Η κυρία Νίτσα

Μιχάλης Καραγάτσης

Η πρώτη μου αγάπη ήταν δέκα χρόνια μεγαλύτερη από μένα,
ίσως και πιο πολύ. Αμέσως θα φανταστείτε το αιώνιο
ειδύλλιο του αμούστακου εφήβου και της ώριμης γυναίκας, ή
μάλλον χήρας, για να κυνηγήσω με μεγαλύτερη επιτυχία τις
υπεκφυγές της φαντασίας σας.
Λοιπόν,όχι. Η πρώτη μου αγάπη, την εποχή που την αγάπησα,
δεν ήταν παρά είκοσι χρονών. Εγώ ήμουν οκτώ.
Η διαφορά της ηλικίας μας αυτή καθαυτή δεν θα ήταν
μεγάλη, αν οι αριθμοί των χρόνων μου δεν ήσαν τόσο
χαμηλά. Μα αυτό δεν έχει σημασία. Εκείνη την εποχή ο
χρόνος ήταν κάτι τι ανώτερο για μένα. Ήξερα ότι ήμουν
οκτώ χρονών, αλλά ήμουν βέβαιος ότι αυτό το νούμερο ήταν
ένα συμβατικό σημείο προς ταξινόμηση της ηλικίας μου,
απέναντι της ηλικίας του διπλανού μου. Δεν μπορούσα όιμως
να εννοήσω ότι μόλις οκτώ χρόνια έχουν περάσει από την
ημέρα που είδα το φως. Χωρίς άλλο έπρεπε να ζούσα πολύ
καιρό, είκοσι, τριάντα χρόνια, ξέρω και γω...
Ας μην πάρουν οι οπαδοί της μετεμψύχωσης επιχείρημα αυτή
τη χρονολογική φαντασία της ομίχλης του παιδικού μου
μυαλού. Ας μην ψάξουν να βρουν ενστικτώδη υποσυνείδητα
μιας γερασμένης ψυχής που έζησε, και ξαναζεί σε ένα νέο
κορμί. Ήταν άγνοια της πραγματικότητας και τίποτα
παραπάνω. Γιατί αν είχα ζήσει άλλοτε, εδώ και καιρό, μ'όλη
την προσωρινή μεταβατική κατάσταση της ψυχής μου, θα
μου'μενε κάποια ανάμνηση της χαράς της επίγειας ζωής,
ώστε να μην έκανα το λάθος να ξαναγεννηθώ.
Πολλοί ίσως να βρουν ότι έιχα πρόωρο ερωτικήν ανάπτυξη.
Τι πλάνη! Αισθηματική δεν αρνούμαι, μα ερωτικήν, αδύνατο.
Και όμως, αν ρίχναν μια ματιά στην "Πρώτη αγάπη" του
Κονδυλάκη, θα βλέπαν ότι δεν υπάρχει τίποτα καινούργιο
κάτω από τον ήλιο. Καθένας από την άχαρη ανατολή της
ζωής του κρύβει μέσα του σε εμβρυώδη κατάσταση τη libido.
Αγαπάει είτε σαν ασυνείδητος εραστής, είτε σαν σύνθετος
Οιδίπους. Δεν έχει όμως το θάρρος στη δύση πια του βίου
του να απλώσει μπροστά στον κόσμο τις πρώτες χλιαρές
αχτίνες του ήλιου του.
Τίποτε καινούργιο κάτω από τον ήλιο, μα πολλά κρυφά.
Ήταν ένα λευκό διάφανο ασθενικό κορίτσι, ένα όμορφο
κορίτσι. Μια δημιουργία της φαντασίας του Μυσσέ, και της
ρομαντικής πλειάδας. Μια εικόνα του Γκρεζ, χωρίς αφέλεια
όμως. Κάτι πιο σύγχρονο. Αυτή τη μορφή ίσως την βρείτε και
στον Φραπιέ και στον Μπαζέν. Η Ρόζα της "Maternelle" ή η
Νταβιντέ Μπιρό; Ήταν δασκάλα. Δασκάλα μου, για να
εννοούμαστε.

μα αυτό δεν έχει σημασία. και έμπαινε. Η μεγάλη αυλή του μόνο στις γωνιές είχε λίγη χλόη την άνοιξη. Από κει θα παίρναμε από το μηχανοστάσιο ασετυλίνη-είχαμε σχέσεις με το προσωπικό. Θα πηγαίναμε στον σταθμό. αυτή η λέξη είναι όλη η περίοδος. και τόσο χαρακτηριστικά . πάντα γιομάτο ήλιο. ωχρή.Επήγαινα στην τρίτη του δημοτικού. Τα μικρά μας χρόνια είναι τόσο λίγα. η κυρία Νίτσα.και με το πολύτιμο αυτό αντικείμενο στα χέρια. με τη βοήθεια των αερίων της οργανικής αυτής ουσίας. Ο δρόμος είναι γιομάτος λάσπη. τυλιγμένη στο φτωχικό δασκαλικό παλτό της. Και ύστερα η εκδήλωση αυτού του ορμέμφυτου. Η διευθύντρια έκλεινε τα μάτια σ'αυτό το μικρό πειθαρχικό παράπτωμα . Η κυρία Νίτσα -αυτό ήταν το όνομα της πρώτης δασκαλικής μου αγάπης -δεν ερχότανε ποτέ στην ώρα της. θα πηγαίναμε στη μεγάλη "Μαγούλα". Το χειμώνα το νερό της βρύσης πάγωνε. την Ορμάν μαγούλα. παγωμένη. Ύστερα η "κυρία" διευθύντρια θα τους έδιωχνε γιατί θα κάναν θόρυβο και θα ενοχλούσαν τις "μεγάλες". Η άσκοπη πολυθόρυβη περιπλάνηση στον κάμπο. Καθόμουν στο πρώτο θρανίο. Με λίγη καλή θέληση. που βλάσταινε μέσα στις νέες ανθρώπινες ψυχούλες τους.Ψάξτε καλά στις αναμνήσεις σας. Ο χειμώνας του κάμπου είναι τόσο κακός για τα κακόμοιρα τα κορίτσια που βγάζουν το ψωμί τους. Θα μου πείτε. σ'ένα μεικτό επαρχιακό σχολείο. Και όμως. Ίσως παρατηρήσετε ότι μεταχειρίζουμαι στην πιο απάνω περίοδο τη λέξη "θα" πολλές φορές εις βάρος κάθε σύνταξης και στύλ. Γιατί συνήθως απάνω στο φόρτε του αλήτικου ονείρου μας άνοιγε η πόρτα. και η κρυσταλλιασμένη λάσπη έσπαζε κάτω από τα χοντρά παιδικά παπουτσάκια μας. Η τάξη μας είναι ένα γωνιακό δωμάτιο. όταν δεν ήταν συννεφιά. Και οι οπτασίες περνούσαν μπρος από τα μάτια μας. Αυτό ήταν η ύστατη ικανοποίηση του ορμέμφυτου της ελευθερίας. και με υπομονή περίμενα. θα βρείτε παλιές εικόνες γιομάτες δροσιά και αθωότητα. Είναι τόσο ωραίο να νιώθεις το έδαφος να υποχωρεί κάτω από τα πόδια σου. Πρώτα θα βγαίναν στην αυλή να παίξουν αμπάριζα. όπυ θα εκσφενδονίζαμε τον πρώτο τυχόντα τενεκέ γάλακτος Νεστλέ στο στερέωμα. Ο βοριάς ξεχύνεται από τις κορφές του Ολύμπου παγερός και κοκαλιάζει τους βόλους στα χωράφια της εριβώλακος Θεσσαλίας. σα μια γλιστερή μαλακή μάζα. ώστε να μην . Οι σύντροφοι μου δίπλα κάναν ωραία σχέδια για την περίπτωση που δεν θα'ρχόταν ηκυρία".Δυό-τρείς ακακίες και μερικά βρωμόδεντρα ήταν το μοναδικό της στολίδι. Η σόμπα στη γωνιά τραβούσε με θόρυβο και κάπνιζε όλη την κάμαρα. πως θυμάμαι ύστερα από τόσα χρόνια τα γεγονότα της πρώτης παιδικής μου ζωής.

πάνω από μενεξεδένια καθαρά μάτια. Είναι σαν μιά πνοή καθαρού αέρα. Μόνο εικόνες σώζονται μέσα μου. . χωρίς να ξέρουμε τι θέλουμε. Είμαστε μεγάλοι. Η απελπισία μου έφτανε στο κατακόρυφο. Το μάθημα της κυρίας Νίτσας είναι ιεροτελεστία. εκείνο τον καιρό δεν ήμουν σε θέση να κάνω τέτοιες κρίσεις. όσο είμαστε παιδιά. Ένας ελαφρός μονάχα κρότος τριβής ακουγόταν στο άσπρο δωμάτιο. Θέλουμε. ήταν ένα μείγμα αθώου κοριτσιού και femme fatale. Και είτε τότε τις έζησα. χαρακτήριζε αυτή τη γυναίκα. Μας ξέχασε.μπορούν ν'ανακατευτούν με τον άχαρο συρφετό της μεγάλης μας ζωής . Που ταξίδευαν τα διαφανή μενεξεδένια μάτια κάτω από τα μαυρισμένα βλέφαρα. τραβούσαν γραμμές στο ανοιχτό μπλέ τετράδιο. Ο Ανατόλ Φράνς δεν είναι ο "Μικρός Πέτρος". είτε στο φως ενός καλοκαιριάτικου δειλινού. Σεις δεν είστε εκείνος. παρ'όλη την χτηνωδώς παιδική επιμονή μου. Γιατί δεν μας κοιτάει. Τα γράμματα. κάποιου καλού. Το μάθημα το ρουφούσαμε σαν μέλι από το στόμα της. και όταν μεγαλώσουμε κάποιου κακού. Η καρδιά μας χτυπούσε μήπως δεν κάνουμε τα γράμματα καλά. ο πατρικός διάδοχος του παιδιού που είχε τ'όνομά του. ξένο. που το κόβουν κόκκινα χείλια. σκοτωμένα βλέφαρα με πελώρια μαύρα τσίνορα. αλλιώτικο από σάς. αραδιαζόσαντε άτακτα και χοντρά πάνω στο χαρτί. Θα βρείτε έναν άλλον άνθρωπο. Όταν συλλογιέμαι τις παλιές αυτές ώρες. Να μια περίεργη απόδειξη των δύο ακροτήτων. Είναι ένα σύνολο σαφές και καθαρό. Τι συλλογιζότανε. Σήκωνα τα μάτια μου γιομάτα τρόμο και ικεσία προς την έδρα. άθελη γοητεία. Η αδυναμία του εύθραστου αυτού αναιμικού κοριτσιού είχε πάνω μας μιαν επιβολή μεγαλύτερη από μια πελώρια μυϊκή δύναμη. Τα άμαθα χέρια μας γλιστρούσαν αδέξια στο ριγωμένο χαρτί. ή σαν μια πρέζα κοκαϊνης. εικόνες που ξαναζωντανεύουν κάτω από την πίεση της νοσταλγίας. παρά επιβολή. Ψάξτε καλά στις αναμνήσεις σας. είτε τώρα τις ζω είναι το ίδιο. Γιατί αναστενάζει. Μήπως είναι άρρωστη. Τόσα κεφαλάκια. σκυμμένα με άφατη προσοχή. Βέβαια. Η απαλή και γλυκιά φωνή της μιλούσε μέσα στις άγουρες ψυχές μας. Η αγωνία φώλιαζε μέσα στο στήθος μου. Είτε μέσα στο μισοσκόταδο ενός συννεφιασμένου πρωινού. μια γραμμή ευθεία και προσδιορισμένη. Η κυρία Νίτσα πάνω στην έδρα φάνταζε πιο άσπρη παρά ποτέ κάτω από τον όγκο των καστανών μαλλιών της. Το κέρινο ωραίο πρόσωπό της. είχε μια πελώρια χάρη και μια άδολη. θέλουμε. Το χαρακτηριστικό της ζωής είναι η αγωνιώδης προσμονή. προσπαθώντας να ξεδιαλύνω λίγο από το μυστήριο της παιδικής ψυχής μου. Σαν περάσουν πια αρχίζει ο λαβύρινθος και τα ζιγκ-ζάγκ της αγωνιώδους και απαιτητικής υπόστασής μας. ένα φίλο ίσως και εχθρό. Είναι ο λεπτός νοσταλγός. βγάνω το συμπέρασμα ότι μάλλον υποβολή.

Μα είναι τόσο πολλά πράματα μυστηριώδη για τη μικρή ψυχή μας. και αν δεν δάμασες αυτόν.Το λευκό κεφάλι σηκώνεται.. μ΄ένα αίσθημα περίεργο. τον ώριμο άντρα. Πότε. το γόρδιο αυτό δεσμό του ελληνικού αλφαβήτου. μα αρκετά μυστηριώδης και ευχάριστη από τότε. στις πιο μακρινές εποχές της ζωής μας. για λίγες δραχμές. Κανένα καινούργιο συναίσθημα. έπρεπε να τον είχες ανακαλύψει. εμένα αγράμματο παιδί . Εκείνο που μόλις σήμερα γνωρίσαμε. που περνάει με τ'άλογο του τέσσερις φορές την ημέρα. όπως μια μεστή γυναίκα τον ανήξερο έφηβο στο λαβύρινθο του έρωτα. Αυτόν τον κρυμμένο παιδικόν άντρα. Ο τύραννος του νεοφώτιστου μαθητή. Από το κλειστό γιακά της βγαίνει μια μυρουδιά γυναίκας. Το χεράκι μπερδεύεται και τρέμει όταν αρχίζει να χαράζει το μεγάλο κόμπο. Μέσα στο κάθε παιδί κρύβεται ένας άντρας. κάτω από το παράθυρο της τάξης. Το μακρύ κορμί της ακουμπάει απάνω μου. απροσδιόριστη ακόμη για την αναίσθητη όσφρησή μου. Μα δεν είχες καιρό. Η ελαστική της σάρκα αποτυπώνεται καλά στη μνήμη μου. γιατί δεν εξηγιέται αλλιώς πως στεκόταν πάντα κάτω από το ανοιχτό παράθυρο. σκάβοντας με το πόδι τη γη και χλιμιντρώντας. Έχω λόγους να νομίζω ότι αυτή είναι η ηδονή σε εμβρυώδη κατάσταση. με έναν ασυναίσθητο ρομαντισμό. παραδείγματος χάριν. Κάθε γνωστού πράματος την πρώτη γνώση πρέπει να την ζητάμε πίσω. εδώ και χρόνια τώρα. Γιαννάκη. Τα μαλλιά της είναι πιο κοντά παρά ποτέ. Με είδε. τον ανακάλυψες. -Τι είναι. το είχαμε δει και άλλοτε. Κατεβαίνει από την έδρα. Ένα χαμόγελο γιομάτο καλοσύνη ζωγραφίζεται στο πρόσωπό της. Συλλογιέμαι καμιά φορά εκείνη τη γυναίκα που. Τον δικό σου άντρα. τον ντεμπουτάρισε σε μένα η κυρία Νίτσα. αέρινη μικρή δασκάλα. Εξέχασες τελείως τα παιδιά σου. για να λέμε την αλήθεια.Δεν μπορώ να κάνω το ψι.. Και με οδηγούσε στο δαίδαλο του ψι. Κάθεται κοντά μου στην άκρη του θρανίου. δάμασες χωρίς άλλο το άλογό του. σωστή διανόηση αυτή. έπρεπε να τον είχες δαμάσει με την γυναικεία τέχνη σου. κακή κυρία Νίτσα. Τα μεναξεδένια μάτια στάζουν μέλι. ανέλαβε να μου δείξει το ασανσέρ που ανεβαίνει στον έβδομο ουρανό της αγάπης. που έπρεπε να τα είχες καταλάβει. Τι είναι. Η φωνή μου όταν της απαντούσα ήταν κλαψιάρικη. όπως ο όμορφος λοχαγός. Το ψι. Ο τρόμος της καλλιγραφίας. Τα μακριά κέρινα δάχτυλά της παίρνουν στη θερμή μυρωμένη λαβή τους το ανήξερο παιδικό μου χέρι. συγγενές προς την ηδονή. Είμαι βέβαιος πως το ρόλο που έπαιξε αυτή ρεαλιστικότερα. με κοιτάει. . Γιατί το φτωχό κορίτσι δεν μπορούσε να ξέρει τις απόκρυφες γωνιές της ψυχής των μαθητών της. . ένας άντρας όπως όλοι οι άλλοι.

Περιττό να προσθέσω ότι δεν την αγαπώ πια. Την βλέπω σήμερα συχνά. Η κυρία Νίτσα παντρεύτηκε το λοχαγό. Καμιά ζήλεια δεν τάραξε την ψυχή μου.Αυτό είναι μυστήριο. Ζει ευτυχισμένη. Το όνειρο έσβησε από τα μάτια μου και σιγά σιγά από την καρδιά μου. κάποτε θα έπεσε στην αχτίνα των αισθήσεών μας. Είναι ακόμα ωραία. Και την άλλη χρονιά στην μεγαλύτερη τάξη παρακολουθούσα το άχαρο μάθημα μιας άσκημης γεροντοκόρης.. Είναι μια γυναίκα. Όχι. Ο άντρας της είναι πια συνταγματάρχης που έχει λάβει μέρος σε τρια κινήματα. μα αυτή τη φορά εγώ είμαι ο μεγαλύτερος. δεν τους το επιτρέπω. . μολονότι έχει χάσει το θέλγητρο της μισοσκότεινης τάξης. Κάτω από μια από τις άπειρες μορφές του. Το μυαλό σας ίσως πάει μακριά. και έχει μια κόρη που της μοιάζει πολύ. εκδήλωση μιας αργοπορημένης και ανικανοποίητης νιότης. Αυτό είναι άλλο ζήτημα. Το τέλος το ειδυλλίου ήταν οιχτρό. Δεν μας χωρίζουν παρά δέκα χρόνια. ώστε η φαντασία μας να την βάζει σε μια χρονολογία πιο μακρινή από τη γεννησή μας. που το μαραμένο της μούτρο ήταν γεμάτο κακόχρωμα σπυριά. και όχι οπτασία. Η κυρία Νίτσα με προβίβασε. 'Ημουν από τότε πολιτισμένος. Και λέω η φαντασία μας. για να μην πάρουν επιχείρημα οι οπαδοί της μετεμψυχώσεως για να στηρίξουν τις αβέβαιες επιστήμες τους. Ο κοσμοπολιτισμός μας έχει φέρει σε ίση μοίρα. Ήμουν παρών στους γάμους της. Ήθελα μόνο να σας πω για την πρώτη μου αγάπη. Τα δέκα χρόνια που μας χωρίζουν δεν αποτελούν πια ανυπέρβλητο διανοητικό και κοινωνικό εμπόδιο. Ίσως σε κάποια εποχή τόσο περασμένη και ξεχασμένη..

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful