1

\I‰Ô‡ ᘠâ‚ϋıË ï XÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌfi˜

PMP

l

Ó· àe Ùa àıÏÈÒÙÂÚ· „‡‰Ë Ôf ‰È‰¿ÛÎÔÓÙ·È Âå˜ Ùa ëÏÏËÓÈÎa Û¯ÔÏÂÖ· ÂrÓ·È ¬ÙÈ Î·Ùa ÙcÓ ^YÛÙ¤Ú· A
\ Ú¯·ÈfiÙËÙ· Âr¯Â
·Ú·ÎÌ¿ÛÂÈ ì ^EÏÏËÓÈ΋ Ì·˜ £ÚËÛΛ· ηd ëÔ̤ӈ˜ ï XÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌe˜ â‚ϋıË Û¯Â‰eÓ ·éÙÔÌ¿Ùˆ˜ ÏfiÁˇˆ Ùɘ àÓˆÙÂÚfiÙËÙfi˜ ÙÔ˘! ^H àÏ‹ıÂÈ· ‚‚·›ˆ˜ ÂrÓ·È ¬ÙÈ ï âίÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌe˜ âÂÙ‡¯ıË —ÌÂÚÈÎá˜, Ô鉤ÔÙ Ï‹Úˆ˜— ÌÂÙa ÛÎÏËÚaÓ Î·Ù·›ÂÛÈÓ ÔÏÏáÓ ·åÒÓˆÓ!
^O ηıËÁËÙc˜ P¿ÌÛ¸ MaÎ M¿ÏÏÂÓ Âå˜ Ùe ‚È‚Ï›ÔÓ ÙÔ˘ «XÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌe˜ ηd ¶·Á·ÓÈÛÌfi˜, 4Ô˜-8Ô˜ ·åÒÓ» (Christianity and Paganism in the Fourth to Eighth
Centuries, Yale University Press, New Haven, 1997), ÂÚÈÁÚ¿ÊÂÈ ÙeÓ ‰ÈˆÁÌe Ùɘ
^EÏÏËÓÈÎɘ £ÚËÛΛ·˜ ñe ÙÔÜ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌÔÜ. hA˜ å‰ÔÜÌ ÌÂÚÈÎa àÔÛ¿ÛÌ·Ù·:
«^O ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌe˜ ·Ú¤ÌÂÈÓ ηd ηÙa ÙcÓ ÌÂٷΈÓÛÙ·ÓÙ›ÓÂÈÔ âÔ¯c âÈıÂÙÈÎe˜
ÙfiÛÔÓ Âå˜ ÙcÓ ÔéÛ›·Ó ÙÔ˘ ¬ÛÔÓ Î·d ηÙa Ùa˜ âΉËÏÒÛÂȘ ÙÔ˘. Oé‰Âd˜ 䉇ӷÙÔ Óa
ÙeÓ àÁÓÔFÉ. K·ıËÌÂÚÈÓᘠηÙÂÛ··˙ Â剋ÛÂȘ Ôf àÊÔÚÔÜÛ·Ó ÙfiÛÔÓ ÛÙd˜ ı·˘Ì·ÙÔ˘ÚÁb˜ ıÂÚ·ÂÖ˜ Ôf Û˘Ó¤‚·ÈÓ·Ó Î·Ùa ÙÔf˜ âÍÔÚÎÈÛÌÔf˜ j Ùa ÚÔÛÎ˘Ó‹Ì·Ù· Âå˜ Ùa M·ÚÙ‡ÚÈ· ¬ÛÔÓ Î·d Ùd˜ ı·˘Ì·ÙÔ˘ÚÁb˜ ÙÈ̈ڛ˜ ÙáÓ à›ÛÙˆÓ Î·d ÙáÓ
·îÚÂÙÈÎáÓ. K·Ùa ÙcÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÎc ÎÔÛÌÔı¤·ÛÈ ¬Ï· ·éÙa qÛ·Ó ‰ÔÎÈÌ·Û›·È àÔ‰ÂÈÎÓ‡Ô˘Û·È àÊ\ ëÓe˜ ÙcÓ çÚıc ›ÛÙÈ Î·d àÊ\ ëÙ¤ÚÔ˘ ¬ÙÈ ì Ï¿ÓË Ú¤ÂÈ Óa
àÊ·ÓÈÛıFÉ ¿ÛFË ı˘Û›÷·».
«º˘ÛÈο, qÙÔ àÎfiÌË ÚfiÛÊ·ÙÔÈ ·î ·Ú·ÎÏ‹ÛÂȘ ÙáÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓáÓ Úe˜ Ùa˜
àÚ¯a˜ ‰È\ â›‰ÂÈÍÈ àÓԯɘ ηd àÓÂÎÙÈÎfiÙËÙÔ˜ ηd ÌÂÙa Ùe ‰È¿Ù·ÁÌ· ÙÔÜ °·ÏÂÚ›Ô˘
Ôf âÈÙ¤ÏÔ˘˜ ·ÚÂ֯ àÓÔ¯c ÛÙÔf˜ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÔf˜ ηd Ùe ÁÓˆÛÙe ‰È¿Ù·ÁÌ·
KˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˘-§ÈÎÈÓ›Ô˘ Ôf ·ÚÂ֯ Ï‹ÚË åÛfiÙËÙ· ηd àÓÔ¯c Ûb οı ıÚËÛΛ·.
M·Ù·›ˆ˜ ï ™‡ÌÌ·¯Ô˜ ñÂÓı‡ÌÈÛ Ù\ àÓˆÙ¤Úˆ Âå˜ ÙeÓ A
\ Ì‚ÚfiÛÈÔ M‰ÈÔÏ¿ÓˆÓ Ùˇá
384. TfiÙ qÙÔ, Ú¿ÁÌ·ÙÈ, ÔÏf àÚÁa ‰Èa Óa ïÌÈÏ‹ÛFË ÙȘ ‰È\ àÓÔ¯‹!
»oHÙÔ, Ú¿ÁÌ·ÙÈ, ÔÏf àÚÁa ‰ÈfiÙÈ ÙfiÙ Ôî ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÔd Âr¯ÔÓ Ï¿‚ÂÈ Ì›·Ó ÙÔÈ·‡ÙËÓ
ı¤ÛÈÓ åÛ¯‡Ô˜ œÛÙ 䉇ӷÓÙÔ ϤÔÓ âÏ¢ı¤Úˆ˜ Óa âÎÊÚ¿ÛÔ˘Ó ·éÙe Ùe ïÔÖÔÓ âıÂÒÚÔ˘Ó Ùe ÚÒÙÈÛÙÔÓ Î·ıÉÎÔÓ ÙˆÓ Ôf ‰bÓ â¤ÙÚÂ â·Ó¿·˘ÛÈÓ àÏÏ\ à·ÈÙÔÜÛÂ
ÙcÓ ôÌÂÛÔÓ âÎÙ¤ÏÂÛÈÓ Ùɘ âÓÙÔÏɘ Ôf Âr¯Â ‰ÒÛÂÈ ÚÔÛˆÈÎᘠï ú‰ÈÔ˜ ï £Âe˜
\I¯ˆ‚Ę (òEÍÔ‰Ô˜, §Bã 14)»!
KEIMENA TOY ¶ A N . M A P I N H A¶O TO ¶EPIO¢IKON « E § § H N I K O N ¶ A N £ E O N »

2
«\EϤÁÂÙÔ àe ÙÔf˜ âÏÂÁ¯Ô̤ÓÔ˘˜ ñe ÙáÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓáÓ îÛÙÔÚÈÎÔf˜ ¬ÙÈ ì âÎÚ›˙ˆÛȘ ÙÔÜ ·Á·ÓÈÛÌÔÜ Ú¿ÁÌ·ÙÈ ‰bÓ à·ÈÙÔÜÛ ÚÔÛ¿ıÂÈ·: ì ·éÙÔÎÚ·ÙÔÚ›· ηÙa
Ùa˜ ñÛÙ¤Ú·˜ ì̤ڷ˜ Ù˘ âÓÂÊ¿ÓÈ˙ ̛· ηٿÙˆÛÈ ù¯È ÌfiÓÔÓ ñÏÈÎc àÏÏa ΢ڛˆ˜
ÓÂ˘Ì·ÙÈ΋. ^O ·Á·ÓÈÛÌe˜ «‰bÓ qÙÔ ·Úa ≤Ó· ÎÂÓe Î¤Ï˘ÊÔ˜» ηÙa ÙcÓ ^YÛÙ¤Ú·
A
\ Ú¯·ÈfiÙËÙ· ηd ‰Èa ÙcÓ àÓÙÈηٿÛÙ·Û› ÙÔ˘ ‰bÓ àËÙÂÖÙÔ ·Úa ≤Ó· ηٿÏÏËÏÔ
ñÔηٿÛÙ·ÙÔ Ùe ïÔÖÔ ¬Ù·Ó ıa ÂñÚ›ÛÎÂÙÔ Î·d ıa ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÙÔ Âå˜ Ùe ÎÔÈÓfi,
ÓÔÌÔÙÂÏÂÈ·Îᘠıa âÁ›ÓÂÙÔ àÔ‰ÂÎÙfi. EéÙ˘¯á˜ Ôî îÛÙÔÚÈÎÔd ö¯Ô˘Ó âÁηٷÏ›„ÂÈ
õ‰Ë ·éÙc ÙcÓ ÂÏ·ÓË̤ÓË ôÔ„È, iÓ Î·d ·éÙc âÈ‚ÈÒÓÂÈ àÎfiÌË ÛÙÔf˜ âÎÙe˜ Ùɘ
âÈÛÙ‹Ì˘ ·ÎÏÔ˘˜. A
\ ÓÙÈı¤Ùˆ˜ àÓ·ÁÓˆÚ›˙ÂÙ·È ì Ú·ÁÌ·ÙÈÎc ˙ˆÙÈÎfiÙ˘ ÙÔÜ ·Á·ÓÈÛÌÔÜ, ïfiÙ ‰Èa Óa âÍËÁËıFÉ Ùe ÁÂÁÔÓe˜ Ùɘ ÙÂÏÈÎɘ âÍ·Ï›„ÂÒ˜ ÙÔ˘ Ú¤ÂÈ Óa
àÓ·ÁÓˆÚÈÛıFÉ ¬ÙÈ âÎÈÓ‹ıË âÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙÔ˘ Ì›· âÍ·ÈÚÂÙÈÎᘠ‚È·›· ηd ÛȉËÚĘ ıÂÏ‹Ûˆ˜ ‰‡Ó·ÌȘ àÔÊ·ÛÈṲ̂ÓË Óa ÙeÓ âÍÔÓÙÒÛFË ïÏÔÛ¯ÂÚᘠηd Ìb ïÔÈÔ‰‹ÔÙÂ
ÎfiÛÙÔ˜. AéÙc ì àÔÊ·ÛÈÛÙÈÎfiÙ˘ ‚‚·›ˆ˜ ËÁ¿˙ÂÈ àe ÙcÓ ñ·ÎÔc ÙáÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓáÓ Âå˜ Ùa˜ ı›·˜ âÓÙÔÏa˜ ÂÚd àÌÂÈÏ›ÎÙÔ˘ ·Ù¿Íˆ˜ Ùɘ Ï¿Ó˘ Ôf à·ÓÙáÓÙ·È Î·d Âå˜ Ùa˜ ‰‡Ô ¢È·ı‹Î·˜. AéÙc ì âÈÌÔÓc ıa àÔÙÂϤÛFË ÙeÓ ·Ú¿ÁÔÓÙ·
Ôf ıa ηıÔÚ›ÛFË àe ÙeÓ 4Ô ·åáÓ· ÙcÓ ÚÔc Ùɘ îÛÙÔÚ›·˜.
»¶Ú¿ÁÌ·ÙÈ, ÚÔÙÔÜ ì ÛÙ¿ÛȘ ÙÔÜ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌÔÜ ‰˘ÓËıÉ Óa âÎÊÚ·ÛıFÉ Ìb Ú¿ÍÂȘ, Âr¯Â õ‰Ë ηٷÁÚ·ÊÉ Âå˜ Ùa ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÎa ΛÌÂÓ· Ùa ïÔÖ· ÎÈÓÔÜÓÙ·È Ì¤Û· Û\
≤Ó· Ì·ÜÚÔ Ó¤ÊÔ˜ àÔ‰ÔÎÈÌ·Û›·˜ ‰È\ ¬,ÙÈ ‰bÓ ÂrÓ·È ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÎfiÓ, Û\ ≤Ó· ñfi‚·ıÚÔ
Û˘Ó¯Ôܘ â·Ó·Ï‹„ˆ˜ ÙáÓ ϤÔÓ ñ‚ÚÈÛÙÈÎáÓ Ï¤ÍˆÓ, ¬ˆ˜ «‚‰ÂÏ˘Úfi˜», «ÌÈ·Úfi˜»,
«ıÂÔÛÙ˘Á‹˜» Î.Ô.Î. ïfiÙ ‰bÓ ÂrÓ·È ÔûÙ Óa àÔÚFÉ Î·ÓÂd˜ ‰È·Ùd Ôî ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÔd âÂÙ›ıÂÓÙÔ Î·Ùa ÙáÓ à›ÛÙˆÓ ÁÂÈÙfiÓˆÓ ÙˆÓ ÔûÙ Óa àÌÊÈ‚¿ÏÏFË ÂÚd ÙÔÜ ¬ÙÈ ì
\EÎÎÏËÛ›· ÂñÚ›ÛÎÂÙÔ ùÈÛıÂÓ Ùɘ Û˘Ó¯Ôܘ àe Ùa ̤۷ ÙÔÜ 4Ô˘ ·åáÓÔ˜ ‰Ú¿Ûˆ˜ àÊ\ ëÓe˜ ÙáÓ ÌÈÛ·ÏÏfi‰ÔÍˆÓ ù¯ÏˆÓ ηd àÊ\ ëÙ¤ÚÔ˘ ÙáÓ Û˘ÌÌÔÚÈáÓ Î·Ù·ÛÙÚÔÊɘ.
A
\ ÓÙÈı¤Ùˆ˜ ÙfiÛÔÓ ™‡ÓÔ‰ÔÈ ¬ÛÔÓ Î·d ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈηd ÚÔÛˆÈÎfiÙËÙ˜ ·ÚÂΛÓÔ˘Ó
Û˘Ó¯ᘠÙa˜ àÚ¯a˜ Âå˜ â¯ıÚÔ¿ıÂÈ· ηd ‚È·ÈfiÙËÙ·. ¢Èa ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ï Firmicus
Maternus ηÏÂÖ ÛÙa 346 Ìb ÁÏáÛÛ· çÍÂÖ· ÙÔf˜ Û˘Ó·˘ÙÔÎÚ¿ÙÔÚ·˜ Óa ηٷÛÙÚ¤„Ô˘Ó ïÏÔÎÏËÚˆÙÈÎᘠÙÔf˜ N·Ô‡˜, ÙcÓ ‰È·ÎfiÛÌËÛÈ, Ùa àÁ¿ÏÌ·Ù· àÏÏa ηd Óa
ÊÔÓ‡ÛÔ˘Ó ¬ÛÔ˘˜ âÈ̤ÓÔ˘Ó Âå˜ ÙeÓ ·Á·ÓÈÛÌe ñÂÓı˘Ì›˙ˆÓ ÙcÓ ÚÔÛˆÈÎc
âÓÙÔÏc ÙÔÜ £ÂÔÜ \I¯ˆ‚Ä (¢Â˘ÙÂÚÔÓfiÌÈÔÓ I°ã 6)!
»B‚·›ˆ˜, ÛÒ˙ÔÓÙ·È Î·d ·î âÈÛÙÔÏ·d ÙÔÜ \Iˆ¿ÓÓÔ˘ XÚ˘ÛÔÛÙfiÌÔ˘ Úe˜ ïÌ¿‰·˜
ÌÔÓ·¯áÓ ÙÔf˜ ïÔ›Ô˘˜ âοÏÂÈ Óa â¤Ì‚Ô˘Ó ÛÙcÓ ºÔÈÓ›ÎËÓ ·Ú·ÔÓÔ‡ÌÂÓÔ˜ ¬ÙÈ
âÍ·ÎÔÏÔ˘ıÂÖ Óa ·Ú·Ì¤ÓFË ·Á·ÓÈÛÙÈ΋, ÚÄÁÌ· Ôf η٤ÏËÍ Âå˜ âÎÙÂٷ̤ӷ˜
Ù·Ú·¯a˜ ηd ·îÌ·ÙÔ¯˘Û›·Ó.
»Ta ú‰È· Ùa ΛÌÂÓ· Ùɘ ñ·ÁÔÚ¢Ô̤Ó˘ ñe Ùɘ \EÎÎÏËÛ›·˜ àÓÙÈ·Á·ÓÈÛÙÈÎɘ

KEIMENA TOY ¶ A N . M A P I N H A¶O TO ¶EPIO¢IKON « E § § H N I K O N ¶ A N £ E O N »

3
ÓÔÌÔıÂÛ›·˜ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔÜÓ ÁÏáÛÛ· âÌÚËÛÙÈÎc ηd ñ‚ÚÈÛÙÈÎc Ôf ·éÙc ηı·˘Ùc
‰ÈÂÁ›ÚÂÈ Ùa ¿ıË Î·d ÙcÓ ÌÈÛ·ÏÏÔ‰ÔÍ›·.
»TfiÙÂ, ηÙa Ùa ̤۷ ÙÔÜ 4Ô˘ ·åáÓÔ˜ ·î âÎÎÏËÛÈ·ÛÙÈηd àÚ¯·d àÔÎÙÔÜÓ ÙcÓ
Ï‹ÚË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ‰Ú¿Ûˆ˜ ηÙa ÙáÓ ‰È·ÊfiÚˆÓ â¯ıÚáÓ ÙˆÓ, ïfiÙ ٛıÂÓÙ·È âÓ
åÛ¯‡È ·î àÚ¯·d Ùɘ ¶·Ï·ÈĘ ηd Ùɘ K·ÈÓɘ ¢È·ı‹Î˘ Ôf ‰bÓ âÈÙÚ¤Ô˘Ó Û˘Ì‚È‚·ÛÌe Ìb ÙcÓ Ï¿ÓË. \EÎÙe˜ ÙáÓ ·Á·ÓÈÛÙáÓ Ôî ^E‚Ú·ÖÔÈ, Ôî M·Óȯ·ÖÔÈ àÏÏa ηd Ôî
ÔÈÎÈÏÒÓ˘ÌÔÈ ·îÚÂÙÈÎÔd ηd Û¯ÈÛÌ·ÙÈÎÔd ıa ‰ÔÎÈÌ¿ÛÔ˘Ó ÙcÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÎc ‚›· ηd
Ú¿ÁÌ·ÙÈ Î·Ùa ÙeÓ ÏÂÁfiÌÂÓÔ “·åáÓ· Ùɘ EåÚ‹Ó˘ Ùɘ \EÎÎÏËÛ›·˜” âÊÔÓ‡ıËÛ·Ó
ñe ÙáÓ ïÌÔÊÚfiÓˆÓ ÙˆÓ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔÈ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÔd à\ ¬ÛÔ˘˜ Ôî ú‰ÈÔÈ ñÔÏÔÁ›˙Ô˘Ó
¬ÙÈ âÊÔÓ‡ıËÛ·Ó Âå˜ ¬ÏÔ˘˜ ÙÔf˜ ÏÂÁÔ̤ÓÔ˘˜ ¢ÈˆÁÌÔ‡˜. Oî ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÔd ·ÚÂÙ‹ÚÔ˘Ó
Ìb ÊıfiÓÔ ÙcÓ ïÌfiÓÔÈ· ì ïÔ›· âÂÎÚ¿ÙÂÈ ÌÂÙ·Íf ÙáÓ Ìc-¯ÚÈÛÙÈ·ÓáÓ Î·d Ôî ÙÂÏÂ˘Ù·ÖÔÈ ö‚ÏÂ·Ó Ìb ÌÂÁ›ÛÙË àÔÚ›· ÙcÓ ‰ÔÏÔÊÔÓÈÎc öÏÏÂÈ„È àÓԯɘ Âå˜ ÙÔf˜ ÎfiÏÔ˘˜ Ùɘ ÓÜÓ âÈÎÚ·ÙÔ‡Û˘ ıÚËÛΛ·˜Ø ¬Ìˆ˜ ‰bÓ ıa qÙÔ ‰˘Ó·ÙeÓ Óa ñ¿ÚÍFË Û˘Ì‚È‚·ÛÌe˜ Ìb ÙeÓ ¢È¿‚ÔÏÔ»!
«^H ëÙÔÈÌfiÙ˘ ÙáÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓáÓ ‰È\ àÎÚ·›·, ‚È·›· ‰ÚÄÛÈ ‰bÓ ÂÚÈÁÚ¿ÊÂÙ·È àÎfiÌË
ηd Ûb Û‡Á¯ÚÔÓ· îÛÙÔÚÈÔÁÚ·ÊÈÎa ÔÓ‹Ì·Ù·. A
\ ÓÙÈı¤Ùˆ˜ ıa àÓ‡ÚÔ˘Ó àÓ·ÊÔÚa˜
ÛÙe ÂéÙ˘¯b˜ ÁÂÁÔÓe˜ ÙÔÜ 312 “¬Ù·Ó ì âÔ¯c ÙáÓ ‰ÈˆÁÌáÓ ÙÂÏ›ˆÛ [!] ηd ï ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌe˜ âÁηıȉڇıË âÈۋ̈˜ ÛÙcÓ AéÙÔÎÚ·ÙÔÚ›·”!
»≠Ö˜ Ùa Ú¿ÁÌ·Ù· ‰bÓ ö¯Ô˘Ó Ô≈Ùˆ ηd ÙcÓ àÏ‹ıÂÈ· âÎʈٛ˙ÂÈ Ùe “Ï˘ÓÙÛ¿ÚÈÛÌ·” Ùɘ ^Y·Ù›·˜ ηÙa Ùa˜ àÚ¯a˜ ÙÔÜ 5Ô˘ ·åáÓÔ˜. hA˜ Ìc ÏËÛÌÔÓÔÜÌ ¬ÙÈ ·éÙc
Û˘ÓÂÏ‹ÊıË àe ≤Ó·Ó ù¯ÏÔ ï‰ËÁÔ‡ÌÂÓÔ àe ÙeÓ A
\ Ó·ÁÓÒÛÙË ÙÔÜ ¶·ÙÚÈ¿Ú¯Ô˘
K˘Ú›ÏÏÔ˘ ηd âÙÂÌ·¯›ÛıË âÓÙe˜ Ùɘ MËÙÚÔfiψ˜, Ùɘ âÎÎÏËÛ›·˜ ÙÔÜ K·›Û·ÚÔ˜
¬ˆ˜ âϤÁÂÙÔ ÙfiÙÂ. TÔÜÙÔ ‰ÂÈÎÓ‡ÂÈ ÙcÓ Û˘ÓÂÚÁ·Û›· ÔÏÈÙÈÎáÓ Î·d âÈÛÎÔÈÎáÓ
àÚ¯áÓ Î·d ÙáÓ àÓˆÓ‡ÌˆÓ ˙ËψÙáÓ ÛÙcÓ Ì·Ó›· âÈ‚ÔÏɘ Ùɘ Ó¤·˜ ηٷÛÙ¿Ûˆ˜
Ôf ‚·Û›Ï¢ âΛÓË ÙcÓ âÔ¯‹. M¿ÏÈÛÙ· Âå˜ ÂÚ›ÙˆÛÈÓ ‰È·ÊˆÓ›·˜ ¬ˆ˜ ÛÙcÓ
àÓˆÙ¤Úˆ ÂÚ›ÙˆÛÈ, ηÙÂÊ¿ÓË ì àÓˆÙÂÚfiÙ˘ Ùɘ âÈÛÎÔÈÎɘ àگɘ. ^O K‡ÚÈÏÏÔ˜
â͈ÏÈṲ̂ÓÔ˜ Ìb Ùa ÛÒÌ·Ù· ÙáÓ ·Ú·‚ÔÏ¿ÓˆÓ Î·d ·éÙa ÙáÓ ÌÔÓ·¯áÓ Ùɘ NÈÙÚ›·˜
qÙÔ ì ·ÚÈÔ˜ Ùɘ ηٷÛÙ¿Ûˆ˜. Oî ÌÔÓ·¯Ôd ‰bÓ â‰›ÛÙ·Û·Ó Óa âÈÙÂıÔÜÓ Î·Ùa ÙÔÜ
K˘‚ÂÚÓ‹ÙÔ˘. º˘ÛÈÎa Ì›· àe Ùa˜ äÁ·Ë̤ӷ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ·˜ ÙáÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓáÓ
qÙÔ ì ηÜÛȘ ÙáÓ ‚È‚Ï›ˆÓ, àӷʤÚÂÙ·È .¯. ì ÙÂÏÂÙÔ˘ÚÁÈÎc ηÜÛȘ ÙáÓ ‚È‚Ï›ˆÓ ÙáÓ
M·Óȯ·›ˆÓ ñe ÙÔÜ ¶¿· ÛÙcÓ Ï·ÙÂÖ· Úe Ùɘ S. Maria Maggiore ÛÙa 490»!

]
KEIMENA TOY ¶ A N . M A P I N H A¶O TO ¶EPIO¢IKON « E § § H N I K O N ¶ A N £ E O N »

4
\E›ÌÂÙÚÔÓ
M›· ôÁÓˆÛÙÔ˜ Ì·ÚÙ˘Ú›· ‰Èa ÙeÓ ÊfiÓÔÓ Ùɘ ^Y·Ù›·˜
^H ^À·Ù›·, ì ıÚ˘ÏÈÎc Ì·ıËÌ·ÙÈÎe˜ ηd ÊÈÏfiÛÔÊÔ˜ õÎÌ·Û ηÙa Ùe ‚ã ≥ÌÈÛ˘ ÙÔÜ
+ ‰ã·åáÓÔ˜ ηd Ùa˜ àÚ¯a˜ ÙÔÜ ëÔ̤ÓÔ˘. o∏ÙÔ ÎfiÚË Î·d Ì·ı‹ÙÚÈ· ÙÔÜ ÁÓˆÛÙÔÜ
Ì·ıËÌ·ÙÈÎÔÜ Î·d ÊÈÏÔÛfiÊÔ˘ £¤ˆÓÔ˜, âÊÔ›ÙËÛ ‰b Âå˜ Ùa˜ Û¯ÔÏa˜ Ùɘ \∞ÏÂÍ·Ó‰Ú›·˜ ηd ÙáÓ \∞ıËÓáÓ. ∫·ÙfiÈÓ, ÂÚÔÈÎÈṲ̂ÓË Ìb ÏÔ‡ÛÈ· ÓÂ˘Ì·ÙÈÎa âÊfi‰È·
â·Ó¤Î·Ì„ Âå˜ ÙcÓ \∞ÏÂÍ¿Ó‰ÚÂÈ·Ó, ¬Ô˘ ≛‰·ÛÎÂ Û˘ÛÙËÌ·ÙÈÎᘠÙcÓ ëÏÏËÓÈÎcÓ
ÊÈÏÔÛÔÊ›·Ó, ηıg˜ ηd Ùa Ì·ıËÌ·ÙÈÎa ηd ÙcÓ àÛÙÚÔÓÔÌ›·ÓØ Ì·ıËÙ·› Ù˘ ñÉÚÍ·Ó
ÌÂÙ·Íf ôÏÏˆÓ ï ÊÈÏfiÛÔÊÔ˜ ^πÂÚÔÎÏɘ, ï ö·Ú¯Ô˜ Ùɘ fiψ˜ \√Ú¤ÛÙ˘ ηd ï ÌÂÙ¤ÂÈÙ· ¯ÚÈÛÙÈ·Óe˜ â›ÛÎÔÔ˜ ™˘Ó¤ÛÈÔ˜, ï ïÔÖÔ˜ ‰bÓ ö·˘Û ÔÙb Óa ÙcÓ ı·˘Ì¿˙FË.
^∏ Ê‹ÌË Ù˘ ñÉÚÍ ÔÏf ÌÂÁ¿ÏË ÏfiÁ÷ˆ Ùɘ ÊÈÏÔÛÔÊÈÎɘ Ù˘ ‰ÂÈÓfiÙËÙÔ˜Ø ÁÚ¿ÊÂÈ
ï ¯ÚÈÛÙÈ·Óe˜ âÎÎÏËÛÈ·ÛÙÈÎe˜ îÛÙÔÚÈÎe˜ ™ˆÎÚ¿Ù˘: «âd ÙÔÛÔÜÙÔÓ ÚÔû‚Ë ·È‰Â›·˜, ó˜ ñÂÚ·ÎÔÓÙ›Û·È ÙÔf˜ ηÙ\ ·éÙcÓ ÊÈÏÔÛfiÊÔ˘˜, ÙcÓ ‰b Ï·ÙˆÓÈÎcÓ àe ¶ÏˆÙ›ÓÔ˘ ηٷÁÔ̤ÓËÓ ‰È·ÙÚÈ‚cÓ ‰È·‰¤Í·Ûı·È ηd ¿ÓÙ· Ùa ÊÈÏÔÛfiÊÔ˘ Ì·ı‹Ì·Ù·
ÙÔÖ˜ ‚Ô˘ÏÔ̤ÓÔȘ âÎÙ›ıÂÛı·È». ™˘Ó¤ıÂÛ ‰b ηd Û˘ÁÁÚ¿ÌÌ·Ù·, 剛ˆ˜ Ì·ıËÌ·ÙÈÎa
ηd àÛÙÚÔÓÔÌÈÎa (Ï.¯. ^ÀfiÌÓËÌ· Úe˜ ¢ÈfiÊ·ÓÙÔÓ, \∞ÛÙÚÔÓÔÌÈÎe˜ ηÓÒÓ), Ùa ïÔÖ·
¬Ìˆ˜ àˆÏ¤ÛıËÛ·Ó ±·ÓÙ·. ¶¤Ú·Ó ÙÔ‡ÙˆÓ, qÙÔ Î·d óÚ·ÈÔÙ¿Ù˘ âÌÊ·Ó›Ûˆ˜. ∂r¯Â
¬Ìˆ˜ ÙcÓ àÙ˘¯›·Ó Óa ˙÷É Âå˜ Ì›·Ó âÔ¯cÓ â¯ıÚÈÎcÓ Úe˜ ÙcÓ ôÛÎËÛÈÓ Ùɘ ÊÈÏÔÛÔÊ›·˜.
^O XÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌe˜ ö¯ÂÈ Î·Ù·ÎÙ‹ÛÂÈ õ‰Ë ÙcÓ ·éÙÔÎÚ·ÙÔÚ›·Ó ηd ÚÔ‚·›ÓÂÈ Âå˜ ÙeÓ
ïÏÔÎÏËÚˆÙÈÎeÓ àÊ·ÓÈÛÌeÓ ÙÔÜ ëÏÏËÓÔÚڈ̷˚ÎÔÜ ÔÏÈÙÈÛÌÔÜØ Âå˜ ÙcÓ Î·ÈÓcÓ ÎÔÈÓˆÓ›·Ó ‰bÓ ñ¿Ú¯ÂÈ ı¤ÛȘ ÔûÙ ‰Èa Ùa˜ âÈÛÙ‹Ì·˜, ÔûÙ ‰Èa ÙcÓ ÊÈÏÔÛÔÊÈÎcÓ âÓ·Û¯fiÏËÛÈÓ, ηd ΢ڛˆ˜, ‰bÓ ñ¿Ú¯ÂÈ ı¤ÛȘ ‰Èa Á˘Ó·Öη˜ Ôf ÛΤÙÔÓÙ·È Î·d ïÌÈÏÔÜÓ. K·Ùa ı·˘Ì¿ÛÈÔÓ ÙÚfiÔÓ ï \Iˆ¿ÓÓ˘ XÚ˘ÛfiÛÙÔÌÔ˜, ·ÙÚȿگ˘ KˆÓ]fiψ˜
ÙfiÙÂ, âÎÊÚ¿˙ÂÈ ÙcÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÎcÓ ôÔ„ÈÓ: «^H Á˘Óc ±·Í óÌ›ÏËÛ ηd Ùe ÄÓ Î·Ù¤ÛÙÚ„». ^√fiÙ ï âÍËÌ̤ÓÔ˜ Ê·Ó·ÙÈÛÌe˜ ÙáÓ ÃÚÈÛÙÈ·ÓáÓ, ì ÛÙÂÓc ηd à‰È¿ÏÏ·ÎÙÔ˜ àÓÙ›Ï˄Ș ÙÔÜ A
^ Á›Ô˘ ∫˘Ú›ÏÏÔ˘ A
\ ÏÂÍ·Ó‰Ú›·˜, ηıg˜ ηd ì Û¯¤ÛȘ Ù˘ Úe˜
ÙeÓ ëÏÏËÓfiÊÚÔÓ· ö·Ú¯ÔÓ \√Ú¤ÛÙËÓ ó‰‹ÁËÛ·Ó ÙcÓ ^Y·Ù›·Ó Âå˜ Ùe ÌÔÈÚ·ÖÔÓ.
¶Ú¿ÁÌ·ÙÈ, Âå˜ ÙcÓ A
\ ÏÂÍ¿Ó‰ÚÂÈ·Ó âÊ‹ÚÌÔÛ·Ó Ôî çÚıfi‰ÔÍÔÈ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÔd íÓ ÚfiÁÚ·ÌÌ· ηı·ÚÌÔÜ Ùɘ fiψ˜ àe ÙÔf˜ οı Âú‰Ô˘˜ àÓÙÈÊÚÔÓÔÜÓÙ·˜. AéÙÔd Âr¯ÔÓ
ÙcÓ ÔéÛÈ·ÛÙÈÎcÓ âÍÔ˘Û›·Ó Âå˜ ÙcÓ fiÏÈÓ ‰È·ÙËÚÔÜÓÙ˜ íÓ ·Ú·ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎeÓ ÛáÌ·
Ó·ÚáÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓáÓ ÁÓˆÛÙáÓ ó˜ «·Ú·‚ÔÏ¿ÓˆÓ», ‰˘Ó¿Ìˆ˜ 800 àÓ‰ÚáÓ, ηd
≤ÙÂÚÔÓ ÛáÌ· àÔÙÂÏÔ‡ÌÂÓÔÓ âÎ 500 ÌÔÓ·¯áÓ. O≈Ùˆ ηÙa Ùˇá 413 Á›ÓÂÙ·È ì â›ıÂÛȘ ηÙa ÙáÓ ^E‚Ú·›ˆÓ Ùɘ A
\ ÏÂÍ·Ó‰Ú›·˜: ÂÚÈÂ΢ÎÏÒıË ì Û˘ÓÔÈΛ· ÙˆÓ, ·î ÂÚÈ-

KEIMENA TOY ¶ A N . M A P I N H A¶O TO ¶EPIO¢IKON « E § § H N I K O N ¶ A N £ E O N »

5
Ô˘Û›·È ÙˆÓ âÏÂËÏ·Ù‹ıËÛ·Ó, ì ™˘Ó·ÁˆÁc ηÙÂÛÙÚ¿ÊË Î·d ·éÙÔd ηÙ‰ÈÒ¯ıËÛ·Ó
¤Ú·Ó Ùɘ fiψ˜. Eå˜ Ùa 414 Ùe ÛáÌ· ÙáÓ ÌÔÓ·¯áÓ âÂÙ¤ıË âÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙÔÜ å‰›Ô˘
ÙÔÜ â¿Ú¯Ô˘ (ï ïÔÖÔ˜ â¤ÌÂÓ Óa àÛÎFÉ Û˘ÓÓfï˜ Ùa ηı‹ÎÔÓÙ¿ ÙÔ˘) ηd ÙeÓ
ÙÚ·˘Ì¿ÙÈÛÂ. ^O ·éÙÔ˘ÚÁe˜ Û˘ÓÂÏ‹ÊıË Î·d âÙÈ̈ڋıË àÏÏa ¿Ú·˘Ù· ì âÎÎÏËÛ›·
ÙeÓ àÓÂ΋ڢÍ «Ì¿ÚÙ˘Ú·». ^H œÚ· Ùɘ ^Y·Ù›·˜ Âr¯Â Êı¿ÛÂÈ, ‰bÓ qÙÔ ôÏψÛÙ ì
ÚÒÙË ÊÔÚa Ôf ï ù¯ÏÔ˜ Ùɘ A
\ ÏÂÍ·Ó‰Ú›·˜ ıa âÊfiÓ¢Â: Eå˜ Ùa 361 âÊÔÓ‡ıË ï
‰ÈÔÚÈÛıÂd˜ ñe ÙÔÜ ·éÙÔÎÚ¿ÙÔÚÔ˜ KˆÓÛÙ·ÓÙ›Ô˘ àÚÂÈ·Óe˜ â›ÛÎÔÔ˜ °ÂÒÚÁÈÔ˜ ηd
àÚÁfi-ÙÂÚÔÓ ï â›ÛÎÔÔ˜ ¶ÚÔÙ¤ÚÈÔ˜ Ôf qÙÔ Î·d ·éÙe˜ ç·‰e˜ ÙÔÜ A
\ Ú›Ԣ. Oî
ÊfiÓÔÈ qÛ·Ó ·ÓÔÌÔÈfiÙ˘ÔÈ Úe˜ ÙeÓ Ùɘ ^Y·Ù›·˜: Ùa ÙÒÌ·Ù· âÛ‡ÚıËÛ·Ó Âå˜ ¬ÏË
ÙcÓ fiÏÈ Î·d ÂrÙ· âοËÛ·Ó.
K·Ùa ÙeÓ ™ˆÎÚ¿ÙËÓ

ï Ê ı fi Ó Ô ˜ ó  Ï › Û · Ù Ô … Ù ˇá Ù É ˜ â Î Î Ï Ë Û › · ˜ Ï · ˇá
ηd Ì›·Ó ìÌ¤Ú·Ó ÙÔÜ M·˝Ô˘ ÙÔÜ 415 ï ¯ÚÈÛÙÈ·Óe˜ àÓ·ÁÓÒÛÙ˘ ¶¤ÙÚÔ˜ ηd
ÔÏf˜ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÎe˜ ù¯ÏÔ˜ â¤‰Ú·ÌÔÓ Î·Ùa Ùɘ ÔåΛ·˜ Ù˘, ÙcÓ öÛ˘Ú·Ó ‰Èa ÙáÓ
ï‰áÓ

àÔ‰‡Û·ÓÙ¤˜ Ù ÙcÓ âÛıÉÙ· çÛÙÚ¿ÎÔȘ àÓÂÖÏÔÓ Î·d ÌÂÏˉeÓ ‰È·Û¿Û·ÓÙ˜ âd
ÙeÓ Î·ÏÔ‡ÌÂÓÔÓ ∫˘Ó·ÚÈáÓ· Ùa ̤ÏË Û˘Ó¿Ú·ÓÙ˜ ˘Úd ηÙËӿψ۷Ó
ÙcÓ öÁ‰˘Û·Ó ηd Ìb ÎÂÚ·Ì›‰È· ÙcÓ âÊfiÓÂ˘Û·Ó Î·d ÙcÓ öÎÔ„·Ó ÎÔÌÌ¿ÙÈ· Ôf
ÂÚȤÊÂÚ·Ó àÓa Ùa˜ ï‰Ôf˜ ηd ÌÂÙa ¬Ù·Ó öÊı·Û·Ó ÛÙeÓ ÙfiÔ Ôf ϤÁÂÙ·È
K˘Ó·ÚÈÒÓ, ôÓ·„·Ó ʈÙÈa ηd Ùa öη„·Ó. ^O ™ˆÎÚ¿Ù˘ ÚÔÛ¤ÙÈ àӷʤÚÂÈ ¬ÙÈ Ùe
öÁÎÏËÌ· ÚÔÂοÏÂÛ ÁÂÓÈÎeÓ àÔÙÚÔÈ·ÛÌfiÓ.
∫·ÙˆÙ¤Úˆ ·Ú·ı¤ÙÔÌ àÓ·ÊÔÚaÓ ÂÚd ^À·Ù›·˜ ÙÔÜ ¢·Ì·ÛΛԢ, ÙÂÏÂ˘Ù·›Ô˘
‰È·‰fi¯Ô˘ Ùɘ ¶Ï·ÙˆÓÈÎɘ \∞η‰ËÌ›·˜, ï ïÔÖÔ˜ âÓÙÔ›˙ÂÈ ÙcÓ ·åÙ›·Ó Ùɘ ‰ÔÏÔÊÔÓ›·˜ Âå˜ ÙeÓ ÊıfiÓÔÓ ÙÔÜ A
^ Á›Ô˘ ∫˘Ú›ÏÏÔ˘ A
\ ÏÂÍ·Ó‰Ú›·˜ ıˆÚáÓ ¬ÙÈ qÙÔ Î·Ïá˜
ÚÔÌÂÏÂÙË̤ÓË ÚÄÍȘ ηd Ôé¯d ÂÚÈÛÙ·ÛÈ·Îc âÓ¤ÚÁÂÈ· Ù˘¯·›ˆÓ ηd àÓ¢ı‡ÓˆÓ
¯ÚÈÛÙÈ·ÓáÓ (Ùe ΛÌÂÓÔÓ âÓ ÌÂÙ·ÊÚ¿ÛÂÈ âÎ Ùɘ àÔÛ·ÛÌ·ÙÈÎᘠۈ˙Ô̤Ó˘ ºÈÏÔÛfiÊÔ˘ ^πÛÙÔÚ›·˜ ÙÔÜ ¢·Ì·ÛΛԢ, ÚÔ¤Ú¯ÂÙ·È àe ÙcÓ öΉÔÛÈÓ Ùɘ ηıËÁËÙÚ›·˜
¶ÔÏ˘ÌÓ›·˜ \∞ı·Ó·ÛÈ¿‰Ë —Damascius, The Philosophical History, âΉfiÛÂȘ
\∞¿ÌÂÈ·, A
\ ıÉÓ·È, 1999):
à. 43 A
^∏ ^À·Ù›· âÁÂÓÓ‹ıË Î·d àÓÂÙÚ¿ÊË Î·d öÏ·‚ ·È‰Â›·Ó Âå˜ ÙcÓ \∞ÏÂÍ¿Ó‰ÚÂÈ·ÓØ
ηıg˜ ‰b ì ʇÛȘ Ù˘ qÙÔ ÂéÁÂÓÂÛÙ¤Ú· ·éÙɘ ÙÔÜ ·ÙÚfi˜ Ù˘, ‰bÓ äÚΤÛıË Âå˜ ÙcÓ
Ì·ıËÌ·ÙÈÎcÓ âÎ·›‰Â˘ÛÈÓ ÙcÓ ïÔ›·Ó Ùɘ ÚÔÛ¤ÊÂÚ ï ·Ù‹Ú, àÏÏa ηd äÛ¯ÔÏ‹ıË îηÓᘠÌb ÙcÓ ñfiÏÔÈÔ ÊÈÏÔÛÔÊ›·. \∂ÊfiÚÂÛ ‰b ÙÚ›‚ˆÓ· (ÊÈÏÔÛÔÊÈÎeÓ öÓ‰˘-

KEIMENA TOY ¶ A N . M A P I N H A¶O TO ¶EPIO¢IKON « E § § H N I K O N ¶ A N £ E O N »

6
Ì·) ì Á˘Óc ηd ‰È¤‚·ÈÓ ‰Èa ̤ÛÔ˘ Ùɘ fiψ˜ ëÚÌËÓÂ‡Ô˘Û· ‰ËÌÔÛ›ˆ˜ ÙeÓ ¶Ï¿ÙˆÓ· j ÙeÓ \∞ÚÈÛÙÔÙ¤ÏË j ÔîÔÓ‰‹ÔÙ ôÏÏÔÓ ÊÈÏfiÛÔÊÔÓ. ¶¤Ú·Ó ‰b Ùɘ îηÓfiÙËÙfi˜
Ù˘ Âå˜ ÙcÓ ‰È‰·Ûηϛ·Ó, öÊı·Û ηd Âå˜ ÙcÓ ÎÔÚ˘ÊcÓ Ùɘ Ú·ÎÙÈÎɘ äıÈÎɘ
àÚÂÙɘ, ηıg˜ qÙÔ ‰Èη›· ηd ÛÒÊÚˆÓØ ·Ú¤ÌÂÓ ‰b ·Úı¤ÓÔ˜, ÔsÛ· Ì¿ÏÈÛÙ· 剷ÈÙ¤Úˆ˜ óÚ·›· ηd ëÏ΢ÛÙÈ΋...
à. 43 E: ^√ ÊfiÓÔ˜ Ùɘ ^À·Ù›·˜
∆cÓ ^À·Ù›·Ó, ηıg˜ wÙÔ ÙÔÈ·‡Ù˘ ʇÛˆ˜, ‰ËÏ·‰c âȉÂÍ›· ηd ‰È·ÏÂÎÙÈÎc Âå˜
ÙcÓ ïÌÈÏ›·Ó ηd ÛÒÊÚˆÓ Î·d ÂÔÏÈÙÈṲ̂ÓË Âå˜ ÙcÓ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿Ó Ù˘, ¬ÏË ì
fiÏȘ Ê˘ÛÈÎa ÙcÓ àÁ·ÔÜÛ ηd ÙcÓ â̷ٛ å‰È·ÈÙ¤Úˆ˜, ηd Ôî ôÚ¯ÔÓÙ˜ ÌfiÏȘ àÓÂÏ¿Ì‚·Ó·Ó Ùa àÍÈÒÌ·Ù¿ ÙˆÓ à¤‰È‰ÔÓ ÙÈÌa˜ ÚáÙÔÓ Âå˜ ·éÙ‹Ó, ó˜ âÛ˘ÓËı›˙ÂÙÔ Âå˜
Ùa˜ A
\ ı‹Ó·˜. ∫·d ·Ú\ ¬ÙÈ ì 剛· ì ÊÈÏÔÛÔÊ›· Âr¯Â ¯·ıÉ, Ùe ùÓÔÌ¿ Ù˘ âıˆÚÂÖÙÔ
àÎfiÌË ÌÂÁ·ÏÔÚÂb˜ ηd ı·˘Ì·ÛÙeÓ Âå˜ ÙÔf˜ ‰È·¯ÂÈÚÈ˙Ô̤ÓÔ˘˜ Ùa˜ ñÔı¤ÛÂȘ Ùɘ
fiψ˜.
™˘Ó¤‚Ë, óÛÙfiÛÔÓ, Ì›·Ó ì̤ڷÓ, ï âÈÎÂÊ·Ïɘ Ùɘ àÓÙÈ¿ÏÔ˘ ·îÚ¤Ûˆ˜ [™.Ù.Ì.
âÓÓÔÂÖ ÙáÓ ÃÚÈÛÙÈ·ÓáÓ], ï ∫‡ÚÈÏÏÔ˜, ÂÚÓáÓÙ·˜ âÌÚe˜ àe ÙcÓ ÔåΛ·Ó Ù˘ Óa å‰÷É
“àÓıÚÒÔ˘˜ ÔÏÏÔf˜ ηd ¥Ô˘˜”, ôÏÏÔ˘˜ Óa öÚ¯ˆÓÙ·È, ôÏÏÔ˘˜ Óa ʇÁÔ˘Ó,
ôÏÏÔ˘˜ ‰b Óa Û٤ΈÓÙ·È âÎÂÖ.
≠√Ù·Ó ‰b âÚÒÙËÛ ٛ öηÌ Ùe ÏÉıÔ˜, ηd ‰È·Ù› âÁ›ÓÂÙÔ ÙfiÛÔ˜ ıfiÚ˘‚Ô˜ Á‡Úˆ
àe ÙcÓ ÔåΛ·, ÙÔÜ à‹ÓÙËÛ·Ó Ôî àÎfiÏÔ˘ıÔ› ÙÔ˘ ¬ÙÈ à‰›‰ÔÓÙÔ âΛÓËÓ ÙcÓ ÛÙÈÁÌcÓ ÙÈÌ·d Âå˜ ÙcÓ ÊÈÏfiÛÔÊÔÓ ^À·Ù›·Ó ηd ¬ÙÈ qÙÔ å‰È΋ Ù˘ ì ÔåΛ·. ªfiÏȘ Ùe
öÌ·ı ÙfiÛÔ ÔÏf âÊıfiÓËÛÂ, œÛÙ ٷ¯¤ˆ˜ Óa ۯ‰ȿÛ÷Ë ÙcÓ ‰ÔÏÔÊÔÓ›· Ù˘, ÙeÓ
ϤÔÓ àÓfiÛÈÔÓ ÊfiÓÔÓ.
\∂Ó÷á ‰ËÏ·‰c âÍ‹Ú¯ÂÙÔ ó˜ Û˘Ó‹ıˆ˜, Ùɘ âÈÙ›ıÂÓÙ·È ïÌ·‰eÓ ÔÏÏÔd ıËÚÈÒ‰ÂȘ
ôÓıÚˆÔÈ, àÏËıÈÓa ηÎÔÜÚÁÔÈ, Ìc àÓ·ÁÓˆÚ›˙ÔÓÙ˜ ÔûÙ ı›·Ó Ó¤ÌÂÛÈÓ ÔûÙÂ
àÓıÚˆ›ÓËÓ ‰ÈηÈÔÛ‡ÓËÓ, ‰ÔÏÔÊÔÓÔÜÓ ÙcÓ ÊÈÏfiÛÔÊÔ —ηd âÓ÷á „˘¯ÔÚÚ·ÁÂÖ Ùɘ
âÎÚÈ˙ÒÓÔ˘Ó ÙÔf˜ çÊı·ÏÌÔ‡˜— âÈ‚·Ú‡ÓÔÓÙ˜ ÙcÓ ·ÙÚ›‰· ÙˆÓ ‰Èa ÙÔÜ ÌÂÁ›ÛÙÔ˘
ÙÔ‡ÙÔ˘ ôÁÔ˘˜ ηd çÓ›‰Ô˘˜.
∫·d ï ‚·ÛÈÏÂf˜ äÁ·Ó¿ÎÙËÛ Ìb ·éÙfi [ηd ıa âÙÈ̈ÚÔÜÛ ÙÔf˜ âÓfi¯Ô˘˜] iÓ ‰bÓ
≈ÚÔ‰ÔÎÂÖÙÔ ï ∞剤ÛÈÔ˜. ∫·d à‹ÏÏ·Í àe ÙcÓ ÙÈ̈ڛ·Ó ÙÔf˜ ÛÊ·ÁÂÖ˜, ʤÚÔÓÙ¿˜ ÙËÓ Âå˜ ÙeÓ ë·˘ÙfiÓ ÙÔ˘ ηd Ùe Á¤ÓÔ˜ ÙÔ˘, ηd ì ÙÈ̈ڛ· öÏËÍ ÙeÓ âÁÁÔÓfiÓ
ÙÔ˘.

A
«\AÍ›˙ÂÈ Óa à·ÚÈı̋ۈ̠Ùa ÛÙÔȯÂÖ· Ôf ö‰Ú·Û·Ó ‚È·›ˆ˜ ‰Èa ÙcÓ âÎÚ›˙ˆÛÈ
οı àÓÙȉڿÛˆ˜ ηÙa Ùɘ \EÎÎÏËÛ›·˜: ˙Ëψٷ›, ÌÔÓ·¯Ô›, â›ÛÎÔÔÈ Î·d ÎÚ·ÙÈÎÔd ñ¿ÏÏËÏÔÈ.

KEIMENA TOY ¶ A N . M A P I N H A¶O TO ¶EPIO¢IKON « E § § H N I K O N ¶ A N £ E O N »

7
»^YÉÚ¯ÔÓ Ì¤ÏË Ùɘ \EÎÎÏËÛ›·˜ Ùa ïÔÖ· ηÙÂÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙÔ ñ\ àÏËıÔܘ Ì·Ó›·˜,
ÚÄÁÌ· Ùe ïÔÖÔ âÍËÁÂÖ Ùa Úe ÙÔÜ 312 àÛÙ˘ÓÔÌÈÎa ̤ÙÚ· ηÙa ÙáÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓáÓ.
AéÙÔ›, ÁÓˆÛÙÔd ó˜ “Î·Ù·ÛÙÚÔÊÂÖ˜ ÙáÓ Âå‰ÒψӔ âÂÙ›ıÂÓÙÔ Î·Ùa ÙáÓ àÁ·ÏÌ¿ÙˆÓ
Âå˜ Ùa˜ àÁÔÚa˜ ηd ÙÔf˜ Ó·Ôf˜ ¬ˆ˜ ηd ηÙa ÙáÓ ·Á·ÓÈÛÙÈÎáÓ ëÔÚÙáÓ.
\E‚È·ÈÔÚ¿ÁÔ˘Ó, ‰È‹ÁÂÈÚÔÓ ÙcÓ â¯ıÚÔ¿ıÂÈ· ‰Èa ÙÔÜ ·åÛ¯Úᘠ«Î·ı˘‚Ú›Û·È Ùa ÙáÓ
^EÏÏ‹ÓˆÓ M˘ÛÙ‹ÚÈ·» ηd â‰›ˆÎÔÓ ÙeÓ ı¿Ó·ÙÔÓ ‰Èa Óa Ï¿‚Ô˘Ó ÙÔÜ M·ÚÙ˘Ú›Ô˘
ÙeÓ Û٤ʷÓÔÓ. Oî Ê·Ó·ÙÈÎÔd ·éÙÔd âÙÚÔÌÔÎÚ¿ÙÔ˘Ó ÙeÓ ÏËı˘ÛÌe Âå˜ ‚·ıÌeÓ Ôf
ì 剛· ì \EÎÎÏËÛ›· äÓ·Áο˙ÂÙÔ Óa ÙÔf˜ àӷηÏFÉ Âå˜ ÙcÓ Ù¿ÍÈ Î·d Ôî ·éÙÔÎÚ¿ÙÔÚ˜
Óa ÓÔÌÔıÂÙ‹ÛÔ˘Ó âÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙˆÓ.
»Oî â›ÛÎÔÔÈ àÎfiÌË Î·d ÌÈÎÚáÓ fiÏÂˆÓ ‰ÈÂÙ‹ÚÔ˘Ó ÛáÌ· ÔÏ˘·Ú›ıÌˆÓ âÓfiÏˆÓ ‰Ô‡ÏˆÓ, âÓˇá Âå˜ ÙcÓ A
\ ÏÂÍ¿Ó‰ÚÂÈ· ñÉگ Ùe Âå‰ÈÎe ÛáÌ· ÙáÓ ·Ú·‚ÔÏ¿ÓˆÓ
Ùe ïÔÖÔÓ âÛÎfiÚÈ˙ ÙeÓ ÙÚfiÌÔ ÛÙeÓ ÏËı˘ÛÌfi! ^YÉÚÍ·Ó ÔÏÏ·d ‰È·Ì·ÚÙ˘Ú›·È
Úe˜ ÙeÓ ·éÙÔÎÚ¿ÙÔÚ· ï ïÔÖÔ˜ Ì·Ù·›ˆ˜ ·ÚÂοÏÂÛ ÙeÓ ·ÙÚÈ¿Ú¯Ë Óa ÌÂÈÒÛFË
ÙeÓ àÚÈıÌfi ÙÔ˘˜ Âå˜ ÂÓÙ·ÎÔÛ›Ô˘˜. ¢Ôı¤ÓÙÔ˜ ¬ÙÈ Ôî ·Ú·‚ÔÏ¿ÓÔÈ âΤډÈ˙ÔÓ ÙcÓ
ı¤ÛÈÓ ÙˆÓ Î·Ù·‚¿ÏÏÔÓÙ˜ ¯Ú‹Ì·Ù· Ê˘ÛÈÎeÓ ÂrÓ·È Ùe ÛáÌ· ÙÔÜÙÔ Óa ÚÔÛÂÏ·FË
ηÎÔÔÈa ÛÙÔȯÂÖ· Ôf â‰›ˆÎÔÓ ÁÂÓÈÎᘠÏÂËÏ·Û›·˜!
»^O ·éÙÔÎÚ¿ÙˆÚ ^OÓÒÚÈÔ˜ âÓÔÌÈÌÔÔ›ËÛ Ùa å‰ÈˆÙÈÎa ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎa ÛÒÌ·Ù· ÙáÓ
âÈÛÎfiˆÓ ηd œÚÈÛ âÈۋ̈˜ ‰Èa ÓfiÌÔ˘ ¬ÙÈ Ôî ÎÚ·ÙÈÎÔd ÏÂÈÙÔ˘ÚÁÔd çÊ›ÏÔ˘Ó Óa
Û˘ÓÂÚÁ·ÛıÔÜÓ ÌÂÙ\ ·éÙáÓ ‰Èa ÙcÓ ¿Ù·ÍÈÓ ÙÔÜ ·Á·ÓÈÛÌÔÜ. K·Ùa ÙeÓ ëfiÌÂÓÔ
·åáÓ· Ôî â›ÛÎÔÔÈ ‰ÈÔÚ›˙ÔÓÙ·È âÏÂÁÎÙ·d ÙáÓ ÂÚ·ÁÌ¤ÓˆÓ ÙáÓ ÎÚ·ÙÈÎáÓ ‰ÈÔÈÎËÙáÓ Âå˜ Ùe ÎÚ›ÛÈÌÔÓ öÚÁÔÓ ÙÔÜ àÓÙÈ·Á·ÓÈÛÙÈÎÔÜ àÁáÓÔ˜. Ta ¯ÚÔÓÈÎa Ùɘ BÔÚ›Ԣ
A
\ ÊÚÈÎɘ ÌĘ ϤÁÔ˘Ó ‰Èa ÙcÓ ·îÌ·ÙÔ¯˘Û›·Ó Ôf âÛÎfiÚÈ˙ÔÓ ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎa ÛÒÌ·Ù·
Ìb âÈÎÂÊ·Ïɘ âÈÛÎfiÔ˘˜.
≠Ö˜ ·Ú\ ¬Ï· ·éÙa Ùe öÚÁÔÓ ‰bÓ âÂÙ‡¯ıË Î·d Âå˜ ÙeÓ ëfiÌÂÓÔÓ ·åáÓ· (681)
Âå˜ ÙcÓ ™‡ÓÔ‰ÔÓ ÙÔÜ TÔϤ‰Ô˘ Ôî â›ÛÎÔÔÈ âÂÛ‹Ì·ÓÔÓ Ùa˜ ÁÓˆÛÙa˜ ÊÚ¿ÛÂȘ ÙÔÜ
¢Â˘ÙÂÚÔÓÔÌ›Ô˘ ηd âοÏÂÛ·Ó Ùe ÎÚ¿ÙÔ˜ Óa âÓÙ›ÓFË Ùa˜ ÚÔÛ·ı›·˜ ÙÔ˘ ηÙa ÙÔÜ
·Á·ÓÈÛÌÔÜ àÔÎÂÊ·Ï›˙ÔÓÙ·˜ ¿Ú·˘Ù· ÔîÔÓ‰‹ÔÙ ≈ÔÙÔ ‰È\ àÓÙȯÚÈÛÙÈ·ÓÈÎb˜
Ú·ÎÙÈΤ˜.
»≠OÔÙ â¯ÚÂÈ¿˙ÂÙÔ, Ôî â›ÛÎÔÔÈ ÚÔÛÂοÏÔ˘Ó Ùa ÛÒÌ·Ù· ÙáÓ ÌÔÓ·¯áÓ ‰Èa ÙcÓ
âÈÙ˘¯›· ÙáÓ ÛÎÔáÓ ÙˆÓ. TÔÜÙÔ Û˘Ó¤‚·ÈÓ ΢ڛˆ˜ Âå˜ ÙcÓ KˆÓ]ÔÏÈ, ÙcÓ
A
\ ÏÂÍ¿Ó‰ÚÂÈ· ηd ÁÂÓÈÎᘠÂå˜ Ùe A
\ Ó·ÙÔÏÈÎe ÎÚ¿ÙÔ˜. ≠Ö˜ ηd ·éÙԂԇψ˜ ÛÒÌ·Ù· ÌÔÓ·¯áÓ â¤‰Ú·ÌÔÓ Âå˜ Ùa˜ fiÏÂȘ ηd â¤‚·ÏÔÓ Î·ıÂÛÙg˜ àÓÂÍÂϤÁÎÙÔ˘ ηd
ÁÂÓÈÎɘ ÙÚÔÌÔÎÚ·Ù›·˜. Ta Ú¿ÁÌ·Ù· qÛ·Ó ÙfiÛÔÓ ÛÔ‚·Úa Ôf â¯ÚÂÈ¿ÛıË ÓfiÌÔ˜
(390) Óa ÙÔf˜ à·ÁÔÚ‡ÛFË ÙcÓ ÂúÛÔ‰Ô Âå˜ Ùa˜ fiÏÂȘ. ≠Ö˜ ì åÛ¯‡˜ ÙˆÓ qÙÔ ÌÂÁ¿ÏË œÛÙ ï ÓfiÌÔ˜ ηÙËÚÁ‹ıË ÌÂÙa ‰ÈÂÙ›· iÓ Î·d ÙfiÛÔÓ ï A
\ Ì‚ÚfiÛÈÔ˜ M‰ÈÔÏ¿ÓˆÓ

KEIMENA TOY ¶ A N . M A P I N H A¶O TO ¶EPIO¢IKON « E § § H N I K O N ¶ A N £ E O N »

8
¬ÛÔ Î·d ï £ÂÔ‰fiÛÈÔ˜ Aã ‰ÈÂÎ‹Ú˘Í·Ó ¬ÙÈ Ôî ÌÔÓ·¯Ôd «‰È·Ú¿ÙÙÔ˘Ó ÏÉıÔ˜ ηÎÔ˘ÚÁËÌ¿ÙˆÓ». ≠Ö˜ ì ηٷÛÙÚÔÊÈÎc Ì·Ó›· ÙˆÓ qÙÔ ÙÔÈ·‡ÙË œÛÙ Âå˜ Ùa 398 ç ·éÙÔÎÚ¿ÙˆÚ Ùɘ A
\ Ó·ÙÔÏɘ ö‰ˆÛ âÓÙÔÏc Âå˜ Ùa˜ àÚ¯a˜ Óa ÙÔf˜ ÂÚÈÔÚ›˙Ô˘Ó âÓfiψ˜.
^H ™‡ÓÔ‰Ô˜ Ùɘ X·ÏÎˉfiÓÔ˜ ÙÔf˜ ηÙËÁfiÚËÛ ¬ÙÈ ‰È·Ù·Ú¿ÛÛÔ˘Ó ÙcÓ âÎÎÏËÛÈ·ÛÙÈÎc ηd ‰ËÌÔÛ›· Ù¿ÍÈ, ¬ÙÈ Î·Ù·¯ÚáÓÙ·È ÌÂÁ¿Ï· ÔÛa ‰ÉıÂÓ ‰Èa ÙcÓ ¥‰Ú˘ÛÈ ÌÔÓ·ÛÙËÚ›ˆÓ ηd ¬ÙÈ ÂÚÈËÁÔÜÓÙ·È Ùa˜ ‰È·ÊfiÚÔ˘˜ fiÏÂȘ Úe˜ Û˘ÏÏÔÁcÓ ¯ÚËÌ¿ÙˆÓ Î·d
â˙‹ÙËÛ ηd ¿ÏÈ Óa ‰ÂÈÎÓ‡Ô˘Ó ñ·ÎÔc Úe˜ ÙÔf˜ ÔåΛԢ˜ âÈÛÎfiÔ˘˜.
»ZËψٷd ôÁÚÈÔÈ Î·d çÚÂÈÓÔd àe àÔÌÂÌÔӈ̤ӷ ¯ˆÚ›·, àÁÚ¿ÌÌ·ÙÔÈ Î·d âÈ‚¿ÏÏÔÓÙ˜ Ùa˜ ıÚËÛ΢ÙÈο˜ ÙˆÓ ÂÔÈı‹ÛÂȘ ‰Èa Ùɘ ÂéÌÂÁ¤ıÔ˘˜ Ú¿‚‰Ô˘ ÙˆÓ
èÚÁ·ÓÒÓÔÓÙÔ Âå˜ ïÌ¿‰·˜ ÂÚÈԉ¢fiÓÙˆÓ ÌÔÓ·¯áÓ Ôf qÛ·Ó â¯ıÚÈηd Âå˜ ÔîÔ˘‰‹ÔÙ هÔ˘ âÍÔ˘Û›·Ó. O≈Ùˆ˜ Âú¯·Ì ·îÌ·ÙËÚa˜ Û˘ÌÏÔÎa˜ Ìb ÙÔf˜ ·Á·ÓÈÛÙ¿˜,
ÏÂËÏ·Û›·˜ ηd ‚È·ÈÔÚ·Á›·˜. ≠Ö˜ ÙÔf˜ àÓıÚÒÔ˘˜ ·éÙÔf˜ ÙÔf˜ Âr¯Â àÓ¿ÁÎË ì
\EÎÎÏËÛ›· ηd ‰È\ ·éÙáÓ âͯÚÈÛÙÈ·Ó›ÛıË ì AúÁ˘ÙÔ˜, ì ¶·Ï·ÈÛÙ›ÓË Î·d ì ™˘Ú›·
ηd ·éÙÔd η٤ÛÙÚ„·Ó ÙÔf˜ AåÁ˘ÙÈ·ÎÔf˜ Ó·Ô‡˜. TeÓ 5Ô ·åáÓ· ï \Iˆ¿ÓÓ˘
XÚ˘ÛfiÛÙÔÌÔ˜ ó˜ ¶·ÙÚȿگ˘ KˆÓ]fiψ˜ Û˘ÓÂΤÓÙÚˆÛ ÏÉıÔ˜ âÍ ·éÙáÓ, ÙÔf˜
âÍÒÏÈÛ ‰È\ ·éÙÔÎÚ·ÙÔÚÈÎáÓ ‰È·Ù·ÁÌ¿ÙˆÓ Î·d ‰È\ ñ„ËÏáÓ ¯ÚËÌ·ÙÈÎáÓ ÔÛáÓ
ÚÔÂÚ¯ÔÌ¤ÓˆÓ àe ‰ˆÚÂa˜ ÂéÛ‚áÓ Á˘Ó·ÈÎáÓ Î·d ÙÔf˜ âÍ·¤ÛÙÂÈÏ ηÙa Ùɘ
ºÔÈӛ΢ ì ïÔ›· ·Ú¤ÌÂÓ àÎfiÌË ñe «ÙcÓ Ï‹ÚË Î˘ÚÈ·Ú¯›· ÙáÓ ¢·ÈÌfiÓˆÓ». Oî
ÛËÌÂÚÈÓÔd îÛÙÔÚÈÎÔd ÙÔf˜ ¯·Ú·ÎÙËÚ›˙Ô˘Ó ó˜ “shock troops” —™ÙÖÊÔ˜ àÓ‰ÚáÓ
Û˘ÁÎÂÎÚÔÙËÌ¤ÓˆÓ Âå˜ öÊÔ‰ÔÓ ÙÔf˜ ¯·Ú·ÎÙËÚ›˙ÂÈ ï ¢·Ì¿ÛÎÈÔ˜ (ºÈÏfiÛÔÊÔ˜
^IÛÙÔÚ›·, º182, öΉ. ¶. A
\ ı·Ó·ÛÈ¿‰Ë, 119E)— ‰ÈfiÙÈ ·éÙÔd âÂÙ›ıÂÓÙÔ, âÍÔ˘‰ÂÙ¤ÚˆÓÔÓ Î¿ı àÓÙ›‰Ú·ÛÈ Î·d ηÙfiÈÓ àÎÔÏÔ˘ıÔÜÛ ï Ù·ÎÙÈÎe˜ ÛÙÚ·Ùe˜ ηd Ùa Ù¿ÁÌ·Ù·
åÛÔ‰ÒÛˆ˜. ^O \Iˆ¿ÓÓ˘ XÚ˘ÛfiÛÙÔÌÔ˜ ïÌÈÏÂÖ ‰Èa ÙcÓ ‚È·ÈfiÙËÙ· ÙáÓ Û˘ÁÎÚÔ‡ÛˆÓ, ÙcÓ «Ì·Ó›·» ÙáÓ ·Á·ÓÈÛÙáÓ Î·d ‰Èa ÔÏÏÔf˜ ÌÔÓ·¯Ôf˜ Ôf âÙÚ·˘Ì·Ù›ÛıËÛ·Ó
ηd àÚÎÂÙÔf˜ Ôf âÊÔÓ‡ıËÛ·Ó.
»\AÛÎËÙ·›, ÌfiÓÔÈ j ηı\ ïÌ¿‰·˜, ö·ÈÍ·Ó â›Û˘ ÚfiÏÔ Âå˜ ÙcÓ ñÔÙ·Ác Ùɘ ñ·›ıÚÔ˘. A
\ ӷʤÚÂÙ·È ï A
\ ‚Ú·aÌ Ôf ö‰Ú·Û ÂÚd ÙcÓ òEÌÂÛÛ· ηd â¤‚·Ï ÙeÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌe ¯ÚËÛÈÌÔÔÈáÓ Î˘Ú›ˆ˜ ÙeÓ ÊÔÚÔÂÈÛÚ¿ÎÙÔÚ· ηÙa ÙáÓ ñÂÚ¯Úˆ̤ӈÓ
àÁÚÔÙáÓ. X·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎeÓ ÛÙÈÁÌÈfiÙ˘ÔÓ: ï A
\ ‚Ú·aÌ Û˘ÓÂΤÓÙÚˆÛ ÂúÎÔÛÈ ·È‰›·
ηd ÙcÓ ôÏÏË ì̤ڷ Ùa âÓÂÊ¿ÓÈÛ ÛÙcÓ Ï·ÙÂÖ· ÎÔ˘ÚÂ̤ӷ. òEÁÈÓ·Ó ÌÔÓ·¯Ô›, àÓÂÎÔ›ÓˆÛÂ. ^YÉÚÍ àÓ·Ù·Ú·¯c ÛÙÔf˜ ηÙÔ›ÎÔ˘˜, οÔÈÔ˜ âÎÈÓ‹ıË àÂÈÏËÙÈÎa âÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙÔ˘. ^O A
\ ‚Ú·aÌ ÙeÓ ÎÔ›Ù·Í ôÁÚÈ· ηd ·éÙe˜ öÂÛ ¿Ú·˘Ù· ÓÂÎÚfi˜! Oî
ôÏÏÔÈ ñ¯ÒÚËÛ·Ó ÙÚÔÌÔÎÚ·ÙË̤ÓÔÈ! AéÙe ·ı·›ÓÂÈ ¬ÔÈÔ˜ ‰bÓ Û¤‚ÂÙ·È Ùe ı¤ÏËÌ· ÙÔÜ XÚÈÛÙÔÜ, Âr ï A
\ ‚Ú·aÌ Î·d Ôî ¯ˆÚÈÎÔd â›ÛÙÂ˘Û·Ó!
»M·Ù·›ˆ˜ Ôî ·Á·ÓÈÛÙ·d η٤Ê¢ÁÔÓ Âå˜ Ùa ‰ÈηÛÙ‹ÚÈ· ηٷÁÁ¤ÏÔÓÙ˜ Ùa˜

KEIMENA TOY ¶ A N . M A P I N H A¶O TO ¶EPIO¢IKON « E § § H N I K O N ¶ A N £ E O N »

9
·Ú·ÓÔÌ›·˜. ¢Èa ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ÛÙa 380 ï §È‚¿ÓÈÔ˜ à‰¤¯ıË ÙÔf˜ ÂÚÈÔÚÈÛÌÔf˜
Ôf öıÂÙÔÓ Ôî ÓfiÌÔÈ Î·d ηًÁÁÂÈÏ ‰ËÌÔÛ›ˆ˜ ÙcÓ ·Ú¿ÓÔÌÔ Î·Ù·ÛÙÚÔÊc ÙáÓ Ó·áÓØ
·ÚÔÌÔ›ˆ˜ âÁ¤ÓÔÓÙÔ ÏÉıÔ˜ ηٷÁÁÂÏÈáÓ Î·Ùa ÙáÓ ‚È·ÈÔÚ·ÁÈáÓ Î·Ùa ÙÔÜ
ıËÚÈÒ‰Ô˘˜ ÌÔÓ·¯ÔÜ ™ÂÓÔ‡ÙÔ˘ Ôf åÛÔ¤‰ˆÓ ÙcÓ AúÁ˘ÙÔ».
«≠OÛÔÓ àÊÔÚÄ Âå˜ Ùe ı¤Ì· ÙáÓ ÓfiÌˆÓ Î·Ùa Ùˇá 438 ·ÚÔ˘ÛÈ¿ÛıË ï £ÂÔ‰ÔÛÈ·Óe˜
Ká‰ÈÍ (C.T. âÊÂÍɘ) ï ïÔÖÔ˜ â¯›ÚÂÈ Óa Ù·ÍÈÓÔÌ‹ÛFË ¬ÏÔ˘˜ ÙÔf˜ ÓfiÌÔ˘˜ àe ÙcÓ
âÔ¯c ÙÔÜ KˆÓ]ÓÔ˘. OyÙÔ˜ ÂÚÈÂÏ¿Ì‚·Ó ≤Ó· ÎÂÊ¿Ï·ÈÔÓ ÂÚd ıÚËÛΛ·˜ ηd âÓ
·éÙˇá 25 ÎÂÊ¿Ï·È· ηÙa ÙáÓ ·Á·ÓÈÛÙáÓ. ≠OÏÔÈ ¬ÛÔÈ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔ˘Ó Ìb Û‚·ÛÌe Ùe
^PˆÌ·˚Îe ¢›Î·ÈÔ ıa âÎÏ·ÁÔÜÓ ·Ú·ÙËÚÔÜÓÙ˜ ¬ÙÈ Ôî ÓfiÌÔÈ ·éÙÔd ‰È·ÎÚ›ÓÔÓÙ·È
àe ÚÔ¯ÂÈÚfiÙËÙ·, ÎÂÓ¿, â·Ó·Ï‹„ÂȘ ηd —à‰È·ÓÔ‹ÙÔ˘˜ Âå˜ ÔîÔÓ‰‹ÔÙ ÔÈÓÈÎe
ÎÒ‰Èη— àÂÈÏa˜ ηÙa ÙáÓ ‰ËÌÔÛ›ˆÓ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁáÓ Ôf ‰bÓ ıa ÊÚÔÓÙ›ÛÔ˘Ó ‰Èa ÙcÓ
âÊ·ÚÌÔÁ‹ ÙˆÓ! Ta àÓˆÙ¤Úˆ àÔ‰ÂÈÎÓ‡Ô˘Ó ·éÙe Ôf ÂrÓ·È Âå˜ ¬ÏÔ˘˜ ÁÓˆÛÙfi: ¬ÙÈ Ôî
ÓfiÌÔÈ ·éÙÔd ‰bÓ ÚÔÉÏıÔÓ àe οÔÈ· ÓÔÌÔ·Ú·Û΢·ÛÙÈÎc âÈÙÚÔc ÓÔÌÔÌ·ıáÓ àÏÏ\ ÂrÓ·È àÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ùɘ ȤÛˆ˜ ÙáÓ âÈÛÎfiˆÓ ηd ÙáÓ ™˘Ófi‰ˆÓ àÓ·ÏfiÁˆ˜ Úe˜ Ùa˜ ëοÛÙÔÙ àÓ¿Áη˜ ÙˆÓ. B‚·›ˆ˜ ì âÊ·ÚÌÔÁc ÔîÔ˘‰‹ÔÙ ÓfiÌÔ˘
âÍ·ÚÙÄÙ·È àe ÙcÓ ÛÙ¿ÛÈ ÙáÓ ‰È·ÊfiÚˆÓ ‰ËÌÔÛ›ˆÓ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁáÓ, ïfiÙ Ôî ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÔd
âÊÚfiÓÙÈÛ·Ó (ÓfiÌÔÈ ÙÔÜ 415 ηd 425) Óa à·ÚÙ›˙ÔÓÙ·È ·î ‰ËÌfiÛÈ·È ñËÚÂÛ›·È ÌfiÓÔÓ
àe ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÔf˜ ηd àÎfiÌË ¬ÙÈ ÌfiÓÔÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÔd 䉇ӷÓÙÔ Óa àÛÎÔÜÓ Ùe â¿ÁÁÂÏÌ· ÙÔÜ ‰ÈÎËÁfiÚÔ˘ (àe ÙÔÜ 468)!
»ErÓ·È ¬Ìˆ˜ Ï¿ıÔ˜ ·éÙe Ôf ñÔı¤ÙÔ˘Ó ÔÏÏÔd îÛÙÔÚÈÎÔd ¬ÙÈ Ù·¯¤ˆ˜ Ôî
Û˘ÁÎÏËÙÈÎÔd ηd Ôî àÓÒÙÂÚÔÈ ‰ËÌfiÛÈÔÈ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁÔd öÁÈÓ·Ó ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÔ›, àÓÙÈı¤Ùˆ˜,
≤ˆ˜ ηd ‰‡Ô ÁÂÓÂa˜ ÌÂÙa ÙeÓ \IÔ˘ÏÈ·Óe ·éÙÔd àÂÙ¤ÏÔ˘Ó ÙcÓ ÏÂÈÔÓfiÙËÙ·. °ÓˆÚ›˙ÔÌ ¬ÙÈ ï ΢‚ÂÚÓ‹Ù˘ Ùɘ ^PÒÌ˘ Ùˇá 408, öÙÔ˜ Ùɘ âȉÚÔÌɘ ÙÔÜ A
\ Ï·Ú›¯Ô˘, qÙÔ
·Á·ÓÈÛÙc˜ ηd ¬ÙÈ âÙ¤ÏÂÈ Âå˜ Ùe K·ÈÙÒÏÈÔÓ Ùa˜ àÚ¯·›·˜ ı˘Û›·˜, âÓˇá ì ÁÂÈÙÔÓÈÎc
N¿ÚÓÈ· ‰ÈÂ΋ڢÍ ¬ÙÈ âÛÒıË àe ÙÔf˜ ÂåÛ‚ÔÏÂÖ˜ ¯¿ÚȘ Âå˜ ÙcÓ â¤Ì‚·ÛÈ ÙáÓ £ÂáÓ.
\E›Û˘ ÁÓˆÚ›˙ÔÌ ¬ÙÈ ÙcÓ å‰›· âÔ¯c Ùa ‰ËÌÔÙÈÎa Û˘Ì‚Ô‡ÏÈ· ÔÏÏáÓ fiÏÂˆÓ Ùɘ
BÔÚ›Ԣ A
\ ÊÚÈÎɘ ÂrÓ·È ÛÙ·ıÂÚᘠÂå˜ ¯ÂÖÚ·˜ ÙáÓ ·Á·ÓÈÛÙáÓ. Eå˜ Ùa 467 àÂηχÊıË ¬ÙÈ ï \IÛÔοÛÈÔ˜, KÔÈ·›ÛÙˆÚ ÙÔÜ ·Ï·Ù›Ô˘ Ùɘ KˆÓ]fiψ˜, qÙÔ ·Á·ÓÈÛÙc˜
ηıg˜ ηd ï ÚÔÛˆÈÎe˜ å·ÙÚe˜ ÙÔÜ ·éÙÔÎÚ¿ÙÔÚÔ˜ Ôf äÓ·ÁοÛıË Óa ‚·ÙÈÛıFÉ.
»^YÉگ â›Û˘ ≤Ó· ïÏfiÎÏËÚÔÓ â›‰ÔÓ ‰ËÌÔÛ›ˆÓ ñ·ÏÏ‹ÏˆÓ Î·ÙˆÙ¤ÚˆÓ Âå˜
ÙcÓ îÂÚ·Ú¯›· Ôf ÚÔÛ¤ÊÂÚ ÚÔÛÙ·Û›· Âå˜ ÙÔf˜ ïÌÔıÚ‹ÛÎÔ˘˜ ÙÔ˘. Ta àÓˆÙ¤Úˆ
àÓÙÈηÙÔÙÚ›˙ÔÓÙ·È Âå˜ Ùa˜ âÍ¿ÏÏÔ˘˜ àÓ·ÊÔÚa˜ ÙáÓ ÓfiÌˆÓ Âå˜ ÙÈ̈ڛ·˜ ηÙa ÙáÓ
‰ËÌÔÛ›ˆÓ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁáÓ Ôf ‰bÓ âÊ·ÚÌfi˙Ô˘Ó ÙeÓ ÓfiÌÔ, .¯. (C.T.16.10.13 - 7/8/395):

^OÚ›˙ÔÌ ¬ÙÈ Î·ÓÂd˜ ‰bÓ ıa ö¯ÂÈ Ùe ‰Èη›ˆÌ· Óa ÚÔÛÂÁÁ›˙ÂÈ Ó·Ôf˜ j îÂÚ¿, j Óa ÙÂÏÂÖ
ı˘Û›Â˜ Ûb ïÔÈÔÓ‰‹ÔÙ ÙfiÔ j ¯ÚfiÓÔ… Eå‰ÈÎfiÙÂÚ· ¬Ìˆ˜ Ìb ÙeÓ ÓfiÌÔ ·éÙe ïÚ›˙ÔÌ ηd
KEIMENA TOY ¶ A N . M A P I N H A¶O TO ¶EPIO¢IKON « E § § H N I K O N ¶ A N £ E O N »

10

âÈ΢ÚÒÓÔ˘Ì Èe ·éÛÙËÚb˜ ÙÈ̈ڛ˜ ηÙa ÙáÓ ‰ÈÔÈÎËÙáÓ. °È·Ùd iÓ ¬Ï˜ Ôî ÚÔ·Ó·ÊÂÚıÂÖÛ˜ Ú˘ıÌ›ÛÂȘ ‰bÓ âÊ·ÚÌÔÛıÔÜÓ Ìb âÈ̤ÏÂÈ· ηd ÚÔÛÔ¯‹, Ôî ‰ÈÔÈÎËÙb˜ ıa ñfiÎÂÈÓÙ·È
ù¯È ÌfiÓÔ ÛÙe ÚfiÛÙÈÌÔ Ôf ö¯ÂÈ ïÚÈÛÙÂÖ âÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙÔ˘˜, àÏÏa â›Û˘ ηd ÛÙe ÚfiÛÙÈÌÔ Ôf
Âr¯Â ıÂÛÈÛıÉ âÓ·ÓÙ›ˆÓ âÎÂ›ÓˆÓ ÙáÓ ÚÔÛÒˆÓ Ôf ʤÚÔÓÙ·È ó˜ ‰Ú¿ÛÙ˜ ÙÔÜ âÁÎÏ‹Ì·ÙÔ˜… \EÈϤÔÓ ÎÚ›ÓÔ˘Ì ¬ÙÈ Ùa ̤ÏË ÙÔÜ ‰ÈÔÈÎËÙÈÎÔÜ ÚÔÛˆÈÎÔÜ ıa ñfiÎÂÈÓÙ·È Ûb ÔÈÓc
ı·Ó¿ÙÔ˘ âaÓ ·Ú·‚ÔÜÓ Ùd˜ ‰È·Ù¿ÍÂȘ Ì·˜.
M›· ïÏfiÎÏËÚË êÏ˘Û›‰· ÙÔÈÔ‡ÙˆÓ ‰È·Ù·ÁÌ¿ÙˆÓ àe ÙáÓ Ì¤ÛˆÓ ÙÔÜ 4Ô˘ ·åáÓÔ˜
ηd ëÍɘ àÔηχÙÔ˘Ó ÙcÓ àÔÁÔ‹Ù¢ÛÈ ÙáÓ ·éÙÔÎÚ·ÙfiÚˆÓ Ôf ÎÈÓÂÖÙ·È àe ÙcÓ
àÔÁÔ‹Ù¢ÛÈ ÙáÓ âÈÛÎfiˆÓ Ôf ‚ϤÔ˘Ó ¬ÙÈ à‰˘Ó·ÙÔÜÓ Óa ÎÈÓ‹ÛÔ˘Ó ÙeÓ ˙ÉÏÔ
ÙáÓ ‰ËÌÔÛ›ˆÓ àÚ¯áÓ Ôî·Û‰‹ÔÙ ‚·ıÌ›‰Ô˜. TcÓ âÔ¯c âΛÓË ï ¶¿·˜ °ÚËÁfiÚÈÔ˜
àӷηχÙÂÈ ¬ÙÈ ì ™·Ú‰ËÓ›· qÙÔ âÍ ïÏÔÎÏ‹ÚÔ˘ ·Á·ÓÈÛÙÈÎc ηd ¬ÙÈ Ôî ΢‚ÂÚÓÉÙ·È
âÏ¿Ì‚·ÓÔÓ ≤Ó· ¯ÚËÌ·ÙÈÎe ÔÛeÓ àe ÙÔf˜ ηÙÔ›ÎÔ˘˜ ‰Èa Óa àÔÛȈÔÜÓ Ùe ÁÂÁÔÓfi˜!
»^H \EÎÎÏËÛ›· âÙ¿ÛÛÂÙÔ ñbÚ Ùɘ ‰Èa ÓfiÌÔ˘ àÏÏ·Áɘ ›ÛÙˆ˜ ηd ï
AéÁÔ˘ÛÙÖÓÔ˜ â·ÈÓÂÖ ÙÔf˜ ÓfiÌÔ˘˜ Ôf àÓ·Áο˙Ô˘Ó ÙÔf˜ àÓıÚÒÔ˘˜ Óa ÏËÛÈ¿ÛÔ˘Ó ÙcÓ çÚıc ›ÛÙÈ. ≠Ö˜ ·Úa ÙcÓ ›ÂÛÈ, ÙcÓ â·Ó¿ÏË„È Î·d ÙeÓ ïÏÔÎÏËÚˆÙÈÛÌe
ì ÚfiÔ‰Ô˜ ÙÔÜ âίÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌÔÜ ñÉÚÍ âÍ·ÈÚÂÙÈÎᘠ‚Ú·‰ÂÖ·. ¢‡Ô ·åáÓ·˜ ÌÂÙa ÙeÓ
KˆÓ]ÓÔ ·î àÚ¯·Ö·È Ï·ÙÚÂÖ·È âÊ·›ÓÔÓÙÔ àÎÏfiÓËÙÔÈ. ^O AéÙÔÎÚ¿ÙˆÚ äÛı¿ÓÂÙÔ àÓ›Û¯˘ÚÔ Ì·Ó›· (Corpus Legum Novellarum Theodosii II, iii, 31/1/438):

…Ú¤ÂÈ Óa â·ÁÚ˘ÓÔÜÌ ÁÈa ÙÔf˜ ·Á·ÓÈÛÙa˜ ηd ÙÔf˜ à·ÓıÚÒÔ˘˜ âıÓÈÎÔf˜ Ôî
ïÔÖÔÈ ‰ÈÂÛÙÚ·Ì̤ÓÔÈ âΠʇÛˆ˜ ηd ÂÈÛÌ·ÙÈÎa ôÓÔÌÔÈ ÂÚÈÊÚÔÓÔÜÓ ÙcÓ ï‰e Ùɘ àÏËıÔܘ
ıÚËÛΛ·˜ ηd ÙÂÏÔÜÓ Ùd˜ ÌÈ·Úb˜ ÙÂÏÂÙb˜ ÙáÓ ı˘ÛÈáÓ ‚˘ıÈṲ̂ÓÔÈ ÛÙcÓ Ï¿ÓË Ùɘ ϤÔÓ
àˉȷÛÙÈÎɘ ‰ÂÈÛȉ·ÈÌÔÓ›·˜ ηd ‰bÓ ‰ÈÛÙ¿˙Ô˘Ó Óa ‰È·ÎËÚ‡ÛÛÔ˘Ó ‰ËÌÔÛ›÷· Ùa ηÎÔ˘ÚÁ‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘˜ ÁÈa Óa ÚÔÛ‚¿ÏÔ˘Ó ÙcÓ ı›· ÌÂÁ·ÏÂÈfiÙËÙ· ηd Óa ÏÔȉÔÚ‹ÛÔ˘Ó Ùe ÓÂÜÌ· Ùɘ
âԯɘ Ì·˜. ¢bÓ ÙÔf˜ Û˘ÁÎÚ·ÙÂÖ ÔûÙ Ôî ¯ÈÏÈ¿‰Â˜ ÊÔ‚ÂÚb˜ ÙÈ̈ڛ˜ Ôf ïÚ›˙Ô˘Ó Ôî ÓfiÌÔÈ,
ÔûÙ ì ÔÈÓc Ùɘ âÍÔÚ›·˜, ÔûÙ ÂÚÈÔÚ›˙ÔÓÙ·È àe ÙcÓ ‚·Ú‡ÙËÙ· ÙáÓ âÁÎÏËÌ¿ÙˆÓ ÙˆÓ,
àÓÙÈı¤Ùˆ˜ Ùe Ì·ÓÈ·Îe ıÚ¿ÛÔ˜ ÙÔ˘˜ ηd ì ÌÔ¯ıËÚc Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿ ÙÔ˘˜ öÊı·Û ÙcÓ ñÔÌÔÓ‹ Ì·˜ ÛÙa ¬ÚÈ¿ Ù˘. ^H àÁ¿Ë Ì·˜ ‰Èa ÙcÓ ıÚËÛΛ· ‰bÓ ÌĘ àÊ‹ÓÂÈ Óa ìÛ˘¯¿ÛˆÌ ηd ì ·Á·ÓÈÛÙÈÎc ·Ú·ÊÚÔÛ‡ÓË àÍ›˙ÂÈ Óa ÙÈ̈ÚËıFÉ Ìb ÙcÓ ÛÔ‚·ÚfiÙËÙ· Ôî·Û‰‹ÔÙ ÙÈ̈ڛ·˜ Ôf ıa ÌÔÚÔ‡Û·Ì Óa ÛÎÂÊıÔÜÌ ‰ÈfiÙÈ Ú¤ÂÈ Óa ‰È·ÙËڋۈ̠àÌ›·ÓÙÔ ÙeÓ
‚ˆÌe Ùɘ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓˆÛ‡Ó˘. ≠OıÂÓ ïÚ›˙ÔÌ ÔîÔÛ‰‹ÔÙ àÓ·Î·Ï˘ÊıÉ ÌÈ·Úe˜ ηd ÊÚÂÓÔ‚Ï·‚c˜ Óa ÚÔÛʤÚFË ı˘Û›· Óa âÈ›ÙFË ¿Ú·˘Ù· ì çÚÁ‹ Ì·˜ âd Ùɘ ˙ˆÉ˜ ηd Ùɘ ÂÚÈÔ˘Û›·˜ ÙÔ˘…

KEIMENA TOY ¶ A N . M A P I N H A¶O TO ¶EPIO¢IKON « E § § H N I K O N ¶ A N £ E O N »

11
»¶Ú¿ÁÌ·ÙÈ, ÙeÓ 5Ô ·åáÓ·, ¬ˆ˜ ÌĘ ϤÁÂÈ ï AéÁÔ˘ÛÙÖÓÔ˜, Ôî ·Á·ÓÈÛÙ·d âÎÈÓÔÜÓÙÔ âχıÂÚ· ηd ¬Ù·Ó ÙÔf˜ âÂÙ›ıÂÓÙÔ Ôî ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÔd Âú¯·Ì âÂÈÛfi‰È· ηd
Û˘ÌÏÔÎb˜ Ôf η٤ÏËÁÔÓ Ûb ÊfiÓÔ˘˜. ^O AéÁÔ˘ÛÙÖÓÔ˜ ÚˆÙÔÛÙ·ÙÔÜÛÂ: «i˜ àÓ·ÎÚ›ÓÔ˘Ì ÏÔÈeÓ ÙÔf˜ £ÂÔf˜ ÙáÓ ·Á·ÓÈÛÙáÓ Ì\ ≤Ó· ÙÛÂÎÔ‡ÚÈ» öÏÂÁ Âå˜ Ùa ÎËÚ‡ÁÌ·Ù¿ ÙÔ˘ ηd àÂÊ·›ÓÂÙÔ ¬ÙÈ ì ı¤ÏËÛȘ ÙÔÜ £ÂÔÜ âÎÊÚ¿˙ÂÙ·È Ì¤Ûˇˆ ÙÔÜ ù¯ÏÔ˘. ¶Úe
·éÙɘ Ùɘ ÛıÂÓ·ÚĘ àÓÙȉڿÛˆ˜ ì \EÎÎÏËÛ›· àÂÊ¿ÛÈÛ ηÙa Ùa Ù¤ÏË ÙÔÜ 4Ô˘
·åáÓÔ˜ Óa ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛFË Û˘ÛÙËÌ·ÙÈÎᘠÛÒÌ·Ù· Ù·ÎÙÈÎÔÜ ÛÙÚ·ÙÔÜ, Ô≈Ùˆ ÛÙa 421
ÌÂÁ¿ÏË ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎc ‰‡Ó·ÌȘ Ìb âÈÎÂÊ·Ïɘ ·éÙÔÎÚ·ÙÔÚÈÎe ¶ÚÔÎÔ˘Ú¿ÙÔÚ· à‚Ȃ¿ÛıË ÛÙcÓ K·Ú¯Ë‰fiÓ· ‰Èa Óa ηٷÛÙÚ¤„FË ÙeÓ N·e Ùɘ £ÂĘ Caelestis
(OéÚ·Ó›·˜ A
\ ÊÚÔ‰›Ù˘), ¬Ìˆ˜ ·î ‚·Ú‚·ÚÈηd âȉÚÔÌ·d ‰È¤ÎÔ„·Ó Âå˜ ÙcÓ ¢‡ÛÈ
·éÙa˜ Ùa˜ âȯÂÈÚ‹ÛÂȘ Î·È ì ÚÔÛ¿ıÂÈ· âÎÚÈ˙ÒÛˆ˜ ÙÔÜ ·Á·ÓÈÛÌÔÜ Í·Ó·Ú¯›˙ÂÈ àe ÙáÓ àÚ¯áÓ ÙÔÜ 7Ô˘ ·åáÓÔ˜.
»™ÙcÓ A
\ Ó·ÙÔÏc ηÙa ÙÔf˜ ¯ÚfiÓÔ˘˜ ÙÔÜ ·éÙÔÎÚ¿ÙÔÚÔ˜ Z‹ÓˆÓÔ˜ (474-491)
ñÉÚÍ ì ÌÂÁ¿ÏË ÛÙ¿ÛȘ ÙÔÜ KÔÈ·›ÛÙˆÚÔ˜ òIÏÏÔ˘ âÍ \IÛ·˘Ú›·˜ (480) ÙcÓ ïÔ›·Ó
Û˘Ó¤‰Ú·ÌÔÓ âÈÊ·ÓÂÖ˜ ·Á·ÓÈÛÙ·d ó˜ ï å·ÙÚe˜ A
\ ÛÎÏËÈfi‰ÔÙÔ˜ Ôf Û˘Ó‹ÁÂÈÚ ÙcÓ
fiÏÈ Ùɘ A
\ ÊÚÔ‰ÈÛÈ¿‰Ô˜, NÂÔÏ·ÙˆÓÈÎÔd ÊÈÏfiÛÔÊÔÈ Ùɘ A
\ ÏÂÍ·Ó‰Ú›·˜ ηıg˜ ηd
ì ·Á·ÓÈÛÙÈÎc \IÛ·˘Ú›·. MÂÙa ÙcÓ Î·Ù·ÛÙÔÏcÓ Ùɘ ÛÙ¿Ûˆ˜ (488) ñÉÚÍ ̤Á·˜
‰ÈˆÁÌe˜ ηÙa ÙáÓ ^EÏÏËÓÈ˙fiÓÙˆÓ, Âå˜ ÙcÓ A
\ ÏÂÍ¿Ó‰ÚÂÈ· â‚·Û·Ó›ÛıË ï ÂÚ›ÊËÌÔ˜
ÚËÙÔÚԉȉ¿ÛηÏÔ˜ ^øÚ·fiÏÏˆÓ Î·d ï ·ÙÚȿگ˘ ‰bÓ ö¯·Û ÙcÓ ÂéηÈÚ›· âÈÎÂÊ·Ïɘ ù¯ÏÔ˘ Óa ηٷÛÙÚ¤„FË ÙcÓ ÂÚÈÒÓ˘ÌÔ ™¯ÔÏc Ùɘ fiψ˜.
»K·Ùa ÙcÓ âÔ¯c âΛÓË çÚÁ·ÓÒÓÔÓÙ·È ÛÙcÓ A
\ ÏÂÍ¿Ó‰ÚÂÈ·, ÙcÓ BËÚ˘Ùe ηd Ùa˜
ôÏÏ·˜ fiÏÂȘ Ùɘ \EÁÁf˜ A
\ Ó·ÙÔÏɘ ïÌ¿‰Â˜ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓáÓ ZËψÙáÓ, ¬ˆ˜ ·éÙÔ·ÔηÏÔÜÓÙÔ, ·î ïÔÖ·È âÂÙ›ıÂÓÙÔ Î·Ùa ÙáÓ ™¯ÔÏáÓ, η٤ÛÙÚÂÊÔÓ Ùa îÂÚ¿, â΢ÚÈ¿Ú¯Ô˘Ó ‰Èa Ùɘ ÙÚÔÌÔÎÚ·Ù›·˜ ηd ηًÁÁÂÏÏÔÓ ÙÔf˜ ΢‚ÂÚÓËÙÈÎÔf˜ àÍȈ̷ÙÔ‡¯Ô˘˜ ó˜ ÎÚ˘ÙÔ·Á·ÓÈÛÙ¿˜.
»¢‡Ô ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÔd Ì·ıËÙ·d —ï Âx˜ qÙÔ ï ÌÂÏÏÔÓÙÈÎe˜ â›ÛÎÔÔ˜ A
\ ÓÙÈԯ›·˜
™Â‚ÉÚÔ˜ (512-518)— Ùɘ ÂÊËÌÈṲ̂Ó˘ ÓÔÌÈÎɘ Û¯ÔÏɘ Ùɘ BËÚ˘ÙÔÜ âÍ·¤Ï˘Û·Ó
îÂÚa âͤٷÛÈ Î·Ùa ÙáÓ Ì·ıËÙáÓ Î·d ÙáÓ Î·ıËÁËÙáÓ, â΢ÚÈ¿Ú¯ËÛ·Ó ‰Èa ÙÔÜ ÙÚfiÌÔ˘ ηd Âå˜ Ì›· âÈ‚ÏËÙÈÎc ˘Úa “ÍÂηı¿ÚÈÛ·Ó” ÙcÓ ‚È‚ÏÈÔı‹ÎË Ùɘ Û¯ÔÏɘ àe
Ùa Ìc à·Ú·›ÙËÙ· ‚È‚Ï›·.
»Mb ·éÙa Ùa ÁÂÁÔÓfiÙ· ÎÏ›ÓÂÈ ï 5Ô˜ ·åÒÓ. Oî ÓfiÌÔÈ Á›ÓÔÓÙ·È ‰È·ÚÎᘠàÁÚÈÒÙÂÚÔÈ Î·d ϤÔÓ ì \EÎÎÏËÛ›· ö¯ÂÈ ÙcÓ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Óa ‰ÈÒÎFË ì 剛·.
»^OfiÙ Êı¿ÓÔÌ ÛÙeÓ \IÔ˘ÛÙÈÓÈ·Ófi (527-565). K·Ùa ÙcÓ ‰È¿ÚÎÂÈ·Ó ÌÈĘ Ì·ÎÚĘ ‚·ÛÈÏ›·˜ ï ìÁÂÌgÓ ·éÙe˜ ÎÙËÓˆ‰á˜ âÓÂÚÁËÙÈÎe˜ j âÓÂÚÁËÙÈÎᘠÎÙËÓ҉˘
(sic: brutally energetic or energetically brutal), öıÂÛ ó˜ ÛÙfi¯ÔÓ ÙÔ˘ ÙcÓ ıÚËÛ΢KEIMENA TOY ¶ A N . M A P I N H A¶O TO ¶EPIO¢IKON « E § § H N I K O N ¶ A N £ E O N »

12
ÙÈÎc ïÌÔÈÔÌÔÚÊ›·. “AéÙe˜ ‰bÓ ö‚ÏÂ ó˜ ηÎe ÙeÓ ÊfiÓÔ ÔîÔ˘‰‹ÔÙ ‰bÓ Û˘ÌʈÓÔÜÛ Ìb Ùa˜ 剤·˜ ÙÔ˘”. AéÙe˜ Û˘Ó‹ıÈ˙ ÙÔf˜ ^EÏÏËÓ›˙ÔÓÙ·˜ Óa ÙÔf˜ àÎÚˆÙËÚÈ¿˙ÂÈ, Óa ÙÔf˜ àÔÎÂÊ·Ï›˙FË Î·d Óa ÙÔf˜ ÛÙ·˘ÚÒÓFË. ¶ÔÏÏÔd ñ„ËÏa îÛÙ¿ÌÂÓÔÈ ·Á·ÓÈÛÙ·d ‰Èa Óa àÔʇÁÔ˘Ó Ùe ‚¿ÙÈÛÌ· Î·Ù¤Ê˘ÁÔÓ Âå˜ ÙcÓ ·éÙÔÎÙÔÓ›· ηd ÁÓˆÚ›˙ÔÌ ÙÔéÏ¿¯ÈÛÙÔÓ ≤Ó· âÍ ·éÙáÓ Ôf ÙeÓ Î·Ù‰›ˆÍ ¤Ú·Ó ÙÔÜ Ù¿ÊÔ˘ ‰ËÏÒÓˆÓ ¬ÙÈ
Ôî Ìc-¯ÚÈÛÙÈ·ÓÔd ‰bÓ ‰ÈηÈÔÜÓÙ·È Ù¿ÊÔ˘ àÏÏa Ú¤ÂÈ Óa ·Ú·¯ÒÓˆÓÙ·È ÛaÓ Ùa
Û΢ÏÈ¿! Oî ‰ÈˆÁÌÔd öÏ·‚ÔÓ ¯ÒÚ·Ó Î·Ùa ·̷ٷ, Âx˜ ηÙa ÙcÓ àÚ¯c Ùɘ ‚·ÛÈÏ›·˜
ÙÔ˘, ηÙfiÈÓ Ùˇá 545/6, Ùˇá 562 ηd àÎfiÌË Î·Ùa Ùe Ù¤ÏÔ˜ àÎÚȂᘠÙɘ ‚·ÛÈÏ›·˜
ÙÔ˘. °Ú¿ÊÂÈ ï M·Ï¿Ï·˜ (IHã 42 - Dind 449):

\EÓ ·éÙˇá ‰b Ùˇá ¯ÚfiÓFˆ ‰ÈˆÁÌe˜ Á¤ÁÔÓÂÓ ^EÏÏ‹ÓˆÓ Ì¤Á·˜, ηd ÔÏÏÔd â‰Ë̇ıËÛ·Ó,
âÓ Ôx˜ âÙÂχÙËÛ·Ó… ηd âÎ ÙÔ‡ÙÔ˘ ÔÏf˜ Êfi‚Ô˜ Á¤ÁÔÓÂÓ. \Eı¤ÛÈÛÂÓ ‰b ï ‚·ÛÈχ˜,
œÛÙ Ìc ÔÏÈÙ‡ÂÛı·È ÙÔf˜ ëÏÏËÓ›˙ÔÓÙ·˜… ÚÔıÂÛÌ›·Ó ÙÚÈáÓ ÌËÓáÓ Ï·‚fiÓÙ˜ Âå˜ Ùe
ÁÂÓ¤Ûı·È ·éÙÔf˜ ÎÔÈÓˆÓÔf˜ Ùɘ çÚıÔ‰fiÍÔ˘ ›ÛÙˆ˜…
»™ÙÚ·Ù‡̷ٷ âÛÙ¿ÏËÛ·Ó (535-539) ‰Èa Óa ηٷÛÙÚ¤„Ô˘Ó Ùa Ì·ÎÚaÓ ÂñÚÈÛÎfiÌÂÓ· ÙÂ̤ÓË, ó˜ ·éÙa Ùɘ AåÁ‡ÙÔ˘, Ôf qÛ·Ó àÎfiÌË âÓÂÚÁa ó˜ ÙfiÔÈ Ï·ÙÚ›·˜.
°Ú¿ÊÂÈ ï ¶ÚÔÎfiÈÔ˜ (^IÛÙÔÚ›· ÙáÓ ÔϤ̈Ó, I, xix, 36):

…ηd ÓÉÛfiÓ ÙÈÓ· âÓ ÔÙ·Ìˇá NÂ›Ïˇˆ ôÁ¯ÈÛÙ¿ Ë Ùɘ \EÏÂÊ·ÓÙ›Ó˘… º›Ï·˜ [ηÏÔ˘Ì¤Ó˘]… ôÌʈ ‰b Ù·ÜÙ· Ùa öıÓË, Ô¥ Ù BÏ¤Ì˘Â˜ ηd Ôî NÔ‚¿Ù·È, ÙÔ‡˜ Ù ôÏÏÔ˘˜ ıÂÔf˜
Ô≈ÛÂÚ ≠EÏÏËÓ˜ ÓÔÌ›˙Ô˘ÛÈ ¿ÓÙ·˜, ηd Ù‹Ó Ù oIÛÈÓ ÙfiÓ Ù òOÛÈÚÈÓ Û¤‚Ô˘ÛÈ, Ôé¯ ≥ÎÈÛÙ¿
Á ÙeÓ ¶Ú›·ÔÓ… Ù·ÜÙ· ‰b Ùa âÓ º›Ï·È˜ îÂÚa ÔyÙÔÈ Î·d ☠âÌb Âr¯ÔÓ, àÏÏa ‚·ÛÈÏÂf˜
·éÙa \IÔ˘ÛÙÈÓÈ·Óe˜ ηıÂÏÂÖÓ öÁÓˆ. N·ÚÛɘ ÁÔÜÓ, ÙáÓ âΛÓFË ÛÙÚ·ÙȈÙáÓ ôÚ¯ˆÓ Ù¿ ÙÂ
îÂÚa ηıÂÖÏÂ, ‚·ÛÈϤˆ˜ Ôî â·ÁÁ›ϷÓÙÔ˜, ηd ÙÔf˜ ÌbÓ îÂÚÂÖ˜ âÓ Ê˘Ï·ÎFÉ öÛ¯Â, Ùa ‰b
àÁ¿ÏÌ·Ù· ☠B˘˙¿ÓÙÈÔÓ öÂÌ„ÂÓ.
»≠Ö˜ ï ·Á·ÓÈÛÌe˜ qÙÔ ¿ÓÙÔÙ ˙ˆÓÙ·Óe˜ Âå˜ ·éÙe ÙÔÜÙÔ Ùe ΤÓÙÚÔ ÙÔÜ ÎÚ¿ÙÔ˘˜, ÙcÓ MÈÎÚa A
\ Û›·, ηd âÎÂÖ âÛÙÚ¿ÊËÛ·Ó â›Û˘ ·î ÚÔÛ¿ıÂÈ·È ÙÔÜ
\IÔ˘ÛÙÈÓÈ·ÓÔÜ. °Ú¿ÊÂÈ ï ¶ÚÔÎfiÈÔ˜ ¬ÙÈ (\AӤΉÔÙ·, xi, 21-23) “ÔÏÏa ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎa
àÔÛ¿ÛÌ·Ù· âÎÈÓÔÜÓÙ· àe ÔÏÏa ̤ÚË Î·d äÓ¿Áη˙ÔÓ ÙÔf˜ àÓıÚÒÔ˘˜ Óa
ÌÂÙ·‚¿ÏÏÔ˘Ó ıÚËÛΛ· Âå˜ ¬ÛÔ˘˜ ÙfiÔ˘˜ öÊı·Ó·Ó. \EÂȉc ¬Ìˆ˜ Ôî οÙÔÈÎÔÈ Ùɘ
ñ·›ıÚÔ˘ ıˆÚÔÜÛ·Ó àÓfiÛÈÔ Ó\ àÏÏ·ÍÔÈÛÙ‹ÛÔ˘Ó ñÉÚÍ ηıÔÏÈÎc àÓÙ›ÛÙ·ÛȘ
·ÓÙÔÜ. K·Ùa Ùa˜ Û˘ÌÏÔÎa˜ âÊÔÓ‡ıËÛ·Ó ÔÏÏÔd âÓˇá ôÏÏÔÈ ÚÔÂÙ›ÌËÛ·Ó Óa
·éÙÔÎÙÔÓ‹ÛÔ˘Ó ·Úa Óa àÓ·ÁηÛıÔÜÓ Óa Ú¿ÍÔ˘Ó àÓfiÛÈ·. Oî ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔÈ ¬Ìˆ˜

KEIMENA TOY ¶ A N . M A P I N H A¶O TO ¶EPIO¢IKON « E § § H N I K O N ¶ A N £ E O N »

13
âÁη٤ÏÂÈ„·Ó Ùa ¯ˆÚ›· ÙˆÓ Î·d öÊ¢Á·Ó Úe˜ ÙfiÔ˘˜ ‰˘ÛÚÔÛ›ÙÔ˘˜… ≠OıÂÓ, Û\
ïÏfiÎÏËÚË ÙcÓ ¯ÒÚ· ΢ÚÈ·Ú¯ÔÜÛ·Ó Ôî ÊfiÓÔÈ Î·d ì Ê˘Á‹”»!
»MÂÙa ÙeÓ ı¿Ó·ÙÔ ÙÔÜ \IÔ˘ÛÙÈÓÈ·ÓÔÜ ï ·éÙÔÎÚ¿ÙˆÚ TÈ‚¤ÚÈÔ˜ (578-582) qÙÔ
àÔÊ·ÛÈṲ̂ÓÔ˜ Óa Û˘Ó¯›ÛFË ‰˘Ó·ÌÈο. K·Ùa ÙcÓ àÚ¯c Ùɘ ‚·ÛÈÏ›·˜ ÙÔ˘ öÛÙÂÈÏÂ
ÙeÓ ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎe ‰ÈÔÈÎËÙc £ÂfiÊÈÏÔ, Ôf qÙÔ ÁÓˆÛÙe˜ àe ÙcÓ àÁÚÈfiÙËÙ· Ôf â¤‰ÂÈÍ çÏ›ÁÔ ÚdÓ Î·Ùa ÙeÓ ‰ÈˆÁÌe ÙáÓ ^E‚Ú·›ˆÓ, Âå˜ ÙcÓ ^HÏÈÔ‡ÔÏÈÓ (M··ÏÌbÎ)
Ùɘ ºÔÈӛ΢ ì ïÔ›· ·Ú¤ÌÂÓ âÈۋ̈˜ ·Á·ÓÈÛÙÈ΋. OyÙÔ˜ Ùˇá ùÓÙÈ ÂåÛÉÏı Âå˜
ÙcÓ fiÏÈ Î·d â‰fiıË Âå˜ ÏÂËÏ·Û›·˜, ÛÊ·Áa˜ ηd ı·Ó·ÙÒÛÂȘ ‰Èa ÛÙ·˘ÚÒÛˆ˜.
K·ÙfiÈÓ âÚÔ¯ÒÚËÛ Âå˜ ôÏÏ·˜ fiÏÂȘ Ùɘ ÂÚÈԯɘ ηd ÂåÛÉÏı Âå˜ ÙcÓ A
\ ÓÙÈfi¯ÂÈ·
¬Ô˘, ÌÂÙ·Íf ÙáÓ ôÏψÓ, Û˘Ó¤Ï·‚ ÙeÓ ÁËÚ·Èe àÚ¯ÈÂÚ¤· Ùɘ fiψ˜ ï ïÔÖÔ˜ ηd
ËéÙÔÎÙfiÓËÛÂ. \E›Û˘ Û˘ÓÂÏ‹ÊıË ï ΢‚ÂÚÓ‹Ù˘ Ùɘ â·Ú¯›·˜ A
\ Ó·ÙfiÏÈÔ˜ ¬ÛÙȘ
â‰ÈοÛıË Ùˇá 579 Âå˜ KˆÓ]ÔÏÈ Î·d ηÙ‰ÈοÛıË Âå˜ ‚·Û·ÓÈÛÙ‹ÚÈ·, ‰È·ÌÂÏÈÛÌe
ñe àÁÚ›ˆÓ ıËÚ›ˆÓ ηd ÛÙ·‡ÚˆÛÈ. Eå˜ ÙcÓ A
\ ÓÙÈfi¯ÂÈ· Âú¯ÔÌÂÓ ‰È¤ÁÂÚÛÈÓ ÙÔÜ Ï‹ıÔ˘˜ ÙáÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓáÓ Ôf â‰fiıË ÌÂÙa «îÂÚĘ Ì·Ó›·˜» Âå˜ Ù·Ú·¯¿˜, ÏÂËÏ·Û›·˜
ηd ÊfiÓÔ˘˜ ñfiÙˆÓ, ηٿÛÙ·ÛȘ ì ïÔ›· η٤ÏËÍ Âå˜ Ùe Óa η‡ÛÔ˘Ó ˙ˆÓÙ·Óe
ÙeÓ ú‰ÈÔ ÙeÓ â›ÛÎÔÔ Ùɘ fiψ˜ Ôf âıˆڋıË Î·d ·éÙe˜ ≈ÔÙÔ˜!
»^O ·éÙÔÎÚ¿ÙˆÚ TÈ‚¤ÚÈÔ˜ Û˘ÓÂΤÓÙÚˆÓ ηıËÌÂÚÈÓᘠàe Úˆ˝·˜ ≤ˆ˜ ëÛ¤Ú·˜
ÙcÓ ™‡ÁÎÏËÙÔÓ Î·d ÙÔf˜ àÓˆÙ¤ÚÔ˘˜ àÍȈ̷ÙÔ‡¯Ô˘˜ Âå˜ Ùe «îÂÚeÓ ·Ï¿ÙÈÔÓ» ηd
ÙÔf˜ àÓÂÁ›ÁÓˆÛΠÂéıf˜ ó˜ öÊı·ÓÔÓ Ùa˜ àÓ·ÊÔÚa˜ àe Ùa ‰È¿ÊÔÚ· ̤و· ÙÔÜ
àÓÙÈ·Á·ÓÈÛÙÈÎÔÜ àÁáÓÔ˜.
»TeÓ ‰ÈˆÁÌe âÛ˘Ó¤¯ÈÛ ï M·˘Ú›ÎÈÔ˜ (582-602) ¬ÛÙȘ ‰È¤Ù·Í Óa ÚÔÛ·¯ıÔÜÓ Ôî
·Á·ÓÈÛÙ·d Âå˜ Ùa ‰ÈηÛÙ‹ÚÈ· Ûb οı fiÏÈ Î·d Ûb οı ÂÚÈÔ¯‹. TcÓ âÎÛÙÚ·Ù›·Ó ηÙa Ùɘ âÍ ïÏÔÎÏ‹ÚÔ˘ ·Á·ÓÈÛÙÈÎɘ fiψ˜ X·ÚÚaÓ (K¿ÚÚ·È), ì ïÔ›· Âr¯Â
ñ‚ÚÈÛÙÈÎᘠ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛıÉ ñe Ùɘ ™˘Ófi‰Ô˘ Ùɘ X·ÏÎˉfiÓÔ˜ ó˜ «ì ^EÏÏ‹ÓˆÓ
fiÏȘ», àÓ¤ıÂÛ Âå˜ ÙeÓ ÙÔÈÎe â›ÛÎÔÔ. OyÙÔ˜ àÓÂÎ¿Ï˘„ ¬ÙÈ ï ú‰ÈÔ˜ ï ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎe˜ ‰ÈÔÈÎËÙc˜ ÙáÓ ÛÙÚ·ÙÂ˘Ì¿ÙˆÓ ÙÔ˘ qÙÔ ·Á·ÓÈÛÙc˜ ηd ÙeÓ âÛÙ·‡ÚˆÛÂ. ^O
â›ÛÎÔÔ˜ ÂåÛÉÏı Âå˜ ÙcÓ fiÏÈ âÓ Ì¤Ûˇˆ ÏÂËÏ·ÛÈáÓ Î·d ÛÊ·ÁáÓ âÓˇá Û˘ÓÂÏ¿Ì‚·Ó âÓÙÔ›Ô˘˜ ηd Úe˜ ·Ú·‰ÂÈÁÌ·ÙÈÛÌe ÙÔf˜ âÙÂÌ¿¯È˙ ηd ÎÚÂÌÔÜÛ Ùa ̤ÏË ÙˆÓ
Âå˜ Ùa˜ ï‰Ô‡˜!

A
«≠Ö˜ ıa Ú¤ÂÈ Óa ÎÔÈٿ͈Ì Ìb ÂÚÈÛÛÔÙ¤Ú· ÚÔÛÔ¯c Ùa˜ âÍÂÏÈÎÙÈÎa˜
Ê¿ÛÂȘ ÙÔÜ ‰ÈˆÁÌÔÜ ¬ÛÔÓ Î·d Ùa˜ ‰È·ÊfiÚÔ˘˜ ÏÂÙÔÌÂÚ›·˜ ÙÔ˘.
»≠EÓ· ·ÚÈÔ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎe Ùɘ âԯɘ ÂrÓ·È ¬ÙÈ ì \EÎÎÏËÛ›· ÔûÙ Âr¯Â, ÔûÙÂ
â‰ËÌÈÔ‡ÚÁËÛ οÔÈÔ èÚÁ·ÓˆÌ¤ÓÔ ıÂÛÌe ÚÔÛËÏ˘ÙÈÛÌÔÜ Î·d îÂÚ·ÔÛÙÔÏɘ. ¶Ú¿ÁÌ·ÙÈ, â¤ÏÂÍ Óa ÌcÓ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛFË Î¿ÙÈ Ù¤ÙÔÈÔ. ¢È·Ù›; \EÂȉc êÏá˜

KEIMENA TOY ¶ A N . M A P I N H A¶O TO ¶EPIO¢IKON « E § § H N I K O N ¶ A N £ E O N »

14
Ôî â›ÛÎÔÔÈ ıˆÚÔÜÛ·Ó ôÓÂÙÔ Î·d ¯ˆÚd˜ à·ÈÙ‹ÛÂȘ Ