You are on page 1of 52

T.

C MLL ETM BAKANLII

MEGEP
(MESLEK ETM VE RETM SSTEMNN GLENDRLMES PROJES)

ELENCE HZMETLER

DNYA MTOLOJS

ANKARA 2006

Milli Eitim Bakanl tarafndan gelitirilen modller; Talim ve Terbiye Kurulu Bakanlnn 02.06.2006 tarih ve 269 sayl Karar ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eitim Okul ve Kurumlarnda kademeli olarak yaygnlatrlan 42 alan ve 192 dala ait ereve retim programlarnda amalanan mesleki yeterlikleri kazandrmaya ynelik gelitirilmi retim materyalleridir (Ders Notlardr). Modller, bireylere mesleki yeterlik kazandrmak ve bireysel renmeye rehberlik etmek amacyla renme materyali olarak hazrlanm, denenmek ve gelitirilmek zere Mesleki ve Teknik Eitim Okul ve Kurumlarnda uygulanmaya balanmtr. Modller teknolojik gelimelere paralel olarak, amalanan yeterlii kazandrmak koulu ile eitim retim srasnda gelitirilebilir ve yaplmas nerilen deiiklikler Bakanlkta ilgili birime bildirilir. rgn ve yaygn eitim kurumlar, iletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modllere internet zerinden ulalabilir. Baslm modller, eitim kurumlarnda rencilere cretsiz olarak datlr. Modller hibir ekilde ticari amala kullanlamaz ve cret karlnda satlamaz.

NDEKLER
AIKLAMALAR ....................................................................................................................ii GR ....................................................................................................................................... 1 RENME FAALYET1 .................................................................................................... 3 1. DNYA MTOLOJS......................................................................................................... 3 1.1. Yunan Mitolojisi ........................................................................................................... 3 1.1.1. Tanr Kavram........................................................................................................ 3 1.1.2. nemli Tanrlar ..................................................................................................... 5 1.1.3. Tanrlarn k Noktalar ...................................................................................... 9 1.1.4. Tanrlar Nasl Domutur .................................................................................... 10 1.1.5. Tanrlarn Yaam Alanlar ................................................................................... 13 1.1.6. Tanrlarn Ak ve Serven ykleri.................................................................... 14 1.2. Roma Mitolojisi .......................................................................................................... 18 1.2.1. nemli Tanrlar ................................................................................................... 18 1.2.2. Tanrlarn k Noktalar .................................................................................... 23 1.2.3. Tanrlar Nasl Domutur .................................................................................... 23 1.2.4.Tanrlarn Yaam Alanlar .................................................................................... 24 1.2.5. Tanrlarn Ak ve Serven ykleri.................................................................... 24 1.3. Klasik Mitolojisi ......................................................................................................... 26 3.1.1. Tanrlarn k Noktalar .................................................................................... 26 3.1.2. Tanrlar Nasl Domutur .................................................................................... 26 1.3.3. Tanrlarn Yaam Alanlar ................................................................................... 27 1.3.4. Tanrlarn Ak ve Serven ykleri.................................................................... 27 1.4. Mitolojinin Dier Tuhaf Yaratklar............................................................................ 28 1.4.1. Kahramanlar ........................................................................................................ 28 1.4.2. Olaanst Yaratklar.......................................................................................... 28 1.4.3. Canavarlar............................................................................................................ 29 UYGULAMA FAALYET .............................................................................................. 31 LME VE DEERLENDRME .................................................................................... 33 RENME FAALYET2 .................................................................................................. 35 2. AKTVTE VE GSTERLERDE MTOLOJY KULLANMA..................................... 35 2.1. Animasyon Etkinlii Hazrlama Aamalar ................................................................ 38 UYGULAMA FAALYET .............................................................................................. 41 LME VE DEERLENDRME .................................................................................... 44 CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 45 MODL DEERLENDRME .............................................................................................. 46 NERLEN KAYNAKLAR.................................................................................................. 47 KAYNAKA ......................................................................................................................... 48

AIKLAMALAR AIKLAMALAR
KOD ALAN MESLEK/DAL MODLN ADI MODLN TANIMI SRE N KOUL YETERLKLER Dnya mitolojisi modll ile mitolojik hikayeleri animasyon programnda kullanma yeterlii kazanmak. Genel Ama Elence hizmetleri departmannda dnya mitolojisine ait ykleri aratrarak animasyon aktivitelerine programn zelliklerine uygun olarak uyarlayabileceksiniz. Amalar Elence hizmetleri departmannda kullanabileceini Dnya mitolojilerini aratrma yntemlerini kullanarak eitli kaynaklardan doru olarak aratrabileceksiniz. Elence hizmetleri departmannda dnya mitolojilerine ait mitolojik ykleri animasyon programna doru olarak uyarlayabileceksiniz. 224TF0006 Elence Hizmetleri Animatrlk Dnya Mitolojisi Dnya mitolojisi konularnn verildii ve mitolojik yklerin aktivite ve gsterilerde nasl uygulanabileceinin ilendii renme materyalidir. 40/24

MODLN AMACI

Ortam: Snf, sektr, atlye, ktphane ETM RETM Donanm: Bilgisayar donanmlar, VCD, DVD, televizyon, ORTAMI VE DONANIM projeksiyon Modln sonunda yer alan her faaliyetten sonra verilen lme aralar ile kazandnz bilgi ve becerileri lerek LME VE kendi kendinizi deerlendirebileceksiniz. Modl sonunda DEERLENDRME retmeniniz tarafndan hazrlanan lme aralar ile modl sonunda kazandnz bilgi ve becerileri deerlendirecektir.

ii

GR GR
Sevgili renciler, Mitos; Yunancada sz, yk anlamna gelir. Mitoslar; ilkel insan topluluklarnn, evreni, dnyay ve doa olaylarn kiiletirerek canl varlklar ya da tanrlar olarak tasarlayp henz srrn zemedikleri yaamn ve evrenin eitli grntlerini bir anlam kolaylna balamak ihtiyacndan domu yklerdir. Mitoslar, eposlara yani destanlara malzeme olurlar. Mitoloji ise mitos bilgisi ve mitoslarn sistemli bir biimde toplam demektir. Dnya mitolojisi denildiinde aklmza ilk gelen Yunan ve Roma mitolojileridir. Klasik mitolojinin Yunan mitolojisinin ilk mitlerinden olutuu sylenebilir. Hatta birok aratrmacya gre klasik mitoloji Yunan mitolojisinin dier addr. Btn teki uluslarn ilk a efsanelerinden nce akla, Yunan ve Roma (Latin) yklerinin gelmesinin nedeni, Yunan ve Roma (Latin) mitolojilerinin yzyllardr Avrupa sanat ve edebiyatn en geni lde beslemekte olmalardr. Gemite kyleri, kasabalar gezen, birok yazarmza ilham vermi olan, destan anlatclar vard. Televizyon ve radyonun evlerimize girmesiyle birlikte destan anlatclar kalmad. Gnmzde, turistlere, tur rehberleri tarafndan mitolojik ykler anlatlmaya baland. nsanlar iin mitolojik ykleri dinlemek ve/veya izlemek elenme, dinlenme aktivitesidir. Bunun yannda mitolojik ykler farkl milletlerin kltrlerini de tanmamza yardmc olarak sosyal ve kltrel bir ilevi de yerine getirmi olmaktadr. Bu nedenlerle mitolojik yklere ilgi artmtr. Animatrlk mesleinin gelimesiyle birlikte mitolojik ykler, animatrler tarafndan aktivitelerde ve gsterilerde kullanlmaya baland. Dnya mitolojisi modlnn ilk blmde, Yunan, Roma ve klasik mitolojilerde ad geen nemli tanrlar ile Yunan mitolojisinde ad geen tuhaf yaratklarn zellikleri hakknda bilgi vereceiz. Bu blmde ayrca ad geen mitolojik kahramanlarn ak ve serven yklerinden rnekler bulacaksnz. Modln ikinci blmnde animatrlk mesleini semi olan sizlere, yapacanz veya sunacanz aktivite ve gsterilerde mitolojiyi nasl kullanacanza ilikin bilgi ve faaliyet basamaklar vereceiz. Modln meslek yaantnza katk getirmesi dileriz.

RENME FAALYET1
AMA

RENME FAALYET1

Bu renme faaliyetinde elence hizmetleri departmannda kullanabileceiniz dnya mitolojilerini, aratrma yntemlerini kullanarak eitli kaynaklardan doru olarak aratrabileceksiniz.

ARATIRMA
Yunan mitolojisini ve Yunan mitolojisine ait ykleri internetten, eitli ktphanelerden aratrnz; bir ykyle birlikte bilgisayarda sunu hazrlayarak snfta anlatnz. Roma mitolojisini ve Roma mitolojisine ait ykleri internetten, eitli ktphanelerden aratrnz; bir ykyle birlikte bilgisayarda sunu hazrlayarak snfta anlatnz. Klasik mitolojiyi ve klasik mitolojiye ait ykleri internetten, eitli ktphanelerden aratrnz; bir ykyle birlikte bilgisayarda sunu hazrlayarak snfta anlatnz. Mitolojideki dier tuhaf yaratklar ve onlara ait ykleri internetten, eitli ktphanelerden aratrnz, bir ykyle birlikte bilgisayarda sunu hazrlayarak snfta anlatnz. Dier dnya mitolojileri ve ykleri hakknda internetten, eitli ktphanelerden bilgi toplaynz; bir ykyle birlikte bilgisayarda sunu hazrlayarak snfta anlatnz.

1. DNYA MTOLOJS
1.1. Yunan Mitolojisi
1.1.1. Tanr Kavram
Yunanllarn Hint- Avrupa kkenli halk olduu, insan ve tanr anlayn Mezopotamyallardan aldklar bilinmektedir. Yunan tanrlarnn mitolojideki grev ve yetkileri Mezopotamya tanrlar ile benzerlikler tamaktadr. Bu benzerlik haftann gnlerine verilen isimlerde bile ortaya kar. Ancak Yunan mitolojisi canll ve gzellii ile dierlerinden belirgin farkllk gstermektedir. Belki de bu nedenle Yunan mitolojisi gnmze kadar air, ressam, sanatn ve edebiyatn dier dallar ile uraanlarn ilham kayna olmutur.

Yunanllar tanrlarnn saysn, oluan dnce deiikliklerine bal olarak birok kez artrmlardr. Ayinler, bayramlar zamana ve yreye gre deiir, ama balca tanrlar ve kurbanlar hepsinde ortaktr. Tanrlar her yerde hazrdrlar, her eyi bilirler, kendilerini simgelerle belli ederler ve birok ilevleri vardr. ok gldrler, doa olaylarndan sorumludurlar, insanlarn eylemlerine yn verirler. Ne var ki onlarda dorudan doruya belirsiz, kayglandrc kader karsnda boyun emek zorundadrlar. Oniki Olymposlu Tanr simleri ve zellikleri Yunanca (Yunan) Zeus Hera Athena Apollon Artemis Hermes Hephaistos Hestia Ares Aphrodite Demeter Poseidon Latince (Roma) Jpiter Iuno Minerva Apollo Diana Mercurius Vulcanus Vesta Mars Venus Ceres Neptunus Temsil ettii Hava Gk imek Gne Ay Yamur Yeralt atei Ocak Trpan frtna Ak Toprak Deniz zellii Mutlak kudret Evlilik Zeka Sanat ffet Belagat Sanayi Aile erdemi Sava Gzellik Bereket Hiddet Simgeleri Yldrm Tavus kuu Zeytin dal Yay - lir Geyik - hilal Kanat - asa eki - rs Kutsal ate Mzrak Gvercin Buday - orak dili yaba

Tablo 1.1: On iki Olimposlu tanrnn zellikleri

Yunanllar zellikle kendi sitelerini ve oturduklar yeri koruyan tanrya baldrlar. Ayn tanr hesabna her biri u ya da bu biimde bir betimleme veya ilevi kutsar. Tanrlar kiinin yaamna kartklar gibi sitenin de yaamna karrlar. Onlarla ayin ve dua ile iliki kurulur, cevaplar da rya ve kehanetten beklenir.

1.1.2. nemli Tanrlar


Yunan mitolojisinde Titanlarn yerini alan Olympos tanrlar da denen on iki tanr unlardr: Aphrodite: Aphrodite, akn, cinsel isteklerin ve gzelliin tanrasdr. Doal yeteneklerinin yannda, herkesin kendini arzulamasn salayan byl bir kua vardr.

Resim 1: Aphrodite

Doumu hakknda iki sylenti vardr. lki, onun Zeus ve Dione'un kz olduunu anlatr. kincisi, Cronos hadm edildiinde denize atlm olan organndan damlayan kanlardan doduunu ve kocaman bir midye iinde Kbrs'ta karaya ktndan bahseder. Hephaestus'un karsdr. Aac mersin, hayvanlar gvercin, kuu ve seredir. Apollo: Apollo; Zeus ve Leto'nun olu, Artemis'in ikiz kardeidir. Altn bir lir alar; mziin tanrsdr. Gm bir yay en uzaa o atabilir; oklarn tanrsdr. Tbb, insanlara o retmitir; iyiletirici tanrdr. Asla yalan sylemez; n ve gerein tanrsdr.

Resim 2: Apollo

Apollo her sabah, drt atl arabasyla gkyzn bandan sonuna dolar ve gne doar. Delphi'de bir nasihat olarak tannr. Yunanistann drt bir yanndan insanlar ondan nasihat almak iin Delphi'ye gelirler. Kutsal aac defne, hayvanlar yunus ve kargadr.

Ares: Ares, Zeus ve Hera'nn oludur. Ne annesi ne de babas tarafndan pek sevildii sylenemez. Sava tanrsdr. ldrc ve kana susam bir tanrdr; ama bir yandan da korkan tekidir. Aphrodite'le yatakta yakalannca kocas Hephaestus tarafndan herkesin iinde alay konusu edilmitir. Akbaba ve kpek kutsal hayvanlardr.

Resim 3: Ares

Artemis: Artemis; Zeus ve Leto'nun kz, Apollo'nun ikiz kardeidir. Vahi hayvanlarn ve avn tanasdr. Genlerin koruyucusudur. Apollo gibi o da gm oklarla at yapar. Erdemin, namusun simgesidir. ocuklarn doumlarn ynetir (Doumunda Leto'ya hi ac ektirmemitir.). Kutsal aac servidir. zellikle geyik olmak zere tm hayvanlar onun iin kutsaldr.

Resim 4: Artemis

Athena: Athena; Zeus'un en sevgili kzdr. Yetikin, zrhl ve silahl bir ekilde babasnn kafasndan frlayarak domutur. Savata acmasz ve cesurdur; ancak sadece ehri dmanlardan korumak iin savam. ehrin, el sanatlarnn, tarmn ve zeknn tanrasdr. Yular icat edip, insanlarn at evcilletirmesini salamtr. Trompet, flt, mlek, trmk, saban, gemi ve savata kullanlan at arabas onun icatlarndandr. Bilgelik, akl ve saflk tanrasdr.

Resim 5: Athena

Zeus'un en sevdii ocuu olduu iin imekleri dhil, babasnn tm silahlarn kullanmaya izni vardr. Kutsal ehri Atena, aac zeytin ve hayvan baykutur. Hades: Hades de Zeus'un kardeidir. llere hkmeden yeralt tanrsdr. Kullarnn saysn artrmak iin delice uraan, agzl bir tanrdr. Erynyes'ler onun deerli misafirleridir. Onu ziyarete gelenlerin yeralt dnyasn terketmeleri konusunda da olduka isteksizdir. Ayn zamanda, yerden kan deerli metaller onu bolluk, okluk ve servet tanrs yapmtr. Onu grnmez yapan bir miferi vardr. Yeralt dnyasndan pek ayrlmazd. Acmasz ve hatta korkuntu; ama sznden dnmezdi ve kaprisli bir tanr deildi; Zorla kard Persephone ile evlidir. Hephaestus: Hephaestus; Zeus ve Hera'nn oludur. Fiziksel olarak son derece irkin ve topal olan tek tanrdr. Atein ve demirin tanrsdr. Tm tanrlarn zrhlarn ve silahlarn o yapar.

Resim 6: Hephaestus

Demir ilemek iin bir volkan kullanr. Kibar ve bartan holanan bir tanrdr. Aphrodite ile evlidir.

Hera: Hera, Zeus'un kz kardeidir. Sonradan kars da olmutur. Oceanus ve Tethys adl Titanlar tarafndan bytlmtr.

Resim 7: Hera

Evliliin koruyucusudur ve evli kadnlara zel bir ilgi gsterir. Birok mitolojik anlat, Hera'nn Zeus'un kendisine sadakatsizliine kar ald lerden, kskanlndan bahseder. Kutsal hayvanlar inek ve tavuskuudur. Argos, en sevdii ehirdir. Hermes: Hermes, Zeus ve Maia'nn oludur. Zeus'un habercisidir. Tanrlarn en hzlsdr. Kanatl sandaletleri ve apkas vardr; bir de byl denek tar. Hrszlarn ve ticaretin tanrsdr. Yeralt dnyasna lleri o gtrr. Liri, kaval, notalar, astronomiyi, l birimlerini ve sporu icat etmitir. Hestia: Hestia, Zeus'un kz kardeidir. Bakire bir tanradr. Evlerin dzeninden sorumlu olan tanradr. Yeni bir ocuk doduunda aileye kabul edilmeden nce onu kutsayandr. Her ehrin Hestia'ya kutsanm herkese ak bir yer vardr. Burada devaml ate yaklr ve asla sndrlmez. Poseidon: Poseidon, Zeus'un kardeidir. Denizler tanrsdr. (Neptune) Zeus'un erkek kardeidir. Ona tapnan deniz yaratklar arasnda itibar byktr. Titan Oceanus'un byk torunlarndan Amphitrite ile evlidir. Silah dnyay sallayabilen ve her eyi parampara edebilen dili bir ataldr. Zeus'tan sonra dier tanrlar arasnda en gl olandr. Okyanus'un derinliklerinde mercanlar ve deniz iekleriyle sslenmi, fosforlu kzl bir kla aydnlanan, altndan muhteem bir saray vardr. Yunuslarn, denizatlarnn ve dier deniz canllarnn ektii iki tekerli arabasyla ilerler.

Resim 8: Poseidon

Zeus: Babas Cronos'un hkmdarln ykp yerine geip tm tanrlarn yneticisi olan Zeus, gklerin ve yamurun tanrs olup bulutlar da bir araya getirirdi. Onu kzdranlara frlatt imekler silahyd. Hera'la evliydi; ama apknlklar ve gzel kadnlara zaafyla nldr.

Resim 9: Zeus

Bir kartal, hizmetindeydi. Getir-gtr ileri ve sakiliini Ganymede yapard. Zeus onu da dandan karp Olympos'a getirerek lmsz yapmt. Zeus ayrca, yeminlerini bozanlarn ve yalan syleyenlerin cezalandrcsdr. Aac mee, akl hocas mee aalarnn vatan olan Dodona'dr (Dodona; Zeusun tapna).

1.1.3. Tanrlarn k Noktalar


Her eyden nce Khaos vard. Bu bir boluk deildi, iinde btn eyalarn, tanr ve insanlarn kaynan bulundururdu. lk nce Khaos'tan Toprak Ana - Gaia ve gkyz Uranos olutu. Gaia ve Uranos'un birlemesinden Brontes, Steropes ve Arges ('gkgrlts', 'parlt' ve 'imek') isimli Kyklop dodu. Kykloplar alnlarnn ortasnda tadklar tek gzleri ile yeralt alevini gkyz ateine dntryorlard. kinci olarak Gaia ve Uranos elli bal yz kollu Kottos, Briareus ve Gyes ('fke', 'g', 'dehet') adl Hekatonkheirleri yarattlar. Sonunda Titanlar oluturuldu (Titan; Olimposlu tanrlardan nce hkmeden tanrlar).

1.1.4. Tanrlar Nasl Domutur


Toprak anann gkyz ile birlemesinden alts erkek, alts dii olmak zere on iki Titan dodu. Titanlarn erkek olanlar Okeanos, Koios, Hyperion, Iapetos ve Kronos; ayn zamanda Titanides denilen dii Titanlar ise Theia, Rheia, Themis, Phoibe, Mnemosyne ve Tethys adlarn tayorlard. Okeanos ve Tethys btn nehirleri yarattlar. Hyperion ile Theia'dan Gne - Helios, Ay - Selene, afak - Eos dodular. apetos ve Asie'den gk kubbesini srtnda tayan Atlas, Menoetios, Epimetheus, Prometheus dodular. Dier 2 ift Titan da kendi ocuklarn dourdular. Ama gelecek, altnc iftin evlatlarnnd - Kronos ve Rheia'nn. lk doan ocuklar Kyklop ve Hekatonkheirlerden hem irenen hem de kendi iktidarn almalarndan korkan Uranos, ocuklar doduka onlar yerin derinliklerine Tartaros'a (cehenneme) atyordu. Bu duruma zlen Gaia einden nefret etmeye balad, Titanlar Gkyzne kar kkrtt. Titanlar babalarna kar geldiler ve onu hkimiyetinden mahrum braktlar. Titanlarn en kurnaz olan Kronos tahta oturmasna ramen, kardelerinin glerinden korkarak onlar Tartaros'tan kurtarmad.

Resim 10: Kronos ve Rephia

Yunanlar Kronos'un ynetim dnemine 'altn dnem' adn vermekteler. Maalesef ynetimi eline geiren bu yeni hakimin kaderinde de olu tarafndan devrilmek vard. Bunun nlemini alabilmek iin Kronos korkun bir karar ald, yeni doan oullarn ve kzlarn yutmaya balad. lk olarak Kronos kz Hestia'y, sonra kzlar Demeter ve Heray, ardndan da Hades, Poseidon adl oullarn yuttu. Kronos zaman temsil eder. Kron kelimesi zaman anlamndadr. 'Zaman kendi evlatlarn yutar.' deyimi de bugn Kronos olayn anmsatmaktadr.

10

Rheia, yalnz Zeus'u onun elinden kurtarabildi. Bir kocaman ta kundak bezlerine sarp Kronos'a verdi. Kronos ta Zeus zannedip yuttu. Zeus ise Girit adasnda bir maarada sakland, sihirli kei Amaltheia'nn st ile beslendi. Olgunluk ana gelince Zeus sakland maaradan kt. Kronos'a sava at. Bu sava on yl srd, hi birisi yenemeyince, Zeus Rheia'nn tavsiyeleri ile Tartaros'taki Kyklop ve Hekatonkheirleri serbest brakt. Kykloplar Zeus'a mehur imekleri verdiler. Yzelli Hekatonkheirler Titanlarn zerine talar ve kayalar frlattlar. Yerler paraland, dalar eridi ve Titanlar yenildiler. Zeus Kronos'u yuttuu tanrlar ve ta karmaya zorlad. Titan'lar yenilerek Tartoros'a atldlar. Yz kollu Hekatonkheirler ise Titanlarn bekiliini yapmaya baladlar. Tanrlar (Zeus ve kardeleri) dnyay ynetmeye baladlar. erkek karde Zeus, Hades ve Poseidon evreni kendi aralarnda paylatlar. Ortanca karde Poseidon denizlerin, deniz canllarnn ve tm akarsularn hkimiyetini ald. Deniz tanrlarndan olan Nereus kzlarndan gzel Amphitrite ile evlendi. Bu evlilikten birok deniz perisi, yar at yar insan Triton dodu. Triton deniz kabuunu ttrerek tufan yattrr ve sular geldikleri yere dndrrm. Poseidon'un elinde tad atall yabay frlatt zaman, denizde frtnalar ve korkun dalgalar yaratabilir. Nereus'un kzlar olan nereidler her zaman Poseidon'un evresini sararlar. Nereidler belden aa balk, belden yukar insan eklindeler. Poseidon daha Dorlarn glerindende nce peloponnesos ile Boiotiada sayg ve tepki grrd. Kk karde Hades'in payna yeralt dmtr. nsanlarn ve tanrlarn hi sevmedikleri sert, korkun tanr Hades, kars Persephone (Zeus'un kz) ile birlikte glgeler halinde dolaan llere hkmeden yeralt lkesindeki saraylarnda yaarlar. Hades' in bekiliini bal cehennem kpei Kerberos yapar, yeraltna gelenleri kuyruunu sallayarak, okayarak ieri alr, ama kmak isteyenler iin de azn birden aarak, sipsivri ve kara dilerini gstererek tehdit edip, yukar kmasn nler. ller dnyas yani yeralt, gnah ileyenlerin bulunduu bir yerdir. Burada gnahkrlarn en gnahkrlar bulunur ve bunlar sonsuz bir azaba arptrlrlar. Tanrlar iinde adna ne bir tapnak, ne bir sunak yaplan da herhangi bir ilahi bestelenmeyen bir tek Hades vardr, bu da kendisinden korkulmasndan kaynaklanmaktadr. Byk karde ve 'tanrlarn kral' olarak kabul edilen Zeus, paylamda gkyz ve dnyay ald. O, aile ve evliliin hamisi kabul edilen tanra Hera ile evlenir. Bu evlilikten lithya ve Hebe adnda kzlar, sanayi tanrs Hephaistos ve sava tanrs Ares oullar olmutur. Tanrlar daima yaz mevsiminin hkm srd Olimpos danda yaarlar. Genliin ve gzelliin sembol olan Hebe tanrlara onlarn lmszln salayan ambrosia ve nektar datr. Zeus altn tahtnda oturur. Tahtn yan banda tanrlarn habercisi kanatl ris yer almaktadr. Zeus ok gl bir tanr olsa da kaderi ynetmek onun elinde deildir. Kaderi Moir ynetmektedir: Lakhesis insanlarn doumundan nce kaderini belirler. Klotho insanlarn kader alarn rer. Atropos bu alar ynlendirir. evresindekiler tarafndan sayg gren Zeus zaman zaman apknlklar ile Hera'y kzdrr.

11

O gzeller gzeli Leto'ya k olur. Bu birliktelikten kzl sal ikizler Apollon ve Artemis doar. Hera, Zeus'un ikincil ilahelere ve lml kadnlara ilgi duymasn bir trl iine sindiremez ve onlar srekli tehdit altnda tutar. Leto ocuklarn dourabilmek iin Delos adasna snr. Hera onlara ylan Pifon'u gnderir ve bin bir trl ikenceye maruz brakr. Ama Leto'nun olu Apollon bydnde sihirli oku ile ejderhay ldrr ve Olimpos tanrlar iinde gzel sanatlar ve gn nn tanrs olarak saygnln kazanr. Olymposlular altn liriyle elendiren, ok uzaklara ok atabilen, hastalar iyiletiren, iyiletirme sanatn hastalara ilk reten, gm yayn efendisi oku tanr olarak Yunan iirlerine gemitir. Kardei Artemis ise av tanras oldu. Baka bir zaman ise Zeus'un Hera'ya ihaneti srasnda Hermes doar. Hermes rzgr tanrsdr, babas Zeus annesi ise yamur perilerinden biri olan Maia'dr. Kanatl sandallar olan Hermes ayn zamanda tanrlarn habercisidir. Hermes'in grevleri arasna lenlerin ruhlarna Hades'in saltanatna kadar elik etmek de var. Apollon'un lmszler arasnda en sevdii tanr rzgr tanrs olan Hermes idi. Anlatlanlara gre Hera'dan nce Zeus Titan Okeanos'un kz Metis (Zek temsilcisi) ile evlenmi. Ama Moir'ler tanrlarn kralna bu birliktelikten doan ocuun ynetimi eline geireceini sylerler. Zeus bunun duyunca Metis'i yutar. Ksa bir sre sonra Zeus'un iddetli bir ba ars balar. O zaman Prometheus'tan balta ile bana vurmasn rica eder. Prometheus bu istei yerine getirir ve Zeus'un bandan onu kz Athena sava kyafetlerinde kar. Eski Yunanlara gre, Athena retici zeknn ve adaletli savalarn tanrasdr. lkeyi saldrlardan koruyan bir tanrayd Athena. Bir baka zellii, ehir tanras olmasyd; uygarln, el sanatlarnn, tarmn koruyucusu, dizginin yaratcsyd; atlar ilk ehliletiren oydu. Onun erefine ehirlerine Athena adn vermiler. Ylan ve bayku tanrann sembolleridir. Zeus ile Thebia kral Kadmos'un kz lml Semelenin birlemesinden oullar Dionysos doar. Hera, Zeus'u Semele'den kskanr ve yal bir kadn klna girerek Dionysos'un annesini kandrr. Semele ona kanarak Zeus'tan tm ihtiam ile ona grnmesini ister. Zeus onu kramaz ve yldrmlardan korkan Semela yedi aylk Dionysos'u drr. Zeus Semele'nin drd ve sk yaprakl bir sarman yanmaktan koruduu Dionysos'u baldrna kancalarla yerletirir ve zaman geldiinde onu ikinci bir doumla meydana getirir. Bylece Dionysos iki kez domu olur. Nysa dandaki nymphaler (ba rtl, yani gelinler) Dionysos'u bytp eitirler. Dionysos genlik ana geldiinde maaradaki zmleri kullanarak arap yapma sanatn bulur. arabn ve esrikliin (sarholuun) tanrs olarak kabul edilir. En gzel tanra phesiz kzl sal Afrodit'ti. Onun doumu ile ilikin tartmalar srmektedir. Bazlarna gre Afrodit Zeus'un kzdr. Dierlerine gre ise Afrodit daha nce Uranos'la denizdeki dalgalarn bembeyaz kpnden olumutur. Afrodit ak tanras olup insanlarn birbirlerine sevgi ile yaklamas iin zerlerine ak iksirini damlatan, iekleri ve aalar baharda rengrenk donatarak doay canlandran retken bir tanradr. Afrodit ate tanrs olan ve ok sanatkr, ancak topal ve ok fazla yakkl saylmayacak bir grnme sahip olan Hephaistos ile evlenmi. Afrodit ve Hephaistos'la ilgili mit, her ikisinin de temsil ettikleri sanat ve akn kol kola olmas gerektiini vurgulamaktadr.

12

Eski Yunanlar bu tanrlara 'on iki Olimpos tanrs' adn vermiler. Bu gruba Zeus, Hera, Athena, Artemis, Afrodit, Demeter, Apollon, Hermes, Ares, Hephaistos, Hestia, Dionysos dhildi. Poseidon ve Hades deniz ve yeralt dnyasnda bulunduklar iin bu gruba dhil edilmemiler.

1.1.5. Tanrlarn Yaam Alanlar


Denizlerde Yaayan Tanrlar: Denizlerin ve suyun tanrs Poseidon, kars deniz dibi tanras Amphitrite ile birlikte denizlerde yaard. Yeraltnda Yaayan Tanrlar: Yeraltnn ve llerin tanrs Hades kars Persephone ile birlikte yeraltnda yaard. Olymposta yaayan tanrlar: Zeus, ocuklar ve kars ile birlikte Olymposta yaard. Olympos Yunan mitolojisinde nemli bir yere sahiptir. Homerosa gre tanrlar belli bir yerde otururlard. Bu oturduklar yer Olympos Dadr. Yunan ilk anda Ege evresindeki birok daa Olympos ad verilmitir. Olympos yksek da anlamna gelmektedir. Ama tanrlar lkesi, Teselyadaki Olympos olduuna inanlmaktadr. Olympos da Atinann kuzeyinde yer almaktadr. Homerosa gre bin bir doruklu, hep karla rtl, prl prl ldayan bu da ylesine sarp ve yksektir ki gklere karr. Doruuna ancak uan atlaryla tanrlar ulaabilirdi. En st tepesinde Zeus taht kurmutur, oradan dnyada olup biteni gzler. Dier tanrlarn saraylar biraz daha aadadr. Homerosa gre Zeusun saray ya tuntan ya da altndan avlusuyla eit eit daireleriyle tpk bir kral saray gibi tanr Hephaistos tarafndan yaplmtr. Zeus bu sarayn kral, kars Herada bu sarayn kraliesidir. Herann taht da Zeusun tahtnn altndadr. Bu sarayda Tanrlarn hayat bu lenlerle geer.

Resim 11: Zeus ve Hera

13

1.1.6. Tanrlarn Ak ve Serven ykleri 1.1.6.1. Troya Sava


Gzel tanra Afrodit'in ad Homeros'un lyada'da anlattna gre Truva (Troya) savann balama nedeni olarak anlmaktadr. Efsaneye gre, Olimpos tanrlar Lolkos Kral Pelans ile Thetis'in dnleri iin bir araya toplanmlar. Kavga tanras Eris dnlerine davet edilmeyince sinirlenmi. Bir oyun dzenlemi ve Hera, Afrodit ve Athena'nn oturduu ziyafet sofrasna zerinde 'en gzele' yazl bir elma atm. Elmann kimin olduu zerine 3 gzel tartmaya balarlar ve Zeus'tan bu sorunu zmesini isterler. Zeus iin iinden kamaynca, areyi Troya Kral Priamos'un olu Paris'i rehber ilan etmekte bulur. Gzellerden her biri kendisini semesi iin Paris'e bir ey vaat ederler. Athena ona savata yenilmezlik gc vereceini vaat eder. Hera, Paris'i Asya'nn hakimi yapacan syler. Paris Afrodit'e kanar ve dnyann en gzel kadnn elde etmek iin Afrodit'i yarmann birincisi seer. Bu gzel kadn Sparta Kral Menelaos'un kars Helen'di. Paris, Afrodit'in yardmyla Sparta'ya gider, Helen'i karr, prensi olduu Troya ehrine geri dner. Bunun zerine hakarete uram Menelaos, Akha ordularn toplayarak Troya'ya sava aar. Bylece on yl srecek Troya sava balam olur.

Resim 12: Troya Savalar

Her iki taraf da zaferler kazanr. Sonunda Ithake kral Odysseus tahta at icat ederek Troya'nn kaplarna gtrr. Troyallar bu byk ata hayran kalarak onu ehir duvarlarndan ieriye tarlar. Atn iinde saklanm olan Yunan askerleri gece olunca saklandklar yerden karlar ve Troya'y ele geirirler.

14

Resim 13: Troya At

Menelaos gzel Helen'i affeder ve birlikte Sparta'ya dner, mutlu bir yaam srerler. Maalesef dier kahramanlar ayn kader beklememektedir. zellikle Odysseus uzun yllar vatanna dnmek iin mcadele verir. Troya'dan uzaklaan Odysseus'un gemisi denizde frtnaya esir der ve zalim, insan eti yiyen devlerin adasna srklenir. Durumdan bihaber Odysseus ve on iki arkada sahile karlar. Burada onlar tek gzlu dev Polyphemos'a esir derler. Polyphemos yakalayabildigi Odysseus'un arkadaslarn birer birer yemeye baslar. Odysseus, devi, yanlarnda getirdikleri Ismaros arab ile sarho eder ve tek gzn karr. Odysseus ve kalan adamlar, maaradaki srnn arasna karp devin bacaklarnn arasndan dar karlar. Odysseus ve adamlar zgr kaldklarna sevinir ve yollarna devam ederler. Polyphemos denizler tanrs Poseidon'un oluydu. Olunun kr edilmesine ok kzar ve ileride Odysseus'un eve dn yolundaki gecikmelerine sebep olur. Bir sre sonra Odysseus Aiaie adasna, Gne Tanrs Helios ile Okeanos 'un kz Perseis'ten doma byc Kirke'nin yaad blgeye kar. Gzel Kirke, Odysseus'un arkadalarna arap iirerek domuza cevirir. Tanr Hermes, Odysseus'un yardmna koar ve ona bir ot vererek domuz olmasn engeller. Odysseus Kirke'yi yener ve onu arkadalarn eski haline dntrmeye zorlar. Kirke, Odysseus'u Hadese gidip bilici (kahin) Teiresia'in ruhuna danmas kouluyla serbest brakacan syler. Odysseus bir takm zorluklar atlatarak bunlarn da stesinden gelir.

15

Resim 14: Odysseia kahramanlar

Daha sonra Odysseus peri Calypso'nun adasna kar ve orada yedi yl esir olarak yaar. Malta olduu sanlan bu adadaki esareti, Athena'nin Zeus'a yalvarmas zerine sona erer. Zeus tarafndan tekrar grevlendirilen Hermes, Calypso'ya Zeus'un emrini iletir. Calypso onu serbest brakr. Bu olaydan sonra birok zorluklar sonunda Odysseus vatan Ithake'ye dner ve ok sevdii kars Penelope'ye kavuur ve uzun yllar mutlu yaam srerler.

1.1.6.2. Prometheus
Titanlar yenen Olimpolular karlkl uzlama ile evreni blrler. Sra, insanlarla anlamazlklarn yola koymaya gelmitir. Titan apetosun olu Prpmetheus lmllerden yana olur, bunda byle tanrlarn yiyecei ile insanlarn yiyeceini belirlemek iin ok byk bir kz kurban eder ve kurban iki blme ayrr. Bir yanda hayvann eti, ilii ve sakatat; bunlarn zerine tiksinti veren bir grnmle hayvann derisini rter. Dier yanda kaln bir ya tabakas altnda eti syrlm kemikler Kuzeni Zeustan ayr payn semesini ister, dier pay insanlarn olacaktr. Zeus kendini itah verici yaa kaptrr, kemiklerle karlanca da Prometheusa kar korkun bir fke duyar. lmszleri ve onlarn koruyucusunu cezalandrmak amacyla Zeus, bu ekilde edinilmi eti piiremesinler diye atei saklar. Ne var ki Prometheus yldrmlar atan tanrnn uyanklln bir kez daha alt eder. Ate kvlcmlarn arr, bunlar bir rezene sap iinde yere indirir. Zeusun fkesi artk snrszdr. Prometheusu Kafkas da zerine zincirlemeye hep Haistosu gnderir; oraya yzyllar boyu her gn, Ekhidna ve Typhondan doma bir kartal Prometheusun hep yenilenen karacierini yemee gelecektir. Herakles oradan geerken bir okla kartal ldrerek bu mutsuzluu kurtarr. Olunu yeni baarsndan memnun olan Zeus nihayet Prometheusu balar. Ayn anda Kentaur, Khiron, Kentaurlarla Tesalyann efsanevi halk Lapitler arasndaki bir savata, raslant sonucu Heraklesin okuyla vurulur. Khikron ektii acdan lmek ister; ama lmezliini birine brakmak zorundadr; buna Prometheusa brakr ve bylece Prometheus lmszler arasnda yerini alr.

16

1.1.6.3. Zeusun Birliktelikleri


Zeusun ilk evlilikleri nce Okenanosun kz Mtis (Akl) ile sonra dzn ve adalet tanras Horalarn ve Moiralarn anas Themis ile olur. Ardndan, her Khariti (Romallarda Grazia) dnyaya getirecek olan Eurynome gelir. Mnemosyne (An) ile Zeus dokuz mzlere can verir. Nihayet, kz kardei Hera ile dn olur ki bundan da Hebe, lithya, Are, Hephaistos doacaktr. Herann kskanlna ramen Zeusun tanralar ve lmllerle ok maceras vardr. oya vurulur, karsn fkesinden kz esirgemek iin onu dve (1-2 yanda, ergenlik dnemindeki dii sr) ekline sokmak zorunda kalr. Fenike kraln kz Europa, arkadalaryla deniz kenarnda eleniyorken hilal benzeri, altn sars boynuzlar olan grkemli beyaz bir boa grr. Boaya biner. Zeustan bakas olmayan bu hayvan hemen dalarn stne atlr ve gen kz Girite gtrr. Ledaya yaklamak iin Zeus kuu biimine girer. Bir yumurtadan Zeusun ocuklar Polydeukes ve Helena, ayrca Ledann kocas Tyndareusun ocuklar Kastor ve Klytaimnestra doacaktr. Bir dier gelenek Zeusu Kastorla Polydeukesin babas olarak gsteriyor. Danaeye gelince babas Argos kral Akrisios onu tuntan bir kuleye kapatmtr; kral torunu tarafndan ldrlmekten korkuyordu. Zeus, Danaeye ulaan bir altn yamuru oldu. Bundan bir ocuk doacaktr: Perseus.

1.1.6.3. Bir Kahramann lm


Pek ok baardan sonra Herakles, tanr-nehir Akheloosun elinden ald Deianeira ile evlenir. Evlenmelerini ertesi gn yollar zerinde kabarm bir sel grrler. Heraklaes, orada grevi salclk olan Kentaur Nessosun hizmet teklifini kabul eder. Nessos, Deianeiray karmaya kalkr. Herakles bir okuyla Kentauu gsn ortasndan vurur. Ama Kentaur lmeden nce Deianeiraya u d verir: Yaramn phtlam kann avularna topla, Heraklesin bir giysisini bu kanla slat. Bu iksir onun sana akn hep srdrecektir. Saf yrekli Deianeira bir sandkta saklamakta olduu ok gzel bir gmlei bu svya bandrr. Yllar geer; Herakles yeni baarlar elde etmek, yeni alar tatmak iin sk sk karnsn brakp gider. Kadn sihir gcne sahip gmlekten yararlanmay dnr. Heraklesin Zeusa bir kurban treni yapmas gerekince Deianeira ona o grkemli giysiyi verir. Herakles giysini hemen tenine yapp kendisini iddetle yaktn grr. Acdan delirir; barp arr, kvranr, kendini yerden yere atar. Deianeira, Kentaurun kendisini aldatm olduunu anlar ve umutsuzluk iinde haneri ile intihar eder.

17

Herakles kendisini Teselyada, Oita dana doru tatr; mee kesip istif ettirerek ok byk bir odun yn elde eder. Aclar iindeki bedeni, emri zerine yna yerletirilir ve yn atee verilir. Herakleste ne bir gzya ne bir yakn! Nihayet Herakles, lml bedenini terk eder ve Olimposa ular.

1.1.6.4. Parisin Karar


Kral Pleus ile deniz Nymphesi Thetisin dnne tanrlar Erisi yani Geimsizliki armay unuturlar. Yine de Geimsizlik gelir ve ortaya zeri yle yazl bir altn elma atar: En gzele! Hera, Athena ve Afrodit bu unvan hak ederler.

Resim 15: Paris

Zeus; hakem olarak lmllerin en yakklsn, kral Priamosun elli olundan biri olan Troyal Paris i tayin eder ve Hermesi, gen adamn babasna ait srlere bakt da Dana yollar. Priamos onu Troyadan bile bile uzaklatrmtr. Vaktiyle bir ryasnda renmitir ki olu sitesinin ykmna neden olacaktr. Hera, Parise Asya mparatorluunu vermeyi; Athena bilgelii ve savalarda zafer kazanmay vaat eder; Afrodit ise onun lmllerin en gzelinin, Zeus ile Ledann kz, Sparta kral Menelaosun kars Helenann akn sunar. Paris Afroditi seer. Spartaya gitmek iin denize alr. Menelous onu konuk severlikle kabul eder. Ne var ki Menelous Girite gitmek zorundadr. Dndnde Paris gitmitir, Helenay da alarak

1.2. Roma Mitolojisi


1.2.1. nemli Tanrlar
Tablo 1.1.de grlecei gibi Yunan mitolojisindeki nemli tanrlar ile Roma mitolojisindeki nemli tanrlarn zellikleri ayndr. Ancak isimleri farkldr. Ancak Roma mitolojisine baka milletlerden gemi tanrlar da vardr. Roma mitolojisindeki nemli tanrlar unlardr:

18

Anna Perenna: Yeni yl tanras. Onun festivali 15 martta kutlanrd. Romallar amnis perennis ("sonsuz aknt") kelimesine eitli anlamlar vermilerdir. Appiades: Appian su kemerinin yaknlnda tapnaklar bulunan be tanraya verilen genel ad. Bu tanralar: Concordia, Minerva, Pax, Vens ve Vesta idi. Aurora: afak tanras. Yunan mitolojisinde ona Eos demiler. Bellona: Romal'larn Zafer tanras. Kapadokya tanras Ma ve Yunan tanras Enyo ile ayn zellikleri tamaktadr. Seneto, zafer isteyen komutanlarla yabanc eliler arasndaki grmelerini, Bellonan kent dndaki tapnanda yapar; elilerin kente girmelerine izin vermezlerdi. Camenta (Egeria): Romallarn doum tanras. Concordia: Romallarn bar, anlama tanras. Senato toplantlar onun esas tapnanda yaplrd; bu tapnak roma kalesi Capitoliuma kan yol zerindeki Forumun (meydan) kenarnda idi. Copia: Servet ve bolluk tanras. Dea Dia: Byme ve gelime tanras. Dea Tacita : Kelime anlamyla Sessizliin Tanras. Roma mitolojisinde lm tanras. Diana: Doa, verimlilik ve ocuk doum tanras. O Capua yanndaki Tifata danda alr ve ayn zamanda ay tanras grevini de stlenmi. Latinlarin de tanrasyd. Egeria: Doum tanras. Roma'nn kurucusu Romulus'un koruyucusu. Eventus Bonus (Bonus Eventus): yi Akamlar i yaamnda baar tanrs. Ayrca Hasat tanrs olarak da bilinir. Heykeli Roma'da, Jupiter tapnann yanna konulmutur. Genius: Roma tanrs. Bir nevi koruyucu melek grevini gryordu. Her insann kendine ait bir Genius'u olduuna inanlrd. Grazia'lar (Graces): Letafet perilerinin Roma mitolojisindeki isimleri. Yunan mitolojisinde Kharit'ler olarak geerler. Doadaki gzellik ve nee insanlarn da, tanrlarn da kalplerindeki duygular, gzellikler kar. Faunus: Vahi doann ve verimliliin tanrs. Nasihat olarak da tapnm ve sayg grmt. O, Yunanlarn doa tanrs Pan ile ayn zellikleri tamtr, boynuz ve yeleleri varm. Bykba hayvanlarn da koruyucusu olarak bilinmitir. Ona Roma Kr tanrlar Faun'lar elik ederlermi. Faun'lar Yunan mitolojisinde Satyr'ler olarak yerlerini almlar. Faunus'un bayan benzeri Fauna'dr. Kurt surat, elenk ve kadeh Faunus'un simgeleridir.

19

Resim 16: Faunus

Flora: lkbaharn taze ieklerinin tanras. Quirinalis yaknnda tapna vard. Drdnc yzylda bu tanrann erefine, 28 Nisan - 1 Mays tarihleri arasnda Floralia festivali kutlanrd. Flora Yunanlarn Chloris'i ile zdeletirilmitir. anus (Janus): Romallarn inancna gre anus, evlerin kaplarn bekleyen bir tanryd. Junon (Iuno): Romallarn ba tanra Hera'ya taktklar ad. Jupiter (Iupiter): Romallarn ba tanr Zeus'a verdikleri ad. Juturne (Juturna): Romallarn Su Kaynaklar tanras. Jupiter onu periye evirmi ve Latium yaknlndaki Lavinium'da bir su kaynan ona armaan etmiti. O, Fontus (Fons)'un annesi ve Janus'un karsyd. Kybele: Roma ve eski Anadolu mitolojisinde tanrlarn anas. Onun karakteri Phyrgia'da ortaya km, daha sonra Yunanistan'a kadar yaylmtr. Yunanllarda Rheia onun yerini almtr. Libitina: Roma da ller iin yaplan merasimi koruyan tanradr. l gmme ilerine sadece azatllar ya da kleler bakarlar; bunlarn alma yerleri, Libitinann tapnaklar saylrd. Luna: Romallarn ay tanrasna verdikleri ad. Yunanlar ona Selene derler. Mars: lk balarda bitkilerin kklerini besleyen bir tanr olmasna ramen daha sonra Yunan mitolojisinden etkilenerek sava tanrs yani Aresin sfatn kazanmt. Yunanllarn aksine Romallar onu severlerdi. Onlara gre ise Mars stn, soylu bir grn olan hi yenilmeyen bir tanryd. Daha ilk zamanlarda Romada Jupiter ile birlikte Mars ve Quirinusa da taparlard. Mars iin kurt ve aakakan kutsaldr. Caesar Formda Mars iin muazzam bir tapnak yaptrd. Burada Mars ile birlikte Julius imparatorluunun ilk anas Venusa da taplrd.

20

Minerva (Minerve): Romallarn zek tanras Athena'ya verdikleri isim. Mercurus: Gelir, kazan tanrs idi. Romallar, Yunan tanrs Hermesi Etrsklerden aldlar, ona Mercurius adn taktlar.

Resim 17: Mercurus

Moneta: Baar tanras. Nascio: Roma mitolojisinde doum tanralarndan biri. Necessitas: Zaruret, zorunluluk tanrasyd. Kader tanras olarak da bilinmekteydi. Romallar onun insan eklinde olduuna inanrlard. Yunanlardaki ismi Ananke idi. Neptun: Romallarn deniz tanrs Poseidon'a verdikleri ad. Nerio: Romallarda sava Tanrsnn kars olup, kahramanl temsil eder. Occator: Ac ve znt tanrsyd. Orcus, Pluton: lm ve yeralt dnyasnn tanrs. Bazen ok zalim ve korkun, bazense olduka iyi bir tanr olarak tanmlanmtr. Yunan Tanrs Hades'le ayn zellikleri tamt. Pales: Romallarn koyun srlerini koruyucusu olduuna inandklar tanr. Quirinus: Eski Romallarn sava tanrsdr. Capitoliuma Jupiter, Juno, Minerva ls alnncaya kadar Romallar, Jupiter, Quirinus, Mars lsne taparlard. Ortak gk tanrs, Jupiterin yanna, Platinus Tepesindeki en eski gmenlerin sava tanrs olarak Mars Quirinale Tepesindeki Sabinlerin sava tanrs olarak da Quirinusu katmlard. Quirinusun yanan tapnan Augustus yeniden yaptrd.

21

Pilumunus: Yeni doan ocuklar koruyan Roma tanras. Poena: Roma mitolojisinde ceza tanras Pomona: Romallarn meyve tanras. Romulus ile Remus: Roma mitojisinde ikiz kardeler. Mars ile Rea Silvann oullar. Kk yata Tiber nehrine braklan ikizler, dii bir kurt tarafndan bulunmu; onun style beslenmilerdi. Sonra onlar Picus adnda bir oban kefetmi, evine gtrp besleyip bytmt. Kardelerin kaderinde Roma ehrinin temelini koymak vard. Bydkten sonra iki karde arasnda ehri hangisinin kuraca konusunda tartma km ve bu tartma Remus'un lmyle sonulanmt. Romulus Roma ehrinin kurucusu ve ilk kral oldu. Roma'nn kurucusu Romulus da tanrsallatrlmt. Salus: Romallarn salk tanras. Saturnus: Roma tanrs saturnus iftilerin tanrs olarak grlmtr. Mitolojiye gre Satrns ve kars hasat tanras olan Ops ekincileri korurmu. Yunan mitolojisinin etkisi ile sonralar Saturnus, Kronos kiilii kazanmtr. Saturnus'un talya'y ynettii devre 'altn a' adn vermiler. Silvanus: Romallarn orman, ba - bahe tanrs. Tellus: Romallarn Yunan mitolojisindeki toprak ana (Gaia) ya verdikleri ad. Veilovis (Vediovis): Eski Romallarn yeralt tanrsdr. Capitoliumdaki tapnanda servi aacndan yaplm bir heykeli vardr. Bu heykel; elinde ldrc oklar, yannda bir kei ile, Apollon heykeli gibi yaplmt. Veritas: Adalet ve gerek tanras. Saturnus'un kz. Vesta: Aile oca tanras. Yunan mitolojisindeki Hestiann zelliklerini tar. Venus: Ak cazibesi tanras. Eski Romada henz bir kltr yoktu. Eski Roma kylleri ona, bahe ekimi koruyucusu olarak taparlard. Sonradan Yunanllarn Aphrodit ile ayn tanra oldu. Sicilyal tanra Aphrodit, Eryks Dandan Romaya girdi. Sula, baht tanrasyla birleen Venusu kendi tanras bildi, bu yzden Venus Pompeide kent tanras oldu. Julius soyunu Venusun olu Aeneastan getiren Ceasar, Forumunda Venus Genetrix iin bir tapnak yaptrd. Virtus: Roma mitolojisinde cesaret ve sava gcnn tanrs Vulcanus: Ate tanrs. Demircilik ve sanatla da urar. Onun dkmhanesi Etna dandadr. Burada o yardmclar ile beraber tanrlara ve kahramanlara silah yapard. Yunan mitolojisinde bu tanr Hephaestus adn almt. Vulcanusu talyaya Etrskler getirdiler, Romallar onlardan aldlar. Vulcanusun Roma Formu kenarnda ok eski bir suna vard.

22

1.2.2. Tanrlarn k Noktalar


Eski Romallar ilk nce Predeist bir a yaamlar. Bu ada Romallar hibir tanrya tapmamlar. Buna ramen iyilik ve ktlk anlayna sahiplermi ve by ile urarlarm. Zamanla inanlarnda lmszler Lar'lar ile Penat'lar ortaya kmtr. Her Roma ailesinin bir Lar', birka tane de Penat' vard; bu tanrlar, yalnz o ailenin olur, kendilerine tapnaklarda taplnamazd. Btn ehri koruyan Larlart ile Penatlar bulunurdu. Artan savalar, uluslarn kaynamas ile birlikte Tanr inanc Roma'ya da gelmi. Bylece Yunanlarn Olimpos tanrlarn Romallar da kabul etmi, yalnz adlarn deitirmiler. Jupiter (Zeus), Neptunus (Poseidon), Vesta (Hestia), Iuno (Hera), Mars (Ares), Vulcanus (Hephaistos), Minerva (Athena), Venus (Aphrodite), Mercurius (Hermes), Diana (Artemis) isimleri verdikleri tanrlara inanmlar. Hades'e Pluton, Dionysos'a Bakkhos demiler, Apollon adn deitirmemi olduu gibi kullanmlar. Eski Roma mitolojisi Yunan mitolojisinden belirgin izgilerle ayrlyordu. Romallar eitli anlaylar, drstlk, doruluk, cesurluk vb. zellikleri tanrlarla zdeletirirlerdi. Roma mitolojisi Yunanlarn talya'ya yerlemesinden sonra eski Yunan mitolojisinin etkisi altnda kalarak baz deiikliklere urad. nceleri Mars onlar iin bitkilerin kklerini besleyen bir tanr, Vens ise bahelerin tanrasyd. Sonradan Yunan mitolojisinin etkisi altnda kalarak bu tanrlar sava ve ak tanrs adlarn almlard. Roma mitolojisinin en ilgin taraf ise eski Romallarn olaylara bak alaryd. Roma mitolojisi sadece tanrlar ve doast canllarn yklerinden olumamaktayd, ayn zamanda halkn ve Roma devletinin ideolojisine yerlemi olan bir bak asyd. Gerek Roma ehrinin kuruluunun ve halklar idaresi altna almasnn ok ok nceden tanrlar tarafndan belirlenmi olmasndayd. Bu mit Romallarn birok sava kazanmas sonucunda da ortaya kmt. Romallar eski devirlerden balayarak nce kendi evrelerindeki kabileleri, daha sonra Avrupa, Asya ve nihayet Afrika'da yaayan birok ulusu egemenlikleri altna almlard. Eski Romallar bunu ok doal olarak karlamlard. Onlara gre Roma tanrlar tarafndan seilmi bir devletti.

1.2.3. Tanrlar Nasl Domutur


Roma mitolojisi edebiyata yansm ve nl Romal air Vergillius 'Aeneas' adl eserini yazmt. 'Aeneas' eserinde air Troya kahramanlarndan biri olan Aeneas'n halk ile birlikte talya'ya nasl yerletiini anlatm. Aeneas, Troyal prens Ankhises ile tanra Aphrodite'nin oludur. Tanrlar, kral Priamos soyunun sona ermesine Dardanos soyunun ise devam etmesine karar vermitir. Bu nedenle Aeneas, annesi tanra Aphrodite'nin yol gstermesi ile yaknlar ve halkyla talya'ya varabilecektir. Uzun ve bol servenli bir yolculuktan sonra Aeneas, talya'nn Tiber nehri kylarna kolonisini kurar. Burada yrenin kral Latinus ile dost olur; ancak Yunan kolonisinin komutan Turnus ile dr ve onu yenerek ldrr. Latinus'un kz Lavinia ile evlenerek Lavinium kentini kurar. Bu kent sonralar Albalonga adn alacaktr. Nihayet kent Roma adn alarak ok nlenecek ve tarihte nemli roller stlenecektir. Aeneas soyu, olu Iulus ile devam eder ve bu soydan gelen Ilia nl ikizler Remus ve Romulus'u (Remo ve Romolo) dourur.

23

1.2.4.Tanrlarn Yaam Alanlar


Roma mitolojisinde de tanrlarn yaam alanlarnn banda Olympos da gelmektedir. Bunun yannda Roma evresinde ve Tiber nehri kylarnda tanrlarn yaamlarn srdrdkleri sylenebilir.

1.2.5. Tanrlarn Ak ve Serven ykleri 1.2.5.1. Romus ve Romulus


Amilios ak arazi Albada oban bir halk zerinde hkmdardr; Aineiasn soyundan gelen kardei Numitoru tahttan indirmitir. Ayrca yeeni Rhea Silviay, ocuk dourmasn nlemek amacyla Vesta rahibesi olmay zorlar. Oysa o ikiz dourur. ocuklarn babas olarak tanr Mars gsterir. Kral, ocuklar sorgun dallarndan sepet iinde sel halindeki Tibet Nehrine brakr. Sular alalnca beik kayaya oturur. Bir dii kurt ocuklar grr ve onlara meme verir! Faustulas adnda bir oban onlar bytr. Bir zaman sonra Ramus ve Ramulus, silahsz olduklar bir srada haydutlar tarafndan karlr. Gtrldkleri Albada, tahtn yeniden elde etmi olan atalar Numitoru bulurlar. Romulus ve Romus kurtarlm olduklar yer zerinde bir ehir kurmak isterler. Kehaneti alabilmek iin Ramulus, Palatinus tepesine, Romus ise Aventinusu seer. Romusa alt akbaba, Romulusa on iki akbaba grnr ve Romulus kral ilan edilir. Bunun zerine Romulus iki beyaz kz koulmu bir sabanla ehrin ilk surunun yerini izer. Kap yerlerinde saban kaldrr. Kutsal ukuru geecek olan kimsenin cezas lm olacaktr. D krkll iinde Romus bu simgesel suyu geer ve Romulus onu hemen ldrr. Bylece iktidarn tek sahibi olur. Bar nice saltanat yllarndan sonra Romulus korkun bir frtnada kaybolur. Quirimus ad ile tanrlamtr.

1.2.5.2. Sabin Kzlarnn Karl


Roma kurulmu, her yandan snmaclar oraya gelip yerlemitir. Fakat sitede kadn bulunmadndan Romulus ve halk kayglar iindedir. Evliliklere dayal bir birliktelik teklif etmek iin komu uluslara eliler gnderilmi ise de komular, bu derece abuk byyen bir siteden kuku duyduklar iin teklifi reddetmekle yetinmilerdir. Toplant stne toplant yaplm, neticede Ramulusun nerisi benimsenmitir. Neptunus enlikleri iin Romallar nemli oyunlar hazrlar ve btn komu uluslar davet ederler. Bata, ileri gelen evlere konuk edilen sabinler olmak zere bu yeni ehri grmek merak ile herkes oraya gelir. Kararlatrld gibi btn gzler ve dikkatler gsteriye takld anda gen kzlar karmak iin Romal genler her yana koutururlar. Anne ve babalar kutsalla ihanet edildiini haykrarak karlar; konuk severlik tresi ihlal edilmitir. E bulduklar iin mutluluk duyan Romal genler sevecen davranrlar; kzlarda sonunda kocalarn yrekten severler.

24

Kzgn komu uluslar durmadan Romallara saldrrlar, Roma ilk zaferini bu saldrlardan kazanr. Sabinler kurnazlklarla kalenin iine girerler; bu baar Romallar korkuya boar, Romolus kamalarn zor nler. Sabin kzlar korkularn bastrarak arpmalarnn ortasna atldklar srada sava doruk noktasna ulamtr. Kadnlar babalarna ve kocalarna birbirlerin ldrmemeleri iin yalvarrlar. Erkekler hayretler iinde kalr, yatrlar. efler bar yapar ve iki halk birletirirler. Romulus iktidar elde eder. Onu Sabin kral Tatiusla paylar. Ayrca Romallar karlarna kar hep saygl olacaklarna kar sz verirler.

1.2.5.3. Her ey Zafer in


Gl Etrst siteleri, teden beri sava diye ad yapm olan yeni devletlere kardrlar. Kral Porsene Romay kuatr; ehre giri yolu Sulicius Kprsnden ibarettir. Horatius Coclesin kprye gz kulak olmakta grevli olduu bir gn dman anszn yan balarndaki bir tepe zerinde tertiplenerek oradan aa inmeye balar. O an da kahraman kendi adamlarnn akna dnp frladklarn grr. Horatius Cocles klc elinde, tek bana ilerler. Dman hayretler iinde iddetli bir hcumda bulunur; len bataki savalar kendileri ile vuruan adam korumu olurlar. Ne var ki saldrganlarn koumalaryla ahap kpr ker bylece arpma sona erer. Horatius suya dalar, yzerek ehre ular. Fakat kuatma srer ve alk Romay tehdit eder. Gen bir pratisyen, Mucius, tek bana dmann oraya gitmeyi tasarlar. Giysinin altna bir haner saklar ve kral katna kadar sokulur. O gn deme gndr, kral ile sekreteri cret datmnda hazr bulunuyorlar. Mucius rasgele bunlardan birini ldrr, ldrd sekreterdir. Kamakta iken yakalanp krala gtrlr. Orda adn syler, kral ldrmek istediini ve lmekten korkmadn aklar. Esasen kendisinden sonra yz gen Romal daha ayn giriimde bulunacaktr. Dehete den kral onu atele ikence ettirmekle tehdit eder. O anda Mucius elini harl bir atein zerine kor ve hi rpermeden yanmasn seyreder. aknlkla dona kalan kral onu serbest brakr, hemen yaplan mzakereler sonunda kuatmay kaldrr. Bundan byle Mucius u takma ad ile anlr: Scaevola, solak!

1.2.5.4. Amor ile Psykhe


Bir kral ve kralieni kz olur. En k olan Pyskhe yle gzeldir ki Vens ondan kayg duyar. Olu Amora gen kz erkeklerin en ktsne k etmesini emreder. Gerekte ise gen kz gzelliinin hi mi hi yararn grmemektedir; zira herkes ona hayransa da kimse ona evlenme teklifinde bulunmaz. Babas, Apollonun kehanetine danm ve kzna e konusunda u haberi almtr:acmasz bir canavar, kanatl, engerek benzeri.

25

Yine de Pyskhe kadere boyun eer. Ne var ki kehanetin bildirdii yerde grkemli bir saraybulur, ama kimsecikler yok! Gece olunca kocas gelir ve ondan kendisini grmeye asla kalkmamasn ister. Gece geceyi kovalar, kocas hep karanlkta gelir ve byk bir mutluluu paylarlar. Ne var ki, sarayda yalnz olduunda Pyskhe iin gnler gemek bilmez. Bu nedenle, bir gn kz kardelerinin, yerini renmi olduklar sarayn yaknlarnda seslendiklerini duyunca ok mutlu olur. Kocas ona kendisini grmeye almayaca hakkndaki andn hatrlatm, ayrca hamile olduunu da bildirmiti. Eer aralarndaki gizi saklaya bilirse ocuk bir tanr olacaktr! Fakat Pyskhenin kz kardelerinin iini kskanlk kemirmektedir. Ona kocasn hi grmediini syletir ve sinsice onu bu canavar ldrmeye ikna eder. Ertesi gece Pyskhe bir bak edinir; kandil nda Amoru dorudan grnce titreyerek yaklar ve kandilden tanrnn omzuna kzgn bir ya damlas der. Derin aclar iin tanr, onun gzelliine kaplarak kendi annesinin emirlerini dinlemediini ona aklar. Ama ite, Pyskhe ykmlarna yol amtr. Sonunda Amor uup gider.

1.3. Klasik Mitolojisi


Klasik mitoloji denildiinde Yunan mitolojisi aklmza gelir. Oniki tanr yunan mitolojisinin zn oluturur. Ancak dnyada birok ulusun mitolojisinde dnyann yaradl ile ilgili mitoslar birbirine benzemektedir. Bu nedenle dnyada ilk tanrlarn douunu anlatan yunan mitolojisine klasik mitoloji diyebiliriz.

3.1.1. Tanrlarn k Noktalar


Hesiodos'a gre evrenin balangc karklk, belirsizlik ve sonsuz boluk anlamna gelen Khaos' tu. Tanrlar Khaossun iinden kmtr.

3.1.2. Tanrlar Nasl Domutur


Khaos iinden nce Gaia ( toprak ana ) dodu. Daha sonra ller lkesinin en derin yeri Tartaros ve ak tanrs Eros dodu. Ardndan yeralt karanl Erebos ve yeryz karanl Nyks birleerek dnyay saran kl g ve gn ( Hemera ) meydana getirdiler. Toprak ana tek bana Uranos ( gk ) , Pontos( deniz ) ve dalar yaratt. Bunlarla birleerek ekillenmeye balayan evreni tanrsal varlklarla doldurdu. Tanrlar arasnda eitli savalar meydana gelmeye balad. Kronos, babas Uranos' u ldrerek ynetimi ele geirdi. Uranos' un yere den kanndan toprak ana hamile kald ve yllar sonra tanralar olan Erinys' ler dodu. Nyks ( gece ) lm, uykuyu, dleri, kader tanralar olan Moiralar, lszl cezalandran Nemesis' i ve kavga tanras Eris' i dourdu. Toprak ana denizle( Pontos ) kar birleerek deniz tanr ve tanralarn dourdu. Phorkys ile kardei Keto' nun birlemesinden Graialar ve Gorgo' lar dodu. Gorgolardan yalnzca Medusa lml idi. Perseus, Medusa 'nn ban kesmi ve akan kanndan kanatl at Pegasus ve Khrysaor dodu.

26

Kronos ile kzkardei Rheia 'nn evliliinden nc kuak Olymposlu tanrlar olan Hestia, Demeter, Poseidon, Hades ve Zeus dodu. Zeus hakimiyeti ele alarak Olympos' dan ( yksek da ) evreni kardeleri ile beraber ynetmeye balad. Bu tanrlara on iki Olymposlu tanr deniliyordu. Zeus ile birlikte Yunan ve Roma mitolojisine geilmi oldu.

1.3.3. Tanrlarn Yaam Alanlar


Tanrlarn klasik mitolojide, Yunan mitolojisinde olduu gibi belirli bir yaam alanlar yoktu. Tanrsal glerine gre temsil ettikleri alanlarda yaamlarn srdrrlerdi.

1.3.4. Tanrlarn Ak ve Serven ykleri 1.3.4.1. Evrenin Yaratl


Dorusu, balangta sonsuz uurum (Kaos) vard, sonra da yer (Gaia) ve ak (Eros) Gaia yldzl Gk, Uronosu dourdu, kendisine eit ve kendisini tamamen kaplayacak biimde. Gaiann Uranosla birlikteliinden alt erkek yani Titanlar, alt kz yani Titanidler, tek gzl Kikloplar, yz kollu Hekatonheirler doar. Bunlar z babalarnca sevilmiyorlard. ocuklardan biri dounca Uranos onu Gaiann derinliklerine gmyor ve huzur duyuyordu, oysa Gaia inildiyordu. Dolaysyla Gaia bir kurnazlk tasarlar, ocuklarn ayaklanmaya tevik eder. Korku tmn sarar. Bir tek Kronos annesine yardmc olacana sz verir. Annesinin yapma bac bayla Kronos babasnn cinsel organn keser ve denize atar. lmsz tohumdan Afrodit doar, bu ad kpkten domu anlamndadr. Kronos erkek ve kz kardelerini Gaiann derinliklerinden kurtarr. Uranosun yarasnn kanndan Eriyanlar ve devler doar.

1.3.4.2. Tanrlar Titanlara Kar


Evrene egemen olur olmaz Kronos, Kikloplarla Hekatonkheirleri tekrar Tartarosa sokar. Kz kardei Rhea ile evlenir, Rheadan Hestia, Demeter, Hera, Hades, Poseidon ve Zeus dnyaya gelir. Kronos Zeusu da hemen yutmak ister. Zira, Gaiale Uronostan renmitir ki, gvne ramen kaderinde z olunun boyunduruu ile karlamakta vardr. Ne ki, Zeusu douraca gn Rhea ebeveyninden, olunu saklamak iin kendisiyle birlikte bir dzen tasarlamalar dileinde bulunur. Gaia ocuu Gittiri kabul eder, ocuk orada byr. Bykannesinin yardm ile Zeus babasna bir ila iirir, ila ona ocuklarn kusturur. Ardndan Kikloplarda Hekatonkheirleri kurtarr, onlarda kendisine yldrm ve imekleri sunarlar.

27

Kronos tarafnda ynetilen Titanlarla, bata Zeus, Rheann Olimposa yerlemi ocuklar arasnda korkun bir sava balar. On yl sonrada mcadele hala srmektedir. lmszlerin ayrcal olan Nektar ve ambrosiaya karlk Olimposlular Yzkollularn yardmn salarlar. Gs gse lmcl sava iinde Yzkollular Titanlarn karsna dikeldiler, gl ellerinde koca koca kayalarla. te yandan, Titanlarda sralarn glendiriyorlard ylmak bilmeden. Ve, yank veriyordu usuz bucaksz deniz, epeevre ve rktc! Toprak grledi iddetle, engin gk inildedi, her ey sarsld. Yzkollular Titanlar yerin altna gndermeyi baarrlar. Gaia, Tartarosla evlenir ve Zeusun alt edecii bir canavar olan Typhonu dnyaya getirir. Tanrlar zafere ulanca iktidar paylarlar. Poseidon denizi, Hades yeralt dnyasn, Zeus ise g ve btn evrenin egemenliini elde etti.

1.4. Mitolojinin Dier Tuhaf Yaratklar


1.4.1. Kahramanlar
Kken bakmndan kahraman Heros szc kuvvetli, zinde anlamndadr. Yunan kahramanlar tanrlarla insan arasndadrlar. lmlerinden sonra da yer yznn tam altnda yaamaya devam ederler.( elikide olsa ller lkesi nin en uzak kelerinde bile gsterilirler. ) Ruhlar mthi bir sinir gcyle doludur; yer tanrlarnn kltne benzer bir kltte onlara tannr. En byk kahramanlar ok uzak bir gemite kalmlardr; ama yine de onlarn mezarlar olduu sanlan yerler sayg grr. Yaamlar Yunan mitolojisinin en zengin yklerini ilham etmitir. Doumlar zerinde ounlukla bir giz perdesi vardr, daha dorusu doumlar elverisiz kehanetlerle birliktedir. Byle olunca da onlar uzak lkelere, bazen dnyann bir ucuna, hatta ller Diyarna eken iler baararak deerlerini kantlamak zorundadrlar. Tutumlar ardr. Bu ataerkil toplumda neredeyse, kadn kahraman yoktur. M.. VII. yzyldan balayarak eponumos yani sitelere adlarn veren kahramanlar klt geliir. ok sekin adamlar, zellikle de M.. VII. ve M.. V. yzyllarda koloni kuranlar lmlerinden sonra kahraman saylmlardr. Yerel kahramanlar insanlar tm eylemlerinde koruyan kr perileridir.

1.4.2. Olaanst Yaratklar


Yunan mitolojisinde bir dizi yabanc halk yer alr. Amazonlar (sava kadnlar) grne gre, Kafkasyada yama ve soygunla geinirler. Erkek varlna ylda sadece bir defa, o da soylarn srdrmek iin izin verirler.

28

Bsbtn saldrgan olanlar ise yamyam dev Lestrigonlarla tek gzl Kikloplardr. Buna karlk, Lotophagoslar yani Lotus yiyenler zararszdr. Ne var ki lotus, onu tadan herkese her eyi unutturur! Pigmelere gelince, onlar durmakszn turnalarn saldrlarn pskrtmek zorundadr. Maaralarda yaayan Etiyoplallar srngenlerle beslenirler, konumalar yarasa lklarna benzer. Bunlar arasnda Makrobioslar, yani uzun mrller salklarn meneke kokulu bir pnara borludurlar. Hintliler, dev karncalar inlerini kazarken kardklar altnn peindedirler. Kimmerler puslu bir lkede toprak altnda yaarlar. Tek gzleri bulunan Arimasplar korkun grifonlarn korumasndaki altn ele geirmek abasndadr. Uzak kuzeyliler olaan st uzun mre sahip sihirbazlardr. Ayrca melez yaratklarda mevcuttur: Yar insan yar at ya da teke olan Satyrler muzip, bazen de ktcl yaban cinleridir. Nymphelerin ve lmllerin ardna derler. Yalanan Satyrlere Silenos ad verilir. Telkhinler Deniz ile Yerin oullar olan cinlerdir. Ya bedenlerinin alt blm ylan veya balk biiminde olur ya da perdeli ayaklar bulunur. Baklar by doludur. Rodos Adasnda oturur adann deprem ve volkan afetlerini kkrtrlar. Triton bir deniz tanrsdr, denizi yattrr. Amphitrite ile Poseidonun oludur; Poseidonla denizcilere araclk eder. Babasnn alaynda bulunan yaratklara adn verir. Ylan ve ejderha bolluu vardr. Herhalde bunlarn ou gznden dm eski tanrlardr. Genellikle emelerin, byl bahelerin (Hesperislerinki gibi), kutsal sitelerin ( ylan Python Apollon tarafndan Delphoide ldrlmtr) ve deerli nesnelerin ( Altn Post gibi) bekileridir. Yar kadn, yar ku olan karma yaratklarda vardr; iren bir koku yayan, kurakl, al salgnlar temsil eden Harpyalar; arks denizcilerin felaketine neden olan Sirenler; Sfenks (Yunanca da diildir) gibi. Yar erkek, yar boa Minotauros, Theseus a yenik der. Tanr-rmak Akheloss keyfince biim deitirir. Akheloosu boynuzlarndan birini skerek Herakles yenmitir.

1.4.3. Canavarlar
Baz canavarlar kpek benzeridir. rnein Kharybdisin karsndaki denizcileri yiyen Skylla; kpek bana sahip, srtnda bir tr ylanba bulunan ller lkesinin bekisi Kerberos gibi. nsan grnne yakn olanlar Prokrustes gibi devlerdir. Gorgonlarn kz kardeleri Greeler ihtiyar doarlar, sadece bir gz bir dileri vardr ve bunlar srayla birbirlerine dn veririler. Her Gorgon yaban domuzu dilerine, tuntan ellere, altndan kanatlara ve ejderha boynu gibi pullu boyuna sahiptirler. Baklar talatrr. Yalnzca Medusa lmldr.

29

Resim 18: Medusa

Deniz canavar azdr. Kharybdis dnen bir burgatr. Kerler, Erinyanlar, insan etiyle beslenen Empusa, gmlen cenazeleri yiyen Eurynomos ya da ocuk karan Gelo gibi gibi Vampir ve hayaletler topraktan gelirler.

30

UYGULAMA YET UYGULAMAFAAL FAAL YET


Klasik mitoloji ve dier mitolojileri basl, grsel kaynaklar ile internetten aratrma yaparak elde ettiiniz bilgileri bir mitolojik ykyle birlikte snfta sununuz? Kontrol listesindeki kriterlerini uygulayabilmelisiniz lem Basamaklar neriler Klasik mitolojiyi ve dier Bu alanda farkl lkelere ait basl kaynaklara mitolojileri basl kaynaklardan ulamak iin, niversitelerin edebiyat aratrnz. fakltelerine ait ktphanelerden yararlanabilirsiniz. Kitapevlerinin mitolojilere ayrlm kitap raflarndan basl kaynaklara ulaabilirsiniz. Elde ettiiniz kaynaklarn kaynaka ksmlarndan farkl basl kaynaklarn adlarna ulaabilirsiniz. Modl sonunda nerdiim basl kaynaklardan yararlanabilirsiniz. Klasik mitolojiyi ve dier Alveri ve gsteri merkezlerinde zaman mitolojileri grsel kaynaklardan zaman mitolojik yk sunumlar aratrnz. yaplmaktadr. Bu sunumlarn yapld gnleri takip edip mitoloji sunumunu izleyebilirsiniz. Televizyonda zellikle TRT-2de dnya mitolojileri ile ilgili programlar yaynlanmaktadr. Bu programlar izleyebilirsiniz. Dizi filmleri izleyebilirsiniz. rnek: Herkl vs. Mitolojik kahramanlarla ilgili birok sinema filmleri var. Bu filmleri sinemaya giderek veya DVD, VCDlerini alarak evinizde izleyebilirsiniz. rnek: Troya, Gladyatr, Herkl vs. Klasik mitolojiyi ve dier nternet size ok ynl bir aratrma olana mitolojileri internet zerinden salayacaktr. Hem ihtiyacnz olan baz aratrnz. bilgilere kolay ulamanz salayacak hem de ihtiyacnz olan kaynaklar hakknda bilgi sahibi olmanz salayacaktr. htiyacnz olan kaynaklara nasl ulaabileceiniz konusunda sizlere yol gsterecektir. Aratrmalarnzda internetteki arama motorlarn kullanarak istediiniz bilgi balklarn yazarak size gereken bilgilere ulaabilirsiniz. Modl sonunda nerdiim internet sitelerinden yararlanabilirsiniz.

31

Kontrol Listesi
Deerlendirme Kriterleri Klasik mitolojiye ve dier mitolojilere ait bilgi ve ykleri, edebiyat fakltelerinin ktphanelerinden aratrdnz m? Klasik mitolojiye ve dier mitolojilere ait bilgi ve ykleri aratrrken kitapevlerinin mitolojilere ayrlm kitap raflarndan ihtiyacnz olan basl kaynaklara ulatnz m? Klasik mitolojiye ve dier mitolojilere ait bilgi ve ykleri aratrrken elde ettiiniz basl kaynaklarn kaynaka ksmlarndan ihtiyacnz olan farkl kaynaklara ulatnz m? Modl sonunda nerdiimiz basl kaynaklardan yararlandnz m? Alveri ve gsteri merkezlerinde yaplan mitoloji sunumlarn izlediniz mi? Televizyonda yaynlanan dnya mitolojileri ile ilgili dizi, belgesel programlar izlediniz mi? Mitolojik kahramanlarla ilgili sinema filmi izlediniz mi? Klasik mitolojiye ve dier mitolojilere ait bilgi ve ykleri aratrrken internetteki arama motorlarn kullandnz m? Klasik mitolojiye ve dier mitolojilere ait bilgi ve ykleri aratrrken internetten ihtiyacnz olan bilgilere ulatnz m? Klasik mitolojiye ve dier mitolojilere ait bilgi ve ykleri aratrrken modl sonunda nerdiimiz internet sitelerinden yararlandnz m? Klasik mitolojiye ve dier mitolojilere ait bilgi ve ykleri aratrmanz sonucunda, snfta sunacanz yky setiniz mi? Klasik mitolojiye ve dier mitolojilere ait aratrmanz sonucunda elde ettiiniz bilgi ve yky snfla paylamak iin bilgisayarda sunu hazrladnz m? Klasik mitoloji ve dier mitolojilere ait bilgi ve yky snfta sundunuz mu? Toplam Evet Hayr says Evet Hayr

Deerlendirme
Uygulayamadnz davranlarla karlatnzda; modldeki nerileri tekrar okuyunuz ve kontrol listesini yeniden uygulaynz.

32

LME ERLEND RME LMEVE VEDE DE ERLEND RME


Bu faaliyet kapsamnda hangi bilgileri kazandnz, aadaki sorular cevaplayarak belirtiniz.

lme Sorular
1. lkel insan topluluklarnn, evreni, dnyay ve doa olaylarn kiiletirerek canl varlklar ya da tanrlar olarak tasarlayp henz srrn zemedikleri yaamn ve evrenin eitli grntlerini bir anlam kolaylna balamak gereksiniminden domu yklere ne denir? A) Mitos B) Mitoloji C) Epos D) Efsane E) Hikaye Mitos bilgisi ve mitoslarn sistemli bir biimde toplamna ne denir? A) Mitos B) Mitoloji C) Epos D) Efsane E) Hikaye Aadakilerden hangisi Oliymposun on iki tanrsndan biri deildir? A) Zeus B) Hera C) Athena D) Apollon E) Odysseus Aada benzer zellikteki Yunan eletirilmelerden hangisi yanltr. A) Zeus-Jupiter B) Hermes-Mercurius C) Aphrodite -Venus D) Demeter-Neptunus E) Hera-uno ve Roma tanrlar eletirilmitir. Bu

2.

3.

4.

5.

Zeusun karsnn ismi aadakilerden hangisidir. A) Hera B) Athena C) Apollon D) Odysseus E) Aphrodite

33

6.

Zaman kendi evlatlarn yutar. deyimi Zeusun babas iin kullanlmtr. Zeusun babasnn ad aadakilerden hangisidir? A) Kronos B) Gaia C) Uranos D) Brontes E) Steropes Aadakilerden hangisinde ak tanrasnn ad Yunan ve Roma Mitolojilerine gre doru verilmitir? A) Hestia-Vesta B) Ares-Mars C) Aphrodite-Venus D) Demeter-Ceres E) Poseidon-Neptunus Yunan mitolojisinde tanrlar nerede yaarlard? A) Olympos Da B) Roma C) Truva D) Ida Da E) Nymphe Yunan mitolojisine gre puslu bir lkede toprak altnda yaayan olaan st yaratklar aadakilerden hangisidir? A) Arimasplar B) Kimmerler C) Satyrler D) Grifonlar E) Ceres Yunan mitolojisine gre yar insan yar at ya da teke olan melez yaratklar aadakilerden hangisidir? A) Arimasplar B) Kimmerler C) Satyrler D) Grifonlar E) Ceres

7.

8.

9.

10.

34

RENME FAALYET2 RENME FAALYET2


AMA
Bu renme faaliyeti ile elence hizmetleri departmannda kullanabileceiniz Dnya mitolojilerine ait mitolojik ykleri animasyon programna doru olarak uyarlayabileceksiniz.

ARATIRMA
Mitolojiler hangi aktivite ve sunumlarda kullanlabilir, aratrnz. Bilgisayarda sunu hazrlayarak snfta anlatnz. Mitolojik yklerde kullanlabilecek ses, mzik, grnt, dekor, kostmler neler olabilir ve nasl kullanlr aratrnz. Hazrlayacanz mitolojik bir ykde bu eleri kullannz ve snfta bu elerle mitolojik yky anlatnz.

2. AKTVTE VE GSTERLERDE MTOLOJY KULLANMA


Mitolojik ykler animatrler tarafndan birok aktivite ve gsterilerde kullanlabilir. Animatrler konaklama iletmelerinde, hazrladklar ov programlarnda mzikaller, monolog (tek kii) veya diyaloglar (birden ok kii), eklinde mitolojik yklere yer verebilirler. Baz gnlerde yalnzca mitolojik yklere yer verilerek bir program hazrlanp konuklara sunulabilir. Gnmzde mitolojik ykler byk alveri veya kongre merkezleri tarafndan sosyal etkinlikler veya promosyon erevesinde deerlendirilmektedir. Alveri veya kongre merkezlerine gelen konuklara animatrler tarafndan mitolojik ykler sunulmaktadr. Firma toplantlarnda, toplant aralarnda veya sonrasnda mitolojik yk sunumlar ile gelen konuklar iin firma sosyal etkinlik gerekletirmi olmaktadr. Bu sayede gelen konuklarn toplantlarda sklmas nlendii gibi, bu aktiviteler konuklarn elenmesini, dinlenmesini ve kltrel geliimini salamaktadr. eitli amalarla dzenlenen edebiyat, kltr, sanat gnlerinde de artk mitolojik ykleri sunan animatrler de aranan kimseler olmulardr. Mitolojik ykler, konaklama iletmelerinde yaplan baz ov programlar dnda genellikle bir kii tarafndan sunulmaktadr. Mitolojik ykleri anlatacak kimselerin iyi bir diksiyona sahip olmas gerekmektedir. ykleri anlatrken monoton bir ses tonu kullanlmamaldr. Mitolojik yky anlatan kimse ses tonunu olayn akna gre ayarlamal, ykdeki vurgulara dikkat etmelidir. yky anlataca dili ok iyi bilen ve kullanabilen bir kii olmaldr. Anlatmda kullanlan cmleler ak, net, anlalr dzeyde olmaldr. Dinleyicilerin veya izleyicilerin genelinin anlayabilecei dzeyde kelimeler seilerek ykler anlatlmaldr.

35

Planlama yaplmadan, program hazrlanmadan aktivite veya gsteri yaplamaz. Yaplacak aktivite veya gsteriye uygun program hazrlanmaldr. Hazrladnz program da mitoloji sunumunun zamann ve sresini belirlemelisiniz. Aktivite veya gsterinin trne uygun serven ve ak yklerini aratrlmaldr. Bu aratrmalarnzda kaynaklara kolay ulaabilmek iin internetten yararlanabilirsiniz. Size bu yntem en azndan aratrdnz serven veya ak yksnn hangi kaynaklarda yer ald ile ilgili fikir verecektir. Aratrmalarnz sonucunda elde ettiiniz ak ve serven yklerini inceleyiniz. Hazrladnz aktivite veya gsteri programna en uygun olan yk veya ykleri seiniz. Semi olduunuz serven ve ak yklerini yalnzca siz sunacaksanz monologa eviriniz. yky monologa evirmeden sunarsanz izleyiciler sklabilir ve tekdze bir sunum yapm olursunuz. Sunacanz mitolojik serven ve ak ykleri iin aktivite veya gsterinin zelliine gre yaln bir sunum yapabileceiniz gibi mitolojik serven ve ak yklerini izleyicinin dikkatini ekecek mzik, ses efektleri, dekor, kostm ve k efektleri ile destekleyebilirsiniz. Sunacanz ykye uygun dekor, mzik, ses efektleri ve k efektleri aratrnz. Kullanacanz dekor, mzik, k efektleri ve ses efektleri, sunduunuz yk insanlarn kafasnda canlandrmalarn salayacak nitelikte olmaldr. Mzik: Kullanacanz mzikte mitolojik yknn getii milletlerin mzik kltrn yanstabilirsiniz. rnein, Yunan mitolojisine ait yk sunarken lir enstrmannn kullanld bir ezgiyi seebilirsiniz. Kullanlacak mziin sizin sunumunuzu yapmanz engelleyecek ykseklikte olmamasna dikkat ediniz. Ses ve k efektleri: Anlattnz yknn trne gre, ses efektleri seebilirsiniz. Bu ses efektleri bir sava anlatrken kl, at, insan sesleri olabilir. Ak ykleri anlatyorsanz, fonda hafif romantik mzik alabilir. Doa olaylarn anlatrken, ku sesleri, yaprak sesleri, gk grltleri kullanlabilir. Tanrlarn gazaplar anlatlrken gk grlts ve imek sesleri, volkan patlamalar, denizden gelen frtna sesleri kullanlabilir. Renkli spot klar kan seslere gre dzenlenir. Ik efektleri, kan seslere elik ederler. Kostm ve Makyaj: Anlattnz yknn trne gre, o dnemi yanstan kostmler giyebilirsiniz. Yanstmak istediiniz kahramanlarla ilgili resim ve heykeller var ise bu resim ve heykellerde ki kahramanlarn giyimlerine uygun kostmler hazrlayabilirsiniz. Takma peruk ve sakal takabilirsiniz. Yznz makyajla o kahramana benzetebilirsiniz. rnein monolog hazrlayacaksanz nl destan anlatcs Homerosun (Resim:17) klna girebilirsiniz.

36

Resim 19: Homeros

Dekor: Arka fonda anlattnz yknn konusuna ve getii dneme uygun bez fon resimleri kullanabilirsiniz. yknn getii dnemi yanstan kpk tr malzemelerden yaplan stun balarn kullanabilirsiniz. Yaptnz aratrma sonucunda elde ettiiniz ses ve k efektleri ile grnt ve mziklerden en uygun olanlarn seiniz. Basit bir yky anlatacak bile olsanz, mzik ve ses efektlerini yk btnlne gre sraya koyarak bilgisayara ykleyin. Yklediiniz mzik ve sesler, gelen konuklarn yky dinlerken sklmalarn engelleyecektir. Konuklarn dikkatini ve ilgisini ekecektir.

Resim 20: Mitolojik yklerin kullanld ov dekoru

Aratrmalarnz ve seimlerinizi tamamladktan sonra mitolojik ykye alnz. Zamannz varsa mitolojik yky sunacanz yerde dekor, mzik, ses efektleri ve grnt efektleriyle eliinde prova yapnz.

37

Monolog ve diyalog eklinde geen yk anlatmlarnn yannda, son yllarda 50 dk.lk, ok fazla kiinin rol ald mitolojik yk mzikalleri de vardr. Bu mzikaller konaklama iletmelerinde sahnelenmektedir. Ancak ok byk kadroya ve bteye ihtiya vardr. Gnmzde Anadolu Atei grubunun sahneledii gsterilerde de mitolojik ykler yer almaktadr.

2.1. Animasyon Etkinlii Hazrlama Aamalar


Elence hizmetleri alannda hazrlayacanz programlarda mitolojiyi kullanmaya karar verdikten sonra bunlarla ilgili hazrlk almalarn yapmak gerekir. Bu aamalarn her biri son derece titiz ve dikkatli alma gerektiren aamalardr. Bu aamalar; Mitolojik bir hikyeyi seme, Elence hizmetlerine uyarlama, Rejiyi oluturma, Kostm ve aksesuarlar belirleme, Dekor ve aksesuarlar belirleme, Bteyi hazrlama, Dekor ve aksesuarlarn hazrlama, Kostm ve aksesuarlarn hazrlama, Ses ve k dzenini hazrlama, Provalar, Sunum,

a) Mitolojik bir hikyeyi seme


Animasyon programn hazrlarken ilk aama konunun seimidir. Bu programlarda mitolojiyi kullanrken mitolojik ykler dorudan canlandrlabilinecei gibi mitlerde yer alan karakterlerin genel karakteristik zelliklerinden yararlanarak ekibe zg yklerde oluturulabilir.

b) Elence hizmetlerine uyarlama


Mitlerde yer alan yklerin olduu gibi kullanlmas yerine animasyona uyarlanarak hazrlanmas ve sunulmas daha etkileyici olacaktr.

c) Rejiyi oluturma
Seilen ya da oluturulan yknn temasna uygun olarak rejisinin de oluturulmas ok nemlidir. yknn canlandrlmasnda ifade yntemi olarak kullanlmas planlanan danslarn koreografisi, kullanlacak mzik tespitlerinin de oluturulmas yky ve gsteriyi destekleyecek ve konuk zerindeki etkisini arttracaktr.

38

Resim 21: Mitolojik yklerden yararlanlarak hazrlanan crazy show (lgn gsteri)

d) Kostm ve aksesuarlar belirleme


Belirlenen ykye ve temaya uygun olarak kostmleri ve aksesuarlar belirlemek ok nemlidir. En az yknn yarataca etki kadar konuklar zerinde olumlu ya da olumsuz etkileri vardr. nk, her gsteri tm bileenleri ile bir btn olmakta ve birbirini tamamlamaktadr. Tasarmlar hazrlanr; kullanlacak malzemeler, kumalar vb. malzemeler kararlatrlr. Sonrasnda hazrlama aamalarna geilir.

e)Dekor ve aksesuarlar belirleme


Dekor ve aksesuarlarn belirlerken de yine kullanlacak yk ve temaya uygunlua dikkat etmek nemlidir. Kostmleri belirleme ile ilgili almalar ayn ekilde dekorlar iinde gerekletirilir. Sahnede kullanlacak dekorlara karar verilir, tasarmlar oluturulur. Dekorlar iin hangi malzemelerin uygun olduu ve kullanlmas gerektii belirlenir. Daha sonra hazrlk aamalarna geilir.

f) Bteyi hazrlama
Gsteri iin planlanan tm almalarn hazrlklarnn tamamlanabilmesi iin bunlarla ilgili gerekli btenin hazrlanmas arttr. Tek tek her kalemin detaylar, fiyatlandrmalar yaplr. Toplam olarak ayrlmas gereken rakam belirlenir, hazrlklar bu dorultuda tamamlanr.

39

g) Kostm ve aksesuarlarn hazrlama


Daha nce tamamlanan n hazrlk almalarndan elde edilen taslaklar ve tasarmlar dorultusunda planlanan almalar srdrlr. Bu almalar n grlen sreler iersinde tamamlamak esastr.

h) Dekor ve aksesuarlarn hazrlama


Tpk kostm ve aksesuarlarndaki hazrlk almalarnda olduu gibi dekorlarn hazrlanmas srasnda da ayn ilemler geerlidir.

i) Ses ve k dzenini hazrlama


Belirlenen tema ve rejiye uygun olarak gsteri srasnda belirlenen mziklerin kaytlar temin edilir. Ik efektleri belirlenir, gerekli n hazrlklar yaplr. Sahne dzenine ve rejiye uyun olarak hazrlanr, yerletirilir. Tm ses ve k sistemleri kontrolden geirilerek gerekli hazrlklar tamamlanr. Ses ve k efektleri de gsterileri tamamlar hatta bu gsteriler de olduka etkileyici olduu iin nemli bir yere sahiptir.

j) Provalar
Kostm, dekor vb. tm n hazrlklar tamamlandktan sonra artk gsterinin provalarna balamak gerekir. Planlamalarda provalarda yer alacak almalar iin gereken sre doru tespit edilmeli, asla yeterli hazrlk yaplmadan sunuma geilmemelidir.

k) Sunum
Gsteri (show) ncesi gerekli tm kontroller yaplr, gerekli tm hazrlklar tamamlandktan sonra artk sunum zaman gelmitir.

Resim 22: Unicorn

40

UYGULAMA FAALYET UYGULAMA FAALYET


Aratrdnz bir yky, mzik ve grsel eler eliinde sununuz. renme faaliyeti1 de elde ettiiniz bilgileri aktivite ve gsterilere uyarlayabilmelisiniz. Kontrol listesindeki kriterleri uygulayabilmelisiniz. lem Basamaklar Gerektiinde aktivite ve gsterilerde klasik Yunan ve Roma mitolojisini kullannz. Gerektiinde aktivite ve gsterilerde mitolojilerde yer alan dier tuhaf yaratklar kullannz. neriler ykleri anlatrken monoton bir ses tonu kullanlmamaldr. Mitolojik yky anlatan kimse ses tonunu olayn akna gre ayarlamal, ykdeki vurgulara dikkat etmelidir. Yaplacak aktivite veya gsteriye uygun program hazrlanmaldr. Hazrladnz programda mitoloji sunumunun zamann ve sresini belirlemelisiniz. Aktivite veya gsterinin trne uygun mitolojik ykler aratrlmaldr. Hazrladnz aktivite veya gsteri programna en uygun olan yk veya ykleri seiniz. Semi olduunuz mitolojik ykleri yalnzca siz sunacaksanz monologa, birka kii oynayacaksa diyaloglara eviriniz. Sunacanz mitolojik ykler iin aktivite veya gsterinin zelliine gre yaln bir sunum yapabileceiniz gibi izleyicinin dikkatini ekecek kostm, makyaj, dekor, mzik, k ve ses efektleri kullanabilirsiniz. Sunacanz ykye uygun kostm, makyaj, dekor, mzik, ses ve k elerini aratrnz. Mitolojik yklere uygun grsel eler (kostm, dekor, makyaj) tarihi motifleri tamaldr. rnein: nl destan anlatcs Homerosun klna girebilirsiniz. Dekor olarak bal stunlar kullanabilirsiniz. Kullanacanz mzikte mitolojik yknn getii milletlerin mzik kltrn yanstabilirsiniz. rnein, klasik Yunan mitolojisine ait bir ykde lirin ald bir mzii tercih edebilirsiniz. Yaptnz aratrma sonucunda elde ettiiniz mzik ve ses efektlerinden uygun olanlarn seiniz. Mzik ve ses efektlerini yk btnlne gre sraya koyarak bilgisayara ykleyin. Aktivite veya gsteri srasnda kullanlacanz kostm hazrlaynz ya da hazrlatnz. Hazrlanan aktivite veya gsteride bilgisayar

41

yardmyla mzik, ses efektleri ve imkannz var ise k efektleride kullanarak sunumunu gerekletiriniz. Sunacanz yky monolog olarak veya diyalog olarak hazrlasanz da k, ses ve mzii ynetecek bir kimseye daha ihtiyacnz olacaktr.

42

DEERLENDRME LE Kontrol Listesi Deerlendirme Kriterleri


Mitolojik yky aratrdnz m? Mitolojik yky monologa evirdiniz mi? Mitolojik ykye ilikin mzik ve/veya ses efektleri setiniz mi? Mitolojik ykye ilikin grntler setiniz mi? Mitolojik ykye ilikin mzik ve/veya ses efektleri ile grntleri yk btnlne gre bilgisayara yklediniz mi? Mitolojik ykye ilikin kostm setiniz mi? Mitolojik ykye ilikin ezber almas yaptnz m? Mitolojik yky sunarken mzik, ses ve grntleri ynetecek bir arkadanz buldunuz mu? Mitolojik yky bilgisayar ve projeksiyonu kullanarak snfta sundunuz mu?

Evet

Hayr

Toplam Evet Hayr says Deerlendirme


Uygulayamadnz davranlarla karlatnzda; modldeki nerileri tekrar okuyunuz ve kontrol listesini yeniden uygulaynz.

43

LME VE VE DE ERLEND RME LME DE ERLEND RME


Mitolojik kahramanlarn ana karakterlerinden ve zelliklerinden yararlanarak kendiniz bir hikye hazrlaynz. Buna uygun rejiyi oluturunuz. Snfta sununuz? PERFORMANS DEERLENDRME GZLENECEK DAVRANILAR Mitolojide ana karakterlerin zelliklerini incelediniz mi? Mitolojideki ana karekterlerden ve zelliklerinden yararlanarak yk hazrladnz m? Hazrladnz yky sunmak iin, rejiyi oluturdunuz mu? Hazrladnz yknn sunumunda kullanacanz kostm ve aksesuarlar belirlediniz mi? Hazrladnz yknn sunumunda kullanacanz dekor ve aksesuarlar belirlediniz mi? Hazrladnz yknn sunumu iin ihtiya ve gider btesi hazrladnz m? Hazrladnz yknn sunumu iin, dekor ve aksesuarn hazrladnz m? Hazrladnz yknn sunumu iin, kostm ve aksesuarlarn hazrladnz m? Hazrladnz yknn sunumu iin, ses ve k dzenini hazrladnz m? Hazrladnz yky sunmak iin provalar yaptnz m? Hazrladnz almann son kontrollerini yaptnz m? Hazrladnz yknn sunumunu snfta yaptnz m? EVET HAYIR

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 11

Uyguladnz performans deerlendirmede hayr cevaplarnz var ise modl tekrarlaynz. Modl baar ile bitirmiseniz ve amalanan yeterlii kazandysanz bir sonraki modle geebilirsiniz.

44

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI


Cevap Anahtar; renme Faaliyeti 1
1 a 6 a 2 b 7 c 3 e 8 a 4 d 9 b 5 a 10 c

Deerlendirme
Cevaplarnz cevap anahtar ile karlatrnz. Doru cevap saynz belirleyerek kendinizi deerlendirebilirsiniz. Yanl yaptnz konu veya konularn cevaplarn renmek iin renme faaliyetine tekrar dnnz.

45

MODL DEERLENDRME MODL DEERLENDRME


Kontrol Listesi
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Deerlendirme Kriterleri Klasik mitolojiyi ve dier mitolojileri basl kaynaklardan aratrdnz m? Klasik mitolojiyi ve dier mitolojileri grsel kaynaklardan aratrnz m? Klasik mitolojiyi ve dier mitolojileri internet zerinden aratrnz m? Mitolojide ana karakterlerin zelliklerini incelediniz mi? Mitolojideki ana karekterlerden ve zelliklerinden yararlanarak yk hazrladnz m? Hazrladnz yky sunmak iin, rejiyi oluturdunuz mu? Hazrladnz yknn sunumunda kullanacanz kostm ve aksesuarlar belirlediniz mi? Hazrladnz yknn sunumunda kullanacanz dekor ve aksesuarlar belirlediniz mi? Hazrladnz yknn sunumu iin ihtiya ve gider btesi hazrladnz m? Hazrladnz yknn sunumu iin, dekor ve aksesuarn hazrladnz m? Hazrladnz yknn sunumu iin, kostm ve aksesuarlarn hazrladnz m? Hazrladnz yknn sunumu iin, ses ve k dzenini hazrladnz m? Hazrladnz yky sunmak iin provalar yaptnz m? Hazrladnz almann son kontrollerini yaptnz m? Hazrladnz yknn sunumunu snfta yaptnz m? Evet Hayr

Deerlendirme
retmeniniz zmre karar ile baka bir kontrol listesi uygulayabilir.

46

NERLEN KAYNAKLAR NERLEN KAYNAKLAR


ESTN, Colette, Helene Laporte (eviri:Musa Eran), Yunan ve Roma Mitolojisi, Tubitak Yaynlar, 23. Bask, Ankara, 2005. NECATGL, Behet, Yz Soruda Mitologya, K Kitapl, 6. Bask, stanbul, 2002. ERHAt, Azra, Mitoloji Szl, Remzi Kitabevi, 10. Basm, stanbul, 2001. HOMERAOS (eviri: Azra Erhat, A. Kadir), lyada, Can Yaynlar, 15. Basm, stanbul, 2003. HOMERAOS (eviri: Azra Erhat, A. Kadir), Odysseia, Can Yaynlar, 15. Basm, stanbul, 2003. HALKARNAS BALIKISI, Anadolu Tanrlar, Bilgi Yaynevi, 7. Basm, 1995. HALKARNAS BALIKISI, Anadolu Efsaneleri, Bilgi Yaynevi, 8. Basm, 1995. CAN, efik, Klasik Yunan Mitolojisi, nklap Kitabevi, 4. Basm stanbul, 1997. http://lostlibrary.org/normalgoster.asp?altbolum=93&yazi=0 http://vision1.eee.metu.edu.tr/~metafor/galeri/21230waterhouse.htm http://www.workz.org/mitoloji/ http://www.workz.org/mitoloji/resim_galerisi.html

47

KAYNAKA KAYNAKA
ACAROLU, Ahmet, Animasyon Ders Notlar (Teksir, eme Anadolu Otelcilik ve Turizm Meslek Lisesi, zmir 2006) ACAROLU, Ahmet, Animasyon Aktivite Fotoraflar (eme Anadolu Otelcilik ve Turizm Meslek Lisesi, zmir 2006) CAN, efik, Klasik Yunan Mitolojisi, nklp Kitabevi, 4. Basm stanbul, 1997. ERHAT, Azra, Mitoloji Szl, Remzi Kitabevi, 10. Basm, stanbul, 2001. ESTN, Colette, Helene Laporte (eviri:Musa Eran), Yunan ve Roma Mitolojisi, Tubitak Yaynlar, 23. Bask, Ankara, 2005. HALKARNAS BALIKISI, Anadolu Efsaneleri, Bilgi Yaynevi, 8. Basm, 1995. HALKARNAS BALIKISI, Anadolu Tanrlar, Bilgi Yaynevi, 7. Basm, 1995. HOMERAOS (eviri: Azra Erhat, A. Kadir), lyada, Can Yaynlar, 15. Basm, stanbul, 2003. HOMERAOS (eviri: Azra Erhat, A. Kadir), Odysseia, Can Yaynlar, 15. Basm, stanbul, 2003. NECATGL, Behet, Yz Soruda Mitologya, K Kitapl, 6. Bask, stanbul, 2002. NAL, emsettin, Anadolu Uygarlklar Ders Notlar (Teksir, Karyaka Anadolu Meslek ve Kz Meslek Lisesi, zmir 2004) http://lostlibrary.org/normalgoster.asp?altbolum=93&yazi=0 http://vision1.eee.metu.edu.tr/~metafor/galeri/21230waterhouse.htm http://www.workz.org/mitoloji/ http://www.workz.org/mitoloji/resim_galerisi.html

48