Αρ.

Φύλλου 21
URL: http://diadromespress.blogspot.com
e-mail:diadromes.byron@gmail.com

Διανέμεται Δωρεάν

ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΟΡΓΑΝΟ ΓΕΝΙΚΩΣ

Ελεύθεροι χώροι
στέγασης
ανθρώπων, ιδεών, δράσεων

2

Αρ. Φύλλου 21

Καταλήψεων ορμώμενο το τεύχος που κρατάτε.
Πέρασε κάμποσος καιρός από τότε που τα media είχαν ως πρώτο και κύριο
θέμα τον «κίνδυνο» για την κοινωνία από τις εστίες «ανομίας» (βλ. καταλήψεις)
και τις θεαματικές –χολιγουντιανού επιπέδου-, εκκαθαρίσεις των πιο ιστορικών
αυτοδιαχειριζόμενων χώρων στο κέντρο της Αθήνας.
Τη θέση τους πήραν στη συνέχεια μια σειρά από άλλα θέματα, γεγονότα (προκατασκευσμένα και μη), αναλύσεις, ειδήσεις, «δούρειοι ίπποι» του συστήματος για την άλωση του μυαλού και της λογικής, για την επιβολή μιας συναίνεσης βασισμένης στην τρομοκρατία.
Απέναντι στη χυδαία προπαγάνδα του συστήματος, όχημα της οποίας στη συγκεκριμένη συγκυρία στάθηκαν οι καταλήψεις του κέντρου της Αθήνας, σκεφτήκαμε να αφιερώσουμε μέρος της ύλης της εφημερίδας για να δώσουμε
την δική μας οπτική σχετικά με το τι συμβολίζουν τελικά οι «καταλήψεις», να
δούμε την ιστορία τους, αλλά και τι άλλες μορφές μπορεί να πάρουν όταν αυτές
εξυπηρετούν τα σχέδια των πάσης φύσεων κυβερνώντων.
Κυρίως ως απάντηση στον λυσσασμένο πόλεμο που έχουν κηρύξει σε ο,τιδήποτε
πάει να διαλύσει τους ατομικούς μονοδρόμους της μιζέριας, στους οποίους επιθυμούν να μας βλέπουν να πορευόμαστε για να μπορούν να τσακίζουν τα όνειρά
μας.
Γιατί, τελικά, επιθυμούμε να υπερασπιστούμε αυτό που τους τρομάζει, τον κοινό
παρονομαστή των νέων πρωτοβουλιών και εστιών αντίστασης, των νέων συλλογικοτήτων που διαμορφώνονται σε όλη τη χώρα: Το «τίποτε πια για εμάς χωρίς
εμάς»!
Ανακατάληψη της πολιτικής !
Ανακατάληψη της ζωής μας !
Ανακατάληψη της ελπίδας!

ΜΑΥΡΟ ΠΡΟΒΑΤΟ

Τον άνθρωπο δεν τον γνωρίζω προσωπικά. Όπως νομίζω ότι δεν
τον γνώριζε, ούτε ονομαστικά, και η μεγάλη πλειοψηφία των Ελλήνων πριν
τις εκλογές της 17ης Ιουνίου που εκλέχτηκε βουλευτής από την περιοχή της
Καστοριάς.
Ο λόγος για ένα πολυσυζητημένο πρόσωπο το τελευταίο διάστημα, τον βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ Βαγγέλη Διαμαντόπουλο. Ο άνθρωπος ήταν -μέχρι να
γίνει βουλευτής- ένας νέος ενεργός πολίτης «ανένταχτος» και όπως έχει δηλώσει ο ίδιος ούτε καν ψήφιζε μέχρι να δεχτεί να συμμετάσχει στα ψηφοδέλτια
του ΣΥΡΙΖΑ.

Το τι του προσάπτουν είναι λίγο πολύ γνωστά. Βγήκε με μπλουζάκι
στην τοπική τηλεόραση που είχε στάμπα ένα καλάζνικοφ (λες και το τύπωσε μόνος του). Δήλωσε «αναρχικός» επεξηγώντας ότι αυτό σημαίνει οπαδός

της άμεσης δημοκρατίας και φυσικά υπερασπίστηκε με τον τρόπο τοaυ τους
χώρους που σε κατάληψη ή όχι, γίνονται χώροι κοινωνικού-πολιτιστικού και
πολιτικού διαλόγου. Όλα αυτά αποτέλεσαν αντικείμενα συζήτησης αρκετών
δελτίων ειδήσεων και χαιρέκακων σχολίων από την τρικομματική κυβέρνηση
και τα επιτελεία της, που αισθάνθηκαν ότι βρήκαν τον ένοχο για την ανομία, τη
βία και την κοινωνική αναταραχή.

Το ερώτημα είναι ποιο από όλα ήταν ακριβώς το έγκλημα; Όσο το
σκέφτομαι θεωρώ ότι το σύστημα δεν αντέχει να βλέπει νέους ανθρώπους,
καθημερινούς, με τα κανονικά αστυλιζάριστα ρούχα τους στη Βουλή. Το σύστημα δεν αντέχει να μην ανήκεις σε οικογένεια πολιτικών ή σε κάποιο τζάκι ρε
αδελφέ και να καταλαμβάνεις προκλητικά ένα έδρανο της Βουλής. Το σύστημα
δεν αντέχει να είσαι διαφορετικός στη σκέψη, στις ιδέες και στον αυτοπροσδιορισμό σου και να στρογγυλοκάθεσαι στο Κοινοβούλιο κερδίζοντας και τηλεοπτικό χρόνο. Το σύστημα δεν αντέχει να μην μπορεί να σε κατατάξει, οπότε
θα είσαι ή με τους «νοικοκυραίους» ή με την μολότοφ στα χέρια. Το σύστημα
δεν αντέχει πάνω από όλα να λες τη δική σου αλήθεια με την οποία μπορεί
κάποιος να διαφωνεί και αυτό είναι δημοκρατία.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση το σύστημα δεν άντεξε και τον πίεζε
να αποκηρύξει την δική του αλήθεια και αυτό είναι Οργουελική κοινωνία. Το
σύστημα δεν συγχωρεί στο πρόσωπο του Διαμαντόπουλου την πιθανότητα
να πάρεις τη ζωή σου στα χέρια σου και να συμπορευτείς με όσους είναι
πραγματικά «δικοί» σου, με τα ίδια όνειρα, ανάγκες και προσδοκίες για έναν
διαφορετικό κόσμο.

Όσο για τις κατηγορίες, η άμεση δημοκρατία έρχεται από την ιστορία
και τον πολιτισμό των Ελλήνων και όποιος ανατριχιάζει στο άκουσμά της όχι
μόνο είναι ανιστόρητος και δεν άκουσε τίποτα από το κίνημα των πλατειών,
αλλά είναι επικίνδυνος για την ίδια τη δημοκρατία γιατί φοβάται αυτόν που
«έμμεσα» λέει ότι εκπροσωπεί: το λαό και τα συμφέροντα του.

3

URL: http://diadromespress.blogspot.com
e-mail:diadromes.byron@gmail.com

Υπάρχει ΚΕΝΟ

Μια κρίσιμη καμπή…

Το ξεκίνημα του ’13 δεν
αφήνει καμιά ελπίδα αισιοδοξίας για το άμεσο
μέλλον.
Έχουν περάσει 2 ½ χρόνια μέτρων κοινωνικήςοικονομικής ερήμωσης
και εξαθλίωσης ενώ
Β. Τζαφάς
άρχισε ήδη από την 3η
μνημονιακή συγκυβέρνηση η φάση εφαρμογής του 3ου Μνημονίου, του πιο
σκληρού, του πιο ανάλγητου μέχρι σήμερα.
Ταυτόχρονα, το κυρίαρχο πολιτικό σύστημα, που
μέχρι τις εκλογές του Ιούνη έδειχνε σοβαρά σημάδια κλονισμού και τριγμών, τα κατάφερε μέχρι
τώρα, στάθηκε, ξεπερνάει αντιδράσεις και προβλήματα (λίστα, φορολογικό), εξοπλίζεται,
σταθεροποιείται και σηκώνει κεφάλι.
Περνάει την άποψη ότι τα χειρότερα
τα περάσαμε, λίγο υπομονή μέχρι το
καλοκαίρι να περάσουμε τον κάβο και
μετά ανάπτυξη.
Στην προσπάθεια του αυτή, έχει τη δυνατότητα να αλλάζει την ατζέντα (παιχνίδια αποπροσανατολισμού με τη βία)
και να υπονομεύει στοχοποιώντας την
αξιωματική αντιπολίτευση, προσπαθώντας να περάσει πλατύτερα την άποψη
ότι δεν υπάρχει άλλη αξιόπιστη, σοβαρή, εναλλακτική λύση.
Εκτιμώντας μέχρι τώρα τις κοινωνικές
αντιδράσεις – αντιστάσεις και τις πολιτικές – κοινωνικές συμπεριφορές των
πολιτών, βγαίνει το συμπέρασμα ότι σε
μεγάλο βαθμό έχουν καταφέρει να εκτονώσουν και να «κοιμίσουν» το λαό.
Αυτό όμως που είναι το πιο κρίσιμο
από όλα είναι η συνήθεια.
Συνήθεια σε όλα, στη φτώχεια, στην
ανεργία, στα χαράτσια, στο γεγονός
ότι οι μισθοί για όσους δουλεύουν θα
μειώνονται, ότι μπορεί αύριο να είναι
απολυμένοι, ότι θα δουλεύουμε περισσότερο με
λιγότερα, ότι δεν αλλάζει τίποτα κλπ.
Αυτή είναι η κρίσιμη καμπή.
Μεγάλο τμήμα της κοινωνίας συνηθίζει το τέλμα,
την εξαθλίωση, κάτι σαν πεπρωμένο, η μοίρα της
Ελλάδας.
Κάποιοι αναρωτιούνται πώς είναι δυνατόν ενάμιση
εκατομμύρια άνεργοι να συνηθίζουν την ανέχεια
αυτής της κατάστασης.
Γιατί δεν κατεβαίνουν στους δρόμους, γιατί δεν
εξεγείρονται, πού είναι οι κοινωνικές εκρήξεις των
θεωρητικών κοινωνιολόγων;

Απ’ ότι φαίνεται, στο κοινωνικό εργαστήρι «ΕΛΛΑΣ», όλα χωνεύονται.
Ο κόσμος δεν βλέπει λύση – απογοητεύτηκε τον
Ιούνη (χάθηκε η ευκαιρία). Έχει μόνο μπροστά του
το ατομικό του πρόβλημα και συνηθίζει- και η συνήθεια γίνεται τρόπος ζωής…
Είναι προφανές ότι έχει υπάρξει ΚΕΝΟ.
Κενό και στην πολιτική δράση και στην προοπτική
και στις κοινωνικές δράσεις και πρακτικές.
Το κενό και οι ευθύνες γι’ αυτό επιμερίζονται στις
βασικές αντιμνημονιακές, ριζοσπαστικές δυνάμεις
του τόπου.
-
Δεν υπήρξε οργανωμένη πολιτική εξόρμηση προς την κοινωνία.
-
Δεν προβλήθηκε όσο θα μπορούσε με πειστικό τρόπο η εναλλακτική, ριζοσπαστική λύση.

-
Κυριάρχησε περισσότερο η καταγγελία
της άθλιας οικονομικής πολιτικής με αμυντικό τρόπο.
-
Δεν υπήρξαν σοβαρές προσπάθειες για
κινηματική δράση στα μεγάλα προβλήματα, όπως
το φορολογικό.
Το πιο μεγάλο όμως πολιτικό πρόβλημα που αναπαράγει και διευρύνει το ΚΕΝΟ είναι η κατάσταση
που εξακολουθεί να υπάρχει στις αριστερές δυνάμεις της χώρας.
Οι ευθύνες πλέον γι’ αυτό το βάλτωμα, 3 χρόνια
τώρα, είναι ιστορικές και δεν μπορεί να υπάρξει

καμία σοβαρή πολιτική δικαιολόγηση.
Αντικειμενικά, φαίνεται ότι το κλειδί το κρατάει το
ΚΚΕ, που έχει περάσει σε προσυνεδριακή διαδικασία χωρίς όμως να φαίνεται φως από την πολιτική της ηγεσίας του. Μόνο από τα κάτω (μέλη) και
από τις πιέσεις της ευρύτερης αριστεράς μπορεί να
ξεφύγει σταδιακά από την περιχαράκωση. Χρόνος
βέβαια δεν υπάρχει, γι’ αυτό οι προσπάθειες και οι
πρωτοβουλίες πρέπει άμεσα να ξεδιπλωθούν.
Έτσι όπως τελικά διαμορφώνεται η κατάσταση, το
στοίχημα – πρόκληση για τους επόμενους μήνες
είναι αν το κενό καλύπτεται και ποιες δυνάμεις θα
το καλύψουν.
Δηλαδή, αν η «αφασία» και η «συνήθεια» έχουν
επίπλαστα – επιφανειακά χαρακτηριστικά που
μπορούν να ανατραπούν ή έχουν βαθύτερα, μονιμότερα, ριζώνουν σαν
κοινωνικές
αντιλήψεις
που σημαίνει ότι η εξέλιξη
είναι ανοικτή στις αποχρώσεις πλέον του γκρι
και του μαύρου.
Η συσσώρευση της κοινωνικής οργής και αγανάκτησης δεν θα γίνει με
από πάνω επικοινωνιακούς χειρισμούς.
ΚΙΝΗΣΗ στο δρόμο με
στόχο την πολιτική ανατροπή.
Το ζητούμενο πλέον είναι,
μέσα από τις συντονισμένες δράσεις αντίστασης
και αγωνιστικής αλληλεγγύης, όλων των φορέων
της κοινωνίας που μάχονται για ανατροπή αυτής της πολιτικής και το
άνοιγμα του δρόμου για
μια άλλη πολιτική σε όφελος του λαού, να πείσουν
τα πλατιά λαϊκά – κοινωνικά στρώματα ότι η συσπείρωση και η δράση
τους είναι η δύναμη που θα βγάλει την κοινωνία
από τα αδιέξοδα.
-
Σε αυτή την κατεύθυνση ίσως αποδειχθεί
ότι τα αμορτισέρ του συστήματος δεν αντέχουν τελικά τους κοινωνικούς κραδασμούς.
-
Η επιχείρηση «τρομοκρατία» με ακροδεξιά ατζέντα μπορεί να στραφεί τελικά μπούμερανκ
για τους εμπνευστές της και ο λαός με τη δικιά του
δυναμική να τρομοκρατήσει τους επαγγελματίες
πολιτικούς «τρομοκράτες» του συστήματος.

4

Αρ. Φύλλου 21

Νέο φορολογικό νομοσχέδιο
Σύμφωνα με τον Νόμο 4110 δημοσιεύτηκε ο φορολογικός νόμος στο ΦΕΚ τευχος Α’ Νο 17/23-01-2013 «Ρυθμίσεις στη φορολογια εισοδηματος, ρυθμισεις θεματων
αρμοδιοτητας Υπουργειου Οικονομικων και λοιπες διατάξεις» .
Συμφώνα με το άρθρο 9 του Νόμου ισχυει πλεον νεα κλιμακα για μισθωτούς – συνταξιούχους.
1.α) Το εισόδημα από μισθους, συνταξεις και μισθους με εκδοση τιμολογιου ή αποδειξης για παροχη
υπηρεσιων υποβαλλεται σε φορο συμφωνα με την ακόλουθη κλίμακα:
Κλιμάκιο εισοδήματος
Φορ.συντ.
Φορος κλιμακιου
Εισοδημα
Φορος
(ευρω)
25.000
22%
5.500
25.000
5.500
17.000
32%
5.440
42.000
10.940
Υπερβαλλον
42%
β) Το εισοδημα απο ατομικη επιχειρηση, εκτος της περιπτωσης γ’ της παρουσης παραγραφου και ελευθεριο επαγγελμα, υποβαλλεται σε φορο συμφωνα με την
ακολουθη κλιμακα
Κλιμάκιο εισοδήματος
Φορ.συντ.
Φορος κλιμακιου
Εισοδημα
Φορος
(ευρω)
50.000
26%
13.000
50.000
13.000
Υπερβαλλον
33%
Για νέες ατομικές εμπορικές επιχειρησεις ή νεους ελευθερους επαγγελματιες με πρωτη δηλωση εναρξης επιτηδευματος απο 1ης Ιανουαριου 2013 και για τα τρια (3)
πρωτα χρονια ο φορολογικος συντελεστης του πρωτου κλιμακιου της παραπανω κλιμακας μειωνεται κατα 50% και μεχρι 10.000 ευρω εισοδηματος.
γ) Το εισοδημα απο ατομικη γεωργικη επιχειρηση υποβαλλεται σε φορο με συντελεστη 13%. Ειδικα για το οικονομικο ετος 2014 για το δηλωθεν εισοδημα απο
ατομικη γεωργικη επιχειρηση εφαρμοζεται αυτοτελως η κλιμακα μισθωτων – συνταξιουχων.
δ) Τα εισοδήματα απο μισθωσεις ακινητων, καθως και τα εισοδηματα απο κινητες αξιες, εκτος απο τις περιπτωσεις που με την παρακρατηση φορου εξαντλειται η
φορολογικη υποχρεωση, υποβαλλονται σε φορολογηση βάσει της παρακάτω κλίμακας:
Κλιμακιο εισοδηματος
Φορ.συντ.
Φορος κλιμακιου
Εισοδημα
Φορος
(ευρω)
12.000
10%
1.200
12.000
1.200
Υπερβαλλον
33%
Το ακαθαριστο ποσο απο ακινητα υποβαλλεται και σε συμπληρωματικο φορο, ο οποιος υπολογιζεται με συντελεστη 1,5%. Ειδικως ο συντελεστης του προηγουμενου εδαφιου αυξανεται σε 3%, εφοσον η επιφανεια κατοικιας υπερβαινει το 300 τ.μ. η προκειται για επαγγελματικη χρηση.
2. Ο φόρος που προκύπτει με βαση την κλιμακα των μισθωτων και συνταξιουχων της παραγράφου 1 μειώνεται:
α) Για εισόδημα μέχρι και 21.000 ευρω κατα 2.100 ευρω. Εφοσον ο φορος που προκυπτει ειναι μικροτερος των 2.100 ευρω το ποσο μειωσης περιοριζεται στο ποσο
του φορου.
β) Για εισοδημα πανω απο 21.000 ευρω το ποσο μειωσης της περιπτωσης α’ περιοριζεται κατα 100 ευρω ανα 1.000 ευρω εισοδηματος και μεχρι εξαντλησεως του
ποσου των 2.100 ευρω.
Προκειμενου να διατηρηθει ακεραιο το ποσο της μειωσης του φορου, ο φορολογουμενος απαιτειται να προσκομισει αποδειξεις που εχουν εκδοθει συμφωνα με τον
ΚΦΑΣ η σε χωρες της Ε.Ε. για δαπανες αγορας αγαθων και ληψης υπηρεσιων.
Το ποσο των αποδειξεων που απαιτειται οριζεται σε 25% του δηλουμενου και φορολογουμενου ατομικου εισοδηματος. Το ποσο των αποδειξεων δεν απαιτειται να
υπερβαινει τις 10.500 ευρω, και να περιλαμβανεται στην εμπροθεσμη δηλωση. Οταν δεν προσκομιζεται το απαιτουμενο ποσο αποδειξεων τοτε υπαρχει φορολογηση στην διαφορα με 22%.
Εξαιρουνται της υποχρεωσης προσκομισης αποδειξεων οι δημοσιοι υπαλληλοι που υπηρετουν στην αλλοδαπη εκτος Ε.Ε. οσοι διαμενουν σε οικο ευγηριας, σε
ψυχιατρικα καταστηματα και οι φυλακισμενοι.
ΕΚΠΤΩΣΕΙΣ
Το ποσο του φορου που προκυπτει συμφωνα με τη περιπτωση α’ της παραγραφου 1 και την παραγραφο 2 μειωνεται κατα 10% για καθε καταβαλλομενη από τις
παρακάτω δαπάνες:
α) Τα έξοδα ιατρικής και νοσοκομειακης περιθαλψης. Το ποσο της μειωσης δεν μπορει να υπερβει τις 3.000 ευρω. Ως εξοδα ιατρικης και νοσοκομειακης περίθαλψης
νοούνται τα εξής:
--Οι αμοιβές σε ιατρούς και ιατρικα κεντρα ολων των ειδικοτητων.
--Τα εξοδα νοσηλειας σε νοσηλευτικα ιδρυματα η ιδιωτικες κλινικες .
--Τα εξοδα για φαρμακευτικη περιθαλψη.
--Οι αμοιβες σε νοσοκομο για την παροχη υπηρεσιων σε ασθενη κατα την νοσηλεια του σε νοσοκομειο η κλινικη η στο σπιτι.
--Η δαπανη για την αντικατασταση μελων του σωματος με τεχνητα μελη.
--Τα εξοδα νοσοκομειακης περιθαλψης των τεκνων με ειδικες αναγκες που παρουσιαζουν αναπηρια 40% και ανω με βαση την γνωματευση των οικειων υγειονομικων υπηρεσιων του ΚΕΠΑ, εφοσον το ετησιο φορολογουμενο και απαλλασσομενο εισοδημα τους δεν υπερβαινει τα 6.000 ευρω, καθως και η δαπανη τους για
διδακτρα ή τροφεια σε σχολες ή θεραπευτηρια.
--Το ποσο ισο με το 50% της δαπανης που καταβαλλεται σε επιχειρησεις περιθαλψης ηλικιωμενων.
Στις δαπανες αυτες περιλαμβανονται και οι δαπανες για εξοδα ιατρικης και νοσοκομειακης περιθαλψης των προσωπων που συνοικουν με τον φορολογουμενο και
παρουσιαζουν αναπηρια 67% και ανω με βαση τη γνωματευση του ΚΕΠΑ και εχουν αποκτησει εισοδημα πανω απο 6.000 ευρω.
β) Το ποσο της διατροφης. Το ποσο της μειωσης του φορου δεν μπορει να υπερβει τα 1.500 ευρω.
γ) Τα χρηματικα ποσα που καταβαλλονται λογω δωρεων προς φορεις της Γενικης Κυβερνησης, Εθνικο Ταμειο Κοινωνικης Συνοχης, ιερους ναους,ιερες μονες του
Αγιου Ορους, το Οικουμενικο Πατριαρχειο, Ιερα Μονη Σινα, δημοτικα νοσοκομεια, και τα νοσοκομεια που ειναι νομικα προσωπα ιδιωτικου δικαιου και επιχορηγουνται απο τον Κρατικο Προυπολογισμο, κοινωφελη ιδρυματα, σωματεια μη κερδοσκοπικου χαρακτηρα.
δ) Η αξια των ιατρικων μηχανηματων και των ασθενοφορων που μεταβιβαζονται λογω δωρεας σε κρατικα και δημοτικα νοσηλευτικα ιδρυματα και τα νοσοκομεια
που αποτελουν νομικα προσωπα ιδιωτικου δικαιου και επιχορηγουνται απο τον Κρατικο Προυοπολογισμο.
Το συνολικο ποσο των δωρεων και χορηγιων των περιπτωσεων γ’ και δ’ δεν μπορει να υπερβαινει το 5% του συνολικου εισοδηματος. Η μειωση διενεργειται εφοσον
τα ποσα των δωρεων και χορηγιων υπερβαινουν τα 100 ευρω.
Κορρές Νίκος
Λογιστής/Φοροτεχνικός

5

URL: http://diadromespress.blogspot.com
e-mail:diadromes.byron@gmail.com

Ο Βύρωνας και η συλλογική ιστορική μνήμη
Το φθινόπωρο του 1922, στο
χώρο επαφής των δύο ηπείρων, Ευρώπης και Ασίας, το ορμητικό ποτάμι της ιστορίας, που άρχισε να φουσκώνει ήδη από το 1914, ξεχειλίζει
και ανατρέπει στο διάβα του όλο
το σκηνικό, που είχε διαμορφωθεί
στην περιοχή από αιώνες.
Στο μάτι αυτού του κυκλώνα η
Μικρά Ασία, ο Πόντος και η Ανατολική Θράκη.
Στρατιές προσφύγων ξεριζώνονται βίαια από τα σπίτια τους και
υπό άθλιες συνθήκες αγωνίζονται
να διασχίσουν με κάθε τρόπο το Αιγαίο και να φτάσουν στην απέναντι
ακτή με την ελπίδα ότι εκεί θα βρουν
τη φιλόξενη αγκαλιά των προγόνων
τους.
Γράφει για το φαινόμενο αυτό
ο Αμερικανός συγγραφέας Γκαϊλς
Μίλτον: << Η έξοδος από τη Μ. Ασία
είχε λάβει βιβλικές διαστάσεις και
επρόκειτο να συνεχισθεί για πολλούς μήνες. Ήταν η μεγαλύτερη
αναγκαστική αποδημία στην ιστορία του ανθρώπινου γένους. Σχεδόν
δύο εκ. άνθρωποι έπεσαν θύματα
μιας τρομακτικής σε βιαιότητα και
έκταση καταστροφής>>.
Κάθε γωνιά της ελληνικής γης κατακλύζεται από 1,5 εκ. ρακένδυτους,
άστεγους, πεινασμένους και γενικά εξαθλιωμένους ανθρώπους. Και δυστυχώς η
υποδοχή δεν ήταν εκείνη που προσδοκούσαν.
Η πολιτεία ήταν ανέτοιμη για κάθε βοήθεια και ο
λαός αρχικά αμήχανος και στη συνέχεια εχθρικός.
Οι Έλληνες είχαν δει πολλές φορές μέχρι τότε να
κατακλύζεται ο τόπος τους από ξένους ειρηνικούς
μετανάστες ή και πολεμικούς εισβολείς, αλλά
ήταν η πρώτη φορά στην ιστορία που είδαν την
Ελλάδα να πλημμυρίζει κυριολεκτικά από ξένους,
που όμως δεν ήταν ξένοι. Από ΄Ελληνες που κατέφευγαν στη μητέρα πατρίδα, όχι για να τη λεηλατήσουν και να φύγουν, αλλά ούτε και για να τη
σκλαβώσουν.
Αυτοί οι «εισβολείς» ήταν κάτι διαφορετικό.
Ζητούσαν μόνο αγάπη και προστασία. Ζητούσαν
αυτό που μόνο μια μάνα μπορεί να δώσει στα
παιδιά της και ήταν έτοιμοι να της δώσουν τη δική
τους ψυχή. Δεν βρήκαν όμως την αναμενόμενη
ανταπόκριση.
Αντίθετα:
Γράφει χαρακτηριστικά για την Αθήνα ο κορυφαίος δημοσιογράφος της εποχής Γεώργιος Βλάχος:
<<Το σύμβολο της Παλαιάς Ελλάδος εκπορθείται
και βεβηλώνεται από την προσφυγικήν αγέλην>>.
Αμέτρητες στρατιές απελπισμένων ανθρώπων

προσφυγοπούλες του Κοπανά ο
μεγάλος μας λογοτέχνης Μενέλαος
Λουντέμης: «Η Ιωνία τίναξε την ανθισμένη ποδιά της και τα λουλούδια
πέσανε κάτω από τον Υμηττό».
Και κάποτε τα πράγματα ηρέμησαν.
Ο Βύρωνας έγινε πραγματικότητα.
Και οι πρόσφυγες κατέκτησαν τη
θέση που τους άξιζε στην ελληνική
κοινωνία. Σήμερα πια κανένας δεν
αναφέρεται σε προσφυγική αγέλη,
σε τουρκόσπορους και τουρκομερίτες. Αλλά και η ιστορία κατέληξε:
«Το 1922 και όχι το 1832 εδημιουργήθη η Νέα Ελλάς και οι πρόσφυγες
υπήρξαν το νέο αίμα της».

αγωνίζονται στην πρωτεύουσα για να επιβιώσουν. Χιλιάδες απ’ αυτούς πλημμυρίζουν τους
χώρους γύρω από το Ζάππειο και το Παναθηναϊκό στάδιο. Διαβαίνουν τον Ιλισό και αρχίζουν
ταχύτατα να σκαρφαλώνουν στους πρόποδες του
Υμηττού. Προσπερνούν το Παγκράτι και φτάνουν
στη Γέφυρα.
Η πολιτεία σχεδιάζει να τους εγκαταστήσει σ’ ένα
νέο συνοικισμό στους πρόποδες του Υμηττού,
στην ακατοίκητη περιοχή Κοπανά.
Οι τσιφλικάδες όμως της περιοχής οργίζονται.
Γράφουν οι εφημερίδες:
«Η συνοικία Κοπανά εν αναστατώσει. Απειλείται
αιματοχυσία».
«Το κράτος των προσφύγων στερεί από τους γηγενείς τις ιδιοκτησίες τους»
«Οι γηγενείς κάτοικοι του Κοπανά έλαβον την
απόφασιν να αντιτάξουν την βίαν κατά της βίας,
αποφασισμένοι να αποκρούσουν δια των όπλων
κάθε νέαν επιδρομήν των πειρατών αυτών της ξηράς».
Υπήρξαν όμως και κάποιοι ευαίσθητοι που είδαν το πράγμα διαφορετικά. Γράφει π.χ. για τις

Όλη αυτή τη βασανιστική και αγωνιστική πορεία αυτών των ανθρώπων
παρουσιάζει ανάγλυφα και το περίφημο γλυπτό σύμπλεγμα στο Βύρωνα, που ο καλλιτέχνης το ονόμασε
«μνημείο της δουλειάς» και είναι
αφιερωμένο στον ανώνυμο Μικρασιάτη εργάτη, που με το μόχθο του
δημιουργεί τον πολιτισμό. Απεικονίζει σε 4 στάδια όλη αυτή την περιπετειώδη πορεία των προσφύγων.
Το πρώτο είναι η «ευδαιμονία»,
δηλ. η ζωή τους στις εστίες που
αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν, το
δεύτερο η μαρτυρική εικόνα της «καταστροφής», το τρίτο η βασανιστική
πορεία της «προσφυγιάς» και το τέταρτο η κατάκτηση της «αποκατάστασης».
Την ίδια ακριβώς λογική του καλλιτέχνη προσπαθεί να υπηρετήσει και αυτό το βιβλίο. Ο πανδαμάτωρ χρόνος έχει πλέον αμβλύνει τα πράγματα.
Και η συλλογική μνήμη έχει εξασθενήσει. Οι αντιθέσεις γηγενών και προσφύγων ξεχάστηκαν. Και
δεν ωφελεί σήμερα στα παιδιά μας να διαιωνίζεται το μίσος απέναντι στον «προαιώνιο εχθρό»
και η λαχτάρα της αντεκδίκησης. Πολύ περισσότερο όταν ταυτόχρονα αποκρύπτουμε και τις δικές
μας ευθύνες για όσα έχουν προηγηθεί. Αρκεί μόνο
η γνώση των ιστορικών γεγονότων.

Δεν τα ξεχνάμε βέβαια, αλλά και δεν τα
αναμοχλεύουμε.
Ναι στη λήθη, όχι στη λησμονιά και σίγουρα όχι στην παραποίηση της ιστορίας.
Απόστολος Κοκόλιας

6

Αρ. Φύλλου 21

ΜΟΥ ΛΕΙΠΕΙ Ο ΔΗΜΑΡΧΟΣ

Δεν
είμαι
αγανακτισμένος,
ούτε με τη ζωή μου,
ούτε με τους άλλους
ανθρώπους. Αγανακτώ όμως και έχω εκφράσει αρκετές φορές τη διαφωνία μου
με όλο το σύστημα
διοίκησης του δήμου,
που ούτε δημοκραΒ. Πάγκαλος
τικό είναι, ούτε την
πόλη υπηρετεί. Ξέρετε ότι δεν τους γουστάρω και πολύ, πόσο μάλλον
τώρα που μου φαίνεται ότι έχουν καβαλήσει το
καλάμι. Παραβλέποντας το δημόσιο συμφέρον,
η δημοτική αρχή, άβουλη και ανίσχυρη, αδυνατεί
να σταθεί δίπλα στη δοκιμαζόμενη τοπική κοινωνία. Σήμερα, που έπρεπε να μιλάνε για δομές,
να είναι πλάι στον πολίτη, να αφουγκράζονται
τις αγωνίες του και να λύνουν προβλήματα της
καθημερινότητάς του, ασχολούνται με τα προσωπικά τους, τις επιχειρήσεις τους, τις δημόσιες
σχέσεις και ότι άλλο άσχετο με την εκλογή τους.

Να χαίρεστε την πόλη σας, έτσι όπως
την καταντήσατε! Χειρότερα δε γίνεται. Παλαιότερα, αισθανόμουν τυχερός, που ζούσα στο
Βύρωνα, γιατί περνούσα ωραία, πολύ ωραία.
Ωραίοι άνθρωποι, ωραίοι χώροι, ωραίες γειτονιές, ωραίες γυναίκες. Ναι, είχε κίνηση, λίγο
νέφος, αλλά άνοιγες το παράθυρο, έβλεπες τον
Υμηττό και χαμογελούσες. Σου χαμογελούσαν οι
άνθρωποι στο δρόμο. Σήμερα, δεν θέλει πολύ φιλοσοφία, η πόλη έχει γονατίσει. Όχι μόνο η Χρ.
Σμύρνης, Αγ. Σοφίας, Ν. Ελβετίας, Καισαρείας,
Φορμίωνος, αλλά και η αγορά του Βύρωνα - Ιθώμης-, η πλατεία Αγ. Λαζάρου, Νικηφορίδη, όλη
η πόλη σαν αγγελτήριο θανάτου: «Κλειστόν»,
«Ενοικιάζεται», «Πωλείται».

Προσπαθώ να μετρήσω αν τα δύο χρόνια του κ. Χαρδαλιά (στα οκτώ προηγούμενα)
είναι «λίγα» ή «πολλά». Δεν θέλω να συμβαδίζω
με το κύμα απαξίωσης, όχι γιατί του έχω αδυναμία, αλλά αντιλαμβάνομαι ότι σε ανθρωποφαγικούς οργανισμούς και εποχές, δεν πρέπει να
καταλήγουμε σε πρόωρους απολογισμούς- χαρακτηρισμούς. Είναι φανερό, όμως, στο Βύρωνα και το έχουμε συνηθίσει, ότι τα τελευταία έξι
χρόνια πηγαίνουμε σαν τρελό φορτηγό, με σπασμένα φρένα. Και στις πρόσφατες επιλογές αντιδημάρχων, προέδρων και στελεχών επικράτησε
το γνωστό δίπτυχο. Έμπιστος και έμμισθος.
Επανδρώνεται ο δήμος με μέλη του Δημοτικού
Συμβουλίου, λες και προσπαθούν να αναθερμάνουν την αγορά ανοίγοντας οι ίδιοι μαγαζιά.
Το ενδιαφέρον τους εξαντλείται στη διαχείριση
της περιουσίας τους, προβάλλοντας το αξίωμα

τους και αδιαφορώντας για τα προβλήματα της
πόλης.

Τους τυχοδιωκτισμούς, όμως, του κ.
Χαρδαλιά θα πληρώνουν οι οικονομικά αδύναμοι, οι απολυμένοι και όσοι μπουν στην
εφεδρεία. Το πρόβλημα είναι ότι μετά από μία
απαξιωμένη δημοτική διοίκηση, θα υπάρχουν
ελάχιστες υπηρεσίες να διασώσει κανείς. Τα
Κ.Ε.Π διαλύθηκαν, τα ΚΑΠΗ υπολειτουργούν, το
Κέντρο Υγείας χαροπαλεύει, τα αθλητικά κέντρα
έτοιμα για εκχώρηση, η Δημοτική Επιχείρηση
στο κόκκινο, τα τμήματα του Πνευματικού Κέντρου, ήδη κατηργημένα.

Προσωπικά, δεν μου λείπει ο
κ.Χαρδαλιάς σε επίπεδο παραγωγής «χειροπιαστού έργου», μου λείπει ο δήμαρχος της πόλης.
Λείπει η παρουσία του εκεί που χτυπά η καρδία
του Βύρωνα. Θα ήθελα να τον δω να είναι κάθε
μέρα στη Λαμπηδόνα, στο χώρο αλληλεγγύης,
στο Κοινωνικό Φαρμακείο, στα συσσίτια των
ενοριών. Να είναι κάθε μέρα στους δρόμους,
όπου οργιάζει η κατάληψη δημόσιων χώρων, πεζοδρομίων, παράνομης στάθμευσης. Κάθε μέρα
στην πλατεία Αγ. Λαζάρου- όχι για να στηρίξει
τα εστιατόρια αντιδημάρχων και συνεργατών –
και άλλες πλατείες για να ζωντανέψει ξανά την
περιοχή. Κάθε μέρα δίπλα σε κάθε επαγγελματία
που αγωνίζεται για την επιβίωση. Δεν αναφέρω
τους ανέργους, τους άστεγους και άλλες ενέργειες κοινωνικής πολιτικής γιατί είναι ανύπαρκτες.

Για να μην σας πρήζω: Αυτά τα δύο
χρόνια μου λείπει ο Δήμαρχος της πόλης. Αντί
όλων αυτών , ο κ. Χαρδαλιάς, προτιμά να σφυρίζει αδιάφορα. Προτιμά να βρίσκεται ανάμεσα σε
«επώνυμους», διάσημους, ισχυρούς να τον θαυ-

μάζουν και να τον κολακεύουν διαρκώς. Προτιμά
τα εγκαίνια, όπως πρόσφατα στην Καραολή &
Δημητρίου (ο δρόμος των επτά cafe) που παίρνει, σαν σημείο, ότι υπεραξία μπορεί πριν αρχίσει η πτώση.Φυσική συνέχεια λόγω ανεπάρκειας έργων υποδομής, σχεδιασμού, υποστήριξης
και -γιατί όχι;- μελέτης από το Δήμο. Μία πτώση
που θα θυμίζει την αντίστοιχη άνοδο και πτώση
των κοντινών ανταγωνιστών. Θυμήσου ότι σε
λίγο καιρό θα «γράφουμε» για «πτώση».

Αυτό που ξέρει καλά ο Δήμαρχος είναι
ότι τα ωσαννά του λαού, απέχουν από τη σταύρωση μόνο τρεις μέρες. Αυτό που δεν μπορεί να
καταλάβει είναι ότι οι παρατρεχάμενοι που τον
υμνούν, αύριο θα ζητάνε «την κεφαλή του επί
πίνακι» στο Δημαρχείο. Η έπαρσή του όμως θα
τον οδηγήσει στη γωνία, ιδιαίτερα αν αποφασίσει κάθοδο στις επόμενες δημοτικές εκλογές. Δίκαιο για τον ίδιο, άδικο για τον Βύρωνα. Διότι και
μετά την καταστροφή, θα χρειαστεί να ζυμωθούν
όλες οι ιδέες για να χτίσουμε τον Βύρωνα από
την αρχή. Τίποτα δεν μπορεί να μείνει στάσιμο
ή ίδιο: Παλιές συμπεριφορές που σχετίζονται με
αντιλήψεις, συνεργασίες, απόψεις, ακόμα και διαπροσωπικές σχέσεις ανατρέπονται, άλλοτε με
ευχαρίστηση και άλλοτε απότομα, σοκαριστικά.

Χρειάζεται να έχουμε κατά νου ότι την
επόμενη χρονιά, η οικονομική μας κατάσταση θα
αλλάξει από σημαντικά, έως ριζικά και οι απόψεις μας για τη ζωή, οι αξίες μας θα μετασχηματιστούν.


Είναι η εποχή, που συνειδητοποιώντας αλλάζεις, με το δύσκολο
τρόπο, γι’ αυτό και βαθιά.

7

URL: http://diadromespress.blogspot.com
e-mail:diadromes.byron@gmail.com

Καταλαμβάνω, καταλαμβάνεις…

Καταλήψεις… ξανά στο
προσκήνιο. Η πρώτη φορά που είχε
γίνει
πραγματική
συζήτηση για τις καταλήψεις ως μορφή
πάλης ήταν εκεί στο
τέλος της δεκαετίας
Π. Σταυροπούλου του ΄80, όταν αναπτύχθηκε ένα τεράστιο κίνημα καταλήψεων σε σχολεία και σχολές,
με αφορμή το νόμο Κοντογιαννόπουλου που προέβλεπε τεράστιες αλλαγές σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης. Χωρίστηκε, διχάστηκε η κοινωνία και
τότε σε καταληψίες και αντί-καταληψίες. Αν είναι
σωστό να παγώνει η εκπαιδευτική διαδικασία και
οι μαθητές και φοιτητές να βρίσκονται μέσα στα
σχολεία και τις σχολές να ξενυχτάνε, να πίνουν,
να καπνίζουν και να βρίζουν το εκπαιδευτικό σύστημα που από τότε έβγαζε χιλιάδες μορφωμένους
άνεργους. Και πίσω από την πολυλογία όλων των
πλευρών να κρύβεται η αλήθεια ότι το σχολείο δεν
χώραγε τα όνειρα και τις «αυταπάτες» των νέων
ανθρώπων που στο κάτω-κάτω δικαιούται να μην
είναι ρεαλιστές.

Μετά τα χρόνια πέρασαν. Οι καταλήψεις
των σχολείων γίνανε ετήσια «μόδα» -σαν την
πενθήμερη ένα πράγμα- για καμιά δεκαετία περίπου και τα τελευταία χρόνια ευτυχώς ή δυστυχώς
χάθηκαν από το προσκήνιο. Ή, μάλλον, για να
είμαστε δίκαιοι δεν χάθηκαν αλλά κατέληξαν στο
σωστό τους μέγεθος. Όποτε κρίνεται αναγκαίο και
όπου τις στηρίζουν μαζικά οι ενδιαφερόμενοι.
Βεβαίως, οι καταλήψεις ήρθαν στο προσκήνιο
το τελευταίο διάστημα με την εφαρμογή των μεγαλεπήβολων σχεδίων της αστυνομίας και του
υπουργείου Δημόσιας Τάξης να αδειάσουν καταλήψεις δημόσιων κτιρίων και να «καθαρίσουν» τις
γειτονιές από τα κέντρα «ανομίας» και «φασαρίας». Και ενώ είναι σαφές το σχέδιο να αλλάξει η
ατζέντα της συζήτησης, από τη μεριά της τρικομματικής κυβέρνησης, για να μην ασχολούμαστε με
τα ασύλληπτα για τα ελληνικά δεδομένα επίπεδα
ανεργίας και την αυξανόμενη φτώχεια, παραμένει
η ανάλυση της ίδιας της επίθεσης σε χώρους που
τελούν υπό κατάληψη πολλές δεκαετίες τώρα.
Για να συνεννοηθούμε, όταν δεν έχεις
καν πλησιάσει σε τέτοιους χώρους
είναι πολύ εύκολο να καταπιείς αμάσητα όλα όσα λέγονται. Όταν όμως έχεις
διαβεί ένα σκαλοπάτι από μια τέτοια κατάληψη
καταλαβαίνεις ότι άλλα είναι αυτά που μπορεί να
ενοχλούν και όχι οι «παράνομες πράξεις», που αν
συντελούνται και το κράτος επεμβαίνει μετά από
22 χρόνια, κάποιο «λάκκο έχει η φάβα».

Τι αισθάνθηκα λοιπόν εγώ ότι ενοχλεί. Οι
χώροι αυτοί στηρίζονται στον εθελοντισμό, στην

ΚΑΤΑΣΤΕΛΕΙ…

άμεση δημοκρατία, στην αυτό-οργάνωση, την αλληλεγγύη. Οι παραπάνω λεξούλες από μόνες τους
είτε είναι άγνωστες λέξεις για πολλούς είτε έχουν
ένα συγκεκριμένο περιεχόμενο. Ο εθελοντισμός
εξαντλείται στην δράση τον ΜΚΟ και των πρωτοβουλιών του ΣΚΑΙ. Η άμεση δημοκρατία είναι
εχθρός της δημοκρατίας της τηλεόρασης που ο
κάθε τηλεαστέρας μπορεί να λέει ό,τι του κατέβει
αρκεί να συνοδεύεται με καλό ντυσιματάκι. Η αυτοόργανωση είναι απολύτως άγνωστη λέξη. Και
η αλληλεγγύη είναι δουλειά της εκκλησίας και της
εναπομείνασας κοινωνικής πολιτικής που το κράτος δίνει με το τσιγκέλι σε όποιους κρίνει ότι δεν
ήρθε η ώρα τους ακόμη να πεθάνουν.
Στις καταλήψεις όμως γίνονται συνελεύσεις αποφασίζουν όλοι μαζί και όλοι μαζί υλοποιούν. Ο
ένας βοηθάει τον άλλο χωρίς προαπαιτούμενα
και στην ουσία αναπτύσσεται μια πολύ σοβαρή
πολιτιστική και κοινωνική δράση. Συνεπώς καταλήγω ότι όλη αυτή η επίθεση γίνεται γιατί το κράτος απλά είναι εχθρικό στο διαφορετικό. Εκεί που
τους έχουν όλους υπό έλεγχο με τα ρουσφέτια,
τις εξυπηρετήσεις και το γλείψιμο της εξουσίας,
υπάρχουν κάποιοι που με άλλο τρόπο οργανώνουν την ζωή τους. Και γίνονται έτσι άκρως ενοχλητικοί και δυσάρεστοι για την «κανονική» τάξη
των πραγμάτων. Για να μην παρεξηγηθώ
δεν υπερασπίζομαι κάθε είδους κατάληψη και δεν λέω ότι όλα είναι καλά
καμωμένα σε κάθε τέτοια περίπτωση,
απλά λέω ότι πίσω από το προφανές
καλό είναι να προσπαθούμε να διαβά-

ζουμε και την ουσία.

Εμένα στον τομέα των καταλήψεων
υπάρχουν
πράγματα που πραγματικά με
ενοχλούν δεν το κρύβω. Είναι οι καταλήψεις όλων
των πεζοδρομίων από τραπεζοκαθίσματα και
αυτοκίνητα και κάθε λογής αυθαιρεσίες που στο
όνομα της εξυπηρέτησης ορισμένων καθιστούν τις
πόλεις μας απάνθρωπες και αδιάβατες για κάθε
άνθρωπο που έχει ένα μικρό προβληματάκι, δηλαδή σέρνει ένα καροτσάκι με ένα μωρό ή χρησιμοποιεί μια μαγκούρα για να στηριχθεί.
Επίσης, με ενοχλεί η κατάληψη των συχνοτήτων
από παράνομα κανάλια και σταθμούς που μιλούν
για την τάξη αλλά στην πραγματικότητα επιδιώκουν μόνο τη δική τους εξυπηρέτηση.
Επίσης, με ενοχλεί η κατάληψη της εξουσίας από
κάθε λογής παράγοντες και παραγοντίσκους σε
μια πόλη όπως είναι για παράδειγμα ορισμένα
μέλη δημοτικών συμβουλίων που ξεχνάνε γιατί
εκλέχτηκαν και απλά χρησιμοποιούν την ιδιότητα
τους για να ευνοήσουν εαυτούς και αλλήλους.
Με ενοχλεί η κατάληψη (συγνώμη αυτό δεν λέγεται κατάληψη λέγεται καταπάτηση) του μικρού
και μεγάλου ιδιοκτήτη που θεώρησε ότι μπορεί να
χτίσει και μερικά μέτρα μέσα στο δάσος ή μερικά
μέτρα δίπλα στη θάλασσα.
Με ενοχλεί η κατάληψη που προσπαθούν να
κάνουν στο μυαλό μας με τις ιδέες τους που τις
βαφτίζουν καινοτόμες και παραγωγικές ενώ έχουν
οδηγήσει σε τρομακτικές καταστροφές το περιβάλλον, την χώρα και τις ζωές μας…

8

Αρ. Φύλλου 21

ΚΑΤΑΛΗΨΕΙΣ &
ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΖΟΜΕΝΟΙ ΧΩΡΟΙ
H ιστορική εμπειρία του Βερολίνου

Επιμέλεια : Κ.Πανόπουλος*

Χρειάστηκαν πάνω από 20 χρόνια για να μπει
στην κεντρική πολιτική ατζέντα το ζήτημα των
καταλήψεων δημόσιων ή ιδιωτικών χώρων από
ομάδες πολιτών.
Χρειάστηκαν πάνω από 20 χρόνια για να ακουστεί και στο τελευταίο χωριό της χώρας ότι
υπάρχουν χώροι όπου διάφορες συλλογικότητες
προσπαθούν, άλλοτε πετυχημένα άλλοτε όχι, να
προβάλουν ένα διαφορετικό μοντέλο διαχείρισης,
κουλτούρας αλλά και εναλλακτικής προσέγγισης
της πολιτικής σε επίπεδο γειτονιάς.
Το Βερολίνο αποτελεί ίσως τη μήτρα της γέννησης αυτών των πρωτοβουλιών αλλά ταυτόχρονα
δείχνει τις δυνατότητες και τα όρια, τα προβλήματα αλλά και τα αδιέξοδα αυτών των εγχειρημάτων.
Η ιστορική αναδρομή στο κίνημα των καταλήψεων στο Βερολίνο δίνει μία εικόνα του φαινομένου
πέρα από τις υστερίες του Κεδίκογλου και τη μηδενική ανοχή του Δένδια.
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Το συνέδριο TUNIX, που οργανώθηκε στο Βερολίνο το 1978, αποτέλεσε το τέλος ενός κύκλου
κοινωνικών κινημάτων στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία οι οποίοι ξεκίνησαν με τις ταραχές των
φοιτητών το 1967-68. Η «κόκκινη δεκαετία», όπως
ονόμασε ο ιστορικός Gerd Koenen τις χρονιές
από το 1967 έως το 1977, δεν έθεσαν μόνο τις βάσεις για τα νέα κοινωνικά κινήματα ενάντια στην
πυρηνική ενέργεια, τον πόλεμο και τον μιλιταρισμό, αλλά επίσης για τα κινήματα σεξουαλικής
ισότητας. Το γεγονός αυτό άνοιξε το δρόμο για
σεχταριστικά πειράματα που συμπεριλάμβαναν
τη δημιουργία νέων επαναστατικών κομμάτων και
την αύξηση της ριζοσπαστικοποίησης που οδήγησε στην ένοπλη αντίσταση της RAF (Red Army
Faction) και του Κινήματος 2 Ιούνη. Μια κρίσιμη
καμπή ήρθε όταν τμήματα του κινήματος αντέδρασαν στο «Γερμανικό Φθινόπωρο» του 1977 και
στο επίπεδο της κρατικής-κυβερνητικής καταστολής και αποσύρθηκαν από την επίσημη κοινωνία,
δημιουργώντας εναλλακτικά project. To Βερολίνο
κατέληξε να γίνει το κέντρο αυτού του ταχέως αναπτυσσόμενου εναλλακτικού κινήματος. Το 1979 η
εναλλακτική σκηνή που αναπτύχθηκε γύρω από
κολεκτίβες pub, εργαστήρια ποδηλάτων, τοπικές
εφημερίδες και εκδόσεις εκτιμάται ότι αποτελούνταν από 100.000 άτομα και αυτές οι δραστηριότητες παρείχαν στο κίνημα μια μορφή οικονομικής
ασφάλειας πέρα από την καπιταλιστική μισθωτή
εργασία. Το ζήτημα του κατάλληλου χώρου διαβίωσης σύντομα έγινε κεντρικής σημασίας για αυτά
τα εγχειρήματα, και οι καταλήψεις φάνηκε ότι ήταν
ο τρόπος για να οικειοποιηθούν τέτοιους χώρους.
Επιπρόσθετα, η τακτική της κατάληψης ταίριαζε
με την πολιτική προσέγγιση του εναλλακτικού

κινήματος: η παρέμβαση του στην αστική αναδιάρθρωση, η ενασχόληση με τα προβλήματα που
δημιουργούνταν από τα διαμερίσματα που έμεναν
άδεια, την έλλειψη στέγης, την κερδοσκοπία των
ακινήτων.
Ενώ το εναλλακτικό κίνημα αυξάνονταν με ταχείς
ρυθμούς, οι αστικές – πολεοδομικές πολιτικές του
Βερολίνου κατέπεσαν σε μια πραγματική κρίση.
Η έλλειψη στέγης – μόνο το 1980 περίπου 80.000
άτομα καταγράφηκαν ότι αναζητούσαν διαμερίσματα – δεν ήταν απλώς το αποτέλεσμα των εδαφικών συνόρων που εμπόδιζαν την «παραμεθόρια πόλη» να επεκταθεί. Ήταν περισσότερο μια
υπόθεση δημόσιων προγραμμάτων ανάπλασης
που ευνοούσαν την κερδοσκοπική στρατηγική
του να διατηρούνται άδεια τα διαμερίσματα. Σύμφωνα με τις στατιστικές της Γερουσίας, 27.000
διαμερίσματα έμειναν ακατοίκητα το 1978 . Οι
ιδιοκτήτες των σπιτιών και οι οικοδομικές εταιρείες σκόπιμα άφηναν τα σπίτια να εγκαταλειφθούν
με την προσδοκία ότι στη συνέχεια θα μπορούσαν να τα κατεδαφίσουν και να τα ξαναχτίσουν ή
ριζικά να τα εκσυγχρονίσουν χρησιμοποιούνταν
κρατικές χρηματοδοτήσεις, ώστε τελικά να τα χρεώνουν με υψηλότερα ενοίκια.
ΚΑΤΑΛΗΨΕΙΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΤΟΥ 1981
Η πρώτη φάση είχε ήδη ξεκινήσει από τις αρχές
του Φεβρουάριου του 1979, όταν η πρωτοβουλία
κατοίκων «SO 36» οργάνωσε τις πρώτες καταλήψεις-συντηρήσεις. Η πρακτική των καταλήψεων
δηλ. να καταλαμβάνουν σπίτια και αμέσως να ξεκινάνε να τα ανακαινίζουν είχε ως στόχο, αφενός

να επισημάνει τη μακροχρόνια φθορά και εγκατάλειψη των διαμερισμάτων και αφετέρου να δημιουργήσει μια αποδοχή αυτής της μεθόδου πολιτικής ανυπακοής. Η πολιτική επιτυχία αυτών των
πρώτων καταλήψεων είχε περαιτέρω συνέπειες:
μέχρι το Δεκέμβρη του 1980, 21 σπίτια είχαν καταληφθεί στο Βερολίνο. Στις αρχές του Μαρτίου
του 1980 είχε δημιουργηθεί ένα «συμβούλιο καταληψιών» ως σημείο συνάντησης και διαπραγμάτευσης με τις κρατικές αρχές. Η αρχική αντίδραση
της Γερουσίας ήταν μια προθυμία για να διαπραγματευτεί με αυτούς τους πρώτους rehab καταληψίες, παρόλο που οι αρχές ήταν αντιφατικές στην
πολιτική στρατηγική τους.
Το πραγματικό σημείο εκκίνησης της «Εξέγερσης του 1981», η αρχή της δεύτερης φάσης του
κινήματος των καταλήψεων ήταν η 12η Δεκέμβρη 1980. Την ημέρα εκείνη μια παράνομη έξωση πραγματοποιήθηκε από την αστυνομία στην
περιοχή του Kreuzberg και προκάλεσε ταραχές
στους δρόμους που κράτησαν μέχρι το πρωί της
επόμενης μέρας. Τους μήνες που ακολούθησαν,
σχεδόν καθημερινά νέα σπίτια καταλαμβάνονταν
φτάνοντας στην κορύφωση το καλοκαίρι του 1981
όταν είχαν καταληφθεί περίπου 165 σπίτια. Η συντριπτική πλειοψηφία αυτών των κτιρίων βρίσκονταν στις περιοχές του Kreuzberg (περίπου 80)
και του Schöneberg. Μαζικές διαδηλώσεις, οδομαχίες και άμεσες δράσεις σε συνδυασμό με την
ακανόνιστη επέκταση του βερολινέζικου κινήματος των καταλήψεων ήταν μέρος της πανευρωπαϊκής κινητοποίησης η οποία ξεκίνησε στη Ζυρίχη
το Μάιο του 1980. Οι συγκρούσεις στην Όπερα

9

URL: http://diadromespress.blogspot.com
e-mail:diadromes.byron@gmail.com

της Ζυρίχης ήταν το πρελούδιο για τα δυο χρόνια
σοβαρών συγκρούσεων γύρω από ένα Αυτόνομο
Κέντρο Νεολαίας λόγω της έλλειψης χώρων για
εναλλακτικές νεανικές κουλτούρες. Σε αυτό το
πλαίσιο της πανευρωπαϊκής κρίσης του φορντιστικού μοντέλου οικονομικής ανάπτυξης και της
αύξησης της ανεργίας το σύνθημα «Η Ζυρίχη καίγεται» αποτέλεσε την έμπνευση για μια ολόκληρη
γενιά ως επί το πλείστον δυσαρεστημένων νέων.
Η εξέγερση διαχύθηκε σαν πυρκαγιά, αρχικά στην
Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας (Φράιμπουργκ, Αμβούργο, Βερολίνο, Βρέμη, Ανόβερο),
έπειτα στο Άμστερνταμ και αργότερα στην Βρετανία.
Η εξέγερση του 1980 επέτρεψε σε μια νέα πολιτική
γενιά να εισέλθει στο προσκήνιο, κάτι το οποίο
δεν οφειλόταν στο εναλλακτικό κίνημα. Πολύ λίγα
αξιόπιστα δεδομένα που αφορούν την κοινωνική
σύνθεση του βερολινέζικου κινήματος καταλήψεων είναι διαθέσιμα. Ένα άρθρο που δημοσιεύθηκε στις 12 Αυγούστου του 1993 στην εβδομαδιαία
εφημερίδα Die Zeit ισχυρίζεται ότι το 65% των
καταληψιών είναι άντρες, το 35% είναι κάτω της
ηλικίας των 21, το 40% ανάμεσα στις ηλικίες 21
με 25, το 36% μαθητές ή φοιτητές, το 26% εργάζονται, και το 38% είναι άνεργοι ή χωρίς αναγνωρίσιμη εργασία.
Αυτές οι φιγούρες συμπίπτουν με τις αναλύσεις
που αναγνωρίζουν δυο μεγάλες ομάδες μέσα στο
κίνημα των καταλήψεων : από τη μια πλευρά, οι
«εναλλακτικoί», οι περισσότεροι εκ των οποίων
προέρχονται από τη μεσαία τάξη είναι μαθητές
ή φοιτητές, και από την άλλη πλευρά, μια ομάδα
ανθρώπων που ήταν «περιθωριοποιημένοι», είτε
με τη θέληση τους είτε αθέλητα, οι περισσότεροι
κάτω της ηλικίας των 21 και με προλεταριακό
background.
Στην αρχή, οι διαφορετικές προσεγγίσεις δεν συγκρούονταν μεταξύ τους. Αντιθέτως: η δυναμική
του κινήματος καταλήψεων βασίζονταν κυρίως
στις «ριζοσπαστικές» δυνάμεις που χρησιμοποιούσαν το κενό πολιτικής εξουσίας για να καταλάβουν ένα σημαντικό αριθμό σπιτιών στο συντομότερο δυνατό χρονικό διάστημα, εξασφαλίζοντας
έτσι ένα πλεονέκτημα που θα εμπόδιζε σε μεγάλο
βαθμό τις πιθανές εξώσεις. Οι στρατηγικές αυτές
ωφελήθηκαν από την δημόσια αποδοχή και υποστήριξη, η οποία ήταν το αποτέλεσμα μια μακράς
«δουλειάς ζύμωσης» από ομάδες δράσης πολιτών και γραφείων εκπροσώπησης ενοικιαστών
και της στρατηγικής τους, η οποία σε μεγάλο βαθμό στόχευε στη διαπραγμάτευση και τη διαβούλευση. Σύντομα, ωστόσο, η σύγκρουση ανάμεσα
σε μια πολιτική πορεία αντιπαράθεσης από τη

μια πλευρά, και της στρατηγικής επιδίωξης εναλλακτικών πολιτικών στόχων για την πόλη, ήρθε
στο προσκήνιο.
Μέχρι τη στιγμή που ενέκυψε το θέμα της νομιμοποίησης των σπιτιών, οι συγκρούσεις ανάμεσα
στους «διαπραγματευτές» και στους «μη-διαπραγματευτές» ήρθαν στο προσκήνιο: η τάση που
θα μπορούσε να αποδοθεί στο εναλλακτικό κίνημα ήθελε να κρατηθούν τα σπίτια μέχρι οι «πολιτικοί» κρατούμενοι να αφεθούν ελεύθεροι, και να
βρεθεί μια «συνολική λύση» για όλα τα κατειλημμένα σπίτια. Η τάση των «μη-διαπραγματευτών»
ξεκίνησε να διαφοροποιείται από το εναλλακτικό
κίνημα και άρχισαν να αυτοαποκαλούνται ως
«αυτόνομοι» κατηγορώντας τους διαπραγματευτές ότι εγκατέλειπαν τον πολιτικό αγώνα και ότι
υποχωρούν σε μια απλή διατήρηση των δικών
τους χώρων.
Η κυβέρνηση του SPD (Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα) που είχε την ηγεσία της μεταβατικής Γερουσίας , θέλησε να εντάξει τις καταλήψεις «σε νόμιμα
καθορισμένες συνθήκες που θα βρίσκονται σε
πλήρη αρμονία με το αστικό δίκαιο».
Εξώσεις θα ήταν δυνατές μόνο εάν γίνονταν συγκεκριμένες ποινικές διώξεις – η καταπάτηση από
μόνη της δεν ήταν αρκετή – και εάν υπήρχαν προϋποθέσεις για άμεση ανακαίνιση.
Μετά τις εκλογές του Μαΐου του 1981, το
CDU(Χριστιανοδημοκρατικό κόμμα) που είχε τον
έλεγχο της Γερουσίας υπό την ηγεσία του Ομοσπονδιακού Προέδρου Richard von Weizsäcker
αντέστρεψε τη σχέση μεταξύ της επιλεκτικής ενσωμάτωσης και της καταστολής. Οποιαδήποτε
προσπάθεια είχε γίνει προς την κατεύθυνση της
ενσωμάτωσης των «ειρηνικών» καταληψιών επανειλημμένως ματαιώθηκε από τον Υπουργό Εσωτερικών Heinrich Lummer. O Lummer διαίρεσε
τους καταληψίες σε «εκείνους που ήταν έτοιμοι
να διαπραγματευτούν» και στους «εγκληματίες».
Αυτός εξήγγειλε μιας «μηδενικής ανοχής» προσέγγιση για τις νέες καταλήψεις και ξεκίνησε μιας
μεγάλης κλίμακας επίθεση εναντίον διαδηλώσεων και παρομοίων δράσεων. Έρευνες σε σπίτια πραγματοποιούνταν με το πρόσχημα ότι δεν
υπάρχει καμία ανοχή «σε παράνομους χώρους
για εγκληματίες». Οι έρευνες χρησιμοποιούνταν
είτε για να για καταστρέφονται τα σπίτια με τέτοιο
τρόπο που γινόντουσαν μη βιώσιμα, ή απλά για
να εκδιωχθούν άμεσα οι καταληψίες.
Ενώ οι καταληψίες «είχαν χάσει την πρωτοβουλία
των κινήσεων» πολιτικές ομάδες πόλης ξεκίνησαν
«να ενσωματώνουν το κίνημα των καταλήψεων
στις ιδέες και τις πολιτικές στέγασης». Διακεκριμένοι πατρόνοι εκκλησιών, κολέγια, η καλλιτεχνι-

κή σκηνή και τα σωματεία που είχαν μετακινηθεί
σε κατειλημμένα σπίτια για την προστασία τους,
έθεσαν ως στόχο να «αποτρέψουν τους καταληψίες να χαθούν στην ομίχλη της βίας που εξορκιζόταν από τη Γερουσία» . Στις διαπραγματεύσεις με τις αρχές της περιοχής του Kreuzberg
και τη Γερουσία πέτυχαν ένα προσωρινό μορατόριουμ στις εξώσεις έως το Πάσχα του 1982 .
Την ίδια στιγμή, καταληψίες από όλο το φάσμα
του εναλλακτικού κινήματος, σε συνεργασία με
πολιτικές καμπάνιες πόλης, ξεκίνησαν να δημιουργούν υποστηρικτικές ενώσεις που μπορούσαν να δράσουν ως μοντέλα για νομιμοποίηση
πέρα από το πεδίο των μεμονωμένων σπιτιών.
Προσπάθειες για περαιτέρω πιο εκτεταμένες νομιμοποιήσεις σπιτιών, εξουδετερώθηκαν από τη
στρατηγική της κλιμάκωσης που ακολούθησε ο
Υπουργός Εσωτερικών, ο οποίος διέταζε εξώσεις
με την παραμικρή αφορμή, συχνά στη μέση των
διαπραγματεύσεων . Αυτού του τύπου οι προσυντονισμένες αλληλεπιδράσεις μεταξύ του τραπεζιού των διαπραγματεύσεων και των εξώσεων
χαρακτήρισαν ολόκληρη τη διαδικασία «νομιμοποίησης» αμέσως μετά τις τελικές εκκενώσεις το
φθινόπωρο του 1984. Οι καταγραφές αναφέρουν:
165 κατειλημμένα σπίτια, εκ των οποίων τα 105
τελικά «συμβιβάστηκαν ειρηνικά» πληρώνοντας
νοίκι ή κάνοντας κάποια συμφωνία αγοράς και 60
καταλήψεις εκκενώθηκαν.
ΚΑΤΑΛΗΨΕΙΣ ΣΤΟ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ
ΤΟΥ 1990
Οι καταλήψεις στο Ανατολικό Βερολίνο στις αρχές της δεκαετίας του 1990 μπορούν να ειδωθούν
μόνο εντός του πλαισίου της εκρηκτικών κοινωνικών αλλαγών που έλαβαν χώρα κατά τη διάρκεια
της περιόδου μεταστροφής και επανένωσης. Το
κενό πολιτικής εξουσίας της περιόδου μεταστροφής, και η μαζική απώλεια εξουσίας στο τμήμα της
αστυνομίας και του δήμου διευκόλυνε την κατάληψη των κενών παλαιών κτιρίων στο κέντρο της
πόλης.
Συνολικά, περίπου 120 σπίτια καταλήφθηκαν στις
κεντρικές περιοχές του Mitte, Prenzlauer Berg και
Friedrichshain, και σποραδικά γύρω από την περιοχή του Lichtenberg.
Η πρώτη φάση των καταλήψεων περιλάμβανε
την περίοδο από τον Δεκέμβρη του 1989 έως τον
Απρίλη του 1990. Η πλειοψηφία των 70 περίπου
σπιτιών που καταλήφθηκαν κατά τη διάρκεια
εκείνων των μηνών βρίσκονταν στο Mitte και το
Prenzlauer Berg. Σε σύγκριση με τα παλαιοτέρα
κατειλημμένα διαμερίσματα - ‘schwarz wohnen’
(παράνομης διαμονής) τα οποία είχαν μακρά
παράδοση στην Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας –ο χαρακτήρας των κατειλημμένων σπιτιών
σαφώς άλλαξε το χειμώνα του 1989 προς 1990.
Πανό, σφαλισμένα παράθυρα και οδοφράγματα-σύντομα έκαναν αυτά τα σπίτια χώρους για
αναρχικά, ελευθεριακά πειράματα ενάντια σε
οτιδήποτε ήταν μικροαστικό, ενάντια στους Ναζί
και ενάντια σε κάθε μορφής κανόνα. Οι καταληψίες κατά τη διάρκεια αυτής της πρώτης φάσης
ήταν κυρίως νέοι από την Ανατολική Γερμανία,
οι οποίοι ήταν ήδη εξοικειωμένοι με τις διάφορες

Αρ. Φύλλου 21

10
υποκουλτούρες και πολιτικές σκηνές. Στη συνέχεια συνδέθηκαν με τους πρώτους δυτικογερμανούς και διεθνείς «υποστηρικτές» και καλλιτέχνες,
οι οποίοι σε γενικές γραμμές ενσωματώθηκαν με
έναν φιλικό τρόπο στις νέες καταλήψεις. Συγκεκριμένα, η κατάληψη που αποκαλούνταν ως «το κατάστημα της τέχνης» στην Oranienburger Strasse
(Tacheles) και η κατάληψη στο νούμερο 5 της
Schönhauser Allee, η οποία λειτούργησε ως το
οικοδομικό τετράγωνο της τέχνης και της κουλτούρας του αποκαλούμενου project WYDOX, εστίασε
στη δημιουργία χώρων που θα βοηθούσε αρχικά
τους καταληψίες να επιτύχουν την αυτοοργάνωση
τους. Η λειτουργία τους ως χώρος κατοικίας ήταν
δευτερεύουσα. Παράλληλα ήταν συνδεμένα με
μεμονωμένες καταλήψεις που γινόντουσαν από
ομάδες δράσης πολιτών, οι οποίες εστίαζαν στην
αποτροπή των σχεδιασμένων κατεδαφίσεων ολό-

έλλειψη σπιτιών στο Δυτικό Βερολίνο και είχαν
γνωριστεί σε πολιτικές διαδηλώσεις. Ήταν κυρίως μαθητές που συλλογικά μετακόμισαν σε άδεια
σπίτια στο ανατολικό τμήμα της πόλης.
Με περισσότερους από 250 καταληψίες, η
«Mainzer» όπως αποκαλούνταν, γρήγορα έγινε το κέντρο της καταληψιακής σκηνής του
Friedrichshain. Παράλληλα δημιουργήθηκαν
πολλές εγκαταστάσεις (βιβλιοπωλείο, πώλησης
second-hand βιβλίων, δημόσια κουζίνα) το πρώτο
Tunten (gay) στεγαστικό εγχείρημα στο Ανατολικό
Βερολίνο και ένα σπίτι γυναικών-λεσβίων. Όσοι
και όσες έμειναν σε αυτά τα σπίτια της Mainzer
Strasse ήταν κυρίως δυτικοβερολινέζοι και μέλη
του δυτικογερμανικού αυτόνομου κινήματος . Η
συντονιστική επιτροπή που λειτούργησε ανάμεσα
στα κατειλημμένα σπίτια, το «συμβούλιο των καταλήψεων» επιδίωξε μια στρατηγική αντιπαράθε-

Strasse αυθόρμητα διαδήλωσαν της αλληλεγγύη
τους στις εκκενωμένες καταλήψεις. Σύμφωνα
με τις αναφορές της αστυνομίας, οι καταληψίες
αντέδρασαν στην χρήση κανονιών νερού και τεθωρακισμένων οχημάτων στην Mainzer Strasse,
βομβαρδίζοντας την αστυνομία με φωτοβολίδες,
πετώντας κεραμίδια, πέτρες, σακιά τσιμέντου,
σφεντόνες και βόμβες μολότοφ . Κατά τη διάρκεια
της νύχτας μια βίαιη οδομαχία ξεκίνησε η οποία
κράτησε για ώρες. Οι προσπάθειες από περίπου
1500 αστυνομικούς , για να εισέλθουν στον δρόμο αποτύγχαναν, παρόλες τις χρήσεις κανονιών
νερού, τεθωρακισμένων και δακρυγόνων. Αυτή η
κλιμάκωση της βίας έκανε μια διαπραγματευτική
λύση όλο και περισσότερο απίθανη, ειδικά επειδή
η αστυνομία του Δυτικού Βερολίνου αγνόησε τους
πολιτικούς πρωταγωνιστές της περιοχής και εστίασε στην έξωση δια της βίας. Τις πρωινές ώρες

κληρων οικοδομικών τετράγωνων παλαιών μπλοκ
κατοικιών στις περιοχές του Prenzlauer Berg και
του Mitte. Τα περισσότερα από αυτά τα σπίτια
νομιμοποιήθηκαν σχετικά γρήγορα και μετατράπηκαν σε κοπερατίβες και ανακαινίστηκαν μέσω
οικονομικών κίνητρων.
Η δεύτερη φάση των καταλήψεων, κράτησε από
τον Μάιο έως τον Ιούλιο του 1990 και επικεντρώθηκε γεωγραφικά στην περιοχή του Friedrichshain.
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου οι καταλήψεις γνώρισαν ποιοτική και ποσοτική επέκταση,
προσθέτοντας 50 επιπλέον κτίρια. Στην αναζήτησή τους για χώρους διαμονής , ένας αυξημένος
αριθμός «μη πολιτικοποιημένων» ομάδων επίσης
πειραματίστηκε με καταλήψεις. Επιπλέον στους
κυρίως Ανατολικογερμανούς καταληψίες, τώρα
υπήρχαν καταλήψεις που εξ αρχής οργανώθηκαν από Δυτικογερμανούς ή Δυτικοβερολινέζους.
Αυτοί οι καταληψίες είχαν επηρεασθεί από την

σης, ιδίως μέσω των αρχικών διαπραγματεύσεων
για τη συμβατική νομιμοποίηση των κατειλημμένων σπιτιών.
Η τρίτη φάση, του ανατολικοβερολινέζικου κινήματος καταλήψεων ξεκίνησε στα τέλη του Ιουλίου του 1990. Ο αριθμός των νέων καταλήψεων
μειώθηκε όταν οι δημοτικές αρχές στο Ανατολικό
Βερολίνο ξεκίνησαν να εφαρμόζουν το διάταγμα
«Γραμμή του Βερολίνου» (Berlin Line), σύμφωνα
με το οποίο, από τις 24 Ιουλίου 1990 και έπειτα,
καμία νέα κατάληψη δεν θα γινόταν ανεκτή, και
ανεξάρτητα από τυχόν ποινικές διώξεις ή ειδοποιήσεις έξωσης, οι καταλήψεις θα πρέπει να εκκενωθούν από την αστυνομία εντός 24ωρων από την
στιγμή της κατάληψης. Στις αρχές του Νοεμβρίου
η εκκένωση δυο σπιτιών στο Prenzlauer Berg και
στο Lichtenberg οδήγησε σε βίαιες συγκρούσεις.
Μετά τις εκκενώσεις το πρωί στις 12 Νοεμβρίου
1990, καταληψίες από τα σπίτια της Mainzer

της 14 Νοέμβριου, η Mainzer Strasse καθαρίστηκε
από συνολικά 3.000 αστυνομικούς από ολόκληρη
τη Γερμανία, αρκετά ελικόπτερα και 10 αύρες. Με
περισσότερους από 400 συλληφθέντες και πολλές απώλειες και από τις δυο πλευρές, αυτή ήταν
η βίαιη καμπή στο ανατολικοβερολινέζικο κίνημα
καταλήψεων.
Η εκκένωση της Mainzer Strasse κατέδειξε με
σαφήνεια ότι η επιλογή της στρατιωτικής άμυνας
των καταλήψεων είχε αποτύχει. Αυτή η διαπίστωση οδήγησε τη πλειοψηφία των ομάδων σε
κατειλημμένα σπίτια να βρεθούν στο τραπέζι των
διαπραγματεύσεων. Κατά τη διάρκεια διαπραγματεύσεων σε μια συγκεκριμένη περιοχή, έγιναν
συμφωνίες χρήσεις για την πλειοψηφία των σπιτιών με τις αντίστοιχες ενώσεις κατοίκων. Ωστόσο, όταν οι ιδιοκτησίες του Ανατολικού Βερολίνου
αποδόθηκαν στους παλιούς τους ιδιοκτήτες ή
στους νεότερους κληρονόμους, αυτές οι συμβι-

11

URL: http://diadromespress.blogspot.com
e-mail:diadromes.byron@gmail.com

βαστικές συμφωνίες δεν θεωρούνταν πλέον αξιόπιστες. Στην περίπτωση μια σειράς καταλήψεων, η αλλαγή – ανακατανομή οδήγησε
σε σύγκρουση με τους ιδιοκτήτες και σε περισσότερες εκκενώσεις
τη δεκαετία του 1990.
Σε αντίθεση με το κύμα των καταλήψεων στις αρχές της δεκαετίας
του 1980, οι εσωτερικές συζητήσεις μεταξύ των «διαπραγματευτών» και των «μη-διαπραγματευτών» στις καταλήψεις του Ανατολικού Βερολίνου παρέμειναν περιορισμένες. Ειδικά μετά τη δραματική εκκένωση των κατειλημμένων σπιτιών της Mainzer Strasse μόνο
λίγες καταλήψεις αρνήθηκαν να αποδεχτούν της διαπραγματευτική
λύση. Αυτή η αλλαγή στάσης είναι εμφανής από την αναλογία των
περίπου 30 εκκενωμένων σπιτιών και των 90 νομιμοποιημένων
κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Αν και περίπου τα τρία τέταρτα όλων των σπιτιών στο Ανατολικό Βερολίνο έγιναν σταδιακά
ασφαλή με τις διαπραγματευτικές συμφωνίες, στο Δυτικό Βερολίνο
τη δεκαετία του ‘80 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν μόλις μετά βίας
πάνω από το 60%. Μετά τη νομιμοποίηση πολλοί πρώην καταληψίες ξεκίνησαν να κάνουν δομικές βελτιώσεις ακολουθώντας μεν τις
δικές τους ιδέες ανακαινίσεων και επιδιορθώσεων, ανέλαβαν όμως
και συνολικές επισκευές, συχνά στα πλαίσια δημόσιων αναπτυξιακών προγραμμάτων. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990 η
Γερουσία του Βερολίνου ξόδεψε πάνω από 250 εκατομμύρια ευρώ
σε αυτό που ήταν γνωστό ως αναπτυξιακά προγράμματα «αυτοβοηθητικής στεγαστικής πολιτικής». Συνολικά πάνω από 3.000 μονάδες ανακαινίστηκαν με αυτόν τον τρόπο, πολλές από αυτές πρώην
καταλήψεις. Με βάση τις συμφωνίες μίσθωσης στις οποίες κατέληξαν εδώ και πολλά χρόνια και ως αποτέλεσμα των ανθρώπων που
έχουν μια ουσιαστική προσωπική συμμετοχή στον εκσυγχρονισμό
των κτιρίων, σύγχρονες συνθήκες στέγασης δημιουργήθηκαν στο
πλαίσιο αυτών των προγραμμάτων. Σε μερικές περιοχές, η ανακαίνιση των πρώην καταλήψεων ήταν το πρώτο σαφές δείγμα της
αστικής ανανέωσης στην πράξη.
ΕΝΑ ΝΕΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΠΟΛΗΣ-ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Τα κινήματα σήμερα αντιλαμβάνονται και πάλι την αστική αναδιάρθρωση ως θέμα, και ένα «κίνημα των ελεύθερων χωρών» φαίνεται να αναλαμβάνει τις εκκρεμότητες που άφησε το κίνημα των
καταλήψεων της δεκαετίας του 1990. Στο Βερολίνο, αυτά τα θέματα
αναβίωσαν πρώτα στην καμπάνια για ένα κοινωνικό κέντρο μεταξύ 2001 και 2008. Η κινητοποίηση ενάντια στην εκκένωση του
μακροχρόνιου house project στην Yorckstrasse 59, όπως επίσης
η κατάληψη του πρώην νοσοκομείου Bethanien και η χρήση του
ως κοινωνικό κέντρο ,οι «ημέρες δράσης καταλήψεων» που πραγματοποιήθηκαν σε ολόκληρη την Ευρώπη το Απρίλιο του 2008, η
πετυχημένη κινητοποίηση για την πιθανή εκκένωση του κοινωνικού
κέντρου Köpi, οι μέρες δράσης «χειραφετημένου χώρου» στα τέλη
Μαΐου αναβίωσε τη συζήτηση σχετικά με την αστική αναδιάρθρωση και τους ελεύθερους χώρους.
Σήμερα που γράφονται αυτές οι γραμμές όσες παλιές καταλήψεις
δεν εκκενώθηκαν έχουν νομιμοποιηθεί με την μετεξέλιξη τους είτε σε
κατοικίες των παλιών καταληψιών μετά από τις διαπραγματεύσεις
με τους ιδιοκτήτες (ιδιώτες ή κράτος) είτε σε αυτοδιαχειριζόμενα
κοινωνικά κέντρα ανοιχτά σε εναλλακτικά ρεύματα πολιτισμού με
αυτοχρηματοδότηση από τις εκδηλώσεις τους.
Ενσωμάτωση ? ωρίμανση? Δεν θα το απαντήσω εγώ τώρα, ούτε
εδώ.
Αυτό που θα ήθελα να επισημάνω είναι ότι πριν 30 χρόνια εν
μέσω ψυχρού πολέμου, ακόμη και ο ακροδεξιός Υπ.Εσωτερικών
Η.lummer άφηνε κάποια περιθώρια διαπραγμάτευσης σε σχέση με
τη σημερινή μας συγκυβέρνηση.
*Ένα-δύο-τρία πολλά ευχαριστώ στον σ. Χάρη Λαδή για τη συλλογή του υλικού και τις πληροφορίες από την αγαπημένη μας βόρεια
πόλη.
ΠΗΓΗ:
Α.Ηolm-A.Kuhn
International Journal of Urban and Regional Research,. (2011)

Σκέψεις και θύμησες με
φόντο το πεδίον του Άρεως!
Του Πάνου Ραμαντάνη
Πρωί, χωρίς να γνωρίζεις την ακριβή ώρα… Απλά πρωί… Ανεβαίνεις την οδό
Ηπείρου, συνήθως γρήγορα, περνάς, ακόμα πιο γρήγορα, την οδό Πατησίων
και φτάνεις στην οδό Μπουμπουλίνας! Εκεί, σχεδόν πάντα, κοντοστέκεσαι για
μερικά δευτερόλεπτα και εντελώς μηχανικά στρίβεις αριστερά… Και να, το Πάρκο μπροστά! Το άγαλμα της Αθηνάς σου γνέφει και σε καλεί κοντά του… Περίεργη διαδρομή για να φτάσει κανείς στο Πεδίον του Άρεως! Ε και; Διαδρομή
είναι…
Οι πρώτες θύμησες από τα σχολικά χρόνια κατακλύζουν το μυαλό… συγκέντρωση στο άγαλμα του Κωνσταντίνου και μετά για μπάλα στην πλατεία Οικονομίδη ή στο άγαλμα της Αθηνάς… Και όταν τα χρόνια περάσουν, παρέα με το
κορίτσι, βόλτα μέχρι την Ευελπίδων με τα ποδήλατα… Έτσι, απλά, γύρω γύρω
από μικρές πλατείες φτιάχνονται οι αναμνήσεις…
Άραγμα κάτω από τα δέντρα με παρέα πότε τον Κέρουακ και πότε τον Ροθ -ανάλογα με το πρωινό ξύπνημα η επιλογή-, τσιγαράκι, μπύρα και ήχοι από τους
Pearl Jam, τους Radiohead, του Lou Reed… Ξεγνοιασιά… Που και που βέβαια
περνάει κανένας τυπάκος για καμιά τράκα ή και για κουβέντα και σου χαλάει
την στιγμή, αλλά δεν βαριέσαι… στιγμή είναι και αύτό!
Και ερχόταν η μέρα της «πλοκής»… η μέρα που γινόταν το συναπάντημα με
παλιούς συντρόφους και φίλους… με το πάρκο να γεμίζει φωνές! Φωνές που
φτιάχνουν φιγούρες στο μυαλό και του τοίχους… Φωνές για τον Μαρξ, τον Μαρκούζε, τον Λένιν, τον Κροπότκιν! Συζητήσεις… διασπάσεις και ενώσεις… και
πάλι διασπάσεις και στο τέλος πάντα φωνές! Ζωή…
Και ερχόταν η εποχή που έσκαγαν μύτη οι «βιβλιάδες» και γέμιζε το πάρκο από
μυρωδιές! Μυρωδιές από… χαρτί και μελάνι! Ματιές… Κάφκα, Ανατόλ Φρανς,
Φιοντόρ… και μετά στροφή στα «παιδαρέλια»… Ταμπούκι, Σέμπαλντ, Τσαβαρία, Σεπούλβεδα, Μπολάνιο, Καλβίνο, Μπόουλς… Κουβεντούλα με τα κορίτσια,
συνήθως, των πάγκων, κουβεντούλα και χαμόγελα με φόντο, πάντα, το Πάρκο!
Οι σκέψεις «σταματά»… και η ματιά βουτά στο… «τώρα»! Μιζέρια και αθλιότητα… ξυρισμένα πιθηκοειδή που με φασιστικές, νυχτερινές πάντα, επιδρομές
προσπαθούν να προκαλέσουν φόβο σε ότι είναι πιο σκούρο και πιο… κόκκινο
από την ηλιθιότητα τους! Μέσα στο Πάρκο… στο Πάρκο της εφηβείας μας…
Φοβισμένες στιγμές… φοβισμένοι άνθρωποι… φοβισμένες σκέψεις… Δεν είναι
αυτό το Πάρκο, δεν θα είναι ποτέ αυτό το Πάρκο μας!
Είσαι ηλίθιος; Μα γιατί δεν μπορείς να δεις την εμπορικότητα του πάρκου λέει
ένας γραβατάκιας στον διπλανό του! Στέκονται και οι δυο στη Λεωφόρο Αλεξάντρας και κοιτούν προς το πάρκο… Δηλαδή, δεν θα μπορούσε να στηθεί
ένα μικρός εμπορικός χώρος μέσα του; Λίγο χώρο θα πιάσει μόνο! Επιμένει ο
γραβατάκιας… Στέκεις κοιτάς, σαν ηλίθιος ίσως, μα δεν μιλάς! Εξάλλου, έχεις
«χάσει» την… σκέψη σου μ’ αυτά που ακούς!
Αηδία… Εκνευρισμός… και ο δρόμος οδηγεί στα Εξάρχεια! Λίγη ώρα στην πλατεία… δύο κουβέντες και μια μπύρα στα όρθια! Πέρασε και αυτή η μέρα… όχι το
Πάρκο γαμώτο! Όχι το Πάρκο…

12

Αρ. Φύλλου 21

...στην Κοινωνία

Ο ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ
ΚΑΙ ΤΑ
“ΜΑΛΑΚΙΣΜΕΝΑ”
Πόσο ψέμα μπορεί να
...
στριμωχτεί πίσω από

μια γενικευμένη καταδίκη της βίας; Πόση
παραμύθα μπορεί να
χωρέσει πίσω από
τον εκφοβισμό του
«κινδύνου αποσταθεροποίησης της
Dave (Φράξια
κοινωνίας»;
Πολύς λόγος γίνεται
τον τελευταίο καιρό γύρω από την λέξη «βία»...
Τα παπαγαλάκια των ΜΜΕ, δηλαδή οι υπηρέτες
αυτού του σάπιου πολιτικού συστήματος έχουν
πολλή δουλειά. Σε εντεταλμένη υπηρεσία σπέρνουν τον πανικό στους πολίτες καταδικάζοντας
τα τρομοκρατικά χτυπήματα λέγοντας, τάχα μου,
ότι ο κόσμος φοβάται και δεν νιώθει ασφαλής...
Καταδικάζουν επίσης και τους ελεύθερους κοινωνικούς χώρους (βλέπε Βίλα Αμαλίας), καινούργιος στόχος αυτός... Η συνταγή γνωστή και
πετυχημένη χρόνια τώρα... Στρέφουμε αλλού την
επικαιρότητα για να τους κάνουμε να ξεχνούν, ποτίζοντας την ήδη λειψή αντίληψή τους ότι κοίτα...
υπάρχουν μεγαλύτεροι εφιάλτες από αυτούς που
εξ αιτίας μας ζεις... Χρησιμοποιούν λέξεις πιασάρικες όπως «πατρίδα», «έθνος», «θυσίες», στην
προσπάθεια τους να κάνουν τον κόσμο να νιώθει
ότι όλο αυτό που βιώνει είναι «αναγκαίο κακό»,
ότι είναι για το καλό της πατρίδας μας, ότι αλλού
είναι ο κίνδυνος...
Πόσο ελεεινοί και άθλιοι είναι διατεθειμένοι να
γίνουν ακόμα; Για ποια πατρίδα και ποια σωτηρία μιλούν; Οι άνεργοι είναι πλέον εδώ και καιρό, πάνω από 1 εκατομμύριο (οι επίσημοι ) και
ο αριθμός αυξάνεται με ταχύτατους ρυθμούς. Οι
άστεγοι ίσως ξεπερνούν τους 30.000... Μεγάλο
ποσοστό των μικρομεσαίων οικογενειών ζει στα
όρια της φτώχειας και ήδη -όπως όλοι ξέρουμεαρκετοί νέοι έχουν αφήσει την χώρα μας, ψάχνοντας την τύχη τους στο εξωτερικό.
Όλα τα παραπάνω είναι... τα καλά του μνημονίου, του ευρώ, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της...
σταθερότητας που υπερασπίζεται ο κύριος Σαμαράς και οι υπόλοιπες ντόπιες μαριονέτες... Όταν

λοιπόν μιλούν για πατρίδα και για σωτηρία της
χώρας, τι ακριβώς εννοούν ? Νοείται πατρίδα
και χώρα χωρίς τους ανθρώπους ? Μα φυσικά
και δεν εννοούν εσένα ή εμένα... Όταν μιλούν για
σωτηρία εννοούν τις τράπεζες και τους λίγους
εκλεκτούς των χρυσών κουταλιών και τις κάθε
λίστας... Των βιομηχάνων και των μεγαλοεπιχειρηματιών…
Ο εχθρός όμως είναι μερικοί «αλήτες» που καταλαμβάνουν χώρους, τους δίνουν ζωή, συλλογικοποιούνται, οργανώνουν θεματικές με μουσική, εκπαίδευση,ζωγραφική και διάφορες άλλες
μορφές τέχνης. Έχουν το θράσος, βλέπεις, αυτά
τα παιδιά, να βγαίνουν από το σπίτι τους, να σηκώνονται από τον καναπέ τους, να αντιδρούν, να
μην τρώνε κουτόχορτο, να αρνιούνται κάθε μορφή καταστολής και εξουσίας. Να αμφισβητούν...
Έχουν το θράσος να μην είναι κοιμισμένα... Ενώ
για παράδειγμα, οι φασίστες της Χρυσής Αυγής
που μαχαιρώνουν και σκοτώνουν μετανάστες,
τραμπουκίζουν θέατρα και λαικές αγορές, έχουν
νόμιμο κόμμα στην Βουλή που επιδοτείται από το
Ελληνικό κράτος...
Πάμε λίγο παρακάτω.... Υπάρχει μια στοχευμένη
στρατηγική έντασης και εκφοβισμού με μήτρα το
πολιτικό σύστημα και ινστρούχτορες τους ρουφιάνους των ΜΜΕ, με φρούριο -χρόνια τώρα- το
mega mou (μούγκα μου)... Για να μην αφήνω υπολείμματα όμως θα αναφερθώ και στο εξής... Δεν
θεωρώ ότι αλλάζει κάτι με μια βόμβα τόσο στο

mall ή οπουδήποτε αλλού. Δεν θεωρώ ότι αλλάζει
κάτι με το κάψιμο της eurobank ή κάποιας άλλης
τράπεζας... Ο καπιταλισμός είναι τόσο μελετημένο σύστημα που αλίμονο αν τον φόβιζε μια φωτιά σε μια τράπεζα ή μια βόμβα σε ένα εμπορικό
κέντρο. Δεν θεωρώ λοιπόν ότι κάποιες μικρές
αντιδραστικές εστίες θα φέρουν την κοινωνία
που οραματίζομαι… Είμαι σε θέση, όμως, αυτές
τις εστίες να τις καταλάβω, να τις ερμηνεύσω, να
τις κατανοήσω... Είμαι σε θέση να πιστεύω ή να
ελπίζω ότι αυτές οι μικρές εστίες κάποτε θα μεγαλώσουν, θα ωριμάσουν και θα αποκτήσουν ένα
πλατύ, μαζικό και πολιτικό υπόβαθρο, με σαφές
αντικαπιταλιστικό πλαίσιο.
Κλείνοντας... Δεν έχω βάλει αυτόν τον πως τον
λένε, τον αποκωδικοποιητή για το ψηφιακό σήμα
στην τηλεόραση μου. Με αποτέλεσμα να μην
μπορώ να δω τηλεόραση. Είναι τυχαίο όμως που
το μοναδικό κανάλι που ακόμα πιάνω είναι το
Μega?? Λέω εγώ τώρα....
Υ.Γ.1 Να θυμάσαι κάτι. Στον καπιταλισμό είσαι
ανελεύθερος κι αυτό που εκφράζεις δεν είναι η
πραγματική σου θέληση και ανάγκη. Εκφράζεσαι
καταπιεσμένος, φοβισμένος και αποβλακωμένος...
Υ.Γ. 2 Λαέ πεινάς - Πάολα και Πρετεντέρη να φας.
Υ.Γ.3 Καμπουράκη σε ψάχνουμε. Τα μαλακισμένα.

ΘΕΛΕΙΣ ΝΑ ΠΑΙΡΝΕΙΣ ΤΙΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΣΟΥ;
ΕΝΗΜΕΡΩΣΕ
ΜΑΣΝΑ
ΣΤΕΛΝΟΝΤΑΣ
Ε-MAIL: diadromes.byron@gmail.com
ή ΠΑΡΕ ΜΑΣ
ΤΗΛΕΦΩΝΟ
6936ΣΟΥ;
717421
ΘΕΛΕΙΣ
ΠΑΙΡΝΕΙΣ
ΤΙΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ
ΣΤΟ
ΣΠΙΤΙ

13

URL: http://diadromespress.blogspot.com
e-mail:diadromes.byron@gmail.com

...στην Κοινωνία

ΚΑΤΑΛΗΨΗ ΤΟΥ ΝΟΥ
Eπέκταση στο σώμα. Φεύγει που
και που πριν καταλήξει στο χώμα.

Από την πρώτη μου προσωπική μου εμπειρία :

κι ήταν κλειστή, δεμένη με αλυσίδα, κλειδωμένη
με ένα λουκέτο και θρανία και καρέκλες ανάμεσα
απ’ τα κάγκελα στρατηγικά τοποθετημένα ώστε
να μην πλησιάζεις εύκολα. Γονείς και καθηγητές
από τη μία. Μαθητές και ένα μεγάλο μεταλλικό
βαρέλι με φωτιά από την άλλη.
Το έγραψα όπως το θυμάμαι. Ακριβώς. Κι ακριβώς θα περιγράψω την πρώτη μου εμπειρία κατάληψης, χωρίς να έχω επίγνωση της ύπαρξης
της λέξης, αλλά, βιώνοντας την ετυμολογία και
την ερμηνεία της λέξης στο έπακρο!
Ήμουν μαθητής γυμνασίου. Ο προαύλιος χώρος
του Δημοτικού μου σχολείου σήμαινε πολλά, όχι
μόνο για μένα, για όλους τους πρώην και νυν
μαθητές του. Δεν ήταν μόνο τα σχολικά χρόνια,
ήταν η εποχή που διαμορφώναμε και μοιραζόμασταν όνειρα. Μπάλα? Μπάλα σήμαινε μόνο ποδόσφαιρο σε 2 τέρματα, στραβά, άνισα, ανόμοια
και χωρίς οριζόντιο δοκάρι. Εκεί που τα πιο πολλά αγόρια παίζαμε μπάλα ένα απόγευμα βρήκαμε
τη συνήθεια μας να απαγορεύεται. ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ! (Το θυμήθηκα τώρα και η 2η φωνή πιέζει σα
κατακραυγή να σκάσει μπας και παρασύρει ότι
θέλει να πνίξει στους συνανθρώπους μου.) Ποιά
ανώτερη εξουσία έκρινε γι’ αυτό, δε μας ρώτησε
ΚΑΙ το εφάρμοσε? Πήγα να σκαρφαλώσω τα κάγκελα που σκαρφάλωνα κάθε μέρα, σα καρτούν
μαϊμού για τα γεύματα της σε μπανανιές
«Επ! Τι κάνεις εκεί? Δεν επιτρέπεται η είσοδος
στο σχολείο τέτοια ώρα!» Είπε κοψοχολιάζοντάς
με, μία κυρία που ήταν εκεί ως «φύλακας». Ήμουν
παιδί. Παιδική η αντίδραση μου ή μάλλον η κακία
στην αντίδραση μου. Της πέταξα ένα νεράτζι, δε
την πέτυχα και αλήθεια δε θυμάμαι αν ήθελα να
την πετύχω ή απλά να καταλάβει πως «αυτό δε
θα μείνει έτσι».

Κατάληψη; Κατάληψη! «Κατάληψη» θυμάμαι σαν
λέξη να με επηρεάζει άμεσα όντας μαθητής του
γυμνασίου. Έφτασα στην πόρτα του σχολείου

Αυτά τα δύο γεγονότα τα έζησα πριν χρόνια. Μέχρι να τα ενώσω δε μπορούσα να θεωρήσω τα
παρακάτω σαν κατάληψη. Κακώς! Και πριν ήταν

Από την Ε’ έκδοση του Ελληνικού Λεξικού Τεγόπουλος Φυτράκης:
Κατάληψη: (η) ουσιαστικό. [<αρχ. κατάληψις <
καταλαμβάνω ] (Κ κατάληψις, -εώς) κυρίευση, εκπόρθηση χώρας, πόλεως κλπ. || κατοχή || είσοδος
και παραμονή διαμαρτυρόμενων πολιτών σε δημόσιους χώρους ή κτίρια, για την προβολή ή ικανοποίηση συνδικαλιστικού ή πολιτικού αιτήματος
: οι φοιτητές προχώρησαν σε καταλήψεις των
σχολών || παραμονή εργαζομένων στον εργασιακό τους χώρο και παρεμπόδιση των εργασιών με
σκοπό την ικανοποίηση αιτημάτων : οι απεργοί
προχώρησαν σε κατάληψη του εργοστασίου.

και τώρα είναι κι όσο τις αφήνουμε θα είναι!
Κατάληψη πεζοδρομίων
1)
Έχω κήπο και τα φύλλα των φυτών και
τα κλαδιά των δέντρων μου βγαίνουν έξω απ’ το
φράχτη. Σιγά μη τα κόψω, εδώ με τα βίας τα κόβω
μέσα.
2)
Έχω μηχανάκι και το παρκάρω καθημερινά πάνω στο πεζοδρόμιο.
3)
Έχω ράμπα για το φορτηγάκι μου, κι
αφήνω και το φορτηγάκι άμα λάχει όλη μέρα εκεί.
4) Παρκάρω το αμάξι μου πάνω στο πεζοδρόμιο.
Κατάληψη του νου
Έχω επίγνωση της φθήνιας στο χρόνο σκέψης,
(και της ποιότητάς της), οπότε και στα 1,2,3,4, η
απάντηση «Τράβα από την άλλη μεριά» θα προκαλούσε γέλια σε κάποιον θεατή αν ζητούσα το
λόγο της κατάληψης και η αντίδραση του άλλου
να χειροδικήσει θα τον κάνει να φαίνεται ανώτερος στον θεατή.
Οπότε να εξηγήσω πως δε μπήκα στη διαδικασία να παραπονεθώ τόσο για μένα όσο και για
τα εξής. Τυφλοί και άνθρωποι που μετακινούνται
δύσκολα ή με αναπηρικό καροτσάκι τι κάνουν?
Τι κάνουν στα ήδη στενά πεζοδρόμια του Βύρωνα? Μένουν σπίτι μη φάνε καμιά φάπα ή σκαρφαλώνουν απαρχαιομένα αμάξια μη χτυπήσει ο
συναγερμός και τους πάρουν για κλέφτες? Κάθε
μέρος που σχεδιάζουμε και χρησιμοποιούμε μόνο
για εμάς το θεωρώ κατειλημμένο. Κάθε νους που
βλέπει μόνο το δικό του δρόμο, στρωμένο, κι όχι
ένα πεζόδρομο ή μία κυκλική πλατεία ας συνεχίσει την κατάληψη του νου του. Σαν μία μάταιη
προσπάθεια αποτροπής του αγώνα για ελεύθερους χώρους.
Παύλος - vlospa kasbe

ΕΝΗΜΕΡΩΣΕ ΜΑΣ ΣΤΕΛΝΟΝΤΑΣ Ε-MAIL: diadromes.byron@gmail.com ή ΠΑΡΕ ΜΑΣ ΤΗΛΕΦΩΝΟ 6936 717421

14

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΚΑΙΝ, του
Νίκου Παναγιωτόπουλου (Εκδόσεις Μεταίχμιο, σελ. 400)

Αρ. Φύλλου 21

Noir διαδρομές…
ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ, ΜΕ ΠΑΡΕΑ
ΕΛΛΗΝΕΣ ΓΡΑΦΙΑΔΕΣ!
Του Πάνου Ραμαντάνη

έναν… «θρήνο» για την απώλεια
της νεανικής αθωότητας. Οι εύστοχες κοινωνιολογικές και πολιτικές
τοποθετήσεις, καθώς και η μεταφορά «δειγμάτων ζωής» από τον…
δηθενισμό της «φτιαχτής» πραγματικότητας, δίνουν στο κείμενο του
Παναγιωτόπουλο έναν ευρύτερο
πεζογραφικό χαρακτήρα, χωρίς
βέβαια να του στερούν την… μυθιστορηματική εικόνα!
ΣΕΛΑΝΙΚ, του Βασίλη Τσιράκη
(Εκδόσεις Τόπος, σελ 176)

Μια παρέα –πενηντάρηδες πλέον
όλοι– επιστρέφει στο Καινούργιο,
σ’ ένα παραθαλάσσιο ψαροχώρι,
το οποίο κάπου στα τέλη της δεκαετίας του 70, αποτέλεσε το… εφηβικό τους κρησφύγετο για τις πρώτες
αυτόνομες διακοπές.
Το μικρό εκείνο ψαροχώρι όμως
δεν είναι ίδιο… Έχει μετατραπεί
σ’ ένα άγευστο και άχαρο τουριστικό θέρετρο! Ούτε όμως και οι…
«ήρωες των 70’s» είναι ίδιοι! Καλοζωισμένοι, καλοντυμένοι, μάλλον…
ευκατάστατοι, έχοντας ημι–ταυτιστεί με τον νεοαστικό τρόπο ζωής,
μοιάζουν να ζητούν απαντήσεις για
την… δήθεν κοινωνική τους ευδαιμονία! 
Η αφορμή για την «επιστροφή»
θα δοθεί από έναν… «αρχηγικό»
τύπο, τον Πέτρο, ο οποίος θα αφήσει υπόνοιες για μια … αιωρούμενη «έκπληξη». Τα πράγματα όμως
θα πάρουν περίεργη τροπή! Ένα
πολλά υποσχόμενο τριήμερο Αγίου
Πνεύματος, μετατρέπεται πραγματικό εφιάλτη.
Ένας ιδιαίτερος τύπος της παρέας,
ο Χρήστος, «εξαφανισμένος» μέχρι
πρόσφατα, πέφτει περιέργως από
το γκρεμό ενός ψηλού βράχου, που
οδηγεί στην γειτονική παραλία του
Μύλου… Η παραλία του Μύλου
όμως δεν ήταν ένα τυχαίο μέρος…
Τριάντα χρόνια πίσω, το ίδιο μέρος, ήταν γεμάτο με ονειρικά και
ερωτικά κάστρα… γεννούσε προβληματισμούς και στοχασμούς…
δημιουργούσε παρέες… 
Με στοιχεία γραφής αρκετά… φωτογραφικά και ροή κειμένου που
παραπέμπει σε καλογραμμένο
σενάριο νουάρ ταινίας, ο Νίκος
Παναγιωτόπουλος,
δημιουργεί

Σελανίκ ή Σολούν ή Σαλονίκ, οι
ονομασίες της πολυεθνικής Θεσσαλονίκης στην περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας και αφετηρία
του μυθιστορήματος οι κοσμογονικές αλλαγές που πυροδότησε η κατάρρευση της. «Σελανίκ», μια μυθιστορία με φόντο την Θεσσαλονίκη
των αρχών του 20ου αιώνα!
Η πόλη της Θεσσαλονίκης όπως
ήταν πραγματικά! Ένα μοναδικό
μωσαϊκό εθνοτήτων όπου μέσα
από τις «παραξενιές», τις «διαφορές» και τις «ιδιαιτερότητες» γεννήθηκαν... οι πιο όμορφες, οι πιο
ανατρεπτικές αλλά και οι πιο τραγικές στιγμές της πόλης. Η πόλη που
έγινε σημείο συγκρούσεων, η πόλη
την οποία προσπαθούσαν μανιωδώς να εκμεταλλευθούν μικρές
και μεγάλες δυνάμεις! Η Θεσσαλονίκη... ένας καμβάς δράσης για
καινούργια επαναστατικά κινήματα
όπως η Φεντερασιόν
Η πόλη των μεγάλων αντιφάσεων,
έτοιμη... στο «πιάτο» της ανάγνωσης. «Σελανίκ», μια ιστορία που
δεν στέκεται σε μια απλή εξιστόρηση της δράση των μορφών και
πρωταγωνιστών του γραφήματος.

Αντιθέτως μέσα από το πολιτισμικό και πολιτικό πλουραλισμό της
γραφής του μυθιστορήματος, αλληλοδιαμορφώνονται χαρακτήρες και
σκιαγραφούνται καταστάσεις ζωντανές και όλα αυτά μέσα από εικόνες άφθαρτου νωπού ρεαλισμού.
Η ιστορία «περπατάει» την ζωή
τεσσάρων οικογενειών, οι οποίες
θα συναντηθούν τυχαία σε ένα ξενοδοχείο της πόλης την παραμονή
πρωτοχρονιάς του 1900 και «τερματίζει» κάπου στα μέσα του Α’
Παγκοσμίου πολέμου και πιο συγκεκριμένα στα τέλη του 1916. Το
«Σέλανικ», όμως, δεν φωτογραφίζει
απλά την Θεσσαλονίκη των αρχών
του 20ου αιώνα. Ιχνηλατεί την ανθρωπογεωγραφία της πόλης, αναδεικνύοντας την ιστορικότητα των
στιγμών, ψηλαφώντας παράλληλα
τον «πολύχρωμο» κοινωνιολογικό
της ιστό. Οι μεγάλες ταξικές ανισότητες, αλλά και οι πολιτιστικές και
εθνικές αντιθέσεις γέννησαν τον
μύθο της Θεσσαλονίκης των πρώτων χρόνων του 20ου αιώνα.
Είναι η εποχή που ο πληθυσμός
της πόλης φτάνει ή και ξεπερνά τις
τριακόσιες χιλιάδες. Είναι η εποχή
που η πόλη «είδε» τρομοκρατικές
ενέργειες, που έζησε την επανάσταση των νεότουρκων, που «χαμογέλασε» με την Φεντερασιόν! Είναι η
εποχή που η πόλη βίωσε τις πρώτες εργατικές απεργίες, που έκλαψε
με δύο θανατηφόρες επιδημίες και
μια «ανεξέλεγκτη» χρεοκοπία.
Δυο συνεχής τοπικοί πόλεμοι, η δολοφονία ενός βασιλιά, η απόβαση
της Αντάντ, ο διχασμός και η εθνική
Άμυνα, διαμόρφωσαν ένα μοναδικό
πολιτικό και ευρύτερα πολιτισμικό
σκηνικό που μορφοποίησε απίστευτα τόσο την πόλη, όσο και τους
κατοίκους της. Και δίπλα σ’ όλα
αυτά οι φιγούρες του νεαρού Κεμάλ
Ατατούρκ, του Αβραάμ Μπεναρόγια, του στρατηγού Σαράιγ, αλλά
και του Πικάσο και του Λένιν.
ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΠΟΛΗ, του Διονύση
Μαρίνου (Εκδόσεις Γαβριηλίδη,
σελ 101)
Με τις λέξεις του κειμένου να γλιστρούν ασταμάτητα στο νου και να
δημιουργούν εικόνες ωμού ρεαλισμού, την ιστορία να σαγηνεύει και
να γεννά θύμισες από το... Βλέμμα
του Οδυσσέα, το νέο βιβλίου του Δ.

Μαρίνου συνθέτει με τρόπο, τουλάχιστον όμορφο, την πολιτική σκέψη
με την λογοτεχνία!
Η ιστορία του απλή και παράλληλα
περίπλοκη! Η πένα του Μαρίνου

θα εστιάσει σε μια οικογένεια που
προσπαθεί μέσα από την φυγή να
βρει... «νέα ζωή» και όλα αυτά με
φόντο τον πόλεμο στη Βοσνία!
Τρεις φιγούρες μέσα στο ομιχλώδες τοπίο του σπαραγμού! Ένας
άντρας, μια γυναίκα και το παιδί
τους, ήρωες στην πιο αρρωστημένη περίοδο της σύγχρονης ιστορίας των Βαλκανίων! Μέσα από την
αθλιότητα του εμφύλιου σπαραγμού και την «μπότα» της καπιταλιστικής δύσης μόνιμα πάνω από
το κεφάλι των λαών, τα Βαλκάνια
«αργοπεθαίνουν» και μαζί μ’ αυτά
πεθαίνει και ελπίδα...
Κεντρικό στοιχείο της πορείας των
ηρώων του βιβλίου η περιπλάνηση! Η περιπλάνηση μέσα από την
φυγή! Ακόμα και αν αυτή δεν δείχνει να έχει τέλος... Κινητήριος δύναμη η ανάγκη για απομάκρυνση
από την αθλιότητα του πολέμου!
Σκιές που κινούνται... Τόσο απλά!
Σκιές χωρίς περίγραμμα, χωρίς
«χαρακτήρα», σκιές του... καθένα!
Μόνο λίγες αισθήσεις αντιλαμβάνονται το γκρι του κάδρου: «Η
μυρωδιά του δάσους ήταν ταγκή
και αποκρουστική ακόμα και για
τα δικά τους ρουθούνια, που είχαν συνηθίσει να οσμίζονται τις
βρομιές σαν κάτι το φυσιολογικό»
περιγράφει ο συγγραφέας! Κίνηση
μέσα από τις μυρωδιές και το ένστικτό!
Η «Τελευταία Πόλη»... Ένα «ατέλειωτο» ταξίδι μέσα από τις φωτιές
του αλληλοσπαραγμού και την κόλαση του πολέμου!

15

URL: http://diadromespress.blogspot.com
e-mail:diadromes.byron@gmail.com

Μέχρι το Πότβαρ ...

Δεν ξέρω αν εσείς αγοράζετε πετρέλαιο στην πολυκατοικία σας.
Εμείς τις προάλλες μαζευτήκαμε για να δούμε τέλος πάντων τι θα κάνουμε. Θα πάει ο χειμώνας στεγνός από υδρογονάνθρακες ξεροσταλιάζοντας
αγκαλιά με το αερόθερμο ή θα απλώνουμε την αρίδα μας τα βράδια ξεκάλτσωτοι απολαμβάνοντας τον Σουλεϊμάν;

Ζεστό το θέμα (;) κινητοποίησε τις μάζες της πολυκατοικίας και
γέμισε το διαμέρισμα με κόσμο. Θα ζήλευε κανείς την αποφασιστικότητα
με την οποία αντιμετωπίσαμε το επικείμενο ξύλιασμα. Σύσσωμη σχεδόν η
«αγορά» βροντοφώναξε ΟΧΙ στην θέρμανση. Jamais, non pasaran, ούτε
ένα pourquoi ρε παιδί μου. «Έλλειψη χρημάτων, στάση εμπορίου». Λοιπόν όταν οι Έλληνες είναι ενωμένοι κάνουν θαύματα.

Βέβαια αυτό δεν συμβαίνει και πολύ συχνά. Το να είναι ενωμένοι
δηλαδή. Το λέω αυτό γιατί αν συμφωνούσαμε και στις αιτίες μπορεί να
είχαμε μια στάλα θέρμανση τώρα. Υψηλή ραπτική θα μου πείτε είναι αυτά.
Αυτό λέω και ΄γω. Οπότε το λιγοστό περσινό πετρέλαιο θα το καίμε τα Σαββατοκύριακα παρέα με τους φίλους μας και τους συγγενείς μας φορώντας
τα καλά μας μπας και ξανασμίξουμε αφού η «ευημερία» μας
απομάκρυνε. Και μη μου πείτε ότι δεν το έχετε ακούσει
αυτό. Να τώρα, να ξαναβρεθούμε, να ανακτήσουμε την κοινωνικότητα μας, να αναγεννηθούν οι κοινότητες και τέτοια.
Εμείς στην οικογένεια μας πάντως όσους βλέπουμε τώρα,
τους βλέπαμε και τότε. Πότε; Τότε, πριν το Μάη του 2010.
Ας είναι και κρύο το διαμέρισμα.

Τέλος πάντων. Να μη σας τα πολυλογώ όμως, λίγο
πριν το τελικό deal σκάει η «βόμβα». «Που σε πήρε θειάκο
μ’». Να οι ανατριχίλες παρέα με αύξηση παλμών και διαστολή των ομματίων μας. Τα ρατσιστικά ιδεώδη του αποκάτω δεν ανέχονται τη συγκατοίκηση με το διαφορετικό για
τον αποπάνω. Διαφορετικό ίσον οι βορειοδυτικοί γείτονες,
ασιάτες πλημμυροπαθείς, κάτοικοι της υποσαχάριας και
όχι μόνο περιοχής, φουμαντσούδες κλπ. Να πάρουμε
απόφαση. Να πάρουμε απόφαση ποιός θα μείνει στο διαμέρισμα του άλλου; Τώρα τι να πεις; Ποιό χρώμα είναι το
καλό, ποιός αγέρας φέρνει το στραβό, πως το μέσα μας θα
γένει ανιχνευτής ανθρώπων;

Ανοίγεις την πόρτα να φύγει το «κακό» λοιπόν και
πέφτεις στη δεύτερη «βόμβα». «Έχεις το δικαίωμα να είσαι ρατσιστής αρκεί να μην πειράζεις κανένα»! Τόμπολα.
Έχουμε και μια ευαισθησία στη δημοκρατία βλέπεις. Τότε
γιατί να είσαι ρατσιστής; Μάλλον για να έχουμε κάτι να
λέμε τα βράδια που θα μαζευόμαστε γύρω από το αερόθερμο. Λες και ο ρατσισμός είναι τυρί για τα μακαρόνια.
Μ΄ αρέσει βάζω, δε μ΄ αρέσει δε βάζω. Τόσο απλό. Και ο
φίλος μας ο πλημμυροπαθής που μένει από κάτω - αγόρασε και το διαμέρισμα- να πάρει των ομματίων του και να
επιστρέψει στις πλημύρες; «Ξέρεις ρε φίλε εδώ πρέπει να
διατηρήσουμε την καθαρότητα της φυλής των νεοελλήνων
και να επιστρέψεις στις καμήλες». «Μα σκάω τα κοινόχρηστα πρώτος, δεν ταράζω από τις φωνές τους γείτονες μου,
δε γεμίζω το ασανσέρ με αρώματα απορριμμάτων, λέω καλημέρα μέσα από την καρδιά μου, είμαι βέβαια λίγο μελαχρινούλης», αλλά μήπως ο δικός μου ο ξάδερφος, ο Λάκης
είναι ασπριδερός; «Εν τάξει εσύ είσαι καλός. Οι άλλοι που
μπορεί να έρθουν να νοικιάσουν το διαμέρισμα του από
πάνω μπορεί να είναι οι κακοί». Αρχίσανε τα στρογγυλέματα. Ξέρεις, να βρε παιδί μου προς το ξενοφοβία φέρνει.
Να ξορκίσουμε το «κακό».

Μας έμεινε ο φόβος πάντως. Σκέφτηκα τη μάνα

μου, τις αδελφές τις και τη γιαγιά που πάτησαν στο Βύρωνα το ΄24 πρόσφυγες της Μικρασίας. «Οι τουρκόσποροι», τους λέγαν. Πιάσε τ΄ αυγό
και κούρευτο. Πως γίναμε έτσι;
Το forum έκλεισε με ευχές για υπομονή, κουράγιο και τέτοια πατριωτικά.

Εκεί λοιπόν που λέω τι βραδιά και τούτη, πάει πέρασε, χτυπάει
η πόρτα. Ποιόν βλέπω μπροστά μου; Τον πλημμυροπαθή που μένει από
κάτω. Κοίτα να δεις, σκέφτηκα, που από τη βαβούρα ανέβηκε να δει τι γίνεται. Λες να μας άκουσε που λέγαμε για τους σκουρόχρωμους; Για καμήλες
και μάτια υγρά από τη σκόνη ή το δάκρυ; Πως από δω; «Να επειδή θα
πάω να δω την οικογένεια μου τις γιορτές είπα να σας αφήσω τα κλειδιά
του σπιτιού και λίγα χρήματα για το λογαριασμό του νερού». Φόραγα και
τις κάλτσες ανάποδα ήταν και περασμένη η ώρα και δεν του είπα να περάσει. Μόνο του ΄πα να προσέχει εκεί στα περάσματα του Ποτβάρ γιατί ο
χειμώνας είναι βαρύς σίγουρα χωρίς πετρέλαιο και αερόθερμα. Άσε που
οδηγούν και αριστερά. Ενώ εμάς θα μας φάει η δεξιά οδήγηση.
Κείμενο - φωτογραφία: Γιώργος Τζανίνης

16

Αρ. Φύλλου 21

Καλλιτέχνες του Βύρωνα

...στην Τέχνη

ΝΩΝΤΑΣ ΣΑΡΛΗΣ

«ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΕΚΕΙ, ΤΗΝ ΠΛΑΤΙΑ, ΤΗ
ΜΕΓΑΛΗ…»
ΝΩΝΤΑΣ ΣΑΡΛΗΣ

«Τα πρώτα μου χρόνια τ’ αξέχαστα τά
΄ζησα
κοντά στ’ ακρογιάλι,
στη θάλασσα εκεί τη ρηχή και την
ήμερη
στη θάλασσα εκεί την πλατιά, τη
μεγάλη…»

(Κωστής Παλαμάς)

Γεννήθηκα και μεγάλωσα στην Αμφιλοχία.
Από αυτή την πρώτη πατρίδα μου κράτησα την εικόνα της απόλυτης συμμετρίας
και ηρεμίας των γραμμών της καθώς και
την αίσθηση της ζεστής αγκαλιάς που
υποβάλλει η γεωγραφία της… μιας αγκαλιάς που, όπως άλλωστε όλες οι αγκαλιές,
σε προστατεύει, σε γαληνεύει, αλλά ταυτόχρονα σε πνίγει…
«μια θάλασσα μέσα μου σα λίμνη γλυκόστρωτη
και σαν ωκεανός ανοιχτή και μεγάλη…»
μια τέτοια θάλασσα είναι άλλωστε κι η
ίδια η ζωή….
Δεύτερη πατρίδα, ο Βύρωνας.. Εγκαταλείποντας την Αμφιλοχία, βρήκα σ’ αυτή τη
δεύτερη πατρίδα, ριζωμένη στους πρόποδες και τη ράχη του Υμηττού, ένα δεύτερο
αποκούμπι… Έζησα εδώ τα περισσότερα
χρόνια μου έτσι που δικαιωματικά να θεωρώ τον εαυτό μου Βυρωνιώτη..
Θέατρο και κινηματογράφο σπούδασα
στη Σχολή Σταυράκου. Αγάπησα το ίδιο
και τα δύο. Μου χάρισαν και τα δύο μεγάλες χαρές, μεγάλα ταξίδια και μεγάλες
συγκινήσεις.
Στον κινηματογράφο και την τηλεόραση
δούλεψα σαν σκηνοθέτης και σαν μοντέρ.
Σαν σκηνοθέτης κινήθηκα κυρίως στο
χώρο του ντοκιμαντέρ.

Δουλειές
μου
για
τον κινηματογράφο και την
τηλεόραση:
«Ζαγοροχώρια», «Σαρακατσάνοι»,
«Για
ένα
πουκάμισο
αδειανό για
μιαν
Ελένη...» (ταινία
μεγάλου μήκους) ,«Ιωάννινα» και
«Αρκαδία»
(ταινίες μεγάλου μήκους
με επιδότηση του προγράμματος Action Plan 16:9 της ΕΟΚ),
«Μικρός που είν’ ο Καρβασαράς», «Απεφασίσαμεν και διατάσσομεν: Η χούντα, η
λογοκρισία και ο Ελληνικός κινηματογράφος», «Η πλαστογράφηση μιας εποχής: Η
κατοχή, ο εμφύλιος και ο Ελληνικός κινηματογράφος», «Τέχνη γένους θηλυκού»,
«Πρώτη ταινία μεγάλου μήκους», «Με κίτρινο άστρο στην καρδιά», «Ο καλός μας
άνθρωπος», «Γλυκειά ζωή».
Από το 2011 ξεκίνησα ένα ταξίδι στη μνήμη και το χρόνο με συντροφιά τους φωτογράφους από τις τρεις πατρίδες μου, τον
Γιώργο Παπαδημητρίου από την Αμφιλοχία, τον Γιώργο Τζανίνη από τον Βύρωνα,
τον Γιάννη Βεναρδή από τη Σκύρο (τρίτη
αγαπημένη πατρίδα κι αυτή…) και τους
ανθρώπους που αγάπησα στο ταξίδι μου
και μ’ αγαπήσαν κι αυτοί, μέσα από μια
ταινία μεγάλου μήκους, με τίτλο «ΣΤΗ
ΘΑΛΑΣΣΑ ΕΚΕΙ ΤΗΝ ΠΛΑΤΙΑ, ΤΗ ΜΕΓΑΛΗ…»
Δουλειές μου για το θέατρο:
Ευριπίδη «Μήδεια», Φ.Γ.Λόρκα «Ματωμένος γάμος», Τ.Ουίλλιαμς «Καλοκαίρι
και καταχνιά», Ντάριο Φο «Δεν πληρώνω,
δεν πληρώνω», Σπ. Περεσιάδη «Γκόλφω», Δημ. Κορομηλά «Η τύχη της Μαρούλας», Γρ. Ξενόπουλου «Πειρασμός»,
«Εκ νυκτός ορθρίζει το πνεύμα μου…»
(δρώμενο Μεγάλης Εβδομάδας), Μποστ
«ΜΗΔΕΙΑ».
Από το 1981 διδάσκω κινηματογράφο σε
διάφορες Σχολές. Ομολογώ ότι η συνεχής
επαφή μου με τα νέα παιδιά, τις ανησυχίες, τις αισθητικές αναζητήσεις τους, με
κράτησαν και με κρατούν ζωντανό σε εποχές ιδιαίτερα δύσκολες και οριακές. Όπως
όλοι οι δάσκαλοι, έδωσα και πήρα…
Δίδαξα: Στη Σχολή «Ευγενίας Χατζίκου,
στη Σχολή «Λυκούργου Σταυράκου», στα
δημόσια ΙΕΚ, Χαλανδρίου και Χαϊδαρί-

ου, στο ΙΕΚ ΑΚΜΗ και στο ΙΕΚ ΔΟΜΗ,
στα οποία εργάστηκα και σαν Υπεύθυνος
Σπουδών του Τομέα Κινηματογράφου και
Τηλεόρασης.
Από το 1985 καλλιτεχνικός δ/ντής του
«Φεστιβάλ Φανταστικού Κινηματογράφου» που συνδιοργανώνεται από το
΄Ιδρυμα «ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΚΟΤΡΩΝΗΣ» και
την Κι/φική Λέσχη Ηλιούπολης και από το
2005 Πρόεδρος του Ιδρύματος «ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΚΟΤΡΩΝΗΣ».
Ανήκω στη λεγόμενη «γενιά του Πολυτεχνείου», τη γενιά της επανάστασης, τη
γενιά της ανατροπής, αλλά παράλληλα
τη γενιά του βολέματος, της λαμογιάς, τη
γενιά που εξαργύρωσε πολύ ακριβά κάθε
επαναστατική έκφρασή της, τη γενιά που
σαν εξουσία αλλά και σαν διαχείριση της
δημόσιας ζωής έφτασε τα πράγματα στην
κατάσταση που αντιμετωπίζουμε αυτή τη
στιγμή με όλα τα αδιέξοδα και τις μαύρες
προοπτικές της.
Με απόλυτη πίστη και ελπίδα στις νέες
γενιές θεωρώ ότι μόνο εκεί υπάρχει αυτό
που λέμε προοπτική, βασική προϋπόθεση
για τη συνέχεια της ζωής…