
nha va he f fo “Ðm oI! Va I hôm nu a anh se dua nguo I vo nu a vô day o
chung nhe . Co fhôm mô f nguo I ba n nu a se vuI hon. Ðm ha y do ng vaI
mô f nguo I chI va fhay anh cham so c cho cô a y”.
KhI mình yôu fhuong nguo I mô f nguo I na o do fhì fa f nhIôn
mình cu ng muô n nguo I do yôu fhuong mình. Nhung nô u nguo I do Ia I
yôu fhuong nguo I kha c fhì dô hIô u Ia chu ng fa se dau khô va ghen
fu c nhu fhô na o khI bI da y ra ngoa I. Thô fhì ba n se pha I cha p nha n
mô f su fha f Ia du a con haI fuô I cu a mình cu ng se co nhu ng ca m gIa c
dau do n va no se co nhu ng ha nh dô ng hoa c fha I dô dô dô I pho Ia I.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 108
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Cu ng nôn ca n fha n dô y dô n nhu ng su kIô n IIôn quan dô n be
frong fho I gIan fhay dô I quan fro ng na y. Vi du nhu vIô c go I fre dô n
nha fre frong gIaI doa n na y se khIô n cho fre ca m fha y hình nhu mình
bI fru c xua f kho I nha va y. Cu ng va y, nô u ba n chuyô n con fu dang
na m nôI sang na m gIuo ng hoa c chuyô n no sang mô f can pho ng mo I
dô nhuo ng chô cho em be fhì cha c cha n fre se nghI Ia mình bI ha f
ca ng ra kho I can pho ng fhan quen cu a no .
Sau khI em be ra do I, su quan fam cham so c cu a bô me se gIu p
fre hIô u ra va fu dIô u chInh ca c ha nh vI cu a mình frong suô f qua ng
fho I gIan na y. Ðo do , da u co kho chIu vì bI fhaI ha nh hoa c mô f mo I
fhì ba n ha y fra nh Ia ma ng, fo fIô ng vo I fre fruo c va sau khI sInh no .
Co fhô hoa n Ia I vIô c da y fre dI bô hoa c cu dô cho con bu bình fIô p
fhay vì ba f no bo . VIô c cham so c em be mo I sInh nhIô u se Ia m cho
ba n sao Ia ng cham so c du a con da u Io ng cu a mình, do do fre se ca n
pha I co nhu ng mô I quan hô fhan fhIô f kha c, vi du nhu ca ng ga n gu I
vo I bô nhIô u hon fhì co Ie se fô f hon cho fre .













NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 109
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Àûâ ng àïí viïå c gò cuä ng hoã i meå !

Ia m cha me aI cha ng fhuong con. Nhung fhuong fheo ca ch ôm
a p, Ia m fhay cho con fu ng chu f mô f fhì cha ng kha c na o Ia m cho con
nhu nhuo c, fhuI chô f y chi, ra f kho fruo ng fha nh.
Ha ng nga y chu ng fa Ia m cho fre bao nhIôu chuyô n ma Ie ra
chu ng pha I fu Ia m Ia y, fu vIô c bô con frôn fay khI con da bIô f dI, du f
cho chu ng an, fra I chIô u cho chu ng ngu khI chu ng da 5-6 fuô I, dô n
na u com, gIa f gIu cho fre . Rô I vIô c ho c cu a fre nhIô u khI chu ng fa
cu ng bao Iuôn: Ia m fhu công hô , ve hô , gIa I foa n hô . Mô f cau ho I da f
ra o day Ia IIô u chu ng fa co fhô Ia m fhay fre mo I vIô c, chIu fra ch
nhIô m mo I chuyô n fhay cho fre ma I hay không7 CIu p fre dô n dau Ia
gIo I ha n7
Jc I \a ! !c ! RhuVén ¢u a ¢a ¢ nha g!a c uu ¢
Co fhô kha ng dInh ngay ra ng cha me chu không aI kha c pha I co
fra ch nhIô m huo ng con mình dI fo I dich. Ha y dô cho nhu ng gIan nan
frôn duo ng dI fôI Iuyô n cho dôI chan vu ng cha c cu a chu ng, du ng so
fra y xuo c, va p nga .
Trong công vIô c ha ng nga y, nôn dô cho con ca I fu quyô f dInh
mo I vIô c co fhô , ba n chI go p y , “chI da o” fu xa. Con ba n co fu quyô f
dInh mo I fu chIu fra ch nhIô m vô quyô f dInh do . Ða n co cho con quyô f
dInh vIô c cu a no fhì fre mo I co fho I quen chu dô ng, không y Ia I,
không Iuo I nha c, mo I sa ng fa o.
Ha y re n Iuyô n y chi, Io ng kIôn nha n va finh ky Iua f cho con fre .
Y chi Ia dIô u kIô n cô f yô u cho mo I fha nh công. Va frong do I sô ng, con
nguo I co fha nh công mo I co ha nh phu c. Co fhô no I ha nh phu c fu y
fhuô c va o y chi cu a fu ng ca nhan.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 110
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
1e n !uVé n V ¢h! ¢hc Ire nhu Ihéna c, Iu !u ¢ na c?
Theo do I su pha f frIô n kha nang cu a fre : Tu 2-3 fuô I, ba n pha I
dua fre va o ky Iua f, gIo na o vIô c na y, du ng Io I no I va dô ng fa c nhe
nha ng nhung du f khoa f, không nhuo ng bô fre . Tu 3-4 fuô I, “ca I fôI”
frong fre xua f hIô n, fre cu ng da u, fhuo ng chô ng Ia I ba n. Ða n pha I
kIôn nha n va yôu ca u cu a ba n pha I ho p Iy , du a frôn nhu ca u va kha
nang cu a fre . Vo I nhu ng do I ho I vô Iy cu a con, ba n vu a fu chô I vu a
khuyôn ran, go I y mô f gIa I pha p kha c cho fre cho n. Tu 6 fuô I fro dI, y
chi fIô p fu c pha f frIô n, fre em ba f da u kIôn dInh frong vIô c Ia m, fhich
fhu vo I nhu ng fha nh công ga f ha I duo c. Mô I fha nh công Ia mô f buo c
fIô n frong vIô c re n Iuyô n y chi do . Sau 2 fuô I, fre buo c va o fuô I da y
fhì, y chi cu a chu ng vuon da y ma nh IIô f, Ia m cho ba n fhôm nhIô u Io
au va hy vo ng. Ða n pha I hô f su c fha n fro ng dô không be ga y y chi
cu a con ma Ia I huo ng con dI du ng quy da o gIa o du c.
Thu c ha nh re n Iuyô n y chi ha ng nga y. Ða n co fhô Iôn mô f fho I
gIan bIô u sInh hoa f, ho c fa p frong nga y cho con, nha c con gIo na o
vIô c na y, nhung ba I ho c cu a con no pha I fu Ia m Ia y.
KIp fho I khen ngo I mo I cô ga ng cu a fre va không ha fha p nhan
pha m fre . Vi du , “me fha y con Ia m ba I na y hay ghô, co fo I 2 ca ch
gIa I”, “Con Iau nha da y a 7 Sa ch va ma f nhI, ca m on con nhe ”. Ðu ng
bao gIo buông nhu ng Io I kIô u nhu: “Co aI dô f hon con nu a không co
chu ”, “Ðô ha u da u”, “An ha I”...
Nôu guong. Nôn mua cho con sa ch vIô f vô ca c danh nhan fhô
gIo I, vô ca c nha ba c ho c Iô I Ia c. Tre em ra f fhich do c sa ch va hay ba f
chuo c. Ða n ha y fa n du ng nhu ng Iu c fhua n Io I kô cho con nghe vô
nhu ng fa m guong vuo f kho duo c nôu frôn ba o, da I fha f fô nhI, fra nh
so sa nh fre vo I ca c fa m guong do , ha y dô fre fu ru f ra ba I ho c fhì hon.
Chinh cha me pha I Ia fa m guong cho con ca I. Ða n fu su a ca I
qua f ho ng, ba n ma y mo ra p ca I mô hình vo I con, ba n sInh hoa f Ia nh
ma nh, gIo na o vIô c na y, ba n cô công ho c fa p... Ta f ca se ra f hu u ich
cho con ca I ba n.
Mo I fha nh vIôn frong gIa dình pha I u ng hô va fuan fheo duo ng
Iô I gIa o du c do , fra nh hIô n fuo ng “frô ng da nh xuôI, ke n fhô I nguo c”.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 111
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
To m Ia I, dô con ca I dô c Ia p, mau cho ng fruo ng fha nh, fra nh
duo c nhu ng ca m dô bôn ngoa I, cha me pha I quan fam, hIô u bIô f va
kIôn nha n.






















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 112
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Haä y noá i ñt ài möå t chuá t!

No I fhô na o cho con ca I nghe Io I7 Ðo co Ie Ia cau ho I da u fIôn
ma cha me fhuo ng nôu ra frong vIô c gIa o du c con ca I. TIô n sI AIIce
CInoff co cau fra Io I ra f don gIa n: Ha y no I if dI mô f chu f!
1a V nc ! nc I I!é ng Ihc!:
Tha f va y, ca c ba n fhu nghI coI, ca c cha u qua quen vo I vô sô
nhu ng mô nh Iô nh, nha c nho , fhu c gIu c, fha m chi de do a ma cha me
da da nh cho chu ng fu sa ng dô n chIô u nôn chu ng da “dIô c” faI, không
co n muô n nghe gì nu a. Mô f cha u da no I vo I fôI: “KhI me cha u no I dô n
cau fhu haI Ia cha u da quôn cau fhu nha f”. Mô f be kha c da no I vo I
me : “Con ho I me nga n go n fhì me Ia I fra Io I ra f da I”. Nô u chu ng fa
fra Io I con ca I ca ng nga n go n va chinh xa c fhì cau fra Io I ca ng co hIô u
qua va fra nh duo c va cha m.
Ða n nôn fa p no I nga n go n fheo phuong cham “Ha y no I mô f
fIô ng fhôI”. NghIa Ia no I chinh xa c, du ng no I da I do ng. Thi du : Cha u
Ha I dI fu duo ng va o, bôn ngoa I fro I mua, cha u mang ca gIa y ba n va o
nha . Ða me fha y va y, se Ia Iôn: “Me da no I con bao nhIôu Ia n khI va o
nha pha I co I gIa y ra ma . CoI sa n nha kìa! Sa ch chua7 Con fuo ng me
không co vIô c gì Ia m sao7 Con Io da ng va Ia m bIô ng qua !...”. Cha u
Ha I không nghe nu a.
^há n \!é ¢ ¢hu Rhcng nhá n nguc !
Ða me cu a Ha I co fhô no I mô f ca ch nga n go n va hIô u qua hon,
không ca n ke m fheo nhu ng Io I fra ch ma ng Ia m cha u kho chIu. ChI
ca n nha c mô f fIô ng fhôI: “CIa y!” hoa c “Con ha y bo gIa y ra!”. Không
ca n pha I nha c dI nha c Ia I va cu ng không ca n bu c do c fra ch ma ng.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 113
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Ða n co fhô nha c Ia I fIô ng “CIa y” fo fhôm mô f chu f cho cha u chu
y , nhung không ke m fheo nhu ng Io I chI frich. So dI phuong cham
“Ha y no I mô f fIô ng fhôI” co hIô u qua Ia vì no nha m va o vIô c chu
không nha m va o nguo I. Nha m va o vIô c fhì co kô f qua . Nha m va o
nguo I fhì cha u hay quay Iung Ia I va fìm ca ch chô ng chô . Ca c cha u
không fhich mô nh Iô nh va cu ng không fhich no I nhIô u, nha f Ia fra ch
ma ng. Chinh con fôI da mô f Ia n no I vo I fôI: “ChI ca n me ra Iô nh Ia
con da muô n ca I Ia I me ”. Ca c cha u se da p u ng fich cu c hon nô u ba n
gIa I fhich cho cha u mô f ca ch va n fa f ca n pha I Ia m gì fhay vì cu Iôn
a n, ra Iô nh hoa c de do a. Mô f sô fhi du dô fham kha o.
^hu ng ¢åu nén nc !
Nôn no I: “Con mang sa ch na y fra Ia I fhu vIô n ngay hôm nay”,
fhay vì: “Ðem sa ch na y fra Ia I fhu vIô n ngay fu c kha c. Con không
bIô f Ia pha I fra fu nam nga y nay rô I sao7”. Hoa c gIu c con dI ho c, no I:
“Xe buy f sa p fo I frong nam phu f”. Thay vì: “Ia y a o khoa c mau Iôn.
Sao con cha m cha p fhô 7 Cu dô me gIu c ma I!”.
Ða n no I: “Ca I chuô ng con cho Nu da Iau nga y không que f do
con”, fhay vì: “Sao con cu quôn que f chuô ng cho hoa I va y7 Con muô n
cho no sô ng do ha 7 Que f ngay không fhì me không cho da banh chIô u
nay!”.
Co fhô no I: “ChIô u nay con choI nhIô u rô I, bay gIo vô dI fhôI!”,
fhay vì: “Co vô ngay không, không vô maI me không cho con choI vo I
ba n nu a!”.
Theo kInh nghIô m cu a fôI, cha me ca n da y con ca I ma không
Ia m cho ca c cha u nguo ng hoa c xa u hô . NhIô u khI gIa I fhich nga n go n
vo I cha u rô I, fôI fra nh dI noI kha c cho cha u dô nghe Io I hon. Không
nôn du ng nhu fro I frô ng fruo c ma f cha u ba f pha I fhu c hIô n mô nh
Iô nh cu a mình ngay Ia p fu c. Co Ia n, cha u Ia m dô su a ra ba n, fôI bình
fInh dua cho cha u ca I gIe va ba o: “Con Iau dI cho sa ch ba n”, va fra nh
dI noI kha c cho cha u kho I nguo ng.


NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 114
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Khi treã giêå n döî i?

ChI mô f nha n xe f bình fhuo ng fhôI Ia con ba n da gIa n dô I. Ða n
du ng Io. Truo c 6 fuô I, fre dang muô n kha ng dInh mình da y ma . Tinh
dô fu a I cu a fre chI Ia da u hIô u cu a mô f fam Iy co n mong manh.
1h! Ire Iu a !
Mô f hôm dI sIôu fhI, du a be ga I no I nhu ra Iô nh vo I cha: “Ðô con
xa ch dô nha!”. Nguo I cha fra Io I vo I mô f gIo ng hoI cu ng ra n: “CIo
na ng Ia m. Con xa ch không duo c dau. Hon nu a, cha con mình dang
vô I”. Ngay Ia p fu c, cô be Ia u ba u frong mIô ng vì fha f vo ng. Co fhô vì
ca m fha y Io I dô nghI cu a mình bI fu chô I7 Hay Ia gIo dô qua na ng
chang7 Cu ng co fhô vì không duo c khen khI muô n gIu p cha7 Thô Ia ,
ma f be xu xuô ng, môI ba m Ia I, chan buo c na ng nho c. Nguo I cha chI
bIô f fho da I: “Con sao dô fu a I qua !”.
Ðu ng Ia dôI khI, chu ng fa Ia m con ca I gIa n dô I vì nhu ng chuyô n
không dau. Mô f nha n xe f bình fhuo ng, mô f fIô ng cuo I vô fu, mô f cau
bông du a nhe nha ng, va rô I fre “Ia m ma f” ngay: nhiu ma y, cu I ga m
da u, fay khoanh Ia I fruo c ngu c. Ðô I vo I nguo I Io n chu ng fa, pha n u ng
cu a fre co ve hoa n foa n vô co . Va nô u ba n không nin cuo I duo c fruo c
cu chI na y hoa c no I fhôm mô f cau na o do fre ca ng gIa n hon. Chinh vì
va y ma nhIô u ba c cha me ra f chu y dô n chuyô n không co nhu ng Io I
no I Ia m “ha fha p” con mình.
Tre fu a I không du ng chô 7 Ta f xa u do duo c nuông chIô u7 Ðu ng
ra chI Ia bIô u hIô n bình fhuo ng cu a mô f gIaI doa n fam Iy dô vo . Qua
fho I gIan, fre dang “xay” ca I finh ca ch cu a mình va co fhô ca m fha y
bI de do a bo I mô f Io I chI frich hoa c cho c quô vô ha I. Theo nha fam Iy
ho c nguo I Pha p He Ie ne ÐangIard, Iu c do , fre muô n o du ng fu fhô cu a
mình.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 115
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Su nha y ca m fruo c ca I nhìn cu a nguo I kha c xua f hIô n ra f so m
o fre . ÐôI khI fre chua bIô f dI cu ng da co pha n u ng không ha I Io ng
fruo c su cuo I co f cu a nguo I Io n khI no xa y ra không fuong fhich vo I
fho I dIô m ca n chIa se . Ha n co Iu c ba n không nin cuo I duo c khI nhìn
fha y con mình Ia m mô f dô ng fa c hoI ì a ch hoa c nhan ma f. Ta f nhIôn
Ia Iu c do , chu ng fa không chô nha o con mình. Ðu va y, fre ca m fha y
ra ng mình Ia nguyôn nhan Ia m nguo I kha c cuo I va pha n u ng Ia I fheo
ca ch cu a mình. Ða n chI ca n an u I fre ba ng va I cau vi du nhu “Cha me
cuo I nhung không cho c quô con dau. Cha me chI fha y dô ng fa c cu a
con hoI buô n cuo I”.
1ucn Ihå I \c ng \¡ II ¢c! !a “¢c n nhc qua ”
Ðu o dô fuô I na o dI nu a, mô f du a fre gIa n dô I fhì if nhIô u cu ng
chIu dau khô . Nha phan fich fam Iy ÐanIeIIe ÐaIIoz kha ng dInh:
“ÐIô u do gIô ng nhu mô f vô f fhuong cu a nguo I qua fu yôu mình. Tre
gIa n Ia vì no không fhô da p u ng vo I hình a nh ma nguo I kha c mong
cho hoa c fre muô n mang Ia I”. Iu c do , fre ca m fha y bI fra vô vo I ca I
fuô I fha f cu a mình, vo I su ba f Iu c fruo c nhu ng su vIô c. Co fre muô n
fhô hIô n mình da Io n ba ng ca ch do I fu fa m mô f mình, fu an uô ng
hoa c fha m chi muô n du ng ma y a nh cu a cha me dô chu p hình. Nô u
Iu c do ba n không kô m chô duo c ma buô f mIô ng ra ng “con co n nho
qua ” fhì chinh cau no I na y Ia m fô n fhuong fre ra f nhIô u. Thô Ia fre
fu gIam mình va o ca I vo ô c vo I ve gIa n du . Trong nhu ng fruo ng ho p
nhu va y, fa f nhIôn Ia ba n không nôn nhuo ng nhIn ba ng ca ch Ia m cho
fre sô ng vo I mô f su vIô c ma fre chua chin muô I. ChI ca n ba n cô ga ng
Ia m gIa m fu a I cu a fre ba ng ca ch mo mô f ca nh cu a sô huo ng dô n
fuong IaI: “Iu c na y con co n qua nho , nhung mô f nga y na o do con co
fhô Ia m duo c nhu va y”.
Chuyôn gIa He Ie ne ÐangIard Iuu y : “Ðu ng quôn ra ng mô f du a
fre sô ng vo I nhu ng fha f vo ng suô f ca nga y. Chinh nhu ng gIo I ha n
na y Ia m fre an fam va gIu p fre fu xay du ng. Ðô ng fho I, fre cu ng
không cha p nha n y nghI cho ra ng mình không fhô Ia m duo c mo I fhu .
Nô u fre co ca m gIa c không Ia m duo c nhu ng chuyô n ca n pha I Ia m, co
fhô fre Io nga I ma f dI dIô u duy nha f co n Ia I: fình yôu cu a cha me .
Trong fham fam, con chu ng fa chI mong uo c mô f dIô u: da p u ng
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 116
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
nhu ng gì ma nguo I Io n cho do I va “dô fhuong” fheo du ng nghIa cu a fu
na y.
Chinh vì Iy do na y ma finh fu a I cu a fre da c bIô f frô I Iôn mô I
khI aI do dô ca p dô n ve bô ngoa I cu a mình. Co fre fhich fu mình cho n
dô ma c dô n fruo ng mô I buô I sa ng. Nô u ba n Io co Io I bình pha m vô ha I
na o do vô chuyô n na y, du không pha I Ia khen chô gì ca , fre se pha n
u ng: “Ta I sao me no I vo I con nhu va y7 Ðô con cho n không de p sao7
Nô u va y fhì con dI fhay dô kha c”. Quyô f dInh khôn ngoan nha f Iu c
na y Ia ba n du ng dô ca p dô n chuyô n do , bo I finh fu a I cu a fre se fu
bIô n ma f khI cha me không co fhôm Io I chô gIô u. ÐôI khI, finh fu a I
qua da ng co fhô che da y mô f nô I fha f vo ng sau fha m. “Va y Ia cha me
không fhuong con!”, do Ia cau no I pha n u ng yô u o f cu a fre khI bI cuo I
nha o.
Tinh fu a I qua mu c cu a fre fhuo ng ba f nguô n fu Iu c co n be xiu.
Mô f sô fre fra I qua gIaI doa n kho khan cu a cuô c sô ng |gIa dình co
fang, cha me hu c ha c...). Ha n fre ra f muô n su a chu a nhu ng ba f ha nh
do , nhung co ca m gIa c mình không du su c Ia m. Thô Ia fre fu a I mô I
khI fhô gIo I bôn ngoa I pha n chIô u Ia I cho fre fha y mô f hình a nh bI
ma f gIa cu a chinh mình. Trong nhu ng fruo ng ho p na ng, IIô u pha p
fam Iy co fhô gIu p fre ha n ga n vô f fhuong. KhI do , fre ba f da u ho c
fhuong yôu va pha f frIô n o c ha I huo c cu a mình mô f ca ch fhich fhu .
Thông fhuo ng, finh fu a I cu a fre co khuynh huo ng fu phaI nha f
dI qua fho I gIan. O khoa ng 6-7 fuô I, fre da duo c frang bI kha du dô
na m ba f su vIô c. KhI buo c va o fIô u ho c, fre da hình fha nh duo c ca I vo
ba o vô mình kho I nhu ng vô f fhuong fu a I. VaI fro cu a phu huynh
chu ng fa Ia chu ng fo Io ng fhuong yôu fha f su va Iuôn khuyô n khich
fre fIô n bô , nhung không dI dô n mu c qua ha o pho ng Io I khen chI vì
con mình Ia m duo c mô f vIô c co n con na o do . “Me o khen me o da I
duôI”, dIô u quan fro ng Ia ba n pha I bIô f da f con mình va o du ng quy
da o pha f frIô n bình fhuo ng cu a fre , bo I vì rô I co Iu c ba n se pha I ga p
Ia I finh fu a I co n na ng hon cu a con mình o fuô I fhIô u nIôn.


NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 117
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Giuá p con coá nhiïì u baå n

Không co ba n, fre se fro nôn fra m Ia ng, fhu mình Ia I, if co co
hô I fha nh công frong cuô c sô ng. Ðo I va y, gIu p con kô f ba n Ia vIô c vô
cu ng quan fro ng ma ca c ba c cha me pha I Ia m. Ða n co fhô fham kha o
nhu ng Io I khuyôn sau day.
- Ða y con pha f frIô n finh ho p fa c. Cha me ha y khuyô n khich fre
fham gIa ca c hoa f dô ng vuI choI nhu da bo ng, dI da ngoa I cu ng ba n
be , gIa dình. Co fhô mo I da u con ba n se nga I, nhung duo c me dô ng
vIôn nhIô u, fre se bo da n finh ru f re .
- CIu p fre bình fInh, fu fIn. Tha y con kho khan khI fIô p xu c vo I
ba n be , cha me không nôn ma ng mo , chì chIô f. Nhu fhô se khIô n no
fro nôn so ha I, ca ng fhu mình Ia I. Ca ch fô f nha f Ia ba n ha y fra n an
con, no I vo I no : "Con du ng so , co fhô ca c ba n không hIô u y . Ia n sau,
con nôn co I mo , du ng gIu bô ma f kho dam dam nhu fhô ".
- Quan fam dô n mo I nguo I xung quanh. Ha y gIa I fhich cho con
ra ng se cha ng co aI choI vo I no nô u nhu Iuôn ich ky , chI bIô f nghI dô n
ba n fhan. Ða n nôn da y con ca ch quan fam dô n nguo I kha c, khI ba n bI
ô m fhì nôn dô n fham, khI ba n ga p kho khan nôn gIu p do .
- Ha y fa o cho fre môI fruo ng kô f ba n fô f. Con ba n duo c da y dô
frong môI fruo ng fhan ma f, ga n gu I fhì cu ng dô chan ho a vo I ba n be
hon. Vì va y, frong gIa dình ba n nôn fa o ra không khi vuI ve , sau bu a
com, mo I nguo I nôn ngô I Ia I no I chuyô n vo I nhau. Ða n cu ng nôn
khuyô n khich con fham gIa ca c cau Ia c bô , nho m ba n co cu ng so
fhich.


NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 118
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Giaá o duå c con yá thûá c tiïë t kiïå m

Ða y con fIô f kIô m fIô n ba c Ia mô f qua frình Iau da I, pha I ba f
da u fu khI 5-7 fuô I. Quan nIô m cho ra ng pha I do I Iu c fre bIô f fIôu
fIô n mo I da y fIô f kIô m Ia hoa n foa n saI Ia m. Chuyôn gIa fa I chinh
Creg SmIfh |AusfraIIa) da dua ra mô f sô Io I khuyôn vô va n dô na y.
1u a Iuc ! Iu 5 ué n ?: C!ac ¢hc Ire nc I sc¢cng \!é ¢ nhc nhc µhu
hc µ \c ! Iuc ! Ia ¢ \a Ihé ¢hå I. Cuc ! fua n hay cuô I fha ng, ba n fô ng kô f
công vIô c, da nh gIa kô f qua va pha f cho fre mô f mo n fIô n nho nho
fuo ng frung, go I Ia fIô n Iuong cho nhu ng nô Iu c Iao dô ng cu a fre .
Không nôn sa da va o vIô c du ng fIô n dô Ia m mô I nhu , cha ng ha n nhu
que f nha 2.000 dô ng, Iau nha 3.000 dô ng khIô n fre co fho I quen pha I
cho fIô n mo I chIu Ia m.
Tuy da pha f Iuong, ba n không nôn cho fre fu y fIô n du ng fIô n
fheo y fhich. Ha y mua mô f con Io n nhu a dô ca f fIô n. Cha me nôn
huo ng con va o vIô c mua sa m co ich nhu nhu ng du ng cu ho c fa p, sa ch
vo , fuyô f dô I không duo c chIô u con mua dô choI da f fIô n, mang finh
ba o Iu c, pha n gIa o du c du chu ng co gIa y gIu a, an va dô n dau.
1u a Iuc ! Iu ? ué n 12: 1a n ha V g!u µ ¢cn ×a ¢ uInh nu ¢ I!éu I!é I
R!é n !åu ua ! \a !én Ré hca ¢h Ihc ! g!an dô fhu c hIô n mu c fIôu do .
Cu ng co fhô cho fre xem nhu ng ho a don chI fIôu frong gIa dình dô
gIu p fre hIô u ra ng cha me pha I Iao dô ng va fIô f kIô m nhu fhô na o.
Ða I ho c ru f ra o Iu a fuô I na y Ia : TIô f kIô m Ia mô f vIô c Ia m co kô
hoa ch va do I ho I pha I co da u o c fu duy chu không pha I Ia muô n fung
hô fIô n fheo kIô u gì cu ng duo c. Ca n pha I co fIô n va va su qua n Iy fIô n
du ng da n mo I co fhô xay du ng mô f gIa dình bình ô n.
1u a Iuc ! n!én Ih!é u: Jc ! Iha ng ¢hI µha I nc I nc n I!é n ¢c uInh
ué ¢h! Ira ¢hc nhu ng nhu ¢å u ¢a nhån du ng da n va cho nghIôn cu u
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 119
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
ho c fa p. Tre pha I fu xoay xo vo I sô fIô n do . Ða n không nôn mô m Io ng
fang fIô n vì ba f cu Iy do na o.
Khuyô n khich con fu kIô m fIô n ba ng nhu ng vIô c Ia m chan
chinh va ho p su c nhu: gIao ba o, phu gIu p gIa dình. Ða I ho c fIô f kIô m
ru f ra cho Iu a fuô I na y Ia su du ng dô ng fIô n phu ho p vo I nhu ca u ba n
fhan, quy fro ng công su c Iao dô ng va co y fhu c vô vaI fro cu a va n dô
fa I chinh frong cuô c sô ng fuong IaI.



















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 120
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Daå y cho con nhûä ng baâ i hoå c dinh dûúä ng

Ha y ru con ba n dI cho cu ng, day Ia co hô I fô f dô ca c cô be , ca u
be nha n bIô f duo c ca c Ioa I fhu c pha m, rau qua . Ha y cô ga ng fhu c
hIô n "mu a na o fhu c na y" o mu c dô fô I da. ÐIô u na y fIô n cho vIô c Ia m
da da ng fhu c don va con ba n se không cha n vì quanh nam nga y
fha ng chI co mô f va I mo n fhay dô I.
Nôn ru con cu ng na u ca c mo n an vo I ba n dô "da nh fhu c" ca m
gIa c ngon mIô ng. Sau do vIô c an uô ng dô I vo I chu ng không pha I Ia bI
e p buô c ma fro fha nh nIô m fhich fhu .
Ha y kich fhich fri fo mo cu a con, du ng bo Io co hô I cho con Ia m
quen vo I ca c vI mo I. Mô f ca ch fu nhIôn, fa f ca fre em dô u fhich vI
ngo f hon ca c vI kha c, nhung ba ng su khe o Ie o ba n se huo ng su chu y
cu a chu ng va o ca c huong vI kha c. Ha y dô con kha m pha ca c mo n an
mo I, nô u chu ng không fhich fhì không nôn e p, fuy nhIôn ha y fhu va o
Ia n sau. Trong khoa ng fu 4 dô n 7 fuô I fre em ca n 4-5 Ia n dô quen vo I
mô f vI mo I.
VIô c frang fri ca c mo n an mô f ca ch fInh fô se Ia m cho bu a an
fro nôn vô cu ng ha p da n. Ha y cu ng an fô I mô f ca ch vuI ve va fhu
gIa n, không no I vô công vIô c hay chuyô n ba I vo .
Trong fu Ia nh nha ba n nôn fhuo ng xuyôn co su a chua chu
không pha I Ia kem, hoa qua fuoI fhay cho nuo c ngo f. Nôn cho fre an
hoa qua fruo c bu a an nu a gIo fô f hon Ia sau do . Ða n nôn fa o fho I
quen chI du ng nuo c ngo f frong ca c dIp Iô sInh nha f bo I fhuo ng xuyôn
su du ng nuo c ngo f, nuo c uô ng co ga không fô f cho su c kho e.
A p du ng cho con ba n quy fa c "hoa c" chu không pha I "va ". Hoa c
mô f cô c nuo c ngo f hoa c 2 ca I ke o chu không pha I fa f ca . Không nôn
ca m doa n ma dô chu ng cho n Iu a.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 121
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Chinh ba n Ia nguo I quyô f dInh fhu c don nôn pha I nho su can
ba ng dInh duo ng không pha I chI mô f nga y da co . No duo c xay du ng
frong ca fua n, ca fha ng...























NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 122
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com









C
CCI
IIA
AA
O
OO Ð
ÐÐ!
!!
C
CC N
NNH
HHÂ
ÂÂN
NN Ð
ÐÐA
AA
N
NN














NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 123
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Noá i chuyïå n giúá i tñnh vúá i con

Va n dô na y vô n Ia dIô u kha fô nhI va kho no I. Tuy nhIôn, con
cu a ba n ca n duo c frang bI nhu ng kIô n fhu c vô gIo I finh fruo c khI
fha nh nguo I Io n. Ha y ba f da u, fha f fha ng fha n va frung fhu c vo I con,
ba n nhe !
Va n dô kho khan nha f cu a gIa o du c gIo I finh Ia Ia m sao ga f bo
mo I fha nh kIô n cu ng nhu quan nIô m cu vô khoa ho c gIo I finh.
Cha ng ha n nhu y nghI: fre con ra f frong fra ng, không nôn gIeo
va o da u chu ng nhu ng hình a nh hoa c suy nghI không fô f. Vo I ca ch
nghI na y, vIô c cho bo n fre bIô f vô gIo I finh Ia dIô u ca m ky . Nhu fhô se
Ia m a nh huo ng dô n su fho ngay, frong fra ng, dua bo n chu ng dô n vIô c
fhu nghIô m cho bIô f. Ðo Ia mô f hình fhu c cu a su sa nga , hu ho ng.
Qua mô f sô dIô u fra xa hô I ho c, pha n Io n ca c fhanh fhIô u nIôn
pha m pha p vô gIo I finh, ca c cô ga I không chô ng ma co con, dô u không
duo c cha me huo ng da n vô gIo I finh fu hô I co n be .
Je !a nguc ! Ia n ¢u a ¢cn ga !
Ðu ng dô con bI ba f ngo hoa c hoa ng hô f fruo c nhu ng bIô n
chuyô n cu a co fhô . Ða n co fhô huo ng da n con fìm hIô u vô nhu ng bIô n
chuyô n na y qua ca c phuong fIô n fhông fIn da I chu ng.
Ha y du ng ngôn ngu fhich ho p vo I dô fuô I cu a con ga I ba n: Tu 3
dô n 5 fuô I: Ðu ng dô be nga c nhIôn hoa c so ha I khI pha f hIô n ra co
mô f ba n không gIô ng mình o nha fre hay fruo ng ma u gIa o.
Ha y gIa I fhich cho be vô su kha c nhau cu a haI gIo I finh ba ng
nhu ng hình dung fu fhich ho p vo I Iu a fuô I nha fre va ma u gIa o.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 124
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
ÐôI khI cu ng ca n Ia m yôn Io ng be ba ng ca ch xa c nha n su kha c
nhau nhu fhô không co gì Ia saI fra I va hu ho ng ca .
Trung fhu c, fha ng fha n, không no I dô I: Tu 6 dô n 10 fuô I: Tinh e
fhe n cu a be Iu c na y pha f frIô n da n. Ðe ba f da u muô n co su rIông fu
nho nho dô kha m pha chinh mình.
Nguo I me nha y be n se Iuôn kIp fho I co ma f bôn be , fra Io I
nhu ng cau ho I vô gIo I finh cu a con ga I. Vi du nhu :”Ðm be o dau sInh
ra7”, “Ta I sao me co vu ma con Ia I không7”. Ca n fra Io I con mô f ca ch
frung fhu c va dô hIô u.
Ia ng nghe va Iuôn fìm co hô I cung ca p kIô n fhu c cho con. Mô f
sô be ga I da y fhì so m. Vì fhô , ngay fu khI be 10, 11 fuô I, me nôn no I
chuyô n cho be bIôf vô kInh nguyô f, su pha f frIô n cu a co fhô va fam
sInh Iy o fuô I da y fhì.
KhI be da vuo f qua nguo ng cu a da y fhì, chua n bI Ia mô f fhIô u
nu , me nôn mua ca c Ioa I sa ch kIô n fhu c vô gIo I finh cho con ga I do c.
Nôn bo ra mô f khoa ng fho I gIan nha f dInh frong nga y dô fro
chuyô n vo I con vô ca c ca m xu c yôu duong vo I nguo I kha c pha I, vIô c
quan hô vo chô ng, su fhu fhaI va sInh no . Ha y no I fha f co I mo va
khoa ho c. Qua do , da y con ga I bIô f ca ch gIu gìn va ba o vô co fhô ,
fra ch xa nhu ng fhu nghIô m nguy hIô m do hIô u ky .
\c ! ¢cn Ira!:
Vo I ba n nang co ba n, con fraI fhuo ng fha c ma c vô va n dô gIo I
finh nhIô u hon con ga I. Ðo finh ca ch, chu ng bô ng bô f, no ng na y,
muô n bIô f hô f, hIô u hô f dô kha ng dInh mình. Nguo I bô ca n huo ng
da n cho con fraI kIp fho I dô fra nh nhu ng dIô u da ng fIô c xa y ra frong
qua frình chu ng fu fìm hIô u mình.
Trong nhu ng nam da u, khI be co n nho , me cu ng co fhô da m
duong vIô c huo ng da n vô gIo I finh cho con fraI vì me Ia nguo I ga n gu I
vo I con nha f.
Ðô n khI be 11 fuô I, ba f da u co nhu ng bIô c chuyô n vô fam sInh
Iy , vì Ia “da n ông vo I nhau” nôn vIô c no I chuyô n gIo I finh cu a bô vo I
con fraI se dô da ng hon.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 125
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Ðe fraI fhu c su fo mo vô ba n fhan mình khI chu ng ba f da u vo
fIô ng. Ðan gIan go I Ia fuô I da y fhì. Ðay Ia khoa ng fho I gIan bIô n
chuyô n da c bIô f, co a nh huo ng dô n ca do I nguo I.
Vô fhô cha f, du a be se cao vo f Iôn, ma f xua f hIô n nhu ng mu n
fru ng ca . Ðô pha n sInh du c pha f frIô n song song vo I ca c ca m xu c vô
gIo I finh ma fu fruo c dô n nay, chu ng chI bIô f mô f ca ch mo hô .
Vô fInh fha n, finh ca ch cu a chu ng co fhô fhay dô I va dInh hình
fheo chIô u huo ng fô f hoa c xa u hon, fu y fheo nhu ng gì chu ng ca m
nha n.
VIô c xua f fInh ban dôm da nh da u fuô I da y fhì o con fraI. Nô u
chua duo c bô me cho bIô f fruo c vô dIô u na y, ca u be co fhô se hoang
mang, Io so .
Vo I nhu ng du a fre nha y ca m, vIô c pha f hIô n ra mình co mô f
kha nang ky bi na o do Ia m cho chu ng Io so va fu co mình va o vo ô c.
Ðu a fre co finh ca ch ma nh fhì bô ng bô f, hIô u ky , muô n bu f pha ,
phô dIô n fa I nang cu a mình.
Ðay Ia Iu c nguo I bô ca n ga n gu I va huo ng da n con fraI ca m fhu
su vIô c mô f ca ch bình fInh, sa ng suô f. Ðu a fre se fha y duo c fhông
ca m, va an u I khI bIô f bô mình nga y xua cu ng fu ng fra I nhu ng su cô
ma no dang pha I dô I pho .
Ca c sa ch gIa o du c gIo I finh ra f hu u du ng frong fruo ng ho p na y.
Ðô nôn Iu a cho n sa ch cho con do c va gIa I fhich nhu ng chô na o ma con
chua hIô u.
Tô f nha f, nôn da nh mô f khoa ng fho I gIan nha f dInh frong nga y
dô fha o Iua n vo I con vô cuô n sa ch dang do c.
Không nhu con ga I, khI pha f frIô n gIo I finh, con fraI fhuo ng fo
mo , fhu nghIô m dô kha m pha nhu ng bi ma f cu a ba n fhan.
Ðô ca n ca nh ba o con fraI vô nhu ng nguy hIô m co fhe ga p nhu
quan hô gIo I finh bu a ba I nhu ca c bô nh xa hô I, Iay nhIô m HIV...
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 126
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Ngoa I ra bô cu ng ca n pha I gIa I fhich cho con bIô f nhu ng su cô co
fhô xa y ra frong quan hô gIo I finh. Ðôn ca nh do Ia nhu ng bIô u hIô n
Iô ch Ia c vô dô ng finh a I, fhu dam...
KhI da hIô u ro va n dô , fre se bIô f duo c nhu ng ma f Io I ha I fruo c
mô I fình huô ng va fra nh xa dIô u xa u.
KhI bô va con fraI da Ia haI nguo I ba n fhu c su , vIô c fam fình,
fro chuyô n fha ng fha n, co I mo vô va n dô gIo I finh se không co n Ia
dIô u kho fhu c hIô n nu a.


















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 127
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com


Rùn daå y con núi àöng ngûúâ i

AI cu ng fha y a I nga I khI nhìn ca nh mô f ba me qua f fha o con
mình o chô n dông nguo I. Nhung ha u nhu nguo I me na o cu ng nhu
fhô , cô pha f cho duo c du a con buo ng bInh dang khI mo I ca p ma f dô
dô n vô no vo I ca I nhìn do xe f.
Tre se fro nôn ngang buo ng, fhIô u Iô dô , hay cau co , dô gay ha n
va fhuo ng no I dô I. Tu do fre fro nôn khe p kin.
Tu y fình huô ng, hoa n ca nh ma ba n cho n ca ch ran da y con ca I
cho ho p Iy . Không nguo I me na o muô n mo I nguo I cho ra ng con mình
Ia môf du a fre hu ho ng, buo ng bInh, cu xu không du ng phe p. Va cu ng
cha ng co cha me na o muô n Ia m ma f ma f con ca I fruo c ma f nguo I
kha c.
Ða y con o nha không kho , nhung xu Iy fhô na o vo I nhu ng fha I
dô không hay cu a no noI công cô ng Ia chuyô n dau da u. Ða n co fhô
fham kha o ca ch gIa I quyô f fu nhu ng fình huô ng co fha f duo I day:
không fhich aI ra ma f; do I mua qua ; saI khIô n nguo I kha c; do I an
ha ng; xu c pha m nguo I kha c; gIa nh dô choI; pha frong bu a an;
To ve không fhich aI ra ma f: Hôm do Ia sInh nha f du a con fraI
6 fuô I cu a ba n. Ða nô I cha u dang xem no mo qua . Tha y mo n qua ba
fa ng Ia bô pIjama, no fha ng fay da y sang mô f bôn, mo mo n kha c.
Trông ba nô I hu f ha ng fha f su . Trong fruo ng ho p no không fhich aI
cu ng va y. Me chô ng ba n hay nguo I bI pha n dô I co fhu c su buô n vô
chuyô n do hay chI fha f vo ng nha f fho I7 Co fhô chI Ia fha f vo ng nha f
fho I. Ða n không nôn da o sau qua fình huô ng na y, du sao fhì du a be 6
fuô I da fhô hIô n frung fhu c ca m gIa c cu a no Iu c do , fuy fhIô u fô nhI.
Nô u me chô ng cu a ba n mong do I duo c ôm hôn fha m fhIô f hay Io I ca m
on fha f fình fhì co Ie ba không fhu c fô . Nhung no I fhô cu ng không co
nghIa Ia ba n không ca n quo fra ch fre vô chuyô n na y. Ðo Ia co hô I dô
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 128
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
ba n da y cho fre bIô f nghI dô n fam fra ng cu a nguo I kha c, du fre
không fhich fhu dIô u na y. Sau khI mo I nguo I ra vô , ba n co fhô da y
ba o fre ba ng ca ch da f fre va o vI fri ba nô I dô hIô u duo c fam fra ng
không vuI vô ha nh vI fre da Ia m. Ha y cho fre ngô I o ghô ba nô I no da
ngô I, ba n dIô n Ia I ha nh dô ng cu a fre Iu c mo qua va ho I xem ca m gIa c
cu a fre nhu fhô na o. fro vô
Ðo I mua qua : Ða n dI mua sa m o sIôu fhI vo I du a con ga I 3 fuô I.
Ðe do I xem ha ng ba n dô choI va na I ba n mua mô f mo n da f gIa . Ða n
quyô f dInh không mua, be gIa n dô I ra ma f.
Ða n fre va o cu a ha ng ba n dô choI ma không cha c se mua cu ng
gIô ng nhu dI frôn ba I mìn, cu so mìn se nô . Pho ng bI Ia ca ch fô f nha f:
Ða n nôn no I cho fre bIô f vô mu c dich mua sa m va nhu ng gì ca n mua
fruo c khI dô n sIôu fhI. “Hôm nay me con mình dI mua sa m o sIôu fhI.
O do co cu a ha ng dô choI, mình va o xem nhung se không mua dô
choI”.
Truo ng ho p ba n không Iuo ng fruo c vIô c fre na ng na c do I mua
cho duo c mo n dô choI, ha y du f khoa f cha m du f do I ho I cu a no . Ðua
fre ra kho I cu a ha ng du fre co Ia ga o, fra nh fha I dô hay Io I no I kich
dô ng cho dô n khI fre bình fInh fro Ia I. Iu c do ba n du ng Ia ma ng vì
fre không nghe nhu ng gì ba n no I. Sau khI con gIa n cu a fre da qua,
ha y no I vo I fre dIô u gì do gIu p no khuay kho a nhu: “Chuyô n vu a rô I
fha f không hay cho me con mình. ThôI mình du ng dô y dô n no nu a”.
fro vô
SaI khIô n nguo I kha c: Ða n da n con dI an sInh nha f. Trong buô I
fIô c, no saI khIô n ba n be chung quanh. Truo c fIôn ba n ha y xem Ia I
day co pha I Ia fha I dô fhuo ng co o fre hay không. Nô u không pha I,
ba n fìm hIô u xem fre co do I, mô f hay bô nh không. Vì nhu ng va n dô
do vô n Ia nhu ng fình fra ng dô Ia m cho fre fhô hIô n ra bôn ngoa I. Nô u
fruo c day ba n da fu ng fha y fre fhô hIô n fha I dô na y, Iu c na y ba n nôn
fra nh can fhIô p va o. Trong fruo ng ho p do , nguo I co kha nang uô n
na n fre hIô u qua nha f Ia nhu ng du a fre cu ng du fIô c. Nô u ba n không
can fhIô p ngay fhì qua u ng xu cu a nhu ng du a fre kha c nhu không dô
y hoa c xa Ia nh, no se hIô u ra ra ng fha I dô cu a no dô I vo I chu ng ba n Ia
không fhô cha p nha n duo c.fro vô
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 129
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Ðo I an ha ng: Ðu a con 5 fuô I cu a ba n do I an ha ng bôn duo ng.
Ða n không dô ng y . Ngay gIu a phô , no ga o Iôn va da nh dô I ba n.
Co 2 bIô n pha p a p du ng fhich ho p cho fình huô ng na y:
Thu nha f Ia ôn ho a: ba ng gIo ng no I kIôn dInh, ba n no I cho fre
bIô f ra ng ba n không fhay dô I quyô f dInh cu a mình, sau do ha y da n
fre dI kho I chô do .
ÐIô n pha p na y cho fre fho I gIan suy nghI va kô f qua cu a no fô n
fa I frong fam fri cu a fre . Ða n nôn Ia p fu c dua fre ra kho I chô no gay
huyôn na o va ba o cho no bIô f se no I vô chuyô n vu a rô I khI vô dô n
nha . Ða n ha y ra mô f hình pha f na o do dô ran da y fre : "Me pha f con
không duo c xem TV va choI dô ha ng vì Iu c na y con Ia he f va da nh dô I
me ”. Sau do ba n ca f hô f nhu ng dô choI fre fhich.
ÐIô n pha p fhu haI ba n su du ng Iô I no I di do m nhung vo I guong
ma f nghIôm nghI. "Mình không an chô na y. Me bIô f con không vuI,
nhung mình se không an o day”. KhI no I nhu va y, ba n cho fre fha y
ba n o vI fhô chu dô ng.
Co fhô bo qua nhu ng gIa n dô I fhông fhuo ng cu a fre . Con gIa n
cu a fre con không co ha I ngoa I fru no Ia m cho ba n ca m fha y kho chIu.
Nhung ba n nôn nghIôm fu c xem xe f vIô c fre da nh dô I ba n. Nô u ba n
bo qua Ia n na y fhì Ia n sau fre se qua da ng hon.fro vô
Xu c pha m nguo I kha c: Ða n dua fre dI choI công vIôn. Vì không
duo c nhuo ng xich du, con ba n da ma ng be ga I dang choI: "Ma y Ia dô
ngu!"
Ða n du ng da I do ng ran da y fre . Iu c na y nôn nhe nha ng gIa I
fhich cho fre hIô u no I na ng nhu va y se xu c pha m nguo I kha c. Ða n
nôn no I dIô u gì do da I Ioa I nhu: “Con không duo c phe p no I nhu ng Io I
không hay nhu va y”. Ðu ng quo fra ch na ng Io I Iu c na y. Con cu a ba n
fhu c su da hIô u nhu ng Io I no I nhu va y gay fô n ha I cho nguo I kha c, do
Ia Iy do fa I sao no da du ng nhu ng Io I Ie nhu va y.fro vô
CIa nh dô choI: Ðe 3 fuô I con ba n co bô dô choI xô p nha . Ðe nha f
dInh không cho nhu ng du a fre kha c choI chung khI cu ng me dô n nha
du a ba n. Ðu ng qua ba n fam chuyô n na y, do Ia bIô u hIô n ra f bình
fhuo ng cu a fre nho . Ða me na o co con o dô fuô I na y cha c cha n se
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 130
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
nha n ra dIô u na y. Tre nho dang frong qua frình ho c bIô f chIa se . Ðô
ha n chô franh gIa nh, ba n ha y kIôn nha n fhuyô f phu c fre nhuo ng dô
choI cho fre kha c, hay ke o su chu y cu a fre ra kho I mo n dô choI do .
Tô f hon hô f, nhu ng Ia n sau ba n nôn chua n bI sa n 2 bô dô choI xô p
nha . Ma c du vIô c da y fre bIô f chIa se Ia dIô u fô f, nhung không pha I
mô f so m mô f chIô u. Pha I ma f fu 4 dô n 5 nam fre mo I hIô u chIa se Ia
du c finh fô f.fro vô
Pha frong bu a an: CIa dình ba n dang du ng bu a fô I o nha ha ng
vo I mô f va I nguo I ba con. Ðe ga I con ba n nghIch fhu c an Ia m vung va I
da y ba n. Nguo I fhan cu a ba n co ve a I nga I.
Tre con fhuo ng Ia m nhu va y mô I khI buô n hay dô gay su chu y
cu a nguo I kha c. Truo c fIôn, ha y cu ng ra n no I vo I fre không duo c
nghIch vì dang Ia gIo an. Kô dô n go I chuyô n cho fre no I hoa c ba y cho
fre Ia m mô f vIô c gì do nhu dô m xem co bao nhIôu nguo I frong nha
ha ng ma c a o do . KhI an o nha ha ng ba n nôn cho fre choI dô choI dô
fre không qua y. Ca ng bI fhu hu f bo I nhu ng gì dIô n ra o ngoa I ba n an
bao nhIôu, fre ca ng if nghIch pha ba y nhIôu. Nô u ca ch Ia m na y
không hIô u qua , ha y fha ng fha n ran de fre . Truo ng ho p fre va n cu
nghIch, ha y dua fre ra kho I pho ng. Ðu ng dô su vIô c a nh huo ng dô n
ba u khi fhan fhIô n cu a gIa dình










NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 131
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com


9 caá ch giuá p xêy dûå ng loâ ng tûå troå ng núi treã con

NuôI duo ng Io ng fu fro ng noI fre con ngay fu dô fuô I chua dô n
fruo ng duo ng nhu Ia mô f fra ch nhIô m na ng nô cho ca c ba c cha me .
Io ng fu fro ng cu a mô f nguo I xua f pha f fu y fhu c fu Ia p, fIn ra ng
mình co kha nang, nha n ra ra ng nhu ng do ng go p cu a mình Ia co gIa
frI."
Ða c cha me na o cu ng bIô f ra ng Io ng fu fro ng Ia mô f ca I gì do ra f
dô dô I fhay. ÐôI khI fa fha y mình fô f, dôI Iu c Ia I không. ÐIô u ma
chu ng fa muô n da y cho fre Ia nhu ng ky nang sô ng, nhu Ia su nha n
na I cha ng ha n. Mu c dich cu a ba n Ia Ia m sao cho con ba n pha f frIô n
Io ng fu ha o va fu fro ng, Io ng fIn va o kha nang vuo f qua nhu ng fha ch
fhu c |dô I vo I fre o dô fuô I ma u gIa o fhì fha ch fhu c do Ia che p Ia I ca c
chu ca I mô f ca ch chinh xa c).
Sau day Ia 9 ca ch don gIa n gIu p pha f frIô n Io ng fu fro ng noI con
ba n:
1. Yôu không dIô u kIô n. Io ng fu fro ng duo c frIô n no khI fa fhô
hIô n Io ng yôu mô n không dIô u kIô n, dô co fhô no I ra ng "bô hoa c me
yôu con, ba f kô con co nhu fhô na o hay ba f kô con Ia m gì." Con ba n se
fIô n bô nhIô u hon khI ba n do n nha n ba n fhan con nguo I no ba f kô
dIô m ma nh hay dIô m yô u, fam finh hay kha nang cu a no . Vì fhô , ha y
rô ng Iuo ng frong fình yôu da nh cho fre . Ða n ha y fhuo ng xuyôn ôm
hôn, hay vô vaI khich Iô no . Va du ng quôn no I cho cha u fre bIô f ba n
ra f yôu no . KhI cha u Ia m dIô u gì saI, pha I phan bIô f ro Ia ba n dang
su a ha nh vI saI cu a fre chu không su a chinh ba n fhan no . Vi du , fhay
vì Ia: "Con hu qua ! Sao ma con du da n qua va y!", fhì ha y no I: "Xô ba n
Na fe Ia không fô f. Ða n Na bI sung da u gô I rô I do ! Con du ng Ia m nhu
va y nu a nghe".
2. Quan fam. Ha y da nh fho I gIan dô chu fam hoa n foa n dô n con
ba n khI no no I chuyô n vo I ba n. Ca ch na y ra f hu u hIô u dô su pha f
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 132
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
frIô n Io ng fu fro ng cu a fre vì cha u hIô u ra ng ba n coI no Ia quan fro ng
va co gIa frI. Không ma f nhIô u fho I gIan dau! Vi du nhu dang do c
ba o, ba n ngung Ia I mô f chu f khI con muô n no I chuyô n, hoa c chI fa f
fIvI khoa ng va I phu f dô fra Io I cho no . Nhìn va o ma f fre dô fhô hIô n
ra ng ba n fhu c su dang Ia ng nghe no no I. KhI ba n dang ba n rô n, ha y
no I cho fre bIô f dIô u do va cu ng không Io dI nhu ng nhu ca u cu a no . Vi
du ba n no I: "Con cu no I cho me bIô f chuyô n bu c franh con ve dI, xong
me se dI na u com" .
3. Ða y cho fre fuan gIu mô f sô nguyôn fa c. Nô u ba n da không
cho fre an va f frôn gIuo ng fhì hôm sau du ng cho no an ba nh ke o o do .
Hoa c nô u ba n da ba f fre bo a o qua n do frong cha u gIa f, fhì du ng bao
gIo cho no va f a o qua n frôn sa n nha . Hoa c gIo an com pha I ngô I
quanh ba n cu ng gIa dình chu không bung che n cha y Iung fung... KhI
bIô f nhu ng nguyôn fa c cu a gIa dình Ia ba f dI ba f dIch, fre se ca m
fha y an foa n hon. Vô pha n ba n, nôn fhuo ng xuyôn Ia p Ia I ca c nguyôn
fa c. Cha ng bao Iau sau fre se ba f da u fuan fheo ca c do I ho I cu a ba n.
4. ! ng hô nhu ng vIô c IIô u IInh không nguy hIô m. Khuyô n khich
fre kha m pha nhu ng dIô u mo I Ia nhu fhu mô f mo n an mo I, dI fìm
mô f nguo I ba n fô f, hay fa p dI xe da p. Ðu Iuôn co kha nang fha f ba I
nhung không fa o ba o fhì hIô m co co hô I fha nh công. Vì fhô , cu dô con
fre fhu nghIô m nô u không co gì nguy hIô m, va cô kIô m y muô n gIu p
do . Ðu ng "cu u" fre khI no mo I co ve nhu không su du ng duo c mô f
mo n dô choI mo I. Chinh khI ba n can fhIô p va o, nhu no I Ia :" Ðô me
Ia m cho," Ia Iu c ba n dung duo ng su Iô fhuô c va Ia m gIa m Io ng fu fIn
noI fre . Ða n chI xay du ng duo c Io ng fu fro ng noI fre khI ba n không
Ia n Iô n su ba o vô fre vo I vIô c cho no dô I da u vo I nhu ng fha ch fhu c
mo I.
5. Ha y cho phe p saI Ia m. ÐI nhIôn, ma f fra I cu a vIô c cho fre
cho n Iu a hoa c da m Ia m nhu ng dIô u ma o hIô m Ia con ba n dôI khI dô
pha m saI Ia m. Nhung nguo I Io n cu ng saI Ia m ma ! Ða y Ia nhu ng ba I
ho c gIa frI cho su fu fIn cu a fre . Vì fhô , nô u cha u dô ca I che n qua sa f
ca nh ba n va che n bô , ba n bình fInh ho I no xem Ia n sau pha I dô dau
dô ca I che n không ro f xuô ng da f nhu va y. Ða ng ca ch do , Io ng fu fro ng
cu a fre se không bI ha fha p va no hIô u ra ng dôI khI co pha m saI Ia m
cu ng không sao. Nô u ba n Io Ia m chuyô n gì saI fra I vo I con, ba n nha n
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 133
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Iô I va su a Iô I. ÐIô u do se fa c dô ng Io n dô n cha u: Rô I no cu ng bIô f dô
da ng cha p nha n nhu ng fhIô u so f cu a mình va su a dô I.
6. Khen ngo I nhu ng ha nh vI fich cu c. Ia con nguo I fhì aI cu ng
fhich nhu ng Io I khich Iô . Vì fhô , ha y dô cho fre bIô f Ia ba n nha n ra
nhu ng vIô c fô f no Ia m mô I nga y. Vi du , ba n no I ông xa mình: "Trua
nay fha ng SoI ru a rau sô ng da y." Ca u be se ca m fha y a m a p vì Io I
khen do va no cu ng hIô u bô no ra f vuI. Cu ng nôn khen con mô f ca ch
cu fhô . Thay vì no I "CIo I", ha y no I: "Me ca m on. Con chIu kho ru a rau
nôn an ngon qua !" Su khen ngo I cu fhô gIu p dô cao y fhu c cu a fre vô
fha nh fich da f duo c va fha y mình co gIa frI, dô ng fho I no cu ng bIô f
chinh xa c mình da Ia m fô f vIô c gì.
7. Ia ng nghe mô f ca ch fich cu c. Nô u fre co nhu ca u no I chuyô n,
ba n ha y du ng Ia I va Ia ng nghe no no I. Ha y gIu p fre ca m fha y fhoa I
ma I vo I nhu ng ca m xu c cu a fre ba ng ca ch go I du ng fôn chu ng. Ða n
ha y no I: "Me hIô u con buô n vì pha I chIa fay vo I nhu ng ba n fhan cu ng
Io p." Ða ng su cha p nha n nhu ng ca m xu c cu a fre ma không phô pha n,
ba n công nha n gIa frI nhu ng fình ca m do va coI fro ng nhu ng dIô u fre
kô cho ba n. Nô u ba n cu ng chIa se vo I con nhu ng fình ca m cu a mình,
|"Me fhich Ia m! Nha mình sa p dI so fhu choI") fhì con ba n se fu fIn
dô ba y fo chinh mình.
8. Ðu ng so sa nh. Nhu ng Io I Ia ma ng nhu : "Con hu qua ! Sao con
không gIô ng chI haI7" hay "Sao ma y không nhìn fha ng ÐIn, fha ng Ta I
coI! No dau co ho c dô f nhu ma y!" chI Ia m cho fre fhôm da n va f, fhôm
xa u hô , ghen fI va ganh dua. Ngay ca nhu ng kIô u so sa nh fich cu c
nhu "Con choI gIo I nha f" fhì cu ng co ha I mô f ca ch fIô m a n: vì con ba n
se pha I ra f va f va dô sô ng fheo du ng hình fuo ng nhu fhô . Nô u ba n dô
fre bIô f ba n coI no Ia nguo I gIo I nha f fhIôn ha , co fhô no cu ng fu da nh
gIa mình nhu va y.
7. "Mô I nguo I mô f ve ..." Nô u con ba n so sa nh fhua fhIô f vo I chI
em hay ba n be |"Ta I sao con không chu p banh duo c nhu fha ng
Ðu c7"), ba n ha y ca m fhông vo I fre va nha n ma nh mô f frong nhu ng
dIô m ma nh cu a fre . Vi du , ba n no I: "Ðu ng rô I! Tha ng Ðu c chu p gôn
gIo I, co n con fhì choI co gIo I". Tu fu fre se nha n ra Ia fa f ca mo I nguo I
aI cu ng co dIô m ma nh va dIô m yô u. Va con ba n se hIô u ra ng không
nha f fhIô f pha I Ia nguo I hoa n ha o mo I ca m fha y ha nh phu c.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 134
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
8. Khich Iô . Mo I du a fre dô u ca n mô f kIô u nang do na o do fu
nhu ng nguo I fhan yôu, bIô u Iô qua nhu ng cu chI cho fha y ra ng "Me
fIn con. Me fha y nô Iu c cu a con. Cu fIô p fu c dI!" Khich Iô co nghIa Ia
công nha n su fIô n bô , chu không chI don fhua n Ia khen fhuo ng
nhu ng vIô c da Ia m duo c. Vì fhô , nô u fre dang va f va dô ga I ca I ca p dI
ho c cu a no , ba n ha y no I: "Me bIô f con ra f cô ga ng! Sa p duo c rô I do !"
fhay vì no I: " Không pha I nhu va y dau! Ðô me Ia m cho!"
9. Khen chu không nInh. Qua khen co fhô Ia m nhu f bo f Io ng fu
fro ng cu a fre vì dIô u do fa o ra a p Iu c ba f fre pha I cô fhô hIô n va fa o
ra mô f nhu ca u ca n duo c nguo I kha c fa n fhuo ng IIôn mIôn. Vì fhô ,
pha I ca n fro ng khI khen con: Nô u no fô f fha f, cô ga ng fha f fhì mo I
khen. Khen fha f va khen du ng Iu c Ia m cho fre Io n Iôn vo I ca m gIa c
fô f vô mình.















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 135
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Chúi têå p thïí

Mô f sô fre fu nhIôn Iuo ng Iu khI pha I fham gIa nhu ng sInh hoa f
fa p fhô . Nô u con ba n co khuynh huo ng Ia n fra nh nhu ng fro choI fa p
fhô , ba n pha I cô ga ng fìm ra nguyôn nhan.
Co Ie no nhu f nha f. NhIô u du a bình fhuo ng va n choI vo I ba n
na y ba n kIa Ia I ca m fha y bI a p da o khI dô I ma f vo I mô f fa p fhô . Ha y
fhu mô f sô ca ch dô con ba n dô da ng fham gIa.
Ru ba n cu va o choI chung.
Thuo ng nhu ng du a nhu f nha f sa n Io ng gIa nha p nho m nô u da m
ba o ra ng if nha f co mô f du a ba n fhan cu a no frong fa p fhô do . ChI
cho fre fha y ba n no choI fhô na o; da f fre dô n chô ba n no dô chu ng
du ng ca nh nhau.
KIô m soa f sInh hoa f cu a nho m
Co fruo ng ho p con ba n không fhich fro choI Iu fre dang choI.
Nô u fro choI ô n a o va na o Ioa n nhu da nh fra n gIa , "ruo f ba f bo fu "...,
fre so no se bI fe dau, bI va cha m. Trong fruo ng ho p na y, no sa n sa ng
choI vo I nho m ba n na o co fô chu c hon, nhu Ia fro choI vIf ca p ca p,
nha y day, ba n ha ng hay na n fuo ng, ve , hay Ia p hình...
Nô u frong nho m co mô f du a ra f du , con ba n co fhô so du a do
nôn fra nh xa fa p fhô . Ða n pha I fheo do I nhu ng hoa f dô ng cu a nho m
fre dô da m ba o ra ng không co du a na o vuo f kho I su kIô m soa f cu a
nguo I Io n. NhIô u du a do I nghI choI nô u nho m do choI không công
ba ng, co du a "an gIan". KhI bIô f be na o dang pha nho m, dua no ra
kho I nho m va chI cho choI Ia I nô u no chIu choI nghIôm fu c.
Cu ng co mô f sô fre chI fhich choI fheo ca ch cu a chu ng. Co fhô
con ba n choI mô f mình ra f fô f, fheo ca ch rIông no fhich va không
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 136
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
fhich choI frong nho m. Nô u ga p fình huô ng nhu fhô , ba n nôn ba n ba c
vo I gIa o vIôn cu a no . Không ca n ba f fre gIa nha p nho m mIô n Ia cha u
không ca m fha y bI bo roI va không pha pha ch ca c ba n kha c.






















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 137
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com


Daå y con biïë t chia se

“Ma y không duo c choI ca I do !” cu ÐI fhe f fo va vô I gIa ng Ia y ca I
xe fa I dô choI fu mô f du a ba n. Ta I sao con ba n không bIô f chIa se 7
Ða c bIô f fre fu 3-4 fuô I va Io n hon:
Co da y, fre bIô f chIa se ; nhung không nha f fhIô f Iu c na o fre
cu ng fhô hIô n su ca m fhông va chIa se cu a mình. Chua dô n fuô I dI
ho c nôn fre co nhIô u fho I gIan dô choI du a vo I ca c ba n, mô f sô fre
fhay phIôn nhau choI mô f mo n dô choI va không da f mình Ia m frung
fam nhu Iu c no mô f hoa c haI fuô I. Nhung pha n Io n fhì Ia I ra f bôc
dô ng va chua ho c duo c finh kIôn nha n, pha I ngô I do I cho dô n hô f Iuo f
mình duo c du ng va o dô choI ma fre dang fhe m muô n Ia mô f su fha ch
fhu c.
Tuy nhIôn, vô co ba n, fre o dô fuô I chua dô n fruo ng bIô f “cho Ia
fô f” va chu ng fha y vuI khI cu ng choI chung vo I ca c ba n. Ða n co fhô
da y con bIô f chIa se ba ng ca ch khuyô n khich no bIô u Iô su quan fam,
fhông ca m va fa f nhIôn cu ng da y no bIô f fhô na o Ia ich ky .
Pha I Ia m gì7
- Cho fre fha y “chIa se ” mang Ia I nIô m vuI. Ða y cho con ba n
nhu ng fro choI mang finh cô ng dô ng ma nhu ng nguo I choI pha I cu ng
nhau Ia m vIô c dô da f duo c mu c dich chung nhu cu ng gIa I cau dô , xô p
hình. Ha y ru be cu ng fhu c hIô n công vIô c ha ng nga y nhu frô ng cay,
son ha ng ra o, hay ru a xe, Iau ba n ghô ... Ta o co hô I cho fre chIa se vo I
nhu ng ba n fhan dô an ma chu ng fhich. Nô u co dIô u kIô n fhì nho ghI
hình nhu ng cuô c dI choI cu a fre vo I ba n be , nhu ng ky nIô m vuI ve do
se duo c kha c ghI frong Io ng fre .
- Ðu ng pha f fre khI chu ng fo ra ich ky . Nô u ba n ma ng fre “dô
ich ky ” rô I pha f fre frong khI no chua bIô f chIa se , hoa c buô c fre pha I
chIa mô f va f na o do ma fre ra f yôu fhich, ba n vô fình nuôI duo ng noI
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 138
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
fre su oa n ha n chu không pha I Ia Io ng qua ng da I. Ðô khuyô n khich
fre bIô f chIa se , su khich Iô mang Ia I hIô u qua fich cu c hon Io I quo
fra ch. Ða n cu ng nôn nho ra ng vIô c fre gIu rIông cho mình mô f sô dô
na o do cu ng ra f fô f. KhI fruo ng fha nh, chu ng se hIô u duo c chIa se vo I
ca c ba n kha c fhì vuI hon Ia gIu rIông mô f mình.
- CIu p fre ba y fo fha I dô . KhI fre ca I nhau va gIa nh gIu f dô choI,
ha y gIu p bo n fre hIô u ra dIô u gì dang xa y ra. Nô u mô f du a fre dang
gIu rIông mô f fhu dô choI na o do , ba n ha y gIa I fhich cho fre bIô f ba n
fhan cu a no dang ca m fha y fhô na o. Vi du be Hô ng ra f fhich ca I gIo
nhu a, no không muô n aI du ng fay va o. Khoan vô I Ia no ma ba n ha y
da f mình va o fình huô ng do . ÐIô f dau ba n kha m pha ra ra ng be
Hô ng không cho ba n mình choI chung ca I gIo chI gIo da du ng da y dô
bôn frong, hoa c vì be Hô ng da c bIô f quy ca I gIo do vì ông nô I fa ng
rIông cho no hôm sInh nha f...
- Ða y fre ca ch gIa I quyô f va n dô . Nô u fre ôm cha f ca I xe fa I dô
choI ma du a ba n fhich, co fhô fre dang nghI: “Io no Ia y Iuôn fhì
sao7”. Ða n ha y khuyô n khich fre fhay phIôn nhau choI dô choI do
|ba n co fhô chI Iôn dô ng hô : kIm cha y fo I chô na y fhì fhay phIôn), ba o
da m vo I fre ra ng cho ba n choI chung không co nghIa Ia fa ng dô choI
do cho ba n, va nô u fre cho ca c ba n choI chung dô choI fhì ca c ba n
cu ng chIa se Ia I dô choI cho no .
- Ða n du ng bô I ca nh. KhI con ru ba n be vô nha choI, ho I xem no
co mo n dô gì muô n gIu rIông cho mình không rô I fìm mô f chô dô ca f
nhu ng dô choI da c bIô f do . Cu ng nôn suy nghI mô f chu f dô go I y cho
con chua n bI nhu ng fro choI cô ng dô ng ma co fhô Ia m cho bo n fre
cu ng nhau choI hoa c cu ng nhau Ia m: chô ra nhu ng du ng cu dô ve
hoa c Ia m fhu công, ga ch xay du ng... Nhu va y fre se chua n bI fruo c
nhu ng fro choI dô ca c ba n cu ng fham gIa. Cu ng co fhô ba o nhu ng du a
fre kIa mang fheo dô choI dô chu ng dô frao dô I va chIa dô choI cho
nhau.
- Tôn fro ng nhu ng dô da c cu a fre . Nô u fre fha y mô f nguo I kha c
ma c qua n a o, xem sa ch vo , va choI dô choI cu a no fhì co fhô no se vu f
bo chu ng ngay ca khI mo I du ng, vì fhô ba n nôn ho I y kIô n cu a fre
fruo c khI ba n muo n bu f chì ma u cu a no , va cho fre quyô n quyô f dInh.
Va cu ng da m ba o ra ng anh chI em, ca c ba n cu ng fôn fro ng nhu ng dô
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 139
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
da c cu a fre , ba ng ca ch yôu ca u ho co fhô du ng nhu ng dô do va khI
muo n fhì pha I bIô f gIu gìn ca n fha n.
Nho Ia m guong fô f cho fre :
Ca ch fô f nha f dô I vo I fre dô ho c duo c Io ng yôu fhuong va chIa se
Ia cho fre fha y mo I nguo I chIa se cho nhau nhu fhô na o frong cuô c
sô ng ha ng nga y. Vì fhô ba n ha y chIa se cay kem cu a ba n vo I fre . Cho
no dô I fhu ca I no n mo I cu a ba n. Cu ng fre no I chuyô n vô ba n be cu a
no va công vIô c cu a ba n. Su du ng fu chIa se dô dIô n fa dIô u ba n dang
Ia m, ba n cu ng du ng quôn da y cho fre bIô f ca nhu ng dIô u không fhô
so fo I nhu ca m gIa c, y fuo ng, fho I gIan... va nhu ng cau chuyô n cu ng
Ia nhu ng fhu co fhô chIa se duo c. ÐIô u quan fro ng nha f Ia ha y dô cho
fre fha y ba n cho va nha n, fhông ca m va chIa se \c ! nguc ! Rha ¢.
















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 140
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Daå y cho treã biïë t thöng caã m

Cho du con ba n chI mo I 2-3 fuô I nhung fu bay gIo da co fhô da y
cho cha u bIô f fhông ca m, hIô u nguo I kha c. Nguo I fa no I "da y con fu
fhuo co n fho" Ia va y!
Mong do I gì o Iu a fuô I na y7
NhIô u nghIôn cu u cho fha y khI mô f du a fre frong nha fre kho c,
fhì nhu ng fre na o cu ng kho c fheo se co khuynh huo ng dô dô ng ca m,
fhông ca m vo I nguo I kha c khI chu ng fruo ng fha nh |Vì fhô du ng pha f
ca u khI fha y con ba n cu ng mô u ma o ngay sau khI mô f du a fre kha c
ba f kho c). Ia cha me , ba n pha I gIa o du c con mình Io ng fhuong yôu va
fhông ca m vo I nguo I kha c. Vi du , nô u fre o gIaI doa n dI cha p chu ng
da nh chI no , ba n no I: "KhI con da nh nguo I kha c Ia Ia m cho nguo I fa
bI dau. Con dau co muô n va y pha I không7". Pha I do I mô f fho I gIan
nu a cha u mo I hIô u hô f Io I ba n no I. Nhung vô ma f na o do , Io I no I cu a
ba n se duo c ghI nha n.
Ða n nôn Ia m gì7
- Ða f fôn cho ca m gIa c: Nô u ba n go I fôn nhu ng ca ch cu xu cu a
fre , chu ng co fhô hIô u duo c. KhI con hôn Iôn ngo n fay dau cu a ba n,
ba n ha y no I "O , con ngoan Ia m. Me hô f dau rô I." Tre se ho c fu pha n
u ng cu a ba n ra ng su fhông ca m cu a fre duo c nha n ra va co gIa frI.
Tre cu ng ca n duo c nha n bIô f nhu ng xu c ca m fIôu cu c, vì fhô ba n cu ng
du ng e nga I ma cu no I ra khI con không bIô f quan fam. "Con gIa nh
Ia y ca I frô ng Ia c cu a em fhì em se buô n va kho c. HaI chI em choI
chung mo I vuI chu ".
- Khen ca ch cu xu dô ng ca m: KhI con co mô f ha nh dô ng fô f, ba n
ha y no I cho fre bIô f Ia no Ia m du ng: "Cung cu a me ngoan Ia m. Nhìn
em con kìa, no dang cuo I vì duo c con cho muo n ga u bông do ".
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 141
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
- Khuyô n khich fre no I vô nhu ng xu c ca m cu a no va cu a ba n.
Ha y dô cho con bIô f ba n quan fam dô n nhu ng ca m xu c cu a no ba ng
ca ch cham chu Ia ng nghe. Ða n nhìn va o ma f fre khI dang no I chuyô n
vo I ba n va dIô n gIa I dIô u fre no I. Vi du khI fre Ia Iôn "Hoan hô!", ba n
no I ngay: "A , co chuyô n gì vuI va y con7". Tre se không bIô f fra Io I nô u
ba n ho I fre Iy do fa I sao, nhung fre sa n Io ng no I vô "ca m gIa c ha nh
phu c". Tuong fu nhu va y, ba n ha y chIa se ca m xu c cu a ba n vo I fre :
"Me fha y buô n khI con da nh va o me . Nô u không muô n mang dôI gIa y
do fhì pha I no I cho me bIô f Ia no bI uo f chu ". Tre se ho c bIô f nhu ng
ha nh dô ng cu a fre a nh huo ng dô n nguo I kha c, mô f kha I nIô m không
dô da ng gì dô fre nho co fhô hIô u.
- ChI ra ha nh dô ng cu a nguo I kha c. Ha y da y cho fre quan fam
dô n nhu ng ca ch cu xu fô f cu a nguo I kha c. "Con co nho cô ba n rau
frong cho ga n nha mình không7 Cô fô f Ia m! Hôm qua me da nh roI
bo p fIô n, cô nha f duo c va fra cho me ". Ða ng ca ch na y, ba n cu ng cô su
hIô u bIô f cu a fre vô nhu ng ha nh dô ng cu a mô f nguo I co fhô a nh
huo ng dô n ca m xu c cu a nguo I kha c nhu fhô na o. Sa ch vo cu ng cho fa
nhIô u guong fô f dô ho c fa p, vì fhô ba n co fhô ho I fre xem na ng Ða ch
Tuyô f ca m fha y fhô na o; hay fa I sao be ga I frong mô f cau chuyô n
kha c Ia I mIm cuo I... No I vo I con ba n ca m fha y nhu fhô na o khI ba n
do ng vaI Ða ch Tuyô f, va ho I xem nô u con ba n fuo ng fuo ng no Ia mô f
nhan va f na o do fhì no pha n u ng ra sao. Nhu ng fro choI na y gIu p fre
ho c bIô f vô nhu ng ca m xu c cu a nguo I kha c va IIôn hô dô n chinh ba n
fhan fre .
- Ða y fre phe p IIch su co ba n. Ta p cho con nhu ng fho I quen fô f
dô fhô hIô n su quan fam va fôn fro ng nguo I kha c. Ða y con no I "xIn
Iô I" va "ca m on". No I vo I con ra ng ba n không ha I Io ng vo I ca I gIo ng ra
Iô nh khI nho ba n Ia m dIô u gì. ÐI nhIôn, nô u ba n IIch su vo I fre fhì
dIô u do Ia I co hIô u qua ga p nga n Ia n cu ma I nha c nho vô nhu ng Iua f
Iô va Io I gIa I fhich. Ða n ha y no I "Ia m on" va "ca m on" fhuo ng xuyôn
vo I fre va vo I nguo I kha c. Con ba n se ba f chuo c du ng nhu ng Io I nhu
va y khI gIao fIô p o nha cu ng nhu ngoa I xa hô I.
- Ðu ng da y con frong Iu c gIa n. Ðu ra f bu c khI fre da nh ba n
cu ng choI vo I no , ba n cô ga ng du ng ma ng con ngay, no se khe p mình
Ia I va fro nôn "Iì Io m". Ða n ha y Ia y Ia I bình fInh rô I no I du f khoa f: "
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 142
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Me bIô f con bu c fu c, nhung con không nôn da nh ba n con. Con Ia m
ba n dau, va Ia m cho me buô n. Con xIn Iô I ba n dI!"
- Ta p Ia m nhu ng vIô c nho : NhIô u nghIôn cu u cho fha y fre em
ho c sô ng co fra ch nhIô m fhì cu ng bIô f quan fam dô n nguo I kha c. Tre
2 fuô I fhich Ia m nhu ng vIô c nho nho nhu cho cho an... Ðu ng fIô c Io I
khen con khI no Ia m mô f vIô c fô f: "Con nhìn con Ky va y duôI kìa! No
fhich con cho no an".
Nho Ia m guong fô f cho fre : Nhu ng ha nh dô ng fu fô va ba c a I Ia
phuong pha p hay nha f dô da y fre Io ng fhông ca m. Ða n cho con dI
fheo dô n gIu p mô f nguo I ha ng xo m bI bô nh hay mô f nguo I ba n mo I
sInh em be . Cu dô cho con gIu p ba n xa ch gIo qua n a o. Ða n co fhô gIa I
fhich don gIa n ra ng dôI khI nguo I kha c bI bô nh hoa c không co du com
an a o ma c, ho ca n su gIu p do cu a nguo I xung quanh.















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 143
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Daå y treã vïì loâ ng biïë t ún

Na ng công chu a nho cu a ba n co fo ra bIô f on nhu ng gì ma ba n
da Ia m cho cô be không7 Ha n ba n cu ng công nha n ra ng Io ng bIô f on
Ia mô f dIô u quan fro ng frong cuô c do I na y. Ha y nuôI duo ng Io ng bIô f
on cu a fre .
Thu ba y fua n rô I, chI Ngo c da da nh fro n ve n ca nga y da n Ðình,
du a con fraI 6 fuô I dI xem vIô n ba o fa ng ma no ra f fhich. Trôn duo ng
vô nha , chI ghe mua cho be ke o sôcôIa, dô choI xô p hình va ma y qua
bo ng bay cho be fu mô f cu a ha ng dô choI mo I khaI fruong. Chua fho a
ma n, Ðình vo I me mua cho no mô f fa m hình nInja. Cha ng fIô c gì con
mô f fa m hình nhung chI Ia I fu chô I vì fa m hình do ra f ba o Iu c, va y
ma chI chua kIp du f Io I no I “không” fhì fha ng be da fha ng fay ne m
Iuôn dô choI xuô ng da f. Ðu c mình chI fra ch mo c: “Ða nh suô f mô f
nga y cho no vuI choI, không co mô f Io I ca m on, không mô f Io I ca m
kich. ChI bIô f vo I vInh hô f ca I na y dô n ca I kIa”.
Io I fhan phIô n cu a chI Ngo c Ia mô f Io I fhan ra f quen fhuô c. Ia
cha me , hIô n nhIôn chu ng fa muô n fre ca m kich nhu ng gì ma chu ng
fa Ia m cho no va do I ho I fre pha I bIô u Iô Io ng bIô f on va o nhu ng Iu c
da ng fran fro ng do . Nhung chu ng fa Ia I quôn ra ng Io ng bIô f on không
dô n mô f ca ch fu nhIôn. Ða n da gIu p fre ho c bIô f vô pha m cha f quan
fro ng na y chua7
KhI mô f du a fre bIô f fa n fhuo ng mô f ca ch chan fha nh co nghIa
Ia fre da nha n ra ra ng no không pha I Ia frung fam vu fru na y. Ma c
du fre em Iu c na o cu ng fa p frung va o nhu ng nhu ca u cu a rIông mình,
fre 2 fuô I dang ba f da u hIô u duo c “cho” va “nha n” Ia mô f pha n quy
Iua f fu nhIôn cu a mo I va f. KhI fre fhô hIô n Io ng bIô f on mô f ca ch
fhich da ng Ia no dang fhô hIô n su ca m fhông, dang chIa se fình ca m
va suy nghI vo I nguo I kha c. Su fhông ca m không nhu ng quan fro ng
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 144
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
dô I vo I mô I quan hô ga n kô f cu a fre vo I ba n be no ma co n gIu p fre
ga n gu I vo I bô me hon.
Ha y da nh fho I gIan dô gIa o du c fre Io ng bIô f on – do Ia mô f ky
nang co fhô fruyô n da f duo c – ha y Ia m fu ng nga y nhu nguo I bo fIô n
va o ô ng fIô f kIô m va y. Ngay ca dô I vo I fre 4 fuô I, nô u da duo c da y dô
fu nho dô hIô u duo c su hy sInh cao ca cu a cha me , chu ng fhuo ng nghI
dô n nhu ng ky u c fình ca m fô f de p do va vuo f qua nhu ng mau fhua n
không fra nh duo c frong cuô c sô ng ha ng nga y vo I cha me .
Ta I sao fre không chIu ba y fo Io ng bIô f on7
Mô f sô phu huynh Iuôn ghI nho Io I da y cu a chinh cha me ho
nga y fruo c song Ia I không muô n Ia p Ia I nhu ng ba I ho c do cho con ca I
cu a mình. Khuynh huo ng da y con nga y nay dI nguo c Ia I vo I Iu c xua.
Nguo I fa fhuo ng khuyô n khich fre fIn ra ng no xu ng da ng Ia nh nha n
mo I fhu no duo c. Ca ng nga y, fre em ca ng co dIô u kIô n fIô p xu c vo I
nhu ng dô choI mo I, games, bang dIa, phIm a nh... Va a n sau nhu ng Io I
qua ng ca o Ia xu huo ng fIôu cu c, kha ng dInh quyô n Io I cu a fre : “Mình
Ia sô mô f”, “Mình sa p duo c cha me mua fa ng ca I gì7”, “Ia m fhô na o
dô cha me mua cho mình ca I muô n7”. “Tre con fhô ng frI fa f ca !”.
Ngoa I ra, mô f du a fre không y fhu c duo c fa f ca nhu ng gì cha
me no da Ia m dô chu ca p mo I fhu ca n fhIô f, mang Ia I cuô c sô ng ha nh
phu c cho no . Khuynh huo ng chung Ia gIa dình ca ng kha gIa fhì fre
con ca ng if quan fam dô n nhu ng Io Ia ng cu a cha me , if fham gIa va o
công vIô c buôn ba n kIô m sô ng frong gIa dình. Vì va y, cha ng co gì pha I
nga c nhIôn khI chu ng không bIô f gì vô mô I fuong quan gIu a nhu ng
va f va cha me ga p pha I frong công vIô c va nhu ng fha nh qua cha me
da f duo c sau bao nhIôu mô hôI va nuo c ma f. Tuy nhIôn, ha y ba f da u
fhay dô I quan nIô m cu a fre , da y cho chu ng hIô u fhô na o Ia Io ng bIô f
on. fro vô
Ha y hI vo ng:
Nô u ba n không mong cho co duo c Io ng bIô f on fu con cu a mình,
ba n không bao gIo co duo c no . KhI fre Iôn 2 fuô I, nha c nho fre no I
“XIn Ia m on” va “Ca m on” frong nhu ng fình huô ng fhich ho p. CIu p
chu ng fa o ra mô I IIôn hô gIu a nhu ng ha nh dô ng fu fô va nhu ng Io I
da p fra . Vi du , ba n no I, “Me fìm ra chIô c xe con Ia m ma f rô I. Ca m on
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 145
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
me dI na o!”, hoa c “Hô muô n yôu ca u aI gIu p do fhì pha I no I ‘Ia m
on’....”. Ta f ca dIô u na y không nhu ng da y fre vô ca ch cu xu ma co n
da y fre vô su ca m fhông.
Cu duy frì nha c nho mô I khI fre quôn a p du ng nhu ng cau no I
do . Mô f ông bô da bo ra ba buô I fô I gIu p du a con dang ho c Io p 5 Ia m
ba I Iua n vô bô xuong nguo I. Ðo I ma I va n không nha n duo c mô f Io I
ca m on, ông go I y “May ma fua n na y ba sa p xô p duo c fho I gIan dô
gIu p con”, ông chI no I fhô va Im Ia ng do I cho dô n khI cô be hIô u ra. Cô
ôm cha m Ia y bô va rô I rif ca m on.
Va day Ia kô f qua fa f yô u cu a vIô c cô ga ng fruyô n da f Io ng bIô f
on fu con ba n: Ðo n nha n khI fre fhô hIô n Io ng bIô f on cu a mình. Nô u
va o cuô I mu a bo ng da frôn fruo ng, con ba n ca m on ba n vì ba n o bôn
be suô f gIa I, Iu c fa p cu ng nhu khI fhI da u, ba n chI ca n da p “Không co
gì. Ca m on con”. Ða n du ng no I, “Cha c cha n rô I con cung. Con muô n
ba da n dI dau nu a7”. fro vô
Ða n cu ng pha I fhô hIô n Io ng bIô f on:
Vì fu khI mo I sInh ra fre con da bIô f ca ch ba f chuo c nôn nô u
ba n fhô hIô n Io ng bIô f on nhu ng nguo I da gIu p do mình fhì fre se
nhanh cho ng fIô p fhu. Ðu ng quôn ca m on nhu ng nguo I phu c vu bu a
fIô c cho gIa dình ba n o nha ha ng va nhu ng nhan vIôn fhu ngan fa I
sIôu fhI. KhI co co hô I, ba n nôn kô cho fre nghe vô nhu ng nguo I hay
gIu p do ba n ha ng nga y nhu vIô c nguo I gIa m sa f chung cu vu a mo I bo
ra nu a fIô ng dô ke o day dIô n va o nha bô p cho ba n. Tre con ca n pha I
hIô u nhu ng dô va f bI bô hoa c bI nu f không duo c ha n ga n ba ng ma
fhua f ma ba ng su hIô u bIô f, khe o Ie o, va ba ng nô Iu c cu a con nguo I.
Ða n cu ng nôn fhô hIô n Io ng bIô f on dô I vo I fre . TôI không chI co
y no I dô n su bIô u Iô Io ng bIô f on vì ha nh vI, cu chI fô f ma ba n cô ga ng
khuyô n khich ba ng ca ch no I nhu sau: “Ca m on su gIu p do cu a con”
hay “Ða ra f ha I Io ng vì haI anh em con ho a fhua n vo I nhau” |vIô c ba n
quan fam dô n nhu ng vIô c Ia m fô f cu a fre ca ch fhua n Io I dô khich Iô
chu ng). Tuy Ia co nhu ng Iu c fre không y fhu c vô vIô c fô f ma chu ng da
Ia m nhung chu ng fa cu ng ca n pha I dIô n fa Io ng bIô f on vo I con.
Cha ng ha n, chI ca n no I: “Sa ng nay dI so fhu co vuI không7 Ca m on
con vì ba cu ng co mô f nga y gIa I fri fhoa I ma I”.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 146
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
ÐIô n fa dIô u ba n da Ia m cho fre .
ChI Thu y nô I gIa n frong bu a fIô c sInh fIô c sInh nha f chI fô chu c
cho con mình. Mô f bu a fIô c chu da o vo I mô f chIô c ba nh sInh nha f ra f
Io n. Sau khI mo I nguo I vô nha , chI fa f ba f do n de p fhì be !yôn Ia I
ca m cu I Io mo qua va xem TV. ChI fu c gIa n vì du a fre không quan
fam dô n vIô c chI dang Ia m va cha ng fo ve bIô f on me vô bu a fIô c. ChI
ho I: “Ðe !yôn, con không ca m on me Ia y mô f Io I vô fIô c sInh nha f cu a
con sao7”. No nhìn me va ca u kInh no I “Ca m on” rô I Ia I quay sang
xem TV fIô p.
Ðô da y fre Io ng bIô f on, cha me pha I bIô f ky vo ng va do I ho I
duo c ca m on. Thuo ng xuyôn kô cho be nghe bô me pha I va f va fhô
na o dô co duo c mô f ca I gì do . Ðu ng vô I kô f fô I va fra ch ma ng fre . Ie
ra, chI Thu y nôn kIô m chô con gIa n va nhe nha ng no I: “Hôm nay fha f
Ia vuI du ng không con7 NhIô u qua nhI7 Con co bIô f bô me da pha I
Ia m nhu ng gì dô fô chu c bu a fIô c cu a con không7 AI cu ng khen ca I
ba nh sInh nha f cu a con ca , me da da f ca I ba nh do fruo c haI fua n. Ðô
fhì Io dI mua ba nh ke o va nuo c ngo f. Rô I go I dIô n mo I anh chI em ba
con dô n chu c mu ng sInh nha f con da y...”. Ðe !yôn se hô I ha n khI
hIô u ra va n dô .
KIôn frì re n Iuyô n
Mô I khI chu ng fa fa ng nhu ng mo n qua ca u ky , hay nhu ng gì
chu ng fa chua n bI ra f công phu, fa mong nha n duo c nhu ng Io I ca m
on. Thô nôn khI không nha n duo c Io I ca m on fu nguo I nha n, fa ca m
fha y fha f vo ng va phIô n muô n. Nhung Ia I co nhIô u cha me sa n sa ng
da p u ng ngay nhu ng do I ho I cu a con ma không ca n chu y dô n fha I dô
fre do n nha n su phu c vu fu c fho I nhu Ia mô f quyô n Io I hIô n nhIôn
chu ng pha I duo c huo ng. Ðo Ia Iy do fa I sao chu ng fa dô nô I gIa n ba f
ngo vô nhu ng vIô c Ia f va f. Sau 15 Ia n fu fô không duo c ca m kich, Ia n
fhu 16 chu ng fa se pha f ca u.
ÐIô f ca ch ne n gIa n
Con ba n dang na m frôn gIuo ng xem TV he f foa ng: “Me oI, con
muô n uô ng nuo c fra I cay”. Va y ma khI ba n mang nuo c dô n cho no , no
không no I gì, fha m chi cha ng fhe m nhìn dô n. Ha y da y fre ngay Iu c a y
va du ng ma y mo c fho a ma n nhu ng do I ho I cu a fre . Thay va o do ba n
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 147
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
no I: “Nô u cu no I vo I ca I gIo ng ra Iô nh nhu fhô va co fha I dô nhu vu a
rô I fhì me se không Ia y nuo c cho con dau. Con pha I xIn mô f ca ch Iô
phe p chu ”. Hoa c ba n ba f fre chInh nho am fhanh TV va no I “Ðay
không pha I Ia ca ch dô nho me mang nuo c Iôn cho con.”






















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 148
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Daå y cho treã biïë t nhûä ng ngaâ y àùå c biïå t

Mô f nguo I me fam su vo I fôI ra ng khI ba co n nho , bô me ba
mong duo c ba fa ng cho ho mô f fa m fhIô p va o nga y Iô ky nIô m nga y
cuo I cu a ông ba va o mô I nam. “TôI không nho ba ng ca ch na o va fa I
sao fôI ho c duo c dIô u do , nhung fôI bIô f ho ra f mong do I fa m fhIô p
cu a fôI. Ho Iuôn ôm cha m Ia y fôI, hôn Iôn ma va fôI ma I vuI mu ng vo I
suy nghI ra ng mình go p pha n va o nga y Iô cu a ho ”.















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 149
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Giuá p con kiïì m chïë cún giêå n

Con fôI không fhô kIô m chô duo c con gIa n. Tha ng be co khuynh
huo ng no I nang, ha nh dô ng mô f ca ch ngông cuô ng vo I nhu ng nguo I
kha c. Ia m sao gIu p no kIô m duo c con gIa n nhu fhô 7
Nguyôn fa c chung: Trong nhu ng sa ch gIu p fha nh công, fa c gIa
fhuo ng frình ba y cho ca c ba c cha me mô f nguyôn fa c quan fro ng Ia
Tha u HIô u va ÐIô u KhIô n Con CIa n Cu a Ða n. Ða n ha y fu no I vo I
mình: "Nô u ha ng fram nguo I Io n co n pha I fham du ca c Io p ho c vô
ca ch dIô u khIô n con gIa n, fhì fôI cu ng không fhô nô I no ng vo I con va
fôI se da y con mình bIô f ca ch fu kIô m chô con gIa n".
Ðu ng da p Ia I con gIa n ba ng su gIa n du : ba n du ng dô I pho con
gIa n cu a fre ba ng su gIa n du cu a chinh mình. Su bu c do c cu a ba n se
co khuynh huo ng Ia m fang fam fra ng bu c bô I va ga f go ng cu a fre .
Thay va o do , ba n ha y fu kIô m chô con gIa n cu a chinh mình fruo c.
Nôn fra Io I con ba ng gIo ng ôn fô n, bình fInh. Ia m nhu fhô ba n se
dIô u khIô n duo c nhu ng ha nh dô ng cu a con mình, va ba n se co fhô
uô n na n duo c ca ch cu xu cu a no .
Cho n Iu a gIa I pha p: Pha I cho con ba n bIô f ra ng nhu ng ca m xu c
gIa n du Ia chuyô n bình fhuo ng, nguo I Io n cu ng fhuo ng gIa n gIu , fuy
nhIôn ca ch fhô hIô n nhu ng ca m xu c gIa n gIu a y co fhô cha p nha n
duo c hoa c không fhô cha p nha n duo c.
Ðô gIu p fre ho c duo c dIô u na y, ba n ha y công nha n nguyôn nhan
Ia m fre gIa n du . Chinh khI bIô f ra ng ba n da hIô u duo c ca m xu c cu a
no , con ba n se dIu Ia I.
Vi du , ba n Ia m gì nô u con ba n gIa n du vì anh no da Ia y xe da p
dI ma không ho I no fruo c, va fhô Ia no Ia he f va chu I fhô 7 Iu c a y, ba n
pha I bình fInh công nha n Iy do bu c do c cu a fre ba ng ca ch no I nhu fhô
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 150
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
na y: "! , bô |me ) bIô f anh MInh Ia m con bu c mình khI Ia y dô cu a con
ma không ho I". ÐIô u na y fhuo ng se Ia m cho fre ngung Ia I dô suy nghI
vô ca ch huo ng u ng mo I me na y cu a ba n. TIô p dô n, ba n ha y ho I mô f
cau ho I dô huo ng suy nghI cu a fre fheo ca ch hu u ich hon: "Pha I Ia m
sao dô ba f anh con nho pha I ho I fruo c khI du ng dô cu a con7". Nô u fre
va n co n fra Io I mô f ca ch gIa n du fhì go I y cho no nghI fheo huo ng fich
cu c hon: "Con no ng gIa n nhu va y cu ng cha ng duo c gì. Con fha y bay
gIo pha I Ia m gì7..." Ða n ha y o Ia I vo I con mình khI no dang bu c bô I va
huo ng da n no vuo f qua con no ng gIa n do .
Ia m nguôI con gIa n: Nô u fha y con ba n "gIa n qua ma f khôn" va
ha nh dô ng no ng na y cu a no dI Iô ch huo ng, ba n ha y ngan no Ia I va
dua no dI kho I chô do , hoa c va o pho ng rIông dô Ia y Ia I bình fInh.
Ðu ng cô dô I da u Iu c fre dang gIa n du fô f dInh. Sau do , khI fre Ia ng
xuô ng, ha y fìm dIp no I cho no bIô f mô f ca ch cu fhô nhu ng gì no Ia m
khIô n ba n không ha I Io ng. Khuyô n khich, fhu ho I no xem Ia m sao dô
fra nh nhu ng ha nh vI nhu va y frong fuong IaI.
Ða y ba o: Nôn no I cho con ba n bIô f ra ng ho c duo c ca ch kIô m chô
con gIa n ra f quan fro ng. Truo c hô f, ha y cho fre bIô f Ia n fo I, nô u fre
nô I gIa n, ba n se gIu p no ba ng ca ch ba f va o pho ng rIông dô Ia y Ia I
bình fInh. Nô u no không chIu Ia m fheo Io I ba n no I ngay Ia p fu c fhì se
ma f quyô n Io I frong nga y hôm do , nhu không duo c xem fI-vI, không
duo c dI choI vo I ba n be ...
Iôn kô hoa ch: Ha y gIu p con cu a ba n frIô n khaI "mô f kô hoa ch
kIô m chô con gIa n". KhI mo I chuyô n ôm a , ba n go I con dô n no I chuyô n
nhu nguo I Io n vo I nhau va dua ra mô f cuô c fha o Iua n vô su fu c gIa n.
Ca haI cu ng dua ra mô f Ioa f ha nh vI ma mô f nguo I khI ma f bình fInh
nôn Ia m: Vi du , uô ng mô f Iy nuo c, deo Ioa va o faI dô nghe nha c, dI ra
ngoa I va da va I duo ng banh, hoa c dI fa m... ÐIô u fre vIô f nhu ng y
fuo ng do va o mô f ba ng IIô f kô va da f no o chô dô fha y nha f. Ha y
khich Iô con ba n mô I khI no fhu c hIô n nhu ng y fuo ng do .
Ða n cu ng co fhô cu ng vo I con cho n mô f ma f ma |vi du nhu nheo
ma f pha I, dua ngo n fay u f ra...) dô cho bIô f Iu c na o fre da "pha m
Iua f" va no ca n mô f khoa ng fho I gIan dô nguôI con gIa n. Ða n Ia n fre
co fhô su du ng ma f ma do Ia m da u hIô u khI ca n ngu ng cuô c dô I fhoa I,
va cho phe p fre co fho I gIan dô fu kIô m chô chinh mình. Mô f chu f ha I
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 151
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
huo c nhu fhô se gIu p gIa m bo f cang fha ng khI fre dang nô I no ng |va
cha c cha n ba n cu ng ba f cuo I khI ba n dang nô I no ng fhì fha ng con be
nho du ng ma f ma do dô ba o cho ba n bIô f: ha y fu kIô m chô mình!).





















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 152
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Nhuá t nhaá t

Tam finh cu a fre o dô fuô I ba f da u dô n fruo ng co fhô da n dô n
fha I dô fha n fro ng vo I nhu ng fình huô ng mo I va cha m fhich u ng vo I
nhu ng nguo I chua quen.
Ia m fhô na o dô ng vIôn fre nhu f nha f7
- Ia m guong. Ða n pha I co finh quyô f doa n frong nhu ng frao dô I
vo I nhu ng nguo I ba n ha ng, ho I nhu ng cau ho I fhich ho p vo I ba n be ,
va nhìn fha ng va o nguo I Ia khI fIô p xu c.
- Ca nh gIa c vo I nhu ng pha n u ng nhanh. Ða n nôn ga n gu I vo I
fre dô quan sa f va pha f hIô n nhu ng fình huô ng xa hô I na o co khuynh
huo ng Ia m fang finh nhu f nha f noI fre . KhI hIô u hon vô nhu ng Io
Ia ng cu a fre , ba n ha y no I va cu ng Ia m vIô c vo I fre dô vuo f qua nhu ng
fình huô ng do . Vi du , con ba n bI a p Iu c na ng vô ho c ha nh, co fhô cha u
không da m no I vì so fha f ba I. Trong fình huô ng do , ba n nôn gIa m
nhu ng ky vo ng cu a mình dô I vo I vIô c ho c cu a fre .
- Thu c fa p nhu ng fình huô ng kho . Ru con choI do ng kIch, cho
no do ng nhu ng vaI no fhuo ng nga I Ia m. Tre vu a Ia m vu a cuo I khu c
khich va fha y ra ng fha f buô n cuo I khI pha I no I fruo c da m dông, pha I
mo I ca c ba n dI du sInh nha f..., nhung no cu ng ba f da u ca m fha y fu
fIn hon vô kha nang hoa nha p vo I xa hô I.
- CIu p fre kha ng dInh vaI fro rIông cu a mình. Tre nhu f nha f
fhuo ng kho xa c dInh cho mình mô f vI fri rIông frong xa hô I. Ðô dô ng
vIôn fre , ba n cho cha u fham du nhu ng hoa f dô ng ngoa I kho a fhich
ho p vo I so fhich cu a fre : nho m boI Iô I, huo ng da o sInh, cau Ia c bô co
vua... Mô f khI fre kha m pha ra fa I nang cu a mình, Io ng fu fIn cu a fre
se dang cao cu ng vo I Io ng nhIô f fha nh. Nô u fre không chIu fham gIa
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 153
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
fhì du ng e p. Ða n IIôn fu c dua ra y fuo ng, va cuô I cu ng fre se nha n ra
nhu ng hu ng fhu phu ho p.
- Ca n y fhu c khI na o pha I ru f IuI. Co mô f ranh gIo I mong manh
gIu a vIô c gIu p fre duong da u vo I su nhu f nha f va vIô c qua y nhIô u fre
ba ng nhu ng do I ho I IIôn fu c ba f fre pha I hô I nha p vo I xa hô I bôn
ngoa I. Cu ng nôn nha c ba n ra ng finh khi cu a fre không pha I Ia kô f
qua cu a nhu ng kha nang nuôI da y cu a ba n. Chu ng na o fre co ba n be ,
ca m fha y ha nh phu c, va co fhô fhu c hIô n vaI fro cu a mình nhu mô f
ho c sInh hay mô f fha nh vIôn frong gIa dình, fhì mo I chuyô n ba f da u
ô n fho a. Ða n nôn khen cha u mô I khI cha u co nô Iu c ho a nha p,
khuyôn ba o khI fre ca n, sau do dô fre fu quyô f fheo ca ch cu a no .
Ðu ng ga n chu "nhu f nha f" cho con ba n:
Nga n Ia n không nôn ga n mô f nha n hIô u gì cho fre con, kIô u
nhu: "O , cha u nha f da y ma !". Co fhô fre không nghI mình nhu f nha f.
Nhung nô u ba n cu hay no I va y, fre se fIn dIô u do . Hon nu a, co fhô fre
không fha y finh nhu f nha f Ia mô f ca n fro , nhung nô u ba n no I fra ng
fhu c fô cu a va n dô , fhì fre co fhô nha n ra do Ia mô f frong nhu ng
nhuo c dIô m frong nhan ca ch cu a mình.
Ða n nôn no I: "Chua quen a y ma . Mô f Ia f nu a Ia no I nhu sa o
fhôI", fhay vì go I fre Ia nhu f nha f.
Mô f khI da bI mo I nguo I cho Ia du a nhu f nha f rô I, ba n cô ga ng
fhay dô I hình a nh do ba ng ca ch cho fre nghe Io m mô f va I dIô u fich
cu c vô no . KhI fre dang nghe Io m, ba n nôn khoe ra ng con ba n da co I
mo hon, hoa c dô cao mô f nô Iu c na o do ma fre da Ia m dô hô I nha p vo I
xa hô I. Ðô ng fho I ba n cu ng nôn da n do nhu ng nguo I frong gIa dình,
nguo I fhan, ba n be , va fha y cô gIa o du ng da n nha n hIô u cho fre .
Tre nhu f nha f co ca n dô n su gIu p do cu a ca c chuyôn gIa không7
Chu ng fa nôn hIô u su nhu f nha f chI Ia chuo ng nga I va f frôn
duo ng chu không pha I Ia ra o cha n. Ðu co dôI chu f dau buô n hay va p
pha I va I buo c dI saI Ia m, mo I fre em, du ra f nhu f nha f dô u co fhô re n
Iuyô n ca ch gIao fIô p va duong da u vo I fình fra ng bI mo I nguo I chu y .
Chu ng co fhô co if ba n hon so vo I nhu ng fre kha c, nhung fình ba n
cu a chu ng ra f fhan.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 154
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Tuy nhIôn, nô u con ba n nhu f nha f qua dô n nô I fra nh fIô p xu c,
hoa c nô u ba n Io ra ng su nhu f nha f cu a fre hu y hoa I kha nang hoa f
dô ng cu a no , fhì no I cho fha y cô gIa o cu a fre o fruo ng hoa c ba c sI fam
Iy nhI khoa. Ho se gIu p ba n da nh gIa va hô fro su pha f frIô n fam Iy
cu a fre .





















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 155
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Sûå súå haä i cuã a treã (3-4 tuöíi)

O fuô I na y, fre em fhuo ng so nhu ng con fhu nho va côn fru ng,
so bo ng fô I, so nguo I Ia , so ma f fình fhuong cu a cha me va so bI dau
do n. Tuy mô I du a fre fhuo ng co su so ha I dô I vo I mô f ca I gì do ra f
rIông bIô f, nhung co nhu ng chu ng cu cho fha y ra ng da c dIô m cu a su
so ha I do co nhu ng dIô m chung sau:
Su fuo ng fuo ng phong phu :
KhI so sa nh vo I nô I so ha I fhuo ng ga p o nguo I Io n fhì su so ha I
cu a fre con phong phu va da da ng hon. Su fuo ng fuo ng cu a fre pha f
frIô n ra f nhanh va không co gIo I ha n. NhIô u khI fre ca m fha y so khI
cha ng co su nguy hIô m na o de do a chu ng ca , fre fu fuo ng fuo ng ra su
nguy hIô m do . Vi du : con ba n so me o ngay ca khI con va f na y ra f fhu
dô ng va fhan ma f, bo I frong fam fri cu a fre , me o Ia Ioa I va f hung du
vì co ha m rang nho n va hay ga m gu . Ngoa I ra, fre co ca m gIa c ba f Iu c
khI fu mình duong da u vo I nguy hIô m va dIô u na y ca ng Ia m fang
fhôm su so ha I cu a fre .
Kha nang fuo ng fuo ng va hIô n fhu c:
Mô f Iy do kha c khIô n fre so ha I Ia fre không phan bIô f duo c fhô
gIo I hIô n fhu c va fhô gIo I frong fri fuo ng fuo ng cu a fre . Su fuo ng
fuo ng cu a fre , do chua co kInh nghIô m frong cuô c sô ng, che mo bIôn
gIo I gIu a fhô gIo I fhu c va sa n pha m cu a fri fuo ng fuo ng. Nhu ng fình
huô ng do fre fu fuo ng fuo ng ra va nha p vaI va o da y se nhanh cho ng
khIô n cho fre fro nôn bI Ia n Iô n gIu a fhô gIo I fhu c va fhô gIo I cu a fri
fuo ng fuo ng. Su kô f ho p gIu a ca c yô u fô fam Iy frôn cho fha y fre ra f
dô co ca m gIa c so ha I mô f dIô u gì do .
Su so ha I o fre chI mang finh fa m fho I:
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 156
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Su so ha I do chI xa y ra frong mô f khoa ng fho I gIan nga n, hIô n
fuo ng na y ke o da I khoa ng mô f nam, fuy nhIôn va n co nhu ng fruo ng
ho p ngoa I Iô su so ha I do Ia I dIô n ra IIôn fu c frong mô f fho I gIan da I
hon.
Quan fro ng Ia ba n fìm hIô u fa c nhan Ia m cho fre so ha I va ca ch
dô chô ngu nô I so ha I cu a chu ng. Vi du , Ia n da u fIôn nhìn fha y cho Ia
fre hoa ng hô f, Ia he f hoa c kho c Io c, va ba n quyô f dInh không bao gIo
dô cho fre o ga n dô ng va f dô fhuong na y nu a, nhu va y fhì ba n da vô
fình khIô n cho fre so cho . Nguo c Ia I, nô u ba n dô da nh va khuyôn ba o
fre Ia chu ng Iuôn duo c an foa n fhì khI nhìn fha y cho , fre se ca m fha y
an fam hon va fre se nhanh cho ng quôn dI cuô c cha m fra n da u fIôn.
Ha y Iuôn nho ra ng, ngôn ngu cu a nguo I Io n kha c vo I ngôn ngu
cu a fre con. Nhu ng Io I nha n xe f nghe co ve ra f bình fhuo ng dô I vo I
nguo I Io n fhì vo I su fuo ng fuo ng cu a mình mô f du a fre 3 fuô I se dIô n
gIa I ra mô f ca ch kha c nghIôm fro ng hon nhIô u. ChI vo I mô f cau no I
don gIa n cu a ba nhu "Ða mong ra ng ba co fhô sô ng Iau dô du sInh
nha f Ia n fo I cu a cha u" se a nh huo ng sau sa c dô n suy nghI cu a fre .
Tre Iuôn nghI dô n cau no I cu a ba va fo ra Io Ia ng, IIô u ca I chô f co xa y
ra vo I ba hay không777
Nhu ng Io I khuyôn chô ngu va Ia m gIa m nô I so ha I o fre :
- Tôn fro ng fre . ÐôI khI nguo I Io n chu ng fa cho ra ng su so ha I
cu a fre chI Ia vo va n va không quan fro ng, nhung ha y nho ra ng fre
dang so fha f su . Ðu ng cho ra ng fre ngo nga n.
- An u I fre . Tre ngay fho fIn ra ng chu ng không fhô na o vuo f
qua duo c su so ha I, vì va y ba n pha I an u I va cam doan vo I fre ra ng
chu ng se dô I ma f va se chIô n fha ng nô I so ha I do . No I vo I fre nhu va y
fha f nhIô u Ia n, fre se fro nôn ma nh me hon.
- Khuyô n khich fre không duo c bo cuô c. Con ba n không fhô
vuo f qua nô I so ha I nô u no cu cô fra nh ne nhu ng va f no co ca m gIa c
so . Tre ca n pha I dô I ma f vo I nô I so ha I cu a mình không nhu ng chI dô
vuo f qua ma co n co fhô pha f frIô n kha nang gIa I quyô f su kho khan
vô sau.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 157
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
- Ðô n bI. Ha y o bôn ca nh gIu p do cho dô n khI fre da chIô n fha ng
frong cuô c dô I ma f vo I nô I so ha I. Co nhu ng nô I so ra f kho vuo f qua,
vì va y pha I cho fre fhôm fho I gIan. KIôn nha n cho dô n khI fre da f
duo c su fIô n bô na o do .






















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 158
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Sûã a löî i tûå cao úã treã em

Ða n du ng da f con mình Ia m frung fam cu a vu fru ma ha y da y
no bIô f quan fam dô n nguo I kha c.
Cha cu a mô f du a be sa u fuô I fam su ra ng anh nha n fha y con
mình co fha I dô hoI kha c nhung không bIô f ro dIô u gì dang xa y ra.
Anh no I: “Cu ÐI không hu. O fruo ng cha u ho c ra f fô f va co nhIô u ba n.
Nhung finh ca ch cu a cha u ra f kha c Ia , fôI không fhô dIô n fa duo c. Ða
nô I cha u va n hay go I no Ia “ÐI fu cao fu da I”.
Tu cao fu da I Ia ca ch no I da co fu Iau ha m chI nhu ng nguo I co
nha n fhu c Iô ch Ia c ra ng ho ra f quan fro ng. CIô ng nhu cu ÐI, nhu ng
du a fre na y không a c y , cu ng không ngang buo ng hay ngô nguo c,
nhung chu ng Ia I không khIôm fô n mô f chu f na o.
KhI ba n suy nghI vô dIô u na y ba n se fha y không co gì da ng
nga c nhIôn. Cha me nga y nay quan fam dô n con ca I mình qua nhIô u.
Chu ng fa sa p xô p công vIô c ha ng nga y cu a mình du a frôn hoa f dô ng
cu a fre va fhuo ng co khuynh huo ng Ia m cho fre fu da nh gIa cao vô
mình. Ngoa I ra, phIm a nh va qua ng ca o frôn fI vI ha ng nga y da In
va o da u fre nhu ng fu fuo ng go p pha n Ia m dInh hình finh ich ky cu a
chu ng: “Ta f ca cho fre em”; “Ha y fho a ma n con kha f cu a ba n”; “Ha y
co nhu ng gì ba n muô n – Ða n xu ng da ng duo c nhu fhô ”. Nhu ng nguo I
hu ng, va n dô ng vIôn dIô n kInh, ngôI sao dIô n a nh, nguo I ma u, nha c
sI, dIô n vIôn ha I Ia nhu ng nhan va f ma fre fha n fuo ng ho a... mô I khI
xua f hIô n frong qua ng ca o Ia fo ra khoe khoang, dô cao su fha nh
công cu a ho , co khuynh huo ng fho a ma n nhu ca u cu a mình.
Ta f ca nhu ng cha o mo I dô I Iô f van ho a na y da khoI da y finh ich
ky chI bIô f dô n mình vô n co noI fre . No fuo ng mình Ia frung fam cu a
vu fru .
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 159
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Ða sô phu huynh không fha y ra ng chinh nha n fhu c na y Ia m
cho fre không nhu ng kIôu cang ma co n fro fha nh khoa c Ia c, không
da ng fIn. Chu ng ca n pha I bIô f khIôm fô n dô hIô u ra ng chu ng chI Ia
mô f pha n cu a cô ng dô ng rô ng Io n hon frong do co nhIô u nguo I vo I
nhu ng suy nghI va Iô I sô ng kha c nhau, chu ng duo c che cho ba o bo c
bo I cha me va nhu ng nguo I co fra ch nhIô m.
Nhu ng dô nghI duo I day go I mo mô f gIa I pha p dô I vo I hIô n
fuo ng “uu fIôn cho con” ma fre fhô hIô n khI no Iuôn gIa nh Ia y fa f ca
mo I fhu xung quanh.
NuôI duo ng va pha f frIô n Io ng bIô f on
ÐIô u quan fro ng Ia fre pha I ho c bIô f on nhu ng nguo I da cham Io
cho mình, ba f da u fu cha me . Tuy nhIôn, nhIô u ba c phu huynh Ia I
cho ra ng nô u cu nha c dI nha c Ia I vIô c fre duo c nha n qua nhIô u fu
nguo I kha c se Ia m cho chu ng ma c ca m co Iô I.
Nhung su fha f Ia I kha c: Tre se if ma c ca m co Iô I mô f khI chu ng
y fhu c duo c nhu ng may ma n ma chu ng co . Tre ca n duo c da y dô vô
cha me da pha I fô n nhIô u công su c dô co fhô fô chu c duo c mô f buô I
fIô c sInh nha f cho no . ÐIô u na y gIu p fre nha n fhu c ra ng không co gì
frong cuô c sô ng fu dung co ma không ca n pha I cô ga ng.
Ia m fhô na o dô fhu c hIô n duo c dIô u na y7
- Ha y no I cho fre bIô f nhu ng nô Iu c ma mo I nguo I dô u pha I Ia m
dô da m ba o cho chuô I ma f xich ca c hoa f dô ng frong xa hô I Iuôn ga n
cha f vo I nhau nhu ca nh sa f huo ng da n gIao fhông, nhan vIôn vô sInh
fhu gom ra c, nguo I Ia m vuo n cham so c cay ca nh frong công vIôn ba ng
fa f ca su nang nIu va fran fro ng. Tre ra f fhich nghe kô vô nhu ng
công vIô c nhu fhô .
-Mô f ông bô kIa kô Ia I ra ng du a con anh ra f fha n phu c khI nghe
kô vô mô f chuô I nhu ng hoa f dô ng cu a nhu ng nguo I co IIôn quan dô n
fra I chuô I ba n frong ca c sIôu fhI: ba f da u fu nguo I frô ng, cham so c va
fhu hoa ch chuô I, dô n ba c Ia I xe cho cuô I fu mIô n quô Iôn ca c cu a ha ng
o fha nh phô . Sau do nguo I ba n ha ng mo I ba y chuô I Iôn kô ... Va fô I
hôm do , du a be an fra I chuô I fra ng mIô ng vo I fa f ca hIô u bIô f vô
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 160
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
nhu ng kho nho c ma mo I nguo I da fra I qua dô no co duo c nhu ng fra I
chuô I ngon Ia nh.
- Ha y cho fre fha y ba n fran fro ng vaI fro cu a nguo I kha c frong
nô Iu c go p pha n va o ca c hoa f dô ng cu a xa hô I. ÐôI khI nguo I Io n
chu ng fa dô I xu vo I nhu ng nguo I phu c vu frong ca c cu a hIô u, nha
ha ng... ra f vô fình. Ða y chinh Ia fha I dô fhIô u fôn fro ng nguo I kha c
va fhuo ng duo c bIô n mInh “cha ng qua ho Ia m công vIô c ho pha I Ia m”.
Mô f khI bI fha I dô na y ha n sau va o fu fuo ng, con ba n không nhu ng
kIôu cang ma co n u ng xu ra f kho coI.
- Ðu ng quôn ca m on nhan vIôn ngan ha ng, nhan vIôn fhau
ngan cu a sIôu fhI, nguo I bung pho cho ba n frong qua n... Ha y nhìn
fha ng va o ma f, cha o no I fhan fhIô n vo I nguo I fhu phi ca u duo ng frôn
xa Iô va nguo I ha ng nga y gIao ba o, dô ra c... cho gIa dình ba n. Con
ba n se fheo do ma ba f chuo c. Nhu ng cu xu ho a nha ha ng nga y cu a
ba n se fa o co hô I cho fre co duo c su dô ng ca m dô I vo I mo I nguo I va fu
do no bIô f ra ng không mô f aI co kha nang sô ng fa ch bIô f ra kho I fhô
gIo I xung quanh.
- Hình fha nh fha I dô bIô f on. ÐInh sa n khoa ng fho I gIan fhuo ng
ky ma ba n va fre co fhô cu ng nhau dIô m Ia I nhu ng gì pha I bIô f on.
Va I phu f fInh fam ca m on fruo c bu a an Ia ca ch fruyô n fhô ng nhIô u
nguo I fhuo ng Ia m.
Co Ie ba n bIô f Iu c na o fre o fra ng fha I co I mo nha f va sa n sa ng
chIa se nhu ng gì chu ng nghI. Co fhô Ia va o gIo dI ngu hay frôn duo ng
dI ho c vô . If nha f Ia 2 Ia n mô I fua n va o nhu ng khoa ng fho I gIan
fhua n fIô n, ha y no I vo I fre vô fha I dô bIô f on.






NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 161
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Àaä àïë n luá c daå y treã biïë t “cho”

AI cu ng muô n con mình co Io ng ba c a I. Ia m sao gIu p no day7
- Ca c ha nh vI fhô hIô n su ba c a I ba f nguô n fu gIa dình. Ðô 3
fuô I fre da co fhô Ia m duo c mô f sô công vIô c don gIa n. Nhu ng vIô c
nhu dô nuo c va o che n cho cho , xô p che n du a Iôn ba n an cho fu ng
nguo I frong gIa dình Ia m cho fre co ca m gIa c da do ng go p dIô u gì do
va o gIa dình, noI no da nha n duo c su quan fam va cham so c cu a mo I
nguo I.
- Xa c dInh mô f công vIô c fu nguyô n na o do ma fre va ba n co fhô
cu ng Ia m. Cha ng ha n fham gIa chuong frình do ng go p cho dô ng ba o
bI ba o Iu f, gIu p do ca c cu gIa không co con ca I cham so c, ghe fham ca c
fra I fre mô côI....
ChI VIô f, mô f nguo I me frong công fa c xa hô I, fhuo ng fham gIa
chuong frình va n dô ng ha ng nam do ng go p qua n a o cho mô f xa
nghe o vu ng xa. Nam nay chI va ca u con fraI 6 fuô I cu a mình cu ng
fham gIa. Ðan da u no fo ve không fhich nhung cha ng ma y chô c no da
ho a mình va o công vIô c. ChI kô Ia I: “No da c bIô f quan fam dô n dô cu a
em be . No ga p va phan Ioa I nhu ng bô dô fre em fheo kich co ”. Trôn
duo ng vô no cu Io vì dô I công fa c xa hô I hôm do không du fIô n dô mua
cho mô I pha n qua mô f fhôm mô f quyô n vo . ChI VIô f no I: “TôI ra f ha I
Io ng vì no da hIô u fôI, va no quôn hoa n foa n ba n fhan mình frong khI
Ia m vIô c. Tu hôm do va sau na y, no bIô f ra ng gIu p nguo I kha c cu ng Ia
nIô m vuI frong cuô c sô ng”.
- Ha y fa o cho fre nhu ng co hô I Ia m dIô u fô f. Cha me fhuo ng
khuyô n khich con fre chIa se dô choI va qua n a o cu a mình cho bô nh
vIô n hay hô I fu fhIô n, dIô u na y ra f fô f dô hua n Iuyô n cho fre bIô f
“cho”. Nhung bôn ca nh do cu ng co n co vô sô nhu ng ha nh dô ng fuo ng
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 162
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
chu ng nhu nho nha f song co fhô gIu p fre pha f frIô n nhu ng finh ca ch
cu a mô f công dan fô f. KhI du a con 7 fuô I cu a ba n nhuo ng chô ngô I
frôn xe buy f cho mô f cu gIa , dIô u na y da cho fha y vIô c quan fam dô n
nguo I gIa Ia không fhô fhIô u frong xa hô I. KhI du a con 4 fuô I cu a ba n
Iuo m hô p ngu cô c roI da f fro Ia I Iôn kô frong cu a ha ng |du no không
Ia m roI), hoa c khI no nha f ra c aI do da vu f fruo c cô ng fruo ng, no da
chu ng fo no fhuô c vô mô f cô ng dô ng noI do mô I ca nhan duo c do I ho I
pha I y fhu c vô fra ch nhIô m cu a mình.
- Ða n pha I nha n ra nhu ng ha nh vI fô f noI fre . Chu ng fa fhuo ng
pha n u ng fhIô u nha f qua n dô I vo I nhu ng u ng xu cu a fre em. ÐôI khI
chu ng fa không fIô c Io I khen dô I vo I fre nhung Ia I co Iu c chu ng fa
nhìn chu ng fu cuong vI nguo I da y ba o kha f khe. CIa m sa f, uô n na n,
ra y Ia fhuo ng duo c xem Ia ca ch dô gIu p fre nôn nguo I. Co nhu ng Iu c
nguo I Io n chu ng fa, do gIo I ha n fho I gIan hay công vIô c, không fhô dô
y dô n con fre frong khI no cô ga ng fro nôn ngoan ngoa n, hoa c khI no
dang dô y dô n fình ca m cu a nguo I kha c da nh cho mình.
Ha y chu y dô n nhu ng bIô u hIô n fInh fô noI fre , nha f Ia ca ch u ng
xu fra I vo I nhu ng gì ba n nghI no fhu c su muô n Ia m. Ðe Van 8 fuô I va
ba n be dang cu ng an ba nh quy. Me be Van fha y no da cô ga ng kIô m
chô dô nhuo ng cho ba n pha n nhIô u hon. vô sau chI no I cho be bIô f
ra ng chI fhu c su ca m phu c be vì be nhuo ng ba nh cho ba n fruo c. Ða y
Ia mô f ca ch gIa o du c fô f.









NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 163
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Múã röå ng caá c quan hïå

Ca c nghIôn cu u cho fha y con nguo I chu ng fa da sô dô u sô ng kha
khe p kin. Nguo I Io n nga y nay fhuo ng fhIô f Ia p ca c quan hô o môI
fruo ng Ia m vIô c hon Ia o khu xo m noI fa sInh sô ng. Quan hô cu a
chu ng fa vo I ca c gIa dình kha c duo c da f frôn su pha f frIô n fuong
dô ng cu a Iu fre . Chu ng fa co khuynh huo ng dô Ia m ba n vo I bô me cu a
nhu ng du a fre fu 3 dô n 7 fuô I. O fruo ng, fre if khI choI vo I nhu ng
du a không cu ng dô fuô I hay không cu ng hoa n ca nh gIa dình. Chu ng
fa ca n pha vo nhu ng dInh kIô n cô hu u Ia m fhuI chô f nha n fhu c cu a
fre vô mô f fhô gIo I rô ng Io n mo ra cho mo I fa ng Io p con nguo I.
Thu c hIô n dIô u do fhô na o7
- Ha y fìm dô n ca c fôn gIa o hay ba f cu fô chu c na o phu ho p vo I
nhu ng gIa frI fInh fha n cu a ba n. Nhung du ng fham gIa chI vì dIô u do
co Io I cho con ba n. Thu c fô cho fha y fre fhuo ng pha n na n ra ng khI ba
me chu ng gIa nha p mô f fô chu c na o do vì nghI nhu va y se co Io I cho
chu ng, frong khI do chu ng ha u nhu cha ng fhu nha n duo c dIô u gì co
gIa frI.
- CIa nha p nhu ng fô chu c fa I fro cho ca c hoa f dô ng gIa dình hay
fôn gIa o không phan bIô f dô fuô I. Ða c frung van ho a nga y nay ca ng
phan ca ch fre em va nguo I Io n fuô I bao nhIôu, fhì ba n ca ng nôn fa o
dIô u kIô n cho haI fhô hô na y dô n vo I nhau nhIô u hon.
- Tham gIa va o nhu ng chuong frình frong do fre em duo c da n
da f bo I nhu ng da n anh Io n fuô I hon hay bo I nhu ng nguo I fruo ng
nho m, nhu ng fô chu c xay du ng ca c quan hô nhan a I. Pha I ma f kha
nhIô u fho I gIan dô fre co fhô ho a nha p fô f frong ca c hoa f dô ng da fhô
hô , nhung fuong gIao fuô I fa c frong cô ng dô ng na y Ia ra f co Io I.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 164
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Xoa dõu cún giêå n úã treã

Mô f khI be nô I gIa n fhì con gIa n co fang Iôn hay duo c xoa dIu
hoa n foa n phu fhuô c va o ba n va du a fre . XIn gIo I fhIô u mô f va I me o
nho dô xoa dIu mô f du a be 2 fuô I. Nhung do cu ng Ia nguyôn fa c
chung cho nhu ng du a Io n hon:
- Ðình fInh, không cang fha ng: Su bu c bô I va fIô ng Ia he f không
cho be gIa I fhich chI Ia m cho không khi ca ng fro nôn cang fha ng, ba n
nôn fo ra hô f su c bình fInh.
- Vô vô va au yô m: dôI Iu c fre con fo ra so ha I con gIa n cu a
chinh mình. Ha y dô da nh be ma c du be cô fra nh xa ba n.
- CIu cho fre an foa n: ha y frông chu ng, du ng dô be fu Ia m cho
mình bI fhuong ba ng ca ch dam sa m va o ca c dô va f xung quanh.
- CIa I fhich cho be hIô u: kIôn quyô f gIa I fhich ro ra ng cho be Ia
du be co gIa n du dô n ma y fhì be va n se không da f duo c nhu ng gì be
muô n.
- Ðô I chô : dua be ra kho I noI xa y ra con gIa n
- Pho f Io : ba n cu gIa bô nhu không quan fam gì dô n be . VIô c
na y co fa c du ng Ia m nguôI con gIa n. Kho ma fhu c hIô n duo c fheo Io I
khuyôn na y nhung cu fhu xem sao.
- Tra nh xa: du a be se nguôI con gIa n dô I nô u ba n dô be ngô I mô f
mình frong pho ng khoa ng va I phu f. Ða o no ra ng ba n chI quay Ia I no I
chuyô n vo I be mô f khI be không Ia he f nu a.
- Ioa I bo fa c nhan da n dô n su gIa n du : vi du nhu dem ca f mo n
dô choI, nguyôn nhan da n dô n su gIa n du .
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 165
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
- TIô p fu c công vIô c dang bo do : du be co dI na ng buo c hay da m
chan frong con no ng gIa n, ba n ha y cu fIô p fu c công vIô c cu a mình.























NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 166
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Daå y treã biïë t kñnh troå ng ngûúâ i lúá n

Nguo I Io n duo c kinh fro ng chI vì ho Ia... nguo I Io n. Nhung bay
gIo quan nIô m da fhay dô I. Vì sao chu ng fa da nh ma f su kinh fro ng
cu a bo n fre 7
Sau day Ia nhu ng nguyôn fa c gIu p ba n da y con bIô f kinh fro ng
nguo I Io n:
. Pha I Ia m gì dô fre kinh fro ng7
. Ta I sao chu ng fa Ia I Iam va o fình fra ng na y7
. Ða n Ia cha me cu a fre chu không pha I Ia ba n no
. Không ca n gIa I fhich hô f mo I fhu
. Ha y nho ba n Ia chu gIa dình
. Tôn fro ng ca I rIông fu cu a mình
. Không nôn e p fre qua mu c
. Ða f fre an no I Iô phe p
. Va ch fra n su vô Iô
. Ta o hô qua mo I
Pha I Ia m gì dô fre kinh fro ng7
Trong buô I ho p ma f gIa dình va o fô I qua, chI Oanh cho f nha n
ra cu ÐI fha f vô Iô . KhI mo I nguo I fa p frung dông du nha f fhì fha ng
be Ia I vo I vInh. ChI dang fro chuyô n vo I nguo I em chô ng fhì cu ÐI niu
fay do I uô ng nuo c fra I cay: “Con muô n uô ng bay gIo co, con kha f khô
ca cô rô I!”. Ma I fIô p chuyô n cô em, chI chI fra Io I: “Con a , fi nu a me
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 167
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Ia y cho”. Tha ng be IIô n fhe f Iôn ngay sau Iung chI: “Con không chIu
dau!”
ChI ca m fha y nguo ng ngu ng fruo c fha I dô vô Iô cu a cu ÐI.
Nhung dIô u Ia m chI buô n va Io Ia ng Ia fha I dô vô Iô cu a con nga y
ca ng qua da ng. “O nha Iu c na o no cu ng buo ng bInh. Mô I khI co
chuyô n gì không vu a y Ia no cu he f foa ng Iôn. If khI fôI chu y dô n
dIô u na y, vì cu nghI do Ia nhu ng bIô u hIô n bình fhuo ng cu a mô f du a
fre . Thô nhung, nhu ng gì xa y ra frong bu a fIô c da gIu p fôI nha n ra
duo c fha I dô vô Iô cu a no , fa f ca ba con dô u chu ng kIô n dIô u do va fo
ra a I nga I cho fôI...”.
Ta I sao chu ng fa Ia I Iam va o fình fra ng na y7
Nguo I fa hay dô Iô I cho ca c phuong fIô n fruyô n fhông. Tuy
nhIôn cha me cu ng co Iô I frong vIô c fa o ra su ba f kinh noI fre . Trong
khI chu ng fa da y con sô ng dô c Ia p, bIô f fu suy nghI chu không fuan
fheo nhu ng chI fhI dô c fa I cu a nguo I kha c fhì chu ng fa Ia I qua Io Ia ng
vô vIô c Ia m fheo nhu ng do I ho I cu a con mình. Su mau fhua n na y
không chI fa c dô ng xa u Iôn fre ma co n Ia m pha f sInh nhu ng fho I xa u
gay fa c ha I fra m fro ng cho fre . Sô ng Iô dô không chI Ia mô f fa c phong
fô f ma co n Ia yô u fô quan fro ng frong qua frình pha f frIô n Ia nh
ma nh cu a fre . May fhay, Io ng kinh fro ng co n co fhô vun frô ng duo c -
fha m chi noI nhu ng fre da quen sô ng vô Iô .
Ða n Ia cha me cu a fre chu không pha I Ia ba n no
Quan hô cu a ba n vo I cha me fhuo ng co su nghIôm nghI hay mô f
khoa ng ca ch na o do . ÐIô u na y Ia da c frung cu a gIaI doa n “gIa o du c
do I xua”. Va chu ng fa hy vo ng fa o ra mô f fuong quan ga n gu I a m a p
hon vo I con ca I cu a mình. NhIô u nguo I qua ba n bIu, không co gIo
ra nh da nh cho con nôn ca m fha y co Iô I vo I con va cô ga ng dô n bu
ba ng ca ch fro fha nh be ba n vo I chu ng. Nhu fhô không nhu ng Ia m
ma f ca m gIa c an foa n noI fre |duo c du a va o bô me fhì an foa n hon
du a va o ba n be ), ma co n fhIô u su chua n bI cho fre va o do I, mô f môI
fruo ng da y ca m ba y. fro vô
Không ca n gIa I fhich hô f mo I fhu
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 168
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Ða n không ca n pha I gIa I fhich mô I khI ra Iô nh cho fre . ChI ca n
fhông ba o don gIa n Ia da dô n gIo ca f dô choI va dI an fô I, hoa c pha I
ma c a o a m va o. Ða n không ca n pha I dua ra Iy do fa I sao pha I Ia m
fhô . ÐI nhIôn, frong mô f sô fruo ng ho p ca n pha I gIa I fhich. Nhung
không pha I Iu c na o cu ng fhuong Iuo ng. Pha I nho ba n Ia nguo I dua ra
quyô f dInh chu không pha I ky ke o fra gIa . Ma c du gIa I fhich nhIô u Ia
mô f fho I quen kho bo , nhung ha y ba f da u fu ng buo c mô f. Ha y no I vo I
fre : “Chu ng fa se no I chuyô n sau”. Nô u fha y fre da nghe Io I, ha y bo
dI ngay. Co n nô u chu ng fIô p fu c Iy su , ha y gIu vu ng Ia p fruo ng cu a
mình. Ha u hô f fre dô u nhanh cho ng cha p nha n khI fha y gay su
cha ng ich Io I gì.
Ha y nho ba n Ia chu gIa dình
Ca ch no I cu rich “vì me muô n fhô ” fha f không dô chIu fi na o vo I
bo n fre nga y nay. Co mô f ca ch no I if dô c doa n hon ma va n xa c Ia p
duo c quyô n ha n cu a ba n mô f ca ch cu ng ra n ma va n frìu mô n: “Không
duo c an ke o fruo c bu a com, me co fra ch nhIô m nha c nho con” hoa c:
“Nô u con ra kho I nha ma không ma c a o a m khI fro I Ia nh fhô na y fhì
bô nghI Ia da không cham so c con fheo du ng bô n pha n cu a bô ”. Ða n
du ng cho ra ng kIô u no I do “Tay qua ” hay nghe fra m fro ng qua ! Tre
con hIô u duo c hô f! Chu ng fa ca n nha n bIô f ro ra ng chu ng fa Ia cha
me , co fra ch nhIô m ma không ca n pha I fhoa hIô p. Cuô I cu ng, con ba n
se nha n ra ra ng cô cha p cha ng dem Ia I kô f qua gì.
Tôn fro ng ca I rIông fu cu a mình
Không nôn fIô f Iô mo I chI fIô f vô do I fu cu a ba n. ChI MInh, mô f
nguo I me fre no I: “Vo chô ng fôI gay nhau du dô I. Cha ng Ie pha I kô
hô f cho bo n fre bIô f chinh xa c mo I chuyô n sao7”. Mô f phu nu kha c
ban khoan: “Co nôn no I fhu c vo I con ga I fôI vô cuô c hôn nhan da u
fIôn cu a fôI cho no nghe7".
Nhu ng nha fam Iy mhIô u kInh nghIô m cho bIô f ca n pha I du f
khoa f no I “không” vo I bo n fre . Tre con se vuo f qua quyô n ha n mô I khI
buô c me mình pha I fra Io I mo I fhu , ba f kô nguo I me co kho chIu hay
không; hon nu a chu ng chua bIô f ca m fhông. Io ng kinh fro ng không
chI Ia Ia ng nghe nguo I Io n, ma co n Ia fôn fro ng ca m xu c rIông cu a
mo I nguo I, nha f Ia cu a bô me chu ng.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 169
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Vì fhô chI nôn fra Io I nhu ng cau ho I không Ia m ba n kho chIu va
nhu ng cau ho I a nh huo ng fru c fIô p dô n cuô c do I fre . Nô u ba n ca m
fha y không fhoa I ma I, ba n co fhô gIa I fhich ra ng do Ia chuyô n rIông
fu. Ha u hô f fre con frôn 3 fuô I dô u hIô u duo c kha I nIô m rIông fu va
da quen gIu kin mô f va I chuyô n rIông cho mình.
Cu ng nôn Iuu y ra ng, kô hô f mo I chuyô n cho fre nghe dôI Iu c Ia I
Ia m cho fre ca m fha y ba f an. Co khI chI ca n mô f va I fhông fIn ba f ô n
na o do se Ia m cho fre fhôm Io so .
Không nôn e p fre qua mu c
Anh Nam da nh chIu fhua du a con 3 fuô I vì không fhô ba f no dI
ngu du ng gIo duo c. Tuy nhIôn, frong fham fam, anh fa Ia I fhich con
ga I mình cu ng da u. KhI dô ca p dô n chuyô n na y, anh fhu nha n ra ng:
“No I fhu c, fôI fhich con ga I fôI da m fhô hIô n uo c muô n cu a no . TôI
không muô n con be fruo ng fha nh nhu ca ch fôI nga y xua: không bao
gIo da m no I không, frong ba f cu chuyô n gì. Ðo Ia saI Ia m cu a nhIô u
nguo I.
Tre không quen nhu ng ca m doa n o nha se ga p nhIô u kho khan
khI ca n fhich u ng vo I nhu ng nguyôn fa c ngoa I xa hô I. Nhu ca u cu a
fre Ia ca n co nhu ng nguyôn fa c sau xa hon chu không pha I Ia cô ga ng
fra nh nhu ng kho khan khI cha p ha nh nguyôn fa c. Thu fuo ng fuo ng
xem khI mô f du a fre không sô ng fheo nguyôn fa c va không nhìn
nha n ba f cu quyô n Iu c gì cu a nguo I Io n fhì do Ia mô f fình fra ng da ng
so , bo I vì no hoa n foa n fu quyô f. Nhu va y, quyô n Iu c se gIu p fre an
fam hon – ngay ca khI no không ngu ng chô ng cho I vo I quyô n Iu c do .
Quyô n Iu c mang Ia I cho fre nIô m fIn ca n fhIô f ra ng, co aI do
dang chIu fra ch nhIô m vô ca c ha nh vI cu a no , co aI do fruo ng fha nh
va fa I nang hon no dô gIa I da p nhu ng va n na n frong cuô c do I no .
KhI chu ng fa fu bo quyô n Iu c, chu ng fa không chI da y fre ba f
kinh, ma con da nh ma f su an foa n can ba n nha f cu a chu ng.
Ða f fre an no I Iô phe p
Ha u hô f fre se ca m fha y fô I Iô I, fha m chi so sô f khI chu ng fa f
va o ma f bô me hay chu I fhô fruo c ma f bô me , chu ng nha n ra ra ng
dIô u do fhu c su Ia m fô n fhuong nguo I yôu fhuong no . Nô u bô me
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 170
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
không pha n u ng gì vo I ha nh vI na y, sau mô f fho I gIan, fre se không
co n ca m fha y xa u xa vô chuyô n do nu a va cuô I cu ng cha ng quan fam
gì dô n a nh huo ng cu a vIô c no Ia m dô I vo I nguo I kha c.
Va ch fra n su vô Iô
NhIô u du a fre fhu c su không bIô f dIô u chu ng dang no I va Ia m
Ia saI Ia m. Ða n ca n pha I no I ro : “CIo ng dIô u cu a con nhu fhô Ia vô Iô ,
pha I bo ngay.”
Ta o hô qua mo I
Không cho fre fIô p fu c choI nu a, không mua nhu ng fhu ba nh
ke o ma chu ng do I nu a. Vi du no I: “Su vô Iô cu a con Ia m cho vIô c mua
sa m ma f fho I gIo , cho nôn fô I nay con chI duo c choI if fhôI.” Hay Ia
“Vì con vô Iô , nôn fô I nay con không duo c xem chuong frình hoa f
hình fhIô u nhI.” Sau do pha I pha f no .
Pha I du f khoa f
Iu c fô f nha f dô chuyô n da f y fuo ng cu a ba n vô Io ng kinh fro ng
Ia Iu c xung dô f. Ha y ba f da u khI fre co n 2 fuô I ruo I, Ia p dI Ia p Ia I
nhu ng mong muô n cu a ba n: “Me fha y da m da se không dem Ia I ich
gì” , “Me không muô n con Ia m fô n fhuong nguo I kha c ba ng nhu ng Io I
vô Iô ”, "Chu ng fa nôn xIn Iô I vì da no I dIô u faI ha I dô n nguo I kha c”.
Xa c fin vì nhu ng gIa frI co ba n fu khI fuô I co n fho se gIu p fa o
mô f nô n vu ng cha c cho fuô I nIôn fhIô u Ia nh ma nh. Ca c nghIôn cu u
dô u chI ro ra ng khI cha me co nhu ng do I ho I fre mô f ca ch ra ch ro I fhì
khI dô n fuô I nIôn fhIô u se if dinh va o nhu ng ha nh vI IIô u IInh nhu
ca c fre dô ng frang Iu a: chu ng se co kô f qua ho c fa p cao hon, không co
quan hô gIo I finh bu a ba I, va cu ng if roI va o nghIô n nga p ma fu y hon.
fro vô
Ha y Ia m guong fo Io ng kinh fro ng
Ða Tu Hô ng không ba ng Io ng vo I cô gIa o ma u gIa o dang da y con
u f ba . KhI fha y con không vuI ve gì sau va I nga y dI ho c, ba me IIô n
no I: “Cô gIa o gì ma nhu mô f ca I bI fhIf, vô huu non cho rô I!”. Va
không co gì nga c nhIôn khI frong vo ng mô f fua n sau, be u f con ba
cu ng no I nhu ng Io I fuong fu nhu fhô vô cô gIa o.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 171
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Tha nh fha f ma no I không pha I fa f ca mo I nhan va f co quyô n
dô u IIôm chinh va da ng fro ng, nhung khI nguo I Io n chu ng fa phô
pha n công khaI, Ia chu ng fa da cho fre mô f fhông dIô p ra ng quyô n
pha n kha ng duo c cha p nha n. Va mô f Ia n nu a chu ng fa dang fa o ra
nô I Io Ia ng noI fre , vì chu ng fa pha vo nIô m fIn va o nguo I Io n, nhu ng
nguo I dang dIô u khIô n cuô c do I chu ng.
CoI chu ng nhu ng dIô u ba n no I ra
Ha y coI chu ng ca c nha n xe f ba f Io I cu a ba n vô fha y, ba n, ông
ba , va nhu ng nguo I Io n co a nh huo ng quan fro ng frong do I cu a fre . Vi
du nô u ba n nha n ra mình dang ca u nha u vô bô me chô ng |nhu khI
no I chuyô n vo I chô ng “Me anh du ng Ia nguo I hay xia va o chuyô n cu a
nguo I kha c”)..., ha y cha m du f ngay ca ch no I xa u Io n fIô ng nhu fhô .
Tha m chi du fre không hoa n foa n hIô u, chu ng cu ng ca m nha n duo c
su ba f kinh a n sau nhu ng Io I no I.
Không chI ba ng Io I
KhI nhu ng nguo I cham so c fre không duo c quan fam du ng mu c
ba ng nhu ng fuo ng fhuo ng fa I chinh, hay fhIô u dô cao hình a nh de p
cu a ho frong xa hô I, ca ch fhô hIô n fô f nha f Io ng kinh fro ng cu a chu ng
fa Ia ba y fo Io ng ca m kich do ba ng nhu ng ca ch fhu c cu fhô . Vi du
bIô u hua n Iuyô n vIôn cu a fre mô f hô p ba nh nhu Ia dô ca m on vì su
fa n fình cu a gIa o vIôn. Truo c su hIô n dIô n cu a con, ha y ca ngo I su
do ng go p Io n Iao ma cô gIa o cu a no da Ia m dô fô chu c buô I bIô u dIô n
van nghô vu a qua.
Mô f ba me bIô f duo c chô ng cu a cô gIa o Io p ba cu a fre bI bô nh,
da fhô ng nha f vo I ca c phu huynh kha c Ia m mô f fa m fhIô p chu c su c
kho e , cho fre cu ng ky va o va go I cho chô ng cô gIa o. Nhu ng ca ch bIô f
on nho nho na y se chuyô n fa I mô f y fuo ng Ia nhu ng nhan va f co
quyô n không pha I Ia nhu ng nguo I phu c dIch ma Ia nhu ng nguo I nô
Iu c nhIô u va rô ng Iuo ng cham so c fre . Ho xu ng da ng duo c nô fro ng.
Cô ng fa c dô gIa I quyô f va n dô
Nô u con ba n vô nha hay fhan phIô n gIa o vIôn cu a no , du ng
bônh con ba n dô Iôn a n “ke fhu ”. Ha y Ia ng nghe va fha u hIô u xem
va n dô cu fhô Ia gì, va rô I va ch ra mô f ca ch fhu c da y fôn fro ng dô gIa I
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 172
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
quyô f va n dô . ÐI nhIôn ba n Iuôn u ng hô fre , nhung phuong pha p cu a
ba n pha I Ia không phô pha n. Nô u qua fình fha y cô co gIa o fhIô u so f
fha f su , ha y kinh fro ng frao dô I vo I ho .
CIa I pha p nhu fhô không chI dem Ia I kô f qua fô f hon cho fre ma
co n da y cho con ba n ba I ho c quan fro ng nha f: nô u no dô I xu vo I nguo I
Io n mô f ca ch Iô dô , no se Iuôn duo c da p fra ca ch fhich da ng.




















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 173
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Xûã lyá tònh traå ng treã em ùn cùæ p vùå t

Nô u con ba n Ia y frô m dô fu cu a ha ng, fruo ng ho c hay fu ba n
cu a no , ba n du ng qua hoa ng hô f, ma nôn ho c ca ch xu Iy fhich ho p vo I
fình fra ng phô bIô n na y.
Tình hình chung
Ia n da u fIôn, be Thu Ha ng, du a con ga I 5 fuô I cu a fôI dI choI vô
vo I mô f “mo n qua ” frong ba Iô: mô f chIô c ke p fo c mo I. TôI nghI cha c
cu a ba n Ngo c Quyôn frong Io p fa ng no . Ia n fhu haI, fôI nga c nhIôn vì
Ngo c Quyôn da cho Ha ng mô f bô dô choI na u an cu a fre con. Ia n fhu
ba, khI Ha ng mang vô nha mô f ca I hô p bu f da f fIô n, fôI ba f da u hIô u
ra ra ng be Ha ng con fôI da an ca p va f. Hình a nh nhu ng fu nhan a o
so c cho f hIô n Iôn frong fri fôI... TôI vô I da f Ha ng dô n nha du a ba n,
ba f no pha I fra Ia I va xIn Iô I ba n.
Nhu da sô nhu ng du a fre kha c, be Ha ng ba f da u fa p fa nh fho I
an ca p va f vo I frIô f Iy ra ng: “Ca I gì cu a mình Ia cu a mình, ca I gì cu a
nguo I kha c cu ng Ia cu a mình”. Mô f chuyôn gIa fam Iy fre em cho
ra ng fình fra ng an ca p va f o fre em dô fuô I na y Ia hoa n foa n bình
fhuo ng. Ða no I: “Tre em o dô fuô I 5 va 6 dang frong gIaI doa n pha f
frIô n y fhu c, va chu ng ra f kho cuo ng Ia I ham muô n co duo c nhu ng
va f ma chu ng fha y fhich. Ma c du bIô f ro nhu ng gì không duo c phe p
Ia m, song chu ng va n không fhô va n du ng nhu ng dIô u da duo c da y
ba o a y”.
Tuy nhIôn, na n an ca p va f o fre em không hoa n foa n mang finh
ham muô n bô c dô ng. Theo ông CII Noam, mô f chuyôn gIa fam Iy pha f
frIô n, gIa o su Ða I ho c Harvard |My ), fhì: “Tre em frong dô fuô I 5 va 6
nha n fhu c ra ng nguo I Io n co fhô do c duo c suy nghI cu a chu ng, va
chu ng kha m pha ra ra ng va n co nhu ng bi ma f chu ng co fhô gIu rIông
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 174
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
mô f mình. Mô f du a fre 3 fuô I co fhô Ia y dI mô f mo n dô choI fu nguo I
anh em ho ha ng cu a mình ma không hô suy nghI, nhung mô f du a fre
5 hoa c 6 fuô I fhì Ia m vIô c na y co finh foa n, fIôn Iuo ng fruo c, gIa u
gIô m va sau do fìm ca ch bIô n hô fa I sao co mo n dô choI mo I o nha ”.
Mô f Iy do kha c ma fre o dô fuô I na y fhuo ng an ca p va f Ia vì
chu ng muô n duo c ba ng vo I chu ng ba n. Tre em fhuo ng do m ngo xung
quanh, fha y nhu ng du a fre kha c co gì va fha y buô n khI mình không
co duo c nhu ng fhu a y. An ca p va f Ia ca ch dô da ng nha f dô dua do I vo I
nhu ng du a fre kha gIa .
Xu Iy sao day7
Ma c du ra f kho ma kIô m chô duo c ca m gIa c gIa n du khI ba n
fha y con mình Ie n Ia y ca p mô f fhanh ke o bo va o fu I, nhung dIô u do
không co nghIa con ba n Ia mô f du a fre hu ho ng, hay ba n Ia ba c Ia m
cha Ia m me không fô f. Tuy nhIôn nô u ba n Ia m cho con fre xa u hô hay
be ma f, no se nha n fhu c Iô ch Ia c ra ng không nôn an ca p chI vì Ia m
nhu va y fhì co fhô bI ba f va bI Ia ma ng.
Nhu ng nha gIa o du c cho ra ng nôn xem ha nh dô ng an ca p va f Ia
co hô I dô da y fre con dIô u hay Ie pha I. Ha y dI fha ng va o su vIô c |“Con
không duo c Ia y dô cu a aI do ma không fra fIô n. Con pha I fra Ia I cho
nguo I fa va xIn Iô I ho ”). Ðu ng so sa nh du a fre vo I anh chI em cu a no
|“Anh cu a con không bao gIo Ia m nhu va y”). Nôn fhô hIô n nhu ng gIa
frI gIa dình mô f ca ch fich cu c hon |“CIa dình chu ng fa không an ca p
bao gIo ”).
Ðu bIô f ra ng an ca p va f Ia mô f pha n frong gIaI doa n pha f frIô n
cu a fre , ba n va n ca n pha I cho chu ng bIô f ra ng frô m ca p Ia saI dô fre
không Ia m nhu fhô nu a. Thay vì dô da I vô ha nh dô ng cu a no fheo
kIô u: “Me se go I cho me cu a Ngo c Quyôn dô no I cho ba c a y bIô f con bo
nha m ca I hô p bu f na y vô nha ”, fhì ba n nôn fha ng fha n : “Ia y dô cu a
Ngo c Quyôn ma không xIn phe p ba n a y fu c Ia an ca p. Chu ng fa pha I
fra Ia I ngay Ia p fu c”.
Nô u fìm fha y mô f va f gì do frong ba Iô cu a con ma ba n nghI
ra ng no Ia y ca p, ba n chI nôn dua ra mô f nha n xe f kha ch quan nhu
sau: “Cha , ca I na y o dau ra va y7” Nô u con ba n no I ra ng no không
bIô f, ha y cho no mô f co hô I nu a dô fu fhu |“Me bIô f Iu c sa ng dI ho c
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 175
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
con không co fhu na y”). Tuy nhIôn nô u ba n da bIô f cha c ra ng con ba n
da Ia y ca p dô cu a nguo I kha c, du ng ho I fha ng no , vì no co fhô se no I
dô I dô kho I ma f ma f. Ha y don gIa n cho no bIô f ra ng ba n da bIô f
chuyô n |“Me bIô f con da Ia y ca I dô choI dIô n fu do ”), va cho fre bIô f
ba n hIô u fam fra ng cu a no nhu fhô na o |“Con muô n co ca I do fhì
không co gì Ia xa u, nhung Ia y ca p fhì không duo c”).
Kô do Ia fìm ca ch gIu p fre su a chu a Iô I Ia m, nhu fro Ia I cu a
ha ng hay nha ba n no dô fra Ia I mo n dô ma no da Ia y. Nô u con ba n
qua xa u hô , ba n co fhô xIn Iô I gIu m no |“Con fôI da Ia y phong ke o
na y, nhung bay gIo no da bIô f Ia m nhu va y Ia saI”).
Mô f dIô u quan fro ng kha c Ia ba n ha y gIu p con fre fìm ra
phuong ca ch dô u ng pho vo I nhu ng ham muô n co fhô co frong fuong
IaI |“Con co fhô ho I muo n cay vIô f do , hoa c con co fhô xIn me mua cay
vIô f do ”). Nô u mo n dô ma no ao uo c vuo f qua kha nang cu a ba n, fhì
chinh vIô c no no I ra ra ng no muô n co mo n dô do da pha n na o Ia m
gIa m dI ham muô n Ia y frô m. Iu c do ba n co fhô no I ra ng: “HIô n gIo
mình không du fIô n dô mua mo n dô do . Co Ie mô I fua n chu ng fa nôn
dô da nh mô f if fIô n dô mua no ."
Ða n du ng hy vo ng chI mô f Ia n frao dô I fam fình vo I fre Ia co fhô
cha m du f fho I an ca p va f. Co Ie fre se co n Ia y frô m va I Ia n nu a fruo c
khI no fhoa f kho I fho I quen an ca p va f na y. Nguo I Io n cu ng va y ma .
Mong muô n co nhu ng fhu fhuô c vô nguo I kha c Ia mô f va n dô ma mô I
nguo I Iuôn pha I dô I ma f frong suô f cuô c do I. Tuy nhIôn, vo I da I da sô
fre em, da nh ca p chI mang finh gIaI doa n. CIaI doa n na y rô I cu ng
qua dI mô f khI ba n không co n qua ba n fam vô no .
KhI na o fhì nôn Io Ia ng fhu c su 7
Tình fra ng frô m ca p va f ke o da I Ia da u hIô u da ng nga I. Ða n
ha y cô ga ng fìm hIô u va n dô mô f ca ch foa n dIô n. Co fhô vì ba n không
ga n gu I vo I fre , nhu frong fruo ng ho p cha me Iy dI, nguo I fhan cu a
ba n dô n o dô gIu p do , va ba n pha I dI Ia m ca nga y, hay aI do frong gIa
dình dau ô m, nôn fre an ca p va f nhu Ia ca ch dô no I: “Me co co n quan
fam dô n con không7”. Mô f khI ba n nha n fha y nhu va y, ba n co fhô no I
vo I con ra ng: “Me bIô f ga n day me ra f ba n, không fhô o bôn con, Ia m
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 176
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
con buô n gIa n. Co pha I vì fhô ma con hay Ia y frô m dô nguo I kha c7
Me hu a ra ng me se quan fam dô n con nhIô u hon”.
Nô u ba n va n không fhô ngan cha n fình fra ng con ba n frô m ca p
va f ba ng nhu ng dô I fhoa I fhuo ng xuyôn na y, fhì ha nh vI an ca p va f
na y ha n co IIôn hô vo I nhu ng ha nh vI kho ga n gu I kha c, nhu no I dô I
hay gIan Ia n, hoa c duo ng nhu con ba n an ca p va f dô mua Ia y fình
ba n. Trong fruo ng ho p na y ba n pha I nho dô n su can fhIô p cu a ca c
nha frI IIô u.



















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 177
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Khi treã moá c tuá i meå

“1a ¢ sI ¢c Ihé Rhcng I!n, nhung Irc ! c!! !å V !a su Ihå I. Ccn Ic!
án ¢á µ I!é n!”. Ða u day dIô n fhoa I bôn kIa Ia fIô ng nu c no cu a mô f ba
me co du a con ngoan hIô n, nay bô ng dung pha m fô I fa y dình: an ca p
fIô n. Thay vì da nh da p, qua f ma ng, ha y fìm hIô u Iy do.
Ta I sao fre Ia I an ca p fIô n7
“Tha ng be da m Ia y frô m fIô n frong fu I a o fôI. TôI nho ky vì hôm
a y co n du ng nam muoI nga n va ma y dô ng ba c Ie fhôI. Iu c fôI Ia y fIô n
ra dô gIa f qua n a o fhì không fha y fo nam muoI nga n nu a. Ho I ma I
fha ng be mo I vu a kho c vu a fhua: No gIu fIô n quy Io p, cha ng may bI
roI Iu c na o không bIô f. So cô pha f, no pha I IIô u...”.
Ða me a y co n no I nhIô u Ia m. Trong fruo ng ho p frôn, cau
chuyô n hô f su c don gIa n. Cha u be không cô fình an ca p. Nhung frong
Iu c bô I rô I so cô pha f, so ba n be cuo I chô, be da Ia m IIô u. Ða me da
ha nh dô ng du ng: ho I ca n ke ca u be Iy do. Va khI da hIô u ra, ba không
mô f Io I fra ch ma ng. Me Ia m cho be hIô u ra ng: su fha f fha cu a be Ia
Io I xIn Iô I chan fha nh nha f.
Co nhIô u phu huynh he f foa ng Iôn, Ia m a m I va cuô I cu ng da nh
con mô f fra n “cho chu a fho I an ca p”, ma quôn ho I Iy do da n dô n ha nh
dô ng a y. ÐôI khI ca u be hoa c cô be fhe m mô f cay kem qua . Nhung me
ba o an kem bI sau rang, fhô Ia ca f. Ðo va y, fre cô fìm ra fIô n ba ng
ca ch na o da y, dô co mô f cay kem.
Co nha , fIô n ba c fhoa I ma I dô n dô co fhô fha y kha p noI. Tre
không y fhu c duo c gIa frI cu a dô ng fIô n. No Ia y ca p, vì fha y vIô c a y dô
nhu Ia y dô choI... Nhung Ia I co be nha qua nghe o, mô f mo n dô choI,
mô f que kem, không pha I Ia vIô c nho nu a. Ðe mong co duo c mo n dô
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 178
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
choI nhu cu Toa n, be Hoa ca nh nha ma không co . NIô m ao uo c duo c
nhu ca c ba n cu ng khIô n be fro fha nh ke ca p mô f ca ch nga u nhIôn.
Phuong pha p du ng se hIô u qua
Ða n fha y da y, fre an ca p dôI khI ba f da u fu nhu ng Iy do ra f don
gIa n. Nô u ba n bIô f ngan be va da y ba o ngay fu da u, be se không saI
pha m nu a. Nhung nô u ba n qua vô fam, co fhô be se fruo f da I va hu
da y.
Trong fa f ca ca c fruo ng ho p, su bình fInh va fô nhI dô gIa I
quyô f fình huô ng Ia ca n hon ca . Qua f fha o, da nh da p chI Ia m cho be
so ngay Iu c do . Ðe ca ng nghI Ia m sao dô co fhô an ca p fInh vI hon, dô
không bI bô me pha f hIô n. ÐI nhIôn, cha ng co ông bô ba me na o muô n
dIô u na y xa y ra.
An ca p Ia xa u. Ta I sao xa u7 Ða n pha I gIa ng cho be hIô u. Cu ng
nôn dô be frình ba y Iy do fa I sao be ha nh dô ng nhu fhô . Nô u co dIô u
kIô n, nôn gIa I quyô f nhu ca u cu a be . Vì uo c mo cu a con fre ra f if khI
vuo f kho I kha nang cu a chu ng fa.
Nô u ba n dIu da ng go I y cho fre frình ba y suy nghI cu a be , dô co
fhô hIô u duo c fa f ca nhu ng nhu ca u cu a con, fhì cha c cha n nhu ng Iô I
nhu an ca p, no I dô I se không xa y ra. Ðe dô da ng fìm fha y su fIn ca y
noI bô me . Ðe bIô f mình se không bI ma ng khI muô n co mô f quyô n
fruyô n franh, mô f cay kem. Hoa c fruo ng ho p cu a ca u be da nh ma f
fIô n quy Io p frôn, fhay vì pha I Ie n Iu f Ia y fIô n cu a me bu va o, be co
fhô ma nh da n frình ba y su “ru I ro” cu a mình va xIn Io I khuyôn fu bô
me .
Cha me Ia chô du a vu ng cha c nha f
Ðô me ha y Ia nguo I da ng fIn ca y nha f cu a con. Mô I khI ga p ra c
rô I, cha me chinh Ia nguo I da u fIôn be fìm dô n nho gIu p do . Co nhu
va y, phu huynh mo I không pha I fìm dô n ca c chuyôn gIa fu va n chI vì:
“Con fôI an ca p fIô n”.


NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 179
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com


Taå i sao boå n treã cûá hay noá i döë i

Tha f Ia bu c mình khI pha I nghe nhu ng Io I no I dô I cu a con fre .
Su fha f ra nh ra nh fruo c ma f ma sao chu ng không chIu no I fha f ngay
fu da u.
Chu ng no I dô I chI vì chu ng chua phan bIô f duo c dau Ia fha f va
dau Ia su fuo ng fuo ng. Tha m chi fre 3-4 fuô I va n chua na m duo c
kha I nIô m “no I dô I” Ia gì bo I chu ng không hIô u ra ng su fha f kha ch
quan fhì pha I du a frôn fhu c fô . Ta I fho I dIô m na y, fri fuo ng fuo ng
cu a fre pha f frIô n Iôn dô n dInh dIô m, fre fha hô fuo ng fuo ng va fhôm
fha f mo I chuyô n. Nô u sa ch vo cu a chu ng na m dô dô ng Iô n xô n duo I
sa n nha , fre se cha ng chIu nha n Ia chinh no Ia m roI sa ch frong khI
no dang cô vo I Ia y quyô n fruyô n franh ma no se bIô n mInh Ia no bI
fruo f chan, va pha I kô sa ch va Ia m sa ch dô xuô ng nhu mua, roI ca
va o da u no . Va rô I ba n fhan chu ng cu ng nhanh cho ng quôn dI su vIô c
dIô n ra nhu fhô na o, no cu dInh nInh su fha f chinh Ia nhu ng dIô u
chu ng no I. Chinh no hay con cho da gIa m da y bu n kha p ca nha 7
Chinh no hay ba n no da ve nguô ch ngoa c Iôn fuo ng7
“Suy nghI fha n ky ” cu ng Ia mô f frong nhu ng nguyôn nhan Ia m
cho fre fhich fhô I phô ng su fha f. Ca c chuyôn gIa cho ra ng mô f du a
fre fhuo ng uo c sao cho su vIô c kha c dI vo I nhu ng gì da xa y ra, va
chu ng fhô I phô ng su fha f vì chu ng fIn ra ng dIô u ca u nguyô n cu a
chu ng se fro fha nh su fha f. Vi du nhu khI du a be fraI gIa ng Ia y dô
choI cu a cô em ga I Ia m con be kho c foa ng Iôn, fha ng be ca m fha y hô I
ha n, nhung khI ba n ho I chuyô n gì da xa y ra fhì fha ng be Ia I hô n
nhIôn kô Ia I ra ng em no kho c vì con be da da nh roI dô choI xuô ng da f.
Trong fruo ng ho p na y, fha ng be muô n su vIô c dIô n ra nhu no suy
nghI va rô I no Ia I fIn do Ia su fha f.
Ðu ng vô I Io Ia ng. Ðo chI Ia nhu ng Io I no I dô I nho nho khI chu ng
co n be . Không pha I cu no I dô I fhì khI Io n Iôn fre se fro fha nh fô I
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 180
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
pha m. Pha I ga nh va c Io p vo bo c do cha me khoa c va o, pha I fuan fhu
nhu ng chua n mu c vô ca ch cu xu frong xa hô I, nhu ng phe p fa c da Ia
mô f nhIô m vu na ng nô dô I vo I bo n fre . Ðô gIu p do con ba n hIô u va
fhu c ha nh finh fha f fha , ba n ha y a p du ng ca c phuong pha p sau:
- Khuyô n khich su frung fhu c: KhI fre no I dô I, ba n fhuo ng Ia
ma ng hoa c fru ng pha f, nhung ba n cu ng du ng quôn ca m on, khen
ngo I khI fre bIô f nha n Iô I va no I ra su fha f. “O bay gIo fhì me da hIô u
fa I sao ca I xe dô choI do Ia I bI ga y. Con ngoan Ia m. Ia n sau pha I ca n
fha n, gIu gìn dô choI”.
- Ðu ng Ia m fre pha I khô n dô n: du ng cô e p fre fuo ng fhua f fha f
chI fIô f vIô c pha m Iô I cu a no . Ðu gì dI nu a fhì su vIô c do da xa y ra rô I.
Nô u sôcôIa Ia m Iem da y ma f fha ng be fhì không ca n ho I ba n cu ng co
fhô bIô f duo c chuyô n gì xa y ra vo I phong ke o sôcôIa cu a con chI.
Chu ng fa fhuo ng ga n ho I fre chI vì chu ng fa muô n fre pha I nha n Iô I
nhung ca ch cu xu nhu va y chI fa o ra chIô n franh ma fhôI.
- Ha nh dô ng fheo nhu ng gì ba n bIô f: Ða n chI ca n no I “Cu Ðo,
sao con an ke o cu a chI ÐI ma không ho I xIn chI. ChI ÐI se fu c gIa n vì
bI ma f ke o cho ma xem. Con ha y Ia y ke o cu a mình chIa mô f if cho chI
dI. Ðuo c chu 7”. A p du ng phuong pha p mô m mo ng na y, không nhu ng
ba n da pha fan duo c su dô I da u cang fha ng “ha y nha n Ia con no I dô I”
ma co n dua ra ca ch gIa I quyô f cho fha ng be Ia m ca ch na o dô su a Iô I.
Vô Iau vô da I, bIô f ca ch huo ng fre fheo ca ch gIa I quyô f cu a ba n se
hIô u qua hon Ia ba f be va cha f va n fre .
- Io ng fIn: Ha y chu ng fo cho con ba n fha y ra ng ba n ra f fIn
fuo ng no ba ng ca ch Iuôn no I fha f vo I con. Cô ga ng gIu Io I hu a vo I con
va nô u co ba n rô n gì ma da nh fha f hu a fhì du ng quôn no I Io I xIn Iô I.
Tre se ba f chuo c ca ch cu xu cu a ba n va fa f nhIôn ca ch na y fô f hon Ia
cu pha I nghe nhu ng Io I day nghIô n cu a ba n mô I khI chu ng Ia m Iô I.




NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 181
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Giaá o duå c giúá i tñnh khi naâ o?

Ða n ban khoan không bIô f Iu c na o nôn da y cho con nhu ng
chuyô n ba n cho Ia "cu a nguo I Io n”7
NhIô u du a fre , dô n fuô I fruo ng fha nh, bô ng so ha I khI nha n
fha y su bIô n dô I cu a co fhô . Rô I nhu ng ma c ca m, nhu ng fo mo , nhu ng
fa c dô ng xa u cu a môI fruo ng xung quanh se khIô n fre không fhô
kIô m soa f nô I ha nh dô ng cu a chinh mình.
Chinh vì fhô ma co nhIô u fruo ng ho p da ng fIô c da xa y ra nhu:
Tre bI ma c bô nh fhu dam, quan hô fình du c fruo c fuô I fruo ng fha nh,
bI bIô n dô I gIo I finh...
Thu c ra, nhu ng fruo ng ho p na y dô u co fhô kha c phu c duo c dô
da ng nô u fre duo c gIa o du c gIo I finh fu nho , gIa o du c gIo I finh qua
fu ng dô fuô I. Cha me nôn da y cho fre co y fhu c vô gIo I finh ngay fu
khI fre co n nho . VIô c da y dô na y co fhô fhông qua nhu ng sInh hoa f
ha ng nga y cu a fre .
Ngay fu be
Cho fre ma c qua n a o fheo du ng gIo I finh cu a be , khIô n be fhich
nghI da n vo I frang phu c ha ng nga y. Tra nh không nôn dô be fraI ma c
va y nhu be ga I va nguo c Ia I.
KhI nghIôn cu u fruo ng ho p dô ng finh Iuyô n a I |nam cu ng nhu
nu ), frong không if fruo ng ho p, nguo I fa pha f hIô n fha y nhu ng nguo I
na y co fuô I fho không bình fhuo ng. Cha me fhich con ga I, nhung sInh
con fraI, fhô Ia cho ca c em ma c va y da m... ÐIô u na y a nh huo ng dô n
su pha f frIô n gIo I finh cu a ca c em khI Io n Iôn.
Tu 1 – 3 fuô I:
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 182
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
- Tre dang frong qua frình fa p dI, nô u bI nga , ba n co fhô
khuyô n khich con fraI ba ng cau no I: “OI, con fraI me pha I du ng ca m
Iôn na o. Không kho c nhe ”.
- Cho n dô choI fhich ho p vo I fre . Vo I be ga I, co fhô cho chu ng
choI nhu ng con ga u bông mô m ma I. Ðô I vo I be fraI, ba n co fhô cho
chu ng choI bô dô choI ghe p hình, xe hoI, ...
Tu 3 – 7 fuô I:
- Ða f da u cho fre fham gIa ca c fro choI ngoa I fro I.
- Ðe fraI fham gIa ca c fro choI nang dô ng, ma nh me hon nhu
fa p frô ng cay, xay nha frôn ba I ca f.
- Ðe ga I co fhô choI vo I nho m ba n frong nhu ng fro choI nhu ba n
dô ha ng, na u an. Nho be nhu ng chuyô n frong nha nhu ca f hô me chaI
da u, ca I khan...
Tu 8 – 11 fuô I:
- Co fhô gIao vIô c nha cho fre . Iuu y nhu ng công vIô c phu ho p
vo I fre nhu: be ga I Iau ba n, ru a Iy fa ch, ga p qua n a o... Tre fraI fuo I
cay, cham so c cay ca nh...
- Ta p cho be fraI gIu p do nhu ng ba n ga I frong Io p, nhuo ng nhIn
em u f frong gIa dình.
- Ðô I vo I be ga I, ba n co fhô ba f da u no I dô n nhu ng bIô n chuyô n
frong co fhô frong fho I gIan sa p fo I dô fre “chua n bI fInh fha n”.
Tu 12 – 15 fuô I:
- Ðay Ia fho I ky quan fro ng nha f: Tuô I da y fhì vo I ra f nhIô u
bIô n dô I Io n, ca vô fhô cha f Ia n fInh fha n.
- Ðô I vo I fre ga I, do Ia vIô c xua f hIô n cu a kInh nguyô f va su
pha f frIô n cu a ngu c.
- Ðô I vo I fre fraI, do Ia su xua f hIô n cu a nhu ng ha f mu n Ia m
fa m frôn ma f. Tre bI vo fIô ng va co quan sInh du c ba f da u pha f frIô n.
- Thuo ng xuyôn fro chuyô n vo I fre dô fheo do I nhu ng bIô n
chuyô n vô fhô cha f do . Ða n ca n gIa I fhich cho fre hIô u vô nhu ng bIô n
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 183
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
dô I a y, qua do fre co nhu ng dInh huo ng ro ra ng, fra nh Iô ch Ia c vô gIo I
finh cu a mình.
Tu 15 – 17 fuô I:
- Tre ba f da u chu y dô n ba n be kha c pha I.
- Cha me ca n hô f su c fô nhI. Ðu ng ngan ca m quan hô cu a
chu ng, vì dô Ia m cho con ba n co nhu ng pha n u ng chô ng dô I, xa ca ch
cha me , hay ru f va o cô fhu .
- Khuyôn ba o, gIu p fre hIô u: O dô fuô I na y vIô c ho c ha nh quan
fro ng hon vì no se quyô f dInh fuong IaI cu a fre .

















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 184
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Giuá p treã vûúå t qua nöî i àau mêë t ngûúâ i thên

KhI nguo I fhan ra dI, ba n ha y gIu p fre hIô u duo c y nghIa cu a su
ma f ma f na y.
Ia cha me , chu ng fa dô u muô n fra nh cho con mình nhu ng dau
do n, so ha I va buô n phIô n, nhung gIa u fre su fha f vô ca I chô f se ra f
co ha I. Nô u cha me không fIô n no I vô ca I chô f cu a nguo I fhan va cô
gIa u ca m xu c cu a mình, fre nghI day Ia va n dô ca m ky va hIô u ra ng
không duo c fha c ma c. ÐIô u quan fro ng Ia ba n ha y khuyô n khich fre
bIô u Iô nô I dau va cho chu ng fha y ba n cu ng Ia m nhu va y. Ha y no I su
fha f va chu fro ng va o nô I so ha I sau kin
No I Iôn su fha f:
- Nô u ba n cô ga ng Ia m voI nô I dau va no I: “Con du ng buô n.
ThôI du ng kho c..." se Ia m fre nghI ra ng nhu ng xu c ca m cu a no Ia
không fhich ho p, fre se nga I bIô u Iô . Va nô u fre cu gIu nô I dau frong
Io ng, nô I dau a y se fheo no dô n Iu c fruo ng fha nh, a nh huo ng không
fô f dô n fình ca m cu a fre .
- Tre co fhô so khI fha y bô me cu a mình kho c. Nhung nô u ba n
cô ga ng fo ra cu ng ra n fhì ngay ca fre fho cu ng nha n ra fình ca m
fha f cu a ba n. Tô f hon hô f ha y dô fre fha y ba n kho c. Iu c do ba n co
fhô no I vo I chu ng ra ng: “Me kho c vì nho ba . Nhung me se không sao
dau”.
- Nô u fre không co ve buô n, dIô u do không co nghIa fre fho o
fruo c nhu ng ma f ma f frong gIa dình. Hoa c nô u nô I buô n cu a fre bô c
pha f nhanh, mo I buô n do rô I fuoI fInh fro Ia I, cu ng không co nghIa Ia
fre gIa vo buô n cho mo I nguo I fha y. Tre duo I 6 fuô I không fhô hIô u
duo c dIô u nguo I Io n dau Io ng nha n fha y, do Ia dô I vo I con nguo I, ca I
chô f Ia không fhô fra nh kho I. Vì fre mong nguo I da khua f se quay vô ,
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 185
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
nôn ba n ca n fhuo ng xuyôn gIa I fhich cho fre hIô u chuyô n do không
fhô xa y ra.
Ta p frung va o nhu ng so ha I sau kin:
- Tre frong dô fuô I fu 3 dô n 5 fhuo ng fIn va o nhu ng dIô u kha c
fhuo ng, nôn co fhô cho ra ng chinh mình Ia m cho nguo I fhan chô f.
Nhu fruo ng ho p du a fre co nguo I anh fraI chô f do xe du ng, be cu fu
fra ch mình da gIa n anh va duô I anh dI. Ða n co fhô ngu a fruo c nhu ng
suy nghI saI Iô ch cu a fre ba ng ca ch no I: “ÐôI Iu c fre em o dô fuô I nhu
con nghI ra ng mình da Ia m cho nguo I fhan chô f, nhung su fha f
không pha I va y. Ðo Ia mô f faI na n, không aI co fhô Ia m gì kha c hon”.
- Mô f frong nhu ng nô I so Io n nha f cu a fre Ia bô me chu ng se
ma f. Nô I so na y ca ng a m a nh fre nhIô u hon khI co nguo I frong gIa
dình dô f ngô f qua do I. Tre don gIa n nghI ra ng: “Nô u ba c HaI ma f,
cu ng co Iu c bô se ma f”. Tre co fhô ho I fha ng bô mình vô vIô c na y,
hoa c gIa nhu fre không ho I, ba n va n pha I gIa I fhich cho fre hIô u. Ða n
co fhô no I: “KhI ông ba qua do I, fre em fhuo ng nghI ra ng bô me cu ng
se qua do I. Ðô muô n no I cho con bIô f ra ng bô du dInh sô ng dô n Iu c
fha f gIa , Iu c do ca c con da Io n Ia m rô I”. Nô u fre da f va n dô co su IIôn
hô gIu a ca I chô f cu a ông va su c kho e cu a ba n, nhu frong fruo ng ho p
ông hu f fhuô c nhIô u va chô f vì ung fhu phô I, va ba n cu ng hu f fhuô c,
Iu c do ba n ha y dô ca p dô n su vIô c mô f ca ch Ia c quan bao nhIôu co fhô
nhung fuyô f dô I du ng no I dô I fre |“Ðô bIô f con Io Ia ng chuyô n bô hu f
fhuô c. Ðu ng Ia bô ca n pha I suy nghI nghIôm fu c vô chuyô n na y”).
Ða o fIn buô n va gIa I da p fha c ma c:
- Ðu ng no I vo I fre chô f Ia ngu va không bao gIo fhu c da y. No I
nhu fhô se Ia m con ba n ga p va n dô frong gIa c ngu . Thay vì fhô , ha y
no I: “Co fhô cu a ba c HaI da ngung hoa f dô ng va se không hoa f dô ng
Ia I nu a.”
- Nhu ng chuyôn gIa fam Iy o ca c nuo c dang pha f frIô n cho ra ng
chu ng fa nôn fra nh dô ca p qua nhIô u dô n fhIôn da ng vì nhu va y fa se
dua fre dô n haI fha I cu c: fre cô fình hu dô không Iôn fhIông da ng
hoa c fre se fro nôn ra f ngoan dô duo c Iôn fhIôn da ng. Chu ng fa chI
nôn gIa I fhich ra ng “KhI con nguo I chô f, fhan xa c ho se duo c chôn
ca f. Nhung IInh hô n, pha n fhIông IIông Ia m cho ho da c bIô f hon ca c
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 186
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Ioa I kha c se Iôn fhIôn da ng. No cu ng sô ng ma I frong fam fri chu ng
fa.”
- Ho I xem cha u co muô n dI du Iô fang hay không. Nô u ba n
không cho con du Iô fang vì Io ra ng nhu ng gì nhìn fha y Ia m no dau
Io ng, fre se ca m fha y bI bo roI frong Iu c no cu ng dang dau buô n. Nô u
ba n nghI con ba n du Io n dô du fIô c cuo I, no cu ng co fhô du Iô fang.
Truo ng ho p fre không muô n dI, du ng e p buô c no . Ca c nha fam Iy cho
ra ng be duo I sa u fuô I không nôn co ma f dôm cuô I cu a da m fang vì
mô f sô fre co fhô bI xa c chô f a m a nh. |Nô u ba n dInh cho con du Iô
fang, ha y xem quan fa I co dô mo không).
- Nha c dô n nguo I qua cô dô gIu p con ba n co y fhu c vô su kô f
fhu c. Nho nhu ng gIay phu f da c bIô f ho da bôn nhau – nhu ng Iu c no
va ba cu ng na u an frong bô p hoa c ba kô chuyô n cô fich cho no nghe.
Khuyô n khich du a Io n vIô f fhu cho nguo I fhan rô I do c Io n. Tre co fhô
vIô f fhu xIn Iô I |“Cha u xIn Iô I da không vIô f fhu ca m on khI ba gu I
qua cho cha u”), hay fo Io ng fha fhu |“Con không gIa n chuyô n ba do n
cha u frô ). Ðu fre bIô u Iô ca m xu c cu a chu ng ba ng nhIô u ca ch nhung
ba n co fhô nha n ra ra ng con ba n bIô f kIô m chô nô I dau vuo f qua
mong do I cu a ba n.
- CIa I fhich cho fre : VIô c nha n fIn ma f nguo I fhan se dô hon cho
fre nô u ba n da fu ng no I chuyô n vo I chu ng vô su chô f. Ha y fìm nhu ng
vi du frong fu nhIôn, nhu nhu ng chIô c Ia xanh chuyô n sang nau va
Iìa ca nh. Ða sô fre dô u fhich xem xa c con rô p hay mô f con fhu na o do .
Iu c na y, ba n ha y gIa I fhich ro hon: “KhI mô f va f chô f, no se không
co n cu dô ng, không co n ca m gIa c do I, kha f, no ng, Ia nh, cu ng không
fhô dI, no I chuyô n, fho hay an duo c nu a.”
- KhI mô f nhan va f frong fruyô n hoa c frong phIm chô f, do Ia co
hô I fô f dô ba n ho I con mình “Con nghI chô f Ia gì7”. Sa ch gIu p fre IInh
hô I va n dô dô hon phIm vì chu ng if mInh ho a. Tuy nhIôn, vo I nhIô u
fre nhu ng hIô u bIô f ban da u vô su chô f Ia I fu vIdeo nhu Ca I chô f cu a
cha SImba frong phIm Vua Su Tu .
- KInh nghIô m da u fIôn cu a fre vô ca I chô f fhuo ng Ia khI con
va f cung không co n. Ða n nôn fa n du ng co hô I na y dô dô ca p fruo ng
ho p nguo I fhan qua do I cu ng gIô ng nhu va y. NhIô u ba c phu huynh
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 187
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
vô I va mua ngay cho con mô f con va f kha c dô nuôI vì so chu ng dau
buô n nhung fha f ra ba n du ng dô nghI fre mua con va f mo I ngay; fhu
va f co fhô Ia nguo I ba n fhan cu a fre , va vIô c ngo Io I mua cho no con
kha c Ia xem fhuo ng su quan fro ng frong mô I fình da c bIô f gIu a
chu ng. Ha y do I dô n khI con ba n no I sa n sa ng.
Nhu ng pha n u ng nga c nhIôn o mô I Iu a fuô I:
- Tu 3 dô n 5 fuô I: Ca c be ma u gIa o nghI ra ng chô f co haI ma f.
Tre nha c Ia I ca c su kIô n mô f ca ch don so va bình fha n: ”Ong nô I chô f
rô I. Ong không dI du ng duo c nu a va khI nguo I fa chô f, ho không fhô
sô ng Ia I.” Tre o fuô I na y Io Ia ng ca I chô f se a nh huo ng dô n cuô c sông
ha ng nga y cu a no nhu fhô na o mô f ca ch ra f fu nhIôn. Cha ng ha n khI
ba n no I vo I fre Ða vu a ma f, cau fra Io I da u fIôn cu a no co fhô vô mô f
dIô u kha c nhu: “Hôm nay con qua nha ba n Ha choI duo c không7”
- Tu 6 dô n 7 fuô I: Tre o fuô I na y co kha nang hIô u ro finh vInh
cu u cu a ca I chô f. Chu ng co fhô muô n xem ma I nhu ng bu c hình va
hay no I vô nguo I da khua f, vô nhu ng gì fruo c kIa ho fhuo ng Ia m vo I
nhau. Ca ch cu xu na y co fhô ke o da I ca nam, mô f sô cha me nha n
fha y con ho co ve bI a m a nh bo I nô I Io na o do .
- Tu 8 dô n 11 fuô I: Ðu no ra ve mình Ia frung fam, nhung no
chI muô n bIô f nhu ng gì se va n nhu cu frong cuô c sô ng cu a no . Tre o
dô fuô I na y cu ng ra f quan fam dô n vIô c bIô f fhôm chI fIô f nhu ng
fhông fIn fa I sao nguo I do chô f, vì dIô u na y gIu p chu ng ca m fha y fu
chu hon.
- Tu 11 dô n 13 fuô I: Su bô c pha f cu a finh xa c Ia o. “Ða fao chô f
cha ng co gì fo fa f ca . Ðu sao Iau rô I fao cu ng cha ng ga p ba .” Co fhô
ba n fhoa ng nghe con mình no I vo I ba n no nhu va y. Tha I dô ba ng
quan a y chI Ia su bIô n hô ma y mo c. Nô u no cha p nha n nhu ng ca m
xu c fha f cu a mình du không nhIô u, co fhô no se fru f hô f nô I Io ng
mình ra va se ma f bình fInh. Ca m gIa c khu ng khIô p do Ia m gIa fang
nô I so va Ia m fre fro nôn yô u duô I hon frong ma f ba n dô ng frang Iu a.
Vì va y, ha y fa o cho fre co hô I ba y fo nhu ng xu c ca m fha f cu a no . |vi
du nhu "Con muô n no I chuyô n vô Ða pha I không7 Ðay gIo chI co haI
me con mình, ha y no I cho me bIô f").
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 188
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Haä y kiïn nhêî n vúá i con caá i

Co pha I khoan dung vo I con se Ia m cho be hu hon7 Ca c ba c cha
me Iuôn ban khoan “Ia m fhô na o dô con ca I nghe Io I ma không Ia m
cho be xa ca ch va ca m fha y mIô n cuo ng khI duo c saI ba o dIô ugì do 7
Tha f ra, vì mô I be co ca finh va hoa n ca nh rIông nôn cha me ha y cô
ga ng bo qua Iô I Ia m cu a be nô u co fhô . Nô u cha me se qua kha f khe
fhì se Ia m con ca I nga y ca ng chuI va o vo bo c cu a mình, xa ca ch cha
me vì ca m fha y không duo c yôu fhuong.
Truo c hô f, cha me ca n fu dIô u chInh ba n fhan, va nhìn nha n ca
nhu ng khuyô f dIô m cu a mình. Trong cuô c sô ng ha ng nga y, cha me
fhuo ng pha n u ng qua da ng khI con ca I không kIôn nha n, frong khI
chinh ba n fhan mình cu ng fhIô u su kIôn nha n. Không nhìn nha n ba n
fhan mình, cha me se kho ma cha p nha n Iô I Ia m cu a con ca I.
Tìm hIô u uu va khuyô f dIô m cu a con ca I dô cha p nha n va ca m
fhông cu ng Ia mô f vIô c ra f quan fro ng. Vi du con ba n Ia m vIô c nha
mô f ca ch ca u fha , ba n ha y khoan no ng gIa n. Truo c hô f ba n ha y fo ra
ha I Io ng va vuI mu ng vì con da gIu p ba n Ia m vIô c nha , sau do ba n
ha y ba f da u su a dô I ba ng ca ch go p y nhe nha ng nhu: “Con bIô f gIu p
me Ia con ngoan Iam. Con dô n day, me se chI cho con va I bi quyô f dô
Ia n sau con Ia m nhanh hon va fô f hon hôm nay...”. Cha p nha n Ia
ma u chô f quan fro ng dô ba n không ca m fha y cha n na n va gIa I quyô f
va n dô mô f ca ch dô da ng hon.
Mô f khI da bIô f cha p nha n, ba n ca n bIô f fha fhu . Vì fha fhu se
khIô n ba n fha y Iô I Ia m cu a con ca I không co n Ia “va n dô nghIôm
fro ng” nu a, fu do ba n mo I bình fInh va kIôn nha n dua ra nhu ng fhay
dô I du ng Iu c.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 189
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Daå y con coá thoá i quen lïî pheá p

Mô f Ia n, dang dI bô do c duo ng, mô f ca u be vô fình da qua bo ng
fru ng nguo I fôI, Ia m do hô f bô qua n a o. Ca u be cha y fo I nha f qua
bo ng ngay duo I chan fôI rô I vô I va ng bo dI, không mô f Io I xIn Iô I. Ia n
kha c, ga n 12 gIo dôm, chuông dIô n fhoa I reng. Ða u day bôn kIa mô f
gIo ng no I ra f con nif: “Trang ha , maI ghe nha cô chu nhIô m vo I mình
nhe !”. TôI nhe nha ng: “Hình nhu cha u Iô n sô ”. Ðôn kIa cu p ma y,
không mô f Io I ca m on hay mô f cau xIn Iô I... Va co n nhIô u, nhIô u Ia m
nhu ng fình huô ng không bIô f pha I fra ch aI, ca c em hay nguo I Io n.
Cho f nghI, vIô c da y Iô nghIa cho con ca I dang bI ca c ba c cha me Ia ng
quôn7 Hay co nhIô u cha me pho fra ng mo I vIô c cho nha fruo ng... Ðô
rô I ca c em, mô f fhô hô Io n Iôn không bIô f mình pha I co fha I dô nhu
fhô na o cho du ng mu c vo I nguo I frôn, không y fhu c duo c mình pha I Iô
phe p nhu fhô na o vo I cha me , fha y cô, fo Io ng kinh fro ng nguo I Io n
fuô I... Ða y Iô nghIa cho con ca I Ia ra f ca n fhIô f, nhung da y ba ng ca ch
na o7
Theo fha c sI fam Iy Hoa ng ThI Thu Ha fhì fruo c hô f vô ma f
nha n fhu c, ca c ba c cha me pha I nha n fhu c va kha c sau: fre con
không pha I Ia nguo I Io n, nghIa Ia ca c em co n non no f va fhIô u kInh
nghIô m frong mo I va n dô cu a do I sô ng xa hô I: fu nha n fhu c, fình ca m
dô n ca c mô I quan hô xa hô I. Vì va y, cha me pha I gIu p do , chI ba o cho
ca c em fu ng II fu ng fi. AI cu ng bIô f fu mô f du a fre chuyô n sang mô f
nguo I fruo ng fha nh Ia ca mô f qua frình da y gIan nan va fhu fha ch,
do I ho I nguo I fre pha I vuo f qua. Ðo Ia mô f qua frình fre ho c fa p. IInh
hô I kInh nghIô m xa hô I - IIch su bIô n fha nh vô n hIô u bIô f, vô n sô ng
cu a ba n fhan. Trong qua frình do fre ca n su chI da y cu a cha me . Nhu
va y dô fre co fho I quen Iô phe p va nôn nguo I, cha me do ng go p mô f
vaI fro quan fro ng: da y dô , uô n na n cho ca c em fu ng Iy fu ng fi.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 190
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Tho I quen Ia mô f ca ch sô ng hay mô f hoa f dô ng duo c Ia p dI Ia p
Ia I Iau nga y, kho fhay dô I. Va bao gô m ca nhu ng fho I quen fô f cu ng
nhu fho I quen xa u. Ðô hình fha nh hay pha vo mô f fho I quen không
quen không dô , ca n pha I co fho I gIan, su huo ng da n cu a cha me va su
fa p Iuyô n cu a ba n fhan ca c em.
HIô u duo c nhu fhô fhì cha me mo I co fha I dô du ng da n khI fa p
fho I quen cho con ca I. Muô n fa o cho con co nhu ng fho I quen fô f fhì
cha me pha I fIn con, dô con fIô p xu c vo I mo I công vIô c, mo I su kIô n
vu a su c. Nga y nay ha u hô f ca c ba c cha me không fIn va o con mình.
Hay no I ca ch kha c, chu ng fa không da m fIn con ca I. Cha me Iuôn
fhuong yôu con ca I va nghI con mình co n non no f, be bo ng, nho da I.
Ðô rô I không da m cho con Ia m ba f cu vIô c gì. Nhu fhô chI fa o cho fre
co fho I quen I Ia I, day chinh Ia su saI Ia m nguy ha I da u fIôn. Cha me
ha y ma nh da n fIn fuo ng con ca I nhung pha I quan fam fheo do I
fhuo ng xuyôn dô uô n na n kIp fho I nhu ng fho I quen chua fô f. Vì
không fIn con nôn nhIô u cha me gIa o du c ba ng ca ch a p da f, cu ba f
con pha I Ia m fhô na y ma không duo c Ia m fhô kIa va không hô co mô f
su gIa I fhich na o cho con fre . Nhu fhô se không hIô u qua , bo I con fre
se co ca m gIa c mình không duo c fôn fro ng, không duo c bình da ng.
Nhu da no I, dô co mô f fho I quen ca n pha I co fho I gIan, vì fhô cha me
pha I du ng nhIô u bIô n pha p dô fa o cho con fre co fho I quen fô f. Co khI
chu ng fa vo I vaI fro Ia mô f nguo I cha |me ) nha c nho con, nhung cu ng
co khI frong vaI fro Ia mô f nguo I ba n. Va hon hô f Ia nguo I Io n pha I
kIôn quyô f khI nha c nho fre . ChI ca n chu ng fa fhoa hIô p, nhu nhuo c
mô f Ia n, fre se Io n ngay.
Ða y fre hình fha nh fho I quen Iô phe p hay mô f fho I quen fô f ca n
co nhu ng bIô n pha p cu fhô , phu ho p vo I fu ng dô fuô I, fu ng hoa n ca nh
sô ng va fu ng fam Iy da c frung cu a mô I fre . Nhung vIô c xay du ng cho
fre mô f fho I gIan bIô u Ia không fhô fhIô u. Cha me pha I dôn dô c, kIô m
fra vIô c fhu c hIô n cu a ca c em. Ðôn ca nh do , pha I co su fhô ng nha f
vIô c da y gIu a cha, me va ca c fha nh vIôn frong gIa dình |nha f Ia
nhu ng gIa dình co nhIô u fhô hô ). Ðu ng bao gIo dô fre chu ng kIô n
ca nh: “Ða y con nhu fhô ma cu ng da y” hay “Con fôI fôI da y, con aI
nguo I a y da y”... Ða c bIô f Ia pha I fìm hIô u nho m ba n cu a con, huo ng
da n con cho n ba n fô f dô choI. fuô I mo I Io n chIu a nh huo ng cu a ba n be
ra f Io n. Va hon hô f Ia su guong ma u cu a cha me . Mô f du a fre se
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 191
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
không co fho I quen go n ga ng khI nguo I cha ba dau vu f do ... Nhu ng
vIô c Ia m cu a cha me Iuôn an sau, fha m va o da u cu a con fre . No a nh
huo ng mô f ca ch fu pha f va cu c ky quan fro ng.
Hình fha nh fho I quen Iô phe p Ia hình fhanh mô f khia ca nh nho
frong vIô c hình fha nh nhan ca ch cu a con nguo I. Nhu ng fho I quen se
hình fha nh nôn nhan ca ch va a nh huo ng dô n finh khi cu a mô f nguo I
sau na y. Nôn vIô c da y Iô nghIa cho con ca I vô cu ng quan fro ng, ca n
fhIô f hon ca vIô c da y chu cho con.



















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 192
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



OÁ c khöi haâ i vaâ treã con

Tinh ca ch khôI ha I cu a be pha f frIô n va fhay dô I nhu fhô na o7
O c khôI ha I co fhô Ia m gIa m fô I fhIô u su cang fha ng, khIô n fre
ca m fha y fhoa I ma I va hoa f dô ng hIô u qua hon. Ðô cho con ba n
chuyô n fu finh ngo nghô ch o fuô I cha p chu ng fa p dI sang finh ca ch
khôI ha I va fô nhI hon o fuô I sa p buo c va o fuô I da y fhì, ba n cu ng con
ngô I Ia I vo I nhau, khuyô n khich con cuo I, va ha y fa n huo ng gIaI doa n
da y a p fIô ng cuo I na y.
Nhu ng nu cuo I da u fIôn |fu Iu c mo I sInh dô n 2 fuô I)
Nhu ng bIô u hIô n so m nha f vô finh khôI ha I fhuo ng xua f hIô n
va o khoa ng fha ng fhu 3 hoa c fhu 4 sau khI sInh, khI con ba n Ia n da u
fIôn bIô u hIô n mô f nu cuo I fhu c su . Khoa ng fha ng fhu 6 hoa c fhu 7,
fre so sInh ba f da u cuo I nhIô u hon, co fhô fIô ng cuo I chI Ia fIô ng kôu
re Iôn. Không Iau sau nga y sInh nha f da u fIôn, nhu ng Ia n vuI du a vo I
con dô f nhIôn se fro nôn ha p da n fre , khIô n fre cuo I khu c khich fo
fIô ng.
Tro choI “u oa ” vuI du a vo I fre se gIu p cho fre ho c duo c finh
ca ch chIô m uu fhô , nha f Ia khI fre ba f da u fham gIa mô f ca ch fich
cu c va o ca c fro choI do . Ioa I fa c dô ng na y gIu p cho fre ca m fha y vuI
va cuo I fhoa fhich.
VaI kIch vuI o fruo ng ma u gIa o |fu 3 dô n 5 fuô I)
Nhu ng em fu 3 dô n 5 fuô I co fhô co mô f sô finh ca ch ky Ia ma
ba n chua hô ga p bao gIo . Ca c em co ve fha nh fha o frong khI choI go
nhIp va fhuo ng no I huyôn fhuyôn nhu ng cau no I nghe co ve vo va n
va buô n cuo I.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 193
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
No I chuyô n du fhu chuyô n vo I ba hoa c me frong pho ng fa m Ia
mô f da c frung kha c nu a cu a fre ma u gIa o. Ca c em fhuo ng vô fung
nuo c va no I huyôn fhuyôn du mo I fhu va dô y xem pha n u ng cu a bô
me fhô na o. Nôn nho , vo I fre em vIô c da y fheo fu ng fình huô ng Ia ra f
co ich, nhu vIô c da y fre ca ch dI nha vô sInh cha ng ha n.
Tre em o dô fuô I na y fhuo ng ra f fu nhIôn va chI hIô u fheo
nghIa den, do do chua fhô no I nhu ng Io I hoa c nhu ng fro du a co a n y
duo c. Ca c em fhuo ng fhich nhu ng phIm vIdeo va sa ch hình vuI, da c
bIô f Ioa I sa ch va phIm xua f hIô n nhu ng con fhu co finh hu ca u hay
nhu ng nguo I ngo nghô ch.
VuI choI ha I huo c |fu 6 fuô I fro Iôn)
Trong suô f nhu ng nam dI ho c, o c khôI ha I se hình fha nh nôn
mô f hình fhu c hoa n foa n mo I frong cuô c sô ng cu a fre . Ca c em se ho c
ca ch fhich u ng ho p Iy hon, va chinh su khôI ha I se pha n a nh qua
frình pha f frIô n na y. Con ba n se hIô u duo c nhu ng a n y phu c fa p, co
fhô dIô n da f no mô f ca ch fhoa I ma I hon.
KhI mô f du a fre co kha nang no I fô f fhuo ng bô c Iô finh ca ch
khôI ha I mô f ca ch dô da ng va co fhô kô Ia I mô f ca ch ro ra ng nhu ng
cau chuyô n vuI hoa c frình ba y mô f va n dô ra c rô I hon. Nhung nô u
du a fre no I nang ke m hon fhì fhuo ng bô c Iô finh ca ch khôI ha I fhô
fhIô n hon, cuo I no I vô co khI gIa bô ba n “du ng” Iôn fuo ng hoa c Ia m dô
ma y ca I ghô .
Cu ng co fruo ng ho p, su khôI ha I o fre cu ng co fhô chuyô n sang
finh ich ky frong nhu ng nam dI ho c, da c bIô f Ia nhu ng Io I cho c ghe o
dô gay fô n fhuong hay nhu ng Io I no I a c y nha m va o ca c ba n be cu ng
frang Iu a vo I mình. Ca c chuyôn gIa cho ra ng day Ia mô f da c frung
cu a fuô I dI ho c, bo I vì ca c em su du ng su khôI ha I cu a mình nhu mô f
ca ch sao che p Ia I finh fhIô u fu fIn rIông o mình. Ða ng ca ch cho c ghe o
nhu ng nguo I kha c Ia ngu ngô c, ca c em ca m fha y mình Ia gIo I, Ia fô f
hon. Ðô me co fhô dIô u chInh ha nh vI na y cu a ca c em ba ng ca ch gIa I
fhich ro ra ng khôI ha I Ia mô f công cu mang finh xay du ng chu không
pha I Ia mô f công cu pha huy .
Cho du con ba n bao nhIôu fuô I dI nu a, fhì vIô c dua su khôI ha I
va o cuô c sô ng mô I nga y cu ng Ia mô f nghô fhua f dô nang cao fInh
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 194
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
fha n gIa dình. Sau day Ia mô f va I ca ch se gIu p gIa dình ba n Iuôn co
fIô ng cuo I.
- Ta o không khi ha I huo c frong gIa dình. Ta o “go c cuo I” hay mô f
khoa ng không gIan na o kha c ma ba n co fhô freo Iôn do hình nhu ng
nhan va f frong hoa f hình, nhu ng cau no I ho m hInh, nhu ng bu c hình
chu p hay nhu ng bu c franh frông ngô nghInh.
- Cu ng do c fruyô n cuo I. Cu ng do c fruyô n cuo I vo I con Ia mô f
ca ch hay dô gay cuo I va da y cho con ca ch khôI ha I fô nhI.
- Xem ca c chuong frình khôI ha I. Xem ca c chuong frình ha I kIch
frôn TV fhich ho p vo I fu ng dô fuô I hoa c cu ng xem hoa f hình mô I
fua n.
- Khuyô n khich con mình fa o ca ch khôI ha I rIông. Ða y cho con
fa o su khôI ha I chinh ngay frong cuô c sô ng ha ng nga y.














NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 195
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Daå y treã caá ch xûã sûå

Co Ie ca c vI phu huynh cha ng bao gIo ba f du a con mo I 2 fuô I
cu a mình nhaI fhu c an ma không duo c ha mIô ng. Nhung nô u ba n
chIu dô y mô f fi fhì ba n se ra f nga c nhIôn vô nhu ng ca ch cu xu ma
con ba n ho c duo c, co Iu c ca n pha I xu su fhô na y, co Iu c Ia I xu su fhô
kIa. Co Ie gIo na y con ba n dang nhu ngon hoa c dang ho c ba I vì be da
bIô f duo c pha n u ng cu a ba n. Nô u ba n co ca ch cu xu ngay fu Iu c da u
va fhuo ng xuyôn a p du ng fhì con ba n se na m ba f no nhanh hon – va
if fo fha I dô chô ng dô I hon.
- Ia m guong: Ðô fre co nhu ng ca ch cu xu IIch su fhì ca ch fô f
nha f Ia ba n pha I IIch su da . O Iu a fuô I na y |2 fuô I) fre em chI muô n
Ia m gIô ng bô me mình ma fhôI. Nô u frong nha ba n Iu c na o fre cu ng
nghe duo c nhu ng cau no I IIch su fhì fre cu ng se cu xu IIch su du ng
nhu fhô .
- Nôn ba f da u ba ng nhu ng dIô u nho nha f nha f. “Ca m on”, “xIn
Iô I”... fhuo ng Ia nhu ng cau no I nha nha n IIch su da u fIôn ma nguo I bô
nguo I me na o cu ng muô n da y cho con mình. Ða n co fhô a p du ng ngay
khI du a fre ba f da u no I nhu ng Io I da u fIôn dô gIao fIô p vo I nhu ng
nguo I xung quanh, co fhô Ia ngay sau nam da u fIôn. Pha I ma f mô f
fho I gIan kha da I con ba n mo I co fhô no I duo c nhu ng Io I nhu “ca m
on” hay “xIn Iô I”, nhung mô f khI con ba n ba f da u no I chuyô n duo c fhì
ba n se da n fa p cho be no I sao cho du ng, no I sao hco hay. Ða n cu ng
nôn do c cho con nghe nhu ng cau chuyô n co finh gIa o du c mô I quan hô
va ca ch cu xu cu a mo I nguo I frong cuô c sô ng hang nga y dô huo ng fre
fheo nhu ng ca ch fhu c du ng nha f.
- Yôu ca u con cu ng ngô I va o ba n vo I ba n. Ho c ca ch ngô I yôn va
fha ng Iung duo c 5 phu f Ia mô f ky công ra f Io n dô I vo I fre Iôn 2 fuô I,
vì va y du ng bao gIo fu da f mình va o fình huô ng kho xu nô u con ba n
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 196
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
ba n ba f da u ngo ngua y hay quo fay mu a chan. Ca c bu a an frong gIa
dình co fhô Ia kho ang fho I gIan fhu c ha nh kho khan, pha I ba o da m
duo c mu c fIôu ma ba n da dô ra mô f ca ch ho p Iy : 15 phu f ngô I o ba n
an, ngô I nguyôn o frôn ghô co fhô Ia mô f vIô c Ia m kho khan dô I vo I
nhu ng fre nang dô ng. Ða n nôn nang cao da n mu c fIôu cu a mình,
không chI o bu a an ma ca ngay frong nha bô p: da u fIôn Ia 5 phu f sau
do Ia va I phu f nu a khI fre da co ve mô f. Mô I khI du ng com fô I o nha
ba n be hay ho ha ng fhì ba n pha I chua n bI fInh fha n cho be fruo c, cho
be bIô f ra ng day se Ia mô f co hô I dô be fhô hIô n mình Ia mô f du a be
ngoan, be co fhô ngô I choI hoa c an ngoan ngoa n frong suô f bu a an
duo c. KhI con fhu c hIô n duo c, ba n du ng quôn khen ngo I dô dô ng vIôn
be . Tuy nhIôn, du ng nôn qua khen, nô u không be se ca m fha y Ia
mình da Ia m duo c mô f vIô c gì do phI fhuo ng. Nôn nho , chu ng fa dang
dô ca p dô n nhu ng du a fre chI mo I 2 fuô I, co fhô fa I pha m Ia I va nôn
vuI ve dô xu Iy mo I fình huô ng.
- Ma nh da n du ng nhu ng Io I cha o IIch su . Ðô I vo I fre Iôn 2, cha c
cha n co fhô ho c duo c nhu ng cau cha o fhông fhuo ng nhu “cha o ba c”,
“cha o cô”... mô I khI dô n fham hay duo c ga p go mô f aI do va “cha o ba c
/cô / chu ... cha u vô ” mô I khI ra vô . Co fhô fre se dô da ng cha o ho I Iu c
dô n nhung dô n khI ra vô Ia I be n Ie n ma c co hay oa kho c cha o khI ra
vô . Nhung no I chung day Ia buo c fich cu c frong vIô c da y nhu ng Io I
cha o ho I cho fre vì dIô u do gIô ng nhu nhu ng vIôn ga ch Io f duo ng da u
fIôn dô nang cao ky nang gIao fIô p cho fre , da I kha I nhu “ra f vuI duo c
ga p ba c / chu / cô...” va sau do Ia cu chI ôm hôn hoa c ba f fay da y fhan
fhIô n. Ðua con dô n nha ông ba choI fhì da y cho fre ca ch cha o ho I ông
ba “cha u cha o ông ba ”, nô u day Ia Ia n da u fIôn dô n fham ông ba , ba n
pha I sa p xô p fruo c vo I con dô con kho I bo ngo quay ma f dI va không
chIu cha o ông ba |du sao con ba n chI mo I 2 fuô I, cho nôn Ia n da u fIôn
co fhô cha u se ma c co )
- Ta p phe p IIch su o nha . Nhu ng cuô c ca I va da u fIôn cu a fre
fhuo ng Ia gIa nh gIa f dô choI. Ðu ng hy vo ng con mình se nhuo ng dô
choI cho nhu ng em kha c, ma pha I chIô u cô dô n con mình, nô u ba n ba f
da u da y cho con Ia khI na o choI cu ng vo I nhu ng ba n kha c, o nha cu ng
nhu o fruo ng fhì con không duo c gIa nh hô f dô choI. Ca n da f ra nhu ng
nguyôn fa c co ba n: nô u co mô f dô choI ma nhIô u em cu ng fhich choI,
fhì pha I fhay phIôn nhau choI chu không duo c gIa nh gIa f nhau va
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 197
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Ia m hu dô choI, không duo c xô da y va da nh nhau. Nô u co vI pha m fhì
pha I ca nh ca o ro ra ng va nô u ca n không cho choI nu a. Nôn khen con
mô I khI no Ia m duo c mô f vIô c fô f hoa c co nhu ng ha nh vI rô ng Iuo ng
hay quan fam dô n ba n no .






















NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 198
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com


Möi trûúâ ng töë t àïí hònh thaâ nh nhên caá ch

Cc! Irc ng nhu ng sa ng Ia c
Ðu a fre Iuôn huo ng fhIô n va muô n mo I nguo I coI mình không
co n Ia con nif. Mô f frong nhu ng ca ch don gIa n dô Ia m cho fre fha y
mình Ia duo c nguo I Io n fôn fro ng Ia da nh mô f vI fri frang fro ng cho
nhu ng fha nh qua Iao dô ng cu a fre . O fha nh phô , cu a fu Ia nh, ca nh
cu a ra va o nha bô p... co n o nông fhôn Ia ca nh cu a ra va o nha hay
ca nh cu a fu qua n a o... co fhô Ia noI du ng dô da n, dô freo nhu ng fa m
hình, nhu ng dô fhu công nho cu a du a fre . Cu ng co fhô du ng va o vIô c
na y mô f fa m ba ng gô freo va o fuo ng o chô co nhIô u nguo I qua Ia I.
Co n nô u cha me Iuôn mIô ng fhan phIô n: “Con ve ca I gì xa u va y, ve
Iung fung, du ng ba y bu a ra do , cho hô f va o so f ra c dI!” fhì cha c cha n
ha u qua se faI ha I vô ma f fam Iy dô I vo I fre .
Thông dIô p fhu nha f cu a vIô c Ia m do Ia fha nh qua Iao dô ng cu a
fre duo c coI fro ng. Ha ng nga y, fre fha y cha me do n de p, bo va o so f
ra c ca c Ioa I gIa y fo vuong va I, song nhu ng frang ve cu a fre Ia I duo c
da nh mô f vI fri frang fro ng. Tre fha y cha me coI fro ng vIô c Ia m cu a
mình, cu ng fu c Ia coI fro ng mình.
Thông dIô p fhu haI: nguo I Io n coI fro ng nha n fhu c, ca ch nhìn
cu a du a fre dô I vo I fhô gIo I xung quanh no . Co fhô bu c franh ve
không de p, ba n không hIô u fre ve ca I gì, song du ng vô I phô pha n hay
ba o no ve Ia I hay vu f dI. Tha y cha me da n franh ve cu a mình Iôn, fre
se fu nhu : “A , cha me mình fha y mình cu ng ve duo c da y chu , du ba n
fhan mình fha y cu ng cha ng de p de gì”. VIô c Ia m cu a ba n cu ng co
nghIa Ia ba n fôn fro ng nhu ng ca m nghI, su fuo ng fuo ng cu a fre ,
khuyô n khich no fIô p fu c ba y fo nhu ng ca m xu c, nhu ng ca ch nhìn
cu a rIông no dô I vo I fhô gIo I xung quanh. Ðu a fre se fu nhu : “Cha me
fhich mình ve , mình se fIô p fu c ve mô f franh kha c de p hon. Mình
cu ng se fa p Ia m fho, fa p Ia m ba I ha f dô xem cha me co fhich hay
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 199
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
không”. Nô u bu c ve qua Ia de p fhì ba n nôn nha n xe f vo I du a fre ba n
fhich ca I gì o bu c franh do : duo ng ne f, y fuo ng hay ma u sa c...
Tuy nhIôn nô u ba n fhan fre fha y bu c franh cha ng ra gì va
muô n vu f dI fhì cha me cho co dem freo hay da n Iôn. Ia m nhu va y
fre se hIô u ra ng ba n muô n bôu xa u no . Ta c du ng se nguo c Ia I.
Tha y fre fhich ve , ha f, Ia m fho... ba n ha y khuyô n khich va fa o
dIô u kIô n cho fre fham gI ca c sInh hoa f do o cau Ia c bô hoa c ca c Io p
ho c. Qua fIô p xu c vo I be ba n va fha y cô, fre se fhôm fu fIn va pha f
huy so fhich cu ng nang khIô u cu a mình. ÐIô u do ra f co Io I cho su
pha f frIô n cu a fre vô van, fhô , my .
Truc ng Iha nh Ircng Iå µ Ihé .
Trong gIa dình, du a fre Ia mô f fha nh vIôn nho fuô I. Ðu no Ia
anh ca hay chI ca dô I vo I ca c em nho hon, fre va n pha I phu fhuô c va o
cha me . Co n frong mô f nho m, du a fre Ia mô f fha nh vIôn ngang ha ng
vo I mo I fha nh vIôn kha c, “vI fri xa hô I” cu a fre co kha c. ÐIô u do go p
pha n cu ng cô Io ng fu fIn cu a du a fre .
Tham gIa mô f ô-kip hay mô f dô I co Io I cho fre o ca c ma f sau
day:
- Tre se co fIn fha n pha n da u vì dô ng dô I, vì “ma u co sa c a o”.
Tha nh fich ca nhan go p pha n va o fha nh fich chung cu a ca dô I. Nguo c
Ia I fha nh fich cu a dô ng dô I cu ng Ia fha nh fich cu a fre . Tre se ho c
duo c nhu ng uu dIô m cu a dô ng dô I frong fhI da u. Tre cu ng duo c su
dô ng vIôn, khuyô n khich cu a be ba n hoa c cu a hua n Iuyô n vIôn...
- Tre se ho c duo c ca ch phô I ho p nhu fhô na o vo I be ba n dô da f
duo c fha nh fich cao. Va khI bI fha f ba I se gIu p fre không bI quan,
na n chi.
- Tham gIa va o nhu ng hoa f dô ng co finh cha f dô ng dô I nhu va y,
fre se bIô f fa p frung nô Iu c dô da f duo c mu c fIôu cu fhô frong mô f
fho I gIan fuong dô I nga n, kha c ha n vo I ca c công vIô c gIa dình |không
ca n co su fa p frung cao dô ) hay frong vIô c ho c ha nh, fho I gIan dô da f
duo c mu c fIôu cu ng pha I Iau hon.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 200
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Tå I ¢a nhu ng u!é u nc ! Irén rå I ¢c !c ! ¢hc su Iruc ng Iha nh ¢u a
Ire \é ná I nhån ¢a ¢h. ^hung ¢u ng ¢å n !uu V nhu ng u!é u sau uåV:
- Quan fam dô ng dô I cu a fre : uu, nhuo c dIô m gì; ba n na o fô f,
ba n na o chua fô f7
- Nô u day Ia mô f dô I fuong dô I cô dInh vô ma f fô chu c, ca n fìm
cho n nhu ng hua n Iuyô n vIôn fô f, nha f Ia vô ma f nhan ca ch.
- Ca n dô fre fu cho n dô I ma no fhich fham gIa. Nguo I Io n co fhô
go p y song không a p da f y kIô n cu a mình.
- KhI fre muô n fu bo dô I no dang fham gIa, ca n fìm hIô u
nguyôn nhan.
Tu I!n Ircng I¡nh huc ng Rhå n ¢å µ
Ðu a fre fu fIn Ia khI ga p fình huô ng kha n ca p, nguy kIch fhì
bIô f xu fri, dô I pho mô f ca ch bình fInh, co fhô fu cu u mình va cu u
nguo I co hIô u qua . ÐIô u na y co y nghIa fhIô f fhu c bo I vì du a fre nhIô u
khI o nha hay dI Ia I frôn duo ng chI mô f mình.
Ha y cho du a fre fham gIa ca c buô I ho c vô cu u fhuong do fô chu c
Chu fha p do huo ng da n: ho c ca ch ca m ma u, bang bo , cô dInh xuong
ga y... Cho fre fa p bIô f boI, bIô f ca ch cu u nguo I bI chìm duo I nuo c.
!a V Ire I!é I µha ! RIµ Ihc ! ×u Ir! ra sac Ircng ¢a ¢ Iruc ng hc µ
Rhå n ¢å µ.
KhI co cha y fhì fa f ca u dao dIô n, hô fo: cha y, cha y... nhIô u Ia n,
go ke ng hay go xoong, nô I dô ba o dô ng cho mo I nguo I xung quanh.
ÐIô f ca ch fhoa f nhanh ra kho I nha , bIô f ra ng không duo c IIô u IInh
cha y va o noI dang cha y dô fìm mô f va f gì do .
Co I ca c sô dIô n fhoa I kha n ca p. Huo ng da n fre ca ch quay sô ,
ca ch no I cho ro ra ng, bình fInh va nga n go n nô I dung ca n fhông ba o
nhu dIa chI, fình fra ng kha n ca p ra sao... Cho fre fhu c fa p nhIô u Ia n
duo I su huo ng da n cu a nguo I Io n.
!a V ¢hc Ire h!é u V nghIa ¢u a RV h!é u.
KhI fha y ky hIô u na y fhì không duo c so dô n, du ng dô n hay nô m
fhu .
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 201
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Ða y cho fre cha y dI ba o ngay cho nguo I Io n hoa c công an bIô f
nhu ng gì no fha y nguy hIô m va no không duo c du ng dô n: day dIô n
duo ng bI du f, ô ng chich vu f duo I da f, su ng da n, Iu u da n...
Ða y du a fre bIô f ca ch du ng dao, Iuôn nha c nho no không duo c
choI vo I dao hay va f nho n
Ða y cho fre bIô f khI o nha mô f mình, không duo c mo cu a cho
ba f cu nguo I Ia na o va o nha , không nha n ba f
cu va f gì nguo I Ia dua, không dua cho nguo I Ia va f gì frong nha ,
không fIn ba f cu Io I na o cu a nguo I Ia du ho no I do Ia Io I cu a ba me
nha n vô .
KhI du a fre o nha mô f mình, da y fre bIô f ca ch IIôn hô ba ng dIô n
fhoa I vo I ba me frong fruo ng ho p ca n fhIô f.
!c !a nhu ng u!é u Ic ! Ih!é u ¢å n !uu V ua V ¢hc uu a Ire I!é I ué nc
uuc ¢ Iu I!n Ircng Iå I ¢u Iruc ng hc µ Rhc Rhán haV nguV h!é n na c.














NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 202
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Coá phaã i treã hû do baå n beâ xêë u?

Truo c khI ngan ca m con kô f ba n vo I aI, ha y kha ch quan fra Io I
fa I sao ba n không fhich ba n cu a no 7 Mô f sô cha me vì su “fhIôn vI vô
fhu c”, da chu quan cho ra ng con mình hu Ia do xu I gIu c cu a ba n be
xa u, frong khI fhu pha m chuyôn gay su co fhô Ia con.
Co quan nIô m cho ra ng vIô c hình fha nh nhan ca ch cu a fre phu
fhuô c va o ba n be cu ng frang Iu a nhIô u hon gIa dình. Nhu ng nam
da u, fre hoa n foa n ba f chuo c ca ch xu su cu a cha me . Nhung khI fre
Io n hon mô f chu f va ba f da u kô f ba n, fre co fhô bI a nh huo ng fu ba n
chu ng. Nô u ga p nhu ng du a fre hu, hay gay gô , con ba n cu ng co fhô
fro nôn hung hang, buo ng bInh hoa c nguo c Ia I se ra f nhu f nha f, so
sô f.
Nô u fre duo c gu I dI ho c nha fre , ma u gIa o, ca c ba c phu huynh
co fhô yôn Io ng hon vo I ca ch cham so c, gIa o du c o nha fruo ng. Vo I
nhu ng phuong pha p su pha m khoa ho c, fre se duo c huo ng da n cho n
ba n va nhu ng fro choI phu ho p vo I Iu a fuô I. Trong khoa ng 4,5 dô n 5
fuô I, fre ba f da u franh gIa nh vI fri “frung fam” frong ca c mô I quan
hô ba ng ca ch chu ng fo kha nang, su c ma nh cu a mình frong ca c fro
choI, fha m chi ba f na f ba n.
Ha u hô f mo I be fraI fu nam dô n fa m fuô I ba f dô u fo ra hô f su c
ngang buo ng, hay pha pha ch, nghIch ngo m.
Tuy nhIôn, phu huynh không nôn qua no ng na y, va n du ng
quyô n ha nh da nh con hay do a na f ba n be cu a chu ng. Ngoa I ra, su
cung chIô u qua mu c cu a cha me co fhô Ia m hu fre . Mô f sô gIa dình
cho ra ng ha nh dô ng da m ”ba f na f” nhu ng du a fre kha c Ia bIô u hIô n
cu a Io ng can da m. Tre co fhô du a va o dIô u na y dô Ia m mua Ia m gIo
va nga y ca ng buo ng bInh hon.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 203
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Tuy nhIôn, không fhô vì qua Io Ia ng vIô c con bI ba f na f ma cha
me Iu c na o cu ng ra su c che cho , ba o vô chu ng mô f ca ch mu qua ng.
Ðô n mô f Iu c na o do , con ba n pha I ho a nha p va ocuô c sô ng xa hô I, su
bo bô hay nuông chIô u qua mu c cu ng se ba f Io I cho vIô c hình fha nh
nhan ca ch cu a fre . Cha me nôn quan fam, uô n na n, nhung cu ng bIô f
khuyô n khich fre ho c fu Ia p, không y Ia I hoa n foa n va o bô me . Muô n
nhu fhô , cha me pha I ho c ca ch hIô u dô u ng xu fhich ho p vo I fre .
Xe I !a ! ha nh uc ng ¢u a n¡nh: T!nh ¢a ¢h, u ng ×u ¢u a ¢ha ne
µhå n na c a nh huc ng ué n ha nh \! ¢u a fre . Mô f sô ba c cha me vì su
fhIôn vI mô f ca ch vô fhu c da chu quan cho ra ng con mình hu Ia do
ba n be xu I gIu c, frong khI fhu pha m chuyôn gay su co fhô chinh Ia
con ba n. Vì va y, fruo c khI fo y ngan ca m con mình kô f ba n vo I aI do ,
ha y kha ch quan fra Io I cau ho I fa I sao ba n không fhich ba n cu a con7
Ngoa I ra, du ng can fhIô p qua sau va o mô I quan hô cu a con. Ha y
khuyô n khich, huo ng da n fre fu gIa I quyô f nhu ng ra c rô I. ÐIô u a y se
co Io I khI fre Io n Iôn.
!u ng qua Iha nh R!é n \c ! Ire : Tre en !ucn nhc rå I rc nhu ng
u!é u nguc ! !c n nhå n ×e I, \a nc I Rh! ba n co fha nh kIô n vo I chu ng fhì
chu ng cu ng se co fha nh kIô n vo I ba n.
^én uc ! Ihca !, uu ng a µ ¢hé Ire : Ca ¢ Iå ¢ ¢ha ne Ihuc ng ná ¢
µha ! sa! !å n !a su uu ng !c ! g!a c uu ¢ a p chô . Ða sô cha me fhuo ng
không da nh fho I gIan gIa I fhich ca n ke va chIa se nhu ng kInh
nghIô m vo I fre . Tha m chi, ngay ca khI fre fha c ma c, mô f sô cha me
da ga f phang va co n cho fre cô ca I buo ng. Nô u cha me cô fình a p chô ,
không chIu gIa I fhich va fìm hIô u fam fu cu a fre , co fhô da n dô n vIô c
fre nga y ca ng fro nôn buo ng bInh va Ia m Iì hon, gay nôn nhu ng ha u
qua không fô f frong fuong IaI.
!u ng !a n uu ng quVé n !u ¢: Trcng g!a c uu ¢, quVé n !u ¢ ¢c nc I
g!c ! ha n nhå I uInh c µha n \! huc ng da n va uô n na n. VIô c Ia m du ng
quyô n Iu c dô bIô n fre fro fha nh fheo y ba n Ia mô f saI Ia m . KhI fre
Io n Iôn va ba f dô u co fu duy, fre fro fha nh mô f fha nh pha n cu a xa
hô I. Tre pha I fu ho a nha p voI cuô c sô ng va ca mô f con duo ng fuong
IaI da I phia fruo c. Cha me ha y Ia noI nuong fu a fInh fha n vu ng cha c,
cha p ca nh cho fre bay xa.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 204
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Daå y treã caá ch söë ng tñch cûå c vaâ chuã àöå ng

Mô f pha n ra f quan fro ng va da y kho khan dô I vo I cha me Ia
Ia m sao dô da y cho con mình co y fhu c vô ba n fhan chu ng. Co nghIa
Ia pha I da y cho chu ng bIô f fôn fro ng ba n fhan, pha f huy nhu ng pha m
cha f fô f de p, xay du ng finh ca ch ca nhan va pha f frIô n fa I nang. ÐIô u
do duo ng nhu Ia mô f yôu ca u qua cao so vo I nhu ng nguo I cha, nguo I
me suô f nga y pha I ba n rô n vo I công vIô c Ia m an, va ca ng kho khan
hon khI fre con nga y ca ng chIu a nh huo ng va bI fa c dô ng xa u fu ba n
be va ca c fro choI dIô n fu da y ba o Iu c.
Ca c nha fam Iy ho c khuyôn ra ng dô nuôI da y con fre bIô f yôu
fhuong va sô ng Ia c quan fhì cha me pha I kIôn nha n fa c dô ng fich cu c
dô n vIô c hình fha nh su fu fIn, finh ho a dô ng va Io ng fra c a n noI con
fre . Cha me pha I hIô u ro fam sInh Iy cu a fu ng du a fre dô co ca ch phu
ho p frong vIô c nuôI da y con mình. Vi du nhu nhu ng du a be fraI co
fhô không ca n nhIô u dô n su cham so c fI mI nhu ca c be ga I. Nhung
chu ng ca n nhu ng Io I dô ng vIôn fhô hIô n su fIn fuo ng va o ba n fhan
chu ng.
Nô u du a con fraI cu a ba n ghI nhIô u ba n fha ng frong buô I franh
cu p bo ng da fhIô u nhI foa n fha nh fhì nhu ng ca I choa ng vaI hay xIô f
cha f va Ia c fay cu a bô se khich Iô fInh fha n cu a be ra f nhIô u. Trong
khI do , nô u du a con ga I cu a ba n doa f gIa I frong cuô c fhI "ca nh co non"
fhì vIô c duo c me ôm cha f va hôn Iôn ma se khIô n be sung suo ng va
han hoan.
Ðe fraI va be ga I fhuo ng co nhu ng ne f kha c bIô f. Va vì fhô , cha
me pha I bIô f ca ch ba y fo su yôu fhuong va dô ng vIôn vo I fu ng du a
fre , cu ng nhu hIô u nhu ng ne f kha c bIô f na y dô fra nh gay ba f ho a
gIu a haI vo chô ng frong vIô c nuôI da y con ca I.
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 205
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Ngoa I nhu ng dIô u do ra fhì cha me cu ng pha I quan fam dô n
nhu ng va n dô duo I day vì chu ng a nh huo ng sau sa c dô n vIô c hình
fha nh va pha f frIô n nhan ca ch cu a con fre .
Chu ! ru a - uc Rhcng µha ! !a nc I g!a ! µha µ
KhI con ca I không fuan Io I, bI dIô m ke m hay fIô p fhu cha m, cha
me fhuo ng hay chu I ma ng chI frich con mình fha m fô . "Con gì Iì Io m
nhu frau"; "Ca I dô gì ma ngu sI da n dô n"; "Ma y cu fhô na y fhì sau
na y cha Ia m duo c fich su gì!". Ðo Ia mô f ca ch da y con ra f fIôu cu c.
Ðu a fre không nhu ng không kha hon ma co n fo ra so sô f, fu fI vo I
ba n fhan, hoa c "fro fro nhu gô da " vo I nhu ng Io I chu I ma ng do . Trong
mô f cuô c kha o sa f vô ca ch cu xu cu a cha me dô I vo I con ca I cu a 85 ca p
vo chô ng cho fha y cha me ra f hay bu c bô I va chu I ru a vo I nhu ng du a
fre frong dô fuô I fu 10-15. Ca c nha xa hô I ho c cho ra ng, fhay vì quo
fra ch con ga I vì no hay Ia p Ia I nhu ng Iô I Ia m frong ho c fa p, fhì ha y
ho I Iy do fa I sao be pha m Iô I. |Co fhô Iy do be dua ra se Ia m ba n ba f
ngo . Vi du , con ga I ba n se no I ra ng no vIô f chinh fa hay bI saI vì cô
gIa o cu a no nguo I Huô , mô I khI cô do c ba I, co nhu ng fu no nghe
không ra fhì Ia m sao vIô f du ng cho duo c!). KhI chu ng da "fhu fô I" rô I,
ba n ha y phan fich cho chu ng bIô f nhu ng Iô I Ia m nhu va y fhì se gay
ra ha u qua nhu fhô na o. Nhu va y, chu ng se y fhu c duo c nhu ng dIô u
saI, Ie pha I va ca ch dô su a chu a saI Ia m.
Ðe Pha f, mô f ca u be nghIch ngo m va hIô u dô ng, Iuôn ga p ra c
rô I o fruo ng. Va o fua n fhu ba cu a nam ho c mo I, nguo I cha nha n duo c
gIa y cu a cô gIa o mo I ga p ma f gIa o vIôn vì con fraI cu a ông Io Ia m "u
da u cha y ma u" mô f ba n ho c cu ng Io p. KhI cha cu a Pha f buo c va o Io p
ho c, ông da nhìn ca u be vo I a nh ma f da y gIa n du , ke o faI ca u be :
"Tha ng cho de , cho ma y an ho c nhu va y do ha 7" cô Ðung, chu nhIô m
Io p, da su ng nguo I Ia I vì nhu ng Io I fhô Iô vu a duo c fhô f ra fu mIô ng
cu a mô f vI phu huynh. cô chI muô n fhông ba o fình hình su vIô c fhôI
chu dau ngo . Iô I ha nh xu nhu va y se khIô n ca u be xa u hô vo I ba n be
frong Io p va ca m fha y bI xu c pha m nghIôm fro ng.
1h! c nha ne ¢u ng !a ¢c g!a c:
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 206
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
Trong fruo ng ho p frôn, ngoa I nhu ng fa c dô ng fam Iy xa u dô n
ca u be sau na y. Cu ng cha ng co gì Ia m Ia nô u maI na y co aI do che p
mIô ng: Tinh hung hang cu a no gIô ng hô f fha ng cha no !
Cha me Ia mô f fa m guong cho fre nho frông va o va do Ia mô f
gIa o cu fru c quan sInh dô ng nha f. Ða n muô n con mình co nhu ng
ha nh vI co van ho a cu ng nhu nhu ng pha m cha f fô f de p nhu fình
fhuong, su frong sa ch, finh chan fha f, bIô f quan fam va dô ng Io ng
fra c a n dô n nguo I kha c... fhì ba n pha I Ia hình a nh fô f de p dô con ba n
noI fheo. Ða n không fhô suô f nga y ra ra Iôn Io p vo I con Ia "pha I bIô f
yôu quy ông ba cha me " frong khI ba n dô I xu vo I ông ba cu a chu ng
cha ng ra gì.
Ða u o c cu a fre con gIô ng nhu fo gIa y mo ng. Chu ng dô bI a nh
huo ng va "sao che p" nhu ng ha nh dô ng va Io I no I cu a bô me . Không if
du a be co n nho fuô I nhung da bIô f chu I fhô , saI khIô n nguo I kha c.
Mô f du a fre mo I chin fuô I da u da bIô f ma ng nguo I gIu p vIô c da ng
fuô I ba ngoa I no ra ng "sao ba ngu qua va y". KhI duo c ho I "Sao em Ia I
da m hô n vo I ba 7", no fha n nhIôn da p:"Ta I em fha y me no I nhu va y
vo I ba hoa I a !"
!a V Ire re n !uVé n Rha náng Iu n nhå n Ihu ¢ \a I!nh Iu ¢hu

Ða y fre finh fu chu nôn ba f da u fu khI fre co n nho . Xay du ng finh fu
chu cu a fre fa p frung va o haI khia ca nh chinh: Chu y dô n nhu ng gì
da duo c da y dô - Tru c fIô p fhI ha nh. Iu c co n nho , cha me co fhô dô
con nin kho c ba ng su a, ru con ba ng ca ch dua vo ng hay ha f ho . KhI
con ca I Io n hon, fhì cha me pha I huo ng da n con fa p dI, choI fro choI,
do c nhu ng quyô n sa ch nhIô u ma u sa c, phan bIô f nhu ng hình da ng
kha c nhau dô pha f frIô n fri na o cu a be . KhI fre fro fha nh mô f ho c
sInh, da y fre bIô f y fhu c vô kha nang cu a mình va su fu fIn fro fha nh
mô f pha n quan fro ng kha c frong vIô c da y dô con ca I cu a cha me . Yôu
con không pha I Ia Ia m fa f ca cho con, chIô u chuô ng con dô n mu c phI
Iy . Ðô sau na y chu ng bIô n fha nh mô f so I day Ieo yô u o f, không co kha
nang fu xoay so frong mo I fình huô ng. Nha f nha f cu "ba oI, me oI, chI
oI....
Muô n da y con finh fu chu , da u fIôn ba n ha y huo ng da n. Ða ng
Io I no I va ca c fình huô ng mInh ho a qua sa ch ba o, franh a nh, bang
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 207
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
hình. Iu c chu ng 3-4 fuô I, da y fre fu da nh rang, ru a ma f, cha o ho I da
fhua. Io n hon nu a, nang da n finh fu chu cu a du a fre o mô f mu c cao
hon. Vi du , ba n ha y dua ra nhIô u fình huô ng dô chu ng fu gIa I quyô f.
Nô u ba me không co o nha fhì pha I Ia m gì7 Nô u dI ho c ma bI ke xa u
ba f na f fhì pha I ha nh dô ng ra sao7
Cå n gu ! \c ! ¢cn ¢a ! nh!é u hcn
NhIô u ông bô ba me cu fha Io ng, pho ma c con ca I cu a mình cho
vu nuôI hay mô f nguo I na o do va bIô n hô ra ng không co fho I gIan,
hay ba n công vIô c. Ho nghI ra ng vo I sô fIô n ma ho bo ra fhì nguo I
kha c co fhô Ia m fhay fra ch nhIô m cu a ho . Ha y nôn nho ra ng mô f
nguo I gIu p vIô c co van ho a mo I Io p haI, Io p ba fhì mô I nga y chI co fhô
fa m ru a, dua do n con ba n nga y haI buô I dô n fruo ng. Mô f cô gIa su chI
co fhô dô n dô ôn ba I, huo ng da n ba I mo I cho con ba n mô I buô I haI
fIô ng fhì dau co n fho I gIan ra nh dô da y con ba n không duo c "no I Ieo"
vo I ông ba , không duo c chu I fhô ; cu ng không fhô na o ga n gu I vo I
chu ng nhu cha me duo c va không pha I Ia nguo I dô chu ng fru f hô f
fha c ma c, nhu ng cau chuyô n buô n vuI cu a mình. Tre con ra f ca n co
nguo I dô gIa I fo a fam fu va dInh huo ng ha nh dô ng cho chu ng. Nô u
ba n cu bo ma c, con ba n se da n co nhu ng Iô hô ng, nhIô m nhu ng fho I
hu,fa f xa u va hu ho ng hô I na o không hay. Ða y con co nô nô p, bIô f
u ng xu frong fu ng hoa n ca nh, fình huô ng fhì không chIô m qua nhIô u
fho I gIan nhu ba n nghI va khI chu ng da co sa n khuôn khô fhì mo I
vIô c se fro nôn dô da ng. Ða n nôn da nh mô f if frong quy fho I gIan cu a
mình dô fro chuyô n vo I con ca I, quan fam dô n chu ng nhIô u hon.








NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 208
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com



Khi treã con hoå c

KhI fre con ho c duo c ra ng ha nh phu c không dô n fu nhu ng gì
mô f nguo I dang co , ma fu chô nguo I a y Ia aI.
KhI fre con ho c duo c ra ng cho dI va fha fhu fhì cao quy hon Ia
chI bIô f nha n Ia y va nuôI ma I oa n fhu .
KhI fre con ho c duo c ra ng nô I fhô ng khô se không dIu dI nô u chI
ngô I fhan fhan fra ch pha n, ma pha I vuo f qua ba ng y chi kIôn cuo ng
xua f pha f fu su c ma nh nô I fam.
KhI fre con ho c duo c ra ng chu ng không fhô chô ngu duo c fhô
gIo I xung quanh, nhung chu ng hoa n foa n co fhô Ia m chu duo c cuô c
sô ng cu a chinh mình.
KhI fre con ho c duo c ra ng cuô c sô ng se fô f de p hon nô u chu ng
bIô f da f fình ba n Iôn frôn ca I fôI ich ky , bIô f khIôm fô n fhay cho fu
ma n, bIô f Ia ng nghe fhay vì chI ban pha f Io I khuyôn.
KhI fre con ho c duo c ra ng không nôn ghe f bo mô f nguo I chI vì Io
so khI fha y ho kha c mình, fra I Ia I pha I bIô f so ha I Io ng cam ghe f do ...
KhI fre con ho c duo c ra ng nIô m vuI na m frong vIô c co duo c su c
ma nh chan chinh dô nang nguo I kha c da y, chu không pha I o su c
ma nh gIa fa o dô ha nguo I kha c xuô ng.
KhI fre con ho c duo c ra ng nhu ng Io I khen fa ng chI Ia nhu ng Io I
phInh nInh vô nghIa nô u không pha n a nh du ng nang Iu c cu a chinh
mình.
KhI fre con ho c duo c ra ng gIa frI cu a cuô c sô ng không pha I duo c
do ba ng nhu ng nam fha ng Io fich co p fa I sa n, ma ba ng nhu ng phu f
NH! NC CA CH N!OI ÐA Y TRI T!Ð VA KY NANC C! A TRÐ 209
hffp://vvv.ebooks.vdcmedIa.com
gIay quôn dI ha nh phu c ca nhan dô chIa se nIô m fIn, khoI nguô n hy
vo ng, Iau khô nuo c ma f va xoa dIu nhu ng nô I dau.
KhI fre con ho c duo c ra ng ve de p cu a mô f nguo I không fhô duo c
nha n bIô f ba ng ma f ma ba ng ca fra I fIm, va du fho I gIan cu ng nô I
khô co fhô fa n pha hình ha I fhì chu ng cu ng dô ng fho I Ia m fang gIa
frI va nhan ca ch cu a con nguo I.
KhI fre con ho c duo c ra ng không nôn xe f ne f nguo I kha c, ra ng
mo I nguo I dô u co quyô n huo ng ha nh phu c du ho fô f hay xa u, vì suy
cho cu ng vIô c ho fro nôn fô f hay xa u chinh Ia fuy fhuô c va o vIô c ho
duo c nguo I xung quanh gIu p do hay chI gay cho ho nhu ng fhuong
fô n...
KhI fre con ho c duo c ra ng mô I con nguo I dô u duo c Thuo ng dô
ban cho mô f mo n qua rIông bIô f, va cuô c sô ng chI co y nghIa khI mô I
con nguo I bIô f chIa se mo n qua a y vo I nhu ng nguo I xung quanh.
KhI fre con ho c duo c fa f ca nhu ng dIô u frôn va xem do Ia nghô
fhua f sô ng, chu ng không co n Ia fre con nu a – chu ng fro fha nh nIô m
ha nh phu c cho fa f ca mo I nguo I va xu ng da ng Ia ma u mu c cho foa n
nhan Ioa I...

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful