Δέφτερη Ανάγνωση του Θεάματος της

ερευνητικής επιτροπής για την
Οικονομία
(Απρίλιος – Αύγουστος 2013)
Χρονικό και αποκωδικοποίηση
μιας ακόμα προσπάθειας Συγκάλυψης,
Μετατόπισης και Λογοκρισίας
με ενδιαφέρουσες περιπτώσεις σύγκρουσης
συμφερόντων

1

Εισαγωγή: το χρονικό και το πλαίσιο της επιτροπής
Τα ακόλουθα κείμενα δημοσιεύτηκαν στις εβδομαδιαίες εκδόσεις του
online περιοδικού Δέφτερη Ανάγνωση από τον Απρίλιο μέχρι τον Αύγουστο
του 20131 και αποτελούν ένα είδος χρονικού για τις συζητήσεις και τις
ακροάσεις της επιτροπής για την οικονομία. Αν και η εστίαση αφορά στην
επιτροπή,

και

το

πώς

προσέγγισε

διάφορα

θέματα,

τα

κείμενα

διαπραγματεύονται επιπρόσθετα το ευρύτερο πλαίσιο, μέσα στο οποίο
γίνονταν οι παραστάσεις των ακροάσεων – και αυτό αφορά σε δύο άλλες
παραμέτρους: τη στάση των ΜΜΕ και το ευρύτερο κλίμα στην κοινή
γνώμη.
Μια απλοϊκή ανάγνωση θα έλεγε ότι η σχέση ανάμεσα στις ακροάσεις της
επιτροπής, στα ΜΜΕ και στην κοινή γνώμη είναι μια απλή γραμμική σχέση
με τα ΜΜΕ, ως μεσολαβητή: τα ΜΜΕ μετάφεραν τις ειδήσεις από τις
ακροάσεις της επιτροπής στην κοινή γνώμη. Στην πραγματικότητα,
ωστόσο, όπως φαίνεται και από τα καταγεγραμμένα δεδομένα, τα ΜΜΕ
σίγουρα δεν ήταν απλός μεταφορέας πληροφοριών: η πλειοψηφία των
ΜΜΕ προσπάθησε να κατασκευάσει ένα κλίμα και να χειραγωγήσει την
κοινή γνώμη – είτε επιλέγοντας αποσπασματικές προβολές από όσα
λέγονταν, είτε προσπαθώντας να καθοδηγήσουν την επιτροπή. Οι πολίτες
- και η «κοινή γνώμη» ως η άποψη, η οποία υποτίθεται θα διαμορφωνόταν
από την πληροφόρηση - ήταν ουσιαστικά ο παράγοντας, τον οποίο
προσπαθούσαν να ελέγξουν – αντί να πληροφορήσουν τα ΜΜΕ. Τόσο μετά
την οργή των πολιτών το Μάρτιο για το κούρεμα, όσο και με τη διάχυτη
οργή για τα σκάνδαλα των τραπεζών, η πλειοψηφία των ΜΜΕ προσπάθησε
να μεταφέρει την εστίαση αλλού – λ.χ. στα δημόσιο-οικονομικά, στην
προηγούμενα κυβέρνηση. Ακόμα και όταν μερικές ειδήσεις δημοσιεύονταν
- όπως η έκθεση της Τράπεζας Κύπρου για τους μεγαλοοφειλέτες - αυτό
γινόταν αποσπασματικά με εμφανή στόχο να μην αναφερθούν μερικά
ονόματα.2
1

Οι αναφορές-αναλύσεις στις καταθέσεις του κ. Ορφανίδη και του κ. Αναστασιάδη δημοσιεύτηκαν
στο blog του περιοδικού, αμέσως μετά την κατάθεσή τους και αναδημοσιεύονται εδώ, γιατί δίνουν και
το κλίμα στις ακροάσεις - όπως μεταδιδόταν ηλεκτρονικά από το ειδησεογραφικές ιστοσελίδες - μέσα
στο ευρύτερο πλαίσιο, που δημιουργήθηκε εκείνη την περίοδο, ξεκινώντας από την κατάθεση
Δημητριάδη.
2
Όπως φαίνεται και στα σχετικά κείμενα πιο κάτω, το θέμα εμφανίστηκε πρωτοσέλιδα στο
Φιλελεύθερο, και από εκεί έγινε αναφορά και στην επιτροπή. Όμως, η επιτροπή δεν ρώτησε
εμπλεκόμενα άτομα προηγούμενων ΔΣ, και η εφημερίδα υποβάθμισε το θέμα, όταν άρχισαν να

2

Σε αυτό το πλαίσιο, η επιτροπή φάνηκε από την αρχή να ξεκινά από μια
μεροληπτική οπτική και να προσπαθεί, έμμεσα ή άμεσα, να συνεργαστεί
με μερικά ΜΜΕ στην κατασκευή θεαμάτων. Σε αυτό το πλαίσιο, η
επιτροπή έδινε την αίσθηση ότι προσπαθούσε να οδηγήσει τη συζήτηση
μακριά από τα δύσκολα ερωτήματα για τα τραπεζιτικά σκάνδαλα και
προβλήματα που οδήγησαν στην κρίση, και με το ένα ή τον άλλο τρόπο να
κατηγορήσει τις μορφές αντίστασης στη λογική της λιτότητας, της
τρόικας κλπ. Παρά το ότι υπήρχε μια σαφής πλειοψηφία των ΜΜΕ, που
στήριζε αυτήν την προσπάθεια, υπήρχαν όμως και δυσκολίες: από τη μια
ήταν η καχυποψία της κοινής γνώμης, καθώς το ότι υπήρχε πρόβλημα με
τις τράπεζες ήταν πια εξωφθλαμο και διεθνώς δεδομένο – και άρα η
προσπάθεια

μερικών

να

κατασκευάσουν

ένα

εσωτερικό

αυτολογοκρινόμενο σύστημα, φαινόταν να δυσκολεύεται να πείσει. Από
την άλλη, ήταν και οι παράλληλες έρευνες για την οικονομία, όπως εκείνη
της επιτροπής θεσμών της βουλής, οι οποίες ουσιαστικά επέτρεπαν την
άρθρωση των λογοκρινόμενων ερωτήσεων – και εν μέρει υποχρέωσαν και
την επιτροπή να εστιάσει κάπως σε ερωτήσεις, που αρχικά φαινόταν να
προτιμά να αποφύγει. Και ένας παράγοντας που λειτουργούσε ως είδος
αντίβαρου στην προσπάθεια χειραγώγησης, ήταν και η ανάδυση της
πληροφόρησης μέσω ίντερνετ, που δημιούργησε ένα νέο πλαίσιο δημόσιων
συζητήσεων.3
Αν επρόκειτο να σκιαγραφήσει κάποιος, κάποιο είδος χρονικού, θα
μπορούσε να το χωρίσει σε τέσσερις περιόδους:
1.

Η πρώτη περίοδος, αυτή της συγκρότησης της επιτροπής,

δημιούργησε από την αρχή καχυποψία, καθώς χαρακτηρίστηκε από
παραιτήσεις μελών, ερωτήσεις για ενδεχόμενη σύγκρουση συμφερόντων
των μελών της επιτροπής, και αμφισβητήσεις των όρων εντολής – και
ιδιαίτερα

των

χρονικών

πλαισίων.

Και

τότε,

δεν

είχε

ακόμα

συνειδητοποιηθεί ότι ουσιαστικά το κλίμα μεροληψίας, που φάνηκε να
τίθενται ερωτήματα για το ποιοί είχαν πάρει δάνεια εκατοντάδων εκατομμυρίων. Τελικά, τις
αποκαλύψεις τις συνέχισε η Καθημερινή, ενώ ο Φιλελεύθερος, απέφυγε να συνεχίσει ένα θέμα, που ο
ίδιος ξεκίνησε. Ήταν μια προσπάθεια συγκάλυψης μετά από μια θεαματική αναφορά.
3
Σε αυτό το σημείο, θα πρέπει να αναφερθεί ότι το ίντερνετ, αλλά και οι πληροφορίες - δημοσιεύματα
από το εξωτερικό – λειτουργούσαν, επίσης, αποσταθεροποιητικά για την προσπάθεια επιβολής ενός
κλειστού τοπικού συστήματος λογοκρισίας. Η δημοσιοποίηση λ.χ. της υπόθεσης Λούτσιου έγινε μεν
από κυπριακή εφημερίδα, τη Χαραυγή, αλλά η διάχυση της ήταν σε μεγάλο βαθμό και αποτέλεσμα του
γεγονότος ότι έγινε πρώτο θέμα στα ελληνικά διαδικτυακά σάιτς την ίδια μέρα – ενώ τα κυπριακά
ΜΜΕ το αγνοούσαν μέχρι το απόγευμα της ημέρα δημοσίευσής του.

3

υπάρχει στους διορισμούς και τους όρους εντολής, ήταν και νομικά
παράνομο, αφού η επιτροπή διορίστηκε από την κυβέρνηση και όχι από το
Γενικό Εισαγγελέα, όπως προνοεί η νομοθεσία – αφού το σώμα που τη
διόρισε,

το

υπουργικό,

βρισκόταν,

όπως

δηλώθηκε

δημόσια,

υπό

διερεύνηση.
2. Η δεύτερη περίοδος, που αφορούσε στις ακροάσεις για τα δημόσιοοικονομικά - από τον Απρίλιο μέχρι τον Ιούνιο - έδειξε ότι, είτε η
επιτροπή, συνειδητά ή μη, συμμετείχε σε ένα στημένο θέαμα, είτε ότι οι
σύμβουλοί της την καθοδηγούσαν σε μια μονοδιάστατη νεοφιλελεύθερη
εστίαση, όπου γινόταν προσπάθεια λ.χ. να στραφεί η εστίαση μονομερώς
στο γιατί δεν λήφθηκαν επιπρόσθετα μέτρα λιτότητας - παραβλέποντας
και το μέγεθος του προβλήματος των τραπεζών, αλλά και την νευραλγική
διάσταση των εσόδων του κράτους – και του γεγονότος ότι κάποιοι
προσπαθούσαν να τα μειώσουν. Η ίδια η επιλογή της σειράς ακροάσεων
ήταν από μόνη της εκφραστική – ενώ οι τράπεζες ήταν η αιτία του
προβλήματος και άρα λογικά θα έπρεπε να συζητηθούν πρώτα τα δικά
τους προβλήματα, η επιτροπή ξεκίνησε από τα δημόσιο-οικονομικά:
ρωτούσε δηλαδή για το πώς η πολιτεία προσπάθησε να χειριστεί ένα
πρόβλημα, το οποίο, όμως η επιτροπή, δεν διερεύνησε -

επεδίωκε

απάντηση, προσπαθώντας να λογοκρίνει την ερώτηση-αιτία. Και ανάλογα
θα μπορούσε να πει κάποιος και για τα άλλα ερωτήματα, στα οποία
φαινόταν να εστιάζει – τον αποκλεισμό από τις αγορές την άνοιξη του
2011, το κούρεμα των ελληνικών ομολόγων το φθινόπωρο του ίδιου
χρόνου, ή την κάθοδο της τρόικα: σε όλα αυτά, η αναζήτηση απαντήσεων
χωρίς την κατανόηση του πώς συμπεριφέρθηκαν οι κυπριακές τράπεζες
για να οδηγήσουν τα πράγματα σε αυτό το αποτέλεσμα, υπήρξε
ουσιαστικά μια αναζήτηση ερμηνείας μέσα από την λογοκρισία της
αιτίας.
3. Ακολούθως, η επιτροπή έκανε μια παράδοξη στροφή τον Ιούνιο
και ζήτησε να αλλάξουν οι όροι εντολής – αφαιρώντας υποθέσεις που
βρίσκονται ενώπιον δικαστηρίου. Ουσιαστικά, η επιτροπή επέλεξε να
περιορίσει μόνη της τη θεματολογία που αφορούσε τις τράπεζες. Παρά
τις έντονες κριτικές, η κυβέρνηση δέχθηκε τις αλλαγές των όρων. Για να
κατανοήσει κάποιος τις κινήσεις τις επιτροπής, θα πρέπει να δει το
πλαίσιο το οποίο διαμορφωνόταν – ήδη η επιτροπή θεσμών της βουλής
είχε αρχίσει να γίνεται το πραγματικό σώμα, όπου γινόταν η έρευνα για

4

την κρίση και τις αιτίες της, ενώ είχε ζητηθεί από το Γενικό Εισαγγελέα
να διερευνήσει την υπόθεση της αγοράς της ρωσικής τράπεζας Uniastrum
– ανοίγοντας για πρώτη φορά και το θέμα των μιζών. Η επιτροπή,
προφανώς, δεν ήθελε να μάθει και να ακούσει για τέτοια. Έτσι, τον Ιούλιο
πραγματοποιήθηκαν αποσπασματικές αναφορές στα προβλήματα των
τραπεζών.
4. Η τελευταία περίοδος αφορούσε τις ακροάσεις με κεντρικούς
τραπεζίτες και προέδρους (νυν και τέως). Η στάση της επιτροπής,
αλλά και των ΜΜΕ ήταν αποκαλυπτική – όπως φαίνεται και από τα
κείμενα που ακολουθούν, αλλά όπως μπορεί να δει κάποιος αν ερευνήσει
τον τύπο της εποχής και συγκρίνει, είτε τα κείμενα που κατατέθηκαν (λ.χ.
του κ. Δημητριάδη) με το τί πρόβαλλαν στους τίτλους τα ΜΜΕ, ή τη
συγκριτική στάση της επιτροπής απέναντι στους κεντρικούς τραπεζίτες,
ήταν εμφανές ότι υπήρχε ένα είδος πρόθεσης για κατασκευή εικόνας.

Περιεχόμενα
Εισαγωγή, σελ. 2
Περιεχόμενα, σελ. 5
Πρώτη περίοδος: η προβληματική συγκρότηση της
επιτροπής και οι ερωτήσεις, που φαίνονταν να
λογοκρίνονται από την αρχή
10-17 Απριλίου
Τα σκάνδαλα των τραπεζών in full view: τα τεκμήρια για το πώς οι
τράπεζες έφεραν την κρίση και την τρόικα--- σ.10
17-24 Απριλίου

Έρευνα και διαπλοκή: μπορεί ένας δικαστής με συμπέθερο δικηγόρο
της Τράπεζας Κύπρου, να διεκδικεί ότι δεν υπάρχει σύγκρουση
συμφερόντων;- σ.16

Ποιοί έφεραν την τρόικα; Όταν η Τράπεζα Κύπρου υποχρέωνε σε
προσφυγή στο Μηχανισμό στήριξης, τον Ιούνιο του 2012 --- σ. 18

Αναζητώντας ευθύνες στο Δημόσιο, χωρίς να έχει
διερευνηθεί η αιτία του προβλήματος στις τράπεζες:

5

λογοκρινόμενες ερωτήσεις, μεροληπτικές στάσεις και
περριρέοντα θεάματα από ΜΜΕ
14-21 Μαΐου
Η «ερευνητική του συμπέθερου», οι αόρατοι εμπειρογνώμονες και οι μέχρι
τώρα λογοκρινόμενες ερωτήσεις--- σ. 25
21-28 Μαΐου

Η ερευνητική του συμπέθερου: Μια αποκαλυπτική εβδομάδα και μια
γκάφα για τον κ. Πική: μεροληπτικές ερωτήσεις, χαϊδεύοντας τον
κ. Σαρρή και ψάχνοντας δικαιολογίες για το κούρεμα ---σ. 33

Η δημοσιογραφία ως προπαγάνδα μετατόπισης: όταν αντιφάσκει ο
Αναστασιάδης,

ο

Παρούτης

παίζει

την

κασέτα

«φταίει

ο

Χριστόφιας» - ή πώς μερικοί κάνουν ότι δεν κατανοούν καν τα
«απόρρητα» τεκμήρια, που τους δίνονται ---- σ. 39

Η έρευνα στην επιτροπή θεσμών της Βουλής υποσκελίζει τη
διορισμένη επιτροπή, ενώ στη Δημόσια Σφαίρα αυξάνονται
οι πιέσεις για τα σκάνδαλα των τραπεζών
29 Μαΐου -4 Ιουνίου
Οι δύο επιτροπές: στη Βουλή εμφανίζονται τα στοιχεία για τις τράπεζες,
ενώ ο Καλοζώης προβαίνει σε μια ενδιαφέρουσα διαφοροποίηση από την
αναπαράσταση της κατάθεσης του στα ΜΜΕ— σ. 43
4-11 Ιουνίου
Οι δικαστικές διαμάχες με το Βγενόπουλο ξεκίνησαν, ενώ στην επιτροπή
του κ. Πική προσπαθούν ακόμα να αποφασίσουν από πού έρχονται οι
μισθοί και οι συντάξεις που απολαμβάνουν οι δικαστές--- σ. 49
12-19 Ιουνίου
Το σκάνδαλο της Uniastrum - Τράπεζας Κύπρου επιστρέφει... με μίζες
(Όταν ο Κάρογιαν πήρε το όπλο του)---- σ. 55
18 - 26 Ιουνίου

6

Οι έρευνες συνεχίζονται: στη Βουλή κάνουν τις δύσκολες ερωτήσεις, ενώ
στη διορισμένη επιτροπή αναζητούν ρόλο - και μια πρώτη στιγμή
σύγκρουσης συμφερόντων των συμπεθέρων –σ. 61

Η επιτροπή μπροστά στα σκάνδαλα των τραπεζών θέλει
περιορισμό αρμοδιοτήτων
26 Ιουνίου -3 Ιουλίου
Η ερευνητική από την γκάφα στην αυτοαναίρεση; Η τυχαία ανακάλυψη
των «δημόσιων εσόδων», η επιλεκτική χρήση των «σημειωμάτων»,
και η απόφαση για αποφυγή των τραπεζιτικών σκανδάλων --- σ. 69

3-10 Ιουλίου
Το τσουνάμι των σκανδάλων αυτή τη φορά έσπασε αρκετά φράγματα:
αρχίζει να γίνεται συνείδηση το τί έγινε με τις τράπεζες και να
αρθρωνονται απαγορευμενα ερωτηματα --- σ. 74

Καταθέσεις τραπεζιτών
10-17 Ιουλίου
Των τραπεζών τα βάσανα και τα σκάνδαλα…-- σ. 81
17-24 Ιουλίου
Ερευνώντας

τα

σκάνδαλα:

η

ζημιά

της

Unistraum

ξεπερνά

το

δισεκατομμύριο, ενώ καταγράφονται και οι παραπλανήσεις του κοινού
από την Τράπεζα Κύπρου --- σ. 86
24-31 Ιουλίου

Όταν η Τράπεζα Κύπρου έδινε δάνεια χωρίς εξασφαλίσεις στις
«επιχειρήσεις ανάπτυξης γης», μάλλον περίμεναν ότι θα μας τα
φορτώσουν και αυτά…σ. 93

Η Κατάθεση Ηλιαδη: ακόμα μια προσπάθεια μετατόπισης ευθυνών,
με τα γνωστά κλισέ, αλλά και ενδιαφέρουσες διαφοροποιήσεις – σ.
101

7

31 Ιουλίου - 6 Αυγούστου

Όταν ο κ. Σαρρής καταφεύγει στη δημόσια παραπλάνηση:

η

τράπεζα του ζητούσε δημόσια στήριξη, η Ελλάδα ήταν εκλογικά
ακυβέρνητη, και σύμφωνα με τα ΜΜΕ για τον κ. Σαρρή έφταιγε ο...
Χριστόφιας ---σ. 110

Και ξαφνικά ο Φιλελεύθερος έμεινε στη μέση των αποκαλύψεων:
Όλα τα δάνεια στο φως, αλλά όχι και του κ. Σιακόλα ή του κ.
Λεπτού;--- σ. 117

Οι ενδιαφέρουσες αποκαλύψεις του κ. Φιλίππου και η επιλεκτικη
αδυναμία των ΜΜΕ να καταγραψουν και να διερευνήσουν τις
ειδήσεις έστω – σ. 121

7-14 Αυγούστου 2013
Διορισμένη επιτροπή: Τελικά, άνοιξε και το θέμα της καθόδου του
Βγενόπουλου, ειπώθηκε ξανά ότι ο ΕΛΑ ήταν γνωστός, αλλά η κατάθεση
Τσολάκη κρύφτηκε στις μέσα σελίδες—σ. 126

Η προσπάθεια κατασκευής καταληκτικού θεάματος
14 -21 Αυγούστου: Η παρουσίαση Δημητριάδη και ένας αόρατος
συντονισμός για να κατασκευαστεί μια άλλη εκδοχή από αυτά που
είπε

Τα σκάνδαλα των Τραπεζών: οι μαρτυρίες δύο Διοικητών της
Κεντρικής Τράπεζας με αποκαλύψεις και θεάματα παραπλάνησης
από τη διορισμένη επιτροπή, σελ. 130

Μια αποκαλυπτική παράσταση του Θεάματος: όταν η βιασύνη και η
ομοιομορφία των τίτλων φανερώνει ότι υπήρχε προσυνεννόηση
ερευνητικής επιτροπής και ΜΜΕ, σελ. 133

Μια επιτροπή στα όρια του κωμικού: ερωτήσεις με λανθασμένες
υποθέσεις, ασάφεια για τα γεγονότα, λεκτικές υποβολές και
καθοδήγηση και από την ανάγκη τίτλων στα ΜΜΕ, σελ. 138

8

22-29 Αυγούστου: Η συνάντηση Χριστόφια - Πική
Η συνάντηση Χριστόφια – Διορισμένης Ερευνητικής: μια αντιπαράθεση
που προκάλεσε ο κ. Πικής και οδήγησε σε μια αποκαλυπτική στιγμή, σελ.
144
Τί δεν ήθελε να ακούσει η επιτροπή: όταν ένας πρώην πρόεδρος τοποθετεί
την κρίση στο πλαίσιό της και υπενθυμίζει όσα άλλοι θέλουν ξεχνούν, σελ.
148
23 Αυγούστου: Η παρουσίαση Ορφανίδη
Η παρουσίαση του κ. Ορφανίδη: μια φιλική κουβεντούλα που λογόκρινε τα
ουσιώδη (μα ούτε καν μια ερώτηση για την Εγνατίας και τον ΕΛΑ;),
παρέβλεψε τις αντιφάσεις, και άφησε τις συναισθηματικές μετατοπίσεις
να λειτουργούν ως συγκάλυψη των προσπαθειών παραπλάνησης, σελ. 153
29 Αυγούστου: Η παρουσίαση Αναστασιάδη
Ο κ. Πικής κάλεσε τον κ. Αναστασιάδη για καφέ και μας ανακοίνωσε ότι η
υπόθεση Λούτσιου και άλλα δύσκολα δεν θα διερευνηθούν (Πικής κερνάει,
Πικής πίνει, Πικής στην κοσμάρα του), ενώ ο κ. Αναστασιάδης ομολόγησε
ότι η κυβέρνηση ήξερε από τις 5 Μαρτίου για το κούρεμα, και κατά τα
άλλα ήταν ήπιος, αλλά ξέχασε ότι το κόμμα του ήταν στην πλειοψηφία
που

έλεγχε

τη

βουλή,

και

άρα

η

λέξη

"παραγνωρισμένη"

είναι

παραπλανητική. Αλλά ο Πικής ήταν βέβαια αλλού... σελ. 164

Οι αποκαλύψεις των συγκρίσεων, αλλά και του παράνομου
διορισμού – ήταν κατανοητό ότι διορίστηκε μια επιτροπή
για να μην διερευνήσει τα δύσκολα των τραπεζών, της
βουλής, του κουρέματος;
29 Αυγούστου – 5 Σεπτεμβρίου
Η αντιπαράθεση Χριστόφια – Πική δημιούργησε μια αποκαλυπτική στιγμή
για τις προκαταλήψεις και τη διαπλοκή πίσω από τα κυκλώματα
της εξουσίας, 169
6-13 Σεπτεμβρίου
Μια

παράνομη

επιτροπή

και

οι

μετατοπιστεί η συζήτηση, σελ. 175

9

κυβερνητικές

προσπάθειες

να

31 Αυγούστου: Η ουσία παραμένει - η κυβέρνηση παραβίασε την
νομοθεσία για να διορισεί η ίδια επιτροπή που ενδεχομένως - και
όπως αποδείχθηκε - θα την βόλευε. Αν ο υπουργός δεν παραιτείται,
τότε την ευθύνη για την παρανομία την έχει συνολικά η κυβέρνηση
και ιδιαίτερα όσα μέλη της θα ήταν υπό διερεύνηση. Τώρα, γιατί
αγχώνονται μερικοί στα ΜΜΕ είναι μια επίσης ενδιαφέρουσα
ιστορία, 177

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
Ποιός είναι ο κ Πικής; Η διαμάχη με τον κ. Αλέκο Κωνσταντινιδη τη
δεκαετία του 1980 και η προϊστορία των ζητημάτων λογοκρισίας και
μεροληπτικής ταύτισης εκ μέρους του κ. Πική, σελ. 185
26 Ιουνίου – 3 Ιουλίου : Ο Μύθος του ΕΛΑ: όταν το τραπεζιτικό λόμπι
πίεζε να «σωθεί» η Λαϊκή, θεωρούσαν τον ΕΛΑ αυτονόητο, όταν
κατάρρευσε η Λαϊκή τους έφταιξε η πολιτική που στήριζαν προηγουμένως
--- σ. 190
10-17 Ιουλίου: Των σκανδάλων τα παιδιά... Ο Χριστοδούλου λέει ότι
πήρε προπληρωμή και ανοίγει την πόρτα για σκάνδαλα του ιδιοκτήτη
του Πολίτη, ενώ ο Μιχαηλίδης ζητά «κυπριακή δικαιοσύνη» και ο
Φιλελεύθερος ασχολείται με τα σέλινα--- σ. 197
10-17 Απριλίου: Διαβάζοντας την έκθεση-έρευνα της Alvarez and
Marshal: Πώς ο εσωτερικός μηχανισμός των τραπεζών λειτούργουσε πέρα
και πάνω από τον νόμο –σ. 201
10-17 Απριλίου

Τα σκάνδαλα των τραπεζών in full view: τα
τεκμήρια για το πώς οι τράπεζες έφεραν την κρίση
και την τρόικα
«Αυτό

που

οι

κυπριακές

εφημερίδες

περιέγραφαν

ως

οικονομικό,

τραπεζικό θαύμα, δεν ήταν τελικά τίποτα άλλο από ένας τρόπος
συσσώρευσης χρήματος έξω από την Κύπρο, που προσέφερε δάνεια με
ευνοϊκούς όρους σε συγκεκριμένες ομάδες επιχειρηματιών και κέρδη σε
όσους ήταν χειριστές η διαμορφωτές της τραπεζιτικής πολιτικής.»

10

Κ. Βαξεβάνη, Άγγελος Αθηνών, διάβολος Λευκωσίας, σελ. 20, Hot.doc, τ.
25.

Η κυκλοφορία της έκθεσης από την μέχρι τώρα έρευνα της Alvarez and
Marshal προκάλεσε, όπως ήταν αναμενόμενο, ένα μείγμα αντιδράσεων.
Από τη μια, είναι η πρώτη τεκμηριωμένη αναφορά στα σκάνδαλα των
τραπεζών, η οποία είναι δύσκολο πια να παραμεριστεί ,αφού έγινε και από
εξωτερικό οίκο. Από την άλλη, βέβαια, όσοι αγωνίζονταν για μήνες για να
εμποδίσουν την έρευνα και να συγκαλύψουν όσους απέκρυβαν στοιχεία,
άρχισαν να ψάχνουν δικαιολογίες για να στρέψουν αλλού την προσοχή.
Αυτό το ρόλο, τον ανέλαβε ο Πολίτης. Ταυτόχρονα, είχε κυκλοφορήσει
στην Αθήνα το νέο τεύχος του περιοδικού Hot.doc, το οποίο, εν μέρει,
συμπλήρωνε την έρευνα της Alvarez and Marshal, αφού αναφερόταν στην
πορεία του Βγενόπουλου, αλλά και σε στοιχεία από την επέκταση των
τραπεζών στην Ελλάδα.
Οι πρώτες αντιδράσεις: σοκ από τις αποκρύψεις στοιχείων και
προσπάθεια μετατόπισης από τον Πολίτη
Το αρχικό σοκ, στο οποίο εστίασαν ακόμα και τα κανάλια, ήταν η
αναφορά ότι ορισμένοι αξιωματούχοι της τράπεζας, οι κ. Ηλιάδης και
Πατσαλίδης, φαίνεται ότι διέγραψαν στοιχεία από τους ηλεκτρονικούς
τους υπολογιστές. Η είδηση προβλήθηκε όχι μόνο τοπικά, αλλά και

11

διεθνώς – καθώς το θέμα της συγκάλυψης των τραπεζιτικών σκανδάλων
έχει αποκτήσει, πια, μια διεθνή διάσταση.
Ακολούθως, ξεκίνησε η διαφοροποίηση: τα ΜΜΕ, τα οποία συγκάλυπταν
για

χρόνια

το

τί

γινόταν

στις

δύο

τράπεζες,

προσπάθησαν

να

μετατοπίσουν την έμφαση και σε αυτό το παιχνίδι συμμετείχε ενεργά και
μέρος του κυβερνητικού επιτελείου. Έτσι, αρχικά ο Πολίτης ανέλαβε να
προωθήσει την ιδέα ότι η έκθεση άφησε εκτός την Λαϊκή Τράπεζα. Και
όμως, ήταν ξεκάθαρο και από την αρχική σελίδα ότι η έκθεση ήταν
ενδιάμεση, και ότι θα συνεχιζόταν η έρευνα με άξονα την εμπλοκή της
Λαϊκής με την απόκτηση ελληνικών ομόλογων και την επέκταση της
εκτός Κύπρου. Όπως αναφέρεται στο εισαγωγικό, το κατ’ επείγον ζήτημα
ήταν να διαφανεί αν υπήρχαν και στην Τράπεζα Κύπρου στοιχεία, τα οποία
μπορεί να οδηγούσαν και την Τράπεζα Κύπρου σε ανάλογη κρίση με τη
Λαϊκή. Ο Φιλελεύθερος, μάλιστα, του οποίου οι οικονομικοί συντάκτες
φαίνεται ότι κατανοούν πιο εύκολα από αυτούς του Πολίτη τα κείμενα,
που έχουν μπροστά τους, είχε και τη διευκρίνηση από τις 4 Απριλίου:
«Ο οίκος ζήτησε να γίνει μια έρευνα για τους λόγους που οδήγησαν τη
Λαϊκή να ζητήσει κρατική βοήθεια. Αυτό ήταν για να διαπιστωθεί κατά
πόσο είχε σχέση η κατάσταση της τράπεζας με τα ελληνικά ομόλογα.
Στην έρευνα αναφερόταν ότι ο πρόεδρος της Λαϊκής, Ανδρέας Φιλίππου,
σε συζήτηση με ανώτερο στέλεχος της Κεντρικής, υποστήριξε ότι η
συγκεκριμένη έρευνα θα είχε επιπτώσεις στην πιθανή ανάκαμψη της
τράπεζας. Το γεγονός αυτό πυροδότησε ένα διάλογο που κατέληξε στο
συμπέρασμα να ελαχιστοποιηθεί η έρευνα. Η Έρευνα δεν επικεντρώθηκε
στην μετατροπή της Λαϊκής σε Marfin, αλλά στην εποπτεία που
διενήργησε η Κ.Τ. για την μετατροπή.»
Και η αναφορά του Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας, στην αρχή της
έκθεσης, είναι επίσης σαφής:
«Η ερευνητική προσπάθεια έχει ολοκληρωθεί σε σχέση με την απόκτηση
ελληνικών ομολόγων από την Τράπεζα Κύπρου και την διεθνή της
επέκταση, όπως και για την εποπτεία της Κεντρικής Τράπεζας για την
μετατροπή των στοιχείων της τράπεζας στην Ελλάδα από θυγατρική σε
υποκαταστήματα. Η έρευνα θα συνεχιστεί. Τα επόμενα θέματα τα οποία
θα αναλυθούν αφορούν και την απόκτηση ελληνικών ομολόγων από την
Λαϊκή, η διεθνής της επέκταση και η εποπτεία της από την Κεντρική
Τράπεζα.»

12

Αυτό που ουσιαστικά ενόχλησε τους κύκλους της Τράπεζας Κύπρου, τους
οποίους εκφράζει ο Πολίτης και σε ένα βαθμό το προεδρικό, είναι ότι η
αποκάλυψη για τα σκάνδαλα της τράπεζας Κύπρου είναι ξεκάθαρη και
τεκμηριωμένη – όπως και η προσπάθεια για συγκάλυψη. Άλλωστε και η
έρευνα για τη Λαϊκή και την μετατροπή της Εγνατίας σε υποκατάστημα,
είναι το νευραλγικό σημείο μέσα από το οποίο διακινούνταν κεφάλαια από
Κύπρο προς Ελλάδα. Και η συγκεκριμένη πράξη έγινε, όχι μόνο χωρίς να
αντιδράσει ο τότε διοικητής της Κεντρικής, ο κ. Ορφανίδης, αλλά
ουσιαστικά παραβλέποντας και στοιχεία, τα οποία έχε προμηθεύσει η
Κεντρική Τράπεζα της Ελλάδας για τα προβλήματα της συγκεκριμένης
Τράπεζας.
Έτσι, την Κυριακή η Καθημερινή, που είχε αποκαλύψει το σκάνδαλο της
Εγνατίας πρώτη, είχε τον εξής πρωτοσέλιδο τίτλο: «Ασύγγνωστο
έγκλημα και ο Ορφανιδης θεατής: τί καταγράφει η Alvarez and Marshal
για την συγχώνευση «Μαρφίν Λαϊκής – Εγνατίας» που μας στοίχισε 4 δις».
Και αρκετά άλλα δις μετά μέσω του ΕΛΑ.

Τα τεκμηριωμένα σκάνδαλα της Τράπεζας Κύπρου: η παράτυπη
αγορά

των

ομολόγων

το

2009-10,

και

οι

ύποπτες

αγορές

τραπεζών σε Ρωσία και Ρουμανία
Η Έκθεση τεκμηριώνει ουσιαστικά και σφαιρικά το πώς οι προύχοντες της
τράπεζας Κύπρου, οι οποίοι πίεζαν μέσα από τα ΜΜΕ το 2009 να τους
δοθεί έξτρα ρευστότητα και αρνήθηκαν να χαμηλώσουν τα επιτόκια,
διοχέτευσαν τη ρευστότητα που πήραν από την Ευρωπαϊκή Κεντρική
Τράπεζα για να κάνουν «επενδύσεις υψηλού ρίσκου» σε ελληνικά ομόλογα,

13

αντί να τα χρησιμοποιήσουν για να καλύψουν το ισοζύγιο της τράπεζας.
Τα γεγονότα είναι πλέον γνωστά – ότι δηλαδή κάποιοι στην Τράπεζα
Κύπρου αγόραζαν ομόλογα πίσω από την πλάτη του ΔΣ και αυτές οι
αγορές γίνονταν ακριβώς σε μια περίοδο, κατά την οποία ήταν πλέον
γνωστή η κρίση στην Ελλάδα. Γι’ αυτό και τα ομόλογα αγοράζονταν από
τις δευτερογενείς αγορές – καθώς οι άλλοι τα ξεφορτώνονταν, δηλαδή.
Το ζήτημα των ωφελημάτων/μιζών από αυτές τις αγορές, είναι ένα
ανοικτό ζήτημα. Και από ότι φαίνεται στη διαδικασία δεν εμπλέκονταν
μόνο οι κ. Ηλιάδης και Καρυδάς, αλλά και οι Πατσαλίδης, Κυριακίδου,
Αλέπης και ο κ. Κυπρή, ο οποίος ήταν μέρος της διαχειριστικής επιτροπής
κινδύνου, που συναίνεσε στις πιο πάνω αποφάσεις.
Η

έκθεση

εστιάζει,

επίσης,

σε

δυο

χαρακτηριστικές

περιπτώσεις

«επέκτασης» της Τράπεζας Κύπρου, στις οποίες φαίνεται ξεκάθαρα ότι
αυτές οι κινήσεις γινόταν με ύποπτες διαδικασίες και με εξίσου ύποπτα
συμφέροντα. Το ένα ζήτημα αφορά της αγορά της ρωσικής τράπεζας
Uniastrum. Η αγορά της τράπεζας έγινε, παρά το ότι υπήρχαν αμφιβολίες
για την αξία της και παρά το ότι η τελική συμφωνία ολοκληρώθηκε μετά
από την εμφάνιση της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης – και άρα η
συγκεκριμένη τράπεζα είχε υποβαθμιστεί ακόμα περισσότερο. Η επίμονη
του κ. Ορφανίδη να εγκρίνει τη συγκεκριμένη διαδικασία, παρά τις
εκκλήσεις που του έγιναν τότε, θέτει σαφώς ένα ζήτημα διαπλεκομενων
συμφερόντων.

Τί

προσπαθούσε

να

συγκαλύψει

ο

τέως

διοικητής,

εγκρίνοντας μια αγορά που θα μπορούσε να είχε γίνει αλλα με πολύ
μικρότερο κόστος για την κυπριακή οικονομία;
Αν η υπόθεση της Uniastrum είναι ύποπτη, η άλλη διερευνούμενη
υπόθεση, εκείνη της ρουμανικής Transylvania είναι από μόνη της
ένα

ζήτημα

με

ανοικτές

ποινικές

διαστάσεις.

Σε εκείνη την

περίπτωση, οι αρμόδιοι της Τράπεζας Κύπρου συμπεριφέρθηκαν με σαφώς
παραπλανητικό τρόπο που αποκαλύπτει και το άδυτο των τραπεζιτών.
Σύμφωνα

με

την

έκθεση,

το

πλάνο

ήταν

να

δοθούν

δάνεια

σε

υφιστάμενους μετόχους της ρουμανικής τράπεζας και μετά τα δάνεια θα
κηρύσσονταν «μη εξυπηρετούμενα» και για να διαγραφούν, θα γινόταν η
μεταφορά των μετοχών. Αυτό το σενάριο είχε ως στόχο την παραπλάνηση
– να μην γίνει, δηλαδή, δημόσια προσφορά. Και για να χρυσώσει το χάπι η

14

Τράπεζα Κύπρου προθυμοποιήθηκε, σύμφωνα με στοιχεία που εντόπισε η
Alvarez and Marshal, να πληρώσει και χρέη του κάτοχου των μετοχών σε
άλλη τράπεζα. Τελικά, αυτές οι υπόγειες διαδικασίες στις οποίες,
προφανώς, διακινούνται και μίζες, εντοπίστηκαν – αναφορά στο σκάνδαλο
είχε κάνει και η J. P. Morgan, η οποία προειδοποίησε την Τράπεζα Κύπρου,
στα τέλη του 2010, ότι αυτές οι ενέργειες ήταν παράνομες. Και
ακολούθως, ξεκίνησε έρευνα και στη Ρουμανία για πιθανή «χειραγώγηση»
της αγοράς. Και όμως, παρά το όλο πλαίσιο και τις παρανομίες και
παρατυπίες - όπως φαίνεται να γινόταν συνήθως στην Τράπεζα Κύπρου το
Δ.Σ. δεν ενημερώθηκε, παρά τους υπάρχοντες κανονισμούς - ο κ.
Ορφανίδης, όπως έκανε και με την Uniastrum, έδωσε άδεια στην Τράπεζα
Κύπρου να προχωρήσει με τη διαδικασία.
Είναι λίγο αφελές, πια, να θεωρεί κάποιος ότι ο κ. Ορφανίδης, απλώς,
έκανε επανελειμμένα λάθη – και πάντα αυτά τα λάθη συγκάλυπταν
παρανομίες από τις οποίες κάποιοι έβγαζαν κέρδη και μίζες. Μέχρι και ο
δήθεν αντίπαλός του, ο Βγενόπουλος ευνοήθηκε σαφώς από τις κινήσεις
του, όπως την έγκριση της μετατροπής της Εγνατίας. Οπότε, η
διερεύνηση του πόθεν έσχες και του Ορφανίδη και του κύκλου γύρω από
αυτόν, είναι πλέον αναγκαία διαδικασία.
Η Λαϊκή και η κομβική αγορά της Εγνατίας: οι αποκαλύψεις του
hot doc
Όσον αφορά στη Λαϊκή, το βασικό σημείο εστίασης της έρευνας ήταν η
αγορά της Εγνατίας – η μετατροπή της σε παράρτημα οδήγησε,
ουσιαστικά, στη δημιουργία ενός μηχανισμού διοχέτευσης ρευστού στη
Ελλάδα. Υπενθυμίζεται ότι ο κ. Ορφανίδης επέτρεψε αυτήν τη διαδικασία
στο τέλος του Μάρτη του 2011, λίγες μέρες πριν εμφανιστεί στη βουλή,
δηλώνοντας ντε φάκτο την υποτίμηση των κυπριακών ομολόγων. Ενώ,
όμως, έκανε ουσιαστικά έκκληση για μείωση της αξίας των ομολόγων της
πολιτείας που τον πλήρωνε, την ίδια στιγμή δεν χρησιμοποίησε την
εξουσία που είχε, για να μπλοκάρει τη διαδικασία δημιουργίας του
μηχανισμού φυγάδευσης κεφαλαίων με την μετατροπή της Εγνατίας σε
παράρτημα.
Η έκθεση των Αlvarez and Μarshal αναφέρει το θέμα και αναγνωρίζει ότι
από την στιγμή που ο Ορφανίδης δεν πήρε την απόφαση να σταματήσει
την σύνδεση, τότε αφαίρεσε από τον εαυτό του οποιαδήποτε δυνατότητα

15

περιορισμού της ροής κεφαλαίων προς τα ελληνικά παραρτήματα. Και
εδώ, ήρθε μια άλλη αποκάλυψη για να συμπληρώσει το παζλ. Στο
αφιέρωμα του περιοδικού hot.doc, υπήρχε αναφορά σε έρευνα που έγινε
κατόπιν οδηγιών, τόσο της ελληνικής όσο και της κυπριακή Κεντρικής
Τράπεζας για τις επενδύσεις της Λαϊκής. Η έρευνα έγινε το 2009:
«Δυο αρμόδιες εποπτικές αρχές, της Τράπεζας της Ελλάδας και της
Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, συνέταξαν ένα λεπτομερές πόρισμα
μετά από έρευνα στον όμιλο Marfin Εγνατία, που έγινε από 15 ως 23
Μαρτίου 2009. Το πόρισμα αυτό εξαφανίστηκε. Η ομάδα των εποπτών
εντοπίζει κίνδυνους και πολύ ξεκάθαρα καταγράφει πως «ο όμιλος Marfin
Εγνατία παρουσιάζει ένα υψηλού κίνδυνου προφίλ, με έμφαση στην
επενδυτική τραπεζική και σε χρηματιστηριακές δραστηριότητες που
παρουσιάζουν αυξημένους κίνδυνους..»
Hot.doc. τεύχος 25, σελ. 28
Σε εκείνη την έκθεση, υπήρχαν σαφείς αναφορές στο πώς δίνονταν δάνεια
με

επισφαλείς

εγγυήσεις

σε

«συνεργάτες..

φίλους..

και

μετόχους

εταιρειών κοινών συμφερόντων.»
Το εντυπωσιακό, λοιπόν, είναι ότι ο Ορφανίδης, όχι μόνο επέτρεψε τη
δημιουργία του καναλιού ροής κεφαλαίων από την Κύπρο στην Ελλάδα,
αλλά ουσιαστικά είχε πλήρη επίγνωση του τί γινόταν στη Λαϊκή. Και δεν
έκανε τίποτα, παρά την φαινομενική αντιπαράθεσή του με το Βγενόπουλο.
Γιατί, λοιπόν, διευκόλυνε το δήθεν αντίπαλό του;
Προφανώς, ο κ. Ορφανίδης κάλυπτε και το Βγενόπουλο και άλλους στη
Λαϊκή. Και η συγκάλυψη ήταν εντυπωσιακή. Οπότε, αναπόφευκτα το
ζήτημα των προσωπικών συμφερόντων του τέως διοικητή, θα πρέπει να
διερευνηθεί σοβαρά πια. Διότι μερικοί από τους πιο στενούς πολιτικούς
σύμμαχους του κ. Ορφανίδη, στη βουλή λ.χ., είχαν σαφώς συμφέροντα στη
Λαϊκή – όσες προσωπικές διάφορες και αν είχε ο Ορφανίδης με το
Βγενόπουλο. Και ίσως αυτές οι σχέσεις και αυτά τα συμφέροντα να
εξηγούν και την παράδοξη ευκολία, με την οποία έγινε η συγκάλυψη της
ροής κεφαλαίων στην Ελλάδα την περίοδο 2009-2012.
Μια άλλη διάσταση είναι και η εμπλοκή του δικηγορικού γραφείου
Ιωαννιδη με τον οποίο φέρεται να έχει σχέσεις οι συμπέθεροι της
οικογένειας Αναστασιαδη:

16

«Ευθύνη όμως φέρουν και οι Νομικοί Σύμβουλοι της Τράπεζας (Δικηγορικό
Γραφείο Ιωαννιδης και Δημητρίου ΔΕ.ΠΕ.), οι οποίοι όφειλαν στην ουσία
να προστατέψουν τους πελάτες και μετόχους τους της Τράπεζας – από
αυτή τη δυσμενή, όπως καταφάνηκε εκ των γεγονότων, εξέλιξη. Γραφείο
το οποίο εξασφάλισε το διάταγμα συγχώνευσης.»
Καθημερινή, 7/3/ 2013, Το κουβάρι Λαϊκής-Εγνατίας αξίας 4 δις, σελ. 3
Και από ότι φαίνεται το συγκεκριμένο γραφείο έχει μια τάση να
εμπλέκεται σε διαπλεκόμενα: Ο ΠΑΣΕΧΑ το είχε καταγγείλει ότι ήταν
ταυτόχρονα νομικός σύμβουλος της εταιρείας Ορφανίδη και της Λαϊκής.
Σχόλιο

της

ιστοσελίδας

24NEWS:

«Κάθαρση

τώρα».

http://www.24man.com.cy/index.php?
pageaction=kat&modid=1&artid=11252
17-24 Απριλίου

Έρευνα και διαπλοκή: μπορεί ένας δικαστής με
συμπέθερο δικηγόρο της Τράπεζας Κύπρου, να
διεκδικεί ότι δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων;

Όταν διορίστηκε, αρχικά, η ερευνητική επιτροπή με τους τρεις δικαστές,
η αντίδραση ήταν περισσότερο ένα κλίμα αναμονής: ακούστηκαν κάποια
σχόλια για τον κ. Πική, αλλά σε χαμηλούς τόνους. Μερικοί τον
περίγραφαν ως έντιμο δικαστή, ενώ άλλοι τόνιζαν την ταύτισή του με
συγκεκριμένη πτέρυγα της ΕΔΕΚ.
Η επιτροπή μπήκε, όμως, στο κλίμα της ευρύτερης αμφισβήτησης με την
παράδοξη παραίτηση του κ. Κωνσταντινίδη και το διορισμό του κ.
Κραμβή. Η παραίτηση έγινε όπως ειπώθηκε για προσωπικούς λόγους. Η
λογική απορία είναι: καλά προέκυψε πρόβλημα υγείας σε λίγες μέρες; Η
γενική υποψία που πλανιέται είναι ότι μπροστά στα φαινόμενα διαπλοκής

17

που εμφανίζονται γύρω και από τον ίδιο τον πρόεδρο, ο δικαστής
προτίμησε να αποσυρθεί. Δεν έχει γίνει γνωστό κάτι το ιδιαίτερο, αλλά ο
τρόπος επίθεσης στο διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας δεν δείχνει και
μια τάση για νηφάλιο κλίμα συζητήσεων. Ίσως, δηλαδή, ο εν λόγω
δικαστής να ανήκε σε αυτούς που νοιώθουν, όπως έγραψε και η
Καθημερινή, ότι τίθενται σοβαρά θέματα ηθικής και τάξης.
Αν, όμως, ήταν ύποπτη η παραίτηση, ο διορισμός ενός δικαστή, ο οποίος
έχει συγγενικές σχέσεις με τον Π. Πολυβίου, το δικηγόρο της Τράπεζας
Κύπρου, στο γραφείο του οποίου εργάζεται ο γιος του δικαστή, έδωσε
πλέον ένα χρώμα ξεκάθαρης υποψίας στην επιτροπή. Όταν δεν μπορεί να
διαχωριστεί το θέμα της σύγκρουσης συμφερόντων και από ένα δικαστή,
πώς θα κρίνει;
Υπάρχει η πρακτική ένας δικαστής να ζητήσει να εξαιρεθεί αν έχει
ενδεχόμενη

σύγκρουση συμφερόντων.

Κάτι τέτοιο έκανε και ένας

δικαστής στη δίκη για το Μαρί λ.χ.
Αντί αυτού, τώρα θα πλανιέται στην ατμόσφαιρα η αίσθηση ότι η Τράπεζα
Κύπρου, παρά τις ευθύνες της για την οικονομική κρίση, θα έχει τη
δυνατότητα συγκάλυψης. Θα μπορέσει λ.χ. ο κ. Κραμβής να ζητήσει να
διερευνηθεί και ο ρόλος των δικηγορικών γραφείων στη συγκάλυψη των
σκανδάλων και των ζημιών των τραπεζών;
Η ειρωνεία, πια, είναι ότι δεν είναι μόνο γνωστό στο εξωτερικό ότι η
αιτία της κρίσης είναι οι τράπεζες. Φρόντισαν να μας το πουν με
εμφαντικό τρόπο μέσω του κουρέματος των δυο τραπεζών. Για τρία
χρόνια, τα ΜΜΕ και η βουλή συγκάλυπταν τις ευθύνες των τραπεζών.
Τώρα, θα μπορούσε και η διορισμένη επιτροπή να προσπαθήσει να
συνεχίσει την διαδικασία συγκάλυψης – αλλά, τώρα, εκτός από την έρευνα
της Αλβαρέζ και Μάρσαλ, έχουμε μπροστά μας και τις αποφάσεις των
ευρωπαϊκών θεσμών στους οποίους τόσες ελπίδες εναπόθεταν οι ένοχες
τράπεζες.
Αν η απόπειρα είναι να γίνει ακόμα μια προσπάθεια να συγκαλυφθούν οι
ευθύνες και τα σκάνδαλα από κυπριακό κοινό μέσα από μια εσωστρεφή
προπαγάνδα,

ίσως να είναι πιο σοφό να επανεξεταστεί το εγχείρημα.

18

Ήδη, τα ελληνικά ΜΜΕ λειτουργούν πια σαν καθρέφτες και η εσωτερική
λογοκρισία φαίνεται να κρατά μόνο μερικές μέρες.
Η κατάρρευση των δύο τραπεζών λόγω των ευθυνών τους, θα παρασύρει
και το δικαστικό σύστημα;
Ήδη, κυκλοφορεί μια εκτενής λίστα με τις σχέσεις δικαστών και
τραπεζιτών.
Και αν δει κάποιος τους διορισμούς του κ. Αναστασιάδη στην επιτροπή
για την οικονομία, αλλά και τον τρόπο επίθεσης στο κ. Δημητριάδη,
φαίνεται ότι μερικοί θέλουν να συγκαλύψουν τις ευθύνες του κ. Ορφανίδη.
Τόσες υστερίες είχαμε και μια δήλωση για το σκληρό δίσκο του τέως
διοικητή δεν ακούσαμε.
Κατά τα άλλα, θα κριθεί και ο κ. Κραμβής από την συνέπεια του – αλλά το
σύννεφο καχυποψίας και η πραγματικότητα της σύγκρουσης συμφερόντων
είναι εκεί.

Ποιοί έφεραν την τρόικα;
Όταν η Τράπεζα Κύπρου υποχρέωνε σε προσφυγή
στο Μηχανισμό στήριξης, τον Ιούνιο του 2012

Οι συζητήσεις για τα σκάνδαλα της Λαϊκής ή για όσα χρωστά η Λαϊκή
στον ΕΛΑ, τείνουν να παραβλέπουν την ευθύνη της Τράπεζας Κύπρου για

19

την προσφυγή στο μηχανισμό στήριξης. Μια μικρή υπενθύμιση των
δεδομένων: μετά από την προσφυγή της Λαϊκής, η κυβέρνηση είχε ζητήσει
νέο δάνειο από τη Ρωσία και όλοι, ουσιαστικά, ανέμεναν να λήξει η
περίοδος για την ανακεφαλαιοποίηση ώστε να φανεί αν η άλλη μεγάλη
τράπεζα, η Τράπεζα Κύπρου, θα τα κατάφερνε: τελικά, η Τράπεζα Κύπρου
έσπρωξε αποφασιστικά τη χώρα στο μηχανισμό, αφού, όπως παρατήρησε
ο Π. Δημητριάδης, μετά από την υποβάθμιση των Fitch που συνόδευσε την
κίνηση της Τράπεζας Κύπρου να ζητήσει στήριξη 500 εκατομμυρίων την
τελευταία στιγμή, «τα κυπριακά κρατικά ομόλογα σταμάτησαν να
γίνονται αποδεκτό ενέχυρο από την ΕΚΤ για πράξεις νομισματικής
πολιτικής του ευρωσυστήματος». Κάπου εκεί, δηλαδή, οι υποβαθμίσεις,
που ξεκίνησαν από το 2011 λόγω της «έκθεσης των κυπριακών τραπεζών
στην ελληνική οικονομία», ολοκληρώθηκαν – εκείνη την περίοδο υπήρξε
επιπρόσθετη διαρροή κεφαλαίων «από τα παραρτήματα της Λαϊκής στην
Ελλάδα ύψους 2 δις. Συνέπεια του γεγονότος αυτού, ήταν και η περαιτέρω
αύξηση του ποσού που διοχετεύτηκε στην τράπεζα μέσω του μηχανισμού
ΕΛΑ». [Δημητριάδης, «αποτράπηκε η άτακτη χρεοκοπία της Λαϊκής»
φιλελεύθερος 1/4/2013, σελ. 9].
Και φυσικά, όσοι είχαν τότε συμφέροντα στη Λαϊκή δεν έθεσαν θέμα στη
βουλή – και ούτε ρωτήθηκε ο κ. Σαρρής, ο οποίος ήταν επικεφαλής της
Τράπεζας.
Αν ο κ. Σαρρής δεν ρωτήθηκε ωςάτομο, η Τράπεζα Κύπρου περιβλήθηκε
με ένα πέπλο προστασίας από τα ΜΜΕ – τα οποία έκαναν ότι ξεχνούν ότι
και το 2009, αλλά και τον Ιούνιο του 2012 είχε εξαπατήσει το κοινό με
παραπλανητικές ανακοινώσεις. Και όπως δείχνουν και τα ΜΜΕ της
εποχής, υπήρχε μια γενική πίεση για ένταξη στο Μηχανισμό – και αυτή η
πίεση είχε και εσωτερικούς και εξωτερικούς πρωταγωνιστές. Οι δεύτεροι,
προφανώς, ήξεραν τί ζητούσαν, οι πρώτοι νόμιζαν ότι με την προσφυγή
θα εκβίαζαν την κυβέρνηση να δεχθεί όρους λιτότητας σε βάρος του
κοινού. Τελικά, ήρθε κάπως παράξενη η ευρωπαϊκή «προσαρμογή» για τα
τζάκια της Τράπεζας Κύπρου.
Το ακόλουθο απόσπασμα είναι από την έρευνα «Οι Τράπεζες τα ΜΜΕ και
οι προσπάθειες Συγκάλυψης, Μετατόπισης και Λογοκρισίας»

20

Μια ύποπτη κίνηση της «τελευταίας στιγμής»: Όταν η
Τράπεζα Κύπρου έσπρωξε την Κυπριακή Δημοκρατία στο
Μηχανισμό Στήριξης
Μετά από την προσφυγή της Λαϊκής, τα μάτια ήταν στραμμένα στην
Τράπεζα Κύπρου. Και η Τράπεζα Κύπρου ήταν μια τράπεζα όχι απλώς με
ιστορία, αλλά και με έντονα κυκλώματα οικογενειακοκρατίας. 4
Σε μια προσπάθεια να αντιμετωπιστούν οι ανάγκες, οι οποίες άρχισαν να
διαφαίνονται μετά και από την προσφυγή της Λαϊκής, η κυβέρνηση είχε
υποβάλει αίτηση για νέο δάνειο από τη Ρωσία – για να αντιμετωπίσει τα
δημοσιοοικονομικά,

μέχρι

αντιμετώπισης

Λαϊκής

της

το
να

2014,

έτσι

γίνει

μέσα

ώστε
σε

η

προσπάθεια

λιγότερο

πιεστικό

περιβάλλον. Όμως, το 1.8 δις της Λαϊκής ήταν, απλώς, η επιφάνεια.
Ξαφνικά,

λίγες

μέρες

πριν

τη

λήξη

της

προθεσμίας

για

ανακεφαλαιοποίηση, η Τράπεζα Κύπρου ζήτησε, επίσης, ενίσχυση μισού
δισεκατομμυρίου ευρω – ενώ, ταυτόχρονα σχεδόν, ο οίκος αξιολόγησης
Fitch υποβάθμιζε την κυπριακή οικονομία με βάση τις ανάγκες των
τραπεζών. Το σκηνικό συμπεριλάμβανε ένα ύποπτο πλαίσιο, και πάλι
(όπως το 2009-10 με την αγορά των ελληνικών ομολόγων), μη-δημόσιας
πληροφόρησης,

ενώ

κάποιοι

άλλοι,

όπως

ο

οίκος

αξιολόγησης,

παρασκηνιακά φαίνεται να ήταν πληροφορημένοι. Το θέμα προκάλεσε από
τότε

αντιδράσεις

και

ξεκίνησε

και

μια

έρευνα

της

Επιτροπής

Κεφαλαιαγοράς.5 Όταν θα γραφτεί, κατά συνέπεια, η ιστορία αυτής της
περιόδου, και ιδιαίτερα της οικονομικής κρίσης και των τραπεζικών
σκανδάλων, το τελευταίο δεκαήμερο του Ιούνη θα πρέπει να μελετηθεί
ιδιαίτερα προσεκτικά: συγκεκριμένα ανάμεσα στις 23 και στις 27 Ιουνίου,
όταν η Τράπεζα Κύπρου ανακοίνωσε απρόσμενα ότι ήθελε στήριξη, ενώ

4

http://defterianaynosi.com/article.php?id=151
Σε αυτό το πλαίσιο, οι δηλώσεις της προέδρου της επιτροπής κεφαλαιαγοράς, τη Δευτέρα 20/9, ότι
εξετάζονται οι συνθήκες κάτω από τις οποίες η Τράπεζα Κύπρου ζήτησε 500 εκατομμύρια στήριξη
από το κράτος, προκάλεσε ένα μικρό πανικό πάλι – είναι και χοντρά τα πρόστιμα, αφού φτάνουν τις
341 χιλιάδες ευρώ. Η Τράπεζα διαβεβαίωσε και πάλι, ότι δεν υπήρχε πρόβλημα – όπως άλλωστε έλεγε
και τότε και πιο πριν. http://cyprusnews.eu/sigma-live/572332
Στις 21/12/2012 εκδόθηκε το πόρισμα της επιτροπής κεφαλαιαγοράς, στο οποίο επιβεβαιώθηκε ότι η
Τράπεζα Κύπρου απέκρυψε στοιχεία, τα οποία «επηρέαζαν την τιμή της μετοχής». Σύμφωνα με τα
στοιχεία, πέντε τουλάχιστον μέρες πριν την γενική συνέλευση της 19 ης Ιουνίου το Δ.Σ. της τράπεζας
είχε στα χέρια του στοιχεία που έδειχναν ότι «οι κεφαλαιακές ανάγκες της τράπεζας για κάλυψη των
απαιτήσεων της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών (ΕΑΤ) είχαν αυξηθεί από 200 εκτ. ευρώ περίπου, που
είχε ανακοινώσει το Συγκρότημα στις 10.5.2012, σε περίπου 400 εκτ. Ευρώ.» Φαίνεται ότι ήξεραν,
επίσης, για ενδεχόμενο περαιτέρω αύξησης του ποσού.
5

21

εμφανίστηκε και η αξιολόγηση των Fitch, που φάνηκε να ξέρει τις
«ανάγκες» της τράπεζας, πριν από την κοινωνία και την κυβέρνηση.
Το ιστορικό ήταν το λιγότερο παράδοξο. Το ότι το τέλος Ιουνίου του
2012, θα ήταν το όριο για ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών ήταν
γνωστό. Και η Τράπεζα Κύπρου δεν επέδειξε ιδιαίτερη ευαισθησία στη
διαφάνεια από το 2009. Το ότι οι τράπεζες είχαν πρόβλημα ήταν, επίσης,
γνωστό από το 2011 – η Τράπεζα Κύπρου, μάλιστα ήξερε ότι είχε
δημιουργηθεί πρόβλημα από το 2010. Στο τέλος του 2009 – αρχές του
2010 έγινε, όπως είδαμε, η πρώτη εξαπάτηση του κοινού ή των
επενδυτών με την αγορά των ελληνικών ομολόγων. Στις αρχές του 2012,
η Τράπεζα Κύπρου, όπως και η Λαϊκή, ξεκίνησαν ένα είδος κούρσας για να
εξασφαλίσουν τα απαιτούμενα κεφάλαια. Η κρίσιμη στιγμή για την
Τράπεζα Κύπρου ήρθε, όταν ζήτησε βοήθεια από τους μεγαλομετόχους. Ο
Ρώσος μεγαλομέτοχος Ν. Ριμπολόβλεφ, ζήτησε μεγαλύτερη συμμετοχή
στο Συμβούλιο, κατηγορώντας το νυν Συμβούλιο για λανθασμένες
κινήσεις. Προφανώς, οι κινήσεις του ανησύχησαν το Διοικητικό Συμβούλιο
(ίσως και μερικούς μεγαλομετόχους), το οποίο είχε την πλήρη ευθύνη για
την κατάσταση – και τα μέλη του είχαν μάθει να χειρίζονται την τράπεζα
ως ιδιωτικό φέουδο. Έτσι, αρνήθηκαν την εισήγησή του και εκείνος
αρνήθηκε να συμμετάσχει στην νέα έκδοση μετοχών. Η τράπεζα, αντί να
φέρνει κεφάλαια έχανε, γιατί, φαίνεται ότι οι Κύπριοι μεγαλομέτοχοι
ήθελαν και πίστευαν ότι θα κατάφερναν, να τους δώσει χρήματα το
κράτος και να κρατήσουν οι ίδιοι τον έλεγχο. Ενδέχεται να πίστευαν ότι ο
Ορφανίδης θα κατάφερνε να διατηρήσει τη θέση του και άρα τη
συγκάλυψη που τους πρόσφερε τα τελευταία χρόνια.
Όταν η Λαϊκή ζήτησε βοήθεια το Μάιο, η απόφαση για στήριξή της δεν
σήμαινε κατ' ανάγκη και προσφυγή στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης.
Το ποσό που ζήτησε αρχικά, 1.8 δις, φαινόταν μεγάλο, αλλά ενδεχομένως
διαχειρίσιμο με την παρέμβαση ξένων επενδυτών ή και διακρατικού
δανείου. Από την πλευρά της κυβέρνησης, τότε, υπήρχαν δύο απόψεις –
από την μια το Προεδρικό εξέφραζε την ελπίδα, αλλά και τη θέση ότι θα
ήταν καλά να αποφευχθεί η προσφυγή στο Μηχανισμό, ενώ από την
Κεντρική

Τράπεζα, αλλά και το Υπουργείο Οικονομικών (οι οποίοι

ενδεχομένως υποψιάζονταν ή ήξεραν την πραγματική κατάσταση των

22

τραπεζών) υπήρχαν εκτιμήσεις ότι μάλλον δεν θα αποφευγόταν η
προσφυγή – αν και στο πρωτοσέλιδο του Φιλελεύθερου στις 1/6/2012
γινόταν αναφορά σε «Μνημόνιο χωρίς Τρόικα». Αλλά τότε, βέβαια, το
θέμα είχε να κάμει μόνο με τη Λαϊκή. Στις 25 Ιουνίου, ήρθε, τελικά, στην
επιφάνεια η κατάσταση των τραπεζών με ένα κατακλυσμικό τρόπο, που
δεν άφηνε επιλογές. Είχε, ήδη, κυκλοφορήσει ότι ο οίκος Fitch υποβάθμιζε
την Κύπρο – και αυτό θα είχε ως συνέπεια την ντε φάκτο προσφυγή πια
στο Μηχανισμό Στήριξης, αφού με τις υποβαθμίσεις των τριών οίκων, η
Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν θα παρείχε ρευστότητα στις τράπεζες,
για να διοχετεύσουν στην οικονομία.
Τί ώθησε, λοιπόν, τον οίκο να προχωρήσει πέντε μέρες πριν το τέλος της
ημερομηνίας για ανακεφαλαιοποίηση, σε νέα - και αποφασιστική υποβάθμιση; Ο βασικός λόγος στην έκθεση ήταν σαφής: η αδυναμία του
κράτους να χρηματοδοτήσει τα διογκούμενα ελλείμματα των τραπεζών.
Διότι οι Fitch δεν αναφέρονταν στο 1.8 δις της Λαϊκής πια – αναφέρονταν
σε 6 δις. Πώς βγήκε αυτή η εκτίμηση τότε, αφού η Τράπεζα Κύπρου
δήλωνε ότι είχε σχεδόν εξασφαλίσει το απαιτούμενο ποσό και ότι
υπολειπόταν μόνο 200 εκατομμύρια; Με δεδομένο, μάλιστα, ότι είχε γίνει
και Γενική Συνέλευση των μετόχων της τράπεζας στις 19 Ιουνίου, η
ξαφνική αποκάλυψη μεγαλύτερων ζημιών ήταν ύποπτη. Στις 21/12/2012
εκδόθηκε

το

πόρισμα

της

Επιτροπής

Κεφαλαιαγοράς,

στο

οποίο

επιβεβαιώθηκε ότι η τράπεζα Κύπρου απέκρυψε στοιχεία, τα οποία
«επηρέαζαν την τιμή της μετοχής». Σύμφωνα με τα στοιχεία, πέντε
τουλάχιστον μέρες πριν τη γενική συνέλευση της 19ης Ιουνίου, το Δ.Σ. της
τράπεζας είχε στα χέρια του στοιχεία που έδειχναν ότι «οι κεφαλαιακές
ανάγκες της τράπεζας για κάλυψη των απαιτήσεων της Ευρωπαϊκής
Αρχής Τραπεζών (ΕΑΤ) είχαν αυξηθεί από 200 εκτ. ευρώ περίπου που είχε
ανακοινώσει το Συγκρότημα στις 10.5.2012, σε περίπου 400 εκτ. ευρώ.»
Φαίνεται ότι ήξεραν, επίσης, για ενδεχόμενο περαιτέρω αύξησης του
ποσού. Αυτά τα στοιχεία φαίνεται ότι διέρρευσαν και στον οίκο Fitch. Η
κοινωνία και η πολιτική ηγεσία, όμως, το έμαθε τελευταία.
Μπροστά

σε μια

κίνηση

που

έμοιαζε

με

εκβιασμό,

η

κυβέρνηση

αναγκάστηκε να προσφύγει στο Μηχανισμό. Την επομένη, στις 26/6/2012,
ο Πρόεδρος, στη συνάντηση των πολιτικών αρχηγών, έδειξε καθαρά την
απροθυμία του, εκφράζοντας την ελπίδα να μπορέσει να αποσυρθεί η

23

προσφυγή. Η πλειοψηφία των ΜΜΕ δεν φάνηκε να ικανοποιείται από την
απροθυμία του Προέδρου: ο Φιλελεύθερος, λ.χ.

στις 27/6/2012, είχε

πρωτοσέλιδο τίτλο «Άλλα λόγια στο Προεδρικό» και επιπρόσθετο κείμενο
με τίτλο ««Προβληματισμός στις Βρυξέλες για την διγλωσσία». 6 Η αιτία
της εκτόξευσης των αναγκών, όπως τις κατέγραψαν και οι Fitch,
εμφανίστηκε την ίδια μέρα, στις 27/6: άρχισε πια να κυκλοφορεί και
δημόσια ότι θα ζητούσε βοήθεια και Τράπεζα Κύπρου – η οποία ζήτησε
500 εκατομμύρια και τελικά το ανέβασε στα 750 εκατομμύρια, ενώ όπως
δείχνουν τα σκάνδαλα και οι έρευνες θα χρειαστεί περισσότερα.
Η πρακτική της τράπεζας είχε τα ίδια χαρακτηριστικά όπως την εποχή
της αγοράς των ομολόγων το 2009-10. Όπως αναφέρθηκε ήδη, λίγες
μέρες πριν την προσφυγή της Τράπεζας, είχε γίνει ήδη συνέλευση των
μετόχων και η τράπεζα δεν ανακοίνωσε τίποτα. Προφανώς, κάποιοι
ήξεραν και κάποιοι όχι. Η αρχική δήλωση των υπεύθυνων της τράπεζας,
ίσως να είναι επεξηγηματική. Ο κ. Ηλιάδης (ο σύμβουλος που φέρεται να
εμπλέκεται σε χαμηλότοκα δάνεια, στην αγορά των ομολόγων και σε ένα
τεράστιο εφ’ άπαξ) δήλωσε ότι η τράπεζα δεν ήθελε να κρατικοποιηθεί.
Είναι πιθανό ότι οι μεγαλομέτοχοι ήθελαν και το σκύλο χορτάτο και την
πίττα σωστή. Ίσως να πόνταραν στο ότι ελέγχοντας την πλειοψηφία των
ΜΜΕ (όπως είχε πει και ο Βγενόπουλος το 2006) θα καθόριζαν τα
δεδομένα. Όταν, όμως, ξεκίνησαν οι έρευνες και οι μαύρες τρύπες
άρχισαν να διευρύνονται, τότε προφανώς, αναγκαστικά ξεκίνησαν και οι
6

Την επομένη, 28/6/2012, ο Διευθυντής σύνταξης του Φιλελεύθερου έκανε μια ακόμα προσπάθεια να
μετατοπίσει το θέμα από τις τράπεζες στο σχόλιο του: «Τώρα καταλάβαμε όλοι;», σελ. 3. Αν και το
σχόλιο θα μπορούσε να ενταχθεί στην ευρύτερη αντιπολιτευτική στάση του υπεύθυνου της
εφημερίδας, η προσπάθεια του να συγκαλύψει ακόμα και τα στοιχεία, τα οποία αναφέρονταν στις
οικονομικές σελίδες ήταν εκφραστική - και ταυτόχρονα, αποκαλυπτική των ευρύτερων εστιάσεων στα
πρωτοσέλιδα. Το σχόλιο του Διευθυντή σύνταξης βασιζόταν σε αναφορά του Π. Ξανθούλη από τις
Βρυξέλλες, το οποίο βασικά επαναλάμβανε τα δεδομένα ότι από την στιγμή που θα εντασσόταν μια
χώρα στο Μηχανισμό στήριξης θα εμπλεκόταν και το Γιούρογρουπ και το ΔΝΤ. Υπήρχε, όμως, μια
αναφορά, η οποία επιλέγηκε και προβλήθηκε πρωτοσέλιδα (πάνω από τον κύριο τίτλο), για την
απροθυμία του Κύπριου Προέδρου να καλέσει την Τρόικα: «Προβληματισμός στις Βρυξέλες για την
διγλωσσία» με την εξής αναφορά: «Η πρόθεση του Προέδρου Δημήτρη Χριστόφια να αποσύρει την
αίτηση προσφυγής της Κύπρου στο Μηχανισμό, σε περίπτωση εξασφάλισης δανείων από Ρωσία και
Κίνα, προκάλεσε αρνητικά σχόλια σε κοινοτικούς κύκλους. Τη στιγμή μάλιστα που αναλαμβάνει την
Προεδρία της ΕΕ.» Τεκμήριο δεν υπήρχε, αφού η αναφορά του Ο. Ρεν που ακολουθούσε, δεν έλεγε
κάτι τέτοιο. Ήταν μέσα στο κλίμα των πιέσεων οι οποίες θα συνέχιζαν για έξι μήνες, τόσο εσωτερικά
όσο και εξωτερικά. Εκείνες τις μέρες είχαν αρχίσει επίσης και τα γερμανικά δημοσιεύματα για τις
σχέσεις της Κύπρου με τη Ρωσία. Έτσι, από την μια ο Διευθυντής Σύνταξης κατηγορούσε την
κυβέρνηση για την προσφυγή στο Μηχανισμό (φαινόταν να έχει την εντύπωση ότι με τις εισηγήσεις
της Κομισιόν του Μαΐου θα λυνόταν κάποιο πρόβλημα – παραβλέποντας μόνιμα το ζήτημα των
τραπεζών, και άρα την ουσία της προσφυγής στο Μηχανισμό), ενώ από την άλλη φρόντιζε, την ίδια
μέρα, πρωτοσέλιδα να κατασκευάζει πίεση για να μην αποσυρθεί η κυπριακή αίτηση στο Μηχανισμό
Στήριξης. Η συγκεκριμένη αντίφαση ήταν εκφραστική ολόκληρης της περιόδου.

24

εσωτερικές συζητήσεις και οι απομακρύνσεις των άμεσα υπεύθυνων. Το
θέμα που παραμένει ανοικτό είναι ποιοί ήξεραν τις ανάγκες της
τράπεζας, πώς και γιατί διοχετεύτηκαν οι πληροφορίες στους Fitch, και ο
βαθμός της κατανόησης ότι μια τέτοια κίνηση την «τελευταία στιγμή»
έσπρωχνε ουσιαστικά την Κύπρο στο Μηχανισμό Στήριξης – διότι
ξεκάθαρα, δεν υπήρχαν περιθώρια ελιγμών, όταν και η δεύτερη μεγάλη
τράπεζα ερχόταν μερικές μέρες πριν την καταληκτική ημερομηνία να
ζητήσει βοήθεια. Ακόμα και το ρωσικό δάνειο των 5 δις, δεν αρκούσε πια,
έστω και αν ήταν μόνο για τις τράπεζες.

Είναι πιθανό ότι οι μεγαλομέτοχοι ήθελαν και το
σκύλο χορτάτο και την πίττα σωστή. Ίσως να
πόνταραν στο ότι ελέγχοντας την πλειοψηφία των
ΜΜΕ (όπως είχε πει και ο Βγενόπουλος το 2006) θα
καθόριζαν τα δεδομένα. Όταν, όμως, ξεκίνησαν οι
έρευνες και οι μαύρες τρύπες άρχισαν να
διευρύνονται, τότε προφανώς, αναγκαστικά
ξεκίνησαν και οι εσωτερικές συζητήσεις και οι
απομακρύνσεις των άμεσα υπεύθυνων. Το θέμα
που παραμένει ανοικτό είναι ποιοί ήξεραν τις
ανάγκες της τράπεζας, πώς και γιατί
διοχετεύτηκαν οι πληροφορίες στους Fitch….

ΣΠΟΝΤΕΣ

25

Μπορεί να φταίει για διάφορα ο Βγενόπουλος, αλλά και ξέρει
πολλά: Στη συνέντευξη του στο Σίγμα, επεσήμανε ότι η έρευνα
ξεκινά βολικά από το 2006 – αγνοώντας λ.χ. την προηγούμενη
περίοδο. Και έκανε αναφορά στην υπόθεση των Γιουγκοσλαβικών
κεφαλαίων.

Θα

διερευνηθούν

εμπλέκονταν

με

και

τις

τα

δικηγορικά

τράπεζες

στη

γραφεία

διακίνηση

που

ύποπτου

χρήματος; Διότι, αφού το λένε οι Ευρωπαίοι φίλοι μερικών και
αφού το επέβαλε η τρόικα που τόσο ήθελαν μερικοί, τότε όντως
γινόταν ξέπλυμα. Για όσους δεν καταλαβαίνουν την ουσία της
υπόθεσης Τσοχατζόπουλου. Αν λοιπόν, αυτή η πρακτική οδήγησε
και σε σκληρότερους όρους, τότε θα πρέπει να διερευνηθεί. Μπορεί
να κάνει κάτι τέτοιο ο κ. Κραμβής;

Και

να

διερευνηθεί

χρηματιστηρίου,

βεβαίως

από

όπου

και

το

έβγαλαν

σκάνδαλο

πολλά

του

λεφτά

οι

τράπεζες. Ήταν η πρώτη τους συνεργασία με τα ΜΜΕ με
εξαπάτηση του κοινού. Κάτι δεν λέει και η σχετική έρευνα;

Και φυσικά να διερευνηθεί, αν όντως ήταν ο κ. Φιλίππου που
έσπασε τα γραμμάτια του Λούτσιου. Και γιατί... Κάτι θα
θέλει να πει ο Βγενόπουλος εδώ…

Όταν ο Ν. Παπαδόπουλος δεν μπορεί να δει τον καθρέφτη: Ο
Παπαδόπουλος,

δικηγόρος

της

Λαϊκής

και

επικεφαλής

της

επιτροπής οικονομικών δήλωσε: "Λάβρος κατά του Διοικητή της
Κεντρικής Τράπεζας, ο Πρόεδρος της Επιτροπής Οικονομικών,
Νικόλας Παπαδόπουλος, ο οποίος διερωτάται πώς γίνεται να
αποτελεί τον μοναδικό αξιωματούχο που εμπλέκεται στο σκάνδαλο
του χρηματοπιστωτικού συστήματος που παραμένει στη θέση του."
Όχι

δεν

αναφερόταν

δισεκατομμύρια

για

τη

στον

εαυτό

Λαϊκή,

ενώ

του,

που

ενέκρινε

είχε

συμφέροντα.

τα
Ούτε

αναφέρεται στον εαυτό του, όταν συγκάλυπτε τον κ. Ορφανίδη,
όταν μετατρεπόταν η Εγνατίας σε παράρτημα και άρχιζε η διαρροή
από τον ΕΛΑ. Του φταίει ο Δημητριάδης γιατί του υπενθύμισε στη
Βουλή τί θα πει σύγκρουση συμφερόντων και προφανώς, γιατί δεν
δέχεται να δώσει το δ.σ. της Τράπεζας Κύπρου στα τζάκια. Ήθελες
τρόικα κ. Παπαδόπουλε. Εnjoy. Και με τέτοια νοοτροπία, μάλλον,
στρώνεις το χαλί να χάσεις και εσωκομματικά.

26

14-21 Μαΐου

Η «ερευνητική του συμπέθερου», οι αόρατοι
εμπειρογνώμονες και οι μέχρι τώρα λογοκρινόμενες
ερωτήσεις

«H Κυβέρνηση θα κατηγορηθεί ότι το πόρισμα της Επιτροπής είναι
μολυσμένο με διαπλοκή» (εν ήδη "μολυσμένο" που το συμπέθερο Καλλή
darling)»
Tweet Drakouna
Έχει περάσει, πλέον, ένας μήνας από τη σύσταση της ερευνητικής για την
οικονομία και η όλη παρουσία της τείνει προς την υποψία της
συγκάλυψης. Η ειρωνική ατάκα στο blog της Δρακούνας για την
«ερευνητική του συμπέθερου» κωδικοποιεί σε ένα βαθμό την εικόνα.
Αρχικά, ήταν οι παραιτήσεις – η μια ήταν παράξενη και η άλλη
κραυγαλέα, αντιφατική και τελικά, πλήρως απομυθοποιητική.
Οι Παραιτήσεις: από το δικαστή, που θυμήθηκε καθ’οδόν ότι δεν
μπορούσε λόγω ασθένειας - ή Λούτσιου - μέχρι τη διαπλοκή με το
δικηγορικό γραφείο της Τράπεζας Κύπρου
Ο κ. Γ. Κωνσταντινίδης, σύμφωνα με όλες τις πληροφορίες, όντως έχει
πρόβλημα υγείας – όπως επικαλέστηκε στην επιστολή παραίτησης του. Το
ερώτημα, όμως, ήταν εμφανές – καλά δεν το ήξερε πριν αποδεχθεί; Το ότι
παραιτήθηκε μόλις άρχισε να απλώνεται η συζήτηση για το σκάνδαλο
Λούτσιου δεν πέρασε απαρατήρητο. Έμοιαζε λες και κάποιος ήθελε να

27

αποφύγει την ευθύνη μιας συγκάλυψης. Και αφού η επίσημη δικαιολογία
της υγείας δεν ήταν πειστική, το θέμα έμεινε να αιωρείται. Ακολούθως, η
κυβέρνηση διόρισε τον κ. Κραμβή, ο οποίος φάνηκε να τεκμηριώνει τις
υποψίες. Ο κ. Κραμβή είχε και έχει ξεκάθαρη σύγκρουση συμφερόντων,
αφού ο γιος του εργάζεται στο δικηγορικό γραφείο Πολυβίου και ο ίδιος ο
κ. Κραμβή είναι συμπέθερος του κ. Πολυβίου. Η ιδέα του άμεμπτου
δικαστή είναι αναγκαστικά εκτός πραγματικότητας, πια. Η Τράπεζα
Κύπρου για όσους παρακολουθούν την τραπεζιτική κρίση είναι η πέτρα
του σκανδάλου και η παρούσα κυβέρνηση έχει κάμει τα πάντα για να
προφυλάξει τους μεγαλομετόχους της – προσπάθησε να φορτώσει σε
όλους του καταθέτες τη ζημιά της, μετά αγωνίστηκε να μην γίνει
απομείωση των μετόχων. Όταν η Τράπεζα Κύπρου προσπάθησε να
μπλοκάρει την έρευνα της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς για την προσφυγή
στο κράτος τον Ιούνιο του 2012, είναι πιθανό ότι ο γιος του κ. Κραμβή να
ήταν εμπλεκόμενος λ.χ. Πώς μπορεί να πειστεί το κοινό ότι τώρα ο
δικαστής θα συμπεριφερθεί χωρίς προκατάληψη, όταν το δικηγορικό
γραφείο της τράπεζας είναι εμπλεκόμενο, από το 2005, σε παράξενες
υποθέσεις διαπλοκής και προστασίας της τράπεζας, ακόμα και όταν
παραβίαζε τον νόμο – όπως έκανε στην περίπτωση της προσπάθειας για
εξαγορά της ρουμανικής τράπεζας, στην αγορά των ελληνικών ομολόγων
το 2009-10 και στην περίπτωση του 2012;
Ο κ. Καλλή, που δεν μπορούσε να αποφασίσει αν παραιτείτο από
ευθιξία ή αν ήταν ενοχλημένος, γιατί ήταν εμπλεκόμενος σε
σύγκρουση συμφερόντων
Και ενώ οι αμφιβολίες πλανιόνταν ξαφνικά, ήρθε μια βόμβα από άλλη
κατεύθυνση.

Παραιτήθηκε

και

ο

κ.

Καλλή,

ο

άλλος

δικαστής,

επικαλούμενος πιθανή σύγκρουση συμφερόντων, αφού ο γιος του ήταν
εμπλεκόμενος σε δικαστική διαμάχη με την Κεντρική. Η παραίτηση του κ.
Καλλή έδειχνε ένα είδος ευθιξίας, που δεν είχε ο κ. Κραμβή. Και με βάση
το γεγονός ότι ήταν το άτομο που έκανε την έρευνα για την Ήλιος,
δημιουργήθηκε, αρχικά, η εντύπωση ότι επρόκειτο για μια κίνηση που θα
στήριζε, έστω και με την παραίτησή του, τη σοβαρότητα της όλης
προσπάθειας. Ο κ. Καλλή φρόντισε/ κατάφερε να γελοποιοηθεί μόνος του.
Ξαφνικά, άρχισε τις συνεντεύξεις για να κατηγορήσει τον γ.γ. του ΑΚΕΛ,
γιατί έθεσε θέμα σύγκρουσης συμφερόντων. Οι εκφράσεις του τύπου

28

«ασέλγησε επί των ιερών» δεν ήταν απλώς παράδοξα ρητορικά σχήματα
για ένα θέμα σύγκρουσης συμφερόντων, αλλά και αστεία αντιφατικές,
αφού ο ίδιος δεν κατάφερε να βρει μια λέξη να πει για τον συνάδελφό του
τον κ. Κραμβή που δεν παραιτήθηκε. Άλλα ιερά; Το οξύμωρο ήταν ότι ο
ίδιος ο δικαστής αναγνώριζε το θέμα, αφού είχε ήδη παραιτηθεί.
Ο κ. Καλλή, ίσως να είχε υπερεκτιμηθεί στην υπόθεση της Ήλιος και η
μέχρι τώρα σιωπή του διασφάλιζε αυτό τον σεβασμό ως σεμνότητα. Το
ότι η τεκμηρίωση της όλης υπόθεσης δεν στάθηκε στο δικαστήριο –
μπορει να αναφερόταν και σε αυτήν, όταν παραδέχθηκε στη ροή των
διάφορων που έλεγε ότι «έκανε λάθη» - ίσως να μην ήταν τυχαία μπροστά
στο τί διαφανηκε στην διαδικασια των συνεντευξεων του. Το πιο
εντυπωσιακό ήταν η δήλωσή του ότι πίστευε ότι έφταιγε η προηγούμενη
κυβέρνηση,

αφού

«διάβαζε

εφημερίδες».

Όταν

ένας

δικαστής

παραδέχεται με τόση άνεση (ή αφέλεια;), ότι έχει ήδη διαμορφώσει γνώμη
με βάση τις «εφημερίδες» - προφανώς αυτές που διαβάζει, αφού το θέμα
ήταν έντονα διχαστικό - τότε είναι, μάλλον, εμφανές ότι η όλη έμφασή
του θα ήταν να τεκμηριώσει ή να διαψεύσει την ήδη προκατασκευασμένη
άποψή του. Στα σύγχρονο δικαστικό σύστημα, όμως, ακόμα και τους
ενόρκους τους ξεσκονίζουν για να μην έχουν προκαταλήψεις. Στη δίκη για
το Μαρί λ.χ. ένας δικαστής αυτοεξαιρέθηκε, γιατί είχε κάποια σχέση με
το Μ. Κυπριανού. Το πιο προβληματικό ήταν ότι δεν φαινόταν, καν, να
υποψιάζεται ότι «οι εφημερίδες» μπορεί να συγκάλυπταν τις ευθύνες ή να
ήταν και εμπλεκόμενες – γιατί λ.χ. η εφημερίδα «Πολίτης» ήταν η μόνη
που «ήξερε» και είχε στο πρωτοσέλιδό της αναφορά για το κούρεμα στις
16/3; Προφανώς, λ.χ. ο κ. Καλλη

δεν διάβαζε εφημερίδες με δημόσιες

αναφορές της στη διαπλοκή ΜΜΕ και τραπεζών.

Και σε ένα δικαστικό

σύστημα, όπου φαίνεται να κυριαρχεί η λογική της αμφιβολίας – και άρα
να απαλλάσσονται άτομα με βάση αυτή την αμφιβολία (όπως στην
περίπτωση της απαλλαγής των αστυνομικών για τον ξυλοδαρμό πριν από
λίγα χρόνια) ή από την πιθανότητα να έχουν επηρεαστεί τα δεδομένα από
τη δημοσιοποίηση τεκμηρίων, είναι κάπως παράξενο για ένα δικαστή να
κάνει τέτοιες δηλώσεις.
Στη συνέντευξή του στο Φιλελεύθερο υπήρχε και αναφορά στην υπόθεση
που είχε αναλάβει το δικηγορικό γραφείο, το οποίο ανηκει στα παιδια του.
Ήταν μια υπόθεση για την Τράπεζα Κύπρου και η όλη έμφαση βρισκόταν

29

στην αναζήτηση ευθυνών και ενόχων εκτός τράπεζας. Η γενική έμφαση
φαίνεται να είναι στις εποπτικές αρχές (άραγε οι τραπεζίτες που
παραπλανούσαν τους μετόχους και οι μέτοχοι που το ανέχονταν δεν είχαν
δικές τους ευθύνες;) αλλά σε ένα από τα σημεία υπάρχει και το
εκπληκτικό

επιχείρημα

της

«μη

λήψης

των

ενδεδειγμένων

δημοσιοοικονομικών μέτρων». Δηλαδή μερικοί μέτοχοι της Τράπεζας
Κύπρου θεωρούν (ή έχουν την «απαίτηση») ότι θα έπρεπε το Δημόσιο να
κάνει και άλλες περικοπές (στην υγεία, στην παιδεία κλπ - ή ίσως και στις
συντάξεις) για να σώσει τις μετοχές τους στην ιδιωτική τους τράπεζα
που κερδοσκοπούσε; Προφανώς, λοιπόν, υπήρχε και εκεί ένα ζητούμενο,
όπως και με τον κ. Κραμβή.
Μπορεί η κ. Ηλιάνα Νικολάου να ελέγξει τις προκαταλήψεις της;
Η κυβέρνηση, ή μάλλον ο Ιωνάς Νικολάου που φαίνεται να ανέλαβε τη
διαδικασία, διόρισε την Η. Νικολάου στη θέση του κ. Καλλή. Δεν
ακούστηκαν άλλα σχόλια – αφού η διαδικασία άρχισε να θεωρείται πλέον
διάτρητη. Όμως, η πραγματικότητα είναι δεδομένη και η αφελής θέση ότι
οι δικαστές είναι ουδέτεροι είναι αστεία – η ιστορία του Ανωτάτου
Δικαστηρίου στις ΗΠΑ είναι εκφραστική. Όπως και η πορεία αρκετών
αξιωματούχων του νόμου στην Κύπρο. Είναι ο κ. Λουκαΐδης λ.χ. κοινώς
αποδεχτός δικαστής; Σαφώς όχι. Σε αυτό το πλαίσιο, η κ. Νικολάου
έρχεται από το χώρο της δεξιάς. Κατά την διάρκεια της θητείας της, ως
Επίτροπος Διοίκησης έδειχνε ευαισθησία σε σχέση με τη διασφάλιση των
δικαιωμάτων διαφόρων ομάδων λ.χ. αλλά υπήρξε μόνιμα καχύποπτη και
απέφυγε θέματα που είχαν να κάνουν με τουρκοκύπριους. Η στάση της
στο

θέμα

των

καταγγελιών

για

ρατσιστικές

συμπεριφορές

στις

συζητήσεις για την Αγγλική σχολή ήταν εκφραστική – προσπάθησε,
ουσιαστικά, να αποφύγει το θέμα και, ενδεχομένως, να το συγκαλύψει.
Εξέφραζε ένα είδος προκατάληψης, η οποία ίσως να εξέφραζε και μια
τάση συμπόρευσης με συγκεκριμένα συμφέροντα.
Φέρεται να είχε εκφράσει δυσφορία για το μη επαναδιορισμό της από τον
Δ. Χριστόφια - αν και είναι αμφιβολο αν ήταν καν νομικά εφικτό - και είναι
λογικό ότι ο κ.Ιωνάς ποντάρει και σε αυτό. Η συμμετοχή της στην ομάδα
του κ. Ζένιου «Ελευθερία», η οποία κινείται στο χώρο της δεξιάς ήταν,
επίσης, προφανώς σχετικό κίνητρο.

30

Ρωτώντας για το Δημόσιο, λες και το ευρωπαϊκό κούρεμα έγινε
στο τμήμα δημοσίων έργων: αποφεύγοντας τις ερωτήσεις για τις
τράπεζες με τη βοήθεια, φυσικά, των ΜΜΕ
Η διαδικασία μέχρι στιγμής αναλώνεται σε δηλώσεις για τα αυτονόητα
και με ερωτήσεις που δεν αρθρώνονται. Μέχρι στιγμής, κατέθεσαν
υπουργοί και στελέχη υπουργείων. Η πρώτη γραμμή ερωτήσεων μοιάζει
λες και δεν έχει γίνει τίποτα αντιληπτό από τί περάσαμε: ρητορικές
ερωτήσεις για το Δημόσιο, λες και ζούμε ακόμα πριν το Μάιο του 2012,
όταν εμφανίστηκαν οι τρύπες και τα σκάνδαλα των τραπεζών - λ.χ. για
το «αν πάρθηκαν μέτρα»!! κλπ. Η μόνη φορά, που εστιάστηκαν στο θέμα
των τραπεζών οι ερωτήσεις, ήταν όταν ο Χ. Σταυράκης κατέθεσε πιο
εμφαντικά στη θέση του για τις ευθύνες των τραπεζών – τότε,
κατατέθηκαν κάποια ερωτήματα για τα δάνεια μελών του Δ.Σ. και τα
golden boys. Το συμπλήρωμα αυτής της στρατηγικής ερωτήσεων ήταν η
πλειοψηφία των ΜΜΕ, που αναζητούσε κάποιο απόσπασμα φράσης για να
αποδώσει με τον τίτλο, την ευθύνη στην προηγούμενη κυβέρνηση. Όταν
λ.χ. ο Χ. Πατσαλίδης έκανε αναφορά στις ευθύνες του κ. Ορφανίδη, η
Ερευνητική το προσπέρασε και τα ΜΜΕ το έθαψαν. Και όμως, η
ερευνητική αν έκανε καλά τη δουλειά της, θα έπρεπε να ρωτήσει τον κ.
Πατσαλίδη να επιβεβαιώσει ότι όντως ήταν παρών, όταν προσπαθούσε ο
Σταυράκης να πείσει τον Ορφανίδη να μην αγοραστεί η ρωσική
Uniastrum. Πέρασε έτσι. Και παρά το ότι κατέθεσε δύο φορές ο
Σταυράκης δεν εστιάστηκε η συζήτηση τη θέση του (όπως εκφραστηκε
στο βιβλίο του) ότι ο Ορφανίδης πίεζε τις τράπεζες να μην αγοράζουν
κυπριακά ομόλογα. Και αν οι δικαστές κινούνται με βάση ό,τι ξέρουν και
με ό,τι τους πληροφορούν οι «εμπειρογνώμονες», τα ΜΜΕ φαίνεται να
προσπαθούν συνειδητά να μετατοπίσουν τη συζήτηση. Μέχρι στιγμής λ.χ.
μόνο σε ένα κείμενο-αναφορά της

Θ. Θειοπούλου σε αφιέρωμα του

Φιλελευθέρου εμφανίστηκε το τί έγραφαν οι εκθέσεις των οίκων
αξιολόγησης, οι οποίες προειδοποιούσαν για την έκθεση των κυπριακών
τραπεζών στην Ελλάδα και σε ελληνικά ομόλογα 7.. Και όταν οι ευθύνες
του Ορφανίδη έγιναν θέμα και στη συζήτηση στην Ευρωβουλή, το
πρωτοσέλιδο του Πολίτη έψαχνε... γιατί δεν υποβλήθηκε πιο γρήγορα
αίτηση.
«Τα λέγανε οι οίκοι για τις Τράπεζες. Από το 2010 προχωρούσαν σε υποβάθμιση,
βλέποντας τα προβλήματα». 4/5/2013. Φιλελεύθερος, σελ. 23.
7

31

Και όταν ο Κ. Καζαμίας εξήγησε την κατάσταση, που επικρατούσε το
φθινόπωρο του 2011 - και άρα ότι δεν υπήρχε πιθανότητα βέτο στο
κούρεμα των ελληνικών ομολόγων - αρκετά ΜΜΕ πιάστηκαν από τη φράση
ότι ίσως να ήταν καλύτερα, αν υπήρχε μνημόνιο το Μάρτη του 2012. Η
εμφανής ερώτηση – μα τότε δεν είχαν ακόμα αποκαλυφθεί οι τρύπες των
τραπεζών - δεν αρθρώθηκε.
Η επιλογή πλαισίου και «εμπειρογνωμόνων» έχει και ως στόχο την
κατασκευή της ατζέντας των ερωτήσεων από τους εκλεκτούς του
Ιωνά Νικολάου; Ποιοί είναι και πού ήταν τα προηγούμενα τρία
χρόνια οι «εμπειρογνώμονες»;
Σε αυτό το πλαίσιο, αξίζει να δει κάποιος και ποιοί εμπειρογνώμονες
διορίστηκαν για την επιτροπή, αλλά και τους όρους εντολής. Το χρονικό
πλαίσιο λ.χ. είναι σαφώς σκόπιμα παραπλανητικό – όταν η έρευνα
προσδιορίστηκε να ξεκινήσει από το 2006, τότε αφαιρούνται από την
εικόνα μερικά σημαντικά δεδομένα: το σκάνδαλο του χρηματιστηρίου το
1999 και το πώς φτιάχτηκε η φούσκα των ακινήτων μετά. Και για ό,ποιον
θέλει, βέβαια, να δει πώς οικοδομήθηκε ο υπερδιογκωμένος τραπεζικός
τομέας, αλλά και τα υπόγεια δίκτυα διακίνησης κεφαλαίων θα πρέπει να
πάει πίσω στη δεκαετία του 1990 – και την προεδρία Κληρίδη. Προφανώς,
κάποιοι δεν ήθελαν κάτι τέτοιο. Ειπώθηκε ότι οι δικαστές θα κινούνται,
όπως θέλουν. Με δεδομένο, όμως, ότι οι δικαστές δεν είναι αρμόδιοι για
οικονομικές επιλογές, αλλά και ούτε μπορούν να κρίνουν την οικονομική
πολιτική, ο διορισμός κάποιων ατόμων ως «ειδικών» είναι, εμφανώς,
παραπλανητικός αν δεν προσδιοριστεί από πού προέρχονται, τί εκφράζουν
και ποιά σχετική εργαία έχουν πραγματοποιήσει. Δεν υπάρχουν ουδέτεροι
ειδικοί. Αυτοί οι οποίοι διορίστηκαν, έκαναν έρευνα και δημοσιοποίησαν
κάτι για το πρόβλημα των τραπεζών πριν τον Απρίλιο του 2012; Ποιά
θέση πήραν λ.χ. σε ζητήματα, όπως η συγκάλυψη του ζητήματος των
τραπεζών; Ή μήπως ανήκουν σε εκείνους, οι οποίοι συγκάλυπταν τις
ευθύνες του κ. Ορφανίδη; Το τμήμα διοίκησης και οικονομικών του
Πανεπιστήμιου

Κύπρου, λ.χ., ουσιαστικά, είχε μαύρα μεσάνυχτα ή

συγκάλυπτε τον κύριο Ορφανίδη.

Η μη συζήτηση για το πλαίσιο των

απόψεων

διορίστηκαν είναι

των

δύο ατόμων

που

προβληματική.

32

από μόνη

της

Το ελάχιστο, που θα μπορούσε να αναμένει κάποιος, θα ήταν να
εκφράζουν οι δύο εμπειρογνώμονες διαφορετικές απόψεις – ιδιαίτερα,
όταν δει κάποιος ότι ανάμεσα στους δικαστές υπάρχει, ήδη, ένα άτομο
που εμπλέκεται με την Τράπεζα Κύπρου και ένα άλλο που ενδεχομένως
έχει προκαταλήψεις απέναντι στην προηγούμενη κυβέρνηση.
Τελικά, είναι ιδιαίτερη καχυποψία να σκεφθεί κάποιος ότι μερικές
επιλογές έγιναν, γιατί εκφράζουν μια συγκεκριμένη γραμμή

που

διευκολύνει την κυβέρνηση;
Στην Κύπρο, όπως και στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ, διεξήχθη και
διεξάγεται μια διαμάχη, τα τελευταία χρόνια, για το πώς θα
αντιμετωπιστεί η κρίση, που ξεκίνησε το

2007-08 και ποιοί θα

πληρώσουν τη ζημιά των τραπεζών. Στην Κύπρο, η μια πτέρυγα
υποστήριζε ότι έπρεπε να γίνει ότι ήταν δυνατό να διαφυλαχθεί η
κοινωνική συνοχή και να υπερασπιστεί η κοινωνία τα συμφέροντά
της

και να ακολουθήσουν τα συμφέροντα των τραπεζών. Αυτή ήταν η

θέση της προηγούμενης κυβέρνησης, αλλά και των συνδικαλιστικών
οργανώσεων όλων των παρατάξεων – και της πλειοψηφίας του πληθυσμού
αν δει κάποιος τα ποσοστά που ήταν ενάντια στις ιδιωτικοποιήσεις και
υπέρ της φορολόγησης του πλούτου. Από την άλλη, υπήρχε μια άλλη
πτέρυγα, που ήθελε να συγκαλύψει το πρόβλημα των τραπεζών –
μπορεί να ήταν μειοψηφική θέση, αλλά έλεγχε και ελέγχει την
πλειοψηφία των ΜΜΕ λόγω οικονομικών συμφερόντων.
Σε

αυτή

την

αντιπαράθεση,

μέχρι

στιγμής,

η

«ερευνητική

του

συμπέθερου» και του κ. Ιωνά φαίνεται να ακολουθεί τη δεύτερη γραμμή.
Μπορεί να είναι μόνο η αρχή και να αλλάξει έμφαση. Ή ίσως να προκύψει
ευρύτερη κατανόηση. Το πρόβλημα, το οποίο θα έχει να αντιμετωπίσει η
ρητορική που προσπαθεί να συγκαλύψει (και πάλι) τις ευθύνες των
τραπεζών, είναι ότι η τελική απόφαση από την Ευρώπη είναι ξεκάθαρη –
όπως ήταν και οι οίκοι αξιολόγησης: την ευθύνη για την μεταφορά της
κρίσης στην Κύπρο την έχουν οι τράπεζες και για αυτό επιβλήθηκε το
κούρεμα.
Και μετά το ζήτημα θα γίνει και κοινωνικό – μπορεί να πει κάποιος ότι θα
έπρεπε ως κοινωνία να κάνουμε οικονομίες για να σώσουμε τις τράπεζες;

33

Με ποιό δικαίωμα, όμως, μπορεί κάποιος (ένας «εμπειρογνώμονας», ας
πούμε, διορισμένος από ένα μεροληπτικό υπουργό) να υπαινίσσεται καν
κάτι τέτοιο; Ακόμα και λογικά δεν έχει νόημα: Μπορεί να φυλαχτεί το μισό
εθνικό εισόδημα για τις τράπεζες; Προφανως όχι. Και πέρα από την
παράσταση των ΜΜΕ τα ζητούμενα είναι ευρύτερα πια – και δεν είμαστε
κλεισμένοι στο μικρόκοσμο του 1960.
Θα τολμήσει έστω και ένας από την ερευνητική να αγγίξει την
ουσία της διαπλοκής: των δικηγορικών γραφείων με τις τράπεζες
και την πολιτική - και των ιδιοκτητών των ΜΜΕ με τις τράπεζες
Ο κ. Πικής δεν σχολιάστηκε μέχρι στιγμής, αν και δεν θεωρείται απλώς
ουδέτερος. Όμως, θα κριθεί και αυτός. Διότι υπάρχουν εν δυνάμει δύο
νευραλγικά ζητήματα που αφορούν και στον τομέα του: όταν θα αρχίσει
να καλεί και δικηγόρους πολιτικούς, θα τολμήσει η ερευνητική, ή έστω ο
ίδιος, να θέσει θέμα σύγκρουσης συμφερόντων – στον Ν. Παπαδόπουλο
λ.χ.; Και για το δικηγορικό του γραφείο, αλλά και για τα οικονομικά του
συμφέροντα. Ανάλογα πρέπει να ερωτηθούν και άλλοι. ‘
Και μετά είναι τα ΜΜΕ. Θα τολμήσει η ερευνητική να θέσει ερωτήματα
για την εξάρτηση των ΜΜΕ - που επιλέγουν φράσεις για πρωτοσέλιδο και
καθηγηθούν προκαταλήψεις, ακόμα και φως δικαστών όπως ο κ. Καλλή από τις τράπεζες – και τώρα από τους μεγαλοκαταθετες της τραπεζας
Κύπρου;
σχολιαστές

Έχουν,
και

ήδη,
όσο

γραφτεί

κείμενα

και

τα

να

από

δημοσιογράφους

λογοκρίνουν

οι

και

διορισμένοι

«εμπειρογνώμονες» του κ. Ι. Νικολάου, όπως φάνηκε και στη συζήτηση
στο ευρωκοινοβούλιο, τα τοπικά θεάματα δεν γίνονται, πια, σε κλειστό
κύκλωμα. Και οι διορισμένοι, ίσως, να πρέπει να σκεφτούν και ευρύτερα.

ΣΠΟΝΤΕΣ

Θα κληθούν και οι υπουργοί της κυβέρνησης του 2002 να
εξηγήσουν γιατί δόθηκαν οι μεγάλες αυξήσεις ένα χρόνο
πριν τις εκλογές; Και πως μετά τα ίδια άτομα έκαναν κριτική για
σπατάλες; Σύμφωνα με τεκμηριωμένο άρθρο στο Φιλελεύθερο, σελ.
3 στις 13/9/2012 «Οι αναβαθμίσεις κλιμάκων του 2002 εκτόξευσαν
στα ύψη τις απολαβές αξιωματούχων – υπαλλήλων». Λοιπόν, θα
ρωτήσει τους αρμόδιους η Ερευνητική

για την οικονομία; Αφού

ρώτησε για την αύξηση των δημοσίων υπαλλήλων και σωστά

34

ζήτησε και συγκριτικά στοιχεία, ιδού ένα ενδιαφέρον τεκμήριο, το
οποίο προφανώς όσοι περιόρισαν την Επιτροπή στο να ξεκινήσει
από το 2006, ήθελαν να λογοκρίνουν. Άντε να δούμε. Υπάρχουν και
ενδιαφέροντα

μαργαριτάρια

από

την

τότε

περίοδο.

Θα

επανέλθουμε.

21-28 Απριλίου

Η ερευνητική του συμπέθερου:
Μια αποκαλυπτική εβδομάδα και μια γκάφα για τον
κ. Πική: μεροληπτικές ερωτήσεις, χαϊδεύοντας τον
κ. Σαρρή και ψάχνοντας δικαιολογίες για το
κούρεμα

35

Την περασμένη βδομάδα, η «ερευνητική» ξεκίνησε με μια παραίτηση, από
τον εμπειρογνώμονα κ. Ξιούρο, και είχε δύο καλεσμένους, τον κ. Σαρρή
και - ξανά - τον κ. Σιαρλή. Ο Ι. Νικολάου τα μάσησε για την παραίτηση,
ενώ ο κ. Ξιούρος σε συνέντευξή του έθεσε ένα πραγματικό ζήτημα – ότι
με βάση τον όγκο των τεκμηρίων, η διαδικασία δεν είχε σοβαρότητα,
αφού όλα γίνονταν επιφανειακά για να τελειώσουν «σύντομα». Το τί
υπάρχει στο βάθος και αυτής της παραίτησης θα φανεί – προς το παρόν,
τεκμηριώνει ότι η επιτροπή προσπαθεί να κλείσει μια διαδικασία, χωρίς
ολοκληρωμένη μελέτη ή κατανόηση των στοιχείων.
Τί δεν ρωτήθηκε (ακόμα;) ο κ. Σαρρή
Η κατάθεση του κ. Σαρρή αναμενόταν με ενδιαφέρον, αφού συμμετείχε
στην κυβέρνηση πριν το 2008, ανέλαβε τη Λαϊκή το 2011 - και ήταν
επικεφαλής της, όταν η τράπεζα ζήτησε κρατική στήριξη και ενώ
αυξάνονταν τα χρέη της - και ήταν ο υπουργός οικονομικών, όταν έγινε
το κούρεμα το 2013. Είναι λογικό, όπως έγινε και με άλλους υπουργούς,
ότι θα πρέπει να ξανακληθεί. Όμως, η αντιμετώπισή του στην πρώτη
παρουσίαση ήταν εντυπωσιακά προστατευτική και αν συγκριθεί με τις
ερωτήσεις σε άλλους υπουργούς, σχεδόν μεροληπτική.
Τα θέματα, τα οποία δεν τέθηκαν ουσιαστικα ήταν τα ακόλουθα:
1. Περίοδος πριν 2008: Εκείνη η περίοδος χαρακτηριστικε από τρία
στοιχεία, τα οποία αφορούν άμεσα στο υπό συζήτηση θέμα – το
ζήτημα της φούσκας των ακινήτων, το ζήτημα της καθόδου του κ.
Βγενόπουλου και της επικράτησής του στη Λαϊκή, και το ανοικτό
ερώτημα του τί προκάλεσε το πλεόνασμα το 2007-08. Το θέμα του
πλεονάσματος τέθηκε και πριν και ο κ. Καζαμίας εισηγήθηκε ότι
ήταν πλασματικό, λόγω της φούσκας των ακινήτων και της
φορολογικής αμνηστίας. Και δεν είναι μόνο ο κ. Καζαμίας που έθεσε

36

το ζήτημα – τέθηκε και από αναλυτές, προσκείμενους στην νυν
κυβέρνηση, όταν έκαναν αντιπολίτευση στον Τ. Παπαδόπουλο.
2. Όσον αφορά στο κούρεμα ο κ. Σαρρή αφέθηκε ουσιαστικά να πει
την δική του εκδοχή, το οποίο ήταν το σωστό ως αρχική κατάθεση.
Το ζητούμενο είναι πόσο συνάδει αυτή η εκδοχή με άλλες και τί θα
πιστέψουμε – και οι διορισμένοι ερευνητές, αλλά και το κοινό. Ο κ.
Σαρρή προέβη σε μια κραυγαλέα αντίφαση με ότι είχε πει ο κ.
Αναστασιάδης στη βουλή, όπως είχε δημοσιευτεί στον τύπο. Ο κ.
Αναστασιάδης είχε πει ότι ο κ. Ρεν ήταν ο πιο φιλικός για τις
«θέσεις μας», αλλά τον περιθωριοποίησαν. Ο κ. Σαρρής, αντίθετα,
φάνηκε να θεωρεί τον κ. Ρεν εχθρικό, αφού, όπως είπε ο κ. Ρεν,
ξεκίνησε τη συζήτηση για το κούρεμα. Θα πρέπει, προφανώς, να
διευκρινιστεί τί έγινε, αλλα και τί εντύπωση είχαν ο μεν πρόεδρος
και ο υπουργός του για τους στόχους εκείνη την νύχτα, αφού ο
ένας θεωρούσε το Ρεν σύμμαχο και ο άλλος αντίπαλο. Το ότι δεν
ρωτήθηκε για το θέμα που προέκυψε με το κυβερνητικό νομοσχέδιο
για το κούρεμα, την ημέρα πριν το Γιουρογκρουπ, στο οποίο
αναφέρθηκε ο Γ. Εισαγγελέας ήταν επίσης παράδοξο. Θα μπορούσε
να πει κάποιος ότι αυτό θα γίνει σε μετέπειτα κλήση του κ. Σαρρή.
Με βάση ωστόσο το τί ρωτήθηκε μετά ο κ. Σιαρλή, θα έπρεπε να
ρωτηθεί αν αυτονόητα έστω είχε μελετήσει τα σχετικά έγγραφα
που υπήρχαν στο υπουργείο για το θέμα. Εκτός αν ο κ. Πικής
θεωρεί ότι κάποιοι υπουργοί πρέπει να είναι ενήμεροι και κάποιοι
δικαιολογούνται να μην είναι – ίσως αναλόγως και σε ποιά
κυβέρνηση είναι.
3. Τα

προβλήματα

και

τα

σκάνδαλα

στη

Λαϊκή:

Το

πιο

εντυπωσιακό ωστόσο που έδινε ένα αέρα σκόπιμης συγκάλυψης
ήταν ότι ο κ Σαρρή δεν ρωτήθηκε, ουσιαστικά, για τη θητεία του
στην Λαϊκή. Ένα μικρό παράδειγμα είναι εκφραστικό. Ο κ. Κ.
Παύλου δήλωσε ότι όταν ανέλαβε τη Λαϊκή τον Δεκέμβριο του 2011
υπήρχε ήδη ένα χρέος 9 δις, το οποίο μετά εμφανίστηκε και στις
υποχρεώσεις για τον ΕΛΑ. Δεν θα ήταν αρμόζων να ρωτηθεί ο κ.
Σαρρής για τις υποχρεώσεις της τράπεζας – για τα χρέη της και
τον ΕΛΑ; Διότι όταν τίθεται θέμα αν έπρεπε ή όχι να διατηρηθεί
στη ζωή η Λαϊκή, τότε λογικά θα έπρεπε να ρωτηθεί ο αρμόδιος

37

ποιά ήταν τα χρέη και οι υποχρεώσεις και αν ο ίδιος πίστευε ότι
ήταν βιώσιμα. Και τί δήλωσε ή δεν δήλωσε στη βουλή τότε.
Υπήρχαν, όμως, δυο ζητήματα τα οποία ήταν κραυγαλέα: το ένα ήταν η
μη αναφορά στα εσωτερικά δάνεια της τράπεζας και το άλλο στην
απόρριψη δανείου της Ομόνοιας. Το ένα έδειχνε μια απροθυμία να
αγγίξουν οι ερευνητές στην ουσία των τραπεζικών σκανδάλων και το
άλλο μια μεροληπτική στάση που έγινε πια εξόφθαλμη – και ήταν η πρώτη
γκάφα του κ. Πική.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιεύτηκαν τον Μάιο του 2012, η Λαϊκή
έδωσε το 2011 το μεγαλύτερο ποσό σε δάνεια σε μέλη του Δ.Σ - ένα ποσό
400 εκατομμυρίων.8 Δεν είναι παράξενο ότι μια τράπεζα με τόσα
προβλήματα δεν φρόντισε να περιορίσει ακριβώς αυτά τα δάνεια; Έκανε
κάτι ο κ. Σαρρής; Δεν ρωτήθηκε. Υπήρχαν, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα
τον

Αύγουστο

εξασφαλίσεις.

του

2012,

Υπήρχε

αρκετά

ειδική

δάνεια

αναφορά

που
σε

είχαν

δοθεί

δάνειο

σε

χωρίς
ιρανούς

επιχειρηματίες. Δεν διαβάζουν μερικές εφημερίδες στην ερευνητική ή
κάνουν επιλεκτική λογοκρισία;
Η γκάφα του κ. Πική: μια ξεκάρφωτη ερώτηση για την Ομόνοια
που αναπαράγει ένα κλίμα μετατόπισης θεμάτων – και ανάλογης
λογοκρισίας
Το αποκαλυπτικό σημείο ήταν το «δάνειο της Ομόνοιας». Χρειάζεται
πρώτα το πλαίσιο. Όταν ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας ζήτησε από
τον κ. Σαρρή να παραιτηθεί τον Αύγουστο του 2012,

φαίνεται ότι ο

κύκλος του κ. Σαρρή διέρρεε ότι ο λόγος ήταν γιατί δεν έδωσε δάνειο
στην Ομόνοια. Αντίθετα, οι πληροφορίες, οι οποίες δημοσιεύτηκαν επίσης,
ήταν ότι η βασική αιτία για την παραίτηση ήταν η σύγκρουση
συμφερόντων του κ. Σαρρή, ο οποίος ενώ ήταν επικεφαλής της Λαϊκής
ήταν και στα ΔΣ εταιρειών που είχαν οικονομικά συμφέροντα με την
τράπεζα. Μάλιστα, το θέμα τέθηκε από λειτουργούς της Κεντρικής
Τράπεζας από τον Γενάρη του 2012, όταν διοικητής ήταν ακόμα ο κ.
Ορφανίδης – και ο κ. Σαρρής δεν απάντησε. Οπότε ο κ. Πικής με μια
ενδιαφέρουσα

κίνηση

φάνηκε

να

επιλέγει

τεκμηριωμένη σύγκρουση συμφερόντων.

8

http://www.sigmalive.com/inbusiness/news/financials/494413

38

το

ψίθυρο,

αντί

την

Δυστυχώς, όμως, για τον κ. Πική τα πράγματα είναι πιο κραυγαλέα. Η
αναφορά στην Ομόνοια ήταν μια δικαιολογία και ενός από τα άτομα που
εμπλέκονται άμεσα στα σκάνδαλα της αγοράς ομολόγων το 2009– του κ.
Καρυδά. Το θέμα ήταν πρωτοσέλιδο στην εφημερίδα Πολίτης, τον
Αύγουστο του 2012, όταν ο κ. Καρυδάς προσπάθησε επίσης όπως ο
περίγυρος του κ. Σαρρή να αποδώσει την απομάκρυνσή του .. στην
Ομόνοια.. Θα μπορούσε να πει κάποιος ότι, αφού υπήρχε στις εφημερίδες,
ήταν μια πιθανή ερώτηση. Έστω και έτσι, όμως, ήταν αποκαλυπτικά
μεροληπτική η ερώτηση: την ίδια εποχή δημοσιεύτηκαν στη Χαραυγή
αναφορές

για

δάνεια

χωρίς

εξασφαλίσεις

-

τα

οποία

ήταν

μη

εξυπηρετούμενα - τα οποία δόθηκαν σε σωματεία της δεξιάς. Και
μάλιστα, η Χαραυγή στις 16/5 επανέλαβε το θέμα – με συγκεκριμένες
αναφορές σε Ανόρθωση.9 Ο κ. Πικής διαβάζει μόνο μερικές εφημερίδες και
έτσι διαμορφώνει τις ερωτήσεις του – ή την μεροληπτική ανάγνωση την
κάνουν οι εμπειρογνώμονες που διορίστηκαν;
Θα φανεί, βέβαια, στη συνέχεια πώς θα συνεχίσει ο κ. Πικής, αλλά ήδη
φάνηκε μεροληπτικός. Μέχρι και στο Inbusiness υπήρχε σχετικό σχόλιο
από τον Α. Αντωνίου:
«Επίσης δεν γίνεται [κ. Πική] να ρωτάτε αν ζήτησε δάνειο η Ομόνοια,
στο πλαίσιο των ερωτήσεων για την απομάκρυνση του [κ. Σαρρή] και
να μην ρωτάτε αν αυτό το γεγονός είχε σχέση με την απομάκρυνση
του. Εκτός του ότι μαθαίνετε την μίση αλήθεια αφήνετε και ένα
σωματείο με μεγάλο κοινωνικό εκτόπισμα εκτιθέμενο, αυξάνοντας την
ήδη

υπάρχουσα

προκατάληψη

κατά

της

επιτροπής.

Όπως

διερωτήθηκαν και πολλοί φίλοι στα Μέσα Κοινωνικής δικτύωσης γιατί
δεν ρωτήσατε για δάνεια σε πρώην μέλη του ΔΣ και για χίλια άλλα
προβλήματα στη Λαϊκή;»
Μηχανισμός ξεπλύματος των ευθυνών των τραπεζών και του
κουρέματος;

Οι

ερωτήσεις

και

η

επιλεκτική

έμφαση

των

πρωτοσέλιδων σε ερωτήσεις ή σε απαντήσεις…
9

«Θα ερωτήσει για πρώην στελέχη της Ανόρθωσης;», σελ. 5. Μια πιθανή ερμηνεία για τον περιορισμό
των ερωτήσεων του κ. Πική ίσως να ήταν η απάντηση του κ. Σαρρή, ο οποίος απέδωσε την μη
παραχώρηση δανείου στην Ομόνοια, γιατί δεν ζητήθηκε από στέλεχος όπως ήταν η πρακτική της
τράπεζας. Αυτή η απάντηση όμως άνοιξε ουσιαστικά το ζήτημα άλλων σωματείων – και ίσως η
επίγνωση των προβλημάτων με τα δάνεια άλλων σωματείων να έκανε τον κ. Πική να περιορίσει το
θέμα. Στο εσωτερικό του σχολίου αναφέρεται και το ΑΠΟΕΛ: «…κατά πόσο παραχωρούσαν μη
εξυπηρετούμενα δάνεια σε πρώην στελέχη αθλητικών σωματείων όπως της Ανόρθωσης και του
ΑΠΟΕΛ;»

39

Την επομένη με τον κ. Σιαρλή, ο κ. Πικής συνέχισε ουσιαστικά με τις
αναφορές των φιλοκυβερνητικών ΜΜΕ ότι το κούρεμα ήταν γνωστό από
πριν. Γνωστό ήταν, αφού το ανέφεραν και τα διεθνή ΜΜΕ, το θέμα είναι
αν ήταν μέρος της συμφωνίας. Σε αυτό το σημείο, ο κ. Πικής εστιάστηκε
σε συγκεκρίμενες αναφορές από μια επιστολή της ΕΚΤ το Φεβρουάριο και του διευκρίνισε ο κ. Σιαρλή ότι αυτά ήταν η γενική πολιτική στην
Ευρώπη και ότι η συμφωνία που είχε γίνει τον Νοέμβριο δεν προνόησε
κούρεμα. Άλλωστε αυτό - ότι το κούρεμα ήρθε τον Μάρτιο - του το είχε
πει και ο κ. Σαρρής στην προηγούμενη κατάθεση, όταν του περίγραφε την
έκπληξη του για τον Όλι Ρεν. Το να καμώνεται ένας τέως δικαστής, ότι
δεν καταλαβαίνει την ουσία μια συμφωνίας και να αναζητεί τρόπους για
να

δικαιολογήσει

ή

να

επαναφέρει

θέματα

που

ήταν

μέρος

της

κυβερνητικής προπαγάνδας, δεν τιμά ούτε τον κ. Πική, ούτε και την
ό,ποια αξιοπιστία απέμεινε στην επιτροπή.
Τα ΜΜΕ ακολουθούν τη γνωστή τακτική: Προσπαθούν να εστιάζουν στην
προηγούμενη κυβέρνηση αγνοώντας - έτσι και αλλιώς, είναι τα ίδια ΜΜΕ
που συγκάλυπταν τα σκάνδαλα των τραπεζών για τρία χρόνια. Η
παρουσίαση των καταθέσεων των Σαρρή και Σιαρλή από το Φιλελεύθερο
ήταν χαρακτηριστική. Τις ανταποκρίσεις ανέλαβε η Ελένη Νικολάου –
καλή δημοσιογράφος μεν, αλλά σαφώς φιλοσυναγερμικη. Οπότε η έμφαση
της, συνειδητά ή μη, είναι να αναζητά τρόπους να εστιάζει σε ότι είναι
«βολικό». Έτσι, όταν ο Σαρρής βρέθηκε να αντιφάσκει με ότι είπε ο
Αναστασιάδης για τον Ρεν δεν βρήκε κανένα θέμα φυσικά - ή το απέκρυψε
συνειδητά. Αντίθετα, στο πρωτοσέλιδο του Φιλελευθέρου, η έμφαση
εστιάστηκε στις «3 χρυσές ευκαιρίες» για μνημόνιο - κατά το Σαρρή - που
υπήρχαν το 2011. Η αυτονόητη ερώτηση γιατί δεν θα έκανε τα ίδια η
τρόικα και τότε, αφού όπως είπε ο κ. Σαρρής, το Μάρτιο του 2013 δεν
είχαν κανένα ενδοιασμό, δεν φάνηκε να διασταυρώνει το μυαλό όσων
αποφάσισαν να προβάλουν τις προσωπικές εκτιμήσεις του πρωτοσέλιδα.
Οι

αντιφάσεις,

προφανώς,

δεν

είναι

μέρος

της

διαδικασίας

δικαιολόγησης. Όταν όμως κατέθεσε ο κ. Σιαρλή και απάντησε στον κ.
Πική ότι άλλο είναι οι γενικές αναφορές της Ε.Ε. για το κούρεμα και άλλο
οι συμφωνίες που κανείς μαζί τους, η δημοσιογράφος μόλις και ανέφερε
την απάντηση - έστω και αν ήταν και γραφειοκρατικά σωστή - σε δύο
γραμμές – το όλο κείμενο μισής σελίδας αναλώνεται στην ερώτηση του κ.

40

Πική που εμφανίζεται μάλιστα ως αποκάλυψη;. Είναι αποκάλυψη ή
επανάληψη όσων προσπαθούσε να διαδώσει το προεδρικό από το Μάρτη;
Και όταν ο κ. Συλούρης άγγιξε τα σκάνδαλα των τραπεζών, τον
λογόκριναν και τον έστειλαν στις εσωτερικές σελίδες
Και

η

εικόνα

ήταν

χαρακτηριστική

την

Τρίτη

21/5,

μετά

που

εμφανίστηκαν οι κ. Συλούρης και Γεωργίου. Ο κ. Συλούρης ήταν ο μόνος
μέχρι στιγμής που άγγιξε τα σκάνδαλα των τραπεζών. Αναφέρθηκε και σε
στοιχεία για την διαπλοκή ΜΜΕ και τραπεζών, για τα δάνεια στο ΔΣ των
τραπεζών, αλλά και για μετακίνηση εκατομμυρίων τν Μάρτιο ενόσω «οι
τράπεζες ήταν κλειστές» - όπως και για απειλές. Ο Φιλελεύθερος είχε για
πρώτη φορά μια μικρή παραπομπή στο πρωτοσέλιδο, με αναφορά στο ότι
εκβιάστηκε η Βουλή τον Απρίλιο του 2012 για τη διάσωση της Λαϊκής. Οι
αναφορές στις τράπεζες και τα σκάνδαλα μετατοπίστηκαν στη σελίδα 10.
Η εστίαση ήταν κραυγαλέα επιλεκτική.
Το αν η ερευνητική παίζει και αυτό το παιχνίδι – δηλαδή να προβάλει την
εκστρατεία του προεδρικού για να ανακυκλώνει θέματα μέσα από τους
επιλεγμένους δημοσιογράφους ή τη γενική έμφαση των συντακτών που
κωδικοποιούν τα θέμα, είναι κάτι που θα φανεί και παρακάτω.
Η παρουσία του Ν. Παπαδόπουλου την Τρίτη ήταν αναμενόμενη στα
κλισέ της - επανέλαβε τις επιθέσεις ενάντια στον Δ. Χριστόφια - αλλά
επειδή είχε προηγηθεί η ομιλία του κ. Κάρογιαν, όπου κατονόμασε τον Ν.
Παπαδόπουλο ως μέρος της ομάδας που συγκάλυπτε άτομα που «..
φέρουν τις τεράστιες ευθύνες για την κατάρρευση του τραπεζικού
συστήματος»

και «την υποταγή των πάντων σε μία ολιγαρχία

οικογενειοκρατίας

και

μονοπώλησης

των

επιχειρηματικών

πρωτοβουλιών» υπήρχε και η πιθανότητα να ρωτήσει κάτι σχετικό η
επιτροπή. Φυσικά, η επιτροπή δεν φαίνεται να μπορεί να χειριστεί τέτοια
θέματα. Από ότι φάνηκε δεν τον ρώτησαν καν για τη σύγκρουση
συμφερόντων

που

είχε

στη

βουλή

με

βάση

τα

οικονομικά

και

επαγγελματικά του συμφέροντα στην Λαϊκή. Και φυσικά δεν τον ρώτησαν
για τις αντιφάσεις του - να θέλει λ.χ. από τη μια Μνημόνιο από το 2011,
αλλά να κατηγορεί ταυτόχρονα την Κεντρική ως «όργανο της τρόικα».
Πάντως, ο Παπαδόπουλος παραδέχτηκε απρόθυμα για πρώτη φορά και
ευθύνη των τραπεζών. Ένα άλλο θέμα που η επιτροπή φαίνεται να μην

41

μπορεί να χειριστεί είναι το θέμα του ποιος θα μπορούσε να πληρώσει το
κόστος της ζημιάς των τραπεζών. Ο Ν. Παπαδόπουλος λ.χ. αντιτάχθηκε
ενόντα στην φορολόγηση του πλούτου από το 2010 και φαίνεται να
διεκδικεί ότι οι κοινωνικές παροχές είναι πρόβλημα. Το να αποφεύγει η
επιτροπή να κατανοήσει τουλάχιστον αυτήν την διαφοροποίηση του πώς
και αν πρέπει να φορτωθεί μια κοινωνία την ζημιά των τραπεζών, απλά
δείχνει είτε έλλειψη κατανόησης του αντικειμένου, είτε σκόπιμη αποφυγή
θεμάτων που θίγουν τα συμφέροντα κάποιων.
Και την ίδια στιγμή ο κ. Σαρρής στην βουλή κατέθετε ότι δεν τον
ρώτησαν στην επιτροπή – ότι η Λαϊκή είχε 4 δις σε «περίεργα» χωρίς εξασφαλίσεις ή με χαμηλό επιτόκιο - δάνεια.

Η δημοσιογραφία ως προπαγάνδα μετατόπισης:
όταν αντιφάσκει ο Αναστασιάδης, ο Παρούτης
παίζει την κασέτα «φταίει ο Χριστόφιας» ή πώς μερικοί κάνουν ότι δεν κατανοούν καν τα
«απόρρητα» τεκμήρια, που τους δίνονται

Στη ψυχαναλυτική διαδικασία, όταν κάποιος νοιώθει πίεση από κάτι που
φοβάται να αγγίξει/δει, τότε το υποσυνείδητο του εμπλέκεται σε μια
διαδικασία μετάθεσης του απωθημένου σε άλλα άτομα, ώστε να
συγκαλυφθούν οι ενοχές του ατόμου. Στην προπαγάνδα χρησιμοποιείται ο
ίδιος μηχανισμός με πιο συνειδητό τρόπο – οι δημοσιογράφοι, που
εξυπηρετούν κάποια συμφέροντα ή εξουσία προσπαθούν να φορτώσουν
αλλού τις ευθύνες των πολιτικών τους οποίους εξυπηρετούν.

42

Όταν το επιτελείο του Αναστασιάδη αποφασίζει να τα ρίξει στον
Ντάουνερ για να καλμάρει την αντιπολίτευση…
Η πρακτική του Πολίτη ήταν ένα κλασικό παράδειγμα, το οποίο μπορεί και
να γίνει κάποτε παράδειγμα για τις απόπειρες χειραγώγησης αυτήν την
εποχή. Στο τέλος της βδομάδας, η κυβέρνηση πιάστηκε σε μια νέα σειρά
αντιφάσεων σχετικά με να έγγραφο που ετοίμασε ο Ντάουνερ. Αρχικά,
συμπεριφέρθηκε λες και δεν τα ήξερε, μετά ειπώθηκε ότι μόλις το είχε
πάρει, μετά ότι το έγγραφο υπήρχε από τις 30 Απριλίου κλπ. Οι
αντιφάσεις άγγιζαν τα όρια της κωμωδίας. Σε εκείνο το πλαίσιο, το
επιτελείο του προεδρικού αποφάσισε να χρησιμοποιήσει την τακτική των
επιστολών – η ίδια τακτική είχε χρησιμοποιηθεί και στο τέλος του Μάρτη
για να μετατοπιστεί η ευθύνη από τις αποφάσεις Αναστασιάδη για τον
κούρεμα στον Δημητριάδη. Εδώ, ξαφνικά, ο Αναστασιάδης ανακάλυψε ότι
είχε πρόβλημα με τον Ντάουνερ. Δηλαδή αντί τουλάχιστον να ειπωθεί
ειλικρινά τί έγινε, ξαφνικά, ο Αναστασιάδης ζητούσε να μάθει τί είδους
δείπνο θα είχανε με τον Έρογλου.
Η στροφή Αναστασιάδη ήταν και λίγο αστεία – ο Ντάουνερ "είχε άριστες
σχέσεις" με τον Αναστασιάδη και πριν και κατά την προεκλογική περίοδο
και ο Μ. Δρουσιώτης που διορίστηκε στο προεδρικό, θεωρείται το άτομο
το οποίο έχει άμεση πρόσβαση στο απεσταλμένο του γ.γ. του ΟΗΕ. Το να
έγινε οτιδήποτε, χωρίς να το ξέρει το προεδρικό, αποκλείεται – αλλά
ήταν και αστείο ότι ο Αναστασιάδης καμωνόταν ότι ξεχνούσε την
προηγούμενή του σχέση με τον Ντάουνερ. Μέχρι και ο Πολίτης το
σχολίασε ειρωνικά το Σάββατο: «Του βρόμισε τώρα ο Ντάουνερ». Και την
επομένη ο ίδιος δημοσιογράφος, ο Β. Βασιλείου, σε μια εντυπωσιακή
μεταμόρφωση, ανακάλυψε ότι τελικά δεν ήταν μια στροφή υπό την πίεση
των αντιφάσεων για το έγγραφο, αλλά κάποιο "σχέδιο". Έμοιαζε πια να
επιστρατεύεται ότι σοβαρότητα έμεινε για να δικαιολογηθεί η γκάφα. Αν
υπήρχε τέτοιο "σχέδιο", θα το ήξερε ο δημοσιογράφος από την
προηγούμενη. Αλλά ανέλαβε το προεδρικό τώρα να κατασκευάσει την
εικόνα ότι η επίθεση ενάντιον του Ντάουνερ είχε να κάνει με το ότι θα
παρέμβαινε ο Κέρρυ στον Νταβούτογλου, που θα παρακολουθούμε στενά
τις συνομιλίες, και θα... κλπ κλπ. Τα σενάρια μεγαλοπιάσματος του
προεδρικού,

όπως

και

πριν

το

κούρεμα,

σε

φουλ

φούσκωμα.

Ο

Νταβούτογλου ξέρει πολύ καλά το κυπριακό και καταλαβαίνει ότι τους

43

τελευταίους δυο μήνες, χωρίς να κάνει ιδιαίτερες κινήσεις η Τουρκία,
είναι και πάλι βήματα μπροστά, μετά από 4 χρόνια. Τώρα, το προεδρικού
θέλει να φτιάξει την εικόνα ότι ο Κέρρυ θα πιέσει τον Νταβούτογλου. Δεν
φαίνεται να έγινε αντιληπτή η αδυναμία του να πείσει τον Ερτογάν να μην
πάει στη Γάζα.
..οπότε πρέπει να «φταίει ο Χριστόφιας»… για να μετακινηθεί η
εικόνα από το προεδρικό
Λογικά, βέβαια, αν ο Πολίτης έκανε απλή δημοσιογραφία θα είχε κανένα
καρτούν με τον Αναστασιάδη να λέει σε σχέση με τον Ντάουνερ και το
έγγραφο «μα εγώ εν τζαι..»
Ο Πολίτης, βέβαια, έχει ακριβώς ένα τέτοιο καρτούν αλλά... ειναι με τον
Χριστόφια.
Όπως άλλωστε θα ανέμενε κάποιος από την εφημερίδα που κατασκεύασε
χωρίς ντροπή ένα από τα πιο κραυγαλέα ψέματα της υπόθεσης για το
Μαρί στο πρωτοσελιδο της επομενης της εκρηξης. Το κείμενο για το
Χριστόφια είναι τεκμήριο παραπλάνησης, αλλά και από μόνο του ένα
ενδιαφέρον τεκμήριο για το τί έγινε το Μάιο του 2012 – και ποιοί
συγκάλυπταν ακόμα και το 2013.
Ο τίτλος: « Η έγνοια του Χριστόφια ήταν η αντιπολίτευση!»
Ήταν ένας τέλειος τίτλος από τον παλιό Πολίτη για τη δειλία του
Αναστασιάδη να αναλάβει τις ευθύνες του και να πει πότε πήρε το
έγγραφο κλπ. Η έγνοια του Αναστασιάδη ήταν όντως η αντιπολίτευση.
Ας δούμε όμως και το περιεχόμενο, γιατί εκφράζει και ένα είδος
παραπλάνησης

μέσα

από

την

αποσπασματικές

αναφορές

και

την

προσπάθεια να αφαιρεθεί το πλαίσιο από όσα αναφέρονται. Το κείμενο του
Παρούτη στηρίζεται σε «απόρρητο» μας λέει κείμενο για τα πρακτικά του
υπουργικού στις 17 Μαΐου. Ο δημοσιογράφος δεν εξηγεί που βρέθηκε το
απόρρητο έγγραφο. Η νυν κυβέρνηση μοιράζει τα κρατικά αρχεία δεξιά
και αριστερά; Κάποιος στο προεδρικό με πρόσβαση στον Πολίτη, το πιο
πιθανόν ο φίλος του κ. Ντάουνερ, ο Μ. Δρουσιώτης αποφάσισε εκείνη την
εβδομάδα να εστιάσει στο Χριστόφια να συγκαλύψει ακόμα μια γκάφα του
εργοδότη του.

44

Όταν η διαπίστωση ότι η Λαϊκή δημιουργούσε «σοβαρότατο
πρόβλημα» θεωρείται ύποπτη ... για να μην εστιαστεί το θέμα στο
ποιοί πίεζαν για το μηχανισμό στήριξης, την άνοιξη του 2012
Η επίμαχη φράση, σύμφωνα με το δημοσιογράφο είναι ότι ο Δ. Χριστόφιας
είπε ότι υπήρχε, λόγω Λαϊκής «σοβαρότατο πρόβλημα» στην οικονομία. Ο
δημοσιογράφος,

ακολουθώντας

τη

συνηθισμένη

τακτική

της

αποσπασματικής αναφοράς την οποία χρησιμοποιεί και ο ίδιος και ο
Δρουσιώτης, βγάζει παραπλανητικά τη φράση από το κείμενο. Στο
κείμενο, ο τέως πρόεδρος αναφέρεται με σαφήνεια στην αρχή του
αποσπάσματος ότι ο στόχος ήταν να φτάσει η Κυπριακή Δημοκρατία μέχρι
τις 30/6 για να «γλιτώσουμε». Για οποίον θα ήθελε να δει τα τεκμήρια προφανώς όχι για τις προθέσεις του κ. Παρούτη - ο Δ. Χριστόφιας
αναφερόταν στην ημερομηνία ολοκλήρωσης της ανακεφαλαιοποίησης –
και στις πιέσεις για ένταξη στο μηχανισμό στήριξης. Το σοβαρότατο
πρόβλημα, λοιπόν, είχε να κάνει με τις πιέσεις για ένταξη σε εκείνο το
μηχανισμό. Ο δημοσιογράφος κάνει ότι δεν το καταλαβαίνει, διότι βέβαια
ο στόχος του - για αυτό του δόθηκαν και παράτυπα τα "απόρρητα" αρχεία
- είναι να μετατοπίσει το θέμα όχι να αναγνωρίσει ότι ο τότε πρόεδρος
δεν ήθελε την τρόικα. Και η αναφορά υπενθυμίζει ότι, ενώ η τότε
κυβέρνηση προσπαθούσε να αποφύγει το μηχανισμό,

η αντιπολίτευση

πίεζε για αυτό – και σε αυτό το πλαίσιο, η στάση της ήταν προβληματική
για την προσπάθεια αποφυγής της τρόικα και του μνημονίου. Αυτό το
πλαίσιο που δίνει νόημα στην φράση για την αντιπολίτευση ο κ. Παρούτης
δεν μπορεί να αναφέρει. Οπότε μένει στη γενική μετατόπιση από τον
Αναστασιάδη στο Χριστόφια και αφήνει τη σοβαρότητα του κείμενου του
να αιωρείται - όντως λ.χ. εννοεί ότι δεν καταλαβαίνει γιατί μια
κυβέρνηση που δεν είχε κοινοβουλευτική πλειοψηφία θα είχε έγνοια για
την στάση της αντιπολίτευσης.
Το θέμα του μηχανισμού στήριξης, ο δημοσιογράφος το μεταθέτει σε πιο
κάτω ενότητα, όταν μιλά για την αναφορά του κ. Σιαρλή – έτσι οι πιέσεις
της τότε αντιπολίτευσης συγκαλύπτονται με το οι "ευρωπαϊκοί θεσμοί"
φαίνονταν να θέλουν την Κύπρο στο μηχανισμό. Και όχι ο Αβέρωφ, ο Ν.
Παπαδόπουλος και στο βάθος ο Αναστασιάδης. Αν το θέμα ήταν μόνο
δημοσιογραφικό - αντί θέμα προπαγανδιστικής μετατόπισης - αυτό θα
μπορούσε να ήταν η κύρια είδηση – ότι υπήρχαν πίεση από τότε για
ένταξη στον μηχανισμό. Και τί ρόλο έπαιξε τελικά η Τράπεζα Κύπρου, η

45

οποία ήρθε λίγες μέρες πριν τις 30 Ιουνίου να ζητήσει στήριξη. Αν ήδη,
όπως φαίνεται τεκμηριωμένα, η κυβέρνηση προσπαθούσε να αποφύγει τον
μηχανισμό και την πίεζαν οι τραπεζίτες τότε προφανώς έχουμε ένα θέμα
που ο Πολίτης το καταπίνει αμάσητο γιατί δεν μπορεί να το πει.
Μα γίνεται ένας Πρόεδρος να είναι καχύποπτος για το τραπεζικό
κεφάλαιο, όταν η Λαϊκή ζητούσε δημόσιο χρήμα;
Η πιο αποκαλυπτική στιγμή είναι όμως η αναφορά του τέως προέδρου για
τους συμβούλους, που θα διόριζε η κυβέρνηση. Έχοντας μπροστά της μια
τράπεζα, που ερχόταν να ζητήσει χρήματα, παρά τις τόσες υποσχέσεις
ότι "όλα πήγαιναν καλά", θα ήταν το πιο λογικό να αναμένει κάποιος από
τους αρμόδιους να μην επαναδιορίσουν άτομα, που ήταν στο ίδιο
κύκλωμα. Και λογικά που θα είχαν νομιμοφροσύνη στην πολιτεία αντί στο
τραπεζιτικό κεφάλαιο. Και ο Δ. Χριστόφιας ήταν εξαιρετικά σαφής για το
πρόβλημα. «..τα τρία άτομα που θα διορίσουμε εύχομαι και ελπίζω να μην
είναι εκπρόσωποι του τραπεζικού κεφαλιού που τάχατες γνωρίζουν τα
πάντα. Πρέπει να είναι οικονομολόγοι, πρέπει να είναι άνθρωποι που
καταλαβαίνουν από αυτά τα πράγματα, αλλά να είναι άνθρωποι που να
είναι αφοσιωμένοι στην κυβέρνηση και όχι στο τραπεζικό κεφάλαιο.»
Ακόμα και ένας απόμακρος παρατηρητής θα θεωρούσε αυτονόητο το ότι
η πολιτεία - και την πολιτεία εκπροσωπούσε η κυβέρνηση - θα ζητούσε
λόγο στην τράπεζα – και θα ζητούσε να μην ελέγχουν την κατάσταση τα
γνωστά τζάκια. Ο Παρούτης κάνει ότι δεν καταλαβαίνει. Και φυσικά, δεν
τολμά να πει ότι στη βουλή ο ΔΗΣΥ, το κόμμα του νυν προέδρου, τελικά
επέβαλε, μαζί με το ΔΗΚΟ, το Φιλίππου της εποχής των συγκάλυψης των
γιουγκοσλαβικών κεφαλαίων. Τέτοιους ήθελε και ο κ. Παρούτης – των
τζακιών.

29 Μαΐου -4 Ιουνίου

Οι δύο επιτροπές: στη Βουλή εμφανίζονται τα
στοιχεία για τις τράπεζες, ενώ ο Καλοζώης
προβαίνει σε μια ενδιαφέρουσα διαφοροποίηση από
την αναπαράσταση της κατάθεσης του στα ΜΜΕ

46

Την περασμένη βδομάδα, άρχισε να εμφανίζεται μια σαφής διαφοροποίηση
στην δημοσια συζήτηση για τα αιτία της κρίσης, που οδηγεί μάλλον σε
δύο έρευνες. Από τη μια, είναι η επιτροπή που διόρισε η κυβέρνηση, η
οποία, με βάση τη μέχρι τώρα διαδικασία, έχει προκαλέσει αρκετά
ερωτηματικά. Από την άλλη, η έρευνα στην Επιτροπή Θεσμών της βουλής
φάνηκε να κερδίζει τις εντυπώσεις, καθώς εκεί κατατέθηκαν ουσιαστικά
ερωτήματα για δύο νευραλγικά ζητήματα: το πώς διοχετεύονταν
κεφάλαια στην Ελλάδα και το πώς έγινε η αγορά των παραρτημάτων των
κυπριακών τραπεζών εκεί. Αντίθετα, στη διορισμένη επιτροπή, η εικόνα
φάνηκε να κινείται στα γνωστά πλαίσια, κάπως υποτονικά τώρα πια, αλλά
και με μια προσπάθεια ανάκτησης κάποιου κύρους: από την μια, η
επιτροπή ανακοίνωσε τελικά ότι θα επεκτείνει το όριο ολοκλήρωσής της
μέχρι τον Οκτώβριο, ενώ ένας από αυτούς που καταθέσαν έκανε μια
ενδιαφέρουσα παρέμβαση, διαχωρίζοντας τη θέση του από την εικόνα που
προσπάθησαν κάποιοι, στα ΜΜΕ, και σε συζητήσεις, να οικοδομήσουν με
βάση την κατάθεσή του.
Και στο Δημόσιο λόγο, η οργή για τις τράπεζες εκφράστηκε με μια
ανακοίνωση των κατόχων αξιόγραφων για τον κ. Ορφανίδη, αλλά και μια
ενδιαφέρουσα

αναφορά

προέδρου

της

ΕΤΥΚ

για

το

«τζόγο

των

τραπεζών», αλλά και τις προειδοποιήσεις το 2011, σχετικά με το ζήτημα
των τραπεζών.
Η διορισμένη επιτροπή: από τον Ν. Παπαδόπουλο μέχρι τις
διαφοροποιήσεις του κ. Καλοζώη
Το πιο έκδηλο σύμπτωμα ότι η «επιτροπή του συμπέθερου» είχε πια χάσει,
σαφώς, έδαφος νομιμοποίησης, ήταν η αντίδραση στην κατάθεση του Ν.
Παπαδόπουλου. Ο ίδιος δεν βοήθησε ιδιαίτερα, αλλά και το κλίμα ήταν
από μόνο του αποκαλυπτικό. Ο Ν. Παπαδόπουλος φάνηκε να πηγαίνει στην
ερευνητική με την άνεση του ατόμου που θεωρεί ότι θα είναι σε ένα

47

φιλικό χώρο, όπου θα μπορούσε να κάνει μια ακόμα από τις επιθέσεις του
ενάντια στον Δ. Χριστόφια. Όμως, φάνηκε σαν ένα εμπαθές άτομο χωρίς
τεκμήρια, παρά το ότι ο κ. Πικής και οι άλλοι δύο τον άφησαν ουσιαστικά
να φύγει χωρίς δύσκολες ερωτήσεις. Η υποβάθμιση της παρουσίασής του
ακόμα και στο Φιλελεύθερο ήταν εκφραστική – το σχετικό κείμενο
δημοσιεύτηκε στις μέσα σελίδες. Το κλίμα ήταν εν μέρει αποκαλυπτικό
για τη δυσκολία του Ν. Παπαδόπουλου να αντεπεξέλθει σε ένα ανοικτό
διάλογο. Στην ερευνητική εμφανίστηκε, ουσιαστικά, ως απολογητής του
κ. Ορφανίδη. Είχε, όμως, προηγηθεί και η συνάντηση της ηγεσίας του
ΔΗΚΟ,

όπου

ο

Μ.

Κάρογιαν

εξαπέλυσε

επίθεση

εναντίον

του

Ν.

Παπαδόπουλου, ακριβώς για τη διαπλοκή του με τις τράπεζες και τον
Ορφανίδη. Σε τέτοιο περιβάλλον, ο κ. Παπαδόπουλος δεν μπόρεσε να
λειτουργήσει – είναι άνετος όταν λέει κάτι χωρίς να πλανιέται ο κίνδυνος
αντιλόγου. Μπροστά στον αντίλογο ακολουθεί το βασικό σενάριο, που
έχει μπροστά του, το οποίο στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν έλεγε
τίποτα το νέο και υποβαθμίστηκε και από τα φιλικά του ΜΜΕ.
Η επιτροπή, πάντως, και πάλι ήταν μάλλον προστατευτική - δεν το
ρώτησε για τη «σύγκρουση συμφερόντων», που έχει στη βουλή – με βάση
την ιδιότητα των συμφερόντων του στην Λαϊκή- ούτε και για τις
επιπτώσεις της εναντίωσής του σε «μέτρα» φορολόγησης του πλούτου
στη Βουλή. Την πιο προβληματική απουσία τη κατέγραψε η Χαραυγή: ενώ
ο κ. Παπαδόπουλος φάνηκε, την ακριβώς επόμενη ημέρα από την
οριστικοποίηση

του

κουρέματος,

στις

27/10/2011,

ο

ίδιος

ο

κ.

Παπαδόπουλος είχε δηλώσει ότι:
«..τα οποία προβλήματα [από το κούρεμα] μπορούν να τύχουν διαχείρισης
και σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση να βρούμε τις λύσεις, ώστε
να μην υπάρξουν οποιεσδήποτε παρενέργειες.»
Είτε τότε έλεγε ψέματα, είτε τώρα λέει ψέματα όταν στηρίζει την εκδοχή
του Ορφανίδη.
Η κατάθεσή που τράβηξε την προσοχή και που φάνηκε να διαφοροποιεί, με
ένα ακόμα βήμα, το στημένο σκηνικό ήταν η διαφοροποίηση της
κατάθεσης του κ. Καλοζώη, ο οποίος είναι υπεύθυνος για το δημόσιο
χρέος. Αξίζει ως πλαίσιο να αναφερθεί ότι, τόσο ο Κ. Καζαμίας, όσο και ο
Χ. Σταυράκης προσπάθησαν, στη δεύτερή τους κατάθεση, έμμεσα να

48

διαφοροποιηθούν από το πώς παρουσίαζαν τα ΜΜΕ τις

πρώτες τους

καταθέσεις. Ο κ. Καλοζώης ήταν γνωστό ότι είχε διαφωνήσει με τον κ.
Σταυράκη για το δημόσιο χρέος και υπήρχε μια σχετική επιστολή, η οποία
βέβαια αναδείχθηκε από τους εμπειρογνώμονες μέσω των δικαστών. Ο κ.
Καλοζώης, ωστόσο, φάνηκε πιο επιφυλακτικός από όσο θα την ήθελαν
μερικοί. Αποκάλεσε απλώς «υπερβολικά αισιόδοξες» της εκτιμήσεις του
κ. Σταυράκη, αλλά η έμφαση εστιάστηκε στον αποκλεισμό των κυπριακών
ομολόγων από τις διεθνείς αγορές. Στην παρουσίαση του τόνισε ότι
ουσιαστικά ο μη δανεισμός δεν είχε να κάμει με τις εκθέσεις των οίκων
αξιολόγηση, οι οποίες, παρά τις κάποιες υποβαθμίσεις, ήταν καλές τον
Μάιο του 2011. Η διατύπωση ότι η Κύπρος ήταν «παγκόσμιο φαινόμενο»,
αφού

αποκλείστηκε

από

τις

αγορές,

ενώ

είχε

«ψηλή

ποιότητα

πιστοληπτικής ικανότητας», ουσιαστικά περιέγραφε και το πλαίσιο – και
αφαιρούσε μέρος από την προηγούμενη προσπάθεια της ερευνητικής να
αποδώσει ευθύνες, παραβλέποντας το ξεκάθαρο τεκμήριο ότι οι οίκοι
αξιολόγησης δεν θεωρούσαν τα δημοσιοοικονομικα προβληματικά, ώστε
από μόνα τους να οδηγούν σε αποκλεισμό από τις αγορές.
Φυσικά, τα ΜΜΕ ήθελαν να συνεχίσουν με την επίθεση ενάντια στην
προηγούμενη κυβέρνηση. Οπότε, ο Φιλελεύθερος είχε το φανταχτερό
τίτλο «Από τον Μάιο 2011 η χρεοκοπία» στην σελίδα 8, ενώ στο
πρωτοσέλιδο υπήρχε ανάλογος, έστω και μικρός τίτλος: «Χρεοκοπήσαμε
από το 2011». Στην ανάγκη ακόμα και οι λέξεις χάνουν τον νόημα τους: η
διατύπωση μέσα στο κείμενο «άρχισε από τον Μάιο του 2011... η
αντίστροφη μέτρηση για πιθανή στάση πληρωμών» έγινε «από το Μάιο
2011 χρεοκοπία». Προφανώς η ανάγκη προβολής του πανικού του
παρόντος προς τα πίσω, λειτουργεί στα ΜΜΕ.
Όποτε, ο κ. Καλοζώης άφησε μεν αιχμές, ότι δεν τον άκουσε ο κ.
Σταυράκης,

αλλά

άφησε

σαφώς

εκτεθειμένη

-

αφού

ήταν

και

αναμενόμενος φιλικός μάρτυρας για τη θεωρία «φταίει η κυβέρνηση» - τη
θεωρία ότι «δεν είχαν παρθεί μέτρα».
Και στην περίπτωση του κ. Καλοζώη, και πάλι, δεν είχαμε ερωτήσεις, που
να έδειχναν ότι οι εκτιμήσεις του για το δημόσιο χρέος δεν βγήκαν τελικά
σωστές. Και με βάση το ότι οι δύο δικαστές δεν μπορούν λογικά να έχουν

49

πρόσβαση

σε

όλες

τις

δηλώσεις,

η

εργασία

των

αόρατων

«εμπειρογνωμόνων», που διόρισε το υπουργείο είναι σημαντική για την
επιλογή ή μη σχετικών ερωτήσεων. Διότι το δημόσιο χρέος παρέμεινε στο
60-70%, που είναι κοντά στο ευρωπαϊκό μέσο όρο, πριν την προσφυγή της
Λαϊκής το 2012. Τον Οκτώβριο του 2011, ο κ. Καλοζώης είχε δηλώσει ότι
είχε βελτιωθεί το κλίμα για δανεισμό, λόγω του ρωσικού δανείου. Στην
ερευνητική, όμως, αυτή η εκτίμηση, η οποία ουσιαστικά επιβεβαίωνε και
το Σταυράκη, δεν τέθηκε δημόσια – ως ερώτηση.
Σε αυτό το πλαίσιο, έγινε και μια συζήτηση ακολούθως για το τί είπε
πραγματικά ο κ. Καλοζωης. Το Σάββατο, ο κ. Καλοζώης επανήλθε με μια
ενδιαφέρουσα δήλωση, που μάλλον αφόπλιζε την χρήση του στην
κατασκευή κλίματος από τα ΜΜΕ των τραπεζών. Στη δήλωσή του έθετε
ως στόχο την «άρση οποιονδήποτε αμφιβολιών, καθώς... τον τελευταίο
καιρό έχει επιχειρηθεί σε διάφορα φόρουμ να ερμηνευθεί η ενδεχόμενη
σχέση στην οικονομική κρίση Κύπρου - Ελλάδας με δημόσια αναφορά στο
όνομά του». (Φιλελεύθερος 27/5/2013). Στην δήλωση, ο κ. Καλοζώης
επανέλαβε το γεγονός ότι δεν αποκλείστηκε η Κύπρος από τις αγορές,
λόγω

των

αξιολογήσεων,

αλλά

διότι

«οι

διεθνείς

επενδύτες

πανικόβλητοι από τις εξελίξεις στην ελληνική οικονομία – απέδωσαν στην
κυπριακή οικονομία παρόμοιο δείκτη πιστοληπτικής ικανότητας με αυτόν
που είχε η ελληνική οικονομία..». Σε αυτό το σημείο, βέβαια, υπάρχει ένα
νευραλγικό ερώτημα για το ποιοί από το εσωτερικό καλλιέργησαν αυτό
το κλίμα. Ο κ. Ορφανίδης, δημόσια στις αρχές Απριλίου, σε ένα οίστρο
αντιπολιτευτικής στράτευσης, ουσιαστικά, υποβάθμιζε μόνος του τα
κυπριακά ομόλογα. Όταν το κάνει ένας διοικητής, για να εξυπηρετήσει
τους κομματικούς του φίλους, είναι και δημόσιο ζήτημα.
Η δήλωση του κ. Καλοζώη ωστόσο, είχε και μια πιο εκτενή αναφορά στο
πρόβλημα, όπως το έβλεπε ο ίδιος και παρά τα πρωτοσέλιδα: «..ο λόγος
του αποκλεισμού από τους διεθνείς επενδύτες ήταν, κατά την γνώμη του,
η μεγάλη έκθεση της κυπριακής οικονομίας στους κινδύνους της
ελληνικής οικονομίας. Αυτή, προσθέτει, ήταν η βασική διαφορά μεταξύ
της Κύπρου και άλλων κρατών, τα οποία μπορούσαν να δανείζονται, ενώ
δεν είχαν καλύτερη αξιολόγηση από την Κύπρο. Αναφέρει, επίσης, ότι οι
κίνδυνοι

δεν

περιορίζονταν

στην

50

κατοχή

ελληνικών

κυβερνητικών

ομόλογων από τις κυπριακές τράπεζες, αλλά επεκτείνονταν και στο
δανειακό χαρτοφυλάκιο και γενικά στις δραστηριότητες των κυπριακών
τραπεζών στην ελληνική οικονομία. Το γεγονός αυτό... σε συνδυασμό με
το μέγεθος των κυπριακών τραπεζών συγκριτικά με το ΑΕΠ της Κύπρου,
κρίθηκε από τις αγορές ότι απειλούσε την ικανότητα του κυπριακού
δημοσίου να ανταποκριθεί στις μελλοντικές υποχρεώσεις του.»
Και όπως έγραφαν με σαφήνεια οι οίκοι αξιολόγησης «οι μελλοντικές
υποχρεώσεις»

περιλάμβαναν

και

την

προσπάθεια

διάσωσης

των

τραπεζών, λόγω της επέκτασης τους στην Ελλάδα.
Ουσιαστικά, ο κ. Καλοζώης επιβεβαίωνε ότι το πρόβλημα δεν ήταν τα
δημόσιο-οικονομικά, αλλά το τραπεζικός τομέας.
Και στη Βουλή απόηχοι των τραπεζικών σκανδάλων και... των
υπόγειων διαδρομών: κάναμε ή δεν κάναμε ξέπλυμα τελικά;
Η συζήτηση στην Επιτροπή Θεσμών της βουλής φαίνεται να αποκτά
δυναμική. Ο κ. Συλλούρης φαίνεται να συμπεριφέρεται με ένα είδος
ηθικής υποχρέωσης για το θέμα, ενώ από τα αριστερά, η κ. Χαραλαμπίδου
εστιάζει έντονα στη σχέση με την Εγνατίας – και τη διαρροή κεφαλαίων
προς την Ελλάδα, ανοίγοντας ουσιαστικά, το πλαίσιο για μια πραγματική
διερεύνηση του θέματος, από πολλές οπτικές γωνίες. Έτσι, ο κ. Σαρρής
δήλωσε ότι διαπίστωσε «4 δισεκατομμύρια σε περίεργα δάνεια» και
παραδέχθηκε, ουσιαστικά, ότι η ροή κεφαλαίων προς την Ελλάδα ήταν
καθοριστική.
Ένα έμμεσο ζήτημα, το οποίο προέκυψε, ήταν και οι μεταφορές κεφαλαίων
μέσω τρίτων χωρών και άλλων τραπεζών. Το γεγονός κατήγγειλε η κ.
Χαραλαμπίδου και παρά το ότι εντάχθηκε στη γενικότερη ενασχόληση με
τις ροές κεφαλαίων προς Ελλαδα, είναι σαφές ότι αγγίζει και το θέμα
ταμπού του ξεπλύματος χρήματος, στο οποίο επιδίδονταν μερικοί μέσω
τραπεζών.
Το άλλο θέμα, το οποίο απασχόλησε την επιτροπή, ήταν η πώληση των
παραρτημάτων των κυπριακών τραπεζών στην Ελλάδα και οι ευνοϊκοί
όροι με τους οποίους έγινε η πώληση στην Τράπεζα Πειραιώς. Από ότι
φάνηκε, η διαδικασία έγινε με βάση τη συμφωνία του Γιούρογρουπ και με

51

την ευλογία την κυβέρνησης.

Οι τραπεζίτες οι ίδιοι φαίνεται να ήταν

ενάντια στη συμφωνία και στις δηλώσεις τους, φαίνεται ότι θεωρούσαν
την πώληση «κακή» για τα «κυπριακά συμφέροντα». Το θετικό στοιχείο,
στο οποίο στόχευε το Γιούρογκρουπ προφανώς, ήταν να απαλλαγούν οι
κυπριακές τράπεζες από τους κίνδυνους των 24 δις σε δάνεια στην
Ελλάδα. Αλλά, όπως φάνηκε τελικά, η τράπεζα Πειραιώς θα έχει και
επιλογή ποιά δάνεια θα πάρει. Το ποσό, το οποίο αναφέρθηκε ως ζημιά
«για την Κύπρο» από την πώληση, ήταν 8.5 δις.
Οι συζητήσεις προκάλεσαν ενδιαφέρον και στην Ελλάδα, όπου ο κ.
Βγενόπουλος ζήτησε να έρθει και να καταθέσει, ενώ και η Τράπεζα
Πειραιώς εξέδωσε ανακοίνωση, διαφωνώντας με την εικόνα ότι είχε
εκμεταλλευτεί την κατάσταση.
Πάντως, σύμφωνα με δημοσίευμα της Χαραυγής που δεν διαψεύστηκε, ο
Έλληνας Υπουργός Οικονομικών ασκούσε έντονες πιέσεις στον Κύπριο
ομόλογό του, για να δεχθεί την συμφωνία. Αξίζει πάντως να παρατηρηθεί
ότι παρά την προθυμία του κ. Βγενόπουλου, η πιθανή κάθοδος του
αντιμετωπίστηκε με σκεπτικισμό. Ίσως να έχει ακόμα διάφορα στο μανίκι.
Και άλλωστε η μνήμη της συνάντησης του 2009, ίσως να μην είναι κάτι
που θέλουν μερικοί βουλευτές.

ΣΠΟΝΤΕΣ

Να συγκριθεί επίσης η γενική αύξηση ή μείωση κρατικών
δαπανών πριν τις εκλογές το 2002, το 2007 και το 2013 –
και με βάση τις ανάγκες. Για να έχουμε και το πλαίσιο.
Σύμφωνα με κείμενο και του ίδιου του Χατζηστυλιανού από

52

κρατικές πηγές η μεγαλύτερη αύξηση στο κρατικό μισθολόγιο
έγινε το 2002 [Φιλελεύθερος 13/9/2012]. Και το 2007 είχαμε
την μεγαλύτερη αύξηση κοινωνικών παροχών – 19.1%. Το 2008
η αύξηση ήταν 14.6%. Αυτές οι συμπτώσεις. Και ο Περδίκης, τί
γνώμη έχει για τις αυξήσεις του υποψηφίου του; Ήταν καλά
τσεκκούθκια τζιήνα;

4-11 Ιουνίου

Οι δικαστικές διαμάχες με το Βγενόπουλο
ξεκίνησαν, ενώ στην επιτροπή του κ. Πική
προσπαθούν ακόμα να αποφασίσουν από πού
ερχονται οι μισθοι και οι συντάξεις που
απολαμβάνουν οι δικαστές

Στο μέτωπο των τραπεζών και του κατασκευασμένου άγχους για την
Τράπεζα Κύπρου φαίνεται να βρέθηκε, για την ώρα, συμβιβασμός:
αποφασίστηκε ο διορισμός ενός Έλληνα, του κ. Σορώτου, για ένα τρίμηνο,
μέχρι να οριστικοποιηθεί η νέα κεφαλαιακή βάση. Το μυστικό σημείο της
διαμάχης φαίνεται να ήταν η επιθυμία της κυβέρνησης να αποδοθεί και
πάλι η τράπεζα στα παλιά κυκλώματα και η επιμονή της Κεντρικής μάλλον με τη στήριξη της τρόικα, αλλά και των ξένων καταθετών - ότι
θα ήταν καλύτερα να αναλάβανε κάποιος που δεν είναι εμπλεκόμενος στα
κυκλώματα των τζακιών της Λευκωσίας.

53

Στα δικαστήρια για τα δάνεια με το Βγενόπουλο, ενώ τα τζάκια
της Τράπεζας Κύπρου προσπαθούν να αποκτήσουν έλεγχο στη
διαδικασία
Στο πεδίο των συζητήσεων για την κρίση, η πιο αποφασιστική κίνηση
έγινε από τη διαχειρίστρια της Λαϊκής, η οποία εξασφάλισε διάταγμα
παγοποίησης των περιουσιακών στοιχείων του κ. Βγενόπουλου και των
συνεργατών του. Το επίμαχο σημείο, όπως φαίνεται από τα δημοσιεύματα
είναι όντως η διαδικασία παροχής δανείων. Η εστίαση στο κ. Βγενόπουλο
είναι, βέβαια, σύμπτωμα του ευρύτερου προβλήματος που δημιουργήθηκε
με την Εγνατίας το 2011. Όμως, σαφώς, η δικαστική απόφαση δείχνει πια
ότι τα κυπριακά δικαστικά σκάνδαλα θα είναι στην επικαιρότητα για
χρόνια – ήδη, υπάρχουν δικαστικές υποθέσεις και από τους κατόχους
αξιογραφων. Ο ίδιος ο κ. Βγενόπουλος υπέδειξε ότι το θέμα θα συνεχιστεί
στα δικαστήρια. Ο τίτλος του Φιλελευθέρου ήταν εκφραστικός - να
αναγνωριστεί μεν το τραπεζιτικό πρόβλημα, αλλά να περιοριστεί στη
Λαϊκή: «Σκληρή μάχη με Βγενόπουλο» και στο υπότιτλο πληροφορούσε το
κοινό ότι τα «διατάγματα» ήταν «παγκόσμιας εμβέλειας», σύμφωνα με
τον Ι. Νικολάου. Οπότε, η Λαϊκή μπορεί να γίνει χώρος παραδοχής ότι οι
τράπεζες οδήγησαν στην κρίση – φτάνει, βέβαια, οι ένοχοι να είναι ξένο
κεφάλαιο.
Αξίζει, όμως, να αναφερθεί συγκριτικά και ένα σχόλιο της Καθημερινής
για τις φήμες και τις εσωτερικές διαδικασίες την Τράπεζα Κύπρου –
φαίνεται πως τα εσωτερικά κυκλώματα δεν παραιτούνται εύκολα:
«Ήταν λέει treasurer επί εποχής Ανδρέα Ηλιάδη στην Τράπεζα Κύπρου.
Ήταν δηλαδή επικεφαλής του τμήματος που αγόρασε τα ελληνικά
ομόλογα. (ο Καρυδάς έλεγε τα αγόρασαν για κέρδος, αλλά αυτός το
αρνήθηκε, αφού πίστευε ότι το τμήμα του δεν θα έπρεπε να επιζητεί,
όπως είπε, το κέρδος). Πρόκειται για το ίδιο πρόσωπο ,που όταν
ρωτήθηκε

ποιός

του

έδωσε

την

οδηγία

για

να

αγοράσει

τα

δισεκατομμύρια των ομολόγων είπε ότι δεν θυμόταν αν ήταν ο Ηλιάδης ή
ο Καρυδάς). Πάντως, ομολόγησε ότι τέτοια οδηγία γραπτώς δεν πήρε, αν
και η συνολική πράξη αφορούσε κάτι περισσότερο από το σύνολο των
ίδιων κεφαλαίων της τράπεζας. Αυτό το πρόσωπο, λοιπόν, σύμφωνα με
πηγή της στήλης που δεν επιδέχεται αμφισβήτηση, την περασμένη Τρίτη

54

το απόγευμα έτυχε της εύνοιας του διαχειριστή της Τράπεζας Κύπρου...
έθεσε υπό του διάφορες υπηρεσίες. Ποιές; Άντε να σας πούμε μια, το
Private Banking… το επίθετο είναι Πατσαλίδης» Καθημερινή, σελ. 8 «Θα
σωθεί η Τράπεζα Κύπρου;», στήλη Ιανός.
Είναι εμφανές ότι τα τζάκια της τράπεζας Κύπρου έχουν αποδυθεί σε
αγώνα ελέγχου και περιορισμού των πληροφοριών.
Κατέγραψαν, όμως, μια ακόμα αποτυχία μέχρι στιγμής. Στις αρχές της
βδομάδας έγινε γνωστό ότι η Τρόικα δεν δεχόταν να αλλάξει το θεσμικό
της «Αρχής Εξυγίανσης» μέσα από νομοσχέδια που προωθεί ο ΔΗΣΥ για να
μπορούν οι μεγαλομέτοχοι, μέσω του Υπουργείου Οικονομικών, να
ελέγχουν και τη διαδικασία, αλλά και την Κεντρική Τράπεζα.
Και η επιτροπή αναζητεί τα έξοδα χωρίς να ρωτά για έσοδα:
προσφέρει και θεάματα;
Σε αυτό το πλαίσιο, η επιτροπή γύρω από τον κ. Πική συνέχισε τις
ακροάσεις με σαφώς μειωμένο ενδιαφέρον. Οι ερωτήσεις μοιάζουν, πια,
να ετοιμάζονται από ένα συγκεκριμένο πλαίσιο και μάλλον, εκθέτουν τους
συμμετέχοντες ως άτομα με μονοδιάστατη έμφαση/προκατάληψη. Αυτήν
τη βδομάδα, εμφανίστηκαν στην επιτροπή οι κ. Σταύρος Μιχαήλ - της
διεύθυνσης προϋπολογισμού - και ο κ. Τρόκκος - προϊστάμενος της
διεύθυνσης

χρηματοδοτήσεων

και

επενδύσεων.

Ο

κ.

Μιχαήλ

είχε

πρωτοσέλιδη αναφορά στο Φιλελεύθερο: «Ξοδεύαμε αβέρτα, η κυβέρνηση
κώφευε». Ο ευφάνταστος τίτλος πήγαζε από τη θέση του κ. Μιχαήλ ότι
έπρεπε να περιοριστούν οι δαπάνες, όπως εισηγείτο. Σε αυτήν την
περίπτωση, ωστόσο, δεν αναφερόταν αν ο κ. Πικής είχε ζητήσει - όπως σε
προηγούμενες περιπτώσεις - συγκριτικές αναφορές για τα ανάλογα έξοδα
σε άλλες χώρες της Ε.Ε. ή της ευρωζώνης. Ένας τέτοιος πίνακας, μαζί
με αναφορές στο έλλειμμα και το δημόσιο χρέος, θα ήταν κατατοπιστικά
για τη γενική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο κ. Πικής, όμως, φάνηκε
να ασχολείται με την επανάληψη, λες και είχε πρόθεση να προσφέρει
τίτλους σε μερικά ΜΜΕ. Η ακόλουθη αναφορά έχει το αποκαλυπτικό της
ενδιαφέρον:
«Ο κ. Μιχαήλ δήλωσε, επίσης, ότι για το 2010, η εισήγηση της Διεύθυνσης
Προϋπολογισμού και Δημοσιοικονομικου Ελέγχου ήταν μηδενικές αυξήσεις
στις δαπάνες και πάλι δεν εισακούστηκαν.«Άρα δεν υιοθετούνταν;»

55

ρώτησε ο Πρόεδρος της Ερευνητικής.«Μάλιστα, κύριε Πρόεδρε» ήταν η
απάντηση του κ. Μιχαήλ.
Αυτή

η

στρατηγική

ερωτήσεων,

ωστόσο,

φαίνεται,

δυστυχώς,

να

επιβεβαιώνει την διατύπωση/γλωσσικό ολίσθημα, του κ. Καλλή για
«σκονάκια»

και

«φροντιστήρια»,

από

την

αόρατη

ομάδα

εμπειρογνωμόνων. Διότι, ακόμα και αν υποθέσει κάποιος ότι τώρα γίνεται
μόνο η συζήτηση - διότι περί αυτού πρόκειται - για τα δημόσια
οικονομικά, η στάση του κ. Πική, ο οποίος αναφέρεται στις ανταποκρίσεις
των ΜΜΕ, είναι τόσο μονομερής που μόνο ένας ιδεολόγος της άποψης, ότι
μόνο οι περικοπές στις δημόσιες δαπάνες καθορίζουν το δημόσιο χρέος
και το έλλειμμα. Ωστόσο, υπάρχουν και τα έσοδα σύμφωνα με την
οικονομική ανάλυση, γενικά και ειδικά. Αλλά αυτή την πτυχή, οι
εμπειρογνώμονες φαίνεται ότι έχουν αποκλείσει από τα φροντιστήρια
οικονομικής θεωρίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Ν. Παπαδόπουλος δεν
κλήθηκε να εξηγήσει γιατί αρνήθηκε αύξηση των εσόδων – και δεν
κλήθηκε και ο άλλος αρχιτέκτονας της μη φορολόγησης του πλούτου, ο κ.
Αβέρωφ Νεοφύτου. Και φυσικά, δεν τέθηκε θέμα, γιατί περικόπηκαν
έσοδα, όπως το Φ.Π.Α. για τα εστιατόρια, κλπ. Η διαπλοκή συμφερόντων,
δεν είναι από τα ισχυρά σημεία των τέως δικαστών φαίνεται.
Η πρωτοσέλιδη λογοκρισία του κ. Τρόκκου και η προσπάθεια της
διεύθυνσης του Φιλελευθέρου να εστιάσει στο Δημόσιο

Ο κ. Τρόκκος, αντίθετα, δεν είχε πρωτοσέλιδο στο Φιλελεύθερο, αν και
στο

οικονομικό

τμήμα

της

εφημερίδας

56

φαίνεται

ότι

κρίθηκε

πιο

σημαντικός από τον κ. Μιχαήλ, αφού του αφιερώθηκε η πρώτη σελίδα του
οικονομικού - σε αντίθεση με την τρίτη για τον κ. Μιχαήλ. Αλλά, πώς θα
μπορούσε να περάσει τέτοιος τίτλος από τον κ. Μιχαηλίδη; : «Στη
μέγγενη η Κύπρος λόγω Ελλάδας. Πολλαπλάσια η ζημιά αν δεν γινόταν
κούρεμα και η χώρα κατέρρεε.»
Ντε φάκτο, ο τίτλος απαντούσε στις δύο γραμμές ερωτήσεων του κ.Πική:
γιατί βγήκαμε από τις αγορές το 2011 και αν μπορούσε η κυβέρνηση να
αρνηθεί συμμετοχή στο ελληνικό κούρεμα. Μάλιστα, ο κ. Τρόκκος ανέφερε
και την λογοκριμένη αλήθεια «οι δύο μεγάλες κυπριακές τράπεζες «δεν
έδειξαν να διαφωνούν με την συμφωνία». Ήταν Σάββατο και προφανώς,
τέτοιοι πρωτοσέλιδοι τίτλοι δεν βόλευαν. Έτσι και αλλιώς, ο κύριος
τίτλος εστίαζε, ήδη, στις αγωγές κατά του Βγενόπουλου. Έπρεπε, όμως,
να υπάρχει και προσπάθεια μετατόπισης και προς το... Χριστόφια. Έτσι,
το Σάββατο, όταν λογοκρίθηκε πρωτοσέλιδα ο κ. Τρόκκος, ο κ.
Χατζηστυλιανού

μαζί

με

το

διευθυντή

σύνταξης,

Α.

Μιχαηλίδη

προσπάθησαν να κατασκευάσουν ένα κλίμα «φταίνε τα έξοδα των
προηγούμενων» με τη χρήση του αστείου κατάλογου των χορηγιών, όπου
ο κ. Χατζηστυλιανού πρόβαλε τα αριστερά σωματεία/ οργανισμούς
πρωτοσέλιδα, κάνοντας πως δεν βλέπει ότι ο Διγενής Μόρφου πήρε
περισσότερα χρήματα από την Ομόνοια Λευκωσίας. Ο διευθυντής
σύνταξης που επέλεξε, προφανώς, την πρωτοσέλιδη προβολή, είχε και
δικό του εσωτερικό σχόλιο με τίτλο: «Και μετά ρωτάς γιατί φαλιρίσαμε;».
Στο σχόλιο, δεν είδε τίποτα από τα δάνεια της Λαϊκής – το πρόβλημά του
ήταν οι χορηγίες σε σωματεία. Δεν φαίνεται να πρόσεξε, επίσης, την
παρουσία του Μελάθρου της ΕΟΚΑ στον κατάλογο. Ο στόχος ήταν,
προφανώς, μια ευτελής προπαγανδιστική προσπάθεια μετατόπισης.
Το πρόβλημα της θέσης από όπου γίνονται οι ερωτήσεις: οι τέως
δικαστές, ποσά εισοδήματα έχουν από το δημόσιο;
Είναι σαφές πια, ότι για τα προβλήματα και τα σκάνδαλα, που οδήγησαν
την τραπεζιτική κρίση στο να εγκλωβίσει την κοινωνία, γίνονται αρκετές
παράλληλες έρευνες και διαδικασίες. Πέρα από την επιτροπή που διόρισε
η κυβέρνηση, υπάρχει η έρευνα στη βουλή, ενώ υπάρχουν, ήδη, δικαστικές
διαδικασίες. Και υπάρχουν, ήδη, και τεκμηρίωμενες έρευνες – το να
θεωρήσει κάποιος ότι η επιτροπή των τέως δικαστών, μπορεί να κάνει
έρευνα ανάλογη της Alvarez and Marshal, είναι αστείο με βάση τα

57

δεδομένα. Σε αυτό το πλαίσιο, οι ίδιοι οι τέως δικαστές οφείλουν,
σαφώς, να δημοσιοποιήσουν τα δικά τους εισοδήματα και την
σταση τους απενταντι στις αυξησεις – αν λ.χ. τις επιδιωξαν: διότι
είναι δημόσιοι αξιωματούχοι και όταν ο κ. Μιχαήλ κατέθετε ότι δεν
περιορίστηκαν, όσο ήθελε, οι δημόσιες δαπάνες, αφορούσαν και τους
δικαστές – νυν και τέως. Οι δαπάνες και οι κοινωνικές παροχές δεν
αφορούν μόνο τις χαμηλές συντάξεις και μισθούς. Στη μεγάλη αύξηση
δημόσιων μισθών που έγινε το 2002, υπάρχει ειδική αναφορά στους
δικαστές, στην παρουσίαση του θέματος από το Φιλελεύθερο στις
13/9/2013: «Έτσι φούσκωσε το κρατικό μισθολόγιο: οι αναβαθμίσεις
κλιμάκων του 2002 εκτόξευσαν στα ύψη τις απολαβές των αξιωματούχων
-

υπαλλήλων». Σε ειδική στήλη, υπάρχει αναφορά στα ωφελήματα για

«δικαστές και ΕΔΥ».

ΣΠΟΝΤΕΣ

Άρα φταίνε οι τράπεζες, τώρα που ο Ιωνάς λέει ότι είναι
«παγκόσμιας

εμβέλειας

τα

διατάγματα»

για

το

«Βγενόπουλο»; Και για τη Λαϊκή, φυσικά και όσους εμπλέκονταν
από τα τοπικά τζάκια. Άρα, λογικά, είχε δίκαιο ο Δημητριάδης
τελικά, αφού όντως υπήρχαν νομικές διαδικασίες;

Αλλά και ο κ. Αναστασιάδης: έμαθε για τις τράπεζες τελικά ή
θα στείλει επιστολή;... Στην εισαγωγή της συνέντευξης του κ.
Αναστασιάδη στο euronews αναφερόταν: «With Cyprus deep in a
bank-triggered recession, we asked the head of state for his views»
(δηλαδή: Με την Κύπρο να βρίσκεται βαθιά σε ύφεση, την οποία
προκάλεσε ο τραπεζικός τομέας - bank-triggered recession). Οπότε,
μάλλον, θα πρέπει να αρχίσει και ο Αναστασιάδης να κατανοεί αυτό

58

που θεωρείται αυτονόητο διεθνώς και στην Ευρώπη. Διότι, τότε, το
φθινόπωρο που προσπαθούσε και η Κεννεβέζου να τον βοηθήσει,
τον ρώτησε σε κάποια φάση γιατί δεν παραδέχεται ότι φταίνε οι
τραπεζες... και είπε «βεβαίως, βεβαίως..». Διαφορετικά, ας αρχίσει
να γράφει επιστολές και στο euronews. Πάνε και οι «επιστολές»
προς την κατεύθυνση του «δεσμεύομαι», πρόσφατα. Αλλά είναι και
αυτό μια απομυθοποίηση της αυταπάτης, που φτιάχνουν τα
δικηγορικά

γραφεία.

Και

ο

Βγενόπουλος

ξέρει

περισσότερα,

προφανώς. Επιστολές όσες θέλετε και άλλες τόσες αγωγές.
http://www.euronews.com/2013/05/31/cyprus-says-no-to-blackmail/

Άσε που τους το είπε και ο Ο. Ρεν. Έφταιξε το εποπτικό
σύστημα των τραπεζών. Και σύμφωνα με την εκδοχή του κ.
Αναστασιάδη (σε αντίθεση με τον κ. Σαρρή) ο Ρεν ήταν «φιλικός».
Προφανώς, κάτι ήξερε…

Και βέβαια, εσωτερικά, η διαπλοκή εκφράζεται μέσα από τα
ΜΜΕ: Μια αρχική αναφορά από το περιοδικό Hot. Doc για το πώς οι
τράπεζες έλεγχαν τα ΜΜΕ. Εδώ, βέβαια, έχουμε ακόμα πιο
κραυγαλέα κατάσταση. Καταγράφουμε απλώς τους μηχανισμούς
από την Ελλάδα και θα συνεχίσουμε, άλλη φορά, μετά τους
αρχικούς συνειρμούς ποιοί έκαναν και κάνουν ανάλογα στην Κύπρο.
Εδώ, ζούμε, ουσιαστικά, το σενάριο αιχμαλωσίας της κοινωνίας και
της οικονομίας για να σωθεί τώρα η Τράπεζα Κύπρου. Ιδού να
σχετικά κόλπα στα νότια Βαλκάνια: «Με τρεις τρόπους οι Έλληνες
τραπεζίτες διαπλέκονται με τα Μέσα Ενημέρωσης. Ο πρώτος είναι ο ιδιοκτησιακός…
ουσιαστικά πρόκειται για αγορά μετοχών των ΜΜΕ μέσω παρένθετων προσώπων. Ο
δεύτερος τρόπος είναι η διαφήμιση, ή μάλλον η εξαγορά της σιωπής η των
αγιογραφιών μέσω του Μέσου με τη διαφήμιση. Ο τρίτος είναι τα δάνεια.»Περιοδικό
HOT.DOC, τ. 29

12-19 Ιουνιου

Το σκάνδαλο της Uniastrum - Τράπεζας Κύπρου
επιστρέφει... με μίζες
(Όταν ο Κάρογιαν πήρε το όπλο του)

59

«Ανοίγοντας

τον

φάκελο

της

Uniastrum

σε

πιάνει

σύγκρυο….Φαίνεται ότι κάποια κοπέλια φρόντισαν πρώτα και
κύρια για τις μίζες τους. Στην συνέχεια αφού συμφώνησαν
και άφησαν την αποκλειστική διαχείριση της τράπεζας στους
δυο μετόχους από τους οποίους την αγόρασαν (!), (οι
γνωρίζοντες

μιλάνε

για

κλασικούς

μαφιόζους),

πηγαινοέρχονταν στην Ρωσία απολαμβάνοντας την ακριβή
της ντολτσεβιτα με έξοδα της τράπεζας Κύπρου, των
μετόχων,

των

πελατών

της

(οι

μεγαλομέτοχοι

απολάμβαναν τα ίδια προνόμια) και με τα ΜΜΕ να
σιωπούν για δυο λόγους. Ο Ηλιάδης είχε αναλάβει να
πληρώνει και για το PR του Θανάση και οι διαφημίσεις
έρεαν με τόση αφθονία που εμπόδιζαν την πρόσβαση στην
πηγή της είδησης.»
[Καθημερινή, Κυριακή 9/6/2013, στήλη Ιανός]
Την Πέμπτη

6/6, ενώ η κυβέρνηση χρησιμοποιούσε το Φιλελεύθερο και

την Αλήθεια για να κατασκευάσει την μια φούσκα για το δήθεν κρυμμένο
διορισμό του κ. Καϊκίτη, ο Πολίτης έκανε μια εντυπωσιακή μεταστροφή
και επέλεξε να προβάλει πρωτοσέλιδα ένα τραπεζιτικό σκάνδαλο. Το

60

πρωτοσέλιδο εστίαζε στις καταγγελίες του ηγέτη του ΔΗΚΟ, Μ. Κάρογιαν
ότι στην εξαγορά της συγκεκριμένης τράπεζας δόθηκαν μίζες 50
εκατομμυρίων. Την Κυριακή 9/6/2013, η Καθημερινή συνέχισε την εστίαση
με πρωτοσέλιδο κείμενο που κατονόμαζε μάλιστα και τους πέντε
ύποπτους για μίζες: “Πέντε στο μικροσκόπιο του εισαγγελέα. Λόγω θέσης
Ηλιάδης, Καρυδάς, Χατζημιτσής, Ορφανίδης και Πουλλής φέρονται ότι θα
ελεγχθούν για ποινικά αδικήματα».
Στην αναφορά της Καθημερινής υπήρχε και μια προσπάθεια να εμφανιστεί
η όλη κίνηση του κ. Κάρογιαν ως είδος προσπάθειας για κάθαρση
σύμφωνα με προεκλογικές δεσμεύσεις. Είναι γεγονός ότι ο Κάρογιαν
άφηνε σε διάφορες περιόδους να διαφανεί μια πρόθεση αποκαλύψεων –
αλλά, αντίθετα, αυτό δεν φαινόταν να είναι καθόλου η πρόθεση είτε του
κ. Αναστασιάδη, είτε του κόμματός του. Και η ίδια η κίνηση του Πολίτη να
προβάλει πρωτοσέλιδα το θέμα είναι αξιοσημείωτη. Όταν άρχισαν οι
διαρροές για τα σκάνδαλα των τραπεζών πέρσι τον Αύγουστο, ο Πολίτης
μαζί με την Αλήθεια - η οποία δημοσίευσε τουλάχιστον μια εσωτερική
έκθεση της Τράπεζας Κύπρου για την αγορά ομολόγων - ήταν οι
εφημερίδες, οι οποίες αγωνίστηκαν, ουσιαστικά, να λογοκρίνουν την όλη
συζήτηση για τις τράπεζες, όπως ομολόγησε και σε σχετικό κείμενο ο Μ.
Δρουσιώτης, στις αρχές Σεπτεμβρίου. Οπότε η παρούσα μεταστροφή είναι
αξιοσημείωτη.
Η ιστορία της Uniastrum μύριζε μίζες από καιρό: οι καταγγελίες
που λογοκρίθηκαν και ο Καρυδάς που φώναζε για την … Ομόνοια
Η Uniastrum

είναι μια ρωσική εταιρεία, η οποία αγοράστηκε από την

Τράπεζα Κύπρου, μέσα στα πλαίσια της επέκτασης της κυπριακής
τράπεζας στην Ρωσία και ευρύτερα στο χώρο των πρώην σοσιαλιστικών
χωρών. Αυτές οι επεκτάσεις, όπως τεκμηρίωσε και η έρευνα της Alvarez
and Marshal και για την προσπάθεια επέκτασης στη Ρουμανία, ήταν από
μόνες τους ύποπτες. Στη Ρουμανία το θέμα, και οι μέθοδοι, που
υιοθέτησαν οι ιθύνοντες της κυπριακής τράπεζας, οδήγησαν την όλη
υπόθεση

στα τοπικά δικαστήρια. Στην περίπτωση της Uniastrum, οι

ύποπτες σχέσεις πίσω από την αγορά φαίνονται και από την επιμονή να
αγοραστεί μια τράπεζα με ένα ποσό, το οποίο ήταν σαφώς υπερτιμημένο.
Και στην επιμονή να γίνει η συγκεκριμένη πράξη εμπλεκόταν και ο τότε

61

διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, Α. Ορφανίδης. Την πρώτη σαφή
καταγγελία την έκανε - αφήνοντας, βέβαια, ανοικτό το θέμα των αιτιών ο Χ. Σταυράκης, επικαλούμενος μάλιστα και τον κ. Πατσαλίδη του
Υπουργείου Οικονομικών για την παράδοξη επιμονή του Ορφανίδη.
Ιδού,

η

πρώτη

καταγραφή

πριν

από

σχεδόν

ενάμιση

χρόνο,

που

λογοκρίθηκε συνολικά – εκτός από την μπλοκόσφαιρα:
«Τις τελευταίες μέρες πριν από την αποχώρηση μου από την Τράπεζα
Κύπρου, είχε αποφασιστεί η εξαγορά της Uniastrum έναντι 430 εκατ.
δολαρίων. Προσωπικά, ήμουν αντίθετος στην απόφαση αυτή, που πήρε η
διοίκηση της Τράπεζας Κύπρου, παρά τις στενές μου σχέσεις με τη
Ρωσία..…
Η τελική υλοποίηση της συμφωνίας πήρε αρκετό χρόνο και εν τω μεταξύ
κατέρρευσαν οι τιμές των μετοχών και κατά συνέπεια η αξία της
συγκεκριμένης Τράπεζας. Τότε, αποφάσισα να τηλεφωνήσω στο διοικητή
της Κεντρικής Τράπεζας. Κατά τη συνομιλία μας, που έγινε στην
παρουσία του Χρίστου Πατσαλίδη, ήμουν ιδιαίτερα προσεκτικός στον
τρόπο με τον οποίο μίλησα στο διοικητή.» Μη μας παρεξηγείς διοικητή»
του είπα «ξέρω πως είναι θέμα της δικής σου αρμοδιότητας. Αλλά αυτή η
κίνηση είναι πολύ μεγάλη και οι αξίες των τραπεζών διεθνώς έχουν
μειωθεί δραματικά. Εισήγησή μας είναι όπως εκμεταλλευτείτε τη
΄δύναμη’ της έγκρισής σας, για να πεισθούν οι πωλητές να μειώσουν την
τιμή τους στα νέα δεδομένα της αγοράς.» Αν γινόταν αυτό, τόσο η
τράπεζα, όσο και η κυπριακή οικονομία θα εξοικονομούσαν πιθανώς
δεκάδες εκατομμύρια ευρώ.
Η απάντηση που έλαβα ήταν κοφτή. Ο ίδιος μου είπε ως διοικητής δεν
παρεμβαίνει σε τέτοια θέματα.»
Ο κ. Ορφανίδης, όμως, είχε μια έντονα παρεμβατική πολιτική σε άλλες
περιπτώσεις – και ιδιαίτερα στο να παίρνει πολιτικές θέσεις ενάντια, όχι
μόνο στην κυβέρνηση, αλλά και στα κυπριακά ομόλογα, την άνοιξη του
2011.
Ποιά συμφέροντα συγκάλυπτε ο πρώην διοικητής, παρέμειναν, τότε, στη
σκιά της σιωπής ότι «οι τράπεζες μας είναι πολύ δυνατές για να
λυγίσουν», όπως έλεγε το κλισέ, πριν τον Απρίλη του 2012. Μετά, όταν
έσπασε κάπως ο κύκλος της σιωπής και της λογοκρισίας το θέμα της
Uniastrum εμφανίστηκε στις εφημερίδες στο τέλος Αυγούστου, όταν
υπήρξε ένα είδος μαζικών διαρροών ως μορφή εκτόνωσης. Τότε, ο

62

Φιλελεύθερος είχε παρουσιάσει το θέμα με τον πρωτοσέλιδο τίτλο
«Γκριζες ζώνες για την Uniastrum». Αξίζει να σημειωθεί ότι οι δύο από
τους εμπλεκόμενους, οι κ. Ηλιάδης και Καρυδάς, είναι και πιο άμεσα
εμπλεκόμενοι στη χωρίς έγκριση αγορά των ελληνικών ομολόγων το
2009, όταν ξεφόρτωναν οι Γερμανοί. Τότε, μάλιστα, ο κ. Καρυδάς
ξεκίνησε

την

εκστρατεία

μετατόπισης

από

τις

ευθύνες

του,

δημιουργώντας το ανέκδοτο ότι για τις κατηγορίες... φταίει η Ομόνοια.
Και το ανέκδοτο ως δείγμα επιπέδου και σοβαρότητας έφτασε και στη
διορισμένη ερευνητική, - ενδεχομένως μέσω των εμπειρογνωμόνων που
διορίστηκαν επίσης.
Η Καταγγελίες για μίζες και το νέο πλαίσιο των συζητήσεων για
τα τραπεζιτικά σκάνδαλα
Σε αυτό το πλαίσιο, η δημοσιοποίηση του θέματος και άρθρωση της
απαγορευμένης υποψίας για μίζες είναι ένα τεράστιο βήμα μπροστά. Είναι
αστείο να πιστεύει κάποιος ότι οι Κύπριοι ιθύνοντες είχαν την ευκαιρία,
μέσω του Ορφανίδη, να πληρώσει η τράπεζά τους πολύ πιο λίγα και δεν το
έκαναν γιατί απλώς ήθελαν να το παίξουν καλά παιδιά με την αρχική
συμφωνία. Είναι τα ίδια άτομα που αγόρασαν 2 δις ελληνικά ομόλογα, ενώ
τα ξεφορτώνονταν οι γερμανικές τράπεζες. Προφανώς κάποιο συμφέρον
υπήρχε

και

αφού

δεν

αφορούσε

στην

τράπεζα

που

θα

πλήρωνε

περισσότερα, η υπόνοια για μίζες/προμήθειες - όπως φαίνεται να έγινε και
με την αγορά ελληνικών ομολόγων - είναι η πιο λογική εξήγηση.
Το γιατί προχώρησε ο Κάρογιαν σε αυτή την κίνηση είναι, επίσης,
ενδιαφέρον. Η παρατήρηση της Καθημερινής ότι σαν τέτοια η κίνηση
δείχνει ότι ο ίδιος δεν είχε πάρει σχετικές μίζες ή άλλα υπόγεια χρήματα
από την τότε τραπεζιτική ελίτ, είναι πολύ πιθανό. Όμως, η εστίαση
έμμεσα πηγαίνει αναπόφευκτα και στον Ν. Παπαδόπουλο, αλλά και σε
μερικούς συμμάχους του. Η επίθεση του μετώπου του Κάρογιαν εναντίον
του εκπροσώπου της

Στράκκας ξεκίνησε με επίθεση ενάντια στον

νεοφιλελευθερισμό, που εκπροσωπεί, και εστιάστηκε ακόμα περισσότερο
στο ότι συγκάλυπτε ή συμμετείχε στην οικογενειακοκρατία, που οδήγησε
την Κύπρο και τις τράπεζες στην παρούσα κρίση.
Αξίζει, επίσης, να σχολιαστεί και το πώς η έκθεση Alvarez and Marshall,
παρά τις υστερικές προσπάθειες για λογοκρισίας της, θα είναι πια μια

63

βάση για όλες τις συζητήσεις για τα τραπεζιτικά σκάνδαλα και τις
διερευνήσεις τους – μετατοπίζοντας την επιτροπή, που διόρισε η
κυβέρνηση, σε ακόμα πιο αμελητέα θέση.
Η μετακίνηση του Πολίτη δεν μπορεί ακόμα να σχολιαστεί ως τελεσίδικη
κίνηση – αλλά φαίνεται να εκφράζει και ένα είδος στήριξης στο Κάρογιαν.
Το αν εκφράζει και μια μετατόπιση συμφερόντων μετά από τα πρόσφατα
πρωτοσέλιδα του Φιλελευθέρου, που μοιάζουν να τον μετατρέπουν σε
φωνή των μεγαλομετόχων της Τράπεζας Κύπρου, είναι κάτι που θα φανεί.
Μέχρι πριν λίγο καιρό τέτοιο ρόλο διεκδικούσε ο Πολίτης στην
παραπολιτική φημολογία.
Το ότι την επομένη ο Φιλελεύθερος είχε ένα πρωτοσέλιδο σύμφωνα με το
οποίο η διαπραγμάτευση για την πώληση των τραπεζών έγινε από μόνο
από το διοικητή και …την Alvarez and Marshal, θύμιζε και τις πιο κακές
στιγμές των υστεριών του Μάρτη, όταν η κυβέρνηση προσπαθούσε να
αποφύγει τις ίδιες τις υπογραφές της και να φορτώσει αλλού τις ευθύνες
της μέσα από φτηνές δαιμονοποιήσεις. Έτσι, η καταγγελία για τις μίζες
με βάση την έρευνα της Alvarez and Marshal προκάλεσε φαίνεται στον κ.
Γεωργιάδη την ανάγκη να ξεκινήσει πάλι τις υπόγειες προσπάθειες για
μετατοπίσεις. Οπότε, η ελπίδα της Καθημερινής ότι η κυβέρνηση θέλει
κάθαρση είναι μάλλον υπεραισιόδοξη. Είναι όμως πιθανό να υπάρχουν
αντικρουόμενες κινήσεις στην συγκυβέρνηση η και διακριτοι ρολοι. Οπότε
προς το παρών πιστώνεται η ανακίνηση του θέματος των μιζών από τον
κ. Κάρογιαν και δυο εφημερίδες. Ο Πολίτης πάντως την Δευτέρα, 10/6
φαίνεται ότι ένοιωσε την ανάγκη επιστροφής στην πειθαρχεία και
πρόβαλε τις ατάκες του Αβέρωφ και του προεδρικού για «λαϊκισμούς».
Τώρα

τί

σημαίνει

λαϊκισμός

και

ποιός

ήταν

λαϊκιστής,

συγκαλύπτονταν σκάνδαλα, όπως της Uniastrum, δεν διευκρινίστηκε.

64

όταν

ΣΠΟΝΤΕΣ

Η διορισμένη ερευνητική και η δυσκολία κατανόησης των
απλών συγκρίσεων. Ακούγεται ότι η διορισμένη ερευνητική θα
μπει σε νέα ενότητα. Άντε να δούμε. Διότι η κλήση και κατάθεση
του κ. Χαραλάμπους του υπουργείου οικονομικών συνέχισε στο να
καμώνεται ότι δεν βλέπει το ζήτημα των εσόδων – ούτε της
συγκριτικής αναφοράς του τι συνέβαινε στην Ευρώπη την περίοδο
2008-10 λ.χ.. Διότι όταν αυξάνονται οι δαπάνες τίθεται ντε φάκτο
θέμα και αν κάποιοι περιόριζαν τα έσοδα – και τί χρησιμότητα
είχαν οι δαπάνες. Όποιος πιστεύει ότι έπρεπε να κοπούν μισθοί οι
συντάξεις πρέπει να το πει. Και λογικά να ερωτηθεί η επιτροπή
οικονομικών γιατί δεν έκανε μόνη της περικοπές – όπως και το
2011. Και αν όσοι δημόσιοι λειτουργοί εκφράζουν την αόριστη
έμφαση μόνο στις δαπάνες, θα ήταν καλό να καταθέσουν και την
δική τους θέση το 2010, όταν ο τότε πρόεδρος ζήτησε οικειοθελή
μείωση των υψηλών απολαβών. Εδώ σε θέλω κάβουρα, που λένε και
στα Βαλκάνια.

65

18-26 Ιουνίου

Οι έρευνες συνεχίζονται: στη Βουλή κάνουν τις
δύσκολες ερωτήσεις, ενώ στη διορισμένη επιτροπή
αναζητούν ρόλο
- και μια πρώτη στιγμή σύγκρουσης
συμφερόντων των συμπεθέρων

66

«22/10/2012…για το βράδυ είχε κανονιστεί συνάντηση με την
ΤΚ και των εξωτερικό νομικό της σύμβουλο [Π. Πολυβίου].
Κατά την διάρκεια της συνάντησης έγινε φανερό ότι ο
νομικός σύμβουλος της ΤΙ δεν είχε δει οτιδήποτε από την
αλληλογραφία σε σχέση με την παροχή των σκληρών δίσκων,
παρά

το

γεγονός

ότι

η

πρώτη

συνάντηση

έγινε

που

πραγματοποιήθηκε σε σχέση με το ζήτημα έγινε σχεδόν δυο
μήνες πριν από την ημερομηνία αυτή και επίσημες επιστολής
είχαν σταλεί ένα και πλέον μήνα προηγουμένως.» Alvarez and
Marshal
««..θα ήταν αφελές να παραγνωρίζει κάποιος, ιδιαίτερα μετά
από όσα έχει κατηγορηθεί η Κύπρος, την στενή συγγένεια του
νομικού σύμβουλου της ΤΚ

με το μέλος της τριμελούς

επιτροπής,

Ο

Ανδρέα

Κραμβη.

Ανδρέας

Κραμβης

είναι

συμπέθερος του Πολύ Πολυβίου και επιπλέον ο γιος του κ
Κράμβη ανήκει στην ομάδα νομικών συμβούλων της τράπεζας
Κύπρου.» Α. Παράσχος: Ζητήθηκε ποινική έρευνα και από τον
Δημητριάδη το Δεκέμβριο του 2012 [Καθημερινή 16/6/2013]
Οι έρευνες συνεχίστηκαν και αυτή τη βδομάδα και στις δυο επιτροπές –
αυτήν της επιτροπής θεσμών της βουλής και σε αυτήν, η οποία
διορίστηκε από την κυβέρνηση, γύρω από τον κ. Πική. Όπως και τις

67

προηγούμενες βδομάδες, οι ουσιαστικές ερωτήσεις και συζητήσεις έγιναν
στην επιτροπή θεσμών. Στην επιτροπή γύρω από τον κ. Πική, φαίνεται να
συνεχίζεται ένα είδος κατευθυνόμενων ερωτήσεων, οι οποίες, όμως,
αυξανόμενα θέτουν και θέμα ρόλου και θέσης των τριών ατόμων που
συμμετέχουν – αλλά και το πώς αποφασίζονται οι ερωτήσεις, τις οποίες
διατυπώνουν. Πάντως, αυτή τη βδομάδα υπήρξαν και εδώ μερικές μικρές
στιγμές ενδιαφέροντος. Αν και η απόφαση του Ανωτάτου για μη-περικοπές
για τους δικαστές, έριξε επίσης μια σκιά για την όλη διαδικασία μέχρι
στιγμής.
Στη Βουλή: τελικά, κατέληξαν ότι κατάλαβαν τη διάφορα του bail
out από το bail in, με παραδοχή Σαρρή, ότι τελικά «κάτι άκουσαν
από τις 5 Μαρτίου»
Στην επιτροπή θεσμών παρευρέθηκε αυτην την εβδομάδα ο κ. Τσιρόνης, ο
οποίος ήταν επικεφαλής της επιτροπής της ελληνικής βουλής για το
σκάνδαλο του Βατοπεδίου, και την προηγούμενη ο τέως υπουργός
οικονομικών κ. Σαρρής και ο διοικητής της Κεντρικής, κ. Δημητριάδης.
Με την κατάθεση του κ. Τσιρόνη έγινε σαφές και με συγκεκριμένο
έγγραφο από το 2010, ότι ήταν γνωστή η εκροή κεφαλαίων από την
Λαϊκή. Αλλά δεν έγινε τίποτε – και ούτε ενδιαφέρθηκε είτε η Κεντρική,
είτε τα ΜΜΕ των εκατομμυρίων από διαφημίσεις της Λαϊκής.

Ο κ.

Τσιρόνης τεκμηρίωσε ότι και ο τότε διοικητής της Κεντρικής, όπως και ο
τότε πρόεδρος της κεφαλαιαγοράς, Γ. Χαραλάμπους, ήξεραν. Αξίζει
ιδιαίτερης αναφοράς το γεγονός ότι ο κ. Ορφανίδης ήξερε από το 2011
για τα προβλήματα εκροών της Λαϊκής και όμως, ενέκρινε την μετατροπή
της Εγνατίας σε παράρτημα το 2011. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά
χωρίς το «σκάνδαλο» των εκροών προς την Ελλάδα μέσω Μαρφίν και
Εγνατίας, το πρόβλημα της Κύπρου θα ήταν διαχειρισιμο: «Θα ήταν
δηλαδή το μισό πρόβλημα, το οποίο διπλασιάστηκε εξαιτίας αυτού του
προβλήματος». Τα 4 δις, τα οποία διοχετεύτηκαν μέσω Εγνατίας και τα
οποία μεταφέρθηκαν και στον ΕΛΑ.

Και ο κ. Τσιρόνης τεκμηρίωσε ότι το φαινόμενο ήταν ήδη εκεί, και είχε
επισημανθεί, από το τέλος του 2010 – λίγους μήνες πριν, ο κ. Ορφανίδης,

68

εγκρίνει την μετατροπή της Εγνατίας. «Χαρακτηριστικό είναι ότι την
31/12/2010

ποσοστό

86%

του

συνόλου

της

τραπεζιτικής

χρηματοδότησης του ομίλου MIG υψους 986 εκατομμυρίων, προερχόταν
από την Marfin Popular, ενώ η Εγνατία παρουσίαζε δανειακό άνοιγμα προς
την MIG ύψους 506 ευρω. Κατά συνέπεια προέκυπτε εμφανώς το μέγεθος
της δανειακής εξάρτησης και εταιρικής διασύνδεσης των δυο ομίλων.»
Αλλά, φυσικά, στην Κύπρο ο κ. Ορφανίδης έκανε ότι δεν έβλεπε, ενώ μέχρι
και η επιτροπή κεφαλαιαγοράςμ η οποία ξεκίνησε έρευνα για το θέμα του
Βατοπεδίου, το άφησε. Και όμως, ήταν ένδειξη για το πού πήγαιναν τα
λεφτά της Λαϊκής.
Από την άλλη, μέσα από τις καταθέσεις των Σαρρή και Δημητριάδη
φαίνεται ότι σιγά σιγά ξεκαθαρίζει η εικόνα για το τί έγινε το Μαρτη με
το κούρεμα. Φαίνεται ότι υπήρχαν εκροές, κάθε φορά που υπήρχαν
προβλήματα, αλλά και μετά τις 2 Φεβρουάριου, όταν οι Φαϊνάνσιαλ Τάιμς
είχαν κείμενο σχετικά με πιθανό κούρεμα. Ωστόσο, όπως φαίνεται να
παραδέχθηκε τελικά και ο κ. Σαρρής, το θέμα του κουρέματος δεν τέθηκε
ποτέ πριν το Μάρτιο. Αν και αυτό είναι βέβαια αυτονόητο, είναι επίσης
γεγονός ότι καταβλήθηκε αρκετή προσπάθεια, μετά το Μάρτη, για να
μετατοπιστεί η ευθύνη της απόφασης σε λεκτικές διατυπώσεις της
κατ’αρχήν συμφωνίας. Τελικά, φάνηκε ότι έγινε αποδεκτό ότι άλλο είναι
οι γενικές διατυπώσεις για το τί συμπεριλαμβάνεται στα ευρωπαϊκά
δεδομένα και άλλο οι συμφωνημένες αποφάσεις. Σύμφωνα, λοιπόν και με
τον κ. Σαρρή, και φυσικά και τον κ. Δημητριάδη, η κατ’ αρχήν συμφωνία
του Νοεμβρίου για «εξυγίανση των τραπεζών», δεν περιλάμβανε κούρεμα
– ήταν μια συμφωνία διάσωσης με δάνεια και στις τράπεζες, όπως έγινε
και στην Ιρλανδία. Αντίθετα, μετά την αποδοχή του κουρέματος από την
νέα κυβέρνηση, το όλο σκηνικό άλλαξε δραματικά. Μια ενδιαφέρουσα
πληροφορία ήταν ότι «στους διαδρόμους των ευρωπαϊκών σωμάτων»,
άρχισε να κυκλοφορεί η ιδέα για κούρεμα «γύρω στις 5 με 7 Μαρτίου».
Είναι σαφές, χωρίς ιδιαίτερη καχυποψία, ότι κάποιοι ήξεραν. Ο διοικητής
της Κεντρικής δήλωσε ότι αν ήθελαν να δουν οι βουλευτές το πόσο
σύνηθες ήταν να μεταφέρουν στο εξωτερικό σχετικά ποσά μερικές
επιχειρήσεις,

θα

μπορούσαν

προηγούμενους μήνες

να

ζητήσουν

και

να

συγκρίνουν

με

στοιχεία, τα οποία θα μπορούσε να παραθέσει η

69

Κεντρική. Υπενθυμίζεται ότι η επιτροπή της βουλής, έχει τα αρχεία των
εκροών το Μάρτιο, αλλά δεν τα έχει δημοσιοποιήσει ακόμα – και
προφανώς, η συγκριτική μέθοδος θα είναι και αποκαλυπτική, όχι μόνο για
την υπόθεση του συμπέθερου, αλλά και για άλλες ανάλογες περιπτώσεις,
όπως είναι τα δικηγορικά γραφεία.
Και στη διορισμένη επιτροπή μια από τα ίδια: αναπαραγωγή
μονομερών δημοσιογραφικών επιχειρημάτων
Ενώ στη βουλή ξεκαθάριζαν τα δεδομένα για το κούρεμα, στην επιτροπή
που διόρισε η κυβέρνηση εμφανίστηκαν ο κ. Σταυράκης και πάλι, αλλά και
ο Γενικός Εισαγγελέας, Π. Κληρίδης. Οι ερωτήσεις στον κ. Σταυράκη
υπενθύμιζαν και πάλι την προκατελειμένη οπτική της επιτροπής, ή αυτών
που επεξεργάζονται το πλαίσιο των ερωτήσεων με σχετικά δημοσιεύματα
από τον τύπο – διότι είναι προφανές ότι κάπως έτσι κινείται η επιτροπή.
Ρωτήθηκε λ.χ. ο Σταυράκης για επιστολή στους Fitch και για ανακοίνωση
για την προσπάθεια συμφωνίας με το Κατάρ, πριν τις εκλογές του 2011.
Οι ερωτήσεις, λογικά, είχαν να κάνουν με το ότι γίνονταν κινήσεις, που
μπορεί να ευνοούσαν την κυβέρνηση. Το τί σχέση μπορεί να είχαν αυτά, με
το ζητούμενο της συγκεκριμένης περιόδου, όπως έχει καταγράφει και από
προηγούμενες μαρτυρίες, αλλά και από τις ίδιες τις εκθέσεις των οίκων
αξιολόγησης, είναι ένα θέμα. Το πιο ουσιαστικό, όμως, είναι ότι ανάλογες
ερωτήσεις δεν τέθηκαν στον κ. Σαρρή, ο οποίος ήταν επίσης υπουργός –
και πριν τις εκλογές του 2008, αλλά και αμέσως μετά τις εκλογές του
2013. Δεν συζητήθηκε λ.χ. τί συμφωνίες είχε κάνει η κυβέρνηση με την
ΠΑΣΥΔΥ λ.χ., αλλά και για το πώς αντιλαμβανόταν ο κ. Σαρρής τις
προεκλογικές δεσμεύσεις του κ. Αναστασιάδη για ιδιωτικοποιήσεις λ.χ.
Ο κ. Σταυράκης, πάντως, κατέδειξε και το παραπλανητικό επιχείρημα του
κ. Χαραλάμπους, την προηγούμενη βδομάδα, ότι δεν υιοθετήθηκαν οι
απόψεις του για περικοπές. Όπως παρατήρησε ο κ. Σταυράκης, οι
εισηγήσεις

αφορούσαν

400

εκατομμύρια,

ενώ

το

ποσό

το

οποίο

δημιούργησαν τα προβλήματα των τραπεζών αφορούσε σε 10 δις.
Προφανώς, βέβαια, μέχρι στιγμής έστω, η διορισμένη επιτροπή δεν
αγγίζει την ουσία του προβλήματος και το Μάιο του 2011 – την έκθεση,
δηλαδή, των τραπεζών στην Ελλάδα.

70

Η Κατάθεση του κ. Κληρίδη: μια πρώτη επαφή με τη σύγκρουση
συμφερόντων του κ. Κραμβή – είναι δυνατόν ένας δικηγόρος,
όπως ο Π. Πολυβίου, να μην ήξερε την αλληλογραφία;
Ακολούθως, κατέθεσε ο κ. Π. Κληρίδης. Ο κ. Κληρίδης έκανε μια σειρά από
ενδιαφέρουσες δηλώσεις και σε αυτό το τομέα, οι ερωτήσεις του κ. Πική
ήταν όντως ενδιαφέρουσες γιατί αφορούσαν ένα τομέα, στον οποίο είναι
ειδικός – αλλά και γιατί καθόριζαν και τα όρια της ίδιας της ερευνητικής.
Όσον αφορά στη δικαστική διαδικασία για την Uniastrum,

κ. Κληρίδης

κράτησε αποστάσεις με τη δήλωση ότι προχώρησε να οδηγίες για
αστυνομική

διερεύνηση

για

«λόγους

αξιοπρέπειας».

Η

δήλωση

ερμηνεύθηκε ως έκφραση παραδοχής ότι το έκανε για να μην αφήσει
σκιές για τον εαυτό του ότι συγκάλυπτε. Κάτι βέβαια, που είναι πολύ ορθό
– οφείλουν όλοι να έχουν αντίστοιχη ευαισθησία. Όμως, η σχετική
ευαισθησία άφηνε ντε φάκτο εκτεθειμένη την επιτροπή και ιδιαίτερα τον
κ. Κραμβή. Όπως παρατήρησε σε πρωτοσέλιδο κείμενό της η Καθημερινή,
ο Γ. Εισαγγελέας δεν είχε προχωρήσει σε ανάλογη κίνηση - ενώ λογικά
όφειλε - και για την καταγγελία της Κεντρικής Τράπεζας ότι είχαν
διαγραφεί 28.000 αρχεία από τους υπολογιστές της Τράπεζας Κύπρου,
τους οποίους χρησιμοποιούσαν οι κ. Ηλιάδης και Πατσαλίδης. Σε αυτό το
θέμα, ωστόσο, εμπλέκεται και η ευθιξία της ίδιας της επιτροπής – ο
δικηγόρος της Τράπεζας Κύπρου, ο οποίος μίλησε με την Alvarez and
Marshal - και ενδεχομένως, συγκάλυπτε τους αρμόδιους της τράπεζας με στόχο τη διερεύνηση των ηλεκτρονικών αρχείων - ήταν ο Π. Πολυβίου,
συμπέθερος και εργοδότης του γιου του κ. Κραμβή, μέλους της
ερευνητικής. Γράφει ο δημοσιογράφος Α. Παράσχος για τα δεδομένα, που
εμπλέκουν πια ένα μέλος της επιτροπής και νομικό, ο οποίος δεν φρόντισε
να παρασχεθούν τα αρχεία για την έρευνα της επιτροπής, που ανέθεσε η
Κεντρική Τράπεζα:
«22

Οκτωβρίου

2012:

Μετά

από

περαιτέρω

αιτήματα

διευκρινήσεις από την ΤΙ, εστάλη επιστολή στην ΤΚ,

για
για

καθορισμό των αρμοδιοτήτων βάσει των οποίων οι ηλεκτρονικοί
υπολογιστές ζητούνται. Επιπλέον για το βράδυ είχε κανονιστεί
συνάντηση με την ΤΚ και των εξωτερικό νομικό της σύμβουλο [Π.
Πολυβίου]. Κατά την διάρκεια της συνάντησης έγινε φανερό ότι ο
νομικός σύμβουλος της ΤΙ δεν είχε δει οτιδήποτε από την

71

αλληλογραφία σε σχέση με την παροχή των σκληρών δίσκων, παρά
το γεγονός ότι η πρώτη συνάντηση έγινε που πραγματοποιήθηκε
σε σχέση με το ζήτημα έγινε σχεδόν δυο μήνες πριν από την
ημερομηνία αυτή και επίσημες επιστολής είχαν σταλεί ένα και
πλέον μήνα προηγουμένως.»
Ο κ. Πολυβίου, βέβαια, μπορεί να έλεγε ότι δεν είδε. Eίναι, όμως, όντως
ενδιαφέρον, ότι η πρώτη μαζική διαγραφή έγινε στις 18 Οκτωβρίου, ενώ
οι τράπεζες είχαν ειδοποιηθεί για την έρευνα από την 21 η Αυγούστου. Και
ο κ. Πολυβίου, νομικος εκπροσωπος του οργανισμου οπου εγιναν οι
διαγραφες δεν θεώρησε ότι έπρεπε να ασχοληθεί, και δήλωσε μάλιστα σε
συνάντηση δύο μήνες μετά την πληροφόρηση για την έρευνα, ότι δεν
ήξερε τίποτε, παρά το ότι έγινε και συνάντηση «δυο μήνες πριν». Δεν
φαίνεται να είναι συνήθως τόσο απρόσεκτος ο κ. Πολυβίου. Ο
δημοσιογράφος το έθεσε με σαφήνεια όσον αφορά στην πιθανότητα
διαπίστωσης ποινικών αδικημάτων από την επιτροπή:
«..θα ήταν αφελές να παραγνωρίζει κάποιος, ιδιαίτερα μετά από
όσα έχει κατηγορηθεί η Κύπρος, την στενή συγγένεια του νομικού
σύμβουλου της ΤΚ με το μέλος της τριμελούς επιτροπής, Ανδρέα
Κραμβη. Ο Ανδρέας Κραμβης είναι συμπέθερος του Πολύ Πολυβίου
και επιπλέον ο γιος του κ Κράμβη ανήκει στην ομάδα νομικών
συμβούλων της τράπεζας Κύπρου. Στο σημείο αυτό ο γραφών –ως
δημοσιογράφος και όχι ως νομικός – υιοθετεί αυτολεξεί εκείνο που
είπε ο Πέτρος Κληριδης ενώπιον της επιτροπής την περασμένη
πέμπτη: ‘αυτό το βάρος δεν μπορούσα να το αποσείσω. Έχουμε
όλοι

μια

αξιοπρέπεια

και

πρέπει

μερικές

φορές

να

την

υπερασπιζόμαστε όσο και αν αναγκαζόμαστε να παραβιάζουμε
κάποιες σκέψεις τις οποίες θα θεωρούσαμε ορθότερες»…
Φυσικά και θα πρέπει να αναμένει κάποιος, πλέον, να κληθεί ο κ. Πολυβίου
να εξηγήσει τη θέση και στάση του, η οποία αφήνει υποψίες για
συγκάλυψη.
Και επιτέλους κάτι ενδιαφέρον από τον κ. Πική: ερωτήσεις για την
αρμοδιότητα και τη δικαιοδοσία της επιτροπής

72

Η πιο ενδιαφέρουσα διάσταση της παρουσίας του κ. Κληρίδη ήταν η
συζήτηση με τον κ.

Πική για την αρμοδιότητα της επιτροπής. Οι

ερωτήσεις, εν μέρει, είχαν να κάνουν με τη γνώμη του Γενικού Εισαγγελέα
για την κλήση ατόμων, οι οποίοι εμπλέκονται σε δικαστικές υποθέσεις –
όπως οι κ. Βγενόπουλος ή Ηλιάδης λ.χ. Ο κ. Κληρίδης ξεκαθάρισε ότι δεν
υπήρχε πρόβλημα κλήσης, αλλά είχαν δικαίωμα να μην απαντήσουν σε
θέματα, τα οποία μπορεί να τους ενοχοποιούν σε άλλες διαδικασίες. Το
πιο ενδιαφέρον ωστόσο, ήταν η αναφορά του κ. Πική σε γνωμάτευση του
κ. Κληρίδη το 2006, ότι τα πορίσματα μιας ερευνητικής επιτροπής, δεν
είναι δεσμευτικά για νομικές διαδικασίες – καθόρισε δηλαδή ότι η
ερευνητική είναι απλώς διερεύνηση και όχι δικαστήριο. Αν και αυτό θα
μπορούσε να είναι αυτονόητο, η σχετική ερώτηση από τον κ. Πική έμοιαζε
και ως ένα είδος προσπάθειας αυτοκαθορισμού της ίδιας της επιτροπής,
ως ενός μη δικαστικού σώματος. Τώρα γιατί αποτελείται από δικαστές, οι
οποίοι, εμφανώς, δεν έχουν γνώση για το αντικείμενο, είναι ενδιαφέρον.
Σε αυτό το πλαίσιο, η απόφαση του Ανωτάτου ότι οι δικαστές δεν
υπόκεινται στις περικοπές, έριξε μια πιο αποφασιστική σκιά στις
μέχρι τώρα διαδικασίες. Μια από τις γραμμές των ερωτήσεων ήταν αν
λήφθηκαν μέτρα – και η έμφαση στα μέτρα είχε να κάνει με τις περικοπές,
χωρίς αναφορά στα έσοδα. Από τη στιγμή που οι δικαστές απολάμβαναν,
όμως, τις αυξήσεις και πλούσιες αποζημιώσεις, από ποιά οπτική μπορούν
να κρίνουν τις περικοπές; Είναι δηλαδή ένας δικαστής, που δεν δέχεται να
του περικοπούν 100 ευρώ, αρμόδιος να κρίνει πότε και αν πρέπει να
αποκοπούν 100 ευρώ σε ένα χαμηλόμισθο ή συνταξιούχο; Μέχρι τώρα, η
επιτροπή απλώς απομυθοποιεί τη δικαστική πρακτική και γνώση.
Οι τρεις δικαστές φαίνεται να αναπαράγουν μια μεροληπτική
στρατηγική, χωρίς να ξεκαθαρίζουν τη θέση από την οποία
ρωτούν. Σε αυτό το πλαίσιο, η κίνηση του κ. Πική να διευκρινίσει ότι δεν
είναι δικαστήριο η ερευνητική, ήταν μια πρώτη θετική κίνηση –
διευκρινίστηκε τί ΔΕΝ είναι η επιτροπή. Αλλά, δεν καθορίστηκε ακόμα ΤΊ
είναι και με βάση ποιά γνώση αρθρώνει τις ερωτήσεις της. Και φυσικά, η
θέση του κ. Παράσχου για την ευθιξία είναι εκεί και δεν αφορά μόνο το
ένα μέλος. Αφορά και τη σιωπή των ΜΜΕ.

73

ΣΠΟΝΤΕΣ

Δικαστές και δημόσιο-οικονομικά.

Η απόφαση του Ανωτάτου

την Παρασκευή, ότι δεν μπορούν να γίνουν περικοπές στους
δικαστές, αλλά μόνο εθελοντική συνεισφορά εκ μέρους τους, είναι
ενδιαφέρουσα. Κατ’ αρχήν, η υπόνοια ότι οι δικαστές μπορούν να
παρασυρθούν από χρηματικούς πειρασμούς, είναι από μόνη της
αξιοσημείωτη. Και αν αυτό μπορεί να ειπωθεί για εν ενέργεια
δικαστές, πόσο μάλλον για δικηγόρους – και μάλιστα δικηγόρους
τραπεζών σε τέτοιες εποχές. Με τόση επιφύλαξη, όμως, δεν θα
έπρεπε

να

συγκρούσεις

υπάρχει

και

ανάλογη

συμφερόντων;

Όπως

ευαισθησία

ας

πούμε

του

για

πιθανές

κ.

Κραμβή.

Επιπλέον, αφού οι δικαστές δεν πληρώνονται από τον αέρα ή τη
θάλασσα, αλλά από το δημόσιο-φορολογούμενους, η θέση των
δικαστών είναι σημαντική. Αν οι ίδιοι δεν δέχονται αποκοπές – αυτό
τί σημαίνει για τις αποκοπές άλλων ομάδων με μεγαλύτερες
ανάγκες; Μπορεί ένας δικαστής να κρίνει πότε και πού πρέπει να
γίνονται περικοπές, αν ο ίδιος εξαιρείται; Αυτό τα θέμα βαραίνει
ήδη καθοριστικά τη διορισμένη επιτροπή για την οικονομία – και οι
προεκτάσεις

της

απόφασης

του

Ανωτάτου,

επαυξάνουν

το

αμφιλεγόμενο της θέσης όσων εξαιρούνται από περικοπές, να

74

υιοθετούν μονομερώς απόψεις υπέρ περικοπών σε βάρος άλλων. Και
φυσικά, για την αξιολόγηση της θέσης ό,ποιου διεκδικεί την
περικοπή των εισοδημάτων κάποιων άλλων, είναι και η δική
του/της θέση (συμμετοχή;) στις μεγάλες αυξήσεις του 2002, και
στην έκκληση για εθελοντική μείωση απολαβών του 2010.

75

26-3 Ιουλίου

Η ερευνητική από την γκάφα στην αυτοαναίρεση;
Η τυχαία ανακάλυψη των «δημόσιων εσόδων», η
επιλεκτική χρήση των «σημειωμάτων», και η
απόφαση για αποφυγή των τραπεζιτικών
σκανδάλων

Η τρίτη εμφάνιση του Κ. Καζαμία μπροστά στην διορισμένη ερευνητική
αποδείχτηκε αποκαλυπτική. Κατ’ αρχήν το πλαίσιο έδειχνε ότι η
ερευνητική είχε χάσει το παιχνίδι όσο αφορά τις έρευνες – ήδη οι
συζητήσεις που προκλήθηκαν από την πρόσκληση Τσιρόνη στην
επιτροπή θεσμών αλλά και η αποκάλυψη της έρευνας για τον Χ.
Χριστοδούλου δημιούργησαν ένα νέο κλίμα στις συζητήσεις, αλλά και
στα δεδομένα.
Η ξαφνική επιλεκτική ανακάλυψη των δημόσιων εσόδων και τους
περιορισμού τους – λόγω των ελληνικών ομολόγων

76

Η επιτροπή υπό τον κ. Πική φάνηκε να επιμένει σε ερωτήσεις για τις
οποίες δεν ήθελε να ακούσει τις απαντήσεις. Ρωτήθηκε ο κ. Καζαμίας
λ.χ. για ένα σημείωμα του κ. Τρόκκου από τις 2/8/2011 - λίγες μέρες
πριν αναλάβει ο κ. Καζαμίας - σύμφωνα με το οποίο το κούρεμα των
ελληνικών ομολόγων θα οδηγούσε σε μείωση των εσόδων. Κάτι λογικό
βέβαια – αλλά και τόσο κραυγαλέα αντιφατικό με την μέχρι τώρα
στρατηγική των ερωτήσεων της επιτροπής. Διότι η ενασχόληση με το
μισό της δημόσιο-οικονομικής πολιτικής, τα έσοδα, ήταν μέχρι τώρα
σχεδόν λογοκρινομενο θέμα από την επιτροπή – δεν ρωτήθηκε λ.χ. ο
επικεφαλής

της

επιτροπής

οικονομικών

της

Βουλής

γιατί

απορρίφθηκαν οι προτάσεις της κυβέρνησης το 2010 για αύξηση
εσόδων ή για άλλες αποφάσεις που περιόριζαν τα έσοδα. Οπότε, η
ξαφνική ευαισθησία για τα έσοδα (από τις επιχειρήσεις - τράπεζες)
ήταν περίεργη και αποκάλυπτε την έλλειψη συνέπειας – αν όχι την
χειραγώγηση της επιτροπής από όσους διαμορφώνουν το πλαίσιο των
ερωτήσεων.

Διότι

καλοπροαίρετα

αναγκαστικά

αυτήν

την

για

σχεδόν

να

αστεία

κατανοήσει

κάποιος

μονομέρεια

(αν

όχι

προκατάληψη αν το δει κάποιος από την οπτική των οικονομικών
σχολών ανάλυσης) από άτομα που έχουν δικαστική εμπειρία, θα
πρέπει να την αποδώσει, μάλλον σε άγνοια του αντικειμένου στο
οποίο εμπλάκηκαν - της οικονομικής πολιτικής. Διότι το να εστιάζεις
μετά από 3 μήνες στα έσοδα μόνο και μόνο για να κατηγορήσεις την
τότε κυβέρνηση είναι αν όχι ύποπτο τουλάχιστον αποκαλυπτικό
αγνοίας για την σημασία του θέματος των εσόδων.
Μια αμήχανη στιγμή αποκάλυψης: ποιοί αποφασίζουν για τα
σημειώματα και τις δηλώσεις που δίνονται στην επιτροπή;

77

Η επιτροπή ωστόσο φάνηκε γενικά να προσπαθεί να εκμαιεύσει κάποιο
στοιχείο ενάντια στην τότε κυβέρνηση. Έτσι ενώ λ.χ. όλοι

οι

τεχνοκράτες του υπουργείου δήλωσαν με τον ένα ή άλλο τρόπο ότι η
απομειωση των ομολόγων ήταν αναπόφευκτη, η επιτροπή επανέφερε
ένα σημείωμα που οδηγούσε αλλού – όχι στο ουσιαστικό ερώτημα αν
μπορούσε να αποφευχθεί το κούρεμα των ομολόγων και ποιες
επιλογές είχε η τότε κυβέρνηση, αλλά στα έσοδα τα οποία η επιτροπή
απέφευγε όταν είχε μπροστά της άτομα, τα οποία ενδεχομένως ήθελε
να προστατεύσει από δύσκολες ερωτήσεις.
Μια αποκαλυπτική στιγμή ωστόσο ήρθε όταν ο κ. Καζαμίας υπέδειξε ότι
υπήρχε σημείωμα ημερομηνίας 17/1/2012 το οποίο υπέγραφαν οι κ.
Καλοζωης, Χαραλάμπους και Τρόκκος «ότι παρόλο που το PSI και το
κούρεμα μέχρι και 65% των ελληνικών ομόλογων είναι αφόρητο για
τις κυπριακές τράπεζες, οι επιπτώσεις αποτυχίας του και πτώχευσης
της Ελλάδας θα ήταν αναμφίβολα πιο επώδυνη.» [Φιλελεύθερος,
22/6/2013]. Το ενδιαφέρον, το οποίο υπέδειξε ο κ. Καζαμίας είναι
γιατί δεν δόθηκε το συγκεκριμένο σημείωμα – και θα μπορούσε να
προσθέσει κάποιος αν δόθηκε ποιοί «εμπειρογνώμονες» προτίμησαν
να μην το χρησιμοποιησουν. 10 Ήταν μια αποκαλυπτική στιγμή του
πόσο εξαρτώμενοι μπορεί να είναι τα 3 μέλη της επιτροπής από το
πώς επιλέγονται έγγραφα, δηλώσεις κλπ, και ντε φάκτο καθορίζουν
στρατηγικές ερωτήσεων.
Μια επιτροπή που σε κάνει να απορείς: Είναι απλώς άγνοια για το
πώς λειτουργεί η Ε.Ε. και αδυναμία κατανόησης του τί
σημαίνει «έκθεση στην ελληνική οικονομία», ή σκοπιμότητα;

10

Για μια ενδιαφέρουσα αναφορά σε παρέμβαση του κ. Καζαμία το βράδυ της 21/6

στο δελτίο ειδήσεων του ΡΙΚ σε σχέση με την παρουσία του στην Ερευνητική, βλ.
http://aneforiwn.blogspot.com/2013/06/1092013-sh.html. «Το ξεσκέπασμα της
[λεγόμενης] Ερευνητικής από τον Κίκη Καζαμία…»

78

Σαν ύστατη προσπάθεια να εστιάσουν κάπου σε ένα θέμα που φαινόταν
κλειστό παρέπεμψαν σε ένα διάλογο του τότε προέδρου Δ. Χριστοφια
με τον κ. Καζαμία στο υπουργικό συμβούλιο στις 25 Οκτωβρίου. Η
επιλεκτική εστίαση ήταν και πάλι έκδηλη – ο τότε πρόεδρος
επανέλαβε το δεδομένο που οι της ερευνητικής προσπαθούν να
αποφύγουν «δεν είμαστε μόνοι μας» είπε κάνοντας αναφορά στα
ευρύτερα προβλήματα στην ευρωζώνη. Η παρατήρηση του κ. Καζαμία
ότι «είμαστε σε χειρότερη θέση από πλευράς ποσοστών με βάση το
μέγεθος μας και την εμπλοκή των τραπεζών μας στην ελληνική αγορά
και ομόλογα» αποκάλυπτε το εύρος της εξάρτησης των 24 δις που
είχαν δοθεί για δάνεια στην Ελλάδα συν τις επενδύσεις σε ομόλογα.
Αυτό που έλεγαν και οι οίκοι αξιολόγησης από το Μάιο του 2011. Οι
επιλογές απλά ήταν χειρότερες το φθινόπωρο – γιατί η κατάρρευση
της Ελλάδας ήταν άμεσος κίνδυνος. Και φυσικά τέτοιες ερωτήσεις –
για τις συνέπειες κατάρρευσης της Ελλάδας ή τί επιλογές είχε η
Κύπρος, ή γιατί οι ίδιες οι τράπεζες δεν αρνήθηκαν να δεχθούν την
συμφωνία – δεν αρθρώθηκαν. Δεν ρωτήθηκε λ.χ. ο Ν. Παπαδόπουλος
για δικές του δηλώσεις τότε, ενώ η θέση του κ. Σαρρή ότι δεν υπήρχε
άλλος

τρόπος

αμφισβητήθηκε.

αντιμετώπισης
Προφανώς,

της

εκείνοι

ελληνικής
ήταν

κρίσης

ανάμεσα

δεν
στους

προστατευόμενους της επιτροπής για κάποιον λόγο.
Η επιτροπή έμεινε μετέωρη και έμοιαζε αμήχανη. Ενώ γύρω της η
συζήτηση πήγαινε πια στα τραπεζιτικά σκάνδαλα, εκείνοι φαίνονταν
να προσπαθούν να μετατοπίσουν τα θέματα. Και τα πράγματα ήταν
δύσκολα – είχε ήδη τεκμηριωθεί ότι ο αποκλεισμός του 2011 έγινε
λόγω της έκθεσης των τραπεζών στην Ελλάδα (και το παραδέχθηκε
εμφαντικά ο κ. Καλοζωης με επιπρόσθετη δήλωση – αν αμφέβαλε
κάποιος για τις εκθέσεις αξιολόγησης), και αφού η αποδοχή της
απομείωσης των ελληνικών ομολόγων έγινε αποδεκτή και από τον κ.
Σαρρή, συνεργάτη του κ. Ορφανίδη, προφανώς δεν έμειναν και πολλά.

Και

ξαφνικά..

«δεν

μπορούμε

σόρρυ».

Μια

περιορισμένης εντολής, αυτοπεριορίζεται.. βολικά;

79

επιτροπή

Η επόμενη συνάντηση θα είχε σαν καλεσμένο τον κ. Σαρρή. Και με
δεδομένες τις συζητήσεις της προηγούμενης βδομάδας θα μπορούσαν
να τον ρωτήσουν για διάφορα – από το ρόλο του στην Λαϊκή μέχρι τον
κ. Χριστοδούλου. Και φυσικά, εκκρεμούν ένα σωρό ερωτήσεις για το
κούρεμα. Τελικά, τα τρία άτομα της ερευνητικής προτίμησαν να
ανακοινώσουν ότι αποφάσισαν κατά πλειοψηφία (τελικά βρήκε φωνή
διαφοροποίησης η κυρία Η. Νικολάου) ότι ουσιαστικά δεν θα
ασχολούνταν με υποθέσεις που βρίσκονταν στα δικαστήρια. Αυτό
βέβαια σημαίνει ότι η Λαϊκή και ο κ. Βγενόπουλος είναι εκτός – αλλά
ανάλογα μπορεί να πει κάποιος και για τα αξιόγραφα, αλλα και για το
θέμα της Uniastrum. Φυσικά, υπάρχουν αρκετά τραπεζιτικά σκάνδαλα
αν θέλει να ασχοληθεί η ερευνητική. Υπάρχει βέβαια και η πιθανότητα
ο στόχος να είναι ακριβώς να αποφευχθεί η συζήτηση των σκανδάλων
και της Λαϊκής και της Τράπεζας Κύπρου. Και τα θέματα που τέθηκαν
από τις αρχές για πιθανότητα-κίνδυνο «σύγκρουσης συμφερόντων»,
επιστρέφουν αναπόφευκτα.
Η κίνηση μάλλον επιβεβαιώνει μια γενικότερη απροθυμία - όπως φάνηκε
στην μέχρι τώρα διαδικασία - να επεκταθεί η συζήτηση στις αιτίες
του προβλήματος. Τα σχόλια που ακολούθησαν την επόμενη από
νομικούς κύκλους για αυτοαναίρεση της επιτροπής, δεν ήταν τυχαία.
Αλλά αυτή η αυτοαναίρεση ίσως να ξεκίνησε από πριν, και τώρα να
αναζητείται η πόρτα.. Η πρακτική του αυτοπεριορισμού των όρων
εντολής - αντί της διεύρυνσης - θα ήταν λογική αν έκφρασε την
συνειδητοποίηση ότι τα 3 μέλη της επιτροπής δεν έχουν τις γνώσεις
για να αντεπεξέλθουν. Όπως εμφανίζεται όμως το μέχρι τώρα
σκηνικό, δημιουργεί μια καχυποψια.

80

ΣΠΟΝΤΕΣ

Και ο κ. Πικής; Το να κατανοήσει ο κ. Πικής τα οικονομικά και
τραπεζιτικά δεδομένα ισως να είναι υπερβολικο να το περιμενει
καποιος. Αλλά να εκτίθεται κάποιος δημόσια ότι του δίνουν
επιλεκτικες πληροφορίες/δηλωσεις κλπ, είναι και θέμα, που μαλλον
θα έπρεπε να τον απασχολήσει και προσωπικά – ως θέμα εικόνας.
Διότι ακόμα και το τεκμήριο της ουδετερότητας, μάλλον... Όπως
έγραψε και ο Καβάφης…Τουλάχιστον μην..

81

3-10 Ιουλίου

Το τσουνάμι των σκανδάλων αυτή τη φορά
έσπασε αρκετά φράγματα: αρχίζει να γίνεται
συνείδηση το τί έγινε με τις τράπεζες και να
αρθρώνονται απαγορευμένα ερωτήματα

Η επιφανειακή αφορμή ήταν η απόφαση της Ερευνητικης Επιτροπής ότι
δεν μπορούσε να προχωρήσει στην έρευνα των τραπεζιτικών σκανδάλων,
που είναι ενώπιον των δικαστηρίων. Ουσιαστικά, όμως, η προσπάθεια της
επιτροπής για αποστασιοποίηση ήταν απλώς ένα σύμπτωμα – ήδη τα
δεδομένα συγκλίνουν από πολλές πλευρές. Στην Ευρώπη, η πίεση για
έλεγχο των τραπεζών και των τραπεζιτών αυξάνεται και όσο και να το
φιλτράρουν τα τοπικά ΜΜΕ και τα συμφέροντα των μεγαλομετόχων της
Τράπεζας Κύπρου, φτάνει και εδώ – άλλωστε από εκεί ήρθε και το
κούρεμα ως «λύση». Στην τοπική επικαιρότητα υπάρχουν πλέον δυο
δεδομένα: μια σειρά από θέματα (αξιόγραφα,

Βγενόπουλος-συνεργάτες

σε σχέση με Λαϊκή) βρίσκονται, είτε στα δικαστήρια, είτε σε διαδικασία
αστυνομικής έρευνας (Uniastrum), ενώ οι αποκαλύψεις στην επιτροπή
θεσμών

της

βουλής

έχουν,

ουσιαστικά,

82

μετατοπίσει

το

κλίμα:

η

κατανόηση για την εκροή κεφαλαίων προς την Ελλάδα μέσω Εγνατίας και
δανείων, είναι απλώς η κορυφή του παγόβουνου. Σε αυτό το νέο κλίμα,
τοποθετείται και η απόφαση του Πολίτη να προβάλει πρωτοσέλιδα το
θέμα πληρωμής 1 εκατομμυρίου από συνεργάτη-φίλο του κ. Βγενόπουλου
στο κ. Χριστοδούλου μια υπόθεση, που μυρίζει διαπλοκή.
Και άλλες ερευνες που συγκλίνουν: Μια ακόμα αναφορά στην
«κακή εποπτεία» και στη διαπλοκή εσωτερικά και εξωτερικά στις
τράπεζες
Σε αυτό το κλίμα, έγιναν δυο επιπρόσθετες σημαντικές παρεμβάσεις. Από
την μια, η «Ανεξάρτητη Επιτροπή για το Μέλλον του Τραπεζιτικού Τομέα»
δημοσιοποίησε τη δική της Ενδιάμεση Έκθεση, η οποία κατέγραψε το
γνωστό, πια, από όλους ζήτημα της κακής εποπτείας, αλλά και των
προβλημάτων διαπλοκής με βάση την πολιτική επιρροή, τον ανεξέλικτο
δανεισμό στη βάση διαπροσωπικών σχέσεων, μη εφαρμογή κανόνων
διαχείρισης κινδύνου.
Ταυτόχρονα, η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς δημοσιοποίησε και στοιχεία
από δικές της έρευνες, οι οποίες καταδεικνύουν «παραπλάνηση του
επενδυτικού κοινού και των αρμοδίων αρχών... στην περίπτωση μάλιστα
της Λαϊκής Τράπεζας φαίνεται ότι την κρίσιμη περίοδο, ενώ είχε αρχίσει
να λαμβάνει ΕΛΑ, εντούτοις έδινε διαφορετική εικόνα προς τα έξω. Για
τις δυο τράπεζες, γίνεται λόγος για παραπλανητικά στοιχεία σε ετήσιες
εκθέσεις και ενημερωτικά δελτία.» [Φιλελεύθερος, σελ. 10, «Οι τράπεζες
στο σκαμνί και από ΕΚ: ολοκληρώθηκαν τέσσερις έρευνες για Τρ. Κύπρου
και Λαϊκή.»]
Το τρίτο τσουνάμι αποκαλύψεων
Αυτό το τσουνάμι αποκαλύψεων, είναι ουσιαστικά το τρίτο: είχε
προηγηθεί μια σειρά αρχικών αποκαλύψεων το καλοκαίρι του 2012, που
κορυφώθηκαν στο τέλος Αυγούστου. Ακολούθησε μετά μια σχεδόν
ενορχηστρωμένη

σιωπή.

Το

κύμα

των

σκανδάλων

επανήλθε

τον

Οκτώβριο, όταν δημοσιοποιήθηκε η έκθεση για τα αξιόγραφα – και
ακολουθήθηκε και πάλι από μια στρατηγική κίνηση μετατόπισης του
θέματος. Η τωρινή έκρηξη είναι αποτέλεσμα της σύγκλισης των
δεδομένων, που αναφέρονται στην αρχή – και άρα έχει και ένα θεσμικό
πλαίσιο πια. Αλλά υπάρχουν και δεδομένα προς διερεύνηση. Η σκόνη από

83

τη φούσκα ενάντια στην έκθεση Αλβαρέζ και Μάρσαλ φαίνεται να
«κάθεται» και μετά την Uniastrum φαίνεται να προχωρούν οι υποθέσεις
και άλλων σκανδάλων που καταγράφονται εκεί – και για τις περίεργες
εξωτερικές εξαγορές τράπεζες - όπως της ρουμανικής Transilvania - αλλά
βέβαια και για το μεγάλο ζήτημα της αγοράς ομολόγων το 2009-10 από
την Τράπεζα Κύπρου. Σύμφωνα με τον Πολίτη της Τρίτης 2/7, η αστυνομία
άρχισε να κινείται προς τη διερεύνηση δυο ζητημάτων, που ήταν στην
επικαιρότητα, αλλά συγκαλυμμένα – το ζήτημα των αξιόγραφων, αλλά και
το θέμα των υψηλών επιτοκίων. Κάτι βέβαια που αγγίζει και τα ΜΜΕ, που
κάλυπταν

το

θέμα,

το

οποίο

ήταν

στο

επίκεντρο

της

διαμάχης

κυβέρνησης και τραπεζών το 2009-11.
Αλλαγή στη Δημόσια Σφαίρα;
Η αλλαγή κλίματος φαίνεται και πάλι από τα σχόλια των εφημερίδων, που
κάποτε σιωπούσαν. Ο κ. Βενιζέλος λ.χ. στο Φιλελεύθερο του Σαββάτου
29/6, κατέγραψε, γενναία μπορεί να πει κάποιος και για τον ίδιο,
«ευθύνες»: «Φταίνε οι πολίτες, φταίνε και τα ΜΜΕ». Μέχρι και ο
σκιτσογράφος του Φιλελευθέρου, ο Πιν, που δεν άγγιζε προηγουμένως το
ζήτημα

των

τραπεζών,

ξαφνικά,

άρχισε

να

συμπεριφέρεται

σαν

σκιτσογράφος, αν μη τι άλλο, που ενδιαφέρεται για το χιούμορ των
ημερών – και άρα με τα σκάνδαλα ή την κατάσταση των τραπεζών.
Ο Α. Παράσχος, ο οποίος υπήρξε από τους ελάχιστους δημοσιογράφους
που πρόβαλαν το ζήτημα της διαπλοκής των ΜΜΕ με τις τράπεζες - αλλά
και γενικότερα η Καθημερινή, εστίασε στο ζήτημα των τραπεζιτικών
σκανδάλων - σχολίασε το νέο κλίμα μάλλον απαισιόδοξα στο κείμενο του
«Κάθαρσης Ρέκβιεμ». Το κείμενο ασχολείται, βέβαια, με το αδιέξοδο στο
οποίο φαίνεται να οδηγείται η Ερευνητική, αλλά αγγίζει και το ευρύτερο
ζήτημα της διαπλοκής, το οποίο εμπλέκει, όπως αναφέρει, και την
ευρύτερη ελίτ:
«Αφορμή για το σημερινό άρθρο, δίνει η δήλωση-διακήρυξη από πλευράς
Προεδρικού ότι, «ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας επιθυμεί να επαναλάβει
ότι, ανεξαρτήτως της ενδιάμεσης απόφασης της Ερευνητικής Επιτροπής,
βάσει και των εξαγγελιών του κατά τον διορισμό της Επιτροπής, κανένας
δεν

θα

μείνει

ατιμώρητος

για

84

τα

οικονομικά

εγκλήματα

που

διεπράχθησαν» (ούτε ο συμπέθερος;). Δηλαδή να αντιληφθούμε ότι μετά
το μπάχαλο που προέκυψε με την Ερευνητική Επιτροπή για την Οικονομία
(ΕΕΟ) ο Νίκος Αναστασιάδης δεσμεύεται ότι όσοι ευθύνονται θα
τιμωρηθούν; Θέλω πολύ να το πιστέψω αλλά δεν είμαι αφελής, διότι
απλώς ο Πρόεδρος Αναστασιάδης είναι μέρος του προβλήματος. Και
εξηγούμαι: O λόγος που το πολιτικό προσωπικό του τόπου προβάλλει
σήμερα την κάθαρση, είναι διότι ο βίος πλείστων εξ αυτών είναι
συνυφασμένος, με αυτά που δημιούργησαν την ανάγκη κάθαρσης: Το
ρουσφέτι, τη διαπλοκή και τελικά μια διαφθορά ολκής.

Η Κύπρος είναι

πολύ μικρή και θα ήταν σχεδόν αδύνατο, ο ιμάντας της έρευνας να μην
πιάσει κάποιον συγγενή, κουμπάρο, συμπέθερο ή φίλο, δεδομένου ότι τις
μεγάλες κομπίνες τις κάνουν μεγαλόσχημοι του άνω διαζώματος του
κατεστημένου

της

κυπριακής

κοινωνίας.

Διάζωμα

στο

οποίο

συγκαταλέγονται και δικαστές του Ανωτάτου.»
Η αιχμή για τη γνωστή σχέση του κ. Κραμβή με το δικηγόρο της Τράπεζας
Κύπρου, τον κ. Πολυβίου είναι έμμεση, αλλά σαφής – και μάλλον
υποδεικνύει ότι δεν είναι ενδεχομένως η μόνη.

Ήδη ο κ. Πολυβίου

ελέγχεται για το αν γνώριζε και συγκάλυπτε όσους διέγραφαν αρχεία
στην Τράπεζα Κύπρου το 2012. Και ως δικηγόρος της Τράπεζας Κύπρου
προφανώς θα πρέπει να διερευνηθεί ο ρόλος του ευρύτερα όσον αφορά
στις

νομικές

συμβουλές

σε

περιπτώσεις

που

η

τράπεζα

έδινε

«παραπλανητικά στοιχεία σε ετήσιες εκθέσεις και ενημερωτικά δελτία»
όπως το θέτει η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς.
Η ερευνητική σε ανοικτό πεδίο: το τέλος της ιερής φούσκας και
μετά τί;
Η κυβέρνηση φαίνεται να θέλει να επιδείξει ένα πνεύμα «κάθαρσης».
Άλλωστε, η κίνηση του κ. Κάρογιαν να ανοίξει το θέμα της Uniastrum,
παρά τα αρχικά σχόλια, φαίνεται να αναγνωρίζεται ως καθοριστική, πια,
στο άνοιγμα του θέματος των σκανδάλων. Την κίνηση τη στήριξε από την
αρχή η Καθημερινή, ενώ πρόσφατα είχε και η Χαραυγή μια σειρά
πρωτοσέλιδων για το θέμα – ενώ σε ανάλογη πορεία φάνηκε να κινείται
και ο Πολίτης με την εστίαση στην υπόθεση Χριστοδούλου. Το θέμα είναι
μέχρι πού θα φτάσουν οι έρευνες – και τί μπορεί να χρησιμοποιήσουν, ως
μηχανισμό εκβιασμού για συγκάλυψη, όσοι είναι στο στόχαστρο των

85

έρευνων, με βάση όσα είναι γνωστά. Μπροστά στα νέα δεδομένα η
κυβέρνηση, σε συνεργασία με τη Γενική

Εισαγγελία, φαίνεται να

αποφάσισε να προχωρήσει στο διορισμό ποινικών ανακριτών.
Σε αυτό το πλαίσιο, το μέλλον της ερευνητικής επιτροπής παραμένει
μετέωρο. Η επιτροπή φαίνεται ότι έστειλε επιστολή στην κυβέρνηση,
ζητώντας να ξεκαθαρίσει το πλαίσιο και όταν δεν πήρε απάντηση, έκανε
μια ενδιαφέρουσα κίνηση αυτονομίας – ανακοίνωσε ότι θα συνεχίσει τις
ακροάσεις με άξονα τον τραπεζιτικό τομέα. Η ανακοίνωση φαίνεται να
ενόχλησε την κυβέρνηση - γιατί δεν περίμεναν, προφανώς, την απάντησή
της, αλλά ίσως και για να αποστασιοποιήθει από τις πιέσεις - η οποία
άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο, μέχρι και «παύσης» της επιτροπής. Είναι
ένα πλαίσιο, που αξίζει να το δει κάποιος από απόσταση, για να
κατανοήσει τί χάλασε στις σχέσεις κυβέρνησης – επιτροπής, αλλά αυτό
μπορεί να γίνει, αφού πάρει θέση και η ίδια η κυβέρνηση.
Ο

κ.

Παράσχος

προσδιόρισε

προβλήματα

στους

ίδιους

τους

περιορισμένους και μεροληπτικούς όρους εντολής – που οδηγουν σε κριση
την ολη διαδικασια.
«Ο πραγματικός λόγος που η ΕΕΟ θα διαλυθεί στα εξ ων συνετέθη είναι
διότι, ο αντικειμενικός στόχος της κυβέρνησης, όπως σαφώς (!)
προκύπτει και από τους όρους εντολής του Υπουργικού, είναι όπως η ΕΕΟ
καταλήξει σε μια έκθεση που να αφήνει στο απυρόβλητο την κυβέρνηση
Αναστασιάδη. Διότι, ενώ η ΕΕΟ εντέλλεται από το Υπουργικό να
ερευνήσει: «Τα γεγονότα και τις αποφάσεις που σχετίζονται με την
απόφαση του Eurogroup και της Συνόδου Κορυφής του Ιουλίου και
Οκτωβρίου του 2011 για απομείωση των ελληνικών ομολόγων», δηλαδή
τις ενδεχόμενες ευθύνες Χριστόφια, αφήνει εκτός, τις αποφάσεις του
Eurogroup της 25 Μαρτίου 2013, δηλαδή τις ενδεχόμενες ευθύνες
Αναστασιάδη για το κούρεμα των καταθέσεων, αφού η ΕΕΟ εντέλλεται να
εξετάσει, «τα γεγονότα και τις αποφάσεις» [...] «μέχρι την 23η Μαρτίου
2013».
Μια άλλη ευρύτερη διάσταση, πάντως, που τέθηκε με τις δηλώσεις του κ.
Παπασάββα, αλλά και άλλων, ήταν τα όρια των ερευνητικών επιτροπών.
Ουσιαστικά, ο κ. Πικής κάλεσε τον κ. Π. Κληρίδη και το ρώτησε για τις
αρμοδιότητες της επιτροπής και ακολούθως, υιοθέτησε μέρος από την
εκδοχή του νυν Γενικού Εισαγγελέα: απόδέχθηκε το ότι οι ερευνητικές δεν

86

είναι δικαστήρια - και άρα, πλέον, τέθηκε και το ερώτημα, γιατί να
υπάρχουν πέρα από την «καταγραφή των γεγονότων», όπως ειπε ο κ.
Λουκαΐδης - αλλά προχώρησε ένα βήμα παρακάτω και θεώρησε ότι δεν
μπορεί να εξεταστεί θέμα, το οποίο είναι ενώπιον δικαστηρίου. Όμως, η
κίνηση της επιτροπής, ή της πλειοψηφίας υπό τον κ. Πική, αποτελεί και
ένα βήμα απομυθοποίησης ενός ακόμα δημόσιου πυροτεχνήματος: η
διαδικασία της ερευνητικής είχε υιοθετηθεί ως μηχανισμός δημοσιας
εκτόνωσης από την υπόθεση της Ήλιος, αλλά και εκείνο το πόρισμα
αποδείχθηκε μη πειστικό στο δικαστήριο, ενώ και ο ίδιος ο κ. Καλλή,
απομυθοποίησε τον εαυτό με τις δηλώσεις του (για τις προκαταλήψεις
του, πριν καν διενεργήσει την έρευνα), όταν αποχωρούσε από την νυν
ερευνητική. Στην περίπτωση του κ. Πολυβίου το one man show του
δικηγόρου της Τράπεζας Κύπρου προκάλεσε διχασμό και καχυποψία από
τοτε σε μια μερίδα της κοινωνίας για το μεροληπτικό ρόλο, που μπορεί να
κατασκευάσει κάποιος για τον εαυτό του. Οι τότε παραστάσεις του κ.
Πολυβίου γινόταν σαφώς σε συνεργασία με τα ΜΜΕ, όπως φάνηκε και με
το σκηνικό στην κατάθεση του τότε Προέδρου, αλλά και στην προσπάθεια
καλλιέργειας θεάματος αυτοπροβολής στο τέλος. Η νυν επιτροπή
ξεκίνησε με κάποια γενική αποδοχή – πέρα από τις αμφιβολίες για τους
όρους εντολής- αλλά, σύντομα φάνηκε να φυλλοροεί, ενώ οι νέοι
διορισμοί αύξησαν την καχυποψία. Η πορεία φάνηκε να είναι δύσκολη και
γιατί το θέμα δεν ήταν της αρμοδιότητας των μελών της – και οι
στρατηγικές των ερωτήσεων ή η εστίαση τους φάνηκε, μεχρι τωρα,
σαφως μεροληπτική. Οι πρόσφατες κινήσεις μπορεί να είχαν μια νομική
διάσταση,

αλλά

«βοήθησαν»

και στην απομυθοποίηση

-

υπάρχουν

τεκμήρια και ερμηνείες και όχι ένα απόλυτο ιερό. Η κυβέρνηση φάνηκε
ενοχλημένη και άφησε να νοηθεί ότι μπορεί να ζητήσει και την παύση της
επιτροπής. Το τί υπάρχει στο background θα φανεί – είναι ζήτημα
διαφωνίας για τη διαδικασία ή υπάρχουν και άλλα; Ο κατακλυσμός των
πληροφοριών για τα σκάνδαλα των τραπεζών πλανιέται πάντως…και
είναι και αυτό μια πίεση πια.

ΣΠΟΝΤΕΣ

Δείγμα καλής Δημοσιογραφίας. Και ύστερα απορούν γιατί
έχει προβλήματα η Τράπεζα Κύπρου: «Ποιός μεγαλομέτοχος

87

της Τράπεζας Κύπρου δεν έχει δικαίωμα να κατέχει τόσες
πολλές μετοχές, αλλά παίζει πελλον για να ασκεί έλεγχο στην
κατάσταση, ιδίως ως προς τις διοικητικές αποφάσεις που
επίκεινται στην τράπεζα; Ο νόμος είναι σαφής.» Βέβαια, είναι
ένα σχόλιο χαμένο στην οικονομική σελίδα της Καθημερινής.
Αλλά, αυτή είναι η πραγματικότητα που λογοκρίνεται.

Και ένα δείγμα κακής δημοσιογραφίας. Ο κ. Γεωργιάδης
επιστρέφοντας από την Ευρώπη είπε ότι στα μελλοντικά bail in
πρώτα θα πληρώνουν οι μέτοχοι και μετά…Κανένας
δημοσιογράφος δεν τόλμησε να ρωτήσει τί ακριβώς - και γιατί έγινε στην Κύπρο; Τηρήσαμε ή αλλάξαμε τον κανόνα;

Ώστε αυτή είναι η δουλειά των ερευνητικών επιτροπών;
Και ο Πόλυς της Τράπεζας Κύπρου πώς θα εξηγήσει τώρα
τη φούσκα που έφτιαξε τότε; Διότι το λέει και ένας κύριος
που στηρίζει, κατά τα άλλα, όσους κατασκεύαζαν τότε την
φούσκα Πολυβίου: «Ο νομικός Λουκής Λουκαΐδης» μιλώντας
στις «Τομές Στα Γεγονότα»: «Πρόσθεσε ότι είναι δεδομένο ότι
οι ερευνητικές επιτροπές δεν μπορούν να αποδώσουν τις
οποιεσδήποτε ευθύνες και πως το έργο της επιτροπής θα
έπρεπε να περιοριζόταν στην ανίχνευση γεγονότων».

http://www.sigmalive.com/news/local/53016#sthash.Qundawsb.dpuf.
Κοίτα να δεις. Το τότε κείμενο Πολυβίου, το οποίο μερικοί το
ήθελαν ιερό - από άγχος προφανώς για να μην φανούν οι
αντιφάσεις του αν διαβαζόταν - αγνοούσε όχι μόνο τους όρους
εντολής - εστίαζε βολικά μόνο σε ένα άτομο και η διαδικασία
δημοσίων ακροάσεων συμμετείχε εξώφθλαμα σε μια συμπαιγνία
με μερικά ΜΜΕ για την κατασκευή κλίματος υστερίας - αλλά
παρέβλεπε και τα τεκμήρια – τα οποία παρέθετε κάνοντας ότι
δεν τα καταλάβαινε. Άφηνε στη μπάντα τα άβολα για να βολέψει
εκείνο που «ήθελε» - δεν ρωτούσε λ.χ. γιατί δεν φτιάχτηκε το
στέγαστρο, που πήγαν τα χρήματα που εγκρίθηκαν, ποιός και
γιατί διέταξε του στρατιώτες να σβήνουν τα χόρτα που δεν
έπρεπε να υπάρχουν γύρω από τα πυρομαχικά κλπ. Δεν έκανε

88

καν δηλαδή «ανίχνευση γεγονότων». Και δεν «μπορούσε να
αποδώσει ευθύνες» ε;…Κοίτα να δεις…

Να λοιπόν που η απόφαση των κ. Πική και Κραμβή είχε
και ενδιαφέροντα στοιχεία: ολοκλήρωσε την επεξήγηση
του τί είναι νομικά μια «ερευνητική επιτροπή», το οποίο
άμα χρησιμοποιηθεί τώρα με φόντο το 2011, είναι ακόμα πιο
αποκαλυπτικό του τί έκαναν τότε μερικοί. Και για τις ευθύνες
όσων σιωπούσαν.

10-17 Ιουλίου

Των τραπεζών τα βάσανα και τα σκάνδαλα…
89

“Η διάσωση της Τράπεζας Κύπρου εξελίχθηκε σε προσωπικό στοίχημα του Νίκου
Αναστασιαδη, ο οποίος θυσίασε την Λαϊκή Τράπεζα για διάσωση της πρώτης…
μεταπείθοντας τους Ευρωπαίους για την αρχική τους προθεση/προταση που ήταν
η εκκαθάριση και των δυο τραπεζών…» [Π. Τσαγγαρη, «Ο απολογισμός των 100
ημερών που δεν έγινε», σελ. 5, Καθημερινή, 7/7/2013]

Η

απόφαση

της

κυβέρνησης,

την

Παρασκευή,

για

συνέχιση

της

ερευνητικής ήταν και λίγο παράδοξη, αφού τις προηγούμενες μέρες ο
Ιωνάς Νικολάου φάνηκε να ετοιμάζει το κλίμα για παύση. Προφανώς,
επενέβηκαν

άλλες

ομάδες

και

συμφέροντα

και

αποφασίστηκε

να

συνεχίσει. Ίσως να ήταν και οι αποφάσεις του Γενικού Εισαγγελέα. Ίσως
και το θέμα να ήταν η εικόνα διάλυσης, που θα εδίνετο. Οπότε,
αποφασίστηκε να υιοθετηθεί η εισήγηση να ξεκινήσουν και ποινικές
ανακρίσεις για μια σειρά από θέματα, που είναι γνωστά ως σκάνδαλα των
τραπεζών. Αυτό, βέβαια, απαλλάσσει και την επιτροπή από το να ρωτά
για τα συγκεκριμένα θέματα – κάτι που ίσως λ.χ. να μην βόλευε τον κ.
Κραμβή, του οποίου ο γιος εργάζεται στο δικηγορικό γραφείο, που
εξυπηρετεί την Τράπεζα Κύπρου. Το όλο σκηνικό φαίνεται να ανοίγεται σε
πολλαπλές κατευθύνσεις, όπως είναι τώρα τα δεδομένα – πέρα από τις
δυο σε εξέλιξη έρευνες - της επιτροπής θεσμών και της διορισμένης
επιτροπής - υπάρχουν οι έρευνες που έχουν γίνει από ειδικούς, και τώρα
θα ξεκινήσουν και έρευνες από την αστυνομία.
Την Τρίτη 8/7/2013, ο Πολίτης, που συνεχίζει την μετατόπιση προς τη
διερεύνηση των σκανδάλων, είχε πρωτοσέλιδο ότι ο Γενικός Εισαγγελέας
θα διερευνήσει και ποινικές ευθύνες – κάτι, βέβαια, το οποίο αφορούσε
και τον κ. Χριστοδούλου με το θέμα του οποίου ασχολείται η εφημερίδα,
αλλά και τον κ. Ορφανίδη.
Αντίθετα, τα πρωτοσέλιδα του Φιλελευθέρου τήρησαν και πάλι μια
πολιτική αποφυγής θεμάτων για τις τράπεζες.

90

Και οι τράπεζες τραβάνε την ανηφόρα... φορτώντας χρέη το
δημόσιο (είναι η Τράπεζα Κύπρου πάνω από την Κύπρο;)
Κατά τα άλλα, τα των τραπεζων συνεχίζουν να είναι αμφιβολα.
Ετοιμάστηκαν τα σχέδια αποχώρησης από την τράπεζα και όσοι έπαιζαν
το βιολί των διοικητικών συμβουλίων προηγουμένως, τώρα τα έχουν με
την

ΕΤΥΚ.

Το

γενικότερο

κλίμα

επίθεσης

ενάντια

στα

εργατικά

δικαιώματα, δεν είναι βέβαια τυχαίο.
Την Κυριακή, η Σημερινή μας πληροφόρησε ότι τα δάνειο 1.8 δις στη
Λαϊκή Τράπεζα πέρασε τελικά στη «γενική κυβέρνηση», ενώ την Τρίτη
είχαμε και πρωτοσέλιδο για τις ανάγκες της Ελληνικής Τράπεζας – που
περιλαμβάνουν 294 εκατομμύρια μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου. Το πώς θα
εμφανιστεί το ποσό στο δημόσιο χρέος, είναι το θεμα. Πάντως, η
«χρεοκοπία» αποδείχτηκε διαδικαστικη, αφού οι κυπριακές τράπεζες
αποδέχτηκαν τη συμφωνία και έτσι, οι οίκοι αξιολόγησης άλλαξαν την
αξιολόγηση και τώρα, θα γίνονται αποδεκτά και πάλι τα κυπριακά
ομόλογα.
Κάθαρση ή συγκάλυψη;
Μια

μερίδα

παρατηρητών,

όπως

δημοσιογράφοι

στην

Καθημερινή,

φαίνεται να ελπίζουν ότι η πίεση που υπάρχει θα ωθήσει, είτε την
κυβέρνηση, είτε την γενική εισαγγελία στην κάθαρση. Αυτήν την άποψη
εξέφρασε και ο κ. Τσαγγάρης, ως πρόκληση για τον κ. Αναστασιάδη. Το
θέμα, ωστόσο, όπως αναγνώρισε και ο ίδιος είναι ότι ο κ. Αναστασιάδης
έχει κάνει σχεδόν τα πάντα για να κρατήσει ζωνανή την Τράπεζα Κύπρου.
Ο κ. Κάρογιαν φαίνεται να επωφελήθηκε από το image του υποστηρικτή
της κάθαρσης – αλλά πόσο βαθιά θα προχωρήσει είναι και αυτό ανοικτό
θέμα.

Σύμφωνα

με

την

Καθημερινή

πάλι,

ο

Ν.

Παπαδόπουλος

αντιμετωπίζει αυτήν την περίοδο προβλήματα για να πείσει λόγω της
σχέσης του με τον τραπεζιτικό τομέα. Και έχει ρίξει του τόνους. Από την
άλλη, το ΑΚΕΛ φαίνεται απαισιόδοξο και θεωρει ότι υπάρχει η πιθανότητα
να προωθήσει τη συγκάλυψη ο Ιωνάς Νικολάου, που δεν έχει δώσει μέχρι
στιγμής κανένα τεκμήριο ότι ενδιαφέρεται για οτιδήποτε πέρα από τα
στενά κομματικά συμφέροντα.

91

Καταθέσεις τραπεζιτών: ενδιαφέρουσες ερωτήσεις, απαντήσεις,
και τάσεις ενώ ο Καρυδάς δείχνει πως το θράσος των τραπεζιτών
είναι το ίδιο και στην Κύπρο και στην Ιρλανδία
Η επιτροπή, πάντως, προχώρησε σε ακροάσεις. Αρχικά, κατέθεσε ο κ.
Κυπρή, ο οποίος κατέγραψε την πανίσχυρη θέση του κ. Ηλιάδη, ενώ
ανέφερε ότι η αγορά ομολόγων το 2009, έγινε χωρίς έγκριση του ΔΣ,
όπως είναι γνωστό από την εσωτερική έκθεση της τράπεζας το 2012. Και
ο κ. Κυπρή αναφέρθηκε και στη μη ικανοποιητική

εποπτεία του

κ.Ορφανίδη.
Τα μπόνους. Τη Δευτέρα, κατέθεσαν οι κ. Πίττας, Μαυρομάτης και
Διογένους και η κύρια θεματική φαίνεται να ήταν τα πόνους των
στελεχών της Τράπεζας Κύπρου. Χρύσα συμβόλαια και μπόνους, ακόμα
και την περίοδο που η τράπεζα είχε προβλήματα – και αυτή η παρατήρηση
πιστώνεται στον κ. Πική. Το ζήτημα της διαπλοκής των συμφερόντων των
εκτελεστικών στελεχών με μέλη του συμβουλίου - το οποίο είχε
εμφανιστεί κα από την κατάθεση του κ. Σταυράκη επανήλθε και
συμφώνησε έμμεσα και ο κ. Μαυρομάτης ότι η όλη διαδικασία ήταν
προβληματική. Ο κ. Μαυρομάτης παραδέχθηκε, επίσης, ότι η αγορά των
ομολόγων το 2009, ήταν προβληματική - «ριψοκίνδυνη» - έστω και αν
ήταν νομότυπη. Ο κ. Διογένους φάνηκε αποφασισμένη να υπερασπιστεί
την προηγούμενη διοίκηση και επέμενε ότι, όταν αγοράστηκαν τα
ομόλογα το 2009, ήταν ασφαλής επένδυση. Το ότι η Τράπεζα είχε πωλήσει
το δικό της απόθεμα και μετά αγοράστηκε άλλο από τους Καρυδά και
Ηλιάδη δεν σχολιάστηκε από την κυρία Διογένους, που φάνηκε να θέλει να
προσπεράσει εκείνες τις διαδικασίες.
Και ο κλασικός τραπεζίτης που θέλει να φορτώσει τις ευθύνες
αλλού. Ο κ. Καρυδάς, ο ένας από τους δυο που αποφάσισαν την αγορά
ομολόγων το 2009-10,11 κατέθεσε στις 10/7. Αρνήθηκε, βέβαια, τα πάντα
κατηγορώντας την Αlvarez and Marshal για μεροληψία, παραβλέποντας
βολικά ότι ανάλογα τεκμήρια είχε καταδείξει και η εσωτερική έρευνα της
Τράπεζας Κύπρου, που είχε δημοσιευθεί και στην Αλήθεια στις 29/8/2012.
Και φυσικά κατηγόρησε ό,ποιον άλλον θεωρούσε αντίπαλό του στην
τράπεζα. Και γενικά, τα έριξε στην …Ομόνοια, που ήθελε δάνειο. Δεν
11

Για το ιστορικό της υπόθεσης βλ. http://koinonioloyika.blogspot.com/2013/01/blog-post_23.html

92

εξήγησε φυσικά αν ζήτησαν δάνεια και άλλα σωματεία - ούτε εξήγησε
γιατί η Τράπεζα Κύπρου είχε μια μόνιμη τάση παραπλάνησης του κοινού,
όπως έκανε τον Ιούνιο του 2012 σπρώχνωντας την Κύπρο στο Μηχανισμό
στήριξης. Γενικά, είχε όλα τα χαρακτηριστικά του θράσους των
τραπεζιτών που θεωρούν ότι αν δεν τους βγουν τα ρίσκα, θα τους
ξελασπώσει το κράτος. Όπως και στην Ιρλανδία.

Και θεώρησε ότι δεν

έπρεπε να προσληφθεί η γυναίκα του Α. Κυπριανού στην τράπεζα. Το ΡΙΚ
το βράδυ τον πρόβαλε πρώτο χωρίς καν πλαίσιο ποιός είναι γιατί
κατηγορείται κλπ –είχε κατηγορήσει την αριστερά, οπότε πρέπει να ήρθε
οδηγία.

ΣΠΟΝΤΕΣ

Το νούμερο Καρυδάς στο μεγάλο μας τραπεζιτικό
τσίρκο. Το άτομο που δείχνει και η εσωτερική έρευνα της
Τράπεζας

Κύπρου

σαν

υπεύθυνο

για

την

αγορά

των

ελληνικών ομολόγων, φυσικά δεν παραδέχθηκε τίποτα – αυτό
έλειπε να παραδέχονται και οι τραπεζίτες τα σκάνδαλα τους.
Το ότι η Τράπεζα Κύπρου δήλωνε την μια μέρα ότι είχε
μειώσει την έκθεση της στην αγορά ελληνικών ομόλογων και
την επομένη ο κ. Καρυδάς μαζί με τον Κ. Ηλιάδη ξεκίνησαν
να αγοράζουν από τη δευτερογενή αγορά ελληνικά ομόλογα,
είναι τεκμηριωμένο. Σύμφωνα με το πρακτικό της επιτροπής
προγραμματισμού της τράπεζας, στις 11/12/2010 ο ίδιος ο
κ. Καρυδάς δήλωνε ότι ο κίνδυνος από τα ελληνικά ομόλογα
δεν υπήρχε διότι «η Τράπεζα Κύπρου μείωσε σημαντικά τις
συμμετοχές της σε ελληνικά ομόλογα» [Αναφορά στην
έκθεση της Τράπεζας Κύπρου δημοσιεύτηκε στην Αλήθεια
στις 29/8/2012]. Και μετά από τις 15 Δεκεμβρίου μέχρι τον
Φεβρουάριο αγοράστηκαν 1.5 δις ελληνικά ομόλογα – τα
οποία το συμβούλιο έγκρινε μετα. Αλλά ο κ. Καρυδάς δεν είδε
ούτε

εξαπάτηση

του

κοινού,

ούτε

τίποτα.

Απόλυτα

συνηθισμένο για τον τραπεζίτη μας, να δηλώνουν κάτι, να
κάνουν κάτι άλλο…και οι μίζες; Δεν δίνεται προμήθεια για
την αγορά των ομολόγων;

Τα ΜΜΕ βέβαια έχουν ένα προβληματάκι συμφερόντων
για να παρακολουθούν το ψέμα. Κάνουν ότι δεν ξέρουν

93

άμα πρόκειται για τα σκάνδαλα των τραπεζών. Οπότε ό,ποια
μετατόπιση

προκύψει,

την

δέχονται

αν

εξυπηρετεί

τα

συμφέροντα.. Εδώ η πλειοψηφία συγκάλυπτε τον Καρυδά για
τόσα χρόνια. Και ο Καρυδάς που το δοκίμασε με την
εφημερίδα

του

κ.

Γ.

Παπαδόπουλου

[τον

Πολίτη]

τον

Αύγουστο του 2012, το ξαναδοκίμασε – φταίει η Ομόνοια.
Όπως έλεγαν παλιά, το τελευταίο καταφύγιο μερικών… Και
για να χρησιμοποιήσει και το κλίμα υστερίας είπε ότι
τηλεφώνησε ο Χριστόφιας για να δοθεί δάνειο. Και μας είπε
και ότι οι «άλλοι» (οι αντίπαλοι ότι στην τράπεζα) ήταν
φιλικοί προς την αριστερά. Με δεδομένο ότι η ομάδα Ηλιάδη
κλπ εκτοπίστηκε από τους μετόχους μετά από την προσφυγή
για στήριξη στο κράτος, σε λίγο ο τραπεζίτης μας θα μας
έβγαζε την τράπεζα Κύπρου, Λαϊκό καφεκοπτείο. Ο Πολύβιου,
ο Κρις Τριανταφυλλίδης είναι αριστεροί; Όπως και οι
μεγαλομέτοχοι της Τράπεζας Κύπρου που κατασκεύασαν την
υστερία ενάντια στην αριστερά μέσω των ΜΜΕ τους;
Πάντως, το δάνειο δεν δόθηκε στην Ομόνοια, το οποίο είναι
μάλλον εκφραστικό της πρόσβασης που είχε το σωματείο ή η
αριστερά. Αλλά ο κ. Καρυδάς τί να πει; Αν είχαν οι
τραπεζίτες ντροπή θα εμφανιζόταν και στην Ιρλανδία.

Δεν είναι αστείο οταν χρησιμοποιεί η κ. Κενεβέζου τη
λέξη «διαπλοκή»; Το ΡΙΚ πρόβαλε μέχρι λίγα λεπτά πριν τις
8 άλλες ειδήσεις στο τρέϊλερ. Ξαφνικά, στις 8 η Κενεβέζου
μας ανακοίνωσε πρώτη είδηση τον Καρυδά σαν "αποκαλύψεις
για διαπλοκή". Έχει χιούμορ το ΡΙΚ.

Μιλά ο Καρυδάς της

αγοράς των ελληνικών ομόλογων για διαπλοκή. Χωρίς
καθρέφτη. Αλλά μιλώντας για καθρέφτες δεν είναι και
κάπως, να χρησιμοποιεί την λέξη «διαπλοκή» η κ. Κενεβεζου;
Αγαπητή Αιμιλία, παρά τις ηρωικές προσπάθειες, τελικά «δεν
ξεχνώ».

Όλοι

ξέρουμε

ρουσφετολογικά,

και

τα
με

γέρημα
ανάλογη

ότι

έχεις

διοριστεί

κομματική

μορφή

συναλλαγής βρέθηκε και ο αδελφός σου στο υπουργείο
Παιδείας. Οπότε, πρόσεχε και λίγο την χρήση των λέξεων.. Ή
να το θεωρησουμε σαν εποχιακό χιούμορ από το καλοκαιρινό
ΡΙΚ;

94

Πάντως, σε ένα σημείο ο κ. Καρυδάς ήταν ειλικρινής. Τα
είχε

με

την

αριστερά

και

τον

πρώην

πρόεδρο

γιατί

κατηγορούσαν τις τράπεζες. Γίνεται να κατηγορείς τους
ένοχους, όταν αυτοί είναι οι τράπεζες; Με έτσι αντίπαλους, η
αριστερά μάλλον βρίσκεται στην σωστή ιστορική μεριά. Και
όσοι υιοθετήσουν τον Καρυδά αύριο στις εφημερίδες,
θα είναι και δείγμα του ποιοί αναζητούν συγκάλυψη.

17-24 Ιουλίου

Ερευνώντας τα σκάνδαλα: η ζημιά της
Uniastrum ξεπερνά το δισεκατομμύριο, ενώ
καταγράφονται και οι παραπλανήσεις του
κοινού από την Τράπεζα Κύπρου
[η διορισμένη επιτροπή ακούει και σιωπά επιλεκτικά, ενώ η
επιτροπή κεφαλαιαγοράς μπαίνει δυναμικά στη διερεύνηση]

95

Η παρουσία του κ.Καρυδά και η αίσθηση ότι και πάλιν η ερευνητική
χαρίστηκε ευνοϊκά στις υπεκφυγές ενός κατά τεκμήριο εμπλεκομένου σε
πολλαπλά σκάνδαλα στην Τράπεζα Κύπρου, ήταν ένα έμμεσο υπόστρωμα
των συζητήσεων την εβδομάδα που πέρασε. Οι ανακοινώσεις του ΠΑΣΕΧΑ
λ.χ. ήταν εκφραστικές για το τι άφησαν τα μέλη της επιτροπής να
περάσει απαρατήρητο. Η παρουσία του κ.Αριστοδήμου ήταν επίσης
ανάλογη – η επιτροπή προτίμησε να αφήσει να περάσουν τα δύσκολα για
τον κ. Αριστοδήμου. Η πιο ενδιαφέρουσα, όμως, κατάθεση ήταν του κ. Ε.
Ξενοφώντος ιδιαίτερα σε σχέση με την Uniastrum – την τράπεζα για την
οποία ξεκίνησε ποινική έρευνα.
Με δεδομένη την μεροληπτική στάση των μελών της διορισμένης
ερευνητικής, οι ανακοινώσεις της επιτροπής κεφαλαιαγοράς [Ε.Κ.], ήρθαν
να γεμίσουν ένα κενό. Με ανακοίνωση της στις 12/7 η Ε.Κ. μια πρώτη
απόφαση καταδίκης της Τράπεζας Κύπρου για παραβίαση κανονισμών
πληροφόρησης του κοινού και των επενδυτών για την αγορά ελληνικών
ομόλογων το 2009-10.
Η

διορισμένη

επιτροπή,

οι

μεροληπτικές

ανάλογες προκαταλήψεις

96

ερωτήσεις

και

οι

Σε αυτά τα πλαίσια, η αναζήτηση του τί συνέβηκε φαίνεται να
αποδεικνύεται σαφώς δύσκολη δουλεία για την επιτροπή που διόρισε η
κυβέρνηση. Η αρχική τους εμφάνιση ήταν έτσι και αλλιώς προβληματική
αφού φάνηκε ότι δεν είχαν γνώση του αντικειμένου και έμμεσα η όχι
καθοδηγούνταν από το πλαίσιο των ερωτήσεων που φαινόταν ότι
καθόριζαν άλλοι. Ακολούθως, φάνηκε μια έκδηλη μεροληπτική στάση των
ίδιων: οι μονομερείς ερωτήσεις από ακριβοπληρωμένους δικαστές γιατί
δεν παίρνονταν μέτρα περικοπών, χωρίς να γίνεται καμία αναφορά στο
ποιοι εμπόδιζαν η περιόριζαν τα μέτρα για αύξηση των εσόδων ήταν
αποκαλυπτική όσο και προβληματική για την κατανόηση των οικονομικών
δεδομένων. Ακολούθησε η επίσης αισθητή προκατάληψη στην προσέγγιση
διαφόρων ατόμων: ο κ. Σαρρής λ.χ. σχεδόν προστατεύθηκε, δεν ρωτήθηκε
για τη θητεία του πριν το 2008, αλλα και για τα ουσιώδη της περιόδου
πριν το κούρεμα. Αντίθετα στην περίπτωση του κ. Καζαμία, οι ερωτήσεις
ήταν επαναλαμβανόμενες

με

μια

περίπτωση

- ένα

σημείωμα

που

υποβλήθηκε στον τότε υπουργό από άτομα που είχαν καταθέσει επίσης
στην επιτροπή - που έδειχνε σαφώς ότι τα μέλη της επιτροπής δεν είχαν
καν γνώση εγγράφων που εξηγούσαν τα δεδομένα. Και τίθεται βέβαια
θέμα αν κάποιοι δίνουν κατ’ επιλογή έγγραφα, ή αν γίνεται μεροληπτική
επιλογή και προβολή. Ανάλογα μπορεί να πει κάποιος και για την
παράδοξη τακτική τους να ρωτούν μερικούς για δηλώσεις τους στον
τύπο, ενώ να αποφεύγουν να κάνουν το ίδιο για άλλους – η περίπτωση λ.χ.
του Ν. Παπαδόπουλου και των δηλώσεών του για την βιωσιμότητα των
τραπεζών

μετά

το

κούρεμα

του

φθινοπώρου

του

2011

ήταν

χαρακτηριστική. Και ανάλογα φαίνεται να γίνεται και με τα στελέχη της
τράπεζας Κύπρου.
Όταν το θέμα έφτασε στα τραπεζιτικά η επιτροπή ξαφνικά αποφάσισε ότι
δεν μπορούσε να προχωρήσει με υποθέσεις που ήταν στα δικαστήρια – για
όσους δεν το πρόσεξαν όμως αυτό σήμαινε ότι ο κ. Σαρρής της Λαϊκής θα
απαλλασσόταν και πάλι από πολλές δύσκολες ερωτήσεις. Είναι δύσκολο
πια να μην νοιώσει κάποιος ότι, μερικοί έστω, στην επιτροπή δεν θέλουν
να ανοίξουν στη δημόσια συζήτηση προβληματικά θέματα.
Οι καταθέσεις των τραπεζιτών και η υποψία μεροληπτικής στάσης
απέναντι τους: μετά τον κ. Κυπρή η διορισμένη επιτροπή φάνηκε

97

να ευνοεί την προσπάθεια μετατόπισης θεμάτων από τον κ.
Καρυδά
Αρχικά, η επιτροπή άκουσε τον κ. Κυπρή και μετά άλλους αξιωματούχους
που μίλησαν για τα μπόνους και τις αμοιβές. Και μετά εμφανίστηκε ο
κ.Καρυδάς. Ουσιαστικά, εκπροσωπούσαν δυο διαφορετικές τάσεις μέσα
στην Τράπεζα Κύπρου – ο μεν κ. Κυπρλη είχε ταχθεί λ.χ. ενάντια στην
διατήρηση ελληνικών ομολόγων, ενώ ο κ. Καρυδάς φέρεται από τις δυο
έρευνες που έγιναν να συμμετείχε άμεσα σε συνεργασία με τον κ. Ηλιάδη.
Οπότε οι κινήσεις της επιτροπής είναι και αξιοσημείωτες στο εσωτερικό
πλαίσιο της Τράπεζας – αν ευνοούν δηλαδή μια τάση απέναντι σε κάποια
άλλη κλπ. Διότι σαφώς ένας από τα 3 μέλη, ο κ. Κραμβή έχει άμεσες
σχέσεις με την οικογένεια Πολυβίου, η οποία εκτός από μεγαλοδικηγόροι
της τράπεζας ανήκουν και στην ιστορική οικογένεια που έλεγχε της
τράπεζα.
Η στάση της επιτροπής άλλαξε και πάλι αισθητά – ενώ για τον κ. Καρυδά
υπήρχαν σαφή τεκμήρια από έρευνες και για την αγορά ελληνικών
ομόλογων το 2009 – 10 αλλα και για την εμπλοκή του στο θέμα της
ρουμανικής τράπεζας, τα μέλη της επιτροπής τον άφησαν απλώς να λέει
ότι ήθελε, και να μεταφέρει το θέμα στο ότι η Ομόνοια ζήτησε δάνειο και
δεν το πήρε, γιατί προσλήφθηκε η γυναίκα του Α. Κυπριανού κλπ,
αποφεύγοντας να το ρωτήσουν για την ρουμανική τράπεζα με βάση τα
διαθέσιμα τεκμήρια είτε για τις αντιφάσεις των όσων έλεγε με τις
υπάρχουσες έρευνες. Το ότι δεν αρθρώθηκε καν η λογική ερώτηση αν
δόθηκαν δάνεια σε άλλα σωματεία, αφού έγινε αναφορά σε δάνειο που δεν
δόθηκε στην Ομόνοια, ήταν επίσης εκφραστικό μια προκατελειμενης
στάσης. Το ότι μια μερίδα των ΜΜΕ πρόβαλε έντονα αυτήν την
προσπάθεια μετατόπισης – ενώ λ.χ. τις προηγούμενες καταθέσεις για τα
μπονους τις είχαν στις εσωτερικές σελίδες ήταν εκφραστικό. Μερικές
εφημερίδες άλλωστε, όπως ο Πολίτης, έχουν προϊστορία στην προσπάθεια
συγκάλυψης του θέματος της αγοράς των ομολόγων και των ευθυνών του
κ. Καρυδά. Κατά τα αλλα ο κ. Καρυδάς φάνηκε να προσπαθεί να φορτώσει
τις ευθύνες σε άλλον άτομο της διευθυντικής ομάδας, τον κ. Πατσαλίδη –
αλλά και αυτό το θέμα έπεσε στα μαλακά γιατί αγγίζει ένα άλλο θέμα:
την διαγραφή των ηλεκτρονικών αρχείων στην Τράπεζα Κύπρου. Ο μεν
Καρυδάς βέβαια φαίνεται να αγωνίζεται να μετατοπίσει τις ευθύνες –

98

αλλά το θέμα της διαγραφής των αρχείων αγγίζει και άλλους και φτάνει
μέχρι τον Ορφανίδη.
Οι ερωτήσεις για τα δάνεια του κ.Αριστοδήμου δεν έγιναν, όπως
δεν έγιναν και οι ερωτήσεις στον κ. Σαρρή για την πώληση των
καταστημάτων στην Ελλάδα
Την Παρασκευή 12/7 παρουσιάστηκαν δύο πρώην πρόεδροι της Τράπεζας
Κύπρου, οι κ. Αριστοδήμου και Ιωάννου. Ο κ. Αριστοδήμου προσπάθησε να
υποστηρίξει ότι είχαν γίνει επαφές για να «παρθούν μέτρα» για τις
επιπτώσεις από το κούρεμα των ελληνικών ομολόγων. Το τί μέτρα
ζητούσε δεν αποσαφηνίστηκε – η θέση του ότι έπρεπε να ζητηθούν
χρήματα

για τις κυπριακές τράπεζες φαινόταν σαν η δικαιολογία ενός

ενόχου που αφού ανέχτηκε την αγορά των ομολόγων μετά απλώς ζητούσε
να αναλάβει κάποιος άλλος την ευθύνη. Το να ζητήσει η Κύπρος στήριξη
για τις τράπεζες, όπως φάνηκε και το 20012 σήμαινε μνημόνιο. Δωρεάν
στήριξη δεν υπάρχει – ιδιαίτερα για τα τράπεζες. Η στάση του κ.
Αριστοδήμου ήταν σαφώς αρνητική για τις επικρίσεις προς τις τράπεζες –
ανήκει σε αυτούς που πίστευαν προφανώς ότι θα έπρεπε να πληρωθούν οι
ζημιές των τραπεζών χωρίς καν να τις πληροφορηθεί το κοινό.

Και

φυσικά, τέτοια ερώτηση – αν πίστευε, δηλαδή, ότι ήταν νομικά ή ηθικά
ορθό να μην αποκαλύψει ο πρώην πρόεδρος τις ευθύνες των τραπεζώνδεν τέθηκε. Στον κ. Αριστοδήμου έγιναν και ερωτήσεις για δάνεια
και διαγραφές δανείων, αλλά, με βάση τα ΜΜΕ δεν

φαίνεται να

ρωτήθηκε ο ίδιος για τα δικά του δάνεια. Πέρασε και αυτό στα
λογοκρινομενα θέματα. Όπως και οι σχέσεις του με τον κ.Καρυδά και η
Ηλιάδη. Αξίζει λοιπόν να δει κάποιος και τα εσωτραπεζιτικά συμφέροντα
που εκφράζουν οι επιλεκτικές ερωτήσεις της επιτροπής.
Ο κ. Ιωάννου εστίασε στο ότι ήταν «απόλυτο λάθος» η πώληση των
καταστημάτων στην Ελλάδα το οποίο ονόμασε «χάρισμα». Διαφώνησε
επίσης με το ότι υποβλήθηκε η Τράπεζα Κύπρου στο ίδιο καθεστώς
εξυγίανσης με τη Λαϊκή.
Η κατάθεση Ξενοφώντος: η θεωρία της «πίεσης από την ελληνική
κυβέρνηση για τα ομόλογα», η ευνοιοκρατία για τα μπόνους του

99

κ. Ηλιάδη, το πραγματικό κόστος της Uniastrum, και η λογοκρισία
για τις παρεμβάσεις του «κύκλου γύρω από τον Κληρίδη»
Την Τρίτη 17/7 κατέθεσε ο κ. Ε. Ξενοφώντος, πρώην μέλος του Δ.Σ. Η
πρόσκληση του είναι ενδιαφέρουσα, αφού δεν αναμένεται να προσκληθούν
όλα τα μέλη του Δ.Σ.
Η πρώτη πληροφορία, που κατάθεσε είναι ενδιαφέρουσα και φαίνεται να
κινείται προς την κάλυψη των κ. Ηλιάδη και Καρυδά. Ισχυρίστηκε ότι
έγινε παρέμβαση εκ μέρους της ελληνικής κυβέρνησης για την επαναφορά
των ελληνικών ομόλογων τα οποία είχε πωλήσει η Τράπεζα Κύπρου. Αυτή
η δήλωση είναι η πρώτη φορά που γίνεται και χωρίς τεκμηρίωση δεν
σημαίνει πολλά – ούτε ο ίδιος κ. Καρυδάς δεν φάνηκε να εστιάζει σε κάτι
τέτοιο. Εκτός αν η πρόσκληση και η δήλωση έγινε για να προλειανθεί το
έδαφος για την δικαιολογία Ηλιάδη. Αλλά και πάλι η αγορά των ομόλογων
έγινε μυστικά και δεν ανακοινώθηκε, παρά μετά από μήνες. Άρα τι λογική
είχε μια μυστική επαναγορα; Ακόμα όμως και αν δεχθεί κάποιος ότι η
ελληνική κυβέρνηση εκβίασε την Τράπεζα Κύπρου - ίσως σε σχέση με τις
επενδύσεις της στην Ελλάδα - η επαναφορά από τη δευτερογενή αγορά
είχε μίζες και η μη δημοσιοποίηση τους, αφήνει σαφώς ανοικτή την
εκδοχή ότι οι «πιέσεις» είναι δικαιολογίες. Πάντως ο κ. Ξενοφώντος είχε
καταγράψει την άποψη του σε σημείωμα από το Μάιο του 2012 - δυο
χρόνια μετά το γεγονός δηλαδή και ενώ η τράπεζα όδευε, μυστικά και
πάλι, να ζητήσει κρατική στήριξη - όπου παραδεχόταν: «Εμείς ως ομάδα
δεν βάλαμε τα του οίκου μας σε τάξη. Έγινε ένα έγκλημα κατά της
Τράπεζας, τους μέτοχους και της οικονομίας.»
Κατά τα αλλα παραδέχθηκε ότι τα μπόνους εισήχθηκαν για τον κ. Ηλιάδη
και για το χατίρι του «άλλαξε όλη η δομή των αμοιβών». Το άτομο που
επέβαλε αυτήν την αλλαγή και τον Ηλιάδη ήταν ο κ. Τριανταφυλλίδης.
Άρα η οικογένεια Τριανταφυλλίδη Πολυβίου ήταν πίσω από το golden boy
– και προφανώς και πίσω από την στρατηγική, μερικών έστω, από τις
ερωτήσεις της ερευνητικής με τον κ. Κραμβή.
Όσον αφορά στην απομυθοποίηση, αφού το έθεσε ο κ. Καρυδάς, ρωτήθηκε
και ο κ. Ξενοφώντος και συμπλήρωσε την εικόνα που επιλεκτικά άφησε
εκτός ο κ.Καρυδάς. Σύμφωνα με την μαρτυρία του παρεμβάσεις στην
τράπεζα έκανε ο Σπύρος Κυπριανού και ο Γ. Κληρίδης – τον οποίο
προσπάθησε να συγκαλύψει κάπως με το ότι είπε στον Τριανταφυλλίδη
«κάποτε θα σου τηλεφωνώ, αλλα όταν θα κλείνω το τηλέφωνο να πετάς

100

το όνομα». Τώρα, πότε ήταν το "κάποτε", και σε ποιον έλεγε την αλήθεια
ο κ. Γλαύκος είναι άξιον απορίας. Αλλά ο κ. Ξενοφώντος συμπλήρωσε ότι
προσλήφθηκε και η κόρη του, και ότι «άλλοι γύρω από τον Κληρίδη το
εκμεταλλεύτηκαν». Την άλλη μέρα, αυτό δεν ήταν πρωτοσέλιδο ούτε
στον Πολίτη ούτε στην Αλήθεια, ούτε στο Φιλελεύθερο. Και για τα δάνεια
και τις διαγραφές ανάφερε ότι υπάρχει διαδικασία και ότι έγιναν για
άτομα από όλες τις παρατάξεις. Αλλα αυτό μάλλον το ερευνά πιο
αναλυτικά η επιτροπή θεσμών – και εδώ φαίνεται να είναι σαν
γλειφιτζούρι μετατόπισης.
Η πιο ενδιαφέρουσα κωδικοποίηση πάντως ήταν ότι η Τράπεζα Κύπρου
πλήρωσε ήδη 700 με 800 εκατομμύρια επιπρόσθετα - πληρώθηκαν ήδη
565 εκατ. για την αγορά - για την Uniastrum, ενώ η πώληση της είναι «
αμφίβολο αν θα αποδώσει 80 με 100 εκατ.». Άρα η ζημιά ανεβαίνει στα 1,
36 δις. Άμα αναλογιστεί κάποιος τις προειδοποιήσεις και την επιμονή του
κ. Ορφανίδη το σκάνδαλο είναι εντυπωσιακό. Και είναι επίσης ενδιαφέρον
πως μερικοί στα ΜΜΕ προσπάθησαν να το κουκουλώσουν όταν το έθεσε ο
κ. Κάρογιαν. Αλλά ο Φιλελεύθερος το είχε σε μια μικρή ειδησούλα στο
πρωτοσέλιδο. Και μόνο ο Π. Χαραλάμπους στον οικονομικό Φιλελεύθερο
το σχολίασε. Εστίασε στα δισεκατομμύρια που κυκλοφορούσαν και τις
υπόγειες μίζες. Το πρωτοσέλιδο της εφημερίδας, όμως, ήταν αλλού –
προσπαθούσε να καλύψει την προσπάθεια του Χάσικου να αλλάξει θέμα με
το οικόπεδο του πεθερού που δεν πουλήθηκε, και την προσπάθεια
επίθεσης στη ΣΥΤΑ.
Την Τετάρτη 17/7, κατέθεσε ο κ. Αρτέμη σύμφωνα με τον οποίο στην
σύσκεψη που έγινε στο προεδρικό στις 23/3/2013 είχε πια διαμορφωθεί η
θέση ότι θα έμενε η Τράπεζα Κύπρου. Αυτό που φαίνεται έντονα σε όλους
τους εμπλεκόμενους της εν λόγω Τράπεζας είναι η προσπάθεια αν
αποφύγουν το γεγονός ότι η δική τους Τράπεζα διασώθηκε - με
ευνοιοκρατική επιλογή - ενώ η Λαϊκή διαλύθηκε – ενώ η στάση των
ευρωπαίων ήταν να αντιμετωπιστούν και οι δυο το ίδιο.
Αυτή τη βδομάδα επίσης η επιτροπή αποφάσισε ότι δεν θα εξέταζε το
θέμα των αξιόγραφων το οποίο βρίσκεται ενώπιον δικαστηρίων. Με αυτή
την λογική τα περισσότερα ζητήματα της Λαϊκής είναι εκτός συζήτησης –
ήδη ο κ. Βγενόπουλος κίνησε και ο ίδιος αγωγές κατά της διαχειρίστριας
της Λαϊκής. Οπότε η ουσία και τα αιτια της κρίσης θα πλανιούνται σε

101

δικαστικές αποφάσεις για χρόνια ενδεχομένως. Το ότι το θέμα δεν θα
είναι αντικείμενο διερεύνησης μόνο σε κυπριακά δικαστήρια είναι
ενδιαφερον. Ήδη οι αντιφάσεις του κυπριακού δικαστικού σώματος
αρχίζουν να φαίνονται έντονα και η διορισμένη επιτροπή δεν φαίνεται να
βοηθά στο image building. Ίσως να είναι και τα μη κυπριακά δικαστήρια,
«μια κάποια λύση..»
Οι πραγματικές έρευνες: από την επιτροπή θεσμών της Βουλής
στην επιτροπή κεφαλαιαγοράς
Σε αυτό το πλαίσιο, η κατανόηση του τι συνέβηκε δύσκολα θα βγει από
την επιτροπή. Ίσως να πρέπει να δει κάποιος και με ποιές τάσεις των
τραπεζιτών φαίνεται να ταυτίζεται η επιτροπή ή έστω μερίδα της – πέρα
από τις πολιτικές της προκαταλήψεις. Αντίθετα, οι επιτροπή θεσμών της
Βουλής - η οποία είναι πιο αντιπροσωπευτική - προχώρησε από μόνη της
στην διερεύνηση και άνοιξε το θέμα των δανείων της Λαϊκής, βοηθώντας
και στην δημόσια συζήτηση του θέματος. Και εκεί ο κ. Σαρρής, όταν
ρωτηθηκε χωρίς την «προστασία» έκανε και τις σοβαρές δηλώσεις για το
τί έγινε πριν το κούρεμα.
Ανάλογο ρόλο φαίνεται να έχει αναλάβει και η επιτροπή κεφαλαιαγοράς.
Έτσι ενώ στη διορισμένη επιτροπή, ο Καρυδάς έλεγε ότι τον βόλευε για
να αλλάξει θέμα και τα μέλη της επιτροπή φαίνονταν να του στρώνουν το
χαλί, η επιτροπή κεφαλαιαγοράς την επομένη, καταδίκαζε την Τράπεζα
Κύπρου διότι παραπλάνησε το κοινό και κάλεσε «σε παραστάσεις τα
πρώην μέλη του ΔΣ για τα ελληνικά ομόλογα». Η ανακοίνωση σε σύγκριση
με την στάση των μελών της επιτροπής απέναντι στον κ. Καρυδά και τα
συμφέροντα που εκπροσωπεί, ήταν εκφραστική. Υποδείκνυε, ουσιαστικά,
τα

ερωτήματα

που

η

διορισμένη

επιτροπή

απέφυγε

να

ρωτήσει.

Τουλάχιστον, όταν κλήθηκε ο κ.Ξενοφώντος την επόμενη βδομάδα
ρωτήθηκε και για τις επίμαχες μέρες: «Ο πρόεδρος της επιτροπής
Γεώργιος Πικης κάλεσε τον κ. Ξενοφώντος να τοποθετηθεί στο γεγονός
ότι ενώ ο κ. Γιάννης Κυπρης δήλωνε σε ΜΜΕ ότι πωλήθηκαν τα ελληνικά
ομόλογα, την ίδια μέρα έγιναν επαναγορες τους.» Ο κ. Καρυδάς απλώς
δήλωνε ότι όλοι ενέκριναν τα πάντα και άλλαζε θέμα βολικά, αφού η
επιτροπή δεν του έθετε τα τεκμήρια. Σαν συνέχεια εκείνων των ερευνών,
η επιτροπή κεφαλαιαγοράς ανακοίνωσε ότι θα προχωρήσει σε διερεύνηση

102

της υπόθεσης της ρουμανικής τράπεζας Transylvania, αλλά και για τα
δάνεια της Marfin.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί και η παρέμβαση του ΠΑΣΕΧΑ. Σύμφωνα
με την καταγγελία ο κ. Καρυδάς είχε ψευδομαρτυρήσει σε δικαστήριο της
Ρουμανίας

για

την

υπόθεση

εξαγοράς

της

Transylvania.

Επίσης,

«δημιούργησε ζημιά πέραν των 360 εκατομμυρίων ευρω ως συνέπεια της
αγοράς των inflation linked bonds σύμφωνα με έρευνα της ίδιας της
τράπεζας Κύπρου και πέρα από το 1.9 δις ζημιά που προέκυψε από το
κούρεμα των risk free ελληνικών ομόλογων.» Είχε αρκετά να συγκαλύψει
ο κ. Καρυδάς. Όμως ο ΠΑΣΕΧΑ κατέθεσε και νέες πληροφορίες για το
επίμαχο στέλεχος των ομόλογων: «..ο Νικόλας Καρυδας προέβαινε σε
παρατηρήσεις σε διευθυντές καταστημάτων της Τράπεζας Κύπρου και σε
business centers γιατί δεν χρέωναν ακόμα ψηλότερα επιτόκια τους
πελάτες της τράπεζας…» Είναι και αυτό μια ενδιαφέρουσα διάσταση που
η διορισμένη επιτροπή δεν διερευνησε.

24-31 Ιουλίου

Όταν η Τράπεζα Κύπρου έδινε δάνεια χωρίς
εξασφαλίσεις στις «επιχειρησεις ανάπτυξης γης»,
μάλλον περίμεναν ότι θα μας τα φορτώσουν και
αυτά…

103

«Δάνεια

δισεκατομμυρίων

ευρώ

χωρίς

επαρκή

ανάλυση

κινδύνων, με επιφανειακή και ελλιπή μελέτη δεδομένων και
χωρίς ολοκληρωμένες εξασφαλίσεις, έδωσε η Τράπεζα Κύπρου
σε Κύπρο και Ελλάδα την περίοδο της φούσκας των οικονομιών
των δυο χωρών, αλλά και αργότερα όταν εισήλθαν για καλά
στην δίνη της κρίσης. Σήμερα πολλά από τα δάνεια αυτά
επιβαρύνονται με επισφαλειες, αρκετά θεωρούνται δύσκολα
εισπράξιμα και άλλα έχουν ήδη τοποθετηθεί «σε οριστική
καθυστέρηση» [….] Ο δανεισμός των 36 επιχειρήσεων από 309
εκατομμύρια το 2006 έφθασε το 1.8 δις το 2011. Ενώ η
χρηματοδότηση και η αποπληρωμή ήταν προβληματική η
διοίκηση της Τράπεζας Κύπρου δεν διενεργούσε προβλέψεις ή
ήταν ελάχιστες.
http://www.philenews.com/el-gr/top-stories/885/154536/asydotidaneiodotisi-stis-epicheiriseis
(Θ. Θειοπούλου, Φιλελεύθερος, 20/7/2013)
Τα δάνεια της Τράπεζας Κύπρου ως βάρος για την οικονομία:
ανάμεσα στα συμφέροντα των developers και τα funds
Η είδηση και το θέμα της βδομάδας περιστράφηκε γύρω από την
πληροφορία ότι υπήρχε σχέδιο, το οποίο συζητήθηκε και με την τρόικα
για

διαχωρισμό της Τράπεζας Κύπρου σε δυο τράπεζες – μια τράπεζα

104

ακινήτων και μια εμπορική. Η συζήτηση για το θέμα συνοδεύτηκε από μια
αποκάλυψη και μια έμμεσα συγκαλυμμένη ταξική συζήτηση. Η αποκάλυψη
με πρωτοσέλιδο δημοσίευμα της εφημερίδας Φιλελεύθερος για τα
επισφαλή δάνεια των μεγάλων ιδιοκτητών γης για ανάπτυξη [developers].
Η ταξική αντίδραση της συγκεκριμένης ομάδας ήταν άμεση: Αμέσως,
αντέδρασε ο αρχιεπίσκοπος, ο πιο μεγάλος μέτοχος της προηγούμενης
μορφής της Τράπεζας Κύπρου και ακολούθησε ο ΔΗΣΥ – τα υπόλοιπα
κόμματα εξέφρασαν ενδοιασμούς, που είχαν να κάνουν με το πώς θα
επηρέαζε τους μικροϊδιοκτήτες και το πώς θα εσυζητείτο το θέμα. Η
κυβέρνηση

φάνηκε

διχασμένη

ενώ

ο

ΔΗΣΥ

στηρίζει

τους

μεγαλοϊδιοκτήτες, η κυβέρνηση ήταν πιο επιφυλακτική σύμφωνα με το
πρωτοσέλιδο

του

Πολίτη

στις

23/7,

όπου

αναγνώριζε

ότι

οι

«ντεβέλοπερς» μπλόκαραν προσωρινά το σχέδιο, αλλά, σύμφωνα με την
εφημερίδα, ο κ. Αναστασιάδης απλώς στήριξε την αναβολή απόφασης
μέχρι να εγκριθεί συμβούλιο από τους νέους μετόχους. Διότι από την
άλλη, υπάρχουν σαφώς και συμφέροντα, που θεωρούν σωστή την απόφαση
ή όπως το κωδικοποίησε η Καθημερινή «Επενδυτικό φλερτ για την
Τράπεζα Κύπρου». Κάποιοι, προφανώς, θέλουν να πάρουν την θέση των
τοπικών developers.
Οι developers μπορεί να φορούν τώρα το μανδύα της υπεράσπισης των
κοινών θνητών, ή ίσως και της τοπικής αγοράς, αλλά είναι η δική τους
φούσκα που απειλεί να παρασύρει και τους υπόλοιπους - έχοντας
συσσωρεύσει γη και ακίνητα, τα οποία τώρα δεν μπορούν να πληρώσουν,
δημιουργούν ουσιαστικά με τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια τους μια
τεράστια τρυπά επισφαλειων στην τράπεζα. Για αυτό άλλωστε και το
μεταβατικό συμβούλιο εστίασε ουσιαστικά σε αυτά τα είδη υποθηκών. Η
προσπάθεια

να

ταυτιστεί

η

τράπεζα

ακινήτων

με

την

εκποίηση

περιουσιών είναι εν μέρει παραπλανητική – η εκποίηση θα γίνει, αν δεν
απαλλαγεί κάπως η τράπεζα από τον όγκο των επισφαλειων των
developers που, αφού πρωτοστάτησαν στην φούσκα των ακινήτων πριν το
2008, ζητούν τώρα να τους ενισχύσει το κράτος – και θέλουν βασικά να
φορτώσουν το πρόβλημά τους στους υπόλοιπους. Το ότι η κυβέρνηση
είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στην επιρροή αυτής της ομάδας - που
συμπεριλαμβάνει και τον υπουργό εσωτερικών, αλλά και άλλους της
ηγετικής ομάδας του ΔΗΣΥ - φαίνεται και από το πρόσφατο παραπάνω

105

των κτηματομεσιτών – ουσιαστικά, η κυβέρνηση πριμοδοτεί την αγορά
μόνο από developers όσον αφορά στους ξένους:
«Η αγορά ακινήτων έχει επηρεαστεί σοβαρά από τον πρόσφατο
κανονισμό του υπουργείου εσωτερικών σύμφωνα με τον οποίο
είναι υποχρεωμένοι οι αγοραστές από τρίτες

χώρες να

αποκτούν ακίνητο που πωλείται για πρώτη φορά κι αυτό όχι
από ιδιώτες, αλλά από επιχειρηματίες ανάπτυξης γης» Σ.
Κουρουκλίδης,

αντιπρόεδρος

Παγκύπριου

Συνδέσμου

Κτηματομεσιτών [Καθημερινή, σελ. 12, Οικονομική Κ.]
Η αποκάλυψη: Το πρόβλημα των δανείων σε επιχειρηματίες
ακινήτων και ανάπτυξης γης ως η συνέχεια της φούσκας των
ακινήτων – που ακολούθησε το χρηματιστήριο
Το ότι τα μπόνους των τραπεζιτών συνέχισαν χωρίς μείωση, ακόμα και
όταν η κυπριακή οικονομία βρέθηκε υπό πίεση ήταν κάτι που ομολογήθηκε
πριν δύο βδομάδες στις καταθέσεις αξιωματούχων της τράπεζας. Το ότι,
όμως, η Τράπεζα Κύπρου συνέχιζε μια πολιτική επέκτασης και δανείων
στη «βιομηχανία ανάπτυξης γης» σε μια περίοδο, που το κλίμα στην
Ευρώπη ήταν ήδη δύσκολο και αναμενόταν να αρχίσουν απαιτήσεις για
απόδειξη της κεφαλαιακής επάρκειας των τραπεζών, είναι κάτι που μέχρι
τώρα συγκαλύφθηκε έντεχνα σε σχέση με την Τράπεζα Κύπρου. Εν μέρει,
διότι τα σκάνδαλα στη Λαϊκή ήταν κραυγαλέα, εν μέρει και διότι η εκεί
παρουσία του Βγενόπουλου έδινε ένα εύκολο στόχο. Από την άλλη, οι
μεγαλομέτοχοι της Τράπεζας Κύπρου είχαν μεγάλα συμφέροντα και έτσι
εμπόδιζαν, είτε τη δημοσιοποίηση, είτε τη διερεύνηση των σκανδάλων
στο εσωτερικό της τράπεζας. Το ότι λ.χ. γίνονται τόσες καταθέσεις
αξιωματούχων της τράπεζας και δεν τίθενται απλές ερωτήσεις, όπως
πόσα δάνεια δίνονταν σε μέλη του ΔΣ είναι εκφραστικό. Όπως και το ότι
δεν γίνεται καμιά συζήτηση ή ερώτηση γιατί απορρίφθηκε η πρόταση του
Ριμπολόβλεφ τον Σεπτέμβριο του 2011 για επένδυση 800 εκατομμυρίων
στην τράπεζα.
Το Σάββατο 20/7, ο Φιλελεύθερος μετά από καιρό είχε ένα όντως
αποκαλυπτικό

άρθρο

δημοσιογράφους

που

της

κ.

κατέγραψε

Θ.

Θειοπούλου

τουλάχιστον

-

την

από

τις

κατάσταση

λίγες
των

τραπεζών όταν άλλοι σιωπούσαν - για τα δάνεια της τράπεζας Κύπρου. Το

106

πρωτοσέλιδο κείμενο αναφέρεται σε 36 εταιρείες, που πήραν δάνεια και
παρά το ότι από το 2006 μέχρι το 2011, η οικονομία πέρασε - όπως
σωστά αναφέρεται - από τη φούσκα - των ακινήτων - στην επίδραση της
εισαγόμενης

παγκόσμιας

κρίσης,

τα

δάνεια

αυξάνονταν,

αναδιαρθρώνονταν και συνέχιζαν χωρίς - όπως αναφέρει ο εσωτερικός
ελεγκτής της τράπεζας - να υπάρχουν ικανοποιητικές εξασφαλίσεις. Το
δημοσίευμα, βέβαια, μπορεί να διέρρευσε ακριβώς μέσα στα πλαίσια των
συζητήσεων για τα προβλήματα των μη-εξυπηρετούμενων δανείων, αλλά
πρόσφερε ένα ιστορικό πλαίσιο για να κατανοηθεί το πρόβλημα της
Τράπεζας Κύπρου εξελικτικά. Συχνά λ.χ. η αύξηση του ποσού των δανείων
από το 2006, ήταν πολλαπλάσια του ποσού του 2006 – δείχνοντας,
ουσιαστικά, πως χρησιμοποιούσε η τράπεζα τη ρευστότητα, που είχε και
την οποία είχε αποκτήσει και με πιέσεις το 2009: ενώ αρνείτο να
παραχώσει χαμηλότοκα δάνεια σε μεσαίες επιχειρήσεις, προχωρούσε σε
μαζικά δάνεια σε μεγαλοεπιχειρηματίες – και σε Κύπρο και σε Ελλάδα. Η
αύξηση

των

δανείων

από

το

2006

μέχρι

το

2011

ήταν

εντυπωσιακή, όπως φαίνεται και από τον πίνακα πιο κάτω όπου
κωδικοποιήθηκαν τα στοιχεία που ανέφερε το κείμενο του Φιλελεύθερου:
στις πρώτες τέσσερις περιπτώσεις η αύξηση είναι γύρω στις 6-8
φορές το ποσό του 2006 – ενώ στις περιπτώσεις 5, 6 και 7 η
αύξηση φαίνεται να αγγίζει ή να ξεπερνά το 20πλασιο ποσό.
Ακολουθούν πιο ήπιες συγκριτικά περιπτώσεις είτε διατήρησης του ίδιου
ποσού, είτε διπλασιασμού ή τριπλασιασμού, αλλά σε χαμηλά επίπεδα.
Στην τρίτη στήλη φαίνονται οι ανησυχίες του ελεγκτή της τράπεζας για
τις εξασφαλίσεις – και τον κίνδυνο να μην έχει η τράπεζα τρόπο
ανάκτησης των κεφαλαίων της. Αυτή η αλόγιστη επέκταση ήταν,
ουσιαστικά, το υπόστρωμα της κατάρρευσης της τράπεζας – διότι τα
ομόλογα ήταν το πιο εξόφθαλμο πρόβλημα. Πίσω από αυτό υπήρχε η
φούσκα των ακινήτων, που στήθηκε πριν το 2008 και την οποία
συντηρούσαν οι developers και οι ξενοδόχοι.
Τα ποσά που αναφέρονται είναι αξιοσημείωτα γιατί δείχνουν και την
πρακτική της τράπεζας να συνεχίζει να δίνει δάνεια με την ελπίδα της
τελικής πληρωμής ή κάποιου διακανονισμού. Οπότε, οι ό,ποιες συγκρίσεις
αναγκαστικά θα πρέπει να γίνουν και σε αυτό το πλαίσιο.
ενδιαφέρον,

επίσης,

ότι

αναφέρεται

107

και

μια

περίπτωση

Είναι

«σχέσης»

επιχειρηματία με μέλος του ΔΣ, ενώ όπως αποκαλυφθηκε τελικα ότι η
περιπτωση

3,

Aristo

developers,

αφορα

την

εταιρεια

στην

οποια

εμπλεκεται και ο πρωην Προεδρος της Τραπεζας. Στην ερευνητικη της
Τεταρτης 23/7 δοθηκαν τελικα σχετικα στοιχεια. Εν μέρει τα στοιχεία
δείχνουν

και

κακή

εκτίμηση

της

οικονομικής

κατάστασης

-

και

αποκαλυπτικό για τους τραπεζίτες, που κατά τα άλλα ήθελαν μέτρα
λιτότητας από την υπόλοιπη κοινωνία - αλλά και μια σαφή τάση
κερδοσκοπίας, που μάλλον, δείχνει και την τοπική εκδοχή της νοοτροπίας
των Ιρλανδών τραπεζιτών, ότι θα τους ξελάσπωνε το Δημόσιο.
Ο

πιο

κάτω

πίνακας

δημιουργήθηκε

με

βάση

τις

αναφορές

του

δημοσιεύματος το Σάββατο και συμπληρώθηκε με βάση τα τεκμήρια που
αναφέρθηκαν στην επιτροπή την Τετάρτη 23/7 από τον κ. Η. Ηρακλέους
υπεύθυνο

«υπηρεσίας

πιστωτικού

κινδύνου

στην

τράπεζα.

http://www.philenews.com/el-gr/top-stories/885/155147/sto-mikroskopiota-daneia-kai-oi-diagrafes-tous-apo-tin-tr-kyprou
Εταιρεία:

Υπόλοιπο

υπόλοιπο 2011

2006

Προβλέψεις ή
σχόλια
εσωτερικού
ελέγχου για
αποπληρωμή ή
λόγους

1.

1.47 εκατ

10.50 εκατ.

επέκτασης
Προβλέψεις: 1.56

198. 58 έκατ

Δεν

Κατασκευαστική
εταιρεία:
Δ. Μιχαήλ
2.

24.54 εκατ.

Κατασκευαστική

λήφθηκαν

πρόβλεψες

εταιρεία
Aristo
developers
3. Group

16.96 εκατ.

114 εκατ.

Χορηγήσεις

εταιρειών

προβληματικές

Ακίνητα,

για 10 χρόνια. Τα

ξενοδοχεία

δάνεια με

108

«Ανδρέα

αναχρηματοδοτή

Δράκου»

σεις και

4. Επιχείρηση - 9.8 εκατ.

63.54 εκατ.

συγκρότημα

παρατάσεις
Το συγκρότημα
δεν έχει
ικανότητα
αποπληρωμής. Η
τράπεζα όμως
συνέχισε την
χρηματοδότηση
για κάλυψη
ρευστοτικων

5.

5.6 εκατ.

130.7 εκατομ.

αναγκών.
Προβλέψεις:

Κατασκευαστική

44.58 εκατ.

εταιρεία:

Ικανότητα

Χασάπης

αποπληρωμής

developers

«βασίστηκε σε
ατεκμηρίωτες και
αισιόδοξες
προβλέψεις».
Υπάρχει δάνειο
και για
χρηματοδότηση
Golf χωρίς να έχει
εμπειρία η
εταιρεία
Πρόσθετα 27
εκατ. για αγορά

6. «Εταιρεία»

1.8 εκατομ.

38.93 εκατομ.

SZ Eliades

γης.
Παραχώρηση
δανείων

χωρίς

διασφάλιση
ικανότητας
7. «Εταιρεία»

2.83 εκατ.

73.59 εκατ.

Quality Group

αποπληρωμής
Πρόβλεψη: 27.85
εκατ.

109

αποπληρωμή
αμφίβολη. Έχουν
γίνει
«ομαλοποιήσεις
8.

Γνωστός 31 εκατ.

114.41

λογαριασμών»
Ατεκμηρίωτες και

όμιλος

πολύ αισιόδοξες

τουριστικού

προβλέψεις

κλάδου. Louis
9.

5 εκατ.

14.85 εκατομ.

«η τράπεζα

Κατασκευαστική

παρασύρθηκε από

εταιρεία:

κλίμα

Μ.

Νεοφύτου
10.

οικονομικής

Μεγάλος 48.87 εκατομ.

80.68 εκατομ.

ευφορίας»
«Δανειοδότηση

όμιλος

αδικαιολόγητη..

Συγκρότημα SFS

δεν

που

προσκομίστηκαν

ασχολείται

με

ελεγμένες

χρηματιστηριακ

οικονομικές

ά
11. Εταιρεία

33.5 εκατομ.

35.74 εκατ.

καταστάσεις»
Απουσία

γνωστό όνομα

«εμπράγματων

στην αγορά»

εξασφαλίσεων»

Prime Tel
12. Συγκρότημα

7.03 εκατ.

4.49 εκατ.

Σταμπούλη,

δόθηκε δάνειο για

Πρωταράς

εξόφληση

άλλης

τράπεζας.
Δημιουργούνται
«εκκρεμότητες»
παρά
13

Δάνειο

σε

13.09 εκατ.

τις

ομαλοποιήσεις.
Ικανότητα

επιχειρηματία με

αποπληρωμής μη

«σχέση»

επαρκής και

με

πρώην

κίνδυνος πτώσης

αξιωματούχο

αξίας

110

της τράπεζας
14.

Εταιρεία

υποθηκευμένων
31 εκατ.

ακινήτων
Δεν υπάρχουν

Χατζηγιάννης

προβλέψεις. Η

στον Πρωταρά

τράπεζα
προσπάθησε να
αποσπάσει την
επιχείρηση από
ανταγωνιστές
χωρίς να
τεκμηριώνεται η
ικανότητα
αποπληρωμής
έστω και των

15. «Γνωστή»

51.02 εκατ.

τόκων
Δεν έγιναν

Εταιρεία Δεν

προβλέψεις.

δόθηκαν

Έγιναν

στοιχεία στην

αναδιαρθρώσεις.

ερευνητική
16. Εταιρεία…
Και

για

δεν

15.1 εκατομ.

αυτήν

Το δάνειο δόθηκε
παρά τα σημάδια

δόθηκαν

της κρίσης και

στοιχεία

τώρα ο δανεισμός
αναδιαρθρώθηκε
με καταβολή

15. Εταιρεία

17.64 εκατομ.

μόνο των τόκων
Το δάνειο δόθηκε
για να αποσπάσει
η τράπεζα
«μερίδιο αγοράς
χορηγήσεων» από
ανταγωνισμό.
Ικανότητα
αποπληρωμής δεν
είναι επαρκής.

111

Η Κατάθεση Ηλιάδη: ακόμα μια προσπάθεια
μετατόπισης ευθυνών, με τα γνωστά κλισέ, αλλά
και ενδιαφέρουσες διαφοροποιήσεις

Η κατάθεση του άλλοτε ισχυρού άνδρα της Τράπεζας Κύπρου αναμενόταν
με ενδιαφέρον –

ακόμα και στο εξωτερικό, προφανώς, όπου είναι

δεδομένο ότι η κυπριακή κρίση είναι προϊόν του τραπεζιτικού τομέα.
Σύμφωνα με ένα τηλεοπτικό δελτίο υπήρχε και συνεργείο της ιαπωνικής
τηλεόρασης λ.χ. Το κυπριακό κοινό, βέβαια, έχει μια αμυδρή εικόνα ποιός

112

είναι ο κ. Ηλιάδης, αφού η πληροφόρηση για τα σκάνδαλα των τραπεζών
υπήρξε αποσπασματική. Ο κ. Ηλιάδης άλλωστε δεν ήταν μόνο ο ισχυρός
άνδρας μιας τράπεζας, αλλά και το άτομο που διαχειριζόταν εκατομμύρια
– ανάμεσα στα οποία και τις επιχορηγήσεις των ΜΜΕ. Οπότε, θα ήταν και
ενώπιον ενός κοινού, το οποίο χειραγωγούσε κάποτε. Τώρα, βέβαια, η
δυσφορία για τις τράπεζες είναι διευρυμένη, οπότε και ο Ηλιάδης θα
έπρεπε να μιλήσει.
Από το νούμερο Καρυδά στην επαγγελματική εμφάνιση Ηλιάδη
Η πρώτη εντύπωση από την παρουσία του κ. Ηλιάδη σε σύγκριση με τον
συνεργάτη του κ. Καρυδά ήταν μια αρκετά πιο αξιοπρεπής παρουσία.
Φάνηκε πιο συγκροτημένος και συνεπής – ο κ. Καρυδάς, αντίθετα,
εμφανίστηκε μπροστά στην επιτροπή ως ένα είδος θεαματικού νούμερου
με στόχο να κερδίσει εντυπώσεις με εύκολα πυροτεχνήματα – και το ότι
κέρδισε και πρωτοσέλιδα στον Πολίτη ήταν εκφραστικό. Η ασυνέπειά του
ήταν κραυγαλέα – από τη μια κατηγορούσε την Alvarez and Marshal γιατί προφανώς δεν του συμφέρει η έρευνα - ενώ από την άλλη, την
επικαλείτο ενάντια στον Πατσαλίδη που φαίνεται να ήταν ο εσωτερικός
του αντίπαλος στην τράπεζα. Από τον Αύγουστο του 2012, αποφάσισε ότι
θα αμύνεται φτιάχνοντας κλίμα κερκίδας – και ο Πολίτης του πρόσφερε
από τότε πρωτοσέλιδο χαλί. Έτσι, ο αρμόδιος για τους κίνδυνους στην
τράπεζα επέμενε να αναφέρεται σε αίτηση δανείου από την Ομόνοια - η
οποία απορρίφθηκε - ως ένα είδος ενοχοποιητικού στοιχειου. Χωρίς να
αναφέρει λ.χ. αν άλλα σωματεία είχαν δάνεια, ή πόσο ήταν το χρέος του
προέδρου της Ομόνοιας, αν εξυπηρετείτο κλπ. Ο Ηλιάδης, αν και, όπως θα
δούμε. προσπάθησε επίσης να μετατοπίσει ευθύνες, φάνηκε σαφώς πιο
αξιοπρεπής, πιο συγκροτημένος – συμπεριφέρθηκε ως ο επικεφαλής της
τράπεζας που υπερασπιζόταν και νομικά, αλλά και ευρύτερα την περίοδό
του. Έτσι, όταν ρωτήθηκε για το θέμα των δανείων που διαγράφηκαν,
ήταν σαφής ότι αυτή είναι μια πρακτική που ακολουθείται γενικά – δεν
είπε, βέβαια, ότι μέσα από τις ανανεώσεις δανείων, η τράπεζα έβγαζε
συνήθως και αρκετά κέρδη, αλλά ξεκαθάρισε ότι μια συμφωνία για
κλείσιμο ενός θέματος, είναι μέσα στην πρακτική - κερδοφορίας ή
περιορισμού των ζημιών - των τραπεζών. Και ήταν επίσης σαφής ότι η
σχέση του τέως προέδρου της Ομόνοιας με την τράπεζα ήταν συνεπής –
και άλλωστε, αν προχωρούσε το θέμα θα φαινόταν ότι μπροστά στα

113

δάνεια των εκατοντάδων εκατομμυρίων ο κ. Μιλτής ήταν μικρός παίκτης.
Αναφέρθηκε επίσης και στις διαγραφές ανάλογων δανείων από όλους
τους πολιτικούς χώρους.
Ιδού η αναφορά από την ανταπόκριση της Καθημερινής:
"Για την περίπτωση της Cycan, ο κ. Ηλιάδης αναφέρει πως η
εταιρεία δεν υπήρχε για πολλά χρόνια και δεν μπορούσε να
εισπραχθούν τα λεφτά. Αυτή η εταιρεία ήταν συνδεδεμένη με
τον Αχιλλέα Κυπριανού, ενώ η Επιτροπή έθεσε ερώτημα και για
εταιρεία συνδεδεμένη με τον βουλευτή του ΔΗΣΥ, Σωτήρη
Σαμψών."Αυτές είναι περιπτώσεις του 1980", απάντησε ο κ.
Ηλιάδης. "Δεν χρηματοδοτήσαμε ούτε δήμους, ούτε κόμματα,
ούτε ποδοσφαιρικές ομάδες, ελάχιστα στις διαφημιστικές, ούτε
στα media" Μας ειπώθηκε πως ο κ. Νεοφύτου που είχε σχέση με
την Ομόνοια είχε πολλά χρέη προς την τράπεζα. "Όσο ήμουν
εγώ στην τράπεζα, οι υποχρεώσεις του κ. (Μιλτιάδη) Νεόφυτου,
εξυπηρετούνταν κανονικά"
Ο κ. Ηλιάδης ως ο κ. Βγενόπουλος της Τράπεζας Κύπρου;
Κατά τα άλλα, ο κ. Ηλιάδης υιοθέτησε τη γραμμή της άρνησης ότι ο
ίδιος έδωσε οδηγίες για τα ομόλογα το 2009 -10 – η άμυνά του εδώ
βασίστηκε σε δυο κινήσεις: ότι η αγορά ήταν μέρος, δήθεν, μιας
συνεχούς κίνησης της ρευστότητας της τράπεζας και την άρνησή
του ότι έδωσε την εντολή επαναγοράς. Η πρώτη δικαιολογία,
βέβαια, είναι υπεκφυγή – ένας πανίσχυρος επικεφαλής σαφέστατα
πρέπει να ήξερε που πήγαινε το σκηνικό με την Ελλάδα. Αλλά ήταν
και ο ίδιος δεσμευμένος, αφού εκεί έκανε την φήμη του με την
επέκταση της Τράπεζας Κύπρου. Και το θέμα των μιζών στη
δευτερογενή αγορά είναι ένα ανοικτό θέμα που δεν φάνηκε να
συζητήθηκε. Αν και σε αυτό το θέμα ο κ. Πικής ήταν, σχετικά, καλά
προετοιμασμένος: του αντιπαρέβαλε έστω μια αξιολόγηση των
Moody’s, ως παράδειγμα ότι η ελληνική κρίση δεν ήταν κάτι το
μυστικό.
Η στρατηγική του Ηλιάδη να αρνείται την ατομική ευθύνη φάνηκε
και στις αναφορές του για τον κ. Ορφανίδη, ο οποίος ήταν
συνεργάτης του την εποχή της παντοδυναμίας. Άφησε, σαφώς,
αιχμές ότι ο κ. Ορφανίδης δεν παρέβηκε συστηματικά για το θέμα

114

των ομολόγων - πέρα από μια γενική επιστολή τον Μάρτιο του 2010 ενώ άφησε και αιχμές για το ότι δεν μπλόκαρε την αγορά της
Uniastrum. Σε αυτό το πλαίσιο, εμφανίστηκε σχεδόν όπως τον
Βγενόπουλο – ισχυριζόμενος ότι, ενώ αυτός ήταν σε θέση εξουσίας,
η τράπεζα δεν είχε πρόβλημα και μετά ήρθε το χάος. Εδώ, η
ερευνητική επέδειξε αδυναμία να του υποδείξει ότι η αιτία της
απόλυσης του, αλλά και της αναγκαστικής προσφυγής της Κύπρου
ως χώρα στον μηχανισμό στήριξης - και την τρόικα - ήταν η
προσφυγή της Τράπεζας Κύπρου στο κράτος για ενίσχυση με μισό
δις, ενώ μόλις λίγες μέρες πριν η διεύθυνση της τράπεζας δήλωνε
άλλα.
Κατά τα άλλα, όμως, ο κ. Πικής φάνηκε να ξεφεύγει κάπως από τη
στάση παρακολούθησης των μονόλογων των τραπεζιτών και να
ρωτά με στοιχεία – έτσι, στην προσπάθεια του Ηλιάδη να αποφύγει
την ατομική ευθύνη, του αντιπαράβαλε επιστολή, όπου ζητούσε
ουσιαστικά την απόλυτη ευθύνη/εξουσία.
Ο κ. Ηλιάδης αρνήθηκε ότι είχε πρόβλημα η Τράπεζα Κύπρου – ή
έστω ανάλογο της Λαϊκής - αλλα και πάλι εδώ δεν πιέστηκε σε σχέση
με την προσφυγή για στήριξη το 2012 - ενώ τα άλλα σκάνδαλα της
τράπεζας -- Uniastrum, Transylvania - προσπάθησε να τα αποφύγει –
ενώ δεν ρωτήθηκε για τα δάνεια στους developers.
Ρωτήθηκε για την προσωπική του κατάσταση – κάτι που δεν έγινε
για τον κ. Αριστοδήμου. Είναι θετικό, βέβαια, για την επιτροπή ότι
ρώτησε μεν, αλλά το αίσθημα της ανισομερούς εστίασης - που
φάνηκε έντονα και στις ερωτήσεις για τα δημόσιο-οικονομικά παραμένει. Στο θέμα των προσωπικών του εισοδημάτων, ο κ.
Ηλιάδης

φάνηκε

να

πάσχει

ακόμα

από

το

σύνδρομο

μιας

αυτοκρατορικής υπεροψίας. Το επιχείρημα ότι του έδωσαν μπόνους
που δεν ήθελε, ακούγεται κάπως αστείο με δεδομένο ότι όπως
ειπώθηκε προηγουμένως άλλαξε όλο το σύστημα μπόνους στα
πλαίσια της δικής του ανόδου. Και ιδιαίτερα, αν συγκριθεί η δήλωση
με το ποσό του ταμείου προνοίας, το οποίο διεκδικεί – ένα ποσό 2.3
εκατομμυρίων δεν είναι ένα ευκαταφρόνητο ποσό. Αφορά σε δάνεια,
που συζητούνται ως υπέρογκα. Η αναφορά σχολιάστηκε στον τύπο
την επόμενη μέρα, αλλά στις τηλεοπτικές παρουσιάσεις το βράδυ,

115

πέρασε στα μικρά και αποσιωπήθηκε.

Προφανώς, μια μερίδα

δημοσιογράφων θέλει να αποκρύπτει τα μπόνους – και προτιμά
ατάκες για επιθέσεις αλλού.
Η φτώχεια της κυπριακής δημοσιογραφίας: Ανάμεσα στην
άγνοια και την κατά παραγγελία εστίαση
Μια ενδιαφέρουσα εστίαση της επιτροπής αφορούσε το θέμα της
Uniastrum, της ρωσικής τράπεζας, η οποία αγοράστηκε το 2008,
ενώ η τιμή της μειωνόταν. Σε αυτό το θέμα, ο κ. Ηλιάδης φάνηκε
εμφανώς αμυντικός και προσπάθησε να αποφύγει το θέμα –
ανοίγοντας την παλέτα των εσωτραπεζικών αντιπαραθέσεων και
προς την πλευρά του Χ. Σταυράκη, ενώ στην γενική του έμφαση
φαίνεται να τα είχε με τον κ. Κυπρή και φυσικά με τον Π. Δημητριάδη
– ο οποίος εστίασε πάνω στα προβλήματα και στις ατασθαλίες της
τράπεζας, μετά την προσφυγή της, τον Ιούνη του 2012, για στήριξη
από το κράτος και την ήδη σχεδόν κατάρρευση της Λαϊκής την ίδια
περίοδο. Κάτω από την πίεση των ερωτήσεων, ο Ηλιάδης έπεσε στο
χαμηλό επίπεδο πια των συγκυριακών αναφορών – έτσι σε μια
αμυντική κίνηση επικαλέστηκε ρητορικά ότι ο πρώην πρόεδρος
πήγαινε σε εκδηλώσεις της τράπεζας, ενώ ο κ. Κάρογιαν - τότε
πρόεδρος της βουλής - τον συνεχάρηκε για την αγορά την ρωσικής
τράπεζας. Αυτά, βέβαια, είναι αστείες υπεκφυγές – ο πολιτειακοί
αξιωματούχοι, όπως και διάφοροι άλλοι μπορούν να πηγαίνουν σε
εκδηλώσεις ή να δίνουν ρητορικά συγχαρητήρια - τότε μάλιστα η
αντιπολίτευση

κατηγορούσε

την

κυβέρνηση

ότι

δεν

έδειχνε

"ευαισθησία" για τον τραπεζιτικό τομέα - αλλά δεν είναι οι αρμόδιοι
να ξέρουν για τα οικονομικά δεδομένα. Εδώ, ο κ. Ηλιάδης πρέπει να
ένιωσε πιεσμένος, αφού τελικά προσπάθησε να αποδώσει ευθύνη και
στο άτομο που κατάγγειλε αρχικά το σκάνδαλο της Uniastrum, τον
κ. Σταυράκη. Η αναφορά του βέβαια ήταν προσεκτική – δεν μπορούσε
να του αποδώσει ευθύνη, αφού ο Σταυράκης δεν ήταν καν στην
τράπεζα, όταν έκλεισε η συμφωνία και την είχε καταγγείλει γραπτώς
στο βιβλίο του από το 2012 – ενώ επικαλείται και μαρτυρία του κ. X.
Πατσαλίδη του υπ. Οικονομικών ότι προσπάθησε να πείσει τον
κ.Ορφανίδη να μην την εγκρίνει. Οπότε, άνοιξε το θέμα προς την
κατεύθυνση ότι υπεύθυνος για το γενικότερο άνοιγμα στη Ρωσία

116

ήταν ο Σταυράκης. Δεν ήταν, βέβαια, στο επίπεδο του τσίρκου του κ.
Καρυδά, αλλά ήταν ανάλογη κίνηση μετατόπισης ευθύνης με στόχο
την αλλαγή θέματος στην συζήτηση. Άλλο είναι το άνοιγμα στη
Ρωσία και άλλο η συγκεκριμένη τράπεζα.
Όσον αφορά στην ερευνητική είναι ενδιαφέρον, που άνοιξε το θέμα
με δεδομένο ότι είχε πάρει και απόφαση να μην ασχολείται με
θέματα που βρίσκονται ενώπιον της δικαιοσύνης.
Τα ΜΜΕ, αμέσως, μετά έδειξαν τις αδυναμίες και τις προκαταλήψεις
που τα χαρακτηρίζουν – την επόμενη, όμως, στις εφημερίδες υπήρχε
μια πιο ισορροπημένη εικόνα. Ίσως να μεσολάβησαν και τα σχόλια
στο ίντερνετ. Στον online Φιλελεύθερο και Πολίτη πάντως οι τίτλοι
εστίαζαν στο …Σταυράκη. Είναι αστείο μετά από τόσους μήνες
συζήτηση να εκλαμβάνει κάποιος την αναφορά του κ. Ηλιάδη ως
αιχμή ότι έκανε την πώληση ο Σταυράκης.

Προφανώς, μερικοί

ήθελαν να μεταφερθεί η επίθεση στο Σταυράκη. Αλλά υπήρχε και η
άλλη επέκταση. Στο ΡΙΚ και σε μικρότερο βαθμό στο Σίγμα λ.χ. η
αναφορά στον πρώην πρόεδρο θεωρήθηκε θέμα. Μερικοί φαίνονται
λες και ειναι σε καθήκον να αναζητούν οτιδήποτε για να πουν κάτι
αρνητικό

για

το

..Χριστόφια.

Πλησιάζει

όντως

τα

όρια

της

κωμωδίας. Και αυτό, όμως, ίσως να μην είναι μόνο έκφραση
στενοκέφαλης κομματικής προπαγάνδας.. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε,
που για τόσα χρόνια τα ΜΜΕ συγκάλυπταν τα σκάνδαλα των
τραπεζών. Ο κ. Ηλιάδης είχε γερές προσβάσεις στο χώρο των ΜΜΕ,
όπως και ο κ. Βγενόπουλος…
Προσπάθησε αυτήν τη φορά ο κ. Πικής;
Ο Α. Παράσχος έγραψε το εξής: «Πήγε στην Ερευνητική ο Α.
Ηλιάδης, αλλά η Ερευνητική ήταν ωσεί παρούσα! Αντί να ρωτήσουν
αυτά που έπρεπε επιβεβαίωσαν απλά ότι δεν μπορούν...» Εν μέρει
έχει δίκαιο ότι, όντως, η επιτροπή έχει αδυναμίες όσον αφορά και
στην κατανόηση των δεδομένων – μια συζήτηση που προέκυψε για τη
ρευστότητα ήταν εκφραστική. Όχι γιατί κατ’ ανάγκη είχε δίκαιο ο κ.
Ηλιάδης, αλλά ίσως για το αντίθετο – γιατί μπορούσε να υιοθετεί μια
ρητορική που δεν ήταν οικεία στις γνώσεις της επιτροπής. Γι’ αυτό

117

άλλωστε εξαπέλυσε τόσες επιθέσεις εναντίον του κ. Δημητριάδη.
Εκείνος προφανώς ξέρει πολύ καλύτερα και τους όρους και το
παιχνίδι και εκεί δεν μπορεί ο κ. Ηλιάδης να υιοθετεί το ύφος της
«γνώσης».

Στο

blog12

ενός

δημοσιογράφου

της

«Οικονομικής

Καθημερινής» υπήρχε ένα πιο αναλυτικό κείμενο με τίτλο: «Τί (δεν)
έγινε στην Ερευνητική». Το κείμενο κάνει επίσης αναφορά στο ότι η
έλλειψη ειδίκευσης και κατανόησης εκ μέρους των μελών της
επιτροπής οδηγούσε συχνά την συζήτηση σε αδιέξοδο. Εστιάζει,
όμως,

σε

δύο

βασικές

κατηγορίες

όσον

αφορά

στο

τί

δεν

συζητήθηκε:
1. στο ότι δεν ρωτήθηκε ο κ. Ηλιάδης για το απόκρυψη των
δεδομένων και μετά την εκβιαστική κίνηση να ζητήσει η τράπεζα
στήριξη τον Ιούνιο του 2012
2. και στο ότι δεν έγινε καμία αναφορά στα δάνεια στους
«επιχειρηματίες ανάπτυξης γης», που συνιστούν τη φούσκα, που
απειλεί ντε φάκτο να οδηγήσει την τράπεζα στην κατάρρευση – κάτι
που ήταν και η αποκάλυψη της βδομάδας έτσι και αλλιώς.
Όμως, θα πρέπει επίσης να ειπωθεί ότι αυτή την φορά με όλες τις
δεδομένες ελλείψεις ο κ. Πικής φάνηκε ότι προσπάθησε κάπως να
ζητήσει εξηγήσεις από έναν τουλάχιστον από τους τραπεζίτες –
ιδιαίτερα άμα συγκρίνει κάποιος το πώς αντιμετώπισε λ.χ. τον κ.
Καρυδά και προηγουμένως τον κ. Σαρρή η διάφορα είναι αισθητή.
Μένει, βέβαια, το ερώτημα γιατί είχαν ευνοϊκή μεταχείριση εκείνοι –
αλλά και άλλοι συγκριτικά. Αλλά αυτό θα φανεί και στο γενικότερο
πλαίσιο

αν

ήταν

επιλογή

ή

στο

πλαίσιο

του

«προχωρώ

μαθαίνοντας». Αν δοκιμάσει μάλιστα η επιτροπή να μάθει και το πώς
αξιολογούνται τα δάνεια, ίσως γλιτώσει και από την εικόνα ότι τους
χειραγωγούσε ο κ. Καρυδάς – και ο ό,ποιος κ. Καρυδάς του
μέλλοντος.
Στην συνάντηση της 23/7 ο κ. Πικής κινήθηκε σχεδόν άμεσα να
διορθώσει το λάθος της μη αναφοράς στα δάνεια – δεν κάλεσε
12

http://fortheisland.wordpress.com/2013/07/23/%CF%84%CE%B9-%CE%B4%CE%B5%CE%BD-

%CE%AD%CE%B3%CE%B9%CE%BD%CE%B5-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE
%B5%CF%81%CE%B5%CF%85%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE/

118

βέβαια ξανά τον κ. Ηλιάδη, αλλά κάλεσε τους αρμόδιους της
τράπεζας για τον «πιστωτικό κίνδυνο» και τις διαγραφές δανείων.
Και ενώ η εικόνα έγινε σαφής στην ολότητα της ως μέρος
πρακτικών όσον αφορά στα δάνεια, η επίμονη του με την Ομόνοια
μάλλον έδειχνε εμμονή. Το είχε ρωτήσει με τον κ. Σαρρή και έγινε
αντικείμενο κριτικής. Τώρα έχοντας μπροστά του τεράστια δάνεια
εστίασε και πάλι ότι

ο κ. Νεοφύτου και την σχέση του με την

Ομόνοια. Όμως, για να έχει στοιχεία ισονομίας αυτό θα προϋπόθετε
ότι θα ρωτούσε και τι έκαναν οι άλλοι ιδιοκτήτες των επιχειρήσεων
και είχαν οικονομικά προβλήματα. Η εστίαση στον κ. Νεοφύτου ήταν
έντονη με δεδομένο επίσης ότι το δικό του δάνειο ήταν μικρό
συγκριτικά

και

σίγουρα

δεν

ήταν

από

τα

ποσά

που

δεκαπλασιάστηκαν ή 20 πλασιάστηκαν. Φάνηκε λες και προσπαθούσε
να διεκδικήσει ότι δεν ρώτησε άσχετα τότε με τον Σαρρη. Μα τότε
ρωτούσε αν ζήτησε δάνειο η Ομόνοια. Αν η απορία του ήταν αν το
συγκεκριμένο σωματείο είχε οικονομικά προβλήματα, μπορούσε
εύκολα να το διαπιστώσει ανοίγοντας τις αθλητικές σελίδες. Και θα
διαπίστωνε ότι δεν ήταν το μόνο σωματείο με ανάλογα προβλήματα
– και ο κ. Νεοφύτου δεν είναι ο μόνος αθλητικός παράγοντας.
Αν όντως προσπαθεί

να καταλάβει έστω, διότι είναι φανερό ότι

ψάχνεται και ο ίδιος ο κ. Πικης - οι άλλοι δυο δεν δίνουν ιδιαίτερη
παρουσία και βαρύνονται και με προκατάληψη η εν δυνάμει
σύγκρουση συμφερόντων - τότε ίσως να είναι καλά να αποδεχθεί τα
αρχικά του λάθη και να μην επιμένει. Διαφορετικά θα χρειαστεί πολύ
περισσότερο χρόνο για να έχουμε τουλάχιστον «ισονομία» στην
παρουσίαση των δεδομένων.
Και φυσικά εκκρεμεί και το θέμα του πως και γιατί πήγε η Τράπεζα
Κύπρου την τελευταία στιγμή να ζητήσει στήριξη από το κράτος τον
Ιούνιο του 2012.

119

ΣΠΟΝΤΕΣ

Αυτό να το θεωρήσουμε ως επίσημη παραδοχή και από τον
ηγέτη του ΔΗΣΥ ότι όντως η επιλογή να μείνει μια τράπεζα
(η Κύπρου) και να φορτωθεί τα καλά και τα κακά της Λαϊκής
ήταν επιλογή της κυβέρνησης; «Καλλιεργήθηκε τις τελευταίες
μέρες, χωρίς ευθύνη των ΜΜΕ, ότι κακώς δεν ανοίξαμε και
σαμπάνια γιατί θα σπάσουμε την Τράπεζα Κύπρου στα δύο. Μα το
Μάρτιο δόθηκε σκληρή μάχη να αποφύγουμε το σπάσιμο και της
Τράπεζας Κύπρου. Αν ήταν να χωριστεί η Τράπεζα Κύπρου σε καλή
και κακή τράπεζα, αυτό θα μπορούσε να γίνει από το Μάρτιο και
προτού φορτωθεί η Τράπεζα Κύπρου και 10 δισεκατομμύρια ευρώ
ELA

της

Λαϊκής

Τράπεζας»

http://www.stockwatch.com.cy/nqcontent.cfm?
a_name=news_view&ann_id=178777.

Πάντως να καταγράψουμε στα θετικά ένα είδος έμμεσης
αυτοκριτικής του Αβέρωφ για τη διαπλοκή πολιτικών με το
τραπεζιτικό κύκλωμα… Οι κινήσεις που αναγνωρίζουν αυτό που
είναι πια διεθνώς γνωστό για την Κύπρο, είναι και ένα βήμα
μπροστά, αφού σπάζει το αστείο πέπλο της τοπικής λογοκρισίας,
και ανοίγει η συζήτηση για να μην επαναληφθεί πάλι καμία κίνηση,
όπως αυτή των τραπεζιτών, πίσω από την πλάτη των πολιτών σε
κάποιον άλλο τομέα – της οικονομίας ή αλλού.

120

Και ένα δείγμα δημοσιογραφίας κατά παραγγελια: Ο Δ.
Γεωργιάδης αγωνίζεται να μάθει φαίνεται τί σημαίνει η λέξη
«επιλογές»,

και

«κούρεμα

καταθέσεων»,

προσπαθώντας

ταυτόχρονα να ξεχάσει το πρωτοσέλιδο της 16ης Μαρτίου. Στις 23
Ιουλίου, ο Πολίτης είχε ένα ακόμα κείμενο που προσπαθούσε να πει
ότι ήξερε η προηγούμενη κυβέρνηση για το κούρεμα αλλα δεν το
είπε στην επόμενη. Να δείτε που σε λίγο θα μας πουν ότι και το
έγγραφο Ντάουνερ το είχε η προηγούμενη κυβέρνηση – σε τέτοιο
επίπεδο είναι πια η κατάσταση μερικών. Το άγχος του Πολίτη
αγγίζει πια τα όρια της ψυχαναλυτικής εμμονής η ενοχής. Για τον
Ιούλιο του 2011 είναι κατανοητό το άγχος άμα δει κανένας τι
ψέματα έγραφε τότε. Τα ίδια και με το κούρεμα. Ο Πολίτης ήταν η
μόνη εφημερίδα που κυκλοφόρησε το πρωί της 16 ης Μαρτίου και
είχε αναφορά στο κούρεμα καταθέσεων. Πώς το ήξεραν, αφού
υποτίθεται το θέμα έκλεισε μετά την έκδοση; Προφανώς - όπως
δείχνουν και οι ροές κεφαλαίων πριν τις 15 Μαρτίου - κάποιοι
ήξεραν. Ο κ. Λούτσιος έδωσε 3 εκατομμύρια στον αρχιεπίσκοπο,
μπας και φύγει κάπως το θέμα από τη δημοσιότητα. Ο Πολίτης
προσπαθεί να βρει δικαιολογίες, γιατί ήξεραν μερικοί εκεί πέρα για
το κούρεμα; Αν κοιτούσαν τις μέχρι τώρα μαρτυρίες είναι μάλλον
σαφές ότι το κούρεμα ήταν γνωστό και προετοιμαζόταν και με
κυβερνητικά μέτρα από τις αρχές του Μάρτη. Έτσι, στο κυνήγι της
συγκάλυψης όπως τότε που έψαχνε τον Καρυδά για πρωτοσέλιδο
για να συγκαλύψει τα σκάνδαλα των τραπεζών, έτσι και τώρα ο Δ.
Γεωργιάδης «ανακάλυψε», λέει, ένα έγγραφο που στάλθηκε στην
προηγούμενη κυβέρνηση τέσσερις επιλογές – ανάμεσα τους και η
χρηματοδότηση από τον ΕΜΣ λ.χ. και μια εισήγηση που μοιάζει όπως ομολογεί τελικά - με «κούρεμα» - αλλα δεν είναι ακριβώς
αυτό που είχε στο πρωτοσέλιδο η εφημερίδα στις 16 Μαρτίου.
Τελικά, η μια από τις τέσσερις εισηγήσεις ήταν κούρεμα ομόλογων,
και φορολογία καταθετων..όχι τέλος πάντων κούρεμα όλων των
καταθέσεων. Αλλά είπαμε το άγχος. Αλλά αγαπητέ κύριε, η λέξη
επιλογή και όταν μάλιστα υπάρχουν τέσσερις επιλογές, δεν σου
λέει τίποτα; Ένα λεξικό – τί σημαίνει ρε «επιλογή»; Η προηγούμενη
κυβέρνηση

είχε

μια

πολιτική

και

μια

απόφαση

που

ήταν

κωδικοποιημένη στην συμφωνία για 17 δις δάνειο με συγκεκριμένα

121

μέτρα. Οπότε, άλλοι έκαναν άλλες επιλογές. Το ότι υπήρχε από το
2008, διεθνώς πιθανότητα bail in είναι μια πρακτική που ήταν
γνωστή και αποκλείστηκε τουλάχιστον για τις καταθέσεις κάτω
από 100,000. Οπότε, όταν ακόμα
μιλούσαν

για

διάφορες

επιλογές,

και τα ΜΜΕ το Φεβράρη
δεν

ήταν

θέμα

μυστικών

εγγράφων. Κάποιοι δεν δέχονταν κάποιες επιλογές – και κάποιοι τις
δέχτηκαν. Άλλωστε, υπάρχει και το έγγραφο της γερμανικής
βουλής σύμφωνα με το οποίο περίμεναν να φύγει ο Χριστόφιας γιατί
δεν δεχόταν να γίνουν ιδιωτικοποιήσεις. Οπότε, υπήρχε ένα
σενάριο και μια επιλογή – και κάποιοι την άλλαξαν συνειδητά τις
πρώτες 15 μέρες του Μάρτη. Και ο Πολίτης το ήξερε. Αυτά είναι τα
γεγονότα.

Και επειδή ο μύθος ότι κάποιοι δήθεν δεν ήξεραν έχει
εξαντληθεί, να υπενθυμίσουμε ότι ο ΕΛΑ το Φεβρουάριο του
2013 ήταν πιο χαμηλός από τον Ιούλιο του 2012. Και τώρα
που έχουμε και τα στοιχεία του Δημόσιου χρέους είναι και
τεκμηριωμένο ότι το κυπριακό δημόσιο χρέος ανέβηκε με πιο
χαμηλούς ρυθμούς από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Και όσον αφορά
στα έσοδα και έξοδα της κυβέρνησης υπήρχε και ένα μικρό
πλεόνασμα το Φεβρουάριο 2013, άρα η νέα κυβέρνηση δεν είχε
καμία πίεση – εκτός από τις δικές της επιλογές ή δεσμεύσεις.
31-6 Αυγούστου

Όταν ο κ. Σαρρής καταφεύγει στη δημόσια
παραπλάνηση:
η τράπεζα του ζητούσε δημόσια στήριξη, η Ελλάδα
ήταν εκλογικά ακυβέρνητη, και σύμφωνα με τα
ΜΜΕ για τον κ. Σαρρή έφταιγε ο... Χριστόφιας

122

Ο κ. Σαρρής δίνει την εικόνα ευγενικού ανθρώπου. Από το περασμένο
καλοκαίρι, όμως και ιδιαίτερα μετά την κατάθεση του στη διορισμένη
επιτροπή την περασμένη βδομάδα, αποκάλυψε ένα μέρος του εαυτού που
δεν τον τιμά. Όταν η Κεντρική Τράπεζα του ζήτησε, το περασμένο
καλοκαίρι, να παραιτηθεί, φάνηκε - γιατί δεν το δήλωσε ο ίδιος δημόσια να διαρρέει ότι ο λόγος για την παραίτηση του... ήταν γιατί δεν έδωσε
δάνειο στην Ομόνοια. Ακολούθησε ο κ. Καρυδάς, ο ένας από τους δυο
εμπλεκόμενους στην αγορά των ελληνικών ομόλογων το 2009-10, με
πρωτοσέλιδο του Πολίτη να λέει ότι και αυτόν τον έπαυσαν διότι... η
Ομόνοια. Το θέμα έμεινε για ένα διάστημα στο χώρο του χιούμορ. Ο κ.
Σαρρής από τότε δεν το έθεσε δημόσια – και όταν παραίτηθηκε πρόσφατα
από υπουργός, αναφέρθηκε στη διερεύνηση των αιτιών της κρίσης,
αναγνωρίζοντας και την δική του συμμετοχή. Όταν ο κ. Πικής δοκίμασε
να τον ρωτήσει για το δάνειο που δεν πήρε η Ομόνοια, ο κ. Σαρρής δεν
είπε ότι αυτό ήταν η αιτία της παραιτησης του. Έτσι, το ζήτημα έμεινε
ταυτισμένο με τις προσπάθειες αλλαγής θέματος απο τον Καρυδά. Και ο
κ. Πικής έμεινε με τη σκιά – ότι οι ερωτήσεις του εξέφραζαν
προκατάληψη.
Όμως, η πίεση γύρω από τον κ. Σαρρή πρέπει να ανεβαίνει, γιατί το
επίπεδο στο οποίο φαίνεται να πέφτει τώρα, είναι θλιβερό. Διότι έχει
ευθύνες. Και τώρα από την μια τα βάζει με τους γερμανούς και από την
άλλη ψάχνει ευτελείς αναφορές για εσωτερική μετατόπιση. Θα μπορούσε
κάποιος να τον πιστώσει ότι έκανε μια απλή αναφορά και το διόγκωσαν
τα ΜΜΕ. Αυτό είναι γεγονός – μερικοί δημοσιογράφοι μοιάζουν λες και
είναι σε υπηρεσία. Αλλά, δεν μπορεί να μην το περίμενε ο κ. Σαρρής, όταν
έπαιζε με τέτοιο κλισέ. Διότι,ακριβώς, ξαναφάνηκε να εμπλέκεται σε κάτι
ανάλογο τον περασμένο Αύγουστο. Ας δούμε το περιστατικό.
Το

«τελευταίο

καταφύγιο..»

κάθε

τραπεζίτη

που

θέλει

να

αποκρύψει τις ευθύνες του είναι το «φταίει ο Χριστόφιας»;
Κατά την διάρκεια της πρόσφατης παρουσίας του στην επιτροπή, ο κ.
Σαρρής προσπάθησε να κατασκευάσει μια νέα φούσκα: ανάφερε ότι μια
δήλωση του κ. Χριστόφια στις 21 Μαΐου 2012 είχε κακή επίδραση γιατί ο
πρόεδρος αμφισβητούσε τη βιωσιμότητα της τράπεζας, αφού είχε πει:

123

«Ο κ. Σαρρής τόνισε ότι οι δηλώσεις στις 21 Μαΐου του 2012 στην Βιέννη
του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας, Δημήτρη Χριστοφια, ότι η
κυβέρνηση προσπαθεί να σώσει μια από τις μεγάλες τράπεζες της Κύπρου
γιατί δεν ήταν βιώσιμη, είχαν αρνητικό αντίκτυπο, με αποτέλεσμα σε
συνδυασμό

με

το

γεγονός

ότι

δεν

μπορούσε

να

δανειστεί

χρησιμοποιώντας ως εχέγγυα τα ομόλογα του ελληνικού ή του κυπριακού
δημόσιου, την ώθησαν να χρειαστεί να αντλήσει μεγάλα ποσά μέσω ΕΛΑ.»
[Φιλελεύθερος, σελ. 3, 26/7/2013]
Εδώ, είναι το πρώτο ενδιαφέρον σημείο, που αφορά την τάση των
τραπεζιτών να απαιτούν δημόσια λογοκρισία. Ο κ. Σαρρής λέει
απροκάλυπτα ότι ακόμα και όταν ήρθε η τράπεζα, την οποία επόπτευε να
ζητήσει 1.8 δις, δηλαδή το ένα δέκατο σχεδόν του εθνικού εισοδήματος,
ούτε και ο πρόεδρος δεν έπρεπε να το σχολιάζει. Τρία χρόνια συγκάλυψη
δεν ήταν αρκετά. Ο κ. Σαρρής θα ήθελε να λογοκριθούμε για πάντα, για
να υπάρχει πιθανότητα να γλιτώσει η τράπεζά του - και να πληρώνουμε
αδιαμαρτύρητα. Προφανώς, λοιπόν, εδώ υπάρχει μια ταξική διάσταση – κ.
Χριστόφιας πληροφόρησε το κοινό τοπικά και διεθνώς ότι το πρόβλημα το
είχαν οι τράπεζες και ότι το δημόσιο θα πλήρωνε για αυτό.
Σε αυτό το πλαίσιο, αν δεχτεί κάποιος την ρητορική των δηλώσεων, είναι
πραγματικά άξιον απορίας γιατί δεν ρωτήθηκε ευθέως ο κ. Σαρρής για τη
δήλωσή

του

στην

προηγούμενη

κατάθεση

του

όταν

ανέφερε

-

ενδεχομένως ειλικρινά - ότι τα χρήματα δεν είναι ασφαλισμένα στις
τράπεζες. Καλά μια τέτοια δήλωση, τί μήνυμα έστελλε σε μια περίοδο που
το τραπεζιτικό σύστημα, ή έστω η Τράπεζα Κύπρου, βρισκόταν υπό
εξυγίανση;
Όμως υπάρχουν και τα τεκμήρια. Τί έγινε, λοιπόν, εκείνες τις μέρες
του Μάη του 2012 και πώς επέδρασαν στην οικονομική κατάσταση της
τράπεζας; Έλεγε ψέματα ο κ. Σαρρής για να καλύψει τις δικές του
ευθύνες; Διότι ήταν η τράπεζα υπό την εποπτεία του, που ζητούσε σχεδόν
το ένα δέκατο του εθνικού εισοδήματος, και ο λόγος ήταν οι εξελίξεις
στην Ελλάδα και οι εκροές από εκεί, που ήταν άμεσο αποτέλεσμα των
πράξεων/παραλείψεων του φίλου του, του κ. Ορφανίδη.
Παραθέτουμε στο τέλος του κειμένου τον πίνακα, τον οποίο έδωσε στη
δημοσιότητα η Κεντρική Τράπεζα σε σχέση με την άνοδο του ΕΛΑ στη

124

Λαϊκή – ο ΕΛΑ είναι ένα καλό βαρόμετρο για τις ανάγκες της τράπεζας
και συζητήθηκε αρκετά - μυθολογικά και μη - και παρέπεμψε και ο κ.
Σαρρής σε αυτό στην αναφορά του.
Ο ΕΛΑ ανέβηκε δραματικά στις 25 Μαΐου και όχι στις 22: ποιός
μίλησε στις 24 Μαΐου, ή πώς λειτουργεί η μετατόπιση και τί λένε
οι αριθμοί;
Σύμφωνα με τα στοιχεία στις 20 Απριλίου 2012, ο ΕΛΑ ήταν 3.8 δις και
στις 23 Μαΐου 2012 ανέβηκε στις 4.1 δις. Η αύξηση είναι μικρή, του
μεγέθους των 0.3 δις – τέτοιες διακυμάνσεις ήταν συνηθισμένες από το
Σεπτέμβριο του 2011, που άρχισε η παροχή του ΕΛΑ στη Λαϊκή, όπως
φαίνεται και από τον πίνακα. Αν υποθέσουμε, λοιπόν, ότι προσπαθούσαμε
να μετρήσουμε κάποια επίπτωση από μια δήλωση στις 21 Μαΐου 2012,
προφανώς, δεν υπάρχει.
Ας δούμε, όμως τώρα τί άλλο συνέβαινε εκείνη την περίοδο, που μπορεί
να οδήγησε, όχι μόνο στην μικρή άνοδο μεχρι τις 25/5, αλλά και στις πιο
δραματικές ανόδους ακολούθως, οι οποίες οδήγησαν σε 40 μέρες τον ΕΛΑ
σε διπλασιασμό.
Στις 6 Μαΐου 2012 έγιναν οι ελληνικές εκλογές και προέκυψε κενό στη
διακυβέρνηση, αφού καμιά παράταξη δεν φαινόταν να μπορεί να
σχηματίσει κυβέρνηση. Αν κοιτάξει κάποιος ως δείγμα τα πρωτοσέλιδα
της Σημερινής, η οποία έχει ανοικτό online αρχείο, είναι χαρακτηριστικό
το τί κυριαρχούσε τότε, όχι μόνο στην κυπριακή επικαιρότητα, αλλά και
διεθνώς – και αυτά τα έβλεπαν και οι αγορές και όσοι ήθελαν να
διαρρεύσουν κεφάλαια:
http://www.sigmalive.com/simerini/simerini/pdf/archive/201205
Στις 18 Μαΐου 2012 εμφανίζεται η αναφορά στην προσφυγή της Λαϊκής
για στήριξη: «Κρατική στήριξη προσφέρεται στην Λαϊκή Τράπεζα», Στις
19 Μαΐου 2012 - «Ευρωπαϊκό αλαλούμ για το μέλλον της Ελλάδας», 20
Μαΐου 2012 - «Με κομμένη την ανάσα» και 21 Μαΐου 2012 - «Τελευταία
ευκαιρία οι εκλογές της 17 Ιουνίου»: οι τίτλοι αφορούν τις εξελίξεις στην
Ελλάδα – με σαφώς δραματικούς τόνους. Στις επόμενες τέσσερις μέρες,
τα πρωτοσέλιδα αφορούν στην Λαϊκή και κορυφώνονται στις 25 Μαΐου
2012 – όταν δηλαδή είχαμε την άνοδο του ΕΛΑ, έστω και κατά 0.3 δις:

125

22/5 - «Αχρωμάτιστους θέλει τους «πέντε» η βουλή» - 23/5 - «Παύση
όλων των μελών θα ζητήσει η επιτροπή οικονομικών» - 24/5 - «Απέδωσε
καρπούς το κομματικό παζάρι» - 25/5 - «Έκοβαν και έραβαν αλλά κανένας
δεν λέει ποιοί». Και όπως αποκάλυψε και ο Φιλελεύθερος στις 24/5, ο κ.
Φιλίππου είχε επιβληθεί από την τότε κυβερνώσα βουλή, παρά τις
διαφωνίες της κυβέρνησης. Ακόμα πιο ενδιαφέρον είναι ότι στις 24/5 - μια
μέρα δηλαδή πριν μια άνοδο- εκτόξευση του ΕΛΑ - ο κ. Σαρρής είχε κάνει
δηλώσεις, που έδειχναν σοβαρά προβλήματα στη Λαϊκή. Σύμφωνα με τη
Σημερινή: «Δεν έφθαναν όλα τα άλλα, άνοιξε χθες και «εσωτερικό»
μέτωπο

στη

Λαϊκή

Τράπεζα,

με

τους

νυν

και

τους

τέως

να

αλληλοδιαψεύδονται και να επιρρίπτουν ευθύνες ο ένας στον άλλον. Τον
«πόλεμο» άνοιξε δήλωση του Πρόεδρου του Δ.Σ. της Λαϊκής, Μιχάλη
Σαρρή

και

του

διευθύνοντος

συμβούλου

της

Τράπεζας,

Χρίστου

Στυλιανίδη, οι οποίοι ανέφεραν ότι η μεγάλη έκθεση σε ελληνικά ομόλογα
έγινε χωρίς την έγκριση του Διοικητικού Συμβουλίου της Τράπεζας.»
Αν ο κ. Σαρρής νομίζει ότι είναι πρόβλημα οι δηλώσεις, προφανώς θα
πρέπει να δει ιδιαίτερα τις δικές του κινήσεις, που συμβαδίζουν σχεδόν
ακριβώς με τις διακυμάνσεις του ΕΛΑ. Στις 25/5 - και ενώ τα
πρωτοσέλιδα εστίαζαν στην επέμβαση της επιτροπής οικονομικών της
βουλής, αλλά και στις δικές του δηλώσεις - ο ΕΛΑ εκτοξεύτηκε από το 4.1
στα 5.4 δις – ανέβηκε δηλαδή 1.3 δις.
Με δεδομένο ότι ο κ. Σαρρής είναι εμπλεκόμενος και προσπαθεί εμφανώς
να αποφύγει τις ευθύνες του, ας δούμε την πιο τεκμηριωμένη αναφορά,
που έχουμε.
Το πλαίσιο της ανόδου του ΕΛΑ: ελληνική ακυβερνησία και εκροές
κεφαλαίων από την Ελλαδα
Η άνοδος το Μάιο, και ιδιαίτερα μετά στις 25/5, έχει αναλυθεί
τεκμηριωμένα δυο φορές από το διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας, που
είναι ο μόνος που κινείται με στοιχεία σε αυτό το αλαλούμ των δηλώσεων
μετατόπισης και συγκάλυψης:
1. Εκείνο το μήνα…
«Λόγω της πολιτικής ρευστότητας στην Ελλάδα και τις διπλές εκλογές
(Μάιος και Ιούνιος 2012) και των φημών περί πιθανής εξόδου της από το
ευρώ,

σημειώθηκαν

πολύ

μεγάλες

εκροές

καταθέσεων

από

τα

παραρτήματα της Λαϊκής Τράπεζας στην Ελλάδα ύψους 2 δις. Συνέπεια

126

του γεγονότος αυτού ήταν η περαιτέρω αύξηση του ποσού που
διοχετεύτηκε

στην

τράπεζα

μέσω

του

μηχανισμού

του

ΕΛΑ.»

[Φιλελεύθερος 1/4/2013, σελ 9]
Από τις 25/5, που έγινε σαφές ότι θα γίνονταν εκλογές, μέχρι τις εκλογές
στις 17/6 αυξήθηκε ακόμα 1.6 δις
Στις 25/5 ηταν 5.4 δις και στις 15/6 εγινε 7 δις
2. Υπήρχε, ταυτόχρονα, ένα επιπρόσθετο πρόβλημα, που αφορούσε την
εξάπλωση της τράπεζας στην Ελλάδα και την εμπλοκή της με τα ελληνικά
ομόλογα: «Τον Μάιο του 2012 υποβαθμίστηκαν τα καλυμμένα ελληνικά
ομόλογα, τα οποία είχε στην κατοχή της η Λαϊκή Τράπεζα ύψους 1.2 δις»
Και μετά τις 25/6, η Τράπεζα Κύπρου κατάφερε το τελειωτικό κτύπημα με
το να ζητήσει επίσης κρατική στήριξη , πυροδοτώντας τον μηχανισμό
υποτίμησης και μπλοκαρίσματος της παροχής ρευστότητας από την ΕΚΤ –
κάτι που οδήγησε και στην ντε φάκτο κρατικοποίηση της Λαϊκής.
Ποιά είναι το προβλήματα του κ. Σαρρή: από τη συγκάλυψη του
Ορφανίδη,

στις

προσωπικές

του

ευθύνες

και

τη

δημόσια

παραπλάνηση
Οι προσπάθειες του κ. Σαρρή περιστρέφονται γύρω από 3 άξονες: την
αποφυγή της προσωπικής του ευθύνης για τη Λαϊκή, την προσπάθεια
συγκάλυψης των προβλημάτων που δημιούργησε ο κ. Ορφανίδης με την
μετατροπή της Εγνατίας σε υποκατάστημα, και τη συγκάλυψη του δικού
του ρόλου στις αποφάσεις για το κούρεμα. Ο κ. Σαρρής υπήρξε κοντά στα
γεγονότα σε όλα τα κομβικά σημεία – φέρεται να εισηγήθηκε τον κ.
Ορφανίδη για διοικητή, ήταν επικεφαλής όταν έγινε η μετατόπιση στη
διοίκηση της Λαϊκής επί Βγενόπουλου, και ακολούθως ήταν εκεί και στην
πρώτη τράπεζα που ζήτησε στήριξη, αλλάκαι το Μάρτη του 2013.
Όσον αφορά στις προσωπικές ευθύνες, υπάρχουν δύο τουλάχιστον
στοιχεία που δείχνουν τη δυσκολία του κ. Σαρρή να αντιμετωπίσει την
πραγματικότητα – και καλύπτεται πίσω από προστατευτικές καταθέσεις,
όπως με τον κ. Πική. Τον Αύγουστο του 2012, όταν παραιτήθηκε, ένας
από τους λόγους που αναφέρθηκαν ήταν ότι συμμετείχε στο ΔΣ εταιρειών.
Αυτό δεν το διέψευσε- μάλιστα ο κ. Ορφανίδης παραδέχτηκε ότι τέθηκε
θέμα και από την Κεντρική, το οποίο βέβαια δεν το προχώρησε. Είναι

127

εύκολο να μιλά κάποιος για διαπλοκή – αλλά, όταν ένας διορισμένος
επικεφαλής μιας τράπεζας, έχει και άλλα συμφέροντα, τί σημαίνει;
Ουσιαστικά, αυτή είναι η λογοκριινομενη ερώτηση που προσπαθεί να
αποφύγει.
Όμως, ο κ. Σαρρής ξέρουμε ότι δεν αποφεύγει να αφήσει να αιωρούνται
παραπλανητικές φήμες και ψέματα, από ένα άλλο γεγονός στο οποίο κάνει
ότι δεν βλέπει: τον Ιούλιο 2012, ενώ ήταν επικεφαλής ακόμα της Λαϊκής,
ο ΕΛΑ είχε φτάσει το 9.6 δις. Ενώ όταν ανέλαβε το υπουργείο
οικονομικών το 2013, ήταν 9.2 - Φεβρουάριος - με 9.4 - Μάρτιος. Άρα οι
δικαιολογίες ότι ο κ. Αναστασιάδης δεν ήξερε για τον ΕΛΑ είναι αστείες.
Ο κ. Σαρρής δεν του είπε ότι ήταν τόσος ο ΕΛΑ – ακόμα και αν
παραβλέψουμε

ότι

για

τον

ΕΛΑ

είχε

γράψει

και

επιστολή

ο

κ.

Αναστασιάδης τον Νοέμβριο; Δεν ήξερε από τότε, ότι υπήρχε αυτό το
ποσό; Γιατί, λοιπόν, δεν σχολίασε ποτέ το ψέμα ότι τάχα μου διογκώθηκε
ο ΕΛΑ, κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων ή ότι ο νέος πρόεδρος
δεν ήξερε;
Από εκεί και πέρα, η προσπάθεια του κ. Σαρρή φαίνεται να έχει ως
σκοπιμότητα να μεταφέρει τη συζήτηση μακριά από την πηγή των
προβλημάτων, που οδηγεί στον φίλο του τον κ. Ορφανίδη – στην άδεια για
«μετατροπή της Εγνατίας σε υποκατάστημα», όπως ειπώθηκε και κατά τη
διάρκεια της κατάθεσης του κ. Φιλίππου, που ακολούθησε τον κ. Σαρρή.
Αυτή η μετατροπή, που εγκρίθηκε το Μάρτη του 2011, επέτρεπε τη χωρίς
έλεγχο διαρροή κεφαλαίων προς την Ελλάδα – προφανώς, έτσι έγιναν και
οι εκροές των 2 δις.
Τη Δευτέρα, είχαμε και ανακοίνωση της Γερμανικής πρεσβείας, η οποία
έγινε ένας από τους στόχους του κ. Σαρρή. Στην ανακοίνωση ήταν σαφής
η αναφορά ότι η απόφαση για κούρεμα και των καταθέσεων κάτω των
100,000 ήταν απόφαση της κυπριακής κυβέρνησης. Το απέκρυψε και αυτό
ο κ. Σαρρής.
Τελικά, το ερώτημα είναι – αν παραπλανεί ακόμα και όταν έχει να
αντιμετωπίσει

φιλικές

ερωτήσεις,

τότε

είναι

άξιον

απορίας

πόσα

συγκαλύπτει ακόμα ο κ. Σαρρής και το κύκλωμα, που τον προστατεύει ή
κάποιους τους προστατεύει.

128

ΠΙΝΑΚΑΣ ΕΚΡΟΩΝ ΕΛΑ:Σεπτέμβριος 2011 – Ιούλιος 2012 – Μάρτιος
2013*
Ημερομηνία

Ποσό ΕΛΑ

Ευρύτερες

Εξελίξεις
27/9

300 εκατ.

Έναρξη

άντλησης

από

ΕΛΑ

20/10
30/11
18/1/2012
24/2
19/3
20/4
23/5

2.5 δις
3.3 δις
3.7 δις
4.5 δις
4 δις
3.8 δις
4.1 δις
Ελληνικές

εκλογές

οδηγούν

σε

ακυβερνησίας -

6/5

σενάριο
στις 20

ξεκαθαρίζει ότι η χώρα
πάει για νέες εκλογές
..προσφυγή
για

της

στήριξη..

Λαϊκής
έντονη

δημόσια

συζήτηση

στις

22-23/5

για

την

παρέμβαση

της

Βουλής

στο θέμα.

25/5
29/5
1/6/
7/6

5.4
5.7
5.9
6.2

δις
δις
δις
δις

Έγιναν οι νέες εκλογές
στην

Ελλάδα

χωρίς

ξεκάθαρο νικητή

12/6
13/6
15/6
19/6
27/6

6.4 δις
6.7 δις
7 δις
7.2 δις
8.02 δις

Στο τέλος Ιουνίου
ανακοινώνει και η
Τράπεζα Κύπρου ότι
χρειάζεται στήριξη και
μετά την υποβάθμιση η
Ευρωπαϊκή Κεντρική
Τράπεζα δεν αποδέχεται
τα κυπριακά ομόλογα –
υποχρεώνοντας τη χώρα

129

να ενταχθεί στον
μηχανισμό στήριξης
Κρατικοποίηση Λαϊκής
Περίοδος προεδρικών

3/7
9.62 δις
22/2/2013
9.2
12/3
9.4
*Ολόκληρος ο πίνακας δημοσιεύτηκε στο Φιλελεύθερο, σελ. 11,
30/4/2013.

Και ξαφνικά ο Φιλελεύθερος έμεινε στη μέση των
αποκαλύψεων: Όλα τα δάνεια στο φως, αλλά όχι και
του κ. Σιακόλα ή του κ. Λεπτού;

«..θα σταθούμε μόνο σε δυο περιπτώσεις, της Leptos που πήρε δάνεια 235
εκατ. ευρώ και της Aristo που πήρε 198 εκατ., όχι γιατί τις αντιπαθούμε,
αλλά επειδή ήταν συνδεδεμένες εταιρείες με το Δ.Σ της Τράπεζας… Το
συγκεκριμένο

έγγραφο

αποκαλύπτει

ένα

σύστημα

πραγμάτων

των

τραπεζικών ταγών και μεγαλόσχημων επιχειρηματιών που έκοβαν και
έραβαν, αντικαθιστώντας στοιχειώδεις κανόνες του λεγόμενου banking…
Οι πολιτικές και άλλες πιέσεις που ασκούνται τώρα.. έχουν σαν στόχο να
σταματήσουν οι πιέσεις στους κατόχους δανείων μαμούθ για πώληση
περιουσιακών στοιχείων για να μην πληρώσουν τις υποχρεώσεις τους. Το
δήλωσε ξεκάθαρα και ο Νίκος Σιακόλας.» [Α. Παράσχος, Τραγωδία και
κάθαρση, σελ. 2, Καθημερινή 28/7/2013]
Όταν ο κ. Πικής, ακολουθώντας μια επιλεκτική στρατηγική ερωτήσεων
από τα δημοσιεύματα μερικών μόνο εφημερίδων, ζήτησε στοιχεία για το
δημοσίευμα του Φιλελευθέρου το Σάββατο 20/7, ο Φιλελεύθερος ξαφνικά
αποφάσισε την επομένη να κρύψει το θέμα στις εσωτερικές σελίδες – το
έριξε στην σελίδα 11 και του αφιέρωσε μόνο μισή σελίδα. Ήταν μια
παράδοξη κίνηση και δημοσιογραφικά και εμπορικά – η εφημερίδα είχε μια
αποκλειστικότητα, η οποία γινόταν θέμα δημόσιας συζήτησης και αντί να

130

το εκμεταλλευτεί πρωτοσέλιδα - όπως κάνει με πολύ πιο ασήμαντα
θέματα - ξαφνικά το έκρυψε. Στην online έκδοσή του, πάντως, στις 24/7
το βράδυ, πανηγύριζε για το ότι το δημοσίευμα του Φιλελευθέρου έγινε
θέμα

στην

ερευνητική.

Μετά,

πρέπει

ακολούθησαν

λιγότερο

δημοσιογραφικές σκέψεις ή και τηλεφωνήματα και την επομένη υπήρξε
υποχώρηση.
Όταν η Καθημερινή συμπληρώνει το Φιλελεύθερο... ή όταν μερικοί
φοβούνται να αναφέρουν τις υποχρεώσεις μερικών ….;
Θα μπορούσε να πει κάποιος ότι οι ονομαστικές αναφορές του κ. Πική
στις εταιρείες δημιουργούσε ένα πρόβλημα και άρα ήθελε να το αποφύγει.
Γιατί όμως; Ήταν νόμιμο να το κάνει και σαφώς ενδιέφερε το κοινό.
Προφανώς, δεν ήθελε να προβάλει πρωτοσέλιδα εταιρείες με τις οποίες η
εφημερίδα έχει εμπορικές σχέσεις και εξάρτηση, όπως λ.χ. με διαφήμιση.
Την Κυριακή, ένα εκτενές δημοσίευμα της Καθημερινής εξηγούσε εν μέρει
τη

ξαφνική

λογοκρισία.

Ενώ

στις

ερωτήσεις

του

κ.

Πική

συμπεριλαμβανόταν και ο κ. Αριστοδήμου, που πέρασε από την ερευνητική
χωρίς να ρωτηθεί καν - τώρα με ποιά κριτήρια και τί τεκμήρια κάνει
ερωτήσεις η ερευνητική, είναι ένα θέμα από μόνο του - αλλά στα
δημοσιεύματα δεν υπήρχε αναφορά στον κ. Λεπτό. Η Καθημερινή
επέκτεινε τη δημοσιογραφικά απαιτούμενη καχυποψία, αναφέροντας ότι
μερικές

από

τις

εταιρείες

που

δεν

αναφέρονται

είναι

ιδιαίτερα

ενδιαφέρουσες:
«Πρέπει, πάντως, να σημειωθεί η ύποπτη απουσία άλλων εταιρειών από
το συγκεκριμένο έγγραφο. Όπως έγραψε η «Κ» στην ηλεκτρονική της
έκδοση – χωρίς καμία διάψευση από τους ίδιους – ο όμιλος Σιακόλα έχει
έκθεση που προσεγγίζει τα 600 εκατομμύρια ευρώ στην τράπεζα, αλλά
δεν γίνεται αναφορά στο έγγραφο. Άλλα ονόματα εταιρειών επίσης
απουσιάζουν…[..] [Μ. Περσιάνης, Μοίραζαν μεταξύ τους εκατομμύρια,
σελ. 4, Οικονομική Καθημερινή, 28/7/2013]
Και αυτά τα συμφέροντα φαίνεται ότι είναι το πραγματικό πλαίσιο των
δημόσιων δηλώσεων και μέρους των δημοσιογραφικών θεαμάτων:
Η προσπάθεια που γίνεται είναι γνωστές ακόμα και οι δημόσιες δηλώσεις
του κ. Σιακόλα για το θέμα – είναι να μειωθούν οι πιέσεις στους κατόχους
προβληματικών δανείων, για να μην πληρώσουν τις υποχρεώσεις τους.

131

Κάτι τέτοιο απλά σημαίνει πως κάποιος άλλος θα πρέπει να απορροφήσει
τη ζημιά.»
Όταν η συγκάλυψη ξεκινά με μετατοπίσεις, η αποκάλυψη της
φούσκας προϋποθέτει περισσότερη λογοκρισία: και έτσι όταν η
Τράπεζα Κύπρου παραδέχεται ότι ήταν δική της ευθύνη που δεν
ξοφλήθηκε το χρέος της Ταμασός, και δεν έγινε χαριστική
απόσβεση, η είδηση πάει στο βάθος των σελίδων
Υπήρχε βέβαια και ένας άλλος λόγος – η μονομερής εστίαση στα δάνεια
του τέως προέδρου της Ομονοίας, αλλά και στις διαγραφές υποχρεώσεων
της ΠΕΟ, υπήρχε μια σαφής απάντηση από τον αρμόδιο που κανένας δεν
μπορούσε να διαψεύσει. Ως Δέφτερη Ανάγνωση είχαμε παρατηρήσει από
τον καιρό που δημοσιοποιήσει το θέμα ο Δρουσιώτης στον Πολίτη ως
προσπάθεια μετατόπισης, ακόμα και στο παραπλανητικό του κείμενο,
ήταν σαφές ότι η ΠΕΟ είχε χάσει αρκετά και η Τράπεζα Κύπρου είχε
κερδίσει από ξενοδοχεία μέχρι κρουαζιερόπλοιο. Αλλά εκείνη η έμφαση
αποσπασματικά, τον περασμένο Αύγουστο, έκανε το θέμα να φαίνεται λες
και είχε πάρει απόσβεση μόνο η ΠΕΟ ή μόνο η Ταμασσός, από όπου
ξεκίνησε η ιστορία. Τελικά, είναι πρακτική των τραπεζών για να
εξασφαλίσουν ότι μπορούν. Και στην προκειμένη περίπτωση της Ταμασός,
η Τράπεζα διεκδικούσε αποζημιώσεις γιατί δεν πρόλαβε να πουλήσει τις
μετοχές που είχε πάρει για το δάνειο: «Εάν πωλούνταν οι μετοχές, τότε
το δάνειο θα εξοφλειτο πλήρως» παραδέχθηκε ο κ. Βύρωνος της
Τράπεζας Κύπρου και ανέφερε ότι ήταν «λάθος της τράπεζας» ότι δεν
πώλησε τις μετοχές πριν χάσουν την αξία τους. Και όσο για την απόσβεση
μέρους των τόκων σε δάνειο της ΠΕΟ είπε: «Δεν θεωρούμε ότι ήταν μια
κακή διαπραγμάτευση η αφαίρεση μέρους των τόκων. Είναι πρακτική την
οποία ακολουθούμε σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις.»
Ανάλογα αναφέρθηκαν και άλλες υποθέσεις πολιτικών – με κάπως
διαφοροποιημένη την περίπτωση της οικογένειας Σαμψών, όπου μέρος
των αποζημιώσεων ήταν και 50,000 σε διαφήμιση!
Αλλά το ζήτημα έχει να κάνει και με την διορισμένη επιτροπή:
έχουν ίσα δικαιώματα ο Μ. Νεοφύτου και οι κ.κ. Αριστόδημου,
Λεπτός και Σιακόλας; Θα υποβληθούν τα ίδια ερωτήματα;

132

Σε αυτό το πλαίσιο των αποκαλύψεων για επισφαλή δάνεια εκατοντάδων
χιλιάδων εκατομμυρίων, τίθεται και ένα σαφέστατο θέμα συνέπειας και
ίσης αντιμετώπισης από τη διορισμένη επιτροπή. Εφόσον ο κ. Πικής
αναζητούσε παντού δάνεια της Ομόνοιας, οφείλει να ρωτήσει και για τα
πολλαπλάσια σε πόσο δάνεια των υπόλοιπων επιχειρηματιών. Να ρωτήσει,
λ.χ., με βάση το δημοσίευμα της Καθημερινής, πόσα δάνεια και γιατί
δόθηκαν στον κ. Σιακόλα. Ή μήπως ο Μιλτής με τα μόλις 15 εκατ., που
ήταν και συνεπής στις πληρωμές, αν δεχθούμε την αναφορά του κ.
Ηλιάδη, είναι πρόβλημα, αλλά τα 200 και 600 των κ. Αριστοδήμου,
Λεπτού και Σιακόλα δεν είναι; Και όπως παρατηρείται στα σχόλια της
Οικονομικής Καθημερινής, το έγγραφο της τράπεζας δείχνει ότι ο κ.
Νεοφύτου πήρε τα δάνεια με βάση τα συμβόλαια που είχε.
«Πάντως πρέπει να πούμε και το δίκαιο από το έγγραφο της Τράπεζας
Κύπρου που δημοσιεύει σήμερα η «Κ». Από όλους, ένας από τους πιο
δικαιωμένους ήταν ο Μιλτής. Η Τράπεζα λέει πως δεν έπρεπε να είχαν
δοθεί δάνεια έναντι κρατικών συμβολαίων για δουλεΙες του. Άσχετο πως
έπιασε τις δουλειές ο Μιλτής λογικό ήταν να πιάσει τα δάνεια με τέτοια
κοντράτα στο χέρι. Από την άλλη όμως, τα έδινε στην Ομόνοια όπως λέει
το έγγραφο, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να αποπληρώσει.»
Η σωστή διατύπωση θα ήταν «έδινε και στην Ομόνοια» - όπως κανουν και
άλλοι επιχειρηματίες με άλλες ομάδες. Το αν έδινε στην Ομόνοια, δικά
του δάνεια, ωστόσο είναι θέμα ανάλογο με το τί έκανε ως δώρο ή ως
προσωπική επένδυση ο Λεπτός, ο Αριστοδήμου, ο Σιακόλας κλπ. Αν δεν
διερευνηθούν όλοι, τότε προφανώς η μεροληπτική εστίαση στα 15 εκατ.
του κ. Μιλτή θα είναι ένα ακόμα δείγμα μιας προσπάθειας μετατοπίσεων.

133

Οι ενδιαφέρουσες αποκαλύψεις του κ. Φιλίππου και
η επιλεκτική αδυναμία των ΜΜΕ να καταγράψουν
και να διερευνήσουν τις ειδήσεις έστω

134

Η εποχή του

κατακλυσμού των πληροφοριών δημιουργεί και ένα

παβλοφικό σύνδρομο μερικές φορές στους δημοσιογράφους. Έτσι, μη
ξέροντας που να εστιάσουν, εκτός βέβαια από το τί θέλουν οι εργοδότες
και οι ιεραρχικά ανώτεροι που τους επέλεξαν για να καλύψουν κάτι,
τείνουν να αναπαράγουν. Έτσι, όταν μερικοί δημοσιογράφοι είναι στην
διορισμένη επιτροπή, φαίνονται λες και κάθονται περιμένοντας να
ακούσουν είτε κάτι για το Χριστόφια - έστω και το όνομα θα μπορούσε να
πει κάποιος -, ή το Δημητριάδη – δεν έχει σημασία τί θα ακούσουν.
Φαίνεται να είναι αρκετό να κάνουν ένα κλισέ τίτλο: φταίει ο Χριστόφιας.
Είναι μια φάση των ΜΜΕ, που θα ελκύσει σίγουρα του ερευνητές του
μέλλοντος, όχι μόνο στον τομέα της δημοσιογραφίας, αλλά και του
χιούμορ – για τα πώς οι άνθρωποι μπορούν να γίνουν όπως τα
πειραματόζωα του Παβλώφ: να ρυθμίζονται ανάλογα με κάποιο ήχο,
αδυνατώντας να προχωρήσουν στην επόμενη λογική σκέψη.
Το επεισόδιο με την κατάθεση του κ. Φιλίππου ήταν χαρακτηριστικό. Ο κ.
Φιλίππου είναι το παλιό μέλος της Κεντρικής Τράπεζας, που επιβλήθηκε
από την τότε «κυβερνώσα βουλή», ως επικεφαλής της Λαϊκής τράπεζας.
Στην κατάθεσή του αναφέρθηκε σε τέσσερα βασικά στοιχεία, θέτοντας
αρκετά θέματα πιο τεκμηριωμένα – ακόμα και όταν προσπάθησε να
αποφύγει, κάπως, το ερώτημα για τις εκροές: για το θέμα του ΕΛΑ και τη
γνώση της Βουλής, πώς γινόταν η διαρροή κεφαλαίων, της κατάσταση
της Λαϊκής από τον Ιούλιο του 2012 μέχρι το Μάρτιο του 2103, και το
θέμα των εκροών τον Μάρτιο του 2013.
Ο

μύθος του ΕΛΑ: το ευρύτερο ποσό, το οποίο όφειλε η Λαϊκή

ήταν γύρω στα 9 δις από τον 2011
Όταν ρωτήθηκε για τη θέση βουλευτών ότι δεν είχαν ειδοποιηθεί για τον
ΕΛΑ, όταν εγκρίναν την στήριξη της Λαϊκής, ο κ. Φιλίππου δεν μίλησε για
τη συγκεκριμένη διαδικασία την άνοιξη του 2012, αλλά για το ευρύτερο
πλάσιο, που δείχνει ακόμα περισσότερο το πόσο ψεύτικη ήταν η όλη
διόγκωση του θέματος του ΕΛΑ. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του τα δάνεια
και η εξάρτηση της Λαϊκής ήταν δημοσιευμένα - σε «ενημερωτικό δελτίο
που εξέδωσε η τράπεζα με σκοπό την προσέλκυση επενδυτών» - ότι: «την
31η Δεκεμβρίου 2011, η συνολική χρηματοδότηση του ομίλου
μέσω διαφόρων προγραμμάτων της ΕΚΤ και του Ευρωσυστήματος,

135

ανερχόταν στα 9.3 δις». Ουσιαστικά, αυτό είχε αναφερθεί και από τον
κ. Παύλου – ότι η διόγκωση του ΕΛΑ ήταν η καταγραφή σε εκείνο το είδος
της παροχής ρευστότητας, υποχρεώσεων της τράπεζας που υπήρχαν
προηγουμένως. Δημοσιευμένα μεν, αλλά εύκολα ξεχασμένα ακόμα και από
τον κ. Σαρρή, που έκδιδε τα δελτία – αναλόγως τί θα θέλει να αποκρύψει
και από πού θέλει να μετατοπίσει την έμφαση.
Οι διαρροές στην Ελλάδα και η αμαρτία της Εγνατίας
Οι βασικές διαρροές από τη Λαϊκή Τράπεζα γίνονταν προς την Ελλάδα και
άμεσος υπεύθυνος για αυτό ήταν μετρατροπή της Εγνατίας σε θυγατρική.
Και εδώ, οι ευθύνες του κ. Ορφανίδη ήταν ασήκωτες και το κατέθεσε ότι
«η αποδοχή της μετατροπής της Μαρφίν Εγνατίας σε υποκατάστημα της
Λαϊκής Τράπεζας, κάτι που μετέφερε την υποχρέωση των εγγυημένων
καταθέσεων στην Κυπριακή Κυβέρνηση...» Και πρόσθεσε:
«Αν η Τράπεζα παρέμενε θυγατρική η Κυβέρνηση θα είχε και άλλες
επιλογές. Δυστυχώς, όμως, η Κεντρική Τράπεζα το 2010 και 2011, ενώ
έβλεπε της κατάσταση της Ελλάδας να πηγαίνει από το κακό στο
χειρότερο, δεν ενήργησε, ώστε να εμποδίσει την ενσωμάτωση.»
Η Λαϊκή Τράπεζα δεν ήταν υπό διάλυση και μπορούσε να σωθεί,
αλλά λήφθηκε μια πολιτική απόφαση το Μάρτιο
Αυτό ήταν πιο δύσκολο να κωδικοποιηθεί, γιατί ερχόταν σε αντίθεση με
δυο μύθους, που έχουν φτιάξει αποσπασματικά κάποιοι στα ΜΜΕ και
ακόμα να διαλυθεί η σκόνη του πυροτεχνήματος. Ο ένας μύθος είναι η
αποσπασματική χρήση μιας φράσης του νυν διοικητή ότι διατηρούσαμε τη
Λαϊκή στον αναπνευστήρα μέχρι τις εκλογές. Αυτό έγινε προσπάθεια να
ερμηνευτεί ότι η προηγούμενη κυβέρνηση δεν παίρνει απόφαση και άρα
χειροτέρευε η κατάσταση της – όπως υποτίθεται φαίνεται από τον ΕΛΑ.
Το ψέμα εδώ είναι διπλό: τα απλά στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι ο ΕΛΑ
δεν αυξήθηκε από τον Ιούλιο του 2012, που κρατικοποιήθηκε η τράπεζα
και ήρθε η τρόικα. Μετά είναι επίσης γνωστό - αλλά εδώ είναι πια σκόπιμη
παραπλάνηση με την μορφή του ψέματος - ότι η προηγούμενη κυβέρνηση
είχε ήδη συμφωνήσει σε μνημόνιο από το τέλος Νοεμβρίου και απλώς η
τρόικα δεν υπόγραφε.
Σύμφωνα με τον κ. Φιλίππου, η Λαϊκή δεν ήταν αφερέγγυα και έγινε
«αφερέγγυα, μετά την πώληση των εργασιών της Ελλάδα». Υποστήριξε,

136

επίσης, ότι «στην συμφωνία πώλησης των εργασιών των κυπριακών
τραπεζών στην Ελλάδα δεν υπήρχε ίχνος δικαιοσύνης» [Φιλελεύθερος,
27/7, σελ. 3]. Κατέθεσε επίσης και τα σενάρια υπό συζήτηση εξηγώντας,
ότι οι επιλογές δεν είναι δεσμευτικές και η επιλογή, η οποία είχε
υιοθετηθεί, αλλά ανατράπηκε από το Γιούρογκρουπ του Μάρτη, ήταν «ο
διαχωρισμός Λαϊκής Κύπρου και Λονδίνου με στόχο την προσέλκυση
επενδυτών.»
Και το ζήτημα των εκροών: όταν οι τραπεζίτες δεν εφάρμοζαν
τους κανονισμούς…
Ο κ. Φίλιππου έκανε μια προσπάθεια να αποφύγει τα δύσκολα, όταν
τόλμησε κάπως ο κ. Πικής να ρωτήσει για τις εκροές πριν την 15 η
Μαρτίου. Υπάρχει εδώ ένα τεράστιο θέμα με τον συμπέθερο του προέδρου
– και όχι μόνο. Αυτό το ζήτημα έχει να κάμει και με το ουσιώδες
ερώτημα, πότε λήφθηκε η απόφαση για κούρεμα.. Ο κ. Πικής ρώτησε
διακριτικά και ο κ. Φιλίππου το έριξε στην μετατόπιση που μάλλον
αποκάλυπτε – αλλά οι δημοσιογράφοι ήταν αλλού. Είπε λοιπόν ότι η ΚΤΚ
έδωσε οδηγίες το απόγευμα του Σαββάτου. Αυτό βέβαια ήταν αντιφατικό
με ότι είπε ο Σαρρης της προηγούμενη ότι δόθηκε οδηγία να κλείσουν οι
συναλλαγές από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Το ότι μερικοί
συνέχιζαν τις εκροές ακόμα και όταν είχε κλείσει το σύστημα, το είχε
καταγγείλει ήδη ο κ. Συλλούρης στη δική του κατάθεση ζητώντας
μάλιστα δραματικά προστασία μαρτύρων – και τα ΜΜΕ, βέβαια, το έριξαν
στις εσωτερικές σελίδες. Έτσι και αυτήν την φορά έτρεξαν να ρίξουν
τίτλους ότι η Κεντρική Τράπεζα δεν έκλεισε το σύστημα. Η Κεντρική
Τράπεζα απάντησε με δύο ανακοινώσεις. Στην πρώτη, διέψευσε ότι δεν
έστειλε εγκύκλιο – παρέθεσε απόσπασμα από τους κανονισμούς και
υπέδειξε ότι τα σαββατοκύριακα είναι κλειστά τα καταστήματα. Στη
δεύτερη ανακοίνωση, υπέδειξε και το πλαίσιο – ότι ουσιαστικά ένας
τραπεζίτης στη συνάντηση του Σαββάτου είχε αναφέρει ότι στην τράπεζά
του δεν είχαν κλείσει το internet banking. Αν, όμως, υπήρχε κανονισμός
και παραβιάστηκε, τότε επιβεβαιώνονται οι καταγγελίες Συλλούρη ότι και
μετά την απόφαση γίνονται εκροές κατά παράβαση των δεδομένων.
«Σαν συνέχεια ανακοίνωσης με τίτλο «Διευκρίνηση Οδηγιών της ΚΤΚ»
αναφορικά με την τοποθέτηση του τέως Προέδρου του ΔΣ της Λαϊκής
Τράπεζας, η Κεντρική Τράπεζα αναφέρει ότι «μερίδα των ΜΜΕ αντί να

137

επικεντρωθεί στα πλέον ουσιώδη και σημαντικά που ανέφερε ο κ.
Φιλίππου, επέλεξε να αναφερθεί κατά κύριο λόγο σε δήλωση του ότι το
απόγευμα του Σαββάτου 15 Μαρτίου 2013, ενώ βρισκόταν σε σύσκεψη
στην ΚΤΚ με άλλους τραπεζίτες για ενημέρωση και ανταλλαγή απόψεων
αναφορικά με τις επιπτώσεις των αποφάσεων του Eurogroup στο
τραπεζικό σύστημα, άλλος παρευρισκόμενος τραπεζίτης αναφέρθηκε
στο μη κλείσιμο του internet banking από την δική του τράπεζα.»
Και επανέλαβε ότι: «..τόσο το περιεχόμενο της εγκυκλίου προς τις
τράπεζες, όσο και το γεγονός ότι το Σάββατο 15 Μαρτίου του 2013 ήταν
τραπεζιτική αργία, δεν επέτρεπαν τη νόμιμη και σύμφωνα με τους
τραπεζιτικούς κανονισμούς οποιαδήποτε εκροή καταθέσεων από το
τραπεζιτικό σύστημα.»
Τα ΜΜΕ το έθαψαν – ούτε καν ποιά ήταν η συγκεκριμένη τράπεζα δεν
ρωτήθηκε. Και σε αυτό το σημείο, πρέπει κάποιος από τη Λαϊκή να
εξηγήσει, αν και κάτω από ποιές συνθήκες έσπαζαν γραμμάτια στην
Τράπεζα, τις πρώτες μέρες του Μάρτη – διότι η εκροή κεφαλαίων στο
εξωτερικό διασταυρώνεται και με το ποιοί το ήξεραν, αφού προφανώς η
απόφαση είχε ληφθεί πριν τις 15 Μαρτίου.
Ποιός ενέκρινε το σπάσιμο των γραμματίων, με ποιά δικαιοδοσία
και ποιά δικαιολογητικά – είναι μια σειρά ερωτήσεων που θα
επιστρέφει αναπόφευκτα.

ΣΠΟΝΤΕΣ

Και τί γυρεύει όντως ο Αυξεντίου στην ερευνητική; Γράφει
ειρωνικά η Καθημερινή, σε σχόλιο για την κατάθεση Ηλιάδη: « Α!

138

Μάθαμε και τί δουλειά έχει καθημερινά στην Ερευνητική ο πρώην
διοικητής της Κεντρικής, Αυξέντης Αυξεντίου. Είναι λέει μυστικός
σύμβουλος της ερευνητικής. Επί πληρωμή φαντάζομαι, έτσι;». Το
θέμα της πληρωμής είναι γενικά ανοικτό για αυτήν την επιτροπή.
Αλλά το θέμα είναι και ο κ. Αυξεντίου και ο ρόλος του την εποχή
του Χρηματιστηρίου. Όντως ξέρει κανείς για τον ρόλο του; Γενικό
Ενδιαφέρον;

Πάντως αν κρίνουμε από σχόλια σε οικονομικές σελίδες, η
κατάσταση άγνοιας με την οποία μπήκαν σε ένα τέτοιο τομέα τα
μέλη της ερευνητικής φαίνεται: «Σε ανέκδοτο εξελίσσεται η
ερευνητική επιτροπή για την οικονομία, αφού όποιος παρακολουθεί
τις εργασίες της δεν ξέρει αν θα φύγει εκνευρισμένος ή γελώντας.
Οφείλει

ο

πρόεδρος

της

να

κάνει

τα

μαθήματά

του

την

προηγούμενη ημέρα και να μαθαίνει δυο πράγματα σχετικά, πριν
πηγαίνει. Δεν είναι δυνατόν να μιλά «επικινδυνότητα», αλλά να μην
ξεχωρίζει αν πρόκειται για κούρεμα και μείωση κεφαλαίων ή για
ρευστότητα. Μεγάλη η διαφορά.» [Καθημερινή, 28/7]

7-14 Αύγουστου 2013

139

Διορισμένη επιτροπή: Τελικά, άνοιξε και το θέμα
της καθόδου του Βγενόπουλου, ειπώθηκε ξανά ότι ο
ΕΛΑ ήταν γνωστός, αλλά η κατάθεση Τσολάκη
κρύφτηκε στις μέσα σελίδες

Όπως παρατήρησαν, ήδη, αρκετοί σχολιογράφοι, στην επιτροπή φαίνεται
να ζητούνται απόψεις, παρά να υποβάλλονται δύσκολες ερωτήσεις. Αυτό
είναι μόνο εν μέρει αλήθεια. Η επιτροπή πίεζε πρώην υπουργούς όπως τον
Κ. Καζαμία, ενώ χάιδευε μερικούς όπως τον κ. Σαρρή. Ανάλογα
συμπεριφέρθηκε και στον κ. Καρυδά. Με τον κ. Ηλιάδη ήταν η πρώτη
φορά, που έγινε μια προσπάθεια για κάποια πίεση σε τραπεζίτη. Αν
μάλιστα αναλογιστεί κάποιος αυτό το κλίμα στην επιτροπή, αλλά και τη
σαφή - σχεδόν σε υπηρεσία - μονομερή έμφαση των ανταποκρίσεων, είναι
αξιοσημείωτο το κλίμα δυσφορίας με τους τραπεζίτες, που έχει απλωθεί
στην κοινωνία. Διότι οι εφημερίδες έκαναν ότι μπορούσαν να τους
συγκαλύψουν και τότε και τώρα. Η περίπτωση Καρυδά, όπως και Σαρρή,
δυο ατόμων με άμεση εμπλοκή στα προβλήματα των δυο τραπεζών, των
οποίων οι καταθέσεις προβλήθηκαν με έμφαση στην κριτική στην...
προηγούμενη κυβέρνηση, ήταν χαρακτηριστικές.
Ο Λαζαρίδης στα μαλακά και ο Τσολάκης στη λογοκρισία των
εσωτερικών σελίδων – σιγά που θα έχουν και πρωτοσέλιδα με
σκάνδαλα στην Τράπεζα Κύπρου
Την περασμένη βδομάδα κατέθεσε ο κ. Λαζαρίδης, ο οποίος, βέβαια,
αποποιήθηκε κάθε ευθύνη για τη σταδιακή ανάληψη της εξουσίας στην
Λαϊκή από τον κ. Βγενόπουλο. Και εδώ ακούστηκαν κριτικά σχόλια ότι

140

ουσιαστικά δεν ρωτήθηκε ο κ. Λαζαρίδης για το κύκλωμα μέσα από το
οποίο γίνονταν οι υπόγειες συναλλαγές – και το οποίο έγινε γνωστό (και
για

πολιτικούς

λόγους

στη

Δύση)

με

αφορμή

τη

διακίνηση

των

γιουγκοσλαβικών κεφαλαίων τη δεκαετία του 1990. Αφορά βέβαια το
θέμα της περιόδου, που καλύπτει η επιτροπή – και είναι σαφές ότι και όσοι
έκαναν το διορισμό, αλλά και ενδεχομένως μέλη της επιτροπής, δεν
θέλουν να αγγίξει τα δυο προηγούμενα τραπεζιτικά σκάνδαλα: αυτό του
χρηματιστηρίου και αυτό της φούσκας των ακίνητων. Στο χρηματιστήριο,
θα πρέπει να καταθέσει και ο κ. Αυξεντίου, όποτε δυσκολεύει το κλίμα για
την ελίτ. Η μετακίνηση των υπόγειων κεφαλαίων είναι ανάλογο ζήτημα –
δεν αφορά μόνο τα γιουγκοσλαβικά κεφάλαια, αλλά και μίζες διάφορων
ειδών. Και αφορά την πολιτική ελίτ. Το ότι εμπλέκεται το γραφείο Τ.
Παπαδόπουλου είναι ένα δεδομένο. Αλλά δεν είναι και το μόνο.
Η

διάθεση

των

ΜΜΕ,

πάντως,

για

συγκάλυψη

όσο

γίνεται

των

τραπεζιτικών σκανδάλων φάνηκε και με την κατάθεση του κ. Τσολάκη, ο
οποίος έκανε και την έρευνα για την αγορά των ελληνικών ομόλογων
στην

Τράπεζα

Κύπρου.

Ξαφνικά,

η

ανταπόκριση

στο

Φιλελεύθερο

κρύφτηκε στις τελευταίες σελίδες [σελ. 17]. Δεν βόλευε. Δεν είπε κάτι για
να φτιαχτεί κλίμα για τη δημοσιογραφική παραγγελία "φταίνε οι τάδε
κλπ".
Οι

ήπιες

βόμβες

του

Σταυρινάκη:

φυσικά

και

ήξερε

η

αντιπολίτευση/νυν κυβέρνηση για τον ΕΛΑ, και ο κ. Σαρρής
διαπραγματευόταν ο ίδιος την πώληση των κυπριακών τραπεζών
στην Ελλάδα – και τα ΜΜΕ δεν μπορούσαν να ακούσουν και πάλι
Την Τρίτη 6 Αυγούστου κατέθεσε ο κ. Σταυρινάκης. Η κατάθεση του
περιλάμβανε μια ευρεία αναφορά σε υποθέσεις – ξεκινώντας από το 2006
και την κάθοδο Βγενόπουλου. Εκεί το θέμα έμεινε κάπως μετέωρο, γιατί
και πάλι η επιτροπή φάνηκε να μην έχει τα σχετικά στοιχεία

για τις

απαντήσεις του κ. Χριστοδούλου, του τότε επικεφαλής της Κεντρικής. Το
θέμα αφορούσε το πώς η Κεντρική ανέχτηκε τη σταδιακή ανάληψη του
έλεγχου της τράπεζας, μέσα από διάφορα πακέτα μετοχών, που έλεγχε ο
κ.Βγενόπουλος. Φάνηκε να υπάρχει ένα κενό στην εποπτεία. Και με
δεδομένη την έρευνα σε βάρος του κ Χριστοδούλου -την οποία βέβαια τα
περισσότερα ΜΜΕ προσπαθούν να συγκαλύψουν - φαίνεται ότι σε εκείνο

141

τον τομέα υπήρξε κάτι που αξίζει να διερευνηθεί. Ήδη μέχρι και η ΜΟΚΑΣ
αποφάσισε τελικά να ασχοληθεί με το θέμα. Αλλά και η ΜΟΚΑΣ είναι, πια,
ένα πρόβλημα που από μόνο του, αξίζει διερεύνηση – μέχρι πριν λίγες
βδομάδες δεν έβλεπε πρόβλημα λ.χ.
Το άλλο ζήτημα, το οποίο τεκμηρίωσε ο κ. Σταυρινάκης, ήταν ουσιαστικά
ότι όλοι ήξεραν για τον ΕΛΑ, μετά τον Ιούλιο του 2012. Και φυσικά και η
νυν κυβέρνηση – η οποία επικαλέστηκε μάλιστα τον ΕΛΑ της Λαϊκής τον
Νιόβρη. Και υπήρχε σαφής μετάθεση της ημερομηνίας για τερματισμό του
ΕΛΑ από τον Ιανουάριο στις 21 Μαρτίου. Άρα και οι αναφορές για
εκβιασμό στο Γιούρογκρουπ της 15ης Μαρτίου ήταν παραπλανητικές. Η
κυβέρνηση με τον κ. Σαρρή ως υπουργό οικονομικών, ο οποίος ήταν
επικεφαλής της Λαϊκής Τράπεζας, όταν ο ΕΛΑ είχε ξεπεράσει τα 9 δις,
φυσικά και ήξερε. Άρα δεν υπήρχε εκβιασμός εκείνο το βράδυ – υπήρχαν
δεδομένα. Μια συμφωνία για bail out 17 δις, που ανέμενε υπογραφή με
μόνη διάφορα το ζήτημα των ιδιωτικοποιήσεων σε σχέση με την έκθεση
της PIMCO. Το γιατί η κυβέρνηση επέλεξε το κούρεμα, παραμένει
άγνωστο –

αφού συγκαλύπτεται με τις αστείες δικαιολογίες ότι δεν

ήξερε για τον ΕΛΑ κλπ.
Το άλλο σημαντικό τεκμήριο ότι η πιστοποίηση ότι ο κ. Σαρρής ήταν στην
Κεντρική Τράπεζα, όταν γίνονταν οι διαπραγματεύσεις για την πώληση
των κυπριακών τραπεζών στην Ελλάδα. Ένα σημαντικό τεκμήριο, το
οποίο, προφανώς, ο κ. Σαρρής δεν ανέφερε στην κατάθεση του.
Τα ΜΜΕ την επομένη, βέβαια, δεν μπορούσαν να αναιρέσουν τα παραμυθία
μηνών – και έτσι επανέλαβαν το σενάριο ότι η Κεντρική και η Ευρωπαϊκή
Τράπεζα προειδοποιούσαν για το μνημόνιο. Το πρόβλημα, βέβαια, είναι ότι
το μνημόνιο ολοκληρώθηκε τον Νοέμβριο. Το θέμα είναι ποιοί και γιατί
δεν

το

υπέγραφαν

στην

Ευρώπη.

Και

γιατί

μερικοί

στην

Κύπρο

καμώνονταν ότι δεν ήξεραν. Η κ. Ταραμουντά στο Φιλελεύθερο λ.χ. αυτήν
την φορά αναγνώρισε, τελικά, ότι ήξερε «και η τότε αντιπολίτευση» δηλαδή η κυβέρνηση, που ανέλαβε στις αρχές Μαρτίου. Είναι μια πρόοδος
αυτή η παραδοχή. Από εκεί και πέρα, όμως, το ζητούμενο παραμένει: πώς
βρέθηκε η Λαϊκή στα πρόθυρα κατάρρευσης την άνοιξη, ποιές ήταν οι
υποχρεώσεις της στην Ευρώπη από το Δεκέμβριο του 2011 - από τότε
έφτασαν τα 9 δις όπως είπε ο κ. Φιλίππου - και τί μπορούσε να γίνει με
αυτά τα δεδομένα. Να αφεθεί να καταρρεύσει; Γιατί δεν υποστηρίχθηκε
κάτι τέτοιο δημόσια; Αλλά επιτρεπόταν ο δημόσιος διάλογος για το θέμα;

142

Ποιοί προβληματίστηκαν ότι στην επιτροπή οικονομικών

προήδρευε

άτομο με σαφή διαπλεκόμενα συμφέροντα με τη συγκεκριμένη τράπεζα;
Το ότι η επιτροπή δεν θα διερευνήσει, τελικά, το μεγάλο κεφαλαίο της
χειραγώγησης και της συγκάλυψης από τα ΜΜΕ είναι από μόνο του ένα
σκάνδαλο.
Ώστε ήταν φιλαράκια και τα κανόνιζαν μέσω τηλεφώνου οι
Ηλιάδης και Ορφανίδης; [Τα ΜΜΕ δυσκολεύτηκαν να δουν την
προέκταση και σιώπησαν υπάκουα και πάλι]
Την Τρίτη, κατέθεσε ένα ακόμα μέλος της Κεντρικής, ο κ. Πουλλής, που
φάνηκε να επιβεβαιώνει τις φήμες που είχε διαρρεύσει η Καθημερινή για
τις σχέσεις Ηλιάδη – Ορφανίδη. Όταν η Κεντρική έστειλε οδηγία για τα
ελληνικά ομόλογα το Μάρτιο του 2010, «όλες οι τράπεζες εκτός της
Κύπρου απάντησαν γραπτώς, δήλωσε και πρόσθεσε ότι αργότερα
πληροφορήθηκε από τον τότε διοικητή Αθανάσιο Ορφανίδη πως η
Τράπεζα Κύπρου «δεσμεύτηκε να σταματήσει την επένδυση στα ομόλογα»
ύστερα από τηλεφωνική συνομιλία που είχε με τον ανώτατο εκτελεστικό
διευθυντή

της

Τράπεζας

Κύπρου,

Ανδρέα

Ηλιάδη.»

[Φιλελεύθερος,

7/8/2012, σελ. 11]
Από αυτήν τη αναφορά προκύπτουν, ήδη, ενδιαφέροντα στοιχεία:
1. Η Τράπεζα Κύπρου είχε προνομιακό καθεστώς, αφού δεν απάντησε
γραπτώς. Γιατί; Και σε ποιούς άλλους τομείς επεκτεινόταν αυτό το
καθεστώς; Στην περίπτωση της αγοράς της Uniastrum υπήρξε
σχετικό τηλεφώνημα;
2. Ο κ. Ορφανίδης θεωρούσε ότι σε ένα τόσο σημαντικό ζήτημα
μπορούσε να βασίζεται σε προφορική διαβεβαίωση; Δεν εξηγήθηκε
τί έγινε μετά, αφού οι αναφορές έλεγαν για αγορά ομόλογων μέχρι
τον Απρίλιο.

143

Υ.Γ. Η κλήση του τέως και νυν προέδρου και διοικητή της Κεντρικής είναι
κάπως παράδοξη χρονικά – ιδιαίτερα αν λάβει κανείς υπό όψιν ότι ο κ.
Πικής έχει μια ιστορία για την σχέση τύπου και δικαστών - ή του ίδιου. Αν
ήταν με χρονολογική σειρά αρμοδιότητας, τότε αφού για τους προέδρους
η χρονολογική σειρά είναι Χριστόφιας - Αναστασιάδης [πρώην – νυν], τότε
για τους διοικητές λογικά θα έπρεπε να είναι Ορφανίδης - Δημητριάδης
[πρώην – νυν]. Γιατί τότε ο κ. Ορφανίδης [πρώην] είναι μετά τον κ.
Δημητριάδη, αλλά και τον κ. Χριστόφια;

[14-21/8] Τα σκάνδαλα των Τραπεζών: οι μαρτυρίες

δύο Διοικητών της Κεντρικής Τράπεζας με
αποκαλύψεις και θεάματα παραπλάνησης από τη
διορισμένη επιτροπή

Οι παρουσιάσεις των κ. Χριστοδούλου και Δημητριάδη στη διορισμένη
ερευνητική

επιτροπή,

ήταν

μια

αποκαλυπτική

σύγκριση:

ο

κ.

Χριστοδούλου βρέθηκε ακόμα περισσότερο μπλεγμένος στην υπόθεση με
την κάθοδο του κ. Βγενόπουλου, όταν αποκαλύφθηκαν και οι σχέσεις του
γαμπρού του με τη Λαϊκή. Αντίθετα, ο Δημητριάδης, ενώ τα ΜΜΕ είχαν
φτιάξει κλίμα επίθεσης εναντίον του, εμφανίστηκε ξεκάθαρος και παρά
τις προσπάθειες της επιτροπής και των ΜΜΕ, έδινε βασικά την εικόνα

144

ατόμου που ήξερε τα δεδομένα. Η στάση, όμως, των μελών της επιτροπής
ήταν και αποκαλυπτική στην περίπτωση του κ. Δημητριάδη – από τη
συμπαιγνία του να έχουν έτοιμους τίτλους τα σάϊτ πριν καν ξεκινήσει τις
ερωτήσεις ο κ. Πικής - που είχαν στόχο να καταλήξουν στους
προβαλλόμενους τίτλους - μέχρι την αποκάλυψη ότι μερικοί στην
επιτροπή φαίνονταν να έχουν άγνοια βασικών γεγονότων - όπως τα 3 δις
του 2009 - ή και ότι ακολουθούσαν για μήνες λανθασμένη εκδοχή μιας
φράσης, για να κάνουν ερωτήσεις, το όλο σκηνικό μάλλον αποκάλυπτε μια
σαφή τάση προκατάληψης.
Ο Χριστοδούλου και οι παράξενες περιπέτειες του γαμπρού μετά
την κόρη: η σχέση με το Βγενόπουλο και η πτώση του τέως
υπουργού του Γ. Κληρίδη και διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας
που ταυτίστηκε με τον αρχιεπίσκοπο
Ο κ. Χριστοδούλου αποκάλυψε το λόγο γιατί ο Πολίτης, που τόσα και τόσα
σκάνδαλα των τραπεζών τα συγκαλύπτει, αποφάσισε να εστιάσει με τόση
προσοχή στον ίδιο. Σύμφωνα με τη συνέντευξή του στην Καθημερινή, το
θέμα έχει να κάνει με το γεγονός ότι ο έκδοτης του Πολίτη δεν έφερε
στην Κύπρο τα λεφτά από την πώληση της ΑΜΕΡ, όπως προνοούσε ο
νόμος. Όμως, τα στοιχεία, τα οποία αποκαλύπτει η εφημερίδα, δείχνουν
επίσης ότι ο κ.Χριστοδούλου έχει λερωμένη τη φωλιά του – και μάλιστα
φαίνεται, από τα μέχρι τώρα τεκμήρια, ότι είναι το άτομο που άνοιξε
θεσμικά την πόρτα στον κ. Βγενόπουλο την περίοδο 2006-07 και
ευνοήθηκε η οικογένειά του. Η κόρη του πήρε ένα εκατομμύριο από ένα
συνεργάτη του Βγενόπουλου, ενώ στην ερευνητική επιτροπή βρέθηκε
μπροστά στο γεγονός ότι ο γαμπρός του προσλήφθηκε την ίδια περίοδο
από τη Λαϊκή κατά την οποία ο Βγενόπουλος είχε το πάνω χέρι. Ο Πολίτης
συνέχισε όμως και την Κυριακή έχοντας ένα νέο αποκαλυπτικό στοιχείο.
Όταν απολύθηκε από τη Λαϊκή ο γαμπρός του κ. Χριστοδούλου, είχε
συμμετάσχει και ο ίδιος ο τέως διοικητής, στη διαδικασία της τελικής
συμφωνίας για διακανονισμό. Θα μπορούσε, βέβαια, να πει κάποιος ότι
πήγε με το γαμπρό του. Αλλά το θέμα αφορούσε στη Λαϊκή, οπότε η
προηγούμενη σχέση του με τον κ. Βγενόπουλο δημιουργεί σαφώς
συνειρμούς. Όμως και η ίδια η υπόθεση του γαμπρού του του κ.
Χριστοδούλου, είναι ένα παράδοξο σκάνδαλο που δεν εξηγήθηκε.

145

Το 2009, ο γαμπρός του κ. Χριστοδούλου αποζημιώθηκε σε μια υπόθεση
καταγγελίας για σεξουαλική παρενόχληση. Το θέμα δεν διευκρινίσθηκε –
είχε δεχθεί ο ίδιος σεξουαλική παρενόχληση; Και στην Κύπρο, του έδωσαν
600,000 αποζημίωση– ενώ σύμφωνα με την εφημερίδα, τα κανονικά
συμβόλαια

είναι

του

ύψους

των

40,000;

http://www.politis-

news.com/cgibin/hweb?-A=242845&-V=articles
Πάντως, σύμφωνα με την εφημερίδα, μέρος της συμφωνίας ήταν και το να
αποσυρθούν οι κατηγορίες εναντίον του για σεξουαλική παρενόχληση.
Οπότε, μήπως κατηγορήθηκε ο γαμπρός και μετά μεσολάβησε ο κ.
Χριστοδούλου και έτσι τον έδιωξαν μεν, αλλά λόγω του πεθερού έφυγε με
αποζημίωση εξαιτίας προηγούμενων υποχρεώσεων; Ας ελπίσουμε ότι
κάποιας μορφής δημοσιογραφία θα δημοσιοποιήσει και αυτά τα δεδομένα
– γιατί όλα αυτά πρέπει να ήταν γνωστά, αλλά και λογοκρινόμενα στο
κλειστό κύκλωμα των λευκωσιάτικων ΜΜΕ. Γιατί μπορεί να αφορά και το
πώς παρουσιάζεται η σεξουαλική παρενόχληση ανάμεσα στην ελίτ, αλλά
και γιατί μπορεί να είναι και αποφασιστικό τεκμήριο για τη σχέση του
τέως διοικητή με τον κ. Βγενόπουλο.
Η παρουσίαση του κ. Δημητριάδη: μια συνεκτική αναφορά και μια
αποδόμηση των μύθων πίσω από ερωτήσεις με υποβολές
Ο κ. Δημητριάδης αντίθετα, ήταν εντυπωσιακά σαφής στην εισαγωγική
του αναφορά, http://www.sigmalive.com/news/local/60174
ενώ οι μετέπειτα ερωτήσεις έδειξαν ότι η μεροληπτική στάση της
διερευνητικής επιτροπής συνεχίζεται. Έτσι, ενώ η επιτροπή άφησε γενικά
τον κ. Σαρρή, τον κ. Λαζαρίδη αλλά και τον κ. Καρυδά τους να δηλώνουν
ό,τι θέλουν, στην περίπτωση του Δημητριάδη, όπως και του Καζαμία,
υπήρχε ένα είδος εχθρικού κλίματος. Αυτό το έφτιαξαν και τα ΜΜΕ – ο
Φιλελεύθερος λ.χ. είχε και κείμενο πριν την παρουσίαση, ότι θα ήταν
σκληρές οι ερωτήσεις.
Ο κ. Δημητριάδης κινήθηκε καθαρά επαγγελματικά – απάντησε στο
εισαγωγικό του σημείωμα στις κριτικές που δέχθηκε, ξεκαθάρισε το θέμα
της Λαϊκής και του ΕΛΑ, και έκανε σαφείς αναφορές στην παραπλανητική
στρατηγική της Τράπεζας Κύπρου, για να καταλήξει ότι με βάση τα
δεδομένα υποστήριξε τη συμφωνία, που επιτάχθηκε τον Νοέμβριο και η
οποία ανατράπηκε το Μάρτιο. Η διερευνητική επιτροπή έκανε ό,τι
μπορούσε για να αποφύγει αναφορές στο Μάρτη – ούτε το ζήτημα

146

της πώλησης των παραρτημάτων στην Ελλάδα, ούτε η εκροή
μισού δις τις πρώτες 10 μέρες του Μάρτη μπόρεσαν να την
ευαισθητοποιήσουν. Αντίθετα, φάνηκε να ενδιαφέρεται για φήμες ότι
διέρρευσαν χρήματα μέσω ίντερνετ banking. Όταν ο Δημητριάδης
υπέδειξε ότι δεν υπήρξαν μαζικές εκροές τότε και ό,τι έγινε ήταν
παράνομο, αφού είχε δοθεί οδηγία να κλείσουν από τις 7 το πρωί, το θέμα
αφέθηκε. Το ποιά τράπεζα δεν εφάρμοσε αμέσως τον νόμο, ας πούμε, είναι
ακόμα ασαφές.
Γενικότερα, η ερευνητική επιτροπή φαινόταν να θέλει να αποφύγει το
θέμα της αλλαγής του μνημονίου από 17 σε 10 δις με bail in. Προσπάθησε
να εκμαιεύσει δηλώσεις, αλλά η τελική εικόνα έκλεισε με την αναφορά
του Δημητριάδη στην απόφαση των Ευρωπαίων να υπογράψει η νέα
κυβέρνηση.
Η

πιο

ξεκάθαρη

και

χαρακτηριστική

στιγμή

διαφοροποίησης

της

διερευνητική επιτροπής και του Δημητριάδη, ήταν οι αναφορές στις
επιστολές Ορφανίδη: ο Δημητριάδης αποδόμησε αμέσως

εύκολα τη

ρητορική

ότι

μετατόπισης

του

θέματος,

παρατηρώντας

όλες

αναφέρονταν σε τί έπρεπε να κάνει για τα δημοσιοοικονομικά η
κυβέρνηση, ενώ ο ίδιος ο κ. Ορφανίδης, ουσιαστικά, δεν έκανε τη δουλεία
για την οποία ήταν αρμόδιος. Ήταν και μια φρέσκα οπτική: ένας
διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, που καταλαβαίνει ότι δεν είναι δική
του δουλεία τα δημόσιο-οικονομικά μετρα.
Όσον αφορά στα ΜΜΕ, αξίζει μια αναφορά στο γεγονός ότι λίγες μέρες
πριν την παρουσίαση του Δημητριάδη, ο Πολίτης είχε κείμενο όπου
αναφερόταν ότι μη υπογραφή δεν ήταν επιλογή της Ευρωπαϊκής
Κεντρικής Τράπεζας – σύμφωνα με απόφαση της στις 19/12/2012. Οπότε,
προφανώς, κάποιοι Ευρωπαίοι πολιτικοί ήθελαν να έρθει η επόμενη
κυβέρνηση – και ξεκίνησαν και ένα κλίμα μέσα από τα ΜΜΕ.

Μια αποκαλυπτική παράσταση του Θεάματος: όταν
η βιασύνη και η ομοιομορφία των τίτλων φανερώνει
ότι υπήρχε προσυνεννόηση ερευνητικής επιτροπής
και ΜΜΕ

147

Η γκάφα του βιαστικού τίτλου με την απάντηση, πριν καν γίνει η
ερώτηση
Ενώ ξεκινούσε η παρουσίαση του κ. Δημητριάδη στην ερευνητική
επιτροπή, το σάιτ του Φιλελευθέρου και του SigmaLive είχαν δυο
παρόμοιους τίτλους, που δεν είχαν καμιά σχέση με το αντικείμενο της
αναφοράς του κ. Δημητριάδη. Ενώ ο διοικητής εστίαζε στο πώς εκεί που
είχε φτάσει η Λαϊκή, δεν υπήρχε εναλλακτική λύση – απαντούσε, δηλαδή,
σε όλα όσα λέγονταν προηγουμένως για τον ΕΛΑ - και μετά εξηγούσε ότι
και η Τράπεζα Κύπρου είχε δικά της προβλήματα, οι τίτλοι ήταν:
«Η ΚΤ προειδοποιούσε για τις συνέπειες από μη υπογραφή μνημονίου».
[Φιλελεύθερος]
«Ναι, έπρεπε να αποταθούμε νωρίτερα στον Μηχανισμό»
Sigma Live
Ο τίτλος του Sigma Live ήταν εντελώς παραπλανητικός – και όπως θα
αποδεικνυόταν αργότερα, ήταν ένας προετοιμασμένος τίτλος για γενική
χρήση.
Μετά από κάποια σχόλια και στο ίντερνετ, το Sigma Live φαίνεται ότι
αντελήφθηκε την γκάφα

του και έτσι, διαφοροποίησε τον τίτλο,

ακολουθώντας κάπως - όπως είπε ο Δημητριάδης - αποφάσισαν να
περιμένουν την επόμενη κυβέρνηση. Και όντως, αυτή ήταν η είδηση με
βάση την οποία έκλεισε και η διαδικασία – όταν ο Δημητριάδης έδωσε στα
μέλη της διερευνητικής επιτροπής απόρρητο έγγραφο και ξαφνικά, έπεσε
άβολη σιωπή.
Ο Φιλελεύθερος, αντίθετα, συνέχισε την παραπλανηση και την διεύρυνε.
Αγνοώντας και τις απαντήσεις και το πλαίσιο μέσα στο οποίο κινείτο η
αναφορά του

κ.

Δημητριάδη,

έκανε τον αρχικό τίτλο

στο σάιτ:

«"Καταστροφική η καθυστέρηση προσφυγής στον μηχανισμό στήριξης". Η

148

λέξη «καταστροφική» ήταν τίτλος φούσκωμα από την εφημερίδα - δεν
υπήρχε πουθενά στις συζητήσεις - μέχρι και η διερευνητική επιτροπή
μιλούσε για "ζημιογόνα" καθυστέρηση. Η εφημερίδα, όμως, επέμενε να
αγνοεί το τί λεγόταν για να ικανοποιήσει, προφανώς, τις αποφάσεις που
είχαν ληφθεί.
Το σκηνικό δεν περιοριζόταν μόνο στα μεγάλα σάιτς – ακόμα και ένα νέο
σάιτ, όπως το newzup που δημιούργησαν τέως δημοσιογράφοι της
Αλήθειας, φαινόταν λες και έπαιρναν ακόμα κατεύθυνση. Και αυτή
ξεκίνησε με το σενάριο ότι θα έλεγε ο Δημητριάδης για το 2011 κλπ.
Την επομένη οι εφημερίδες: αφού δεν μπορούσαν να πουν για το
Δημητριάδη,

έπαιξαν

την

κασέτα

της

παραπλάνησης

με

δημοσιογράφους βολικούς…
Οπότε, την επομένη, οι εφημερίδες ήταν ανάλογες. Η Αλήθεια, ξαφνικά,
αγάπησε το Δημητριάδη, ενώ στον Φιλελεύθερο η κ. Ταραμουντά, που
μάλλον

ήταν

Πρωτοσέλιδος

η

υπεύθυνη

τίτλος: «Τα

της

ημέρας,

φόρτωσε

είχε

μια

θλιβερη

στιγμη.

στο Χριστόφια» με υπότιτλο

«κατάθεση – φωτιά Δημητριάδη για εγκληματική καθυστέρηση στην
οικονομία».
Η διατύπωση είναι ενδιαφέρουσα για το πώς κατασκευάστηκε η είδηση.
Πουθενά στο κείμενο του Δημητριάδη, ή στις απαντήσεις του, δεν υπήρξε
αναφορά, είτε για το Χριστόφια, είτε για «εγκληματική» καθυστέρηση. Ο
τίτλος ήταν ένα ψέμα, που μπορεί να φορτωθεί στις ταυτίσεις της
δημοσιογράφου που κάλυψε το θέμα αλλά η ευθύνη των αρμοδίων είναι
εκεί. Είχε και σχετικό κείμενο η κ. Ταραμουντά. Αξίζει να αναφερθεί ότι
ενώ την Τρίτη, την αναφορά - και πρωτοσέλιδα μάλιστα - σε «σκληρή
ανάκριση» την έκανε η κ. Θ. Θειοπούλου, η οποία είχε και σχετικό κείμενο,
το οποίο αναφερόταν στις αναμενόμενες ερωτήσεις – για τον ΕΛΑ, για τις
διαφωνίες με την κυβέρνηση κλπ – εντούτοις, δεν ήταν η δημοσιογράφος
που κάλυψε το θέμα την επόμενη. Μπορεί να θεωρήθηκε ότι δεν θα
ακολουθούσε τη «γραμμή» - για μια από τις ελάχιστες δημοσιογράφους,
που κατέγραψαν την εξέλιξη του τραπεζιτικού προβλήματος, οι φαιδροί
προπαγανδιστικοί τίτλοι του Φιλελευθέρου, δεν ταίριαζαν στο ύφος, ούτε
και φυσικά στην ουσία. Χρειαζόταν μια πιο βολική δημοσιογράφος ίσως –
άλλωστε και η κ. Ταραμουντά στο σχόλιό της φάνηκε να θέλει να
αποφύγει τη συζήτηση για τις τράπεζες. Μπορεί το θέμα να έφτανε και

149

στον τρόπο που οι μεγαλομέτοχοι της Τράπεζας Κύπρου ασκούσαν και
ασκούν «πολιτικές πιέσεις» μέσω πρωτοσέλιδων.
Ας δούμε όμως τί είπε ο κ. Δημητριάδης.
Στην αρχική του ομιλία, το μεγαλύτερο μέρος ήταν μια αναφορά στο πώς
εμφανίστηκε το πρόβλημα στη Λαϊκή και μετά στην Τράπεζα Κύπρου.
Ακολούθως, μιλώντας για τη διαπραγμάτευση παρέπεμψε στο ότι
προειδοποιούσε την πολιτική ηγεσία για το ότι υπήρχαν προβλήματα με
τη Λαϊκή. Ως τεκμήριο ανέφερε και τη συνάντηση της 21 ης Νοεμβρίου.
Εκείνες τις μέρες, έκλεισε και η συμφωνία. Εδώ, δεν υπήρχε ούτε
καθυστέρηση, ούτε φαντασιακά εγκλήματα. Εκείνη την περίοδο, όμως, η
Τράπεζα Κύπρου, σύμφωνα με τον κ. Δημητριάδη, πέταξε σχεδόν μισό
εκατομμύριο για μια έρευνα χωρίς αντίκρισμα, η οποία είχε στόχο να
ασκηθούν «πολιτικές πιέσεις» - εδώ η αναφορά ήταν εστιασμένη και στην
τότε αντιπολίτευση, αλλά και στα ΜΜΕ. Έπεσε λογοκρισία.
Ακολούθως, ο κ. Δημητριάδης αποκάλυψε, όταν επέμενε ο κ. Πικής, ότι
ήταν οι Ευρωπαίοι που δεν συμφωνούσαν να υπογραφεί η κατ’ αρχήν
συμφωνία για μνημονιακή σύμβαση. Αυτό, προφανώς, η κ. Ταραμουντά
ήθελε να το αποφύγει, επίσης– ανάλογα, άλλωστε, κινήθηκε και η
διερευνητική επιτροπή που μόλις βρέθηκε μπροστά στο έγγραφο, τα
μάζεψε και έφυγε.
Κατά την διάρκεια των ερωτήσεων, η διερευνητική επιτροπή φάνηκε να
προσπαθεί

εναγωνίως,

να

επιβεβαιώσει

τους

τίτλους,

που

είχαν

προαγγελθεί από τα ΜΜΕ. Επανέρχονταν, λοιπόν, ερωτήσεις για το πότε
έπρεπε να προσφύγουμε σε μνημόνιο.
Αποδομώντας το λεκτικό της πρωτοσέλιδης παραπλάνησης
Ας δούμε, λοιπόν, τις τρεις αναφορές και το χρόνο που δόθηκαν – αλλά
και την ενδιαφέρουσα εμμονή της διερευνητική επιτροπής να εκμαιεύσει ακόμα και παραπλανητικά - φράση ή δήλωση.
Το θέμα ήταν από τα πρώτα στις ερωτήσεις. Οι αναφορές είναι από το
Sigma live και οι αρχικοί αριθμοί είναι ο χρόνος, που έγινε η ερώτηση και
δόθηκε η απάντηση.
Στις 10:14 η διερευνητική επιτροπή ξεκινά με αναφορά σε δήλωση του κ.
Δημητριάδη «ότι υπήρχε προοπτική για να αποφύγουμε το μνημόνιο πριν

150

από 14 μήνες. Υπήρχε έντονη θέση από όλους να αποφύγουμε το μνημόνιο
είπε χαρακτηριστικά. Δεν ήταν μόνο της κυβέρνησης αλλά όλων των
πολιτικών δυνάμεων.»
Και συνέχισε λίγα λεπτά μετά
10:18 «Πιστεύαμε ναι ότι μπορούσαμε να αποφύγουμε το μνημόνιο τότε.
Τα δεδομένα άλλαξαν την περίοδο Μαΐου-Ιουνίου 2012 λόγω των
προβλημάτων που αντιμετώπιζαν οι δύο μεγάλες τράπεζες. Η
Κυβέρνηση, μας διαβεβαίωνε ότι θα έβρισκε εξωτερικό δάνειο για να
καλύψει τις ανάγκες της Λαϊκής Τράπεζας.»
Η διερευνητική επιτροπή αλλάζει θέμα. Αλλά από όσα ειπώθηκαν μέχρι
στιγμής, δεν φαίνεται να υπάρχει θέση του Δημητριάδη, ότι ήταν λάθος η
προσέγγιση ότι μπορούσε να αποφευχθεί ο μηχανισμός. Αναφέρεται
μάλιστα «σε όλες τις πολιτικές δυνάμεις» και όχι μόνο στον Πρόεδρο.
Αλλά, βέβαια, μερικοί ακούν ότι θέλουν ή ότι βολεύει οδηγίες. Άλλωστε,
που ήξεραν ότι θα ξεκινούσε με τέτοιες ερωτήσεις ο κ. Πίκης και έριχναν
και προκαταβολικούς τίτλους;
Το θέμα επανήλθε σε κανένα μισάωρο:
10:46. «Ερώτηση: Υπάρχει ομοφωνία από όλους όσους κατέθεσαν
ενώπιον μας, ότι η καθυστέρηση να αποταθούμε στον μηχανισμό
στήριξης από πολύ νωρίτερα υπήρξε ζημιογόνα αν όχι καταστροφική για
την κυπριακή οικονομία. Συμμερίζεστε αυτή την άποψη;
Ναι συμμερίζομαι αυτή την άποψη. Έπρεπε να γίνει αρχές του 2012 ίσως
και περί το τέλος του 2011 γιατί διαφάνηκε ότι οι τράπεζες δεν θα
έβρισκαν αυτά τα κεφάλαια.»
Εδώ, η αρχικη ερώτηση είναι παραπλανητική. Δεν υπήρχε «ομοφωνία από
όλους» για το ζημιογόνα – αυτό ήταν μια εφεύρεση για να εκβιαστεί
απάντηση.

Και

αυτό

ήταν

ξεκάθαρο

και

από

την

υπεκφυγή

του

Δημητριάδη. Ο Ν. Παπαδόπουλος λ.χ. και 2-3 άλλοι, υποστήριξαν ότι θα
έπρεπε να γίνει προσφυγή το Μάιο του 2011. Η πλειοψηφία διαφώνησε με
αυτήν την θέση. Μέχρι τώρα, η γραμμή των ερωτήσεων αφορούσε σε
κάποια αόριστα μέτρα, όχι στην προσφυγή. Ξαφνικά, όμως, η επιτροπή
φάνηκε να προσπαθεί να εκβιάσει απάντηση. Διότι, σαφώς, ο κ.

151

Σταυράκης δεν πίστευε ότι έπρεπε να γίνει προσφυγή το 2011 και ο κ.
Καζαμίας είχε καταθέσει την αξιολόγηση του Ο. Ρεν τον Ιανουάριο του
2012. Η απάντησή του κ. Δημητριάδη σε αυτό το πλαίσιο, παρέπεμπε
σαφώς και πάλι στο ότι «οι τράπεζες δεν θα έβρισκαν κεφάλαια». Το
ερώτημα, όμως, τότε μετατοπίζεται και πάλι από την πολιτική σφαίρα,
στο γήπεδο των τραπεζιτών. Ποιοί ήταν επικεφαλείς των τραπεζών; Τί
έκαναν; Και τί έλεγαν τότε; Και σε αυτό το σημείο, η προσπάθεια του
Φιλελευθέρου

να

αφαιρέσει

από

την

απάντηση

Δημητριάδη

την

επεξηγηματική φράση «γιατί διαφάνηκε ότι οι τράπεζες δεν θα
έβρισκαν αυτά τα κεφάλαια» κουβαλά και μια ενοχή, αφού η εφημερίδα
στήριξε

στα

πρωτοσέλιδά

της,

τις

εκστρατείες

συγκάλυψης

της

Τράπεζας Κύπρου και της Λαϊκής. Αν, μάλιστα, λάβουμε υπό όψιν ότι η
Τράπεζα Κύπρου έλεγε ψέματα μέχρι και τον Ιούνιο για τις ανάγκες της,
προφανώς το θέμα και πάλι ήταν θέμα τραπεζιτικής παραπλάνησης.
Άλλους κάρφωνε ο Δημητριάδης και για αλλού είχε οδηγίες φαίνεται το
πρωτοσέλιδο του Φιλελευθέρου.
Αλλά και η επιτροπή επέμενε στη στράτευση, την οποία υπηρετούσε –
ανάλογη, παραδόξως [;] με τα πρωτοσέλιδα:
11:44. «Επανέρχεται η επιτροπή με ερώτηση για το πότε θα έπρεπε να
αποταθούμε

στον

μηχανισμό,

καθώς

σε

δήλωση

του

στην

Απ.

Οικονομικών στις 19 Ιουλίου του 2012 είπε ότι θα ήταν πρώιμο αν
έμπαινε στον μηχανισμό από τον Μάιο του 2011.
«Όπως είπα εκ των υστέρων είμαστε όλοι πολύ σοφοί. Σήμερα που
γνωρίζω όλα τα δεδομένα θα ήταν καλύτερο να πηγαίναμε τον Ιανουάριο
του 2012. Κανένας δεν ανέμενε αυτές τις εξελίξεις με τις καταθέσεις
κτλ, όπως δεν αναμέναμε και τις επιθέσεις από ξένα ΜΜΕ για τις
τράπεζες», απαντά ο Δημητριάδης.
Εδώ, ο Δημητριάδης στην τελική του αναφορά, αφαίρεσε και πάλι το
τέλος του 2011 και έμεινε με το 2012. Αλλά, αυτό ήταν κάτι που δεν
βόλευε και στο σάιτ του Πολίτη λ.χ. το 2011 έμεινε. Αν και ο Πολίτης
προσπάθησε να είναι κάπως πιο ήπιος στο πρωτοσελιδο της έντυπης
έκδοσης την επομένη.

152

Στο Φιλελεύθερο, αντίθετα, φαίνεται ότι τα παβλωφικά σύνδρομα, έχουν
βαθειές ρίζες.

Μια επιτροπή στα όρια του κωμικού: ερωτήσεις με
λανθασμένες υποθέσεις, ασάφεια για τα γεγονότα,
λεκτικές υποβολές και καθοδήγηση και από την
ανάγκη τίτλων στα ΜΜΕ

Το ότι η επιτροπη γύρω από τον κ. Πική δεν τόλμησε να καλέσει κάποιον,
όπως τον κ. Παράσχο, που έκανε δημόσιες καταγγελίες για διαπλοκή των
ΜΜΕ και των τραπεζών, ή έστω να διερευνήσει τις καταγγελίες Συλούρη,
ίσως να μην είναι τελικά μόνο λόγω χρόνου. Η επιτροπή φαίνεται να
κινείται σε μονοπάτια αναλογα με αυτά της διαπλόκης με τα ΜΜΕ. Και
αυτή η διαπλοκή, που φαινόταν από καιρό με επιλεκτική διερεύνηση
ειδήσεων από μερικές μόνο εφημερίδες - Πολίτης και Καρυδάς λ.χ. για την
Ομόνοια, ενώ δεν διερευνήθηκε αναφορά στη Χαραυγή για δάνειο της
Ανόρθωσης - πήρε νέες μορφές με το σκηνικό γύρω από την παρουσίαση
Δημητριάδη. Ας δούμε, λοιπόν, τέσσερα επεισόδια από την παρουσίαση
του κ. Δημητριάδη που δείχνουν τη μονομέρεια της επιτροπής.

Πηγη: http://www.sigmalive.com/news/local/60143

153

1. Παραπλανητική ρητορική: Η επιτροπή για μήνες ρωτούσε με
λάθος ερμηνεία δήλωσης
Τα μέλη της επιτροπής και ο κ. Πικής ρωτούσαν αρκετούς από όσους
πήγαν στην επιτροπή για μια δήλωση του Π. Δημητριάδη ότι η Λαϊκή
κρατήθηκε στον «αναπνευστήρα». Ο κ. Δημητριάδης είχε διευκρινίσει,
ήδη, με τη συνηγορία του υπέρ της κατάθεσης Φιλίππου, ότι δεν ήταν
ορθή η ερμηνεία ότι σταμάτησαν οι διαδικασίες

για έγκριση του

μνημονίου ή ό,τι άλλο βρισκόταν σε εξέλιξη, λόγω εκλογών. Και τελικά,
στην παρουσίασή του εξήγησε και φάνηκε να τεκμηριώνει ότι οι οι ίδιοι
Ευρωπαίοι προτιμούσαν να υπογράψει η νέα κυβέρνηση. Μπορεί να ήθελαν
και ιδιωτικοποιήσεις, που να μην έβγαιναν με την έκθεση PIMCO, μπορεί
και να πίστευαν ότι άλλος πρόεδρος θα αποδεχόταν κούρεμα καταθέσεων.
Όπως και να έχει, όμως, ο κ. Πικής και η επιτροπή αυθαίρετα είχαν
υιοθετήσει μια ερμηνεία, η οποία δεν απεικόνιζε τί είχε πει ο κ.
Δημητριάδης. Και αφού του αποδιδόταν η δήλωση, προφανώς, ήταν ο
μόνος αρμόδιος να την εξηγήσει. Αν, όμως, μια σειρά ερωτήσεων ξεκινά
από λανθασμένη βάση, τί λέει για αυτούς που ρωτούν; Λέει κατ’ αρχήν ότι
πολλές δηλώσεις, που αντλήθηκαν με αυτή την παραπλανητική δήλωση
είναι άκυρες, και ότι κάποια ή όλα τα μέλη της επιτροπής είχαν σαφή
προκατάληψη στο να υιοθετήσουν μια ερμηνεία, που βόλευε μερικούς,
παρά να μάθουν τί πραγματικά είπε ο διοικητής. Και όταν, τελικά, τον
ρώτησαν, η απροθυμία ή η δυσκολία του κ. Πική να αποδεχθεί τα
δεδομένα, τον οδηγούσε, ουσιαστικά, σε ένα είδος πιεστικής στάσης, που
μάλλον αποκάλυπτε δυσφορία για το λάθος και τη διάψευση.

Ιδού ο

διάλογος - ο αρχικός αριθμός είναι η ώρα της συζήτησης - με κάποια
σχόλια αποδόμησης σε παρένθεση:
10:36….Ερώτηση: Σε δήλωση σας στις 26 Mαρτίου 2013 είπατε ότι η
Λαϊκή κρατήθηκε στη ζωή μέσω του αναπνευστήρα του ELA για 9 μήνες.
Επιβάλλετο να την κρατήσουμε στην ζωή να γίνουν εκλογές και η νέα
κυβέρνηση να αναλάβει τις ευθύνες. (εδώ ο κ. Πικής κάνει σαφώς δική
του ερμηνεία και την υποβάλει ως κάτι αυτονόητο) Συνάγεται ότι
με την λέξη «αναπνευστήρας» εννοείται ότι ήταν ζωντανή-νεκρή. Το
σχόλιο σας.
Απάντηση: Παρερμηνεύθηκε αυτή η δήλωση. Η Λαϊκή παρέμεινε
φερέγγυα. Η κατάσταση ρευστότητας της τράπεζας άρχισε να γίνεται

154

δραματική από τα μέσα Ιανουαρίου 2013. Τον Ιανουάριο του 2013, η
κατάσταση με την απόσυρση καταθέσεων σταθεροποιήθηκε όμως το ELA
έφτασε 9,1 δις. Μετά τα δημοσιεύματα για κούρεμα η Λαϊκή έχασε 400
εκ. Ευρώ περίπου, οπότε πήρε επιπλέον ELA. Στις 11 εργάσιμες μέρες του
Μάρτη η Τράπεζα είχε εκροές 550 εκ. Ευρώ. (άρα δεν ήταν νεκρή
ζωντανή, αλλά αντιμετώπιζε πιέσεις ιδιαίτερα μετά την πρώτη
Μαρτίου – όταν έφυγαν 550 εκάτ σε 11 μέρες ήταν σαφές μήνυμα –
αυτό όμως θα σήμαινε ότι ο κ. Πικής θα έπρεπε να ρωτήσει για τις
διαρροές πριν το κούρεμα και ποιοί ήξεραν;)
Πικής: Δεν απαντάτε στην ερώτηση κ. Δημητριάδη. (ο κ. Πικής επιμένει
με δυσφορία, αφού η εκδοχή της ζωντανής –νεκρής τράπεζας από
τον Ιανουάριο, διαψεύστηκε)
Δημητριάδης: Διαφάνηκε από δηλώσεις Ευρωπαίων αξιωματούχων ότι θα
περίμεναν την νέα κυβέρνηση για να καταλήξουν σε πρόγραμμα. Οι
Ευρωπαίοι αποφάσισαν ότι ήθελαν να κάνουν συμφωνία με την νέα
κυβέρνηση, ώστε αυτή να έχει ιδιοκτησία του προγράμματος. (εδώ ο
Δημητριάδης τεκμηριώνει ότι οποιαδήποτε απόφαση για αναβολή
υπογραφής αφορούσε τους ευρωπαίους και δεν λήφθηκε στην
Κύπρο) Βάση αυτού η ΕΚΤ αποφάσισε να αναστείλει την ημερομηνία
λήξης του ELA για τις 21 Μαρτίου. Εμείς ήμασταν υποχρεωμένοι να την
κρατήσουμε στην ζωή. Είχαν εξαντληθεί τα στοιχεία που μπορούσαν να
φέρουν ως collateral στην Τράπεζα.
Πικής: Επαναλαμβάνω το ερώτημα κ. Δημητριάδη. Είπατε ότι την
κρατήσαμε στον αναπνευστήρα για 9 μήνες. (ο κ. Πικής καταλαβαίνει
ότι έχει χάσει το παιχνίδι του επιχειρήματος ότι σκόπιμα δεν
γινόταν υπογραφή και ανοίγει τη συζήτηση στους 9 μήνες. Μα για
τους 9 μήνες πριν, όπως και για τους προηγούμενους 6, ο κ.
Δημητριάδης είχε ήδη εξηγήσει στην αρχική του αναφορά.) Αυτή
την ερώτηση να μου απαντήσετε.
Δημητριάδης: Η κατάσταση της Λαϊκής, η ρευστοτική, είχε γίνει τραγική,
όμως ήταν φερέγγυα. Από τη στιγμή που η Κυβέρνηση δεν συμφωνούσε σε
πρόγραμμα σημαίνει ότι θα διέκοπταν τον ELA. (Θα μπορέσει ο κ.
Πικής να αναγνωρίσει τώρα ότι,τελικά, το παιχνίδι με τη λέξη

155

«αναπνευστήρας», ήταν παραπλανητικό εκ μέρους του; Από εκεί
και πέρα, το ζήτημα, όπως το έθεσε ο Δημητριάδης, ήταν οι
εναλλακτικές λύσεις – είτε η χρεοκοπία της Λαϊκής, είτε η
προσπάθεια να σωθεί. Αλλά οι εναλλακτικές λύσεις έχουν και
κόστος)
2. Όταν η επιτροπή παραπλανεί, υποβάλλωντας μια ανύπαρκτη
ομοιογένεια/ομοφωνία
10:46….Ερώτηση: Υπάρχει ομοφωνία από όλους όσους κατέθεσαν ενώπιον
μας, ότι η καθυστέρηση να αποταθούμε στον μηχανισμό στήριξης από
πολύ νωρίτερα υπήρξε ζημιογόνα, αν όχι καταστροφική για την κυπριακή
οικονομία. Συμμερίζεστε αυτή την άποψη;
Στο πλαίσιο της προσπάθειας να εκμαιευτεί δήλωση ενάντια στην
προηγούμενη κυβέρνηση ότι καθυστέρησε να προσφύγει στο μηχανισμό,
γίνεται μια ισοπεδωτική αναφορά σε ομοφωνία. Αυτό είναι, επίσης,
προβληματικό για τα μέλη της επιτροπής. Δεν είχαν καθιερώσει ένα
σταθερό ερωτηματολόγιο για να είναι σαφείς οι απαντήσεις, και αν το
ερώτημα ήταν ότι θα έπρεπε να γίνει πιο νωρίς προσφυγή, τότε προφανώς
θα έπρεπε να ρωτήσουν όσους απαντούσαν να πουν ποιό θα ήταν το
εναλλακτικό κόστος και ποιό το κέρδος από μια προσφυγή σε κάποιο άλλο
χρονικό σημείο. Ο κ. Δημητριαδης επιστημονικά και τεκμηριωμένα
εξήγησε τί θα σήμαινε χρεοκοπία της Λαϊκής το Μάιο του 2012. Κανείς
άλλος δεν εξήγησε, έστω συγκριτικά με άλλες χώρες το σχετικό - αν
υπάρχει - πλεονέκτημα. Επιπρόσθετα, βέβαια, η ερώτηση ήταν από μόνη
της ασαφής – μερικοί υποστήριζαν ότι θα έπρεπε να γίνει προσφυγή το
Μάιο του 2011, άλλοι τον Ιανουάριο - αλλά σε αυτή την περίπτωση, το
θέμα περιπλεκόταν, αφού θα έπρεπε να πουν την αλήθεια οι τράπεζες για
τα οικονομικά τους- και προφανώς δεν το έκαναν.
Μια ανασκόπηση των δημοσιευμάτων του Φιλελευθέρου λ.χ. κατά τη
διάρκεια των συζητήσεων, δείχνει ότι ήταν παραπλανητική η αναφορά σε
«ομοφωνία»:
Υπέρ της άποψης για προσφυγή το Μάιο του 2011 λ.χ. τάχθηκαν οι Ν.
Παπαδόπουλος και ο Σ. Μιχαήλ του Υπουργείου Οικονομικών. Ανάλογες
θέσεις καταγραφηκαν και για τον κ. Σαρρή - αν και φάνηκε ανοικτός στην
ημερομηνία υποβολής. Περίπου ανάλογες ήταν και οι δηλώσεις του κ.

156

Αριστοδήμου από την Τράπεζα Κύπρου. Είχε και δάνεια, αλλά και απόψεις
πως θα σωζόταν η τράπεζά του.
Αντίθετα, δεν υπήρχε αναφορά σε προσφυγή σε μνημόνιο το Μάιο του
2011 ή ευρύτερα στις άλλες αναφορές οπως :
Ο κ. Χ. Πατσαλίδης, ο οποίος κατέθεσε πρώτος, δεν φάνηκε να διαφωνεί
με το ρωσικό δάνειο, το οποίο αντιμετώπισε την κατάσταση που
δημιουργήθηκε το Μάιο του 2011. Η έμφασή του ήταν στα «μέτρα» που
λήφθηκαν και στο τι χρειάζονταν. Δεν φάνηκε να ρωτήθηκε για να πάρει
θέση για το χρόνο του μνημονίου – και ως επιστήμονας να καταθέσει
εκτιμήσεις για τα ενδεχόμενα προβλήματα, όπως έκανε ο Δημητριάδης.
Πρακτικά όταν θεώρησε ότι έπρεπε να μιλήσει με τον τότε Πρόεδρο για
την άποψή του, ότι έπρεπε να κλείσει η συμφωνία, τον Νοέμβριο του 2012,
είπε και την άποψή του, και η συμφωνία έκλεισε.
Ο κ. Σταυράκης, ο οποίος ήταν υπουργός μέχρι το καλοκαίρι του 2011,
είναι σαφής ότι δεν συμφωνούσε με προσφυγή το Μάιο του 2011. Και ο κ.
Καζαμίας έκανε αναφορά στην επιστολή Ο. Ρεν τον Ιανουάριο του 2012,
που οδήγησε στην αφαίρεση της Κύπρου από τη λίστα παρακολούθησης..
Με τον κ. Σιαρλή και πάλι η συζήτηση περιστράφηκε γύρω από το
μνημόνιο, που συνομολογήθηκε το 2012.
Ακόμα και αν κοιτάξει κανείς τις αναφορές στις παρουσιάσεις των
τεχνοκράτων του υπουργείου, Τσόκο και Χαραλάμπους, η έμφαση φαίνεται
να ήταν σε «μέτρα», παρά σε προσφυγή στο μηχανισμό. Μέχρι και ο κ.
Ηλιάδης της Τράπεζας Κύπρου υποστήριζε ότι «..αν λαμβάνονταν μέτρα
από την κυβέρνηση μέχρι και το πρώτο εξάμηνο του 2012, υπήρχε
περιθώριο να βρεθούν λύσεις…».
Υπήρχε μια ετερόκλητη συλλογή θέσεων – συχνά χωρίς να ζητείται καν
τεκμηρίωση – παρά ομοφωνία. Μια πιθανότητα μπορεί είναι η σύγχυση
στην επιτροπή των εννοιών «μέτρα» (για τα οποία η επιτροπή φαίνεται να
έχει μια απλοϊκή αντίληψη ότι είναι μόνο οι περικοπές εξόδων) «προσφυγή
στο μηχανισμό» (άρα μνημόνιο και τρόικα, άρα και εν δυνάμει κούρεμα
οπότε κρίνουν) ή «να κάνουν κάτι οι τράπεζες» κλπ. Ή άλλη είναι η
σκοπιμότητα.
3. Να πιστέψει κάποιος ότι αυτό δεν είναι σκόπιμο; Ένα λεκτικό
παιχνίδι

παράπλανησης,

όπου

157

ένα

«ενδεχόμενο

εργαλείο»

ταυτίζεται στη ροή με την απόφαση, που απέκλειε αυτά τα
ενδεχόμενα
Μια άλλη ενδιαφέρουσα διάσταση, την οποία προσπάθησε να υποβάλει
παραπλανητικά η επιτροπή, ήταν οτι η αναφορά σε μια πιθανότητα
ανάμεσα σε άλλες για bail in ήταν κάτι αντίστοιχο της πραγματικής
συμφωνίας, η οποία απέκλειε αυτήν την πιθανότητα. Ανάλογη προσπάθεια
είχε γίνει και όταν συζητήθηκε το μνημόνιο με τον κ. Σιαρλή – για να
εξηγήσει ο τελευταίος ότι άλλο είναι οι ενδεχόμενες πιθανότητες και
άλλο η απόφαση για κάποια συγκεκριμένη πιθανότητα. Ο κ. Δημητριάδης
ήταν πολύ πιο σαφής με τον όρο εργαλείο.
12:03…..«Επομένως το μνημόνιο συναντίληψης συμπεριλάμβανε και την
απομείωση των καταθέσεων ως ένα ενδεχόμενο δηλαδή...(αυτή είναι
μια παραπλανητική τακτική – ξεκινά με τη λέξη
«συμπεριλαμβάνει», λες και είναι γεγονός, για να διορθώσει μετά
με τη λέξη «ενδεχόμενο δηλαδή» - ο στόχος ήταν βέβαια να
περάσει η πρώτη λέξη και να λειτουργήσει η δεύτερη
καθησυχαστικά) λέει ο Πρόεδρος της Επιτροπής.
Δημητριάδης: Ναι χρησιμοποιήθηκε και στο ελληνικό μνημόνιο και στην
Ισπανία σαν εργαλείο. (Ο Δημητριάδης κάνοντας αναφορά σε
Ελλάδα και Ισπανία, με την μια χώρα να έχει μνημόνιο και την
άλλη να υποβάλλεται μόνη της σε λιτότητα υπό επιτήρηση, εξηγεί
στον κ. Πική ότι ο όρος δεν είναι άγνωστος..]
Δεν νομίζω του απαντά ο Πικής. Αφού το θέμα bail-in ήταν απόφαση της
Κομισιόν στις 6/6/2012. Μέχρι σήμερα δεν έχει θεσμοθετηθεί από την ΕΕ.
Ήμασταν οι πρώτοι που εφαρμόστηκε. (Η μη γνώση από ένα τέως
δικαστή

για

τα

πότε

χρησιμοποιήθηκε

(σε

συζήτηση,

ως

πιθανότητα κλπ) ως «ενδεχόμενο εργαλείο» είναι κατανοητή.
Αλλά φαίνεται να υπάρχει και πάλι ένα είδος πίεσης για να γίνει
αποδεκτή μια εκδοχή που θέλει να ταυτίζει

τις «εναλλακτικές

πιθανότητες» με εφαρμογές. Για ενδεχόμενα εργαλεία ήταν η
συζήτηση.

Η αναφορά από μόνη της δεν σημαίνει εφαρμογή –

αλλά ο κ. Πικής φάνηκε να το σπρώχνει προς τα εκεί..)

158

Όταν η ερώτηση αποκαλύπτει άγνοια: κατά τη ρητορική του «αν
δεν

έχει

κάποιος

την

απάντηση

στο

τελεσίγραφο

της

αυστρουγγρικής αυτοκρατορίας το 1914, τότε μάλλον δεν έγινε ο
Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος…»
Ερώτηση: Περιήλθαν σε γνώση σας οι επιστολές Ορφανίδη προς τον
Πρόεδρο της Δημοκρατίας επισημαίνοντας του κινδύνους που
εγκυμονούσαν για την κυπριακή οικονομία από το 2009; Στις 15/4/2009
προειδοποιεί για την επιδείνωση της κατάστασης της κυπριακής
οικονομίας. Είχε εισηγηθεί την έκδοση ειδικών ομολόγων τριετούς
διάρκειας για ρευστότητα για τις τράπεζες. Δεν πήρε απάντηση σε αυτές
τις επιστολές. Το γνωρίζεται από τους φακέλους της ΚΤ. Συμφωνείται με
αυτή την εκτίμηση του κ. Ορφανίδη;
Η

πιο γραφική στιγμή, η οποία σχολιάστηκε μέχρι και στα πηγαδάκια,

ήταν η «εμμονή» (όπως την ονόμασε το Sigma live) στις επιστολές
Ορφανίδη. Φαίνεται ότι κάποιοι στην επιτροπή παίζουν και το ρόλο του
δικηγόρου του Ορφανίδη, πριν καν εμφανιστεί. Όταν είχε εμφανιστεί
μπροστά στην επιτροπή ο κ. Σταυράκης, είχε ρωτηθεί για τις πιέσεις για
παραχώρηση 3 δις στις τράπεζες το 2009. Τώρα, επανήλθε μια ερώτηση
για το θέμα, αλλά στο κλίμα αν εισακούστηκε ο Ορφανίδης. Το ότι φάνηκε
να υπάρχει άγνοια για το ότι παραχωρήθηκε η έξτρα ρευστότητα, ήταν
όντως ένα αστείο στιγμιότυπο. Όμως, το ευρύτερο ερώτημα που τίθεται
είναι αν η επιτροπή πιστεύει ότι έπρεπε να επιβληθεί εσωτερικη η
τροικανή

λιτότητα στον πληθυσμό, αλλά να δίνονται λεφτά στις

τράπεζες;
22-29 Αυγούστου

Η συνάντηση Χριστόφια – Διορισμένης
Ερευνητικής: μια αντιπαράθεση που προκάλεσε ο κ.
Πικής και οδήγησε σε μια αποκαλυπτική στιγμή

159

Όταν η προκατάληψη φαίνεται, δεν θέλει κολαούζο
Για ό,ποιον παρακολουθεί από την αρχή της διαδικασία της επιτροπής για
την οικονομία η προκατάληψη και η μονομερής έμφαση είναι σαφής. Η
μόνη δικαιολογία που μπορούσε να χρησιμοποιήσει κάποιος ήταν ότι τα
μέλη της επιτροπής δεν ήξεραν, και άρα μάλλον κάποιοι αόρατοι
«εμπειρογνώμονες» - μερικοί εισηγήθηκαν και τον κ. Αυξεντίου τον
διοικητή που επέβλεψε το σκάνδαλο του χρηματιστηρίου το οποίο έμεινε
βολικά εκτός διερεύνησης - τους καθοδηγούσαν. Οι ερωτήσεις στο πρώτο
μέρος, που αφορούσε τα δημόσιο-οικονομικά λ.χ. υπήρχε μια ξεκάθαρη
προκατάληψη

όπως

είπε

και

ο

κ.

Καλλής

όταν

αποχωρούσε

ακολουθώντας «τις εφημερίδες» πίστευαν ότι έφταιγε η προηγούμενη
κυβέρνηση. Θα ήταν δύσκολο να περιμένει κάποιος από τους διορισμένους
να αμφισβητήσουν τα ΜΜΕ, οπότε προσπαθούσαν να τα ικανοποιήσουν.
Έτσι, οι ερωτήσεις κινούνταν λες και το μόνο που

ενδιέφερε ήταν να

διερευνηθούν τα σημεία που ήθελαν οι αντίπαλοι της προηγούμενης
κυβέρνησης – γιατί δεν επιβλήθηκε λιτότητα πριν (και το ρωτούσαν αυτό
υψηλόβαθμοι δικαστές που ήθελαν και γερές αυξήσεις όταν ερχόταν η
περίοδος των διεκδικήσεων των δημόσιων υπάλληλων) ή και το αστείο
επιχείρημα του Ορφανίδη γιατί δεν υποβλήθηκε βέτο για τα ομόλογα κλπ.
Ακόμα και όταν κλήθηκε ο Ν. Παπαδόπουλος, δεν τέθηκε το θέμα γιατί η
βουλή έκοβε έσοδα του κράτους ή γιατί απορρίφθηκαν οι εισηγήσεις για
φορολόγηση του πλούτου το 2010. Η προκατάληψη ήταν έντονη και στην
αντιμετώπιση συγκεκριμένων ατόμων – σαφώς η επιτροπή έκανε πλάτες

160

σε άτομα όπως ο κ.Σαρρής και ο κ. Καρυδάς, ενώ ήταν πιο σκληρή με τον
κ. Καζαμία λ.χ.
Ώστε και ο κ. Πικής εξυπηρετεί;
Ανάμεσα

στους

δημοσιογράφους

που

παρακολουθούσαν,

είχε

ήδη

διαμορφωθεί η εικόνα ότι το σκηνικό ήταν στημένο – και πληκτικό στην
επανάληψη του. Ήδη άλλωστε οι δυο από τους τρεις συμμετέχοντες, οι κ.
Κραμβής και η κ. Η. Νικολάου θεωρούνταν ότι είχαν συμφέροντα που τους
οδηγούσαν σε αρνητική στάση απέναντι στην προηγούμενη κυβέρνηση – ο
μεν κ. Κραμβής έχει οικογενειακές σχέσεις με το δικηγορικό γραφείο
Πολυβίου, του δικηγόρου της Τράπεζας Κύπρου, ενώ η κ. Νικολάου ήταν
γνωστό ότι είχε απωθημένα με τον πρώην πρόεδρο γιατί δεν την
επαναδιόρισε. Οι μικρότητες μιας μικρής χώρας - και φυσικά δεν
μπορούσαν να βρεθούν άλλοι μη εμπλεκόμενοι. Παρέμεινε κάπως μετέωρο
το θέμα του κ. Πική. Ήταν γνωστό ότι είχε και αυτός προκατάληψη
εναντίον της αριστεράς, αλλά κυκλοφορούσε επίσης και η φήμη ότι γενικά
ήταν «έντιμος». Είχε πάντως εκφραστεί δημόσια από το 2010 σε
συνέντευξη στον Φιλελεύθερο με τα γνωστά κλισέ ενάντια στη λύση που
διαπραγματευόταν ο κ. Χριστόφιας (με εκ περιτροπής προεδρία και
σταθμισμένη ψήφο), η οποία αναπαρήγαγε σε θλιβερό βαθμό - για δικαστή
- τα κλισέ. Είχε και έχει και αυτός λοιπόν τα δικά του απωθημένα. Το
ανοικτό

ερώτημα

ήταν

κατά

πόσο

θα

ισορροπούσε

κάπως

τις

προκαταλήψεις του – ή αν για αυτές τις προκαταλήψεις επιλέγηκε. Οι
μεροληπτικές του ερωτήσεις έδειξαν ότι μάλλον όσοι τον επέλεξαν
πόνταραν στο ότι θα έκανε ότι έλπιζαν – το ότι λ.χ. εστίασε στην Ομόνοια
και τα όσα είπε ο Καρυδάς ήταν χαρακτηριστικά. Όταν δημοσιεύτηκαν
ανάλογες πληροφορίες για την Ανόρθωση, έκανε ότι δεν είδε.
Όμως, η ελπίδα πεθαίνει τελευταία. Ενώ διαχέεται στην κοινωνία η
καχυποψία που φτάνει πια και στο δικαστικό σύστημα, η ελπίδα για κάποια
εντιμότητα παρέμεινε. Ο κ. Πικής, πρέπει να σημειωθεί έχει και μια
ιδιαίτερη προϊστορία με αμφισβήτηση της τάσης του να είναι δίκαιος,
όταν βρίσκεται εμπλεκόμενος – αυτό αφορά μια παλιά διαμάχη του με τον
Α. Κωνσταντινίδη που είναι αποκαλυπτική της τάσης του να θέλει να
ελέγχει την εικόνα στα ΜΜΕ. Αλλά θα επανέλθουμε σε αυτό το θέμα σε
μελλοντική ανάλυση για τη συνολική εικόνα του τέως δικαστή – υπάρχει

161

μια δόση αυταρχισμού πίσω από εκείνη την ιστορία. Η προκατάληψη του
στην συγκεκριμένη περίπτωση άρχισε να φαίνεται έντονα και στην
παρουσίαση του κ. Δημητριάδη - όταν αντί να δει το κείμενο, το οποίο
κατέθεσε ο διοικητής της Κεντρικής άρχισε να τον βομβαρδίζει με
ερωτήσεις που είτε ήταν παραπλανητικές, είτε στόχευαν στο να
ενοχοποιήσουν την προηγούμενη κυβέρνηση. Το ότι μερικά ΜΜΕ βγήκαν
με τους σχετικούς τίτλους, πριν καν σχεδόν ξεκινήσει η διαδικασία, θα
είναι ίσως η πιο αποκαλυπτική στιγμή διαπλοκής αυτής της "επιτροπής".
Ο αυταρχισμός του κ. Πική και οι αποκαλύψεις: η ομολογία για μια
φιλική εξυπηρέτηση στον Ορφανίδη τη στιγμή που αρνιόταν να
διαβαστεί ένα κείμενο και αρθρωνόταν μια παραπλάνηση για την
νομοθεσία για τις γραπτές μαρτυρίες – λένε και οι τέως δικαστές
τέτοια;
Οπότε με αυτό το πλαίσιο, ήταν μάλλον αναμενόμενο ότι θα προσπαθούσε
να κατασκευάσει ένα θέαμα και ενάντια στον Δ. Χριστόφια. Το ότι είχε
επιλέξει να τοποθετήσει τον κ. Ορφανίδη μετά από τον πρώην πρόεδρο
ήταν μια γκάφα επίσης αποκαλυπτική. Οπότε η καχυποψία του κ.
Χριστόφια

ήταν

δικαιολογημένη.

Ετοίμασε

ένα

σημαντικό

κείμενο

ιστορικής αξιολόγησης και τεκμηρίωσης, και είναι λογικό ότι ανέμενε ότι
τουλάχιστον θα του δινόταν η ευκαιρία να πει την άποψη του. Ο κ. Πικής,
ξαφνικά, θυμήθηκε τον αυταρχικό του εαυτό. Σύμφωνα μάλιστα με
μερικές μαρτυρίες ο κ. Κραμβής του είχε πει να αφήσει τον τέως πρόεδρο
να διαβάσει το κείμενο. Όμως ο κ. Πικής ήθελε έλεγχο και ήταν πια μια
στιγμή αστείου αυταρχισμού. Οδηγούσε τη διαδικασία σε αδιέξοδο για να
επιβεβαιώσει μια εξουσία που του δόθηκε έτσι και αλλιώς για να
εξυπηρετήσει. Προφανώς, ο κ. Κραμβής ήταν πιο έξυπνος και πιο
πρακτικός. Ο κ. Πικής, όμως, προφανώς είχε έτοιμες ερωτήσεις, έτοιμους
τίτλους σε ΜΜΕ – πώς θα χαλούσε το φιλμάκι έτσι; Οπότε, αναγκάστηκε
να ομολογήσει δυο μικρά σκανδαλακια – πρώτον ότι είχε επικοινωνήσει
από πριν με τον κ. Ορφανίδη και προσπάθησε να τον διευκολύνει. Και το
έλεγε αυτό, ενώ αρνιόταν σε κάποιον να διαβάσει μια ανάλυση και με
βάση την οποία θα υπεράσπιζε μια οπτική της κυπριακής κοινωνίας και
ενδεχομένως την πλειοψηφική πια άποψη στην Ευρώπη. Δεν μπορούσε να
καταλάβει ο κ. Πικής. Και όταν ο κ. Χριστόφιας του υπενθύμισε ότι όπως
στα δικαστήρια μπορεί να καταθέσει και γραπτώς, το έχασε τελείως –

162

ξαφνικά του είπε ότι «κάνει λάθος» . Και όμως, ο νόμος έχει αλλάξει από
το 2004 – ο κ. Πικής έκανε λάθος, και έλεγε ψέματα εκεί. Ουσιαστικά, σε
μια ευνομούμενη πολιτεία, ο κ. Πικής θα έπρεπε να είχε παραιτηθεί. Είπε
ψέματα και παραπλάνησε. Δεν μπορεί να μην ήξερε ότι άλλαξε ο νόμος για
τις μαρτυρίες από το 2004.
Οπότε το επίμαχο σημείο που εκνεύρισε τον κ. Πική ήταν ότι ο κ.
Χριστόφιας του είπε ότι προσπαθούσε να «εκμαιεύσει» απαντήσεις
ενάντια στην προηγούμενη κυβέρνηση, δεν ήταν τυχαίο. Προφανώς,
άγγιξε κάτι ο πρώην πρόεδρος που ενόχλησε. Ίσως εκείνο το σημείο, όπου
διασταυρώνεται η θετική αυτοεικόνα του ατόμου με τις αντιφάσεις της
πρακτικής στην καθημερινότητα. Διότι δεν θα στοίχιζε τίποτα σε κανένα
να άφηνε τον κ. Χριστόφια να πει την άποψη την οποία επεξεργάστηκε,
τεκμηρίωσε και έγραψε. Τον λογόκρινε. Και αυτό είναι εκεί ως τεκμήριο
επίσης.
Μπορεί το σενάριο να ήταν να βομβαρδίσει τον κ.Χριστόφια με ασύνδετες
και άσχετες ερωτήσεις για να «εκμαιεύσει» κάποια στιγμή λανθασμένης
διατύπωσης - για να παράξουν μερικοί θέαμα. Τελικά, του ξέφυγε εκείνου
η ατάκα για το «λάθος», που δεν ήταν λάθος, αφού υπήρχε η αλλαγή
νομοθεσίας για τις μαρτυρίες στα δικαστήρια.
Κατά τα αλλα το κείμενο του κ. Χριστόφια τώρα που είναι και
τεκμηριωμένα "επικίνδυνο" και λογοκρίθηκε, αξίζει να διαβαστεί
– είναι ένα σημαντικό ντοκουμέντο
Η κατάθεση του κ. Χριστόφια είναι αξιοσημείωτη και θα παραμείνει ως
ένα σημαντικό ντοκουμέντο για το πώς η κυπριακή κοινωνία αντιστάθηκε
στον νεοφιλελευθερισμό. Μερικά από τα στοιχεία και τις διατυπώσεις
(λ.χ.

για

τον

«νέο-αποικισμό»)

θα

συζητηθούν

ευρύτερα

διότι

καταγράφουν την βιωμένη εμπειρία της αντίστασης - στο πολιτειακό
επίπεδο - στη λογική της λιτότητας και της τρόικας. Το ότι αντέδρασαν,
όπως αντέδρασαν μερικά κόμματα δεν είναι παράξενο – το κείμενο
θυμίζει σε Περδίκηδες και άλλους ατάκες και φράσεις που θα ήθελαν να
ξεχάσουν. Όπως το τί έλεγαν την άνοιξη του 2012 για τον κ. Ορφανίδη.
Αν και στο σύνολό του το κείμενο είναι ιστορικό και δομικό παρά

163

να

εστιάζει σε άτομα. Το ο κ. Πικής προσπάθησε να το λογοκρίνει, απλώς
έριξε το φως της καχυποψίας πάνω του.
[Μια πρώτη ανάγνωση του κειμένου του κ. Χριστόφια βρίσκεται στο
σχετικό κείμενο στις «Απόψεις» σε αυτό το τεύχος.]

Τί δεν θέλει να ακούσει η επιτροπή: όταν ένας
πρώην πρόεδρος τοποθετεί την κρίση στο πλαίσιο
της και υπενθυμίζει όσα άλλοι θέλουν ξεχνούν.
Α.
Η κατάθεση του Δ. Χριστόφια ξεκίνησε με μια διαφωνία που είναι ίσως
εκφραστική του πλαισίου. Ο πρώην πρόεδρος ζήτησε να αναγνώσει μια
ανάλυση, ενώ η επιτροπή, αρνήθηκε επιμένοντας να υποβάλει ερωτήσεις.
Ήταν προφανές ότι η επιτροπή ήθελε να καθορίσει ένα πλαίσιο και να
αποφύγει την παρουσίαση του τέως προέδρου.
Ας δούμε, λοιπόν, τί δεν ήθελε να ακούσει η επιτροπή.
Ας δούμε λοιπόν τι δεν ήθελε να ακούσει η επιτροπή ή έστω μερικά μέλη
της.
Και υπάρχουν αρκετοί που ενδεχομένως να ανησυχούν για τις μελλοντικές
προεκτάσεις, όσων υπάρχουν στο κείμενο, όπως και για δηλώσεις στο
παρελθόν - οι οποίες καταγράφονται στο κείμενο - που αποκαλύπτουν τα
συμφέροντα και τη διαπλοκή που οδήγησαν την Κυπριακή οικονομία στη
κρίση. Το να λες σήμερα λ.χ. ότι το φυσικό αέριο άλλαξε τα δεδομένα
είναι εύκολο, άμα το εξασφάλισαν κάποιοι άλλοι που έπρεπε να
διαπραγματευτούν μέχρι τον Νοέμβριο για να το κρατήσουν σε κυπριακά
χέρια.
Διότι το κείμενο δεν είναι απλώς εξήγηση του τί έγινε - είναι και
ένα πλαίσιο για μια αντιπαράθεση που συνεχίζεται και τοπικά και
ευρωπαϊκά. Και σε αυτό το πλαίσιο, η Διορισμένη επιτροπή, η οποία
προσπάθησε όντως να εκμαιεύσει - είτε συνειδητά, είτε υπό καθοδήγηση απόψεις ότι η αντίσταση δεν είναι σωστή και ότι η υποταγή στην τρόικα
έπρεπε να θεωρείται δεδομένη κλπ, φαίνεται σαν ένας μηχανισμός
παραγωγής βολικών ατακών για την εξουσία και τη διαπλοκή. Το ότι για

164

μερικούς, που καμώνονταν άλλα, για άλλα θέματα, αυτή η στάση είναι
κατάντια, είναι απλά επιφανειακό. Αντίθετα είναι ίσως αποκαλυπτικό
των βαθύτερων αντιφάσεων του κυπριακού συστήματος εξουσίας,
στο οποίο έμμεσα και ευγενικά, αλλά με απόλυτη σαφήνεια
εστίασε ο Δ. Χριστόφιας.
Είναι ενδεχομένως μια ενοχλητική φωνή. Είναι βολικό να πουλάς φτηνές
ατάκες "αντίστασης" για διάφορα και μετά να πουλάς εξυπηρέτηση στην
υποταγή. Άλλωστε δεν είναι τυχαίο ίσως ότι μερικά θέματα που άγγιζαν
βαθύτερα έμειναν εκτός θεματολογίας - όπως το ποιοί κατασκεύασαν τη
φούσκα του χρηματιστηρίου, πώς συνδέεται εκείνη η φούσκα με την
φούσκα των ακίνητων, και με την μετέπειτα κρίση. Όπως και το τί ρόλο
έπαιξαν μερικά συγκεκριμένα συμφέροντα, ΜΜΕ, και τζάκια στην όλη
διαδικασία που ξεκίνησε το 1999.
Το κείμενο διεκδικεί την έκφραση και ανάλυση της άλλης βιωμένης
εμπειρίας και στην Κύπρο και την Ευρώπη. Και όσοι ξέρουν και θυμούνται,
θα μπορούν να τοποθετήσουν τη σημερινή απόπειρα λογοκρισίας ενός
κειμένου στην ιστορία λογοκρισίας των σκανδάλων των τραπεζών που
διήρκεσε 3 χρόνια.
Αλλα ό,ποιος δεν θέλει να ακούσει την αλήθεια, απλώς θα την βρει
μπροστά του.
Έτσι έγινε και το Μάρτιο.
Μια ανάλυση που θέτει την ανάγκη πλαισίου για να κατανοηθεί το
συγκεκριμένο δεδομένο
Ο πρώην πρόεδρος της Δημοκρατίας κατέθεσε μια ανάλυση, η οποία
έθεσε για πρώτη φορά τα δεδομένα στο ευρύτερο ιστορικό και κοινωνικό
τους πλαίσιο – τόσο διεθνώς, όσο και τοπικά. Συνεχίζοντας εν μέρει την
τεκμηριωμένη αναφορά του κ. Δημητριάδη, ο Δ. Χριστόφιας όχι μόνο
θύμισε τα δεδομένα, αλλά και τις δηλώσεις διαφόρων την περίοδο 20082013, αλλά και προσδιόρισε μια βασική διαμάχη που δεν είναι μόνο
κυπριακή – ανάμεσα σε αυτούς που υποστήριζαν την «κοινωνικοποίηση
των

ζημιών

των

τραπεζών»

και

αυτούς

που

υπερασπίζονταν

δικαιώματα των εργαζομένων και το κοινωνικό κράτος.

165

τα

Η αναφορά του από την αρχή ήταν σαφής στην αναλυτική και
επιστημονική της διάσταση – τοποθέτησε την κυπριακή κρίση στα πλαίσια
της παγκόσμιας και ευρωπαϊκής κρίσης του καπιταλισμού και προσδιόρισε
την ουσία της νέας μορφής κρίσης ως αποτέλεσμα

της μετατόπισης της

οικονομικής δραστηριότητας από «την επένδυση στην πραγματική
οικονομία

στην

αγορά

και

πώληση

χρήματος».

Για

αυτό

και

η

επικέντρωση στο ζήτημα των τραπεζών – και στην Κύπρο και ευρύτερα.
Και η πολιτική είναι και χώρος σύγκρουσης ερμηνειών
Ακολούθως προσδιόρισε ξεκάθαρα την ύπαρξη
αντιμετώπισης

της

κρίσης

και

έκανε

εκτενή

των δυο σχολών
αναφορά

και

στην

προσπάθεια και επιτυχίες της κυβέρνησής του στην αντιμετώπιση της
οικονομικής κρίσης μέχρι τις αρχές του 2011. Και οι αναφορές ήταν
σαφώς τεκμηριωμένες. Μέχρι και ο Α. Νεοφύτου, τότε έλεγε ότι
μπαίνουμε σε ανάπτυξη. Έστω και η υπενθύμιση των δηλώσεων διαφόρων
τότε, είναι από μόνη της ένα χρήσιμο συγκριτικό πλαίσιο – και για το τότε
και για το τί προσπαθούν σήμερα να ξεχάσουν τα ΜΜΕ.
Η

κρίση

των

τραπεζών:

το

εξωτερικό

και

το

εσωτερικό

περιβάλλον
Οι αναφορές του για την περίοδο μετά το 2011 εστιάστηκαν σε δυο
παράγοντες – στην όξυνση της ελληνικής και της ευρωπαϊκής κρίσης από
την μια, και τις πρακτικές στον κυπριακό τραπεζιτικό τομέα και τις
προσπάθειες συγκάλυψης από τους συμμάχους του.
Η επίκληση της αναφοράς του Α. Νεοφύτου ότι, αντί να μιλά με τις
συντεχνίες ο τότε πρόεδρος θα έπρεπε να μιλά με τους «καλύτερους
τραπεζίτες» - οι οποίοι ήταν στην Λαϊκή και στην Τράπεζα Κύπρου - ήταν
χαρακτηριστική.
Στην άλλη πλευρά, ως αναγνώριση των προσπαθειών της κυπριακής
κυβέρνησης για μια διαφορετική αντιμετώπιση, η οποία σήμερα τυγχαίνει
αναγνώρισης ευρύτερα και στην Ευρώπη, παρέπεμψε στο σχόλιο του Μ.
Σουλτς για το κυπριακό μοντέλο απέναντι στην κρίση, το οποίο βασίζεται
στην κοινωνική δικαιοσύνη: «Συνεπώς, πρέπει να επιστρέψουμε στις
αρχές που πάντοτε υπερασπίζεται η Κύπρος και που θα είναι και οι αρχές

166

της Κυπριακής Προεδρίας της Ε.Ε., δηλαδή κοινωνική συνοχή και
κοινωνική δικαιοσύνη».

Όσο για το ότι ολόκληρη η Ευρώπη, αλλά και οι οίκοι αξιολόγησης είναι
ξεκάθαροι ότι η κρίση προκλήθηκε από τις τράπεζες, οι αναφορές ήταν
πολλές και εξαντλητικές – και από τους οίκους αξιολόγησης, και από
ευρωπαίους αξιωματούχους. Θα πρέπει να εθελοτυφλεί πια κάποιος για να
μην δει το πλαίσιο.
Το κούρεμα των ελληνικών ομολόγων και αυτοί που ξεχνούν το
τότε πλαίσιο αλλά και τις τότε δηλώσεις
Οι αναφορές του κάλυψαν όλα τα επίμαχα θέματα και είχαν ιδιαίτερο
ενδιαφέρον οι παραπομπές του στο θέμα της απομείωσης των ελληνικών
ομολόγων το φθινόπωρο του 2011, και τη διαπραγμάτευση, αλλά την μη
υπογραφή μνημονίου το 2012-13.

Όσον αφορά στο κούρεμα των

ελληνικών ομολόγων έδινε σαφώς την εικόνα του ατόμου που έζησε μια
κρίσιμη ιστορική στιγμή που απειλούνταν η κατάρρευση της ευρωζώνης,
και είχε να αντιμετωπίσει μήνες μετά φτηνές δικαιολογίες από τους
υποστηρικτές των τραπεζών γιατί δεν είχε προνομιακό καθεστώς η
Κύπρος. Παρέπεμψε με νόημα στο ότι κανένας δεν έκανε σχετική δήλωση
τότε, ότι αντίθετα μέχρι και την άνοιξη του 2012, το κλίμα ήταν ότι οι
τράπεζες μπορούσαν να διαχειριστούν το θέμα. Και αυτό έλεγαν και τα
τότε στοιχεία τους – ή αυτά τα οποία διέρρεαν. Εξήγησε, μάλιστα, ότι η
στενή σχέση Καζαμία – Ορφανίδη έγινε και με δική του ενθάρρυνση αλλά
προφανώς και πάλι δεν προέκυψε τίποτε από τις τραάπεζες. Έκανε
μάλιστα και συγκεκριμένη αναφορά στο τί κυκλοφορούσε τότε ως
ανάγκες των δύο τραπεζών. Και φυσικά, η Κεντρική του τεκμηριωμένη
έμφαση ήταν ότι το κούρεμα ήταν εθελοντικό και θέμα διαπραγμάτευσης
και ότι οι τράπεζες αντιλαμβανόμενες τότε την άβυσσο μπροστά στην
οποία βρίσκονταν απλώς δέχτηκαν.
Η διαπραγμάτευση για το Μνημόνιο – τί επιτεύχθηκε και ποιοί
ήθελαν να καθυστερήσει η υπογραφή μέχρι να περάσουν οι
εκλογές
Για το μνημόνιο ήταν, επίσης, σαφής και πάλι για το ότι η Κύπρος
σπρώχτηκε στον Μηχανισμό Στήριξης από το τραπεζιτικό σύστημα - και

167

έκανε σχετική αναφορά στην αξιολόγηση των Fitch της 25ης Ιουνίου - και
κατέγραψε τις προσπάθειες και σχετικές επιτυχίες της τότε κυβέρνησης
για ένα «υποφερτό μνημόνιο».
«Δώσαμε

προτεραιότητα

στην

προστασία

εθνικών

συμφερόντων

διατηρώντας την κυριότητα και τη διαχείριση του φυσικού αερίου στα
χέρια της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το πετύχαμε!....
Πετύχαμε να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις
ιδιωτικοποιήσεων.

Πετύχαμε

να

κρατήσουμε

εργατικές κατακτήσεις όπως είναι η ΑΤΑ, ο 13

στη
ος

για αποφυγή των
ζωή

σημαντικές

μισθός, οι συλλογικές

συμβάσεις. Και το πιο σημαντικό, πετύχαμε ένα Μνημόνιο που προέβλεπε
την πλήρη χρηματοδότηση των αναγκών της κυπριακής οικονομίας,
περιλαμβανομένων

και

των

αναγκών

για

ανακεφαλαιοποίηση

των

τραπεζών με ποσό ύψους 10 δις ευρώ.»
Για εκείνη την περίοδο ήταν, επίσης, σαφής ότι η Βουλή, αλλά και η
πολιτική ηγεσία ήξεραν για τον ΕΛΑ της Λαϊκης. Όσο για την μη
υπογραφή του Μνημονίου ήταν επίσης σαφής με παραπομπές σε δυο
τεκμήρια: ότι ο ίδιος είχε καλέσει την Ε.Ε. να προχωρήσει στην υπογραφή
τον Ιανουάριο του 2011, αλλά ότι είχε ληφθεί απόφαση στο Γιούρογρουπ
να πάρει την «ιδιοκτησία» η επόμενη κυβέρνηση. Και ακολούθως,
επικαλέστηκε και αναφορές από τη γερμανική βουλή ότι η κυβέρνηση της
συγκεκριμένης χώρας δεν ήθελε το μνημόνιο, όπως είχε συνομολογηθεί
και φαινόταν να περιμένει την επόμενη κυβέρνηση για να πετύχει
αλλαγές.
Μια δομική ανάλυση – που αν την άκουγε ο κ.Πικής αντί να την
λογοκρίνει, θα μπορούσε να μάθει και μερικά πράγματα
Σε γενικές γραμμές, ο κ.Χριστόφιας απέφυγε τις μετωπικές επιθέσεις και
προτίμησε την ιστορική ανά λύση. Αλλά ήταν σαφείς οι αιχμές του για τις
ευθύνες του τέως διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας και τις αντιφάσεις
της τότε αντιπολίτευσης και νυν κυβέρνησης και για το θεσμό του
Διοικητή, αλλά και για άλλα θέματα - όπως το ζήτημα των φορολογιών
για την ακίνητη περιουσία, ή το ζήτημα της αύξησης του εταιρικού
φόρου. Για τον τέως έκανε μάλιστα ιδιαίτερη αναφορά και για την
έγκριση της μετατροπής της Εγνατίας σε παράρτημα, και στη δήλωση

168

του κ. Ορφανίδη τον Απρίλιο του 2011, όπου ουσιαστικά υποβάθμιζε τα
κυπριακά ομόλογα – ενώ για τα ελληνικά δεν ήταν ακόμα σίγουρος για το
αν θα γινόταν κούρεμα.
Δεν απέδωσε προσωπικές ευθύνες στον κ. Αναστασιάδη, τοποθετώντας
την αλλαγή του μνημονίου σε ένα πλαίσιο στο οποίο ο νέος πρόεδρος
βρέθηκε. Του απέδωσε πολιτικές ευθύνες παρά προσωπικές – και ήταν σε
αυτό το πλαίσιο συνεπής με την ευρύτερη του έμφαση. Ήταν, όμως,
σαφής ότι με βάση τα τεκμήρια - δηλώσεις Σαρρή στη βουλή λ.χ. - το
κούρεμα καταθέσεων ήταν γνωστό από τις 5 Μαρτίου.

Και σε αυτό

πλαίσιο, διευκρίνησε, επίσης, το ότι η λέξη resolution από την οποία
πιάστηκαν μερικοί, υπήρχε και σε άλλα μνημόνια.
Και μια μπηχτή για τα ΜΜΕ και τα συμφέροντα των μερικών
Ο πρώην πρόεδρος, όμως, άφησε και μια σαφή μπηκτή για τα ΜΜΕ, με
αφορμή την αστεία όντως παραπλάνηση την οποία προσπάθησαν να
προωθήσουν και για την παρουσίαση Δημητριάδη, αλλά και για την όλη
στάση τους:
«Είναι φανερό ότι μεταξύ ορισμένων ΜΜΕ, κατεστημένων και πολιτικών
σκοπιμοτήτων η σχέση είναι στενή. Κι αυτό πέρα από τη στενή σχέση που
ΜΜΕ έχουν με τις τράπεζες, οι οποίες μέχρι πρόσφατα αποτελούσαν το
βασικό οικονομικό αιμοδότη τους. Σημειώνω απλά ότι σε περίοδο κρίσης,
οι δύο βασικές τράπεζες της Κύπρου είχαν αυξήσει σημαντικά το κονδύλι
για διαφήμιση.»
Είναι μια αμαρτία που δεν μπορούν να αγγίξουν – και μια αιτία που εξηγεί
τα πρωτοσέλιδα μερικών.
[23/8]

Η παρουσίαση του κ. Ορφανίδη

μια φιλική κουβεντούλα που λογόκρινε τα ουσιώδη (μα ούτε καν
μια ερώτηση για την Εγνατίας και τον ΕΛΑ;), παρέβλεψε τις
αντιφάσεις, και άφησε τις συναισθηματικές μετατοπίσεις να
λειτουργούν

ως

συγκάλυψη

των

προσπαθειών

παραπλάνησης
Η κατάθεση του κ Ορφανίδη φάνηκε ότι θα γινόταν σε "φιλικό
περιβάλλον" απο την αρχή.

169

Οι "ερωτήσεις - πάσες” ξεκίνησαν με αναφορές σε δικές του επιστολές οι οποίες, όπως σωστά παρατήρησε και ο Δημητριάδης, απλώς σχολίαζαν
τομείς που δεν ήταν της αρμοδιότητας της Κεντρικής Τράπεζας προφανώς ο κ. Ορφανίδης είχε ανάγκη να μετατοπίζει τα προβλήματα που
δημιουργούσε ο τομέας του. Μερικές φορές, φτάνοντας σε επίπεδο ηθικής
αθλιότητας: τί άλλο μπορεί να ήταν το σχόλιό του για την αύξηση των
χαμηλών συντάξεων - πήγε να συγκαλύψει την αναφορά για το "πασχαλινό
επίδομα" ότι ήταν αστόχευτο, αλλά η έμφαση ήταν σαφής - συνέδεε την
"δημοσιο-οικονομική επέκταση" με το "πασχαλινό επίδομα". Μόνο αυτό
υπήρχε ή αυτό ήταν το πρόβλημα μερικών;
"Ήταν άμεσο αποτέλεσμα της αχρείαστης δημοσιονομικής επέκτασης.
Αρχίσαμε αστόχευτα με το πασχαλινό επίδομα. - See more at:
http://www.sigmalive.com/news/local/61455#sthash.UwKlpb8H.dpuf
Ήταν άμεσο αποτέλεσμα της αχρείαστης δημοσιονομικής επέκτασης.
Αρχίσαμε αστόχευτα με το πασχαλινό επίδομα. - See more at:
http://www.sigmalive.com/news/local/61455#sthash.UwKlpb8H.dpuf
Οπότε ακόμα και η ξεκάρφωτη αναφορά του ότι έπρεπε να γίνει συμφωνία
με την τρόικα πιο γρήγορα - ενώ ο ίδιος πίστευε υποτόθεται ότι δεν είχαν
ανάγκη οι τράπεζες μέχρι το 2012 - μπορεί και να υπονοεί ότι θα έπρεπε
να πληρώσει γενικά η κοινωνία για να γλυτώσουν οι τράπεζες, τις οποίες
προσπαθούσε να συγκαλύψει.
Δεν τον ρώτησαν οι της επιτροπής για τον μισθό του - σε σύγκριση με τις
συντάξεις.
Η επιτροπή δεν τον ρώτησε, ούτε του αντιπαρέβαλε (αφού της είχαν
δοθεί στοιχεία από το κείμενο του κ. Χριστόφια) ότι οι κοινωνικές
παροχές δεν αυξήθηκαν δραματικά - ότι δηλαδή έψαχνε δικαιολογίες να
κατηγορήσει του φτωχούς για τα προβλήματα των τραπεζών.
Και φυσικά η επιτροπή δεν ζήτησε, ούτε ρώτησε για το θέμα της
συγκριτικής αναφοράς στα ελλείματα και το δημόσιο χρέος (με άλλες
ευρωπαϊκές χώρες) το οποίο είχαν θέσει αρκετοί ήδη στην επιτροπή: και
ο κ. Χριστόφιας στο γραπτό κείμενό του, και ο κ. Σταυράκης, και ο κ.
Καζαμίας. Ο κ. Ορφανίδης απλώς συνέχισε να μιλά για "προβλήματα",
παραβλέποντας τα συγκριτικά δεδομένα. Και είχε ανάγκη να παραβλέψει
τα δεδομένα, αφού προσπαθούσε να συγκαλύψει το πιο εξώφθαλμο
στοιχείο - ότι τον καιρό που ήταν διοικητής της Κεντρικής ο ίδιος,
έφτιαξε μια συγκρουσιακή σχέση με την κυβέρνηση. Έτσι ανέφερε λ.χ. ότι

170

ο κ. Σταυράκης του ζήτησε να πουλήσει χρυσό της Κεντρικής - αλλά δεν
αναφέρθηκε στην πληροφορία οτι ο ίδιος είχε υποστηριξεί την απόφαση,
πριν τις εκλογές του 2008. Το θεσμικό ερώτημα είναι σαφές: ο διοικητής
συμπεριφερόταν διαφορετικά με τη μια και με την άλλη κυβέρνηση; Είχε
προσωπικά συμφέροντα; Είναι αλήθεια ότι είχε τακτικές συσκέψεις με
στελέχη της επιτροπής οικονομικών της βουλής, οι οποίοι είχαν και
επαγγελματικές σχέσεις με τις τράπεζες;
Αυτά δεν ρωτήθηκαν. Λογοκρίθηκαν.
Αλλάζοντας σενάριο στη ροή: τώρα ξέρουμε ότι την κάθοδο
Βγενόπουλου την ενέκρινε ο Χριστοδούλου, αλλά το πραγματικό
φαγοπότι ξεκίνησε με την έγκριση της Εγνατίας απο τον
Ορφανίδη - και αυτό, βέβαια, λογοκρίθηκε
Όσο αφορά στη Λαϊκή, ο κ. Ορφανίδης φάνηκε ότι ήταν έτοιμος και πάλι
να ξεκινήσει το παραμύθι του ότι η προηγούμενη κυβέρνηση ήθελε να
βοηθήσει το Βγενόπουλο, μέχρι που η επιτροπή του υπέδειξε ότι το θέμα
ήταν ότι ο προηγούμενος διοικητής είχε εγκρίνει ήδη μεγαλύτερο μερίδιο
για το κ. Βγενόπουλο στην Λαϊκή. Προσέξετε τη ξαφνική μετατόπιση - που
δείχνει σαφώς ότι ο κ. Ορφανίδης έλεγε ότι προκύψει :
«Η σοβαρότερη παρέμβαση ήταν μια προσπάθεια εξυπηρέτησης του
Αντρέα Βγενόπουλου και των συμφερόντων του η οποία άρχισε να
διαφαίνεται όταν η ΚΤ δεν αποδέχθηκε πρόταση της MIG για να πάρει τον
έλεγχο της Λαϊκής Τράπεζας. Ήθελε δηλαδή την άδεια της ΚΤ για
συμμετοχή πέραν του 10%. Μετά από ενδελεχή εξέταση του θέματος είδα
ότι δεν μπορούσε να ικανοποιηθεί το αίτημα. Έκανα προσωπικά τηλέφωνα
στον Βγενόπουλο και του είπα ότι θα ήταν καλύτερα να αποσύρει την
πρόταση του από μόνος του για να μην το κάνουμε εμείς δημόσια, κάτι
που θα ήταν αρνητικό για την εταιρεία. Ο λόγος ήταν γιατί δεν θέλαμε να
δημιουργήσουμε προβλήματα γιατί είχε σημαντικό ποσοστό στην Λαϊκή
αν και λιγότερο του 10%.» [το αξιοσημείωτο εδώ είναι η πλήρης
απουσία τεκμηρίου - απλώς λέει κουβέντες, όπως έκανε για ένα
χρόνο. Για το συγκεκριμένο θέμα έγιναν εκτενείς δημόσιες
συζητήσεις το 2009 - και μάλιστα και συζήτηση στη Βουλή. Όμως,
ο κ. Ορφανίδης δεν θέλει να τα αναφέρει, διότι θα εκθέσει τους
τότε σύμμαχούς του που δεν τον στήριξαν στη Βουλή λ.χ. ]

171

Πικής: Σύμφωνα με μαρτυρία που είχαμε ενώπιον μας, [αυτές οι
μαρτυρίες ενώπον της επιτροπής είναι πάντα επιλεκτικές - μερικά
τα ακούνε, σε μερικά κλείνουν απότομα τα αυτιά] ο προκάτοχος σας
δόθηκε άδεια στον κ. Βγενόπουλο να αποκτήσει μέχρι 19% από τον Ιούνιο
του 2006. Εσείς μιλάτε τώρα για 10%. [Άρα ποιός κοροϊδεύει ποιόν
τώρα;]
Ορφανίδης: Το τι είχε γίνει τότε, είχε δοθεί μια άδεια για τριπλή
συγχώνευση της Μαρφίν με την Εγνατία και τη Λαϊκή τράπεζα. Αυτό
έδωσε στον κ. Βγενόπουλο έλεγχο στη Λαϊκή Τράπεζα. Το ΜIG δεν είναι
τράπεζα. Ήταν διαφορετική νομική οντότητα όμως ήταν συνδεδεμένη με
τα συμφέροντα Βγενόπουλου. [Άρα δεν απάντησε για το 10% ήτο
19% και φυσικά θέλει να αποφύγει πάσει θυσία τη συζήτηση για
την Εγνατίας]
- See more at:
http://www.sigmalive.com/news/local/61455#sthash.CVDUE9bA.dpuf
Προσπαθώντας να αλλάξει κουβέντα για τα ομόλογα
Ακολούθησε μια συζήτηση για το κούρεμα των ελληνικών ομολόγων.
Όταν τον ρώτησαν για τα ομόλογα που αγόρασε η Τράπεζα Κύπρου το
2009-10, έκανε ότι δεν καταλαβαίνει ότι αγοράστηκαν, ενώ η τράπεζα
δήλωνε ότι είχε απαλλαγεί από ελληνικά ομόλογα. Δεν τον ρώτησαν καν,
αν διέταξε έρευνα, έστω και μετά. Για το γεγονός ότι αγοράστηκαν από
τη δευτερογενή αγορά, όπου υπάρχουν μίζες, ούτε συζήτηση.
Καμιά ερώτηση - ακόμα και το μικρό, αλλά αποκαλυπτικό σκάνδαλο ότι
δεν του απάντησε γραπτώς ο κ. Ηλιάδης της Τράπεζας Κύπρου, αλλά τα
είπαν τηλεφωνικά, σαν φιλαράκια, πέρασε στο έτσι. Είχε άλλες ανησυχίες
ο κ.Πικής - τον απασχολούσε αν απαντούσε η κυβέρνηση στις επιστολές
Ορφανίδη. Οι τραπεζίτες μάλλον ήταν υπεράνω.
Φτάνοντας στο κούρεμα ο κ. Ορφανίδης που δεν ζήτησε καν γραπτή
εξήγηση απο την Τράπεζα Κύπρου, ντύθηκε το μανδύα της φαντασίωσης
του βεζίρη και δήλωσε ότι αν ήταν στην συνάντηση θα..
“Αν αντιπροσώπευα την Κύπρο το ελάχιστο που θα ζητούσα για να
συμφωνούσα με το κούρεμα θα ήταν να ζητούσα για τις τράπεζες μας
να μπορούν από μόνες τους να αντλήσουν κεφάλαια από τον Μηχανισμό

172

Στήριξης αντί να χρειαστεί να γίνει μέσω του κράτους”. - See more at:
http://www.sigmalive.com/news/local/61455#sthash.CVDUE9bA.dpuf

Τί Ναπολέων είναι αυτός τέλος πάντων - δεν μπορούσε να ελέγξει τον
Ηλιάδη της Τράπεζας Κύπρου, αλλά θα απειλούσε την ευρωζώνη ότι αν,
δεν.. Και όμως, αυτός ο Ναπολέων που θα έριχνε το βέτο και ό,τι
προκύψει, δεν κατάφερε να γράψει μια επιστολή - τόσες έγραφε
προηγουμένως - για τα ομόλογα των τραπεζών. Αλλά άμα νιώθεις ενοχές,
τί να γράψεις; Μόνο όταν είναι να κοπούν οι συντάξεις των φτωχών, εκεί
μάλιστα - έγραφε επιστολές.
Και η καημένη επιτροπή δεν ρώτησε - καλά και αν δεν υπήρχε συμφωνία
και έχαναν οι τράπεζες τα πάντα; Δεν ρωτήθηκε, δεν απάντησε και έτσι η
κοτσάνα έμεινε μετέωρη.
Αλλά, όταν τον ρώτησαν γιατί μέχρι και την άνοιξη του 2012, δήλωνε ότι
εντάξει οι τράπεζες, είπε ότι έτσι πίστευε..
Οι αντιφάσεις σπάζουν κόκκαλα – θα έβαζε βέτο, αλλά 6 μήνες μετά
πίστευε ότι οι τράπεζες ήταν οκ.
Πάει και ο μύθος της "ομοφωνίας" του κ. Πική
Ο κ. Πικής σε μια απο τις διάφορες παραπλανητικές του δηλώσεις - επειδή
του ξεφεύγουν διάφορα σαν υποβολή ή εκμαίευση - είχε πει στην
παρουσίαση του κ. Δημητριάδη ότι υπήρχε "ομοφωνία" για προσφυγή στον
Μηχανισμό πιο γρηγορα ["γιατί η καθυστέρηση ήταν ζημιογόνα"]. Η χρήση
της λέξης "ομοφωνία" έγινε αντικείμενο κριτικής ότι ήταν παραπλανητική
και υποδείχτηκαν δηλώσεις ατόμων που είχαν πει ότι πίστευαν ότι
μπορούσε να αποφευχθεί ο Μηχανισμός, μέχρι την άνοιξη του 2012. Μέχρι
και ο Ηλιάδης της Τράπεζας Κύπρου. Να λοιπόν που και ο Ορφανίδης λέει
τα ίδια.
"Ακόμα και την τελευταία μέρα της θητείας μου πίστευα ότι ήταν
διαχειρίσιμο το πρόβλημα."
Αλλά και πάλι, όπως και με τα ομόλογα παραπλανεί - ενώ στην περίπτωση
των ομολόγων αγνοεί ή κάνει ότι αγνοεό ότι το βέτο θα οδηγούσε σε
χειρότερα αποτελέσματα, εδώ παραβλέπει ότι η αξιολόγηση των Fitch
της 25ης Ιουνίου υποχρέωνε, ουσιαστικά, την Κύπρο να προσφύγει στο
Μηχανισμό. Και η αιτία ήταν οι ανάγκες των τραπεζών - που ο ίδιος

173

καμωνόταν ότι ήταν μια χαρά.Σε αυτό το σημείο, ο κ. Ορφανίδης φάνηκε
να συγχίζει τις εποχές - τότε, δηλαδή, που προσπαθούσε να πείσει ότι όλα
ήταν μια χαρά - και έτσι παραπλανούσε την κοινωνία - και τώρα που όλα
είναι πια γνωστά. Είπε λ.χ. οι ανάγκες ήταν μόνο 2 δις - εκτός της
Τράπεζας Κύπρου, εκτός του ΕΛΑ, εκτός της έκθεσης στην ελληνική
οικονομία με δάνεια ύψους 23 δις. Σε αυτό το πλαίσιο, η αναφορά στην
Ισπανία και την Ιταλία ως χώρες που πήραν βοήθεια χωρίς μνημόνιο είναι
ενδεικτική της προσπάθειάς του να αποφύγει τις συνέπειες των
παραπλανητικών του δηλώσεων με μετατοπίσεις θέματος - και μάλιστα
σε τομείς που είτε δεν καταλαβαίνει, είτε κάνει ότι δεν καταλαβαίνει. Η
Ιταλία και η Ισπανία είχαν παρέμβαση από την ΕΚΤ λόγω μεγέθους - από
το πόσα λεφτά θα χρειάζονταν αν έμπαιναν σε μνημόνιο. Ήταν πιο
συμφέρον να δεχθεί η Γερμανία να χαλαρώσει η πολιτική της ΕΚΤ.
Διαφορετικά, με βάση το ύψος του δημοσίου χρέους, η Ιταλία θα έπρεπε
να είχε μπει από καιρό στο Μηχανισμό. Όμως, στηριζόταν, έστω και αν ο
Μπερλουσκόνι δεν ήταν δημοφιλής στα ευρωπαϊκά σαλόνια. Αλλά αυτά
είναι δύσκολα για τις υπεκφυγές του κ. Ορφανίδη.
Που σου νέφκω, που πάεις
Συχνά ο κ. Ορφανίδης άλλαζε θέμα και η επιτροπή σπάνια τον επανέφερε ο κ. Πικής έκανε τον αυστηρό με τον κ. Δημητριάδη, αλλά εδώ ήταν
βολικός.
Αν το Sigmalive μετέφερε ορθά το διάλογο, το ακόλουθο απόσπασμα είναι
χαρακτηριστικό τεκμήριο: τον ρωτούν κάτι για το 2010 (στο τέλος του
οποίου με βάση τα τεκμήρια που κατατέθηκαν και χθες, έπεσε το έλλειμα,
είχαμε δημόσιο χρέος κοντά στο μέσο όρο της Ευρώπης, και ξεφύγαμε
από την ύφεση - όταν έλεγε ότι είναι όπως το 1974.
Ο Ορφανίδης μετά πάει στο 2011 και το Μαρί - το ξαναείπε εκεί το 74 και
τελικά κατέληξε στο 2013 - πάλι 1974. Ε τέλος πάντως σε μια επιτροπή
που σέβεται κάπως και τα χρονολογικά γεγονότα, θα μπορούσε να του
υποδειχθεί ότι πρέπει να πάρει απόφαση αν το "1974" είναι το ένα ή το
άλλο. Και όπως είπε και πιο νηφάλια ο Δημητριάδης, λίγη σοβαρότητα
στην σύγκριση μια τραγωδίας με τόσους νεκρούς, θα ήταν ίσως
αρμόζουσα. Αλλά ο κ. Ορφανίδης έχει μια τάση προς το reality show, παρά
προς τα τεκμήρια

174

"Ο Πικής του υποβάλλει την επιστολή του προς τον Χριστόφια με
ημερομηνία 15 Οκτωβρίου 2010: Αναφέρει μεταξύ άλλων «Η οικονομία
βρίσκεται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης συγκρινόμενη με αυτή του
1974”.
Ορφανίδης: Έζησα και ξέρω πόσο δραματική ήταν η κατάσταση το 1974.
Ήταν ξεκάθαροι οι κίνδυνοι για την οικονομία. Το ΑΕΠ και η ανεργία ήταν
δύο παράγοντες που έδειχναν πολλά. Η καταστροφή στο Μαρί είχε
καταστρέψει πάνω από την μισή παραγωγή ηλεκτρισμού και θα έριχνε
την Κύπρο σε μια τεράστια ύφεση. Με αυτά τα στατιστικά η κατάσταση
ήταν τόσο κρίσιμη όσο ήταν και η κατάσταση το ’74. Πιστεύω ότι από
τον Μάρτιο (2013) με τα δεδομένα που παρουσιάζονται φέτος πολύ
φοβάμαι ότι η οικονομική καταστροφή η ανεργία και το ΑΕΠ θα μας
κάνουν να ζήσουμε χειρότερα από ότι είδαμε από το 1974."
See more at:
http://www.sigmalive.com/news/local/61455#sthash.CVDUE9bA.dpuf
Ερωτήσεις για την Uniastrum και υπεκφυγές: υπήρχαν όλες οι
ασφαλιστικές δικλείδες, αλλά χάθηκε πάνω από ένα 1 δις, τελικά
και δεν τον ρώτησαν καν γιατί δεν άκουσε τον Σταυράκη
Στο θέμα της Uniastrum υπήρξαν μερικές δείλες ερωτήσεις. Και
τουλάχιστον οι δυο πλην του Πική φάνηκαν να ρωτούν μήπως η επέκταση
στο εξωτερικό ήταν μέρος του προβλήματος. Ο Ορφανίδης, σε πληρες
denial: ο άνθρωπος που επέμεν να «ακούμε τους ευρωπαίους» - για το
μνημόνιο, τη λιτότηα – κλπ, ξαφνικά κάνει ότι δεν ακούει και δεν ξέρει
τόσες δηλώσεις ευρωπαίων αξιωματούχων για την υπερ-επέκταση του
τραπεζιτικού τομέα. Όπως βόλευε. Και η επιτροπή δεν τον πίεσε. Οι
αντιφάσεις για μερικούς είναι κατανοητές;
Όταν λ.χ. του ανέφεραν τις εκθέσεις για τη ρωσική τράπεζα, τα έχασε
κάπως, αλλά τον άφησαν. Δεν το ρώτησαν λ.χ. για το τηλεφώνημα του κ.
Σταυράκη που τον προειδοποιούσε, ούτε για την αξιολόγηση του κόστους
ότι μπορεί να υπερβαίνει το 1 δις. Κατά τα άλλα, είχε ασφαλιστικές
δικλείδες είπε.
Της κωμωδίας το ανάγνωσμα: έλεγε ότι οι τράπεζες μπορούν να
αντέξουν, είχε καλές σχέσεις με τον κ Καζαμία, ζούσε σε αυτόν
τον πλανήτη, αλλά δεν σκέφτηκε ότι αν έχουν πρόβλημα οι
τράπεζες, θα ήταν καλό να το πει στον Υπουργό. Παρακολουθώντας

175

τις αντιδράσεις του κ. Ορφανίδη, φαίνεται ότι η βασική του αντιπαράθεση
ήταν με τον κ. Σταυράκη. Όλες οι αναφορές του εκεί καταλήγουν. Το ότι
δήλωσε ότι βρέθηκαν με το κ. Χριστόφια το 2009 στο Κελλάκι και
βελτιώθηκε κάπως η συνεργασία τους, ενώ μετά αναφέρει και τον
Καζαμία θετικά, δείχνει μάλλον ότι η βασική κόντρα είναι με τον τέως
υπουργό οικονομικών. Απλώς πουλά και αντι-ακελικό μένος σαν ένα είδος
εξετάσεων για να τον στηρίζουν κάποιοι. Είναι θλιβερή η κατάσταση, αν
το δει κάποιος από την προσωπική πτυχή.
Έτσι, από τη μια λέει ότι είχε μια πολύ καλή σχέση με τον κ. Καζαμία –
ενώ αλλού κατηγορεί το ΑΚΕΛ, λες και ο Καζαμίας ανήκει σε άλλο κόμμα –
αλλά όταν τίθεται έμμεσα το ερώτημα, αν είχε επικοινωνία με την
κυβέρνηση για το ζήτημα των ομολόγων, κάνει την πάπια – δεν ήξερε.
Όλη η Ευρώπη συζητο΄σε για το πιθανό κούρεμα και ο διοικητής της
Κεντρικής στην Κύπρο, δεν διάβασε τίποτε, δεν ήξερε τίποτα. Βέβαια,
αυτό που θέλει να συγκαλύψει είναι ότι ο ίδιος επέμενε – και υπάρχει και
σχετική συνέντευξή του στην Καθημερινή εκείνο το φθινόπωρο - ότι οι
τράπεζες θα τα κατάφερναν, είναι μια χαρά, κλπ.
"Ο Κίκης Καζαμίας ο νέος ΥΠΟΙΚ, ήταν σωστός σαν Υπουργός, σε
αντίθεση με τον Χαρίλαο Σταυράκη που έκανε παρεμβάσεις. Είχαμε πολύ
καλή επικοινωνία με τον Κίκη Καζαμία. Μου έκανε εντύπωση που δεν
ενημερωθήκαμε για την απόφαση της Κυβέρνησης."
- See more at:
http://www.sigmalive.com/news/local/61455#sthash.CVDUE9bA.dpuf
Ο κ. Πικής και η μονομέρεια – δεν το ρώτησε αν ως αρμόδιος της
Κεντρικής Τράπεζας πληροφόρησε την κυβέρνηση, αλλά αν τον
πληροφόρησε η κυβέρνηση. Δηλαδή κάποιος που είναι αρμόδιος για κάτι,
δεν ενημερώνει; Τί βολικό, όντως, να διατυπωθεί με αυτό τον τρόπο η
ερώτηση. Και όλες οι δημόσιες δηλώσεις πριν; Και μετά; Εκείνη ακριβώς
τη στιγμή αποφάσισε να το παίξει μουγγός; Ή πίσω από αυτές τις αστείες
δικαιολογίες είναι το γεγονός ότι ήξερε πολύ καλά τα προβλήματα των
τραπεζών και προσπαθούσε να τα συγκαλύψει; Δεν μιλούσε για να μην
πει την αλήθεια. Και προφανώς, η ευθύνη του για την
παραπλάνηση της κοινωνίας ολόκληρης, των κατόχων
αξιογράφων κλπ, είναι τεράστια.

176

Είναι να απορείς, ποιά ακριβώς ήταν η δουλειά του κ. Ορφανίδη.
Άμα ο Θανάσης ήρθε από την Αμερική, ήξερε για το ευρωπαϊκό
πλαίσιο, άμα αποκάλυψε τα προβλήματα που προκάλεσε ο ίδιος
στο τραπεζιτικό σύστημα η Alvarez and Marshal,

δεν είναι καλοί,

γιατί ήρθαν από την Αμερική και δεν ήξεραν.... Ρωτήθηκε για τις
κριτικές για ελλιπή εποπτεία, που ακούστηκαν από τις έρευνες που έγιναν
για το τραπεζικό σύστημα. Ότι δεν βολεύει, κάνει ότι δνε το ξέρει ο κ.
Ορφανίδης. Ήρθε στην Κύπρο από τις ΗΠΑ, την περίοδο που ξεσπούσε
στην Αμερική η παγκόσμια κρίση που απλώθηκε και στην Ευρώπη. Η κακή
εποπτεία και εκεί έχει τις δικές της ευθύνες. Ο κ. Ορφανίδης μετέφερε
εκείνη την νοοτροπία της προβληματικής εποπτείας και της
εξυπηρέτησης μερικών συμφερόντων. Τότε, λοιπόν, ο κ. Ορφανίδης ήξερε
το ευρωπαϊκό πλαίσιο – αλλά όταν ήρθε και μια αμερικανική εταιρεία να
ερευνήσει - και με βάση πια τη γνώση για τα προβλήματα που
δημιουργήθηκαν στον τραπεζιτικό τομέα από την προβληματική εποπτεία
– ξαφνικά, ο κ. Ορφανίδης έγινε βέρος ευρωπαίος. Είναι αμερικανοί και
δεν ξέρουν από την Ευρώπη.
Φτωχό και αστείο επιχείρημα.
Και μετά με όση ευγένεια μπορεί να υπάρχει – καλά με το Δημητριάδη,
γιατί δεν υπήρχε αυτός ο τόνος; - του υπέδειξαν ότι και η άλλη έρευνα τα
ίδια λέει.... Τα μάσησε ο κ. Θανάσης. Ναι, φταίνε οι τράπεζες... αλλά πάλι
φταίνε όσοι έλεγαν την αλήθεια για τις τράπεζες.
Αξίζει να καταγραφεί το πιο κάτω κομμάτι, γιατί είναι ενδιαφέρουσα η
γραμμή εξόδου που χρησιμοποιεί ο κ. Ορφανίδης κάθε φορά που βρίσκεται
μπροστά στα προβλήματα που δημιούργησε η ελλιπής εποπτεία του: "O
Γιώργος Πικής υποβάλλει άλλη έκθεση στην οποία αναφέρεται ότι η ΚΤ
είχε ευθύνες για τις απώλειες των κυπριακών τραπεζών ύψους 4,5 δις
μετά το κούρεμα του ελληνικού χρέους. Αναφέρει επίσης ότι η εποπτεία
των τραπεζών ήταν ανεπαρκής και επέτρεψε στην παράλογη επέκταση
του τραπεζικού συστήματος. [εδώ ο Πικής το δυσκολεύει λίγο]
12:50
Συμφωνεί ότι υπάρχει διαφθορά ο Ορφανίδης [προσέξετε τη
μετατόπιση – του λέει ο άλλος ότι υπάρχει και άλλη έκθεση που
μιλά για «ελλειπή εποπτεία» και αμέσως ο Ορφανίδης ψάχνει
δρόμο διεξόδου – ξαφνικά θυμάται ότι υπάρχει «διαφθορά στις

177

τράπεζες». Για την εποπτεία το ρώτησα – εκτός και αν, βέβαια, η
εμφάνιση της λέξης «διαφθορά» σημαίνει ότι τώρα αποδέχεται ότι
η αγορά των ομολόγων είχια και μίζες- μπόνους κλπ]. Σχετικά με τα
ΔΣ των τραπεζών προσπαθήσαμε να αλλάξουμε το σύστημα της εταιρικής
διακυβέρνησης κατά τη θητεία μου. Όμως δεν ήταν στο επίπεδο που θα
ήθελα. Προσπαθούσαμε όμως να κάνουμε βελτιώσεις. [αερολογίες]
Δεν με βρίσκει σύμφωνο ο τόνος της ανάλυσης που αναφέρεστε. Δεν
διάβασα αυτή την έκθεση. Απ’ ότι αντιλαμβάνομαι είναι προκαταρτική
έκθεση. [καταλαβαίνει ότι κάτι πρέπει να πει για την έκθεση και το
παίζει δεν ξέρω.....]Δεν ρώτησαν εξ’ όσον μαθαίνω [άρα ξέρει ότι
έγινε και αυτή η έρευνα] που ήταν στην εποπτική αρχή. Δυστυχώς
έγινε μια προσπάθεια μιας δήθεν ανεξάρτητης επιτροπής να διαβάλει το
σύστημα. [αλλάζει πάλι γραμμή επίθεσης τώρα – από τους
τραπεζίτες που τον εμπλέκουν άμεσα, στο Δημητριάδη] Η ίδια η ΚΤ
έδωσε λαβή στους ξένους να μας διαλύσουν το τραπεζικό σύστημα.
Ξέσπασε ο Ορφανίδης. Από μόνοι μας κάναμε ζημιά. Οι αναφορές σε
τράπεζες-καζίνο κτλ οι συστηματικές αναφορές από Κυβέρνηση και ΚΤ
για τις τράπεζες…"[Εδώ μαι πραγματική ερευνητική θα έθετε το
ερώτημα, μήπως υπονοείται ότι θα ήταν καλύτερα να λέγονται
ψέματα για την κατάστηση των τραπεζών; Μήπως δεν είναι αυτό
που γινόταν για τρία χρόνια; Μήπως δεν είναι γι’ αυτό που έγινε η
εξαπάτηση με τα ομόλογα; Αλλά δεν είναι φαίνεται αυτή η
ειδίκευση της συγκεκριμένης επιτροπής]
- See more at:
http://www.sigmalive.com/news/local/61455#sthash.CVDUE9bA.dpuf
Αναλογο denial της πραγματικότητας είχε και με την PIMCO. Ενώ από τη
μια ταυτίστηκε με την τρόϊκα όταν ήρθε, από την άλλη δεν του άρεσε η
PIMCO. Καλά η τρόικα δεν είναι μέρος - καθοριστικό – της επιλογής της;
Η μόνιμη στάση Ορφανίδη – μετατόπιση θέματος.
Και η κατινιά του τέλους που δείχνει και το επίπεδο - όταν ο κ.
Ορφανίδης θεωρεί μια δήλωση ενάντια στο κούρεμα καταθέσεων
ως απόδειξη ότι θα γινόταν.
Προς το τέλος της παρουσίασης έκανε και την εξής δήλωση: "To θέμα
κουρέματος έκλεισε πριν από τις εκλογές. Σε μια έκθεση του ολλανδικού
ΥΠΟΙΚ για το Eurogroup τον Φεβρουάριο ανέφερε ότι η ανάλυση για τη

178

χρηματοδότηση είχε φτάσει στο τέλος της. Μετά εμφανίστηκαν τα
δημοσιεύματα για κούρεμα. Ο πρώτος που αναφέρθηκε στην Κύπρο σε
κούρεμα ήταν ο ΓΓ του ΑΚΕΛ, στις 8 Φεβρουαρίου 2013, όπου δήλωσε ότι
η κυπριακή πλευρά δέχεται πιέσεις για να συμβάλουν οι καταθέτες των
τραπεζών." - See more at:
http://www.sigmalive.com/news/local/61455#sthash.CVDUE9bA.dpuf
Ο απελπισμένος πιάνεται από τα μαλλιά. Το ότι το κούρεμα συζητείτο
ήταν στις εφημερίδες. Πάλι έλειπε από τον πλανήτη ο κ. Ορφανίδης –
όπως το φθινόπωρο του 2011; Μήπως δεν θα έπρεπε να του πει κάποιος
ότι δεν δέχεται το κούρεμα; Πλησιάζει τα όρια του παραλόγου η
απελπισία του κ. Ορφανίδη. Περιφέρει μερικές επιστολές – στην
κυβέρνηση, όχι στις τράπεζες – για να πει ότι έκανε κάτι και μετά
σιώπησε στα καίρια σημεία – έγκριση της Εγνατίας, κούρεμα ομολόγων –
για να πει ότι έκανε κάτι, και τώρα θέλει να μας πει ότι κακώς
εκφράστηκαν απόψεις ενάντια στο κούρεμα καταθέσεων;

Ξέρει, επίσης,

ο κ. Ορφανίδης ότι στη συμφωνία την οποία έιχε κάνει η προηγούμενη
κυβέρνηση, δεν υπήρχε κούρεμα. Και έχει επίσης τεκμηριωθεί ότι την
απόφαση για μετάθεση της υπογραφής του μνημονίου για μετά τις
εκλογές την πήραν στην Ευρώπη. Άρα πουλά εκδούλευση και αυτό, ίσως,
να είναι το πιο θλιβερό στο όλο θέαμα του κ. Ορφανίδη. Έκανε λάθη και
όντως οδήγησε τη χώρα σε μια τραγική τραπεζιτική κρίση, λόγω της
συγκάλυψης που πρόσφερε. Αλλά με το να αποφεύγει, όχι απλώς τις
θεσμικές του ευθύνες – οι αρμοδιότητες είναι καταγεγραμμένες – αλλά
και το ότι σκόπιμα και συνειδητά συνεργαζόταν με την αντιπολίτευση και
τους τραπεζίτες για να υπονομεύσει την κυβέρνηση, δείχνει ένα βαθύτερο
πρόβλημα.
Αυτά που δεν ρώτησε η επιτροπή: η αόρατη Εγνατίας, ο ΕΛΑ που
ξεχάστηκε και οι ευθύνες όσων έλεγαν ψέματα για τις τράπεζες,
μέχρι την άνοιξη του 2012 Αν κάποιος θέλει να δει τη μεροληπτική
στάση της επιτροπής ή του κ. Πική, μπορεί να συγκρίνει τις αντιδράσεις
στις παρουσιάσεις Δημητριάδη και Ορφανίδη. Στην περίπτωση του
Δημητριάδη, υπήρχε μια επιθετική στάση και εξαντλήθηκαν όλα τα
επιχειρήματα του Ορφανίδη, λες και η επιτροπή – ή κάποιοι από αυτήν –
ήταν δικηγόροι του. Αντίθετα στον Ορφανίδη, οι τόνοι ήταν χαμηλοί,
ακόμα και όταν άλλαζε θέμα ο κ. Ορφανίδης, δεν του γινόταν καμιά
παρατήρηση Κουβέντα να γίνεται. Σε αυτό το πλαίσιο, τα δύσκολα

179

προσπεράστηκαν – η επίβλεψη των τραπεζωών για τα ομόλογα περάστηκε
στα γρήγορα και το μεγαλύτερο σκάνδαλο της θητείας Ορφανίδης, η
έγκριση της μετατροπής της Εγνατίας σε παράρτημα, ούτε καν έγινε
θέμα. Και όμως υπήρχαν τρία ζητούμενα, τα οποία η επιτροπή έκανε
προηγουμένως ότι ενδιαφερόταν να διαλευκάνει και θα ήταν λογικό – σε
μια έστω ισορροπημένη διερεύνηση – να ρωτήσει:
1. Σχέσεις με το Βγενόπουλο. Όταν η επιτροπή αναλώθηκε να διερευνά
τον κ. Χριστοδούλου, το θέμα ήταν ποιός διευκόλυνε τον κ. Βγενόπουλο..
[Εμφανώς έγινε προσπάθεια να εξαιρεθεί ο κ. Λαζαρίδης λ.χ..] Δεν ήταν
μόνο ο κ. Βγενόπουλος που ήταν εμπλεκόμενος. Γιατί, λοιπόν, δεν
ρωτήθηκε με μια έστω υποτυπώδη συνοχή πώς γίνεται να έχει εγκρίνει
την μετατροπή της Εγνατίας, αφού ο κ. Ορφανίδης ισχυρίζεται ότι είχε
προβλήματα μαζί του; . Διότι είχε άμεσες και φιλικές σχέσεις με
δικηγόρο της Λαϊκής. Ή μήπως αυτές οι πληροφορίες δεν έφτασαν
στην επιτροπή και τον κ. Πική; Ότι έκανε ο Χριστοδούλου, το
ολοκλήρωσε ο κ. Ορφανίδης Ή μήπως διευκόλυνε κάποιους στη
Λαϊκή τότε, Διότι είχε άμεσες και φιλικές σχέσεις με δικηγόρο της
Λαϊκής Ή μήπως αυτές οι πληροφορίες δεν έφτασαν στην
επιτροπή και στον κ. Πική; Ότι έκανε ο Χριστοδούλου, το
ολοκλήρωσε ο κ. Ορφανίδης. Χωρίς τη δική του έγκριση το Μάρτιο
του 2011, τίποτα δεν θα είχε την επίδραση και τη σημασία που του
αποδίδεται. Το ότι δεν ρωτήθηκε για την έρευνα στην Ελλάδα, την οποία
αποκάλυψε η κ. Χαραλαμπίδου και ο κ. Βαξεβάνης είναι ενδιαφέρον,
επίσης, για τις προκαταλήψεις τις επιτροπής. Μόνο μερικές εφημερίδες
διαβάζουν;
2. Έξοδος από τις αγορές το 2011 – ένα μήνα και κάτι μετά την
Εγνατίας. Η επιτροπή ρωτούσε για το τι έγινε το Μάιο του 2011.
Ξαφνικά, έπαθε αμνησία; Δεν ήταν εξώφθαλμο ότι το να εγκριθεί η
Εγνατίας σήμαινε ροή κεφαλίων προς την Ελλάδα, άρα και μεγαλύτερη
έκθεση της κυπριακής τράπεζας στην ελληνική οικονομία; Αυτό που
έλεγαν οι οίκοι αξιολόγησης;
3.Ο ΕΛΑ και τα κεφαλαια που διερρεαν προς την Ελλαδα Ο ΕΛΑ και
τα κεφάλαια που διέρρεαν προς την Ελλάδα. Η υπόθεση του ΕΛΑ ήταν
επίσης μια σημαντική παράμετρος της επιθετικής στάσης απέναντι στον
κ. Δημητριάδη, αλλά και σε άλλους. Ξαφνικά χάθηκε; Μα δεν ξεκίνησε επί
Ορφανίδη ο ΕΛΑ; Ακόμα χειρότερα δεν κατέθεσε ο κ. Φιλίππου ότι οι

180

οφειλές της Λαϊκής σε ευρωπαϊκές υποχρεώσεις – ΕΛΑ,
αναχρηματοδότηση ΕΚΤ, Repos – ανέρχονταν σε 10 δις το Μάρτιο του
2013; Ήταν επί Ορφανίδη. Γιατί δε ρωτήθηκε αν η επιτροπή ανησυχούσε
τόσο – όσο έδειχνε πριν – για την εξάρτηση της τράπεζας;. Και γίνεται
ακόμα χειρότερο το σκηνικό – σύμφωνα με την ανάλυση του κ.
Δημητριάδη (που έμμεσα και μασημένα το παραδέχθηκε και ο
Ορφανίδης)η περίοδος των ελλνικών εκλογών του 2012 ήταν όντως
δραματική – και εκείνη την περίοδο, οι εκροές από την Ελλάδα ήταν αιτία
για τη διόγκωση των προβλημάτων της Λαϊκής. Δεν ρωτήθηκε, όμως ο
άμεσα υπεύθυνος, τί επίδραση είχε το λάθος να εγκρίνει την Εγνατίας σε
εκείνες τις ροές και εκροές κεφαλαίων.
. Θα μπορούσε να πει κάποιος και άλλα – όπως λ.χ. ότι δεν ρωτήθηκε για
το πρόβλημα που του υπέδειξαν με τη συμμετοχή του κ. Σαρρή σε ΔΣ
εταιρειών, ενώ το διόρισε επικεφαλής της Λαϊκής. Αλλά αυτά δεν τα
ρωτά η επιτροπή – είχαν μια προστατευτική στάση απέναντι στον κ.
Σαρρή, γενικώς.
Και ίσως, βέβαια, να είναι και το λιγότερο. Όταν κάποιος, όπως ο κ.
Οφανίδης, αρνείται να πιέσει τις τράπεζες για τα επιτόκια, αλλά ο
ίδιος παίρνει δάνειο με σχεδόν μηδενικό επιτόκιο, είναι ή δεν
είναι ηθικά προβληματικό; Και να εστιάζει ο ίδιος τώρα στις
συντάξεις των φτωχών;
Όσο για την ευαισθησία για το αίτημα του κ. Ορφανίδη να δοθεί
επιπρόσθετη ρευστότητα στις τράπεζες το 2009 – αυτή η ερώτηση έγινε
στον κ. Δημηριάδη – δεν ρωτήθηκε τελικά τί απέγιναν εκείνα τα χρήματα.
Πώς επέβλεψε τη διαχείρισή τους, αφού πίεσε για να δοθούν.. Αλλά αυτά
ήταν τα δύσκολα που δεν έπρεπε να ρωτηθούν, προφανώς

181

[29/8]

Η παρουσίαση του κ. Αναστασιάδη

Ο κ. Πικής κάλεσε τον κ. Αναστασιάδη για καφέ και μας
ανακοίνωσε ότι η υπόθεση Λούτσιου και άλλα δύσκολα δεν
θα διερευνηθούν – Πικής κερνάει, Πικής πίνει, Πικής στην
κοσμάρα του - ενώ ο κ. Αναστασιάδης ομολόγησε ότι η
κυβέρνηση ήξερε από τις 5 Μαρτίου για το κούρεμα και
κατά τα άλλα ήταν ήπιος, αλλά ξέχασε ότι το κόμμα τού
ήταν στην πλειοψηφία που έλεγχε τη βουλή, και άρα η λέξη
«παραγνωρισμένη» είναι παραπλανητική. Αλλά ο Πικής ήταν
βέβαια αλλού....
Η παρουσίαση του Ν. Αναστασιάδη στη διορισμένη ερευνητική έγινε σε
ένα ευρύτερο κλίμα κρίσης της ίδιας της επιτροπής. Το πρωί πριν
ξεκινήσει η παράσταση, ο τέως γενικός εισαγγελέας, Α. Μαρκίδης,
δήλωσε ότι η Ερευνητική είναι παράνομη, αφού η νομοθεσία είναι
"σαφέστατη". Ο κ. Πικής, βέβαια, ελπίζει ότι θα το στηρίξει το κύκλωμα
που στήριζε και ο ίδιος όταν ήταν δικαστής και απαγόρευε - αφαιρόντας
το δικαίωμα στην έφεση - σε δημοσιογράφους να κάνουν κριτική. Ήδη
μερικοί αρθρογράφοι του Φιλελευθέρου σήμερα το πρωί, έκαναν
προσπάθεια να προσφέρουν υπηρεσίες - θα επανέλθουμε και σε αυτό το
θέμα σε άλλη δημοσίευση γιατί έχει και την μικρή ένοχη ιστορία του με
τα ΜΜΕ ο κ. Πικής. Και ο Πολίτης έκανε ότι ξέχασε το θέμα της
παρανομίας της επιτροπής στο πρωτοσέλιδο του.Η παρουσίαση του Ν.
Αναστασιάδη στη διορισμένη ερευνητική έγινε σε ένα ευρύτερο κλίμα
κρίσης της ίδιας της επιτροπής. Το πρωί, πριν ξεκινήσει η παράσταση, ο
τέως Γενικός Εισαγγελάς, Α. Μαρκίδης, δήλωσε ότι η ερευντική είναι
παράνομη, αφού η νομοθεσία είναι «σαφέστατη». Ο κ. Πικής, βέβαια,
ελπίζει, ότι θα το στηρίξει το κύκλωμα που στήριζε και ο ίδιος, όταν ήταν
δικαστής και απαγόρευε – αφαιρώντας το δικαίωμα στην έφεση – σε
δημοσιογράφους να κάνουν κριτική. Ήδη μερικοί αρθρογράφοι του
Φιλελευθέρου σήμερα το πρωί, έκαναν προσπάθεια να προσφέρουν
υπηρεσίες – ... βλ. σχόλιο 23 - ..Και ο Πολίτης έκανε ότι ξέχασε το θέμα
της παρανομίας της επιτροπής στο πρωτοσέλιδό του.
Οι ευαισθησίες για τον Χριστοδούλου ήταν σαφώς επιλεκτικές και είχαν
να κάνουν και με τις σχέσεις του εκδότη με τον κ. Χριστοδούλου.

182

Με τέτοιο κλίμα είναι σαφές ότι ο κ. Πικής και οι άλλοι δύο, ήθελαν να
ξεμπερδεύουν και να τελειώσει μια διαδικασία που πλησιάζει πλεόν τα
όρια της κωμωδία μετά από τις αφαιρέσεις τόσων θεμάτων – αφαίρεσαν
το Βγενόπουλο, τα αξιόγραφα, την Εγνατίας, τη διαπλοκή των ΜΜΕ με τις
τράπεζες, τη διαπλοκή συμφερόντων στην επιτροπή οικονομικών της
βουλής κοκ – και γενικά ότι ενοχλητικό υπήρχε για το τραπεζιτικό
κύκλωμα.
Και σαν να μην έφταναν εκείνες οι αφαιρέσεις, τώρα μάθαμε ότι
αφαιρέθηκε και η υπόθεση των εκροών κεφαλαίων - η υπόθεση
συμπέθερου κλπ
Η πιο αποκαλυπτική στιγμή ήταν όταν ο κ Αναστασιάδης θεώρησε
ότι έπρεπε να κάνει και δημόσια δήλωση για το θέμα Λούτσιου και
ο κ. Πικής έτρεξε να τον προβάλει – ότι το θέμα είναι εκτός
συζήτησης.
«Δεν αποτελεί αντικείμενο έρευνας η υπόθεση αυτή, με βάση τους όρους
της απόφασης για απόδωση ποινικών και αστικών ευθυνών», ξεκαάρισε ο
κ. Πικής.
- See more at: http://www.philenews.com/el-gr/top-stories/885/159075/idilosi-anastasiadi-meta-tin-katathesi-stin-erevnitikiepitropi#sthash.DS1jazgi.dpuf
«Δεν αποτελεί αντικείμενο έρευνας η υπόθεση αυτή, με βάση τους όρους
της απόφασης για απόδωση ποινικών και αστικών ευθυνών», ξεκαθάρισε
ο κ. Πικής.
- See more at: http://www.philenews.com/el-gr/top-stories/885/159075/idilosi-anastasiadi-meta-tin-katathesi-stin-erevnitikiepitropi#sthash.DS1jazgi.dpuf

. Τώρα να κάρφωνε τον εαυτό του – γι’ αυτή την απόφαση – ή τον κ.
Αναστασιάδη. Το γιατί δεν το εξήγησε πάντως.
Ο πρόεδρος, δηλαδή, του είχε πει τον Απρίλη, να το διερευνήσει, ο ίδιος
δέχθηκε και μετά ξαφνικά το θέμα αφαιρέθηκε;
; Πότε έγινε αυτό και με ποιά απόφαση;
; Με εκείνο το νούμερο του κ. Πική – διότι δικό του ήταν – να μην
ασχοληθεί η επιτροπή με υποθέσεις που είναι υπό διερεύνηση για ποινικά

183

αδικήματα κλπ;
. Έτσι κι αλλιώς, ακόμα και εκεί επιλεκτικός ήταν – το θέμα εκείνη την
περίοδο αφορούσε την Uniastrum και το είχε θέσει ο κ. Κάρογια. Ο κ.
Πικής συνέχισε, όμως να ρωτά για εκείνο το θέμα, αλλά με το θεατρικό
νούμερο έβγαλε εκτός διαδικασίας το Βγενόπουλο, τα αξιόγραφα κοκ.
Τί βολικό όντως..... Κάπου, λοιπόν, ο κ. Πικής αφαίρεσε το θέμα Λούτσιου
και δεν μας το είπε.
Καλά αχάπαρος είναι ο πρόεδρος και δεν ήξερε τί έλεγε όταν το διόριζε –
δεν είναι και αυτός δικηγόρος;
; Είχε δηλώσει, σαφώς αρχικά, ότι ανέμενε η επιτροπή να ξεκινήσει από
τον ίδιο – μήπως το είπε για παραπλάνηση και ο κ. Πικής το συγκάλυπτε
μέχρι τώρα και απλώς του ξέφυγε;
Κάποιος έλεγε ψέματα πάντως.
Διότι ότι έγινε, έγινε πριν τις 15 Μαρτίου και αυτό αφορά στο χρόνο
διερεύνησης της επιτροπής στα πλαίσια των όρων εντολής. Και οι εκροές
πριν τις 15 Μαρτίου αποτελεί σύμπτωμα των προβλημάτων που
εμφανίστηκαν.
Κατά τα άλλα ο κ. Πικής ήταν πολύ εξυπηρετικός σαν μπάτλερ ".
σε μια φάση, μάλιστα, πρότεινε και στον κ. Αναστασιάδη και την έκφραση
«μας έβαλαν το μαχαίρι στο λαιμό» και ο κ. Αναστασιάδης προτίμησε το
«πιστόλι στον κρόταφο». Τέτοια ανάλυση
Εδώ μέχρι και η Κενεβέζου, που ήταν στον κύκλο στήριξης του κ.
Αναστασιάδη προεκλογικά, του προκαλούσε σύγχιση όταν το ρωτούσε
κάτι.
Αλλά ο κ. Πικής είναι σαφές ότι έχει αναλάβει να προσφέρει εξυπηρέτηση
και μάλλον δεν ξέρει πως να το κάνει, χωρίς να είναι τόσο εμφανής η
μεροληψία του.
Έτσι, δε ρώτησε τίποτα για τις ευθύνες της αντιπολίτευσης που έλεγχε
τη βουλή και ιδιαίτερα την επιτροπή οικονομικών. Εκεί υπάρχουν και
φίλοι στενοί του κ. Πική, έτσι κι αλλιώς.
Χάθηκε και ο ΕΛΑ ως θέμα πια – όταν ο κ. Αναστασιάδης λέει ότι δεν
ήξερε για τον ΕΛΑ, δεν θα ήταν απλώς λογική η ερώτηση, τότε πώς
έγραψε την επιστολή του Νοεμβρίου του 2012;

184

Αφού είχε φίλους στην Ευρώπη δεν ήξερε και δεν άκουγε ότι τον
περίμεναν εκείνο για να υπογράψει;
Άρα περίμεναν και κάτι άλλο;
Ο κ. Πικής δεν τολμά να ρωτά δύσκολα όσους τον διορίζουν.
Μόνο σε ένα θέμα φάνηκε κάπως πιεστικός. Γιατί είχε κάνει κριτική της
κυβέρνησης Παπαδόπουλου, ο κ. Αναστασιάδης το 2008. Εδώ, κατάπιε
δηλώσεις και πράξεις στη βουλή για μια πενταετία και θυμήθηκε,
παρακαλώ, το 2008.
Στο συγκεκριμένο θέμα, ο κ. Αναστασιάδης το έπαιξε πολιτικάντικα – ότι
τότε υπήρχε πλεόνασμα και τα ανάλογα.
Αν βέβαια, η επιτροπή δεν ήταν κωμωδία, θα μπορούσε να αντιπαραθέσει
δηλώσεις αξιωματούχων του κόμματός του τότε ή στην Αλήθεια – την
εφημερίδα του υπουργού του – για το πλασματικό πλεόντασμα. Άλλα
έλεγε τότε, άλλα λέει τώρα.
Αλλά, είπαμε, ο κ. Πικής ξεκινά με σκονάκια και ακολουθεί τη γραμμή.. Οι
δύσκολες ερωτήσεις, δεν ήταν στο πρόγραμμα.
Αν ήταν, θα ρωτούσε πολλά και διάφορα, μέχρι τώρα.
Ο ίδιος ο κ. Αναστασιάδης προσπάθησε να κρατήσει ένα πλαίσιο
«ενότητας» για το μέλλον κλπ – αλλά οι αναφορές του σε
«αναποφασιστικότητα» κλπ ήταν άτσαλες και άκομψες με βάση το
πλαίσιο, το οποίο προσπάθησε να προβάλει.
Αξίζει ένα θετικό σχόλιο – και γιατί ξεμπερδεύει με ένα μύθο που
προσπάθησε να φτιάξει η κυβέρνηση – για την έστω και διστατική
παραδοχή ότι η αναφορά που υπήρχε σε bail in στο μνημόνιο του
Νοεμβρίου, δεν ήταν μέρος της απόφασης, αλλά μέρος των πιθανοτήτων
– και ότι ο ίδιος το ήξερε.
"...ο κ. Αναστασιάδης είπε ότι ήταν ενήμερος και ότι διαφαινόταν από
τότε ότι πρόθεση των Ευρωπαίων εταίρων για δημιουργία να
διαμορφώσει μια νέα τάση, μια «ένδειξη - πρόθεση». - See more at:
http://www.philenews.com/el-gr/top-stories/885/159075/i-dilosianastasiadi-meta-tin-katathesi-stin-erevnitikiepitropi#sthash.DS1jazgi.dpuf
Από εκεί και πέρα, αν η θέση του ήταν ότι θα έπρεπε να γίνουν αποδεκτοί

185

οι όροι της τρόικα που περιλαμβάνουν είτε τον έλεγχο του φυσικού
αερίου, είτε την κατάρτηση – αντί παγοποίηση ή διατήρηση –
δικαιωμάτων, όφειλε να το πει.
Από κει και πέρα, ξέρει πολύ καλά ότι είναι το κόμμα του που εμπόδιζε τα
έσοδα του κράτους, όταν αρνείτο τους φόρους στον πλούτο το 2010 – για
τους αποδεχθεί μετά και μάλιστα με ταξική προκατάληψη υπέρ των
ανώτερων στρωμάτων, όπως και στο φόρο για την ακίνητη.
Ξέρει πολύ καλά, επίσης, ο κ. Αναστασιάδης ότι αν δεκτούμε τη θέση του,
ότι ο ίδιος με τον πρώτο εκβιασμό το Μάρτιο του 2013 δέχθηκε όσα
δήλωνε δημόσια ότι δεν δέχεται,
τότε μάλλον, θα έπρεπε, να είναι πιο σεμνός στην κριτική προς την
προηγούμενη κυβέρνηση, που κατάφερε να αντιμετωπίζει τέτοιους
εκβιασμούς – και από το εξωτερικό και το εσωτερικό – για χρόνια.
Κατά τα άλλα, η δήλωσή του ότι η πίεση που του ασκούσαν είχε και
αναφορά στη ρωσική στάση,
είναι ενδιαφέρουσα ως τεκμήριο.
Τελικά....
ο κ. Αναστασιάδης δεν διερευνήθηκε, διότι σε αρκετά θέματα ο κ.
Πικής τον κάλυψε και απέκρυψε από το κοινό ότι θα έκανε κάτι
τέτοιο.
Έτσι, τώρα μάθαμε ότι η επιτροπή είναι παράνομη, εκτός από
μεροληπτική - διότι ακριβώς διορίστηκε από όσους θα ήταν υπό
διερεύνηση για τις αποφάσεις του Μάρτη του 2013.
Να μην γίνει καν συζήτηση για την πώληση των καταστημάτων στην
Ελλάδα;
Αν από την άλλη, η νυν κυβέρνηση συμφώνησε, μυστικά, με τον κ. Πική να
μην την διερευνήσει, να την αντιμετωπίσει δηλαδή ευνοιοκρατικά, παρά
τις χρονικές περιόδους που αναφέρονται στους όρους εντολής,
τότε όχι μόνο είναι παράνομη η επιτροπή, αλλά και το ζήτημα της
διαπλοκής γίνεται πιο κραυγαλέο.

186

Αν κρατήσει κάποιος στα θετικά την τάση του κ. Αναστασιάδη να δώσει
έμφαση στην ενότητα - παρά τις ατεκμηρίωτες διατυπώσεις - αυτό που
μένει από τον κ. Πική,
είναι η θλιβερή εικόνα μιας προσπάθειας συγκάλυψης.
Η πολιτική διαμάχη για το μέλλον της οικονομίας, θα συνεχιστεί - και για
το είδος των μέτρων που χρειάζονται και οι διαμάχες για το παρελθόν, αργά ή γρήγορα θα κλείσουν με το
τραπεζιτικό να είναι το δεδομένο.
Αλλά η αποκάλυψη αυτής της εικόνας μερικών δικαστών,
θα εμπλουτίσει, επίσης, την κατανόηση του πως οι τράπεζες κατάφερναν
να κρύβουν τόσα σκάνδαλα
και τόσες υπόγειες διαδρομές για τόσα χρόνια μέχρι που έσκασε η φούσκα
το 2012.
Για αυτές τις υπόγειες διαδρομές και τα "ξεπλύματα" δεν ρώτησε, επίσης,
ο κ. Πικής, αν και έγινε και δίκη το 2007, καιήταν επίκαιρο και πιεστικό
θέμα το χείμωνα του 2012-13, καθώς κάποιοι πίεζαν για το κούρεμα.
Δεν ρώτησε γιατί τον ενδιέφερε, δήθεν, το πλασματικό πλεόνασμα, και
όχι
οι φοροφυγάδες ή όσοι διακινούσαν υπόγεια κεφάλαια.
Το να αγγίξει κάποιος αυτά τα δεδομένα πάει στο βάθος της τραπεζιτικής
κρίσης και της διαπλοκής της με νομικούς κοκ.
Ίσως να έχουν και οι τεως δικαστές τις "βαθιές" προκαταλήψεις τους...

29/8-5/9

Η αντιπαράθεση Χριστόφια – Πική δημιούργησε μια
αποκαλυπτική στιγμή για τις προκαταλήψεις και τη
διαπλοκή πίσω από τα κυκλώματα της εξουσίας

187

Όταν ο κ. Πικής συνεργαζόταν με το «ρεύμα», τους ιδιοκτήτες
των ΜΜΕ, για να κατασκευάσει κλίμα υστερίας – και ενάντια σε
ένα άτομο, αλλά και ενάντια σε μια ολόκληρη οπτική για την
οικονομία που είναι ντε φάκτο και πλειοψηφική
Για ό,ποιον παρακολουθούσε τα δεδομένα είναι σαφές ότι από τις αρχές
Αυγούστου

ξεκίνησε

μια

εκστρατεία

από

την

κυβέρνηση

και

τα

κυκλώματα της στα ΜΜΕ που είχαν σαν στόχο την δημιουργία σχετικού
κλίματος όταν θα γινόταν η παρουσίαση Χριστοφια και Αναστασιαδη στην
Διορισμένη

επιτροπή.

Αρχικά,

ξεκίνησε

με

διάφορες

ατάκες

ο

αρχιεπίσκοπος με στόχο τον πρώην πρόεδρο. Ακολούθως, ήταν η
παρουσίαση Δημητριάδη, όπου η πλειοψηφία των ΜΜΕ παραποίησε τη
θέση του και έτσι μια ανάλυση που εστίαζε στα προβλήματα των
τραπεζών, μετατράπηκε σε πρωτοσέλιδους τίτλους του στυλ «φταίει ο
Χριστόφιας». Ο Φιλελεύθερος ήταν ο πιο ακραίος - και πιο θλιβερός όσον
αφορά

στην

ιστορία

του

-

αλλά

φάνηκε

έντονα

ότι

υπήρχε

προσυνεννοηση. Το γεγονός ότι στις ηλεκτρονικές σελίδες των μεγάλων
ΜΜΕ υπήρχαν πανομοιότυποι τίτλοι μόλις ξεκίνησε η κατάθεση, ήταν
απλώς ένα ακόμα τεκμήριο αυτής της κατασκευασμένης παράστασης.
Ουσιαστικά, ο κ. Πικής προσπαθούσε να λογοκρίνει την θέση του κ.
Δημητριάδη, αλλάζοντας την ατζέντα και δημιουργώντας ένα άλλο
πλαίσιο μέσα από στοχευόμενες ερωτήσεις. Η λέξη «εκμαίευση» ήταν η
αρμόζουσα για εκείνη την διαδικασία.
Ευρύτερα, υπήρξε και μια προσπάθεια μετατόπισης της συζήτησης από τα
προβλήματα των τραπεζών και τη συγκάλυψη τους, στο γιατί δεν
λήφθηκαν μέτρα ακραίας λιτότητας - αφού μέτρα λήφθηκαν και η
φορολόγηση του πλούτου αποκλείστηκε επίσης από τη συζήτηση - ή
ακόμα χειρότερα γιατί δεν ήρθε πιο γρήγορα η τρόικα. Το πώς κατέληξε
μια επιτροπή με τόσο μονομερή εστίαση, είναι κάτι που χρειάζεται
διερεύνηση από μόνο του. Και φυσικά, δεν μπορεί να απαλλαγεί από την

188

ευθύνη του κ. Πικής, που συμμετείχε ενεργά - και τελικά, κατέληξε στο
αστείο νούμερο αυταρχισμού, του στυλ «αν δεν μου αρέσει η νομοθεσία,
θα κάνω δικούς μου νόμους, αφαιρώντας και δικαιώματα».
Σε αυτό το πλαίσιο, ο στόχος με την παρουσίαση Χριστόφια ήταν να
εφαρμοστεί το ίδιο σενάριο: να λογοκριθεί η θέση και η ανάλυση του
πρώην προέδρου - ένα γραπτό κείμενο που δεν ακούγεται σε μια δημόσια
ακρόαση μετατρέπεται σε μη κείμενο όσον αφορά στο δημόσιο λόγο - και
να κατασκευαστεί ως ένοχος υπό κατηγορία με τις ερωτήσεις. Και το
πρόβλημα με τον Δ. Χριστόφια δεν ήταν απλώς το ότι κάποιοι έψαχναν
τρόπο μετατόπισης ευθυνών. Ο ίδιος ο πρώην πρόεδρος εξέφραζε, και
ήταν λογικό να στοχεύει να θέσει μπροστά στην επιτροπή, και να
υπενθυμίσει στο κοινό, όσα είχε γίνει απόπειρα να λογοκριθούν για 3
μήνες – ότι ουσιαστικά υπάρχουν δυο σχολές/οπτικές για την κρίση και
την αντιμετώπιση της - η νεοφιλελεύθερη και αυτή που θέτει ως κυρίαρχο
θέμα την υπεράσπιση του κοινωνικού κράτους και των δικαιωμάτων των
εργαζόμενων, όπως το έθεσε ο πρώην πρόεδρος - και ότι την πενταετία
2008-13 υπήρξε μια έντονη διαμάχη και κάποιοι στην αντιπολίτευση, αλλά
και στην Κεντρική Τράπεζα υποστήριζαν την νεοφιλελεύθερη άποψη. Ο κ.
Πικής δεν μπορούσε να αντιπαρατεθεί με τέτοια άποψη – με βάση τις
ερωτήσεις

του

ο

ίδιος

εκφραζόταν

ως

όργανο

έκφρασης

της

νεοφιλελεύθερης θέσης. Όλες του οι ερωτήσεις εστίαζαν στο αν
λήφθηκαν μέτρα λιτότητας και αν έπρεπε να έρθει πιο γρήγορα η τρόικα
ή να γίνουν αμέσως δεκτοί οι όροι της. Και προφανώς, η αντιπαράθεση με
τον τέως πρόεδρο σε ένα τέτοιο επίπεδο, δεν θα ήταν βολική για την
προσπάθεια κατασκευής κλίματος για δαινομοποίησή του. Διότι οι θέσεις
που υποστηρίζει είναι πλειοψηφικές. Άρα έπρεπε να λογοκριθεί - να
δαιμονοποιηθεί ο ίδιος και μέσα από τη λογοκρισία των θέσεών που
εκφράζει

να

δαιμονοποιηθούν

και

οι

θέσεις

για

αντίσταση,

διαπραγμάτευση αντί αποδοχή, έμφαση στην ταξικά ισορροπημένη δίκαια κατανομή των βαρών κλπ.
Ο κ. Πικής μπορεί να είχε έτοιμη τη λίστα με τις επιτρεπόμενες
ερωτήσεις, αλλά τελικά ο αυταρχισμός τον οδήγησε σε γκάφες –
άμα ένας τέως δικαστής συμπεριφέρεται με τέτοια περιφρόνηση
για υπαρκτούς νόμους….

189

Ο κ. Πικής φαίνεται να πήγε στη συνάντηση με έτοιμες ερωτήσεις – και
μάλλον ο στόχος ήταν μια επιθετική στάση με αλλεπάλληλες ερωτήσεις,
που να μεταφέρουν το θέμα αλλού, και λογοκρίνοντας τον τέως πρόεδρο
να τον κατασκευάσει ως υπό κατηγορία. Και να βρουν και τα ΜΜΕ λέξεις
και φράσεις για να μεταφέρουν το θέμα αλλού.
Το σενάριο μπλοκαρίστηκε από μια σειρά έξυπνων κινήσεων του κ.
Χριστόφια και της ομάδας των νομικών του συμβούλων. Η αρχική άρνηση
Πική να διαβαστεί το κείμενο λειτούργησε ως γκάφα για τον ίδιο μετατράπηκε σε σημείο αντιπαράθεσης κάνοντας τον κ. Πική να
αποκαλυφθεί

η

ελπίδα

ότι

ο

Δ.

Χριστόφιας

θα

αποδεχόταν

συγκαταβατικά μια διαδικασία, όπως του Πολυβίου, που μετατράπηκε από
ερευνητής σε δικηγόρο όσων κατηγορούσαν τον πρόεδρο, σε ένα θέαμα
κατασκευασμένο για προσυννοημενα ΜΜΕ, δεν προχώρησε. Ο κ. Πικής με
τον αυταρχισμό που τον χαρακτηρίζει - μια σημαντική ιστορική διαμάχη
του με τον κ. Κωνσταντινίδη αναλύεται σε σχετικό κείμενο σε αυτήν την
έκδοση - απαγόρευσε, ουσιαστικά, τον πρώην πρόεδρο να εκφραστεί. Η
δικαιολογία, την οποία προσπάθησε να επικαλεστεί ήταν παραπλανητική –
είτε δεν ήξερε, είτε καμώθηκε ότι δεν ήξερε, ότι άλλαξε η νομοθεσία για
τις μαρτυρίες από το 2004. Το ότι αποκάλεσε λάθος την αναφορά του κ.
Χριστόφια ότι με βάση την νομοθεσία του 2004 στα δικαστήρια
επιτρέπεται η γραπτή μαρτυρία, ήταν ίσως το χειρότερο του λάθος, το
οποίο

πια

θα

σφραγίσει

την

εικόνα

του

ως

δικαστή

δημόσια

παραπλανούσε για να εμποδίσει μαρτυρά να πει την άποψη του.
Από εκεί και πέρα, ο κ. Πικής για να σώσει τη θέση του επέμενε σε
ερωτήσεις και λογικά, ο κ.Χριστόφιας επέμενε να του δοθούν γραπτώς.
Ουσιαστικά, το θέμα του γραπτού και του προφορικού λόγου ως
τεκμηρίων έμεινε ανοικτό.
Το ότι ο κ. Πικής κατέληξε ότι ο κ. Χριστόφιας "παράκουσε διαταγη" - από
μόνη

της

λεκτική

αντίδραση

του

κ.

Πική

ήταν

χαρακτηριστική

αυταρχισμού - ήταν ίσως το πιο αποκαλυπτικό της νοοτροπίας ενός
ατόμου, που δεν μπορούσε να δεχτεί ότι θα του χαλούσαν το σκηνικό, που
είχε ετοίμασε - και το οποίο, βέβαια, τον ευνοούσε σε μια ενδεχόμενη
συζήτηση, αφού απέκλειε ότι δεν μπορούσε να
επιχειρήματα ή τεκμήρια.

190

αντιμετωπίσει σε

Έμεινε μπουκάλα και η πλειοψηφία των ΜΜΕ, που περίμενε το
θέαμα Πική... και ξαφνικά, έπρεπε να λογοκρίνουν για να μην
αποκαλυφθεί το καθεστώς παρανομίας-διαπλοκής στο διορισμό
της επιτροπής
Τα ΜΜΕ φαίνονταν να εκφράζουν δυσφορία. Το στημένο σκηνικό δεν
εμφανίστηκε. Οπότε, η επίθεση πήρε άλλη

μορφή – την κατασκευή

κλίματος ενοχοποίησης του προέδρου με αναφορές σε ποινικές διώξεις.
Στο πρόσωπο του Δ. Χριστόφια, ουσιαστικά, ήταν μια επίθεση ενάντια σε
ότι αμφισβητεί το σενάριο λογοκρισίας που έχουν επιβάλει μερικοί - και η
πλειοψηφία των ΜΜΕ ήταν σαφώς μέρος αυτής της εκστρατείας. Η
αντεπίθεση της νομικής ομάδας του κ. Χριστόφια πάγωσε, όμως, το
σκηνικό. Η τεκμηρίωση ότι με βάση τον νόμο που ψήφισε η βουλή, η
επιτροπή δεν έπρεπε να διοριστεί από την κυβέρνηση πάγωσε το κλίμα.
Ξαφνικά, ο Φιλελεύθερος, το σαββατοκύριακο, έκανε παύση στα σενάρια
ενοχοποίησης του πρώην προέδρου για να αποφύγει και μια διεξοδική
ανάλυση της έκδηλης παρανομίας στο διορισμό. Αν ήταν άλλες εποχές, τα
πρωτοσέλιδα θα είχαν φωτοτυπίες της απόφασης Φώτος από την ημέρα
που ψηφίστηκε στην Βουλή με τις πρωτοβουλίες και του Ι. Νικολάου. Η
σιωπή ήταν μια λογοκρισία. Το σκηνικό είναι πια δύσκολο για να
νομιμοποιηθεί μια επιτροπή που ήταν ήδη ύποπτη λόγω των σχέσεων του
κ. Κραμβή με το δικηγορικό γραφείο της Τράπεζας Κύπρου – τώρα, η
νομική παρανομία, δείχνει την ουσία: ότι η επιτροπή διορίστηκε από
μερικούς από αυτούς, που ήταν υπό διερεύνηση, και ντε φάκτο φαίνεται
να αφαιρούσαν τον εαυτό τους από την έρευνα - παρά τις δηλώσεις - και
ο κ. Πικής όχι απλώς το ανέχτηκε, αλλά τα στήριξε.
Δύσκολα μπορεί κάποιος να αποφύγει να ονομάσει αυτήν την διαδικασία
συγκάλυψη.
Ήδη, οι πρώτες αναφορές ακόμα και από την Γενική Εισαγγελεία ήταν
δύσκολες για το θέαμα. Ο κ. Ερωτοκρίτου είπε ότι ήταν ένα διαδικαστικό
θέμα, που μεγιστοποιήθηκε. Η κυβέρνηση προσπάθησε να υποστηρίξει ότι
είχε συμβουλευθεί το Γενικό Εισαγγελέα, αλλά, όταν ζητήθηκε να
δημοσιοποιηθεί η γνωμάτευση, ακολούθησε σιωπή. Είναι δύσκολο να
παρακαμφθεί το παράνομο της επιτροπής. Ήδη, οι δηλώσεις ότι η στάση
του κ. Πική ήταν απαράδεκτη άρχισαν να πυκνώνουν. Την Τρίτη το πρωί,
το δήλωσε ξεκάθαρα ο Α. Μαρκίδης – επισημαίνοντας ότι ο νόμος είναι

191

«σαφέστατος» και ότι η επιτροπή είναι παράνομη. Ο Πολίτης, βέβαια, την
Τρίτη επέμενε να φτιάσει κλίμα – η εφημερίδα δεν κινείται τυχαία.
Ουσιαστικά, επιτέθηκε στο Χριστοδούλου γιατί είχε προηγούμενα με τον
έκδοτη της εφημερίδας (είχε κάνει έρευνα εναντίον του για φοροδιαφυγή
- αλλά φαίνεται ότι συγκαλύφθηκε και συγκαλύπτεται ακόμα), αλλά και
γιατί ήθελε να του φορτώσει και τις ευθύνες του Ορφανίδη. Οπότε, ο
στόχος

της

εφημερίδας

του

τραπεζιτικού

κεφαλαίου,

δεν

άλλαξε

ουσιαστικά. Απλώς, την Κυριακή, έθεσε το δίλημμα (παράνομη επιτροπή –
παράπτωμα Χριστόφια κατά Πική), αλλά την Τρίτη επέστρεψε στην
προσπάθεια εστίασης στον κ. Χριστοφια: έτσι την διερεύνηση για το αν
υπήρχε παράπτωμα - όπως γράφει στο κείμενο - τη βαφτίζει στον τίτλο
ποινική έρευνα. Εκτός και είναι από τα μαγειρεία, ο τίτλος – όπως ήταν
και την περίοδο Πολυβίου. Ήταν, βέβαια, και η μέρα κατάθεσης του κ.
Αναστασιάδη,

οπότε

εφημερίδα

ακολούθησε

πιστά

τη

γραμμή.

Τη

Δευτέρα, απορούσε, στις εσωτερικές σελίδες, αν άξιζε τον κόπο να
ακυρωθεί η επιτροπή, που έκανε «τόση δουλειά». Ήταν μια ανησυχία.
Το δίκτυο πίσω από την άλλη φιλοκυβερνητική εφημερίδα, την Αλήθεια,
είχε ήδη προσφέρει στα ΜΜΕ, γενικά, το θέαμα της υπόθεσης του
χωραφιού της Δρομολαξιας ως σημείο μετατόπισης ακριβώς την ημέρα
που πήγαινε φυλακή ο Ν. Μιχαηλίδης και το ζήτημα της παρανομίας της
επιτροπής άρχισε να διαχέεται.
Όταν

η

επιτροπή

έχασε

και

το

τελευταίο

φύλλο

συκής:

συγκρίνοντας την μεροληπτική στάση Πική απέναντι στους
διοικητές

της

Κεντρικής

επιθετικός

και

εχθρικός

με

Χριστοδούλου και Δημητριάδη, φιλικός σε σημείο να θυμίζει σικέ
παιχνίδι, με τον Ορφανίδη
Οι παρουσιάσεις των Ορφανίδη και Αναστασιάδη

ήταν απόλυτα

προβλέψιμες. Σε αντίθεση με την απόπειρα εκμαίευσης από τον κ.
Δημητριάδη και λογοκρισίας του κ. Χριστόφια, με τον κ. Ορφανίδη η
επιτροπή και ο κ. Πικής ήταν φιλικότατοι με ερωτήσεις πάσες και
κινήσεις προστασίας. Και αυτό ήταν έντονο στην παρουσίαση του κ.
Ορφανίδη (για ανάλυση βλ.: http://2ha-cy.blogspot.com/2013/08/blogpost_23.html). Το ότι ο κ. Πικής έχει γίνει και αντικείμενο χιούμορ φάνηκε
και από μερικές λεζάντες μέχρι και στο Φιλελεύθερο, που ειρωνεύονταν

192

και το αεράτο πέρασμα του Ορφανίδη, αλλά και το πόσα άλλα θέματα έχει
λογοκρίνει η επιτροπή – όπως λ.χ. τον Βγενόπουλο.
Από την μεριά του Πολίτη, η στάση υπεράσπισης του μπλοκ των τραπεζών
συνεχίζεται σταθερά. Έτσι, ενώ ο κ. Πικής δεν ρώτησε καν για την
Εγνατίας, μετά, ο κ. Ορφανίδης διέρρευσε ότι υπήρχε δικαστική απόφαση
που το ενέκρινε. Ο λόγος, που δεν αναφέρθηκε στην κατάθεση από τον κ.
Πική είναι διότι, αν επικαλείτο αυτήν την απόφαση του 2010 ο κ.
Ορφανίδης, θα έπρεπε λογικά να τον ρωτήσουν, αν μπορούσε να κάνει
τίποτα ως διοικητής το Μάρτιο του 2011 όταν ήρθε κοντά του η έγκριση
– διότι τότε ήταν μόλις 2 μήνες πριν το αποκλεισμό των αγορών. Ο κ.
Ορφανίδης μπορούσε να μην την εγκρίνει. Και επειδή το είπε και ο κ.
Χριστοδούλου, προφανώς, δεν είναι ήταν και ιδιαίτερα συμπαθής σε
όσους προσπαθούν να καλύψουν το κύκλωμα. Και έτσι, βγήκαν τα δικά του
άπλυτα στην φόρα. Αλλά η σύγκριση της αντιμετώπισης Χριστοδούλου –
Ορφανίδη είναι κραυγαλέα. Ο Χριστοδούλου έφυγε από την Κεντρική το
2007 – αλλά, ενώ ο κ. Πικής εστίασε τελικά μόνο στην κυβέρνηση της
περιόδου 2008-13, για την Κεντρική Τράπεζα ήταν επιθετικός με τους
κεντρικούς τραπεζίτες, πριν το 2007 και μετά το 2012.
Τί βολικό.
Και υποτίθεται αυτά τα άτομα αποφάσιζαν με κριτήριο το δίκαιο και την
ισονομία.
Η υπόθεση Πική, μάλλον θα λειτουργήσει πια αποκαλυπτικά για τα
κυκλώματα διαπλοκής, που απλώνονται και πέρα από το δικηγορικό
επάγγελμα.
Προστατεύοντας τον κ. Αναστασιάδη από το συμπέθερο: αν αυτό
είναι δικαιοσύνη, είναι να απορείς τί διαφορετικό έκαναν όταν οι
αριστοκράτες/προύχοντες διόριζαν τους δικαστές για να τους
απαλλάσσουν
Και όταν παρουσιάστηκε ο κ. Αναστασιάδης, ο κ. Πικής τον πληροφόρησε
ότι είχε αφαιρέσει από μόνος του το σκάνδαλο Λούτσιου από τα υπό
διερεύνηση θέματα. Τί βολικός κύριος – του εισηγήθηκε και λέξεις για να
περιγράψει την δικαιολόγηση της αποδοχής του κουρέματος. Για μια
ανάλυση της συνάντησης: http://2ha-cy.blogspot.com/2013/08/5_27.html

193

Την άλλη μέρα, ακόμα και οι υπό καθοδήγηση υποστηρικτές του στην
ΕΔΕΚ, αναγκάστηκαν να σχολιάσουν την αφαίρεση του θέματος των
εκροών και του Λούτσιου από τη θεματολογία. Η Συμμαχία του Λιλλήκα
περίγραψε την συνάντηση ως «κατώτερη των περιστάσεων» και για τον
νυν πρόεδρο, αλλά και για την επιτροπή. Και δεν υπάρχει διέξοδος για την
ΕΔΕΚ – αν το θέμα δεν ήταν στους όρους εντολής, τότε ο κ. Πικής άφησε
ένα ψέμα να πλανιέται και συγκάλυπτε μια απατή, αφού στις 2 Απριλίου ο
κ. Αναστασιάδης είχε δηλώσει ότι περίμενε από την επιτροπή να ξεκινήσει
την διερεύνηση από τον ίδιο. Ή ο κ. Πικής αφαίρεσε από μόνος του το
θέμα, γιατί είχε κατανοήσει το ποιά ήταν η αποστολή του; Και στις δυο
περιπτώσεις, το σκάνδαλο δεν είναι μόνο ότι αγνοήθηκε ο νόμος για
διορισμό από το Γενικό Εισαγγελέα, αλλά και ότι φαίνεται να υπήρχε
σκόπιμη συνεργασία ερευνητών και μερικών από όσους ήταν υπό
διερεύνηση. Και να αναλογιστεί κανείς τις παραιτήσεις, αλλά και τους
νέους διορισμούς – οι οποίοι ήταν από την αρχή πια κραυγαλέες
περιπτώσεις σύγκρουσης συμφερόντων - όπως η περίπτωση του κ. Κραμβή
- τότε το θέμα της διαπλοκής και της μεροληπτικής δικαιοσύνης με βάση
ποικίλα συμφέροντα είναι πια πάνω στο τραπέζι. Μπορεί να το έθεσε ο
άτσαλος αυταρχισμός του κ. Πική, αλλά είναι ένα ανοιχτό θέμα. Και
θέτει και ευρύτερα θέματα πια – πόσο ταξική λ.χ. είναι η κυπριακή
δικαιοσύνη;

[6-13/9]

Μια

κυβερνητικές

παράνομη
προσπάθειες

επιτροπή
να

και

μετατοπιστεί

οι
η

συζήτηση
[Ο Π. Κληρίδης ξεκαθάρισε το τοπίο, ενώ ο Ιωνάς έμεινε μετέωρος
να διαρρέει στοιχεία, όπως ο πνιγμένος που πιάνεται από τα
μαλλιά]

194

Μετά το πρώτο σοκ της συνειδητοποίησης ότι όντως η επιτροπή ήταν
παράνομη,

η

κυβέρνηση

προσπάθησε

με

διάφορους

τρόπους

να

μετατοπίσει το θέμα. Είχε, όμως, δυσκολία γιατί ο συνηθισμένος έλεγχος
που ασκεί στην πλειοψηφία των ΜΜΕ δεν λειτούργησε. Το sigmalive, αλλά
και η Σημερινή - το συγκρότημα ΔΙΑΣ γενικώς - δεν φάνηκε πρόθυμο να
προσφέρει συγκάλυψη στην παρανομία. Όταν εμφανίστηκε και ο Π.
Κληρίδης με τις αρχικές του δηλώσεις που επιβεβαίωσε

ότι δεν είχε

γνωματεύσει, η κατάσταση έγινε πιο δύσκολη. Ο Πολίτης άρχισε επίσης
να αποστασιοποιείται σε αυτό το θέμα από την γενική ταύτιση με την
κυβέρνηση. Την Κυριακή - όπου ο Πολίτης διαφοροποιείται κάπως από το
καθημερινό φιλοκυβερνητικό έντυπο - η εστίαση στο θέμα ήταν έντονη
και αρνητική για τον υπουργό δικαιοσύνης. Ο κεντρικός τίτλος [«Εγώ
διόρισα τον Πική;»] ήταν νέες δηλώσεις του κ. Κληρίδη, όπου απαντούσε
με ειρωνεία στην προσπάθεια της κυβέρνησης, με διαρροές στα ΜΜΕ το
Σάββατο, να τον παρουσιάσει ότι «υπέγραψε» [συγχύζοντας σκόπιμα και
παραπλανητικά τη σαφή θέση για «διορισμό» της επιτροπής με το ότι ο
γενικός εισαγγελέας μεταφέρει τα νομοσχέδια στο κρατικό τυπογραφείο].
Στο κείμενο υπήρχε η απάντηση/διευκρίνηση για τη διαφορά του
«διορίζω» από το «μεταφέρω διατάγματα» διατυπώθηκε με την μορφή
της ρητορικής ερώτησης:
"Με την εκλογή του Προέδρου Αναστασιάδη, ο γενικός εισαγγελέας
διαβιβάζει με την υπογραφή του προς το τυπογραφείο της Δημοκρατίας
για

να

δημοσιευτεί

η

εκλογή

του

στην

επίσημη

εφημερίδα

της

Δημοκρατίας. Μήπως διόρισα ή εξέλεξα τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας;"
Όσο για το αν διόρισε ο ίδιος, όπως προνοεί η νομοθεσία, τα μέλη της
επιτροπής, η απάντηση ήταν

σαφής και πέρα από κάθε αμφιλεγόμενο

νόημα: "Είχα άποψη αν βεβαίως με ρωτούσαν. Θα επέλεγα για μια

195

τέτοια επιτροπή ένα νομικό εγνωσμένου κύρους ενώ τα υπόλοιπα
μέλη θα ήταν οικονομολόγοι, σχετικοί δηλαδή με το αντικείμενο
της έρευνας."
Αλλά και ο δημοσιογράφος του Πολίτη ήταν, επίσης, σαφής – αποκαλούσε
το όλο σκηνικό φιάσκο και ανέφερε μάλιστα ότι ο κ. Ιωνάς φαινόταν
εμφανώς να προσπαθεί να καθοδηγήσει την επιτροπή μέσω φιλικής
τηλεόρασης: "Δεν είναι τυχαίο που από την πρώτη στιγμή της σύστασης
αυτής της επιτροπής, πριν καν συνέλθει και πριν ακόμα αλλάξει σχεδόν εξ
ολόκληρου την σύνθεση της, ο υπουργός δικαιοσύνης εμφανίζεται να
καθοδηγεί

της

τηλεοπτικού

επιτροπή

μέσω

φίλα

προσκείμενο

καναλιού..."

Είναι

σκληρή

ανάλυση

προς
για

τον

ίδιο

μέλος

της

κυβέρνησης από τον Πολίτη. Και σαν να μην έφτανε αυτό στο
πρωτοσέλιδο υπήρχε και κείμενο αν θα έπρεπε να παραιτηθεί ο Ιωνάς με
σχόλιο ότι τα είχε κάνει θάλασσα στο θέμα της ερευνητικής. Ο κ.
Αναστασιάδης προσπάθησε να καλύψει τον υπουργό εκθέτοντας τον
εαυτό του – ότι ήξερε και ο ίδιος την παρανομία.
Την Τρίτη, η κυβέρνηση έκανε ακόμα μια προσπάθεια παραπλανητικής
διαρροής με έγγραφα που έδειχναν ότι οι όροι εντολής είχαν σταλεί στον
γενικό εισαγγελέα, την γενική λογίστρια και την γενική ελέγκτρια. Το ότι
γινόταν

προσπάθεια

συγκεκριμένων

να

ατόμων

παρακαμφθεί

ήταν

εμφανές,

το
αλλά

θέμα
και

του

διορισμού

αποκαλυπτικό

αναφερόταν ότι σε ένα κείμενο υπήρχε το όνομα του κ. Πική και ο χώρος
για τα άλλα δυο ονόματα ήταν κενός. Πρέπει να υπήρχε πολλή
απόγνωση από τον υπουργό που διέρρεε, για να μην γίνει
κατανοητό ότι αυτό ήταν τεκμήριο παρανομίας – ο Γενικός
Εισαγγελέας μάθαινε από την κυβέρνηση, η οποία υποτίθεται θα
ήταν υπό διερεύνηση, ποιός θα ήταν επικεφαλής – και τα αλλα δυο
ονόματα δεν του κοινοποιήθηκαν καν. Ό,τι ήθελε έκανε, προφανώς, ο
κ. Ιωνάς, γράφοντας τους νόμους που ο ίδιος έγραψε και ψήφισε στα
παλιά του τα παπούτσια. Αλλά και ευρύτερα η αλληλογραφία έδειχνε ότι η
εμπλοκή του γενικό εισαγγελέα ήταν στο επίπεδο της γενικής ελέγκτριας
και λογίστριας – αντί να διορίζει είχε υποβιβαστεί σε ρόλο ανάλογο
άλλων αρμόδιων, που σαφώς δεν αναφέρονται στην νομοθεσία.

196

[31/8]

Η ουσία παραμένει - η κυβέρνηση παραβίασε
την νομοθεσία ..

για να διορίσει η ίδια επιτροπή, που ενδεχομένως - και όπως
τελικά αποδειχθηκε - θα την βόλευε. Αν ο υπουργός δεν
παραιτείται, τότε την ευθύνη για την παρανομία φέρει
συνολικά η κυβέρνηση και ιδιαίτερα όσα μέλη της θα ήταν
υπό διερεύνηση. Τώρα, γιατί αγχώνονται μερικοί στα ΜΜΕ
είναι μια επίσης ενδιαφέρουσα ιστορία
Σε μια προσπάθεια να απαντήσει στις δηλώεις του Γενικού Εισαγγελέα ότι
δεν είχε εμπλοκή στο διορισμό της επιτροπής και ούτε έκανε σχετική
γνωμάτευση, ο κ. Ι. Νικολάου και το επικοινωνιακό επιτελείο στο
προεδρικό κατέφυγαν σε προσπάθειες μετατόπισης της έμφασης.
Ο Πολίτης κράτησε και κάπως τα προσχήματα, θεωρώντας μάλλον
δεδομένο γεγονός την παρανομία - το έπαιξε αποστάσεις ότι οι μεν της
κυβέρνησης ξέχασαν τί νόμο έκαναν και οι αντιπολιτευόμενοι ότι είχαν
διαφωνίες - ενώ το άγχος για την παρανομία - που συμπεριλαμβάνει και
τον κ. Πική - φάνηκε παραδόξως να είναι μεγαλύτερο στο Φιλελεύθερο,
που είχε το παραπλανητικό πρωτοσέλιδο ότι ο διορισμός έγινε με
"υπογραφή γενικού εισαγγελέα".
Μια ακόμα θλιβερή στιγμή για τη δημοσιογραφία της χειραγώγησης:
Όπως φαίνεται και στο κείμενο, η κυβέρνηση αποφάσισε μόνη της για
τους διορισμούς και μετά, έστειλε στο γενικό εισαγγελέα το διάταγμα,
στο οποίο ο κ. Κληρίδης έκανε μερικές διορθώσεις διατυπώσης και το
έστειλε στο τυπογραφείο. Οι παρεμβάσεις του γενικού εισαγγελέα ήταν
"...απλές διατυπώσεις που αποτελούν συνήθη πρακτική".
[Φιλελεύθερος, σελ. 1, 31/8/2013]
Δηλαδή το υπουργικό αποφάσισε και έστειλε την απόφαση στο Γενικό
Εισαγγελέα να την μεταφέρει, στο τυπογραφείο.Όμως στη συγκεκριμένη
περίπτωση δεν ήταν θέμα "συνήθους πρακτικής", αφού η επιτροπή θα
διερευνούσε και την ίδια την κυβέρνηση.
Την απόφαση για την επιλογή για τον διορισμό των 3 μελών της
επιτροπής, έπρεπε να την πάρει ο Γενικός Εισαγγελέας. Ο Γενικός
Εισαγγελέας παρακάμφηκε - και αυτό που δημοσιευέται διευρυνει
το σκάνδαλο - αντί να επιλέξει τα άτομα, απλώς τον περιόρισαν

197

σε ρόλο μεταφορέα εντολών και το πρωτοσέλιδο του
Φιλελευθέρου δεν καταλαβαίνει την διαφορά;
Ή μήπως μερικοί προσφέρουν πια τόσο κραυγαλέα συγκάλυψη;
Το ερώτημα είναι γιατί;
Η απλή σύγκριση είναι σαφής: την Παρασκευή, ο Φιλελελεύθερος είχε την
είδηση για τη διάψευση του Γενικού Εισαγγελέα ότι είχε γίνει διαβούλευση
ή δόθηκε γνωμάτευση, στη σελίδα 4. Το Σαββάτο, όμως, η προσπάθεια
συγκάλυψης της παρανομίας του υπουργού δικαιοσύνης είχε και
πρωτοσέλιδο τίτλο.
Είναι σαφής η μεροληπτική προβολή.
Και τέτοια κόλπα δεν γίνονται τυχαία - όπως και οι ανάλογοι
παραπλανητικοί τίτλοι.
Η ουσία είναι ποιοί επέλεξαν τα μέλη της επιτροπής και ποιοί
καθόρισαν την έμφαση και την εστίασή της - η νομική παρανομία
είναι η τεκμηρίωση της μεροληπτικής στάσης
Λέει λ.χ. ο κ. Μιχαηλίδης του Φιλελευθέρου ότι το θέμα δεν είναι η ουσία.
Ποιός επέλεξε να κάνει τους διορισμούς είναι η ουσία - και για
νομικούς-συνταγματικούς λόγους, αλλά και για λόγους ισονομίας και μη
μεροληπτικής συμπεριφοράς.
Νομικά, παραβιάστηκε ξεκάθαρα ένας νόμος. Αν δεν πρόκειται να
τηρούνται οι νόμοι, τότε όλες οι αποφάσεις δικαστηρίων, οι οποίες
βασίζονται σε διαδικαστικά θέματα είναι άκυρες. Και ο συμπέθερος του κ.
Κραμβή, ο κ. Πολυβίου, έκανε καριέρα στις διαδικαστικές αποφάσεις.
Εκτός, βέβαια, εάν οι αποφάσεις για τις μεγάλες επιχειρήσεις, όπως οι
εταιρείες πετρελαιοειδών, και τις τράπεζες, είναι διαφορετικές από τις
αποφάσεις για όλους τους υπόλοιπους. Το σύνταγμα είναι σαφές, ότι
όλοι οι πολίτες είναι ίσοι απέναντι στον νόμο - αν κάποιοι
παραβιάσουν τον νόμο, τότε είναι ένοχοι και οι ό,ποιες πράξεις
τους είναι, επίσης, παράνομες. Εδώ αθωώθηκαν αστυνομικοί, ενώ
υπήρχε σχετικό βίντεο, για διαδικαστικούς λόγους. Άρα;
Το θέμα είναι νευραλγικό, όσο αφορά στην ίδια τη συνέπεια του νόμου.
Η προσπάθεια συγκάλυψης, όπως γράψαμε και χθες παίρνει και την μορφή
της ρητορικής, ότι οι τέως δικαστές μπορεί να διορίστηκαν με παράνομο
τρόπο, αλλά..

198

Αυτό είναι η ουσία, όμως - αν επέλεγε το σώμα κάποιος άλλος,
προφανώς, θα ήταν διαφορερικά άτομα. Και τα δεδομένα είναι
ξεκάθαρα, πια, αφού είδαμε την πορεία της επιτροπής, από το περασμένο
Απρίλιο. Ο ένας από τους τρεις, που διορίστηκαν αρχικά, ο κ.
Κωνσταντινίδης, παραιτήθηκε για λόγους "υγείας", αν και κοιτάζοντας
προς τα πίσω μπορεί να πει κάποιος ότι καταλάβαινε από τότε ότι το
σκηνικό ήταν στημένο και άρα συμπεριφέρθηκε έντιμα. Ο κ. Καλλής
παραιτήθηκε, ενώ ο κ. Κραμβής δεν παραιτήθηκε για τον ίδιο
ακριβώς λόγο - τη σχέση τους με δικηγορικά γραφεία, τα οποία
εμπλέκονται στην υπό διερεύνηση υπόθεση. Όσο για τον κ. Πική, το
ότι παίρνει αποφάσεις με βάση τις προσωπικές του απόψεις,
συναισθήματα ή εμπάθειες, είναι σαφές από την υπόθεση με τον κ. Αλέκο
Κωνσταντινίδη. Αν μπορεί κάποιος να δικαιολογήσει την αφαίρεση του
δικαιώματος σε έφεση να το κάνει. Διαφορετικά η επιλογή του κ. Πική
μπορεί να έγινε ακριβώς για αυτό - γνωρίζοντας τις συναισθηματικές του
ταυτίσεις και εμπάθειες, και την τάση του για επιβολή, να επιλέγηκε
συνειδητά.
Το ότι όλοι περίμεναν να ακούσουν έστω μια λογική διερεύνηση
του θέματος των εκροών κεφαλαίων, που εμπλέκουν και το
συμπέθερο του προέδρου, και ο κ. Πικής το αφαίρεσε, δεν είναι
ένα ύποπτο τεκμήριο για πιθανή προσυνεννόηση;
Και άγιος να ήταν ο κ. Πικής, σε εκείνο το σημείο, έκανε σκόπιμα
συγκάλυψη.
Η ουσία είναι ότι η επιτροπή ήταν από την αρχή, ύποπτη ότι διορίστηκε
για να εξυπηρετήσει την νυν κυβέρνηηση. Και το ότι ο διορισμός της
έγινε με παράνομο τρόπο το επιβεβαιώνει.
Διαφορετικά, γιατί δεν είπαν στον κ. Κληρίδη να κάνει το διορισμό;
Τί φοβόντουσαν;
Όταν πρόκειται να επιλέγουν ενόρκοι, γίνεται μια προσπάθεια να είναι
αμερόληπτοι - εδώ έγινε το αντίθετο: η επιλογή φάνηκε να έχει στόχο να
ελέγχει η κυβέρνηση πλήρως την επιλογή. Αν αυτό θίγει όσους
αποδεχτήκαν και έμειναν στην επιτροπή, είναι δικό τους πρόβλημα. Οι κ.
Κωνσταντινίδης και Ξιούρος - από τους εμπειρογνώμονες - παραιτήθηκαν,
ενώ το ίδιο έκανε και ο κ. Καλλής, αλλά μετά από πίεση λόγω της
σύγκρουσης συμφερόντων. Άλλοι δεν το έκαναν. Επειδή δεν το έβλεπαν

199

δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει - και η παρανομία και η πιθανή διαπλοκή.
Το τέλος ήταν άλλωστε αποκαλυπτικό.
Αφού επιμένει ο κ. Μιχαηλίδης, τότε να ονομάζουμε τον κ. Πική
"παττιχάρη";....ας το πει και στον Πιν να μην χτυπιέται μόνος του
πρωτοσέλιδα - ή "άλλο είναι χρυσέ μου η κυβέρνηση και άλλο η Κύπρος"
Ο κ. Α. Μιχαηλίδης σχολίασε σήμερα και το ότι η αναφορά σε
"παττιχάρηδες" είναι μειωτική για το συγεκριμένο επάγγελμα. Δεν ήταν
ιδιαίτερα πειστικός, αλλά, αφού ο επικεφαλής της επιχείρησης του, δεν
ενοχλήθηκε, ας δεχτούμε τον όρο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Ας
πούμε, λοιπόν, ότι στα πλαίσια μιας παραδοσιακής αντίληψης του
παζαρκού, "παττιχάρης" είναι αυτός, που πουλά φαινομενικά δροσερά
φρούτα, τα οποία, όμως, μπορεί να φαίνονται ωραία και μεγάλα
στο εξωτερικό, αλλά να μην είναι στο εσωτερικό. Έτσι, λοιπόν,
μπορούμε από εδώ και πέρα να ονομάζουμε τον κ. Πική
«παττιχάρη»-σύμφωνα με τον κ. Μιχαηλίδη. Το έγραψε και χθες.
Θα ήταν, λοιπόν καλά να εξηγήσει ο διευθυντής σύνταξης ότι ο όρος
αφορά και στον κ. Πική, στον πρωτοσέλιδο σκιτσογράφο τον Πιν, που έχει
αφοσιωθεί να υπερασπίζεται τη λογοκρισία Πική. Έτσι, ενώ τη μέρα της
εμφάνισης του κ. Αναστασιάδη στην επιτροπή, ο κ. Πιν έθεσαν ως θέμα το
συμπέθερο, τις επόμενες μέρες έπαθε μπλοκάρισμα ο καημένος, ξέχασε το
συμπέθερο εντελώς. . Σήμερα, είναι απολαυστικός – τα έχει με τον κ.
Μαρκίδη – διότι αποκάλυψε και το πρόβλημά της (παρανομία της
επιτροπής, αλλά και τον ενδεχόμενο παράνομο διορισμό της επιτρόπου
μεταρρύθμσιης) και έτσι ταυτίζει την κυβέρνηση που κάνει τους
διορισμούς με την Κύπρο.
Τόση προθυμία εξυπηρέτησης πια;
Έτσι είναι κ. Πική – που πήγες να τα βάλεις με τον Α. Κωνσταντινίδη; Σου
άφησε την τάτσα για πάντα, εκείνη η απόφαση και επιπλέον τώρα πια
αντιμετωπίζεις και την υποψία ότι εξυπηρετείς αυτούς που κάποτε
κατηγορούσες.
. Ας διάλεγες τους Πιν.
Όσο για τη διαπλοκή ... μερικοί ίσως να πρέπει να προσέχουν τις
διατυπώσεις...
Και ένα μικρό σχόλιο για τον κ. Βενιζέλο, που επίσης ταυτίστηκε με τη

200

συγκάλυψη της παρανομίας – αλλά ίσως για να μην φαίνεται η εξώφθαλμη
κομματική γραμμή προσπαθεί να κρατήσει κάποια προσχήματα. Έτσι,
σήμερα, το παίζει ουδέτερος από τους «νυν και τέως» και στο τέλος
ρίχνει και κάτι για τη «διαπλοκή».
1.. Αγαπητέ κ. Βενιζέλο ως ένα άτομο που αναλωθήκατε για χρόνια να
γράει επιχειρήματα για τους μεσολαβητές του ΟΗΕ ότι είναι
προκατειλημένοι, να πιστέψουμε ότι τώρα, ξαφνικά, δεν βλέπετε ότι η
παρανομία των διορισμών δημιουργεί προκατάληψη στην επιτροπή;
Φυστικά, το βλέπεις.... Αλλά το θέμα είναι ότι πιάστηκε το πόδι του κ.
Πική, που κάποιοι θέλουν να το συγκαλύψουν
2.; Όταν αναφέρεσαι στη «διαπλοκή» και ότι ο κόσμος πρέπει να
αποστασιοποιηθεί κλπ, μην ξεχνάς ότι η μεγαλύτερη διαπλοκή έγινε
ανάμεσα στις τράπεζες και τα ΜΜΕ και την οποία μερικοί βολικοί
«παττιχάρηδες» - κατά το συνάδελφό σας – αφήσαν εκτός διερεύνησης.
Είσαστε σίγουρος ότι θέλετε να αντιληφθεί ο κόσμος τί έγινε με τη
διαπλοκή – και τις συγκαλύψεις που προκάλεσε;
Άλλωστε μην ξεχνάτε ότι η πιο κραυγαλέα υπόθεση διαπλοκής αυτήν την
περίοδο είναι του κ. Τσοχατζόπουλου, του "πατριωτικού ΠΑΣΟΚ" αν
θυμάστε, και φυσικά ξέρετε ποιού κόμματος η ηγεσία έκανε δείπνα και
συναντήσεις για τον Άκη... Και ο κ. Πικής θα ξέρει μάλλον δεν είναι; Και
ανάλογα μπορεί να πει κάποιος και για τα άλλα κόμματα του
"ενδιάμεσου".
Άστε καλύτερα ...γιατί μετά πέφτουν και οι πωλήσεις..
Υ.Γ. 1. Η επίθεση στη ΣΥΤΑ συνεχιζεται. Το ότι ο Τρυφωνίδης με την
μικρή του συντεχνία, (η οποία υπερπροβάλεται από ορισμένους διότι
προσφέρει και αυτή θεαματικές υπηρεσίες) κατηγορείται ότι "κατακρατεί
παράνομα" όχημα του οργανισμού (και το χρησιμοποιεί για ιδωτικούς
σκοπούς), δεν ήταν πρωτοσέλιδο σήμερα..
Μπα..Τι έπαθε η ευθιξία; Και εδώ, δυο μέτρα και δυο σταθμά;
Θα ανοίξουν και οι λογαριασμοί όσων φωνάζουν τώρα σε κάποια φάση,
οπότε θα μάθουμε και για τις επιλεκτικές ευαισθησίες μερικών.
Διότι θα πρέπει να το θυμούνται όσοι ετοιμάζονται να φάνε από το
δημόσιο πλούτο, και όσοι τους κάνουν πρωτοσέλιδα πλάτες, ότι οι
μεγαλύτερες αποκαλύψεις γίνονται από αυτές τις διαδικασίες.
Και θα είναι αναπόφευκτες....

201

Υ.Γ.2. Συρία: όταν η Δύση κατασκεύαζε μύθους για μαζική σφαγή,
η πλειοψηφία των ΜΜΕ, αλλά και μερικοί δικαστές ήταν βολικοί.
Τουλάχιστον, οι εγγλέζοι έμαθαν να αντιστέκονται. Κανονικά, θα
έγραφα για τη Συρία, αλλά και τα τοπικά θεάματα είναι
αντικατοπτρισμοί. Η δήλωση του Κέρρυ ότι "φταίει η κυβέρνηση της
Συρίας για χημική επίθεση" χωρίς να έχει τεκμήρια, και ότι ήταν τόσο
πονηρή που κατέστρεψε τα τεκμήρια, τα λέει όλα. Τέτοια κατάντια της
λογικής πια.
Αντίθετα, η απόφαση του βρετανικού κοινοβουλίου να πει όχι στον
Κάμερον, είναι μια εντυπωσιακή πρόοδος για τη βρετανική κοινωνία..
Είχα δει πρόσφατα το φιλμ In the name of the father για το πως τα
βρετανικά δικαστήρια κατασκεύαζαν τις υποθέσεις για ιρλανδούς
καταδίκους - και σκέφτηκα φυσικά και τους διορισμένους του Ιωνά. Αλλά,
προφανώς, οι εγγλέζοι κάνουν κάποια βήματα μπροστά.
Εδώ μερικοί κάνουν το 2012 νόμους για να εφαρμόζονται μόνο στους
αντίπαλούς τους - και δυο εφημερίδες που θα ήθελαν να πουλούν την
εικόνα της ουδετερότητας, προσπαθούν να συγκαλύψουν το σκάνδαλο.
Υ.Γ. 3. Ιδού, λοιπόν, που είχε και κίνητρο ο κ. Ιωνάς να επιλέξει
"δικούς του". Στο Φιλελεύθερο, σήμερα, υπάρχει ένα ενδιαφέρον κείμενο
για τους διορισμούς των δικαστών. Δεν θα το διάβαζα, αλλά μετά την
αποκάλυψη της παρανομίας στο διορισμό και την ενδιαφέρουσα σιωπή του
κ. Πική, είπα να το διαβάσω. Μαργαριτάρια..
Ιδού το απόσπασμα:
"Όταν διορίζεται ένας δικαστής στο επαρχιακό Δικαστήριο το κριτήριο
που θα πρέπει από την αρχή να υπάρξει και ν' απαντηθεί το ερώτημα: "Θα
είναι ικανός στο μέλλον να διορισθεί στο Ανώτατο Δικαστ΄γριο;"
Αυτό δεν έγινε ποτέ. Κριτήριο γενικά ήταν: "Είναι καλό παιδί ή εν
καλή κορού και είναι δικός μας." Ε. Βραχίμη, Υπάρχει κώλυμα, όταν
δεν υπάρχει κόλλημα, Φιλελεύθερος 31 Αυγούστου 2013.
Αν έτσι πάνε και οι δικαστές, τότε προφανώς, θα πρέπει να το έχουμε
υπόψιν.
Και ο κ. Ιωνάς είχε κάθε κίνητρο να μην εφαρμόσει την νομοθεσία...
Υ.Γ. 4. Η δήλωση Π. Κληρίδη - επειδή ο κ. Ιωνάς κάθε φορά που

202

διοχετεύει κάτι στα ΜΜΕ νομίζει ότι ζει σε μια χώρα με μαζική αμνησία,
να του υπενθυμίσουμε τη δήλωση του Γενικού Εισαγγελέα, η οποία είναι
τεκμήριο - και επιβεβαιώνεται και από τη διαρροή ότι στάλθηκε το
διάταγμα στον κ. Π. Κληρίδη για να το μεταφέρει:
"Τέτοια γνωμάτευση δεν υπάρχει, με την έννοια ότι δεν υπάρχει γραπτή
γνωμάτευση, ούτε είχε ζητηθεί από εμένα να γνωματεύσω πριν από την
απόφαση για σύσταση της επιτροπής...
Είναι αλήθεια ότι σε κάποιο στάδιο πριν από την έκδοση του σχετικού
διάταγματος, είχαμε αντιληφθεί ότι ενδέχεται να υπάρχει κάποιο
πρόβλημα. Ήταν, όμως, ήδη ειλημμένη απόφαση για σύσταση της
ερευνητικής επιτροπής, όπως και για τα πρόσωπα που την
απαρτίζαν."
Η απόφαση για τα μέλη είχε ληφθεί ήδη, λοιπόν....και βολικά και για το
πλαίσιο..

[από το Blog στα πλαίσια της κάλυψης των θεαμάτων του Αυγούστου]

Παράρτημα
Ποιός είναι ο κ. Πικής
Μέσα στα πλαίσιο της προσπάθειας να διαφανεί και ευρύτερα ποιες
νοοτροπίες δημιούργησαν τον αυταρχισμό και τη μεροληπτική στάση που
είδαμε εκ μέρους του κ. Πική, η Δ.Α. διερεύνησε την προϊστορία του εν
λόγω τέως δικαστή, ως τα πλαίσιο αξιολόγησης της παρούσας στάσης
του. Δημοσιεύεται σήμερα ένα κείμενο, που αφορά στην αντιπαράθεση
του με τον Αλέκο Κωνσταντινίδη της εφημερίδας Αλήθεια. Είναι μια
ενδιαφέρουσα και όντως αποκαλυπτική σύγκριση με την παράσταση που
είδαμε στη Διορισμένη επιτροπή. [29/8 -5/9]

Η διαμάχη με τον κ. Αλέκο Κωνσταντινιδη τη
δεκαετία του 1980 και η προϊστορία των ζητημάτων
λογοκρισίας και μεροληπτικής ταύτισης εκ μέρους
του κ. Πική

203

«Ο κ. Πικής, λοιπόν, είναι ο δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου, που
υπέγραφε το 1983 την απόφαση του Δικαστηρίου να αναστείλει επ’
αόριστον την εκδίκαση της έρευνας που είχα καταχωρήσει εναντίον της
απόρριψης από το επαρχιακό δικαστήριο Λευκωσίας αγωγής μου εναντίον
της εφημερίδας τα ΝΕΑ. Η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου να μην
εκδικάσει μιαν έφεση είναι μοναδική στην ιστορία της Δικαιοσύνης στην
Κύπρο. Η άρνηση εκδίκασης μιας υπόθεσης, κάτω απο οποιεσδήποτε
συνθήκες και με οποιεσδήποτε δικαιολογίες, ισοδυναμεί με άρνηση
απονομής δικαιοσύνης. Το πιο παράλογο, όμως, σε αυτή την υπόθεση
είναι ότι το Ανώτατο Δικαστήριο αποφαινόταν, τότε, ότι όφειλα να
αποκαταστήσω το «κύρος της δικαιοσύνης και των δικαστηρίων»,
προτού αναθεωρήσει την απόφασή του για αναστολή της εκδίκασης της
έφεσης.

Το

Ανώτατο

Δικαστήριο

ζητούσε

από

ένα

πολίτη

να

αποκαταστήσει το κύρος της δικαιοσύνης, χωρίς να διευκρινίζει με ποιόν
τρόπο θα μπορούσε αυτός ο πολίτης να το πράξει. Στην απόφαση του
Ανωτάτου Δικαστηρίου, την οποία είχε εκδόσει ο κ. Πικής, αναφέρονταν
και τα εξής: «Το εφετείο δέχτηκε οτι τα άρθρα του εφεσείοντα
αποσκοπούσαν στον εμπαιγμό και την διακωμώδηση του δικαστηρίου, που

204

είχε εκδικάσει την υπόθεση και την υπονόμευση της δικαστικής εξουσίας.
Ο εφεσείων επιζητούσε να δικαιωθεί μέσα από τις στήλες της εφημερίδας
του, σκιαγραφώντας το εκδικάζειν, την υπόθεση στο δικαστήριο σαν
ένοχους

προκαταλήψεως

και

ότι

εστερούντο

της

αναγκαίας

αμεροληψίας.»13
Αλέκος Κωνσταντινίδης, Το κύρος της Δικαιοσύνης και ο κ. Γ.
Πικής, εφ. Αλήθεια 3/4/2013
Όταν ο κ. Πικής φαινόταν να μεροληπτεί και να λογοκρίνει,
άνοιγε και ένα ευρύτερο ερώτημα
Η στάση του κ. Πική στην ερευνητική επιτροπή για την οικονομία γενικά
και ειδικά η στάση του απέναντι στο Δ. Χριστόφια, επαναφέρουν
ζητήματα από την αμφιλεγόμενη ιστορία του τέως δικαστή, αλλά θέτουν
και ένα ευρύτερο πρόβλημα για το πώς μερικοί χρησιμοποιούν τη δημόσια
εξουσία που τους δίδεται, για να εξυπηρετούν συμφέροντα αντί το
Δημόσιο.
Στην περίπτωση του κ. Χριστόφια πέρα από την εμφανή και μονοδιάστατη
προκατάληψη κατά τη διάρκεια των ερωτήσεων σε όσους κλήθηκαν στην
επιτροπή, υπήρχαν δύο σαφή ζητήματα ευνοιοκρατικής και μεροληπτικής
στάσης:
1. Όπως

παραδέχθηκε,

συμφώνησε/

συναίνεσε

να

αλλάξει

την

ημερομηνία κατάθεσης του κ. Ορφανίδη, αλλά δεν δέχθηκε την
εισήγηση του Δ. Χριστόφια να καταθέσει αργότερα – έστω και μια
μέρα, μετά τον κ. Ορφανίδη.

2. Οταν ο κ. Χριστόφιας επικαλέστηκε την αλλαγή του νόμου για την
απόδειξη στα δικαστήρια, ο κ. Πικής δημόσια παραπλανούσε, όταν
έλεγε ότι είναι «λάθος» [σε περίπτωση που δεν το ήξερε είναι
επίσης

επιλήψιμο

για

τη

θέση

του].14

Ακόμα

και

η

δικαιολογία/υπεκφυγή ότι οι ερευνητικές δεν δέχονται ανάγνωση,
13

http://www.alithia.com.cy/component/k2/item/9270-%CF%84%CE%BF-%CE%BA%CF%8D%CF%81%CE%BF

%CF%82-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B4%CE%B9%CE%BA%CE%B1%CE%B9%CE%BF%CF%83%CF%8D%CE
%BD%CE%B7%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%BF-%CE%BA-%CE%B3-%CF%80%CE%B9%CE%BA%CE
%AE%CF%82.html
14

Η τροποποίηση του νόμου το 2004 είναι σαφής:

1. Ο παρών Νόμος θα αναφέρεται ως ο περί Αποδείξεως (Τροποποιητικός) Νόμος του 2004
και θα διαβάζεται μαζί με τον περί Αποδείξεως Νόμο (που στο εξής θα αναφέρεται ως «ο
βασικός νόμος»).

205

καταρρίπτεται από το γεγονός οτι σε άλλους επετράπηκε η σχετική
ανάγνωση,

ενώ

σε

άλλη

ερευνητική

[για

το

χωράφι

της

Δρομολαξιάς], της ίδιας περιόδου, έγινε μακροσκελής ανάγνωση
εισαγωγικού κειμένου [εκ μέρους του κ. Τσουρή].
Είναι εμφανές και από τις δυο περιπτώσεις ότι ο κ. Πικής εφάρμοσε
μεροληπτικά τα κριτήρια, είτε του καθορισμού ημερομηνίας, είτε του
δικαιώματος ανάγνωσης γραπτής ανάλυσης. Η γραπτή ανάλυση δεν είναι
τυχαία επιλογή. Είναι μια μέθοδος που επικαλείται ένα περίπλοκο θέμα, το
οποίο

πρέπει

επιχειρήματα

να

παρουσιαστεί

σε

ένα

και

παραπομπές.

Σε

αυτό

πλαίσιο
το

με

πλαίσιο,

τεκμηριωμένα
οι

«ξερές»

ερωταπαντησεις απλώς βοηθούν κάποιον με προκατάληψη, που έχει την
θέση αυτού που ρωτά, να καθορίζει την ατζέντα, να κατευθύνει τις
ερωτήσεις εκεί που θέλει, και να μην επιτρέπει άλλες απόψεις. Και στην
εξελικτική πορεία της δικαστικής εξουσίας υπήρξαν αρκετά τέτοια
θλιβερά παραδείγματα – τα οποία ανατράπηκαν και ακυρώθηκαν.
..ο κ. Πικής έχει προϊστορία να θέλει να επιβάλλει την άποψη του.
Η περίπτωση Α. Κωνσταντινίδη: μια μεροληπτική απόφαση που
αφαιρούσε δικαιώματα από πολίτη, διότι δεν άρεσαν στον κ. Πική
τα κείμενά του
Το συγκεκριμένο ζήτημα δεν εμφανίστηκε μόνο στην περίπτωση του κ.
Χριστόφια. Το είχε θέσει από την αρχή του διορισμού του κ.Πική, ο Α.
Κωνσταντινίδης, ένας δημοσιογράφος με ιστορική εμπειρία, ο οποίος

Περιεχόμενο γραπτών καταθέσεων.
25. Οποιοσδήποτε μάρτυρας σε οποιαδήποτε διαδικασία δύναται να υιοθετήσει το
περιεχόμενο γραπτής κατάθεσης ή γραπτής δήλωσής του. Σε τέτοια περίπτωση, η εν λόγω
γραπτή κατάθεση ή γραπτή δήλωση κατατίθεται στο Δικαστήριο και θεωρείται ότι
αποτελεί την κυρίως εξέταση του μάρτυρα, ή μέρος αυτής.
Και η παραπλανητική δήλωση Πική: Χριστόφιας: Δεν αρνούμαι να απαντήσω τις ερωτήσεις,
όμως ακόμα και στο δικαστήριο με βάση το νόμο έχει το δικαίωμα ο μάρτυρας να καταθέσει
γραπτώς και προφορικώς.
Πικής. Εδώ κάνετε λάθος. Η μαρτυρία παρέχεται προφορικά. Να απαντήσετε τις ερωτήσεις.
- See more at:
http://www.sigmalive.com/news/local/61281#sthash.WAWcHPWY.DTdD6GpX.dpuf

206

βρέθηκε,

επίσης,

απέναντι

στον

κ.Πική

σε

ανάλογη

υπόθεση

προκατάληψης και ευνοιοκρατίας.
Ας δούμε, λοιπόν, την περίπτωση Κωνσταντινίδη.
Το θέμα αφορούσε μια διαμάχη του κ. Κωνσταντινίδη με την εφημερίδα τα
ΝΕΑ. Η συγκεκριμένη εφημερίδα εξέφραζε τις θέσεις της ΕΔΕΚ, στην
οποία πρόσκειτο τότε ο κ. Πικής. Τα ΝΕΑ και η Αλήθεια στις τότε
πολιτικές και ρητορικές διαμάχες εξέφραζαν μια ακραία αντιπαράθεση –
τα ΝΕΑ κατηγορούσαν την Αλήθεια και το ΔΗΣΥ, τον οποίο εξέφραζε η
εφημερίδα, ως ενδοτικούς, όργανα του «μεταπραξικοπήματος» κλπ. Υπό
λογικές περιστάσεις θα έπρεπε να αποφύγει να γράψει την απόφαση με
βάση τις πολιτικές του θέσεις.

Αλλά ας υποθέσουμε ότι ο ίδιος ο κ.

Πικής, και οι άλλοι δικαστές θεωρούν ότι είναι αρκετά αντικειμενικός, για
να γράψει και έκδοση μια μη-μεροληπτική απόφαση.
Το τεκμήριο της στάσης του απέναντι στον κ. Κωνσταντινίδη, όμως,
καταδεικνύει σαφής προσπάθεια λογοκρισίας της αντίθετης - με τον ίδιο πολιτικής άποψης.
Η απόφαση δεν ευνοεί απλώς τα ΝΕΑ, που γλύτωσαν επανεξέταση της
υπόθεσης που «κέρδισαν» αρχικά. Η απόφαση ήταν πρωτοφανής και
ουσιαστικά αφαιρούσε δικαιώματα από τον δημοσιογράφο, γιατί
έκανε κριτική. Γιατί είναι επιλήψιμο να διεκδικεί ένας πολίτης δημοσιογράφος ή μη - το δίκαιο του αν θεωρεί ότι κάποιο δικαστήριο τον
αδίκησε; Ο κ. Πικής εισηγείτο, ουσιαστικά, ότι αν ο πολίτης τολμούσε να
αμφισβητήσει μια απόφαση - έστω με ειρωνεία - θα του αποστερείτο το
δικαίωμα για έφεση. Ένα νομικό και ανθρώπινο δικαίωμα.
Οπότε, εδώ, τίθεται και ένα ευρύτερο ζήτημα: κατανοούν ή δεν
κατανοούν οι δημοσιογράφοι ότι η λογική του κ. Πική παρεμβαίνει στην
ελευθερία του λόγου;
Το επιχείρημα του κ. Πική οτι ο δικαστής δεν μπορεί να απαντήσει είναι
αστείο. Ο δικαστής έχει την εξουσία της επιβολής της απόφασης. Οπότε
το λιγότερο που θα πρέπει να αποδεχθεί είναι την κριτική. Πληρώνεται
ήδη αρκετά και λαμβάνει αποφάσεις που καθορίζουν διαμάχες. Απ’ εκεί
και πέρα αν ένας δικαστής δεν μπορεί να ανεχθεί την κριτική, να αφήσει
την έδρα, τον μισθό και την σύνταξη και να αρχίσει να γράφει στις
εφημερίδες.
Ο κ. Πικής, λοιπόν, θέλει να λογοκρίνει.

207

Και για να το επιτύχει αυτό παραβίασε το ανθρώπινο δικαίωμα της
έφεσης.
Ο αυταρχισμός του κ. Πική και η λεπτή επιδερμίδα μερικών
λειτουργών των ΜΜΕ που υπερασπίζονται αυτήν την νοοτροπία –
ίσως γιατί τελικά προσφέρεται και για μεροληπτική χρήση;
Όσοι στα ΜΜΕ τρέχουν να τον υπερασπιστούν για να επιτεθούν στον Δ.
Χριστόφια, αντιλαμβάνονται ή προσποιούνται ότι δεν κατανοούν τις
προεκτάσεις της λογικής του κ. Πική; Κάποιοι είναι υπεράνω; Ο κ. Πικής
θα παραβιάζει δικαιώματα κατοχυρωμένα από το σύνταγμα γιατί δεν του
αρέσει μια ειρωνεία; Θα πρέπει να είναι πολύ δουλοπρεπείς μερικοί
σκιτσογράφοι αν κρίνει κανείς από τη σιωπή τους.
Και θα είναι ενδιαφέρον να διερευνηθεί σε ποιές εφημερίδες εργάζονται
σήμερα αυτοί με τους οποίους είχε διαμάχη τότε ο κ. Κωνσταντινίδης, και
τους οποίους προστάτευσε ο κ. Πικής. Και ποιά στάση τηρούν.
Διότι το θέμα της διαπλοκής έφτασε και στον κ. Πική πια.
Τελικά, είναι η σύμπτωση ή εξυπηρέτηση της εξουσίας;
Ο κ. Κωνσταντινίδης ανήκει στο αντίθετο στρατόπεδο από τον Δ.
Χριστόφια. Οπότε ο αυταρχισμός του κ. Πική είναι ευρύτερος. Το ότι,
όμως, εντάχθηκε μερικές δεκαετίες μετά τη διαμάχη του με τον κ.
Κωνσταντινίδη, στις υπηρεσίες αυτών που πολεμούσε - σε βαθμό
αφαίρεσης δικαιωμάτων - κάποτε είναι ενδιαφέρον. Και στις δύο
περιπτώσεις ο κ. Πικής ήταν με την εξουσία – τη δεκαετία του 1980, ο
ΔΗΣΥ και η Αλήθεια ήταν ακόμα απομονωμένοι, ενώ μια αντίθετη
φαινομενική συμμαχία φαίνεται να υπάρχει σήμερα ενάντια στον Δ.
Χριστόφια, όπως υπήρχε και το 2004 ενάντια στον νυν πρόεδρο. Ο κ.
Πικής ταυτίστηκε και στις δυο περιπτώσεις με την υπαρκτή
εξουσία, και προσπάθησε να αφαιρέσει δικαιώματα λόγου,

και

διαδικασίας υπεράσπισης, σε αντιπάλους της κυβέρνησης.
Και είναι επίσης αξιοσημείωτο ότι ο κ. Πικής συνεργάστηκε εμφανώς με
μερικά ΜΜΕ για να κατασκευαστεί ένα κλίμα δαιμονοποίησης εναντίον
ενός ατόμου.
Πολύ ενδιαφέρον.

208

26 Ιουνίου – 3 Ιουλίου

Ο Μύθος του ΕΛΑ:
όταν το τραπεζιτικό λόμπι πίεζε να «σωθεί» η Λαϊκή
θεωρούσαν τον ΕΛΑ αυτονόητο, όταν κατάρρευσε η
Λαϊκή τους έφταιξε η πολιτική που στήριζαν
προηγουμένως

"….η κατάρρευση της Λαϊκής και του τραπεζικού συστήματος γενικότερα
δεν προήλθε από την παροχή έκτακτης ρευστότητας αλλά από την
παροχή πολιτικής ασυλίας, κυρίως από τον ΔΗΣΥ και τον Αβέρωφ
Νεοφύτου σε τραπεζίτες και τον Αθανάσιο Ορφανίδη..
Ο ΔΗΣΥ όχι μόνο γνώριζε τα προβλήματα της Λαϊκής αλλά κατανοούσε
και τις συνέπειες από ενδεχόμενη κατάρρευσή της που θα προκαλούσε ο
τερματισμός της παροχής έκτακτης ρευστότητας και στο υπόλοιπο
τραπεζικό σύστημα…. ο ίδιος ο Πρόεδρος Αναστασιάδης ενώ ζητούσε από
τον προκάτοχό του να λάβει αποφάσεις ώστε να συνεχιστεί η παροχή
έκτακτης ρευστότητας στη Λαϊκή τράπεζα….
Ανακοίνωση του ΠΑΣΕΧΑ
http://www.sigmalive.com/news/local/51666#sthash.KK0el9Mw.dpuf
Η επιστολή Αναστασιάδη προς το Γιούρογκρουπ σε σχέση με τους
περιορισμούς στις τραπεζικές συναλλαγές, αλλά και έμμεσα για τον ΕΛΑ
της Λαϊκής, που κληρονόμησε η Τράπεζα Κύπρου μαζί με την «καλή
Λαϊκή», αποδείχτηκε και πάλι - όπως και η αντίστοιχη επιστολή στον ΟΗΕ
για το δείπνο με τον κ. Έρογλου - ένα είδος φιάσκου. Ξαφνικά, η

209

κυβέρνηση βρέθηκε να προσπαθεί να διαβεβαιώσει ότι δεν είχε στόχο να
αμφισβητήσει το μνημόνιο. Η γενικότερη απορία που δημιουργήθηκε, είναι
αν όντως ασχολήθηκε ο κ. Αναστασιάδης με τη συγκεκριμένη επιστολή ή
αν ο κ. Γεωργιάδης θεώρησε ότι έπρεπε να κάνει κάπως γνωστή την
παρουσία

του

στο Γιούρογκρουπ

και

αντέγραψε

το

τοπικό

κλίμα

παραπλάνησης του ΔΗΣΥ σχετικά με τον ΕΛΑ – και βρέθηκε τελικά
εκτεθειμένος. Ήδη, οι λεονταρισμοί του Αβέρωφ για αγωγή εναντίον του
Ντράγκι - λες και ίδιος για 8 ολόκληρους μήνες δεν ήξερε τί είναι ο ΕΛΑ προκάλεσαν και τοπική και ευρωπαϊκή ειρωνεία και δυσφορία.
Κατασκευάζοντας τον ΕΛΑ ως μύθο μετατόπισης ευθυνών
Το ζήτημα, όμως, του ΕΛΑ είναι από μόνο του ένα ενδιαφέρον
προπαγανδιστικό αφήγημα, που μπορεί να χαρακτηριστεί ως μύθος –
τουλάχιστον ο τρόπος κατασκευής και διάχυσής του. Κάτι που αρχίζει,
πια, να διαφαίνεται.
Αμέσως μετά το Δεύτερο Γιούρογκρουπ, η προπαγανδιστική μηχανή και
του προεδρικού, αλλά και των μεγαλομετόχων της Τράπεζας Κύπρου,
ξεκίνησαν να καλλιεργούν ένα νέο μύθο – τον μύθο του ΕΛΑ. Σύμφωνα με
αυτή την ιστορία, ο κ. Αναστασιάδης δεν ήξερε για το μέγεθος του ΕΛΑ αφήνοντας να νοηθεί ότι ο ΕΛΑ μεγάλωνε όσο περνούσε ο καιρός - και ότι
τελικά η καημένη η Τράπεζα Κύπρου φορτώθηκε και τον ΕΛΑ της Λαϊκής.
Είναι βέβαια κατανοητό ότι θα ήταν ευχής έργο, αν η Ευρωπαϊκή
Κεντρική Τράπεζα χάριζε τον ΕΛΑ της Λαϊκής. Αλλά αν ήταν να χαρίσει 9
δις, γιατί να θέλει μνημόνιο κατ’ αρχήν έτσι και αλλιώς; Το πιο
εντυπωσιακό σε αυτήν την ιστορία είναι ακριβώς πως προσπαθούν να
λογοκρίνουν ακόμα και απλά γεγονότα, τόσο η κυβέρνηση, όσο και τα
ΜΜΕ που εκφράζουν τους μεγαλομετόχους της Τράπεζας Κύπρου, αλλά
και όσους ευθύνονται για τα σκάνδαλα στη Λαϊκή.
Η πραγματικότητα της διακύμανσης του ΕΛΑ: Ο μύθος λογοκρίνει
την συμμετοχή του Ορφανίδη και του κ. Σαρρή, αρχικά
Οι πιο κάτω πίνακες αφορούν την εξέλιξη του ΕΛΑ της Λαϊκής – πώς,
δηλαδή, η Λαϊκή ζητούσε ρευστότητα από την Κεντρική Τράπεζα και την
έπαιρνε από την ΕΚΤ. Ο πρώτος πίνακας [από Φιλελευθερο 26/3/2013,
σελ.8]

αφορά στη γενική αύξηση του ΕΛΑ ανά μήνα,

210

ενώ ο δεύτερος

[30/4/2013, σελ. 11] είναι μια πιο λεπτομερής αναλυτική εικόνα. Και οι
δύο πίνακες δημοσιεύτηκαν στον Φιλελεύθερο και βασίζονται στα αρχεία
της Κεντρικής Τράπεζας. Κανένας δεν τους αμφισβήτησε – και κανένας,
φυσικά, από όσους προσπαθούσαν να κατασκευάσουν το μύθο του ΕΛΑ,
δεν τολμά να τον επικαλεστεί ή ακόμα περισσότερο να εξηγήσουν πώς
διογκώθηκε ο ΕΛΑ.

Ας δούμε λοιπόν: Η Λαϊκή ξεκίνησε να ζητά ρευστότητα μέσω ΕΛΑ από το
Σεπτέμβριο του 2011. Αυτό κατ’ αρχήν σημαίνει ότι η Λαϊκή είχε ανάγκη
τον ΕΛΑ, πριν και από το κούρεμα των ελληνικών ομόλογων, τον
Οκτώβριο του 2011. Επικεφαλής της Κεντρικής

ήταν τότε ο κ.

Ορφανίδης, ο οποίος φρόντισε μάλιστα να διορίσει και τον κ. Σαρρή,
ακριβώς για να έχει άμεσο έλεγχο στην τράπεζα. Από σχεδόν μισό δις
(490 εκατ.), με το οποίο ξεκίνησε ο ΕΛΑ το Σεπτέμβριο, έφτασε στα
σχεδόν 4 δις ( 3.800) στο τέλος Απριλίου, όταν ολοκληρώθηκε η θητεία
του κ. Ορφανίδη. Και ο κ. Σαρρής και ο κ.Ορφανίδης ήξεραν φυσικά για
αυτήν την έκρηξη παροχής έξτρα ρευστότητας – και είναι αστείο να
καμώνεται κάποιος ότι δεν πληροφορούσαν τους πολιτικούς τους

211

συνεργάτες

στη

Βουλή.

Δεν

ήξεραν,

ο

Α.

Νεοφύτου

και

ο

Ν.

Παπαδόπουλος, που λειτουργούσαν ως κοινό μέτωπο με τους πιο πάνω;
Τους ξεγέλασαν δηλαδή; Ή αυτοί ξεγέλασαν την υπόλοιπη βουλή, όταν
έτρεχαν να πείσουν ότι έπρεπε να σωθεί η Λαϊκή; Ήταν αυτονόητο ότι,
αφού η Λαϊκή είχε πρόβλημα, και αφού μερικοί επέμεναν ότι έπρεπε να
σωθεί, τότε αποδέχονταν και έκτακτα μέτρα – ζητούσαν, ήδη, να εγκριθεί
ένα κονδύλι 1.6 δις και μετά αποδέχτηκαν την κρατικοποίηση της Λαϊκής,
μέχρι τον Ιούλιο.

Ο διπλασιασμός του ΕΛΑ, λόγω των εξελίξεων στην Ελλάδα: όταν
η βουλή επέβαλε το Φιλίππου, αλλά δεν ήξερε τάχα ότι η Λαϊκή
χρειαζόταν έκτακτη στήριξη
Η επόμενη αύξηση του ΕΛΑ, δεν είχε άμεσα να κάνει με την Κύπρο, αλλά
είχε να κάνει με τις αποφάσεις, που είχαν ληφθεί στη Λαϊκή προηγμένως.
Το Μάιο οι ρευστότητα από τον ΕΛΑ αυξήθηκε για ακόμα 1.9 δις, ενώ τον
Ιούνιο για ακόμα 2.3 δις. Οι αιτίες, συμφωνα και παλι με τα στοιχεια της
Κεντρικης,15 που δεν αμφισβητηθηκαν, είχαν να κάνουν με την κρίση στην
Ελλάδα, αλλά και την ίδια την κρίση των κυπριακών τραπεζών.
Έτσι, λόγω της αβεβαιότητας μετά από τις εκλογές στην Ελλάδα και τις
συζητήσεις για την πιθανότητα αποχώρησης της Ελλάδας από την
ευρωζώνη τον Μάιο - Ιούνιο, σημειώθηκαν εκροές κεφαλαίων ύψους 2 δις
από τα παραρτήματα στην Ελλάδα. Η ευκολία για αυτές τις εκροές, είχε
να κάνει και με την μετατροπή της Εγνατίας σε παράρτημα, που
οδηγούσε πια σε εύκολη μεταφορά κεφαλαίων στην Ελλάδα.
Την

ίδια

περίοδο,

λόγω

της

ίδιας

αστάθειας

στην

Ελλάδα,

υποβαθμίστηκαν τα καλυμμένα ελληνικά ομόλογα ύψους 1.2 δις, που είχε
η Λαϊκή. Αυτό και πάλι παρέπεμπε στην ανεξέλεγκτη αγορά των
ελληνικών ομολόγων, την οποία είχε ήδη εντοπίσει ο κ. Κ. Παύλου.
Το τρίτο πλήγμα ήρθε από την Τράπεζα Κύπρου – όταν κινήθηκε την
τελευταία στιγμή, για να ζητήσει στήριξη από το κράτος - ενώ είχε όλο
Αναφορά στη «μακροσκελή ανακοίνωση της Κεντρικής» για το θέμα:
Φιλελεύθερος 1/4/2013, σελ. 9: «Αποτράπηκε άτακτη χρεοκοπία της Λαϊκής».
15

212

το χρόνο από Σεπτέμβριο να αντλήσει ρευστότητα με βάση την προσφορά
του ρώσου μεγαλομετόχου της, οδήγησε ουσιαστικά την Κύπρο στο
μηχανισμό στήριξηςμ αφού με την συνακόλουθη υποβάθμιση των Fitch, τα
κυπριακά ομόλογα δεν γίνονταν αποδεκτά από την Ευρωπαϊκή Κεντρική
Τράπεζα. Έτσι η οφειλή της Λαϊκής προς την ΕΚΤ ύψους 2.6 δις
μεταφέρθηκε, επίσης, στον ΕΛΑ.
Ουσιαστικά, λοιπόν, η Λαϊκή βρέθηκε με επιπλέον 5.8 δις από τον ΕΛΑ,
λόγω εξωγενών εξελίξεων - στην Ελλάδα και στην Τράπεζα Κύπρου - οι
οποίες επηρέασαν τα δικά της κεφάλαια. Αυτοί ήταν οι λόγοι για τους
οποίους

αναγκάστηκε

να

προσφύγει

η

κυπριακή

δημοκρατία

στο

μηχανισμό στήριξης. Οι εφημερίδες της εποχής ήταν εκφραστικές. Ενώ
μέχρι τον Απρίλιο, συγκάλυπταν πλήρως τα προβλήματα και τον ΕΛΑ, τον
Ιούλιο ζητούσαν πιεστικά να αποδεχθεί η κυβέρνηση την προσφυγή στο
μηχανισμό στήριξης και τους όρους της τρόικα. Γιατί ζητούσαν κάτι
τέτοιο; Διότι ήθελαν να σωθεί η Λαϊκή. Η ίδια η Βουλή είχε διορίσει τον κ.
Φιλίππου, επικεφαλής της τράπεζας, παρά τη θέση της κυβέρνησης και ο
κ. Σαρρής, ήταν εκεί, όταν έφτασε ο ΕΛΑ στα 9 δις, στις αρχές Ιουλίου.
Δεν ήξεραν, οι κ. Σαρρής και Φιλίππου, τί ζητούσαν;
Όταν τελείωσε το πάρτι των τραπεζιτών, μερικοί νόμιζαν ότι η
τρόικα θα ήταν η καλή θεία

Ο κ. Παύλου περιέγραψε, ίσως, εκφραστικά την νοοτροπία όχι απλώς των
ιθυνόντων, αλλά και των πολιτικών, τότε, απέναντι στην τρόικα:
«..[λέγανε

ότι]

η

Λαϊκή

θα

γίνει

η

μεγαλύτερη

τράπεζα

στην

νοτιανατολική Ευρώπη και τότε όλοι χειροκροτούσαμε και έγινε αυτό το
πανηγύρι, λες και πηγαίναμε διακοπές. Πήγαμε διακοπές για τέσσερα,

213

πέντε χρόνια. Φάγαμε, ήπιαμε και μετά ήρθε ο λογαριασμός της
πιστωτικής

κάρτας.

Και

όταν

είδαμε

αυτό

το

λογαριασμό,

πανικοβληθήκαμε. Και πήγαμε στους πιστωτές και τους είπαμε ότι,
ξέρετε, είχαμε ένα ωραίο πάρτι, αλλά ο λογαριασμός που μας ήρθε είναι
ένας ετήσιος μισθός. Και ζητήσαμε να μας δανείσουν λεφτά, για να
πληρώσουμε το λογαριασμό…. εμείς ως τραπεζίτες είναι αυτό που
κάνουμε. Όταν κάποιος πάει στο καζίνο και χάσει την περιουσία του και
έρθει πίσω και θέλει να του δανείσουμε τα ίδια λεφτά, του κάνουμε τη
ζωή μαρτύριο, για να του δώσουμε κάποια από αυτά… Δεν είχαμε πίεση
και όλοι περιμέναμε ότι η τρόικα θα έρθει στην Κύπρο και θα μας πει,
ξέρετε παιδιά, ελάτε αυτά τα 3-4 δις για την ανακεφαλαιοποίηση της
τράπεζας σας και να συνεχίσετε τις δουλειές σας. Ο Διοικητής της
Κεντρικής Τράπεζας, έστελλε γράμματα και μας προειδοποιούσε ότι
δανειζόμαστε από την Κεντρική Τράπεζα…»
Ο ίδιος ο κ. Αναστασιάδης ήξερε για τον ΕΛΑ, το Νοέμβριο, αλλά
το Μάρτη με το Σαρρή, που το ξεκίνησε δίπλα του, έπαθε ξαφνικά
αμνησία
Όπως φαινεται και από τον πίνακα, το ποσό του ΕΛΑ κυμαινόταν ανάμεσα
στα 9 και τα 10 δις, με αύξηση το Σεπτέμβριο και τον Νοέμβριο. Τον
Νοέμβριο, ωστόσο, είχαμε ίσως την πιο έντονη επίκληση προβλήματος
από τον τότε ηγέτη της αντιπολίτευσης, τον κ. Αναστασιάδη, ο οποίος σε
επιστολή του στον πρόεδρο Χριστόφια έκανε σαφή αναφορά στο
πρόβλημα της Λαϊκής. Δεν μπορεί να επικαλεστεί ότι δεν ήξερε για τον
ΕΛΑ τότε – αλλά δεν ζήτησε να αφεθεί η Λαϊκή να χρεοκοπήσει. Επέμενε,
αντίθετα, να γίνουν θυσίες στις διαπραγματεύσεις για να σωθεί η Λαϊκή.
Και τότε, σαφώς, ήξερε για τον ΕΛΑ ο κ. Αναστασιάδης και είναι αστείο
να επικαλείται άγνοια, ξαφνικά, το Μάρτη. Το τρίτο σημείο της επιστολής
του έλεγε:

«Ένα τουλάχιστο κρατικό τραπεζικό ίδρυμα αντιμετωπίζει άμεσο κίνδυνο
κατάρρευσης με ιδιαίτερα πιθανό το ενδεχόμενο μετάδοσης των
επιπτώσεων σε ολόκληρο το τραπεζικό σύστημα και συνεπώς πρόκλησης
συνθηκών κατάρρευσης σε ολόκληρη την οικονομία .
Ιδιαίτερα αξιόπιστες και ασφαλείς πληροφορίες, που έχουν περιέλθει σε
γνώση μου, αναφέρουν πως η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, από τις

214

αρχές Νοεμβρίου, έχει καθορίσει την 20 Ιανουαρίου 2013 ως την
καταληκτική ημερομηνία για την πραγματική ανακεφαλαιοποίηση της πιο
πάνω τράπεζας. Σε διαφορετική περίπτωση, σύμφωνα πάντα με την
απόφαση της ΕΚΤ, η πρόσβαση στον Μηχανισμό Έκτακτης Ρευστότητας
ακυρώνεται και θα απαιτηθεί η επιστροφή όσης ρευστότητας έχει
αντληθεί μέχρι σήμερα.»
http://www.elita.com.cy/el-gr/timeline/936/6883/i-epistoli-anastasiadi-proschristofia
Όπως επέμενε η αντιπολίτευση και τον Ιούλιο. Τελικά, ο ΕΛΑ υποχώρησε
και πάλι και μάλιστα, κατά την διάρκεια των εκλογών, συνέχισε να
υποχωρεί και τέλος Φεβρουάριου, ήταν στα 9.2, ενώ τον Ιούλιο ήταν 9.6.
Όπως παρατήρησε, επίσης, ο κ. Παύλου, η ΕΚΤ δεν έκανε χάρη στη Λαϊκή –
«αυτός ο δανεισμός από την ΚΤ ήταν καλυμμένος με στοιχεία ενεργητικού
που ήταν εξυπηρετούμενα δάνεια, κτίρια και άλλα.»
Προφανώς, όταν πωλήθηκαν σε συνθήκες πίεσης τα παραρτήματα στην
Ελλάδα, η Λαϊκή έχασε και μέρος της περιουσίας της. Αλλά και πάλι η
Τράπεζα Κύπρου πήρε αρκετά.
Τί μένει από το μύθο του ΕΛΑ;
1. Η συγκάλυψη όσων δεν θέλουν να αναφερθούν στο γεγονός ότι ο
ΕΛΑ έφτασε στα 9 δις επί Σαρρή και σχεδόν στο μισό επί Ορφανίδη.
2. Η αύξηση του ΕΛΑ ήταν αντικατοπτρισμός των προβλημάτων που
είχαν δημιουργηθεί στη Λαϊκή και τα οποία συγκάλυπταν, όχι μόνο
οι αρμόδιοι της τράπεζας, αλλά και τα ΜΜΕ και μια ομάδα
πολιτικών στη βουλή με διαπλεκόμενα συμφέροντα. Αυτοί που
διόρισαν τον κ. Φιλίππου και δεν θεώρησαν καν αναγκαίο να
ρωτήσουν για την κατάσταση της τράπεζας.
3. Ο διπλασιασμός του ΕΛΑ από εξωγενείς παράγοντες, το δίμηνο
Μάιος-Ιούνιος 2012, είχε να κάμει με τις εξελίξεις στην Ελλάδα,
αλλά και την Τράπεζα Κύπρου, αλλά ταυτόχρονα είχε να κάμει και
με τις δομές, που είχαν δημιουργηθεί προηγουμένως και επέτρεπαν
την ανεξέλεγκτη εκροή κεφαλαίων από τα ελληνικά παραρτήματα,

215

όπως και την κατοχή ελληνικών ομολόγων χωρίς έλεγχο της
διαδικασίας απόκτησης τους.
4. Η αντιπολίτευση ήξερε για τον ΕΛΑ τουλάχιστον από τον Νοέμβριο
και είναι αστείο να επικαλείται κάποιος ότι δεν είχε ακούσει ξανά
για αυτό το θέμα, αφού τον επικαλείτο σε επιστολή του, η οποία
δημοσιοποιήθηκε ο κ. Αναστασιάδης

216

10-17 Ιουλίου

Των σκανδάλων τα παιδιά... Ο Χριστοδούλου λέει
ότι πήρε προπληρωμή και ανοίγει την πόρτα για
σκάνδαλα του ιδιοκτήτη του Πολίτη, ενώ ο
Μιχαηλίδης ζητά «κυπριακή δικαιοσύνη» και ο
Φιλελεύθερος ασχολείται με τα σέλινα

217

Η έκδοση εντάλματος σύλληψης για τον Ντίνο Μιχαηλίδη υπήρξε σαφώς
ένα μικρό σοκ για το τοπικό σύστημα εξουσίας. Ο κ. Μιχαηλίδης είναι
και

πάλι

ηγετικό

στέλεχος

στο

ΔΗΚΟ,

συμμετείχε

και

στην

προεκλογική για την επανεκλογή Κληρίδη το 1998, αλλά και στην
μετέπειτα κυβέρνηση, και η εμπλοκή του σε θέματα μιζών για αγορές
οπλών λειτουργεί αναπόφευκτα και ως άνοιγμα της υπόθεση της
αγοράς των S3OO και των σχετικών μιζών. Η συγκυρία, από μόνη της,
είναι επεξηγηματική για την κινητοποίηση των δικτύων του Σ.
Χάσικου στα ΜΜΕ για να προβληθεί άλλο θέμα, που να χρησιμοποιείς
τη λέξη μίζες – εκτός από την οικογενειακή εφημερίδα του κ. Χάσικου,
την Αλήθεια, η άλλη εφημερίδα που ακολούθησε σε βαθμό ανέκδοτου
την προσπάθεια του κ. Χάσικου με μετατοπίσει το ζήτημα από το
Μιχαηλίδη και τον ίδιο, ήταν ο Φιλελεύθερος. Από το Σάββατο,
παραχώρησε το πρωτοσέλιδο του στις εκστρατείες του κ. Χάσικου – η
λέξη «μίζες» ήταν μόνιμα στο πρωτοσέλιδο, αλλά η είδηση για τον κ
Μιχαηλίδη ήταν αλλού και με μικρή προβολή, ενώ επιβλήθηκε απόλυτο
εμπάργκο σε άβολες πληροφορίες για τον κ. Χάσικο ή στην άλλη
μεγάλη ιστορία των ημερών, την υπόθεση Χριστοδούλου. Τη Δευτέρα,
ο Φιλελεύθερος είχε ένα πρωτοσέλιδο πίεση στο Γενικό Εισαγγελέα,
ενώ λογόκρινε απόλυτα τη σχέση Λιοτατή – Χάσικου/Κουλέρμου - το
ότι είναι συνεταίρος της οικογένειας στο ανταγωνιστικό οικόπεδο ενώ την Τρίτη, συνεχίζοντας την προβολή της θεματολογίας Χάσικου,
μας πούλησε και human interest story με τον πρόσφυγα που
καλλιεργούσε σέλινα στο χωράφι, που πουλήθηκε. Μπορεί να περάσει
στην ιστορία της κυπριακής δημοσιογραφίας σαν το πρωτοσέλιδο των
σέλινων.
Τί θέλει να λογοκρίνει ο Φιλελεύθερος: από τις μίζες για τους
πυραύλους μέχρι τη σχέση Χριστοδούλου - Βγενόπουλου

218

Πέρα από τον κ. Μιχαηλίδη και τις προεκτάσεις της εμπλοκής του με τον
κ. Τσοχατζόπουλο (από το «ευχαριστώ για όλα Άκη» του κ. Κληρίδη το
1998, μέχρι την σχέση του κ. Χάσικου με την Telepassport), η
πραγματική είδηση της βδομάδας εξακολουθεί να είναι το θέμα
Χριστοδούλου. Ο Πολίτης φαίνεται να επιβεβαιώνεται και για το ότι ο
κ. Ζολώτας έχει μεγάλα δάνεια στη Λαϊκή - αναφέρεται το ποσό των
432 εκατομμυρίων - αλλά και το ότι ο κ. Χριστοδούλου δεν έχει
προσφέρει μέχρι τώρα πειστικές απαντήσεις στα ερωτήματα που
προβάλλονται. Την Κυριακή 7/7, ο Πολίτης επέκτεινε την αναφορά του
στο θέμα: κατ’ αρχήν τεκμηρίωσε ότι η έρευνα γίνεται μετά από
καταγγελία, που διαβίβασε στην ΜΟΚΑΣ η «διεύθυνση κανονιστικής
συμμόρφωσης το ομίλου Λαϊκής». Και τώρα, προχωρεί και ποινική
έρευνα – την οποία, βέβαια, μερικοί όπως στο Φιλελεύθερο προτιμούν
επίσης να συγκαλύπτουν με τα σέλινα και τις καταθέσεις Λιοτατή.
Είναι προφανές ότι κάποιοι λογοκρίνουν. Το επόμενο ζήτημα, το οποίο
ανοίγει η εφημερίδα, είναι οι διαδικασίες γνωριμίας Χριστοδούλου και
Βγενόπουλου με μαρτυρία - η οποία, όμως, είναι ανώνυμη, αν και
αναφέρονται συγκεκριμένα άτομα και μπορεί να ελεγχθεί από τον κ.
Σταυρινάκη τουλάχιστον - είναι ότι ο κ. Βγενόπουλος το 2006 - όπως
έκανε και το 2009 - διαμαρτύρονταν γιατί η έρευνα, της οποία
προΐστατο ο κ. Σταυρινάκης δεν ενέκρινε με ευκολία και ταχύτητα,
την

κάθοδο

του

κ.

Βγενόπουλου

και

των

κεφαλαίων,

που

εκπροσωπούσε. Σύμφωνα με την μαρτυρία, ο κ. Βγενόπουλος φέρεται
να

είπε

με

δυσφορία

«Έλεος,

έλεος,

έλεος

κ.

Σταυρινάκη».

Ακολούθως, ο κ. Σταυρινάκης πήρε προαγωγή και έφυγε από την
υπόθεση.. και το θέμα προχώρησε.
Το θέμα είναι σημαντικό για το πώς ευκολύνθηκε η κάθοδος του κ.
Βγενόπουλου,

αλλά

και

του

ανοίγματος

της

Λαϊκής

στη

ροή

κεφαλαίων προς την Ελλάδα, την οποία ολοκλήρωσε ο κ. Ορφανίδης
το 2011.
Η αντεπίθεση του κ. Χριστοδούλου: μια παράδοξη προκαταβολή,
αλλά τα κρυφά εκατομμύρια του κ. Παπαδόπουλου

219

Την Κυριακή, αποφάσισε να αντεπιτεθεί ο κ. Χριστοδούλου. Σε συνέντευξή
του

στην

Καθημερινή,

προσπάθησε

να

παρουσιάσει

το

ένα

εκατομμύριο, που κατατέθηκε στον λογαριασμό της κόρης του - ο
οποίος όμως ήταν και δικός του όπως αποκάλυψε ο Πολίτης - έγινε
σαν προκαταβολή για υπηρεσίες που θα προσφέρονταν απ το 2007
μέχρι το 2017. Αυτή η εκδοχή προσπαθεί, βέβαια, να αποφύγει το
ερώτημα γιατί πληρώθηκε το πόσο, αφού δεν είχε υπάρξει μέχρι τότε
συνεργασία – εκτός εάν αποδεχθεί κάποιος τη θέση, ότι ουσιαστικά τα
χρήματα πληρώθηκαν για τη διευκόλυνση της καθόδου του κ.
Βγενόπουλου στην Λαϊκή. Είναι, ωστόσο, τόσο γενική που είναι
δύσκολο να είναι πειστική με τη γενικόλογη δήλωση ότι «δεν είναι
ασύνηθες». Σε αυτόν το τομέα, ο κ. Χριστοδούλου είχε ένα αδύναμο
επιχείρημα,

όμως

άνοιξε

μέτωπο

με

μια,

όπως

φαίνεται,

πιο

τεκμηριωμένη καταγγελία. Ισχυρίστηκε ότι οι επιθέσεις εναντίον του
γίνονται, διότι ο ίδιος είχε διερευνήσει καταγγελία για εταιρείες του
έκδοτη

του

Πολίτη,

του

κ.

Παπαδόπουλου:

η

μια

αφορούσε

«ενδεχόμενο» να μην εκπληρώθηκαν «φορολογικές υποχρεώσεις» «μιλάμε για εκατομμύρια» -

και για μη μεταφορά στην Κύπρο

κεφαλαίων – δεν διευκρινιζόταν στη συνέντευξη, αλλά είναι πιθανό
ότι οι «φορολογικές υποχρεώσεις» να αφορούσαν την μη μεταφορά
κεφαλαίων

στην

Κύπρο.

Αυτή

η

υπόθεση

είναι,

ίσως,

η

πιο

ενδιαφέρουσα και για τον χρόνο που συνέβηκε, αλλά και γιατί
επιβεβαιώνει και προηγούμενα δημοσιεύματα ότι μεγαλοεκδότες - όχι
μόνο ο κ. Παπαδόπουλος - είχαν και έχουν κεφαλαία στο εξωτερικό
και ότι η όλη διαδικασία μεταφοράς, δήλωσης και φορολογίας τους
είναι μη διαφανής.

220

«..τον Νοέμβριο του 2004 και τον Φεβρουάριο του 2005 μετά από
καταγγελία

που

μου

είχε

γίνει

για

εταιρείες

του

κ.

Γιάννη

Παπαδόπουλου…ότι είχε παραβεί τον περί Συναλλάγματος Νόμο που
αποτελεί ποινικό αδίκημα γιατί δεν έφεραν στην Κύπρο 45 έως 62
εκατομμύρια δολαρια..ο κ. Παπαδόπουλος πούλησε τις επιχειρήσεις
του αυτές, την Amer και μια άλλη, στην αμερικανική Nielsen και
έφερε στην Κύπρο 5 εκατομμύρια δολάρια. Για τα υπόλοιπα 40
εκατομμύρια είπε ότι τα πήρε κάποιος Σαουδάραβας φάντασμα,
άγνωστων στοιχείων ακόμη…έγινε μια προκαταρκτική έρευνα. Στους
φακέλους της Κεντρικής Τράπεζας εντοπίστηκαν πράγματα και
θαύματα.»
Ακολούθησε έκθεση από τριμελή επιτροπή, η οποία στάλθηκε στο Γενικό
Εισαγγελέα

και

ανέλαβε

το

θέμα

η

αστυνομία

και

το

θέμα

προωθήθηκε προς το δικαστήριο.. «Όμως, η υπόθεση αυτή ουδέποτε
έφτασε στα δικαστήρια γιατί ασκήθηκε αναστολή διώξεως..». Το γιατί
δεν προχώρησε το θέμα, δεν διευκρινίζεται. Αξίζει πάντως να
σημειωθεί ότι τότε η εφημερίδα του κ. Παπαδόπουλου ήταν σε έντονη
αντιπαράθεση με την κυβέρνηση του κ. Τ. Παπαδόπουλου. Το γιατί δεν
προχώρησε η έρευνα, είναι ένα θέμα το οποίο αξίζει να διερευνηθεί
επίσης στα τότε πλαίσια. Διότι προφανώς 40 με 60 εκατομμύρια, δεν
είναι αμελητέο ποσό.
Όμως, στη συνέντευξη του κ. Χριστοδούλου υπήρχε και μια άλλη
ενδιαφέρουσα

διάσταση.

Σύμφωνα

με

τις

δηλώσεις

του,

ο

κ.Χριστοδούλου ασκούσε αυστηρή εποπτεία - όντως είχε πιέσει και
την οικογενειακοκρατία στην Τράπεζα Κύπρου με επίκεντρο τις
πολλαπλές θέσεις του κ. Π. Πολυβίου - και με βάση αυτό, εμπόδισε και
την Ελληνική Τράπεζα και την Τράπεζα Κύπρου να επεκταθούν στην
Ελλάδα ή και στη Ρωσία, στην περίπτωση της Κύπρου. Αυτή η
μαρτυρία, αν τεκμηριωθεί, είναι σημαντική και για συγκριτική
διαχείριση που έκαναν οι κ. Χριστοδούλου και Ορφανίδης. «Ο
διάδοχος μου φρονούσε φαίνεται ότι το χρηματοπιστωτικό σύστημα
είναι αυτορυθμιζόμενο. Επί εποχής μου ασκειτο αυστηρή εποπτεία..»

221

Με βάση τα πιο πάνω δεδομένα, τίθεται βέβαια και πιο επιτακτικά γιατί
και πώς επέτρεψε την εμπλοκή του κ. Βγενόπουλου στη Λαϊκή, αφού
θα ήταν δεδομένο το άνοιγμα στην Ελλάδα. Αλλά οι αιχμές του κατά
του έκδοτη του Πολίτη, δεν είναι επίσης αμελητέες. Δείχνουν την
αναγκαιότητα έρευνας των κεφαλαίων πίσω από τα ΜΜΕ. Και το θέμα
αφορά και τα κεφάλαια των ιδιοκτητών, αλλά και τα συμφέροντα που
διοχετεύουν

κεφάλαια

και

εξαγοράζουν

προβολή

φτιάχνουν

«δημόσιες σχέσεις», όπως το χαρακτήρισε ο Α. Παράσχος.

10-17 Απριλίου

Διαβάζοντας την έκθεση-έρευνα της Alvarez and
Marshal:
Πώς ο εσωτερικός μηχανισμός των τραπεζών
λειτούργουσε πέρα και πάνω από τον νόμο
Της Μ.
Τα ακόλουθα σχόλια σε μέρος της έρευνας των Alvarez and Marshal είναι
χαρακτηριστικά δύο φαινομένων, που κυριαρχούσαν στο τραπεζιτικό
κύκλωμα:
1. Η τάση των τραπεζιτών να λειτουργούν αυτόνομα από την νομοθεσία
και τις υποχρεώσεις να τηρούν τις βασικές λειτουργίες και διαδικασίες,
είτε της τράπεζας, είτε της πολιτείας, στην οποία λειτουργούσαν
2. Ένα πνευμα παράκρατους σύμφωνα με το οποίο οι αρμόδιες εποπτικές
υπηρεσίες παρέβλεπαν σκανδαλωδώς τα δεδομένα για να συγκαλύψουν
τις παράτυπες πράξεις των τραπεζιτών.

Η μη διατήρηση αρχείων και η βολική διαγραφή τεκμηρίων:

222

-

Σημείο 1.3: Καθυστερήσεις στην υποβολή εγγράφων (need to
chase the Bank for key missing documentation) – οι καθυστερήσεις
υποβοήθησαν την καταστροφή ηλεκτρονικών δεδομένων που δεν
μπόρεσαν να ανακτηθούν (Απορία: Ολόκληρη τράπεζα δεν έχει
back-up system, είτε μέσω σέρβερ, είτε άλλως πως; Πώς είναι
δυνατόν κάτι τέτοιο? Δηλαδή, αν από λάθος καταστρέφονταν τα
στοιχεία των καταθετών ή των οφειλετών δεν θα ήταν δυνατή η
ανάκτησή τους; Πόσοι είχαν πρόσβαση στη διαγραφή στοιχείων,
δηλαδή οι πάντες μπορούσαν να κάνουν επεμβάσεις στα στοιχεία
τα οποία διαχειρίζονταν; - Λίγο περίεργο, ιδιαίτερα αφού και στις
πιο μικρές εταιρείες η διασφάλιση των δεδομένων θεωρείται
ιδιαίτερα σημαντική, θα ετύγχανε τέτοιας αμέλειας από ένα
μεγάλο χρηματοπιστωτικό οργανισμό;) – Έμφαση στη φράση: have
attempted to ensure the deleted data could not be retrieved
by the investigation team. Άρα, από άλλους μπορούσαν να
ανακτηθούν; Αν ναι, πώς?

Πώς οι υπεύθυνοι της Τράπεζας Κύπρου έλεγαν ψέματα στο
κοινό:
-

Προφανώς, επειδή ειπώθηκε (10 Δεκεμβρίου 2009) ότι επιτεύχθηκε
η μείωση της έκθεσης σε ελληνικά ομόλογα, θεωρήθηκε η
καταλληλότερη στιγμή για να ξεκινήσούν (10 Δεκεμβρίου 2009) οι
ξέφρενες αγορές τους (2.1.3 και 2.1.4.) Ποσό που έχασε Τράπεζα
Κύπρου από τα ελληνικά ομόλογα: 1.9 δις

-

Αποφάσεις για δισεκατομμύρια χωρίς καν επεξήγηση: Καμιά
λογική

και

απόφασης

εμπεριστατωμένη

για

τα

ομόλογα

επιχειρηματολογία
του

ελληνικού

στη

λήψη

δημοσίου

2.3.2

(Προφανώς, η λήψη απόφασης έγινε με το γνωστό παραδοσιακό
τρόπο των συνεδριάσεων συμβουλίων: Ρε Κωστή, εννά πάμε για
οφτόν πόψε? Εν’ νναι ρε Γιαννή. Αααα εννά πιάμεν τζιαι ομόλογα
που τη μάμμαν να την βοθηθήσουμεν, έν’ νναιν? Καλό ρε – Ε, πέ το
τζιαι τους άλλους που εννά τους πιάεις τηλέφωνο για το οφτόν) –
Απόφαση η οποία χαρακτηρίζεται από έλλειψη επίσημων εγγράφων!
– Αλλά από ήμεϊλ κάποιες ενδείξεις οδηγούν

223

Όταν τα ίδια άτομα διαπλέκονται σε διάφορες επιτροπές και
αποκτούν το σύνδρομο του «θεού»:
-

Η επιτροπή για Risk Management δεν αιτιολογεί όχι μόνο επαρκώς,
αλλά καθόλου, την απόφαση για το ύψος των ομολόγων

-

Το σύνδρομο του θεού για τους Ηλιάδη και Καρυδά καταγράφεται
(2.4.1.2) “senior management decisions were not challenged”.

-

Έλλειψη εμπειρίας σε τραπεζιτικά θέματα από πλευράς non
executive board members – Χαρακτηριστικό που παρατηρείται σε
διάφορους τομείς μηχανισμών λήψης απόφασης που αφορά σε
σύνολα βλ. Συμβούλια Ημικρατικών, τοπικής αυτοδιοίκησης π.χ.
Ίσως και βουλή, αφού, ενώ σχετικά μεγάλο ποσοστό έχουν
υπόβαθρο

(θεωρητικά

τουλάχιστον)

στα

νομικά,

ψηφίζονται

αντισυνταγματικές νομοθεσίες
-

Ο ρόλος του Καρυδά σε δύο ομάδες και η σύγκρουση συμφερόντων,
κάτι που ούτε καν έβλεπε ο ίδιος όπως ανέφερε (2.4.1.4)

-

Το σύνδρομο του θεού διασφάλιζεται με τη συμμετοχή των «θεών»,
τόσο σε μηχανισμούς λήψης αποφάσεων, όσο και σε μηχανισμούς
διαχείρισης

εξαλείφετο,

επομένως,

τόσο

ο

έλεγχος

της

ορθότητας των αποφάσεων, όσο και ο έλεγχος υλοποίησής τους
(2.4.1.5)

Και καλά αγόρασαν τα ομόλογα για τις μίζες – μετά δεν τα
πωλούσαν για να εξαπατούν το κοινό;
-

Ενδιαφέρουσα

η

απροθυμία

να

εκχωρήσει

η

τράπεζα

το

χαρτοφυλάκιο των ομολόγων; Με το ζόρι ήθελε να παττίσει; (2.5.1)
-

2.6.1 – κατάλαβα καλά ότι με το ζόρι δεν εθέλαν να διαθέσουν τα
ομόλογα και να τα κρατήσουν πάσι θυσία ή εν η ιδέα μου?

224

-

Για να μπόρουν δηλαδή να ισολογίζουν χωρίς να φαίνονται μεγάλα
κενά, κάποια ομόλογα τα έθεταν στην κατηγορία «προς πώληση»,
ώστε να θεωρούνται εν δυνάμει κέρδος. Μήπως είναι με αυτό τον
τρόπο που παρουσιάζονταν συνέχεια ως κερδοφόρες οι τράπεζες
ακόμα και μερικούς μήνες πριν την κατάρρευση; (2.6.2)

Γιατί μοίραζαν τα ψέματα με τόση ευκολία το Δεκέμβρη του
2009 και ποιοί τους συγκάλυπταν μετά;
-

Βλ. Δήλωση Κυπρή στις 10/12/2009 σε συνάρτηση με τις ξέφρενες
αγορές την ίδια μέρα, όπως φαίνονται στο σημείο τέσσερα στην
προηγούμενη σελίδα (2.6.4.1) που όπως φαίνεται με οδηγίες Ηλιάδη
για αγορά ομολόγων 400 εκτ. (2.6.4.2) Και την επόμενη μέρα, ο
Καρυδάς ενημερώνει το συμβούλιο ότι πλέον δεν υπήρχε σημαντική
έκθεση στα ελληνικά ομόλογα!!!! (2.6.4.3) Τί υπήρχε κοντά στις 10
Δεκεμβρίου 2009, για να συμβαίνουν τόσα και κυρίως να λέγονται
τόσα ψέματα; Η συγκεκριμμένη ημερομηνία φαίνεται ιδιαίτερα
σημαντική, αφού συντελούνται τόσα. Δεν νομίζω να είναι τυχαία.

-

10 Μαρτίου 2010, γράμμα Πουλλή προς τράπεζες για έκθεση στα
ελληνικά ομόλογα και στρατηγικές μείωσης. Αντί για απάντηση,
‘κάποιος’ στην τράπεζα Κύπρου, μιλά με το Διοικητή της Κεντρικής
Τράπεζας, ενώ το συμβούλιο δεν έχει ιδέα για την επιστολή. Μήπως
για να μην επαναφέρει το θέμα, μετά τις διαβεβαίωσεις της 10
Δεκεμβρίου 2009, ότι δεν υπάρχει σημαντική έκθεση και την
ταυτόχρονη

οδηγία

Ηλιάδη

για

αγορά,

η

οποία

άρχισε

να

υλοποιείται άμεσα; Και ενώ ο Πουλλής δεν παίρνει απάντηση στην
επιστολήν του, απλώς λαλεί τους με το Διοικητή «εεε μεν πιάτε
άλλα»!!!!! Και follow-up γίνεται δύο χρόνια μετά, με νέα επιστολή
στις 12 Φεβρουαρίου 2012. Όταν πλέον δεν μπορούσε να κρυφτεί
τίποτε! Μπορείτε να πιστέψετε τούτην την κατάσταση καφενέ στο
χωρκόν;! Τόση έλλειψη επαγγελματισμού ή τόση προσοχή για να
μεν υπάρχουν στοιχεία; Ποιόν που τα δκυο;! (2.8.1.4)

Τα μαργαριτάρια της Λαϊκής

225

-

Η συγχώνευση με την Εγνατίας έγινε με απόφαση του διοικητικού
συμβουλίου. Ερώτημα: το διοικητικό συμβούλιο γνώριζε για τα
δεδομένα και τους κινδύνους; Αν ναι, βάσει ποιάς λογικής
προχώρησε στη συγχώνευση. Αν όχι, ποιός/ ποιοί δεν ενημέρωσαν
και γιατί; (3.1.3)

-

Με την παρουσία Βγενόπουλου στη βουλή, σημαίνει ότι το
διοικητικό συμβούλιο γνώριζε. (3.1.5 και 3.1.6). Άρα γνώριζε και η
βουλή;

-

“The CBC sometimes found it difficult to properly supervise the
bank as they were not afforded access..” Τί σημαίνει τούτο; Δεν μου
διούν πρόσβαση ή παρεμποδίζουν μου την πρόσβαση, τζιαι’ γω
λαλώ καλάν;! Με την ίδια λογική, κάθε φορά που η Γενική
Ελέγκτρια πάει σε μιαν υπηρεσία τζιαι εν της διούν στοιχεία
μεινίσκει ως τζιαμέ; (διαδικαστικά αποστέλλεται επιστολή και
περιλαμβάνεται στη σχετικήν έκθεση για την υπηρεσία με νίξη
κατά πόσον ανταποκρίθηκε ή όχι). Τελικά, ο Ορφανίδης, δεν είχε
πρόσβαση πουθενά, αλλά δεν κατέβαλλε καμιά προσπάθεια να
δημιουργήσει πρόσβαση; Λαλίστατος όμως ήταν.

-

Με βάσει τα της Κεντρικής και τη σχετική νομοθεσία (να δώσει
απάντηση εντός 3 μηνών) και σε συνάρτηση με τη ψήφιση από
πλευράς της βουλής (23 Δεκεμβρίου 2011), φαινεται να υπήρχαν 2
πιθανότητες: 1) αν προχωρούσε η συγχώνευση, να πραγματοποιείτο
το Μάρτη του 2012 και 2) να μην ενέκρινε η Κεντρική (η Κεντρική
έχει δικαίωμα να παρέμβει σε συγχώνευση – επιβεβαιώνεται πιο
κάτω στο 5.3.1 ). Επομένως, γιατί δεν ασκήθηκαν από την
Κεντρική, οι εξουσίες που της παρέχει ο νόμος; Τόσο για απαίτηση
ενημέρωσης, όσο και για έγκριση ή μη;

Εγκρίθηκε η συγχώνευση με την Εγνατίας για μην χρειαστεί
να εξηγηθεί στο κοινό η αλήθεια για την τράπεζα;
-

5.3.4 “The revocation of the approval for MPB’s branch in Greece
could have had a significant impact on the Cypriot banking system

226

as the CBC would have needed to set out the reasons for its refusal,
such as the need to safeguard the interests of the depositors.”
-

Τούτον το ‘confidence of the banking sector’ παίζει πολλά ως
δικαιολογία. Εν τόσον vague τζιαι πετάσσεται τόσον εύκολα, χωρίς
απολύτως να στοιχειοθετηθεί. Θα εκόστιζεν στην εμπιστοσύνη, εάν
αναιρείτο η ‘άδεια συγχώνευσης’ μερικούς μήνες πριν αιτηθεί η
τράπεζα στήριξη που το κράτος; Να ζητήσει κρατική στήριξη εν
έθετε θέμα εμπιστοσύνης; (5.3.4)

-

Στα σημεία 6.2.3, 6.2.4 και 6.2.5 καταγράφονται οι προφανείς
ενδείξεις για την πορεία – βασικά η τζιυλιμαθκιά του θερκού. Μια
χαρά!

227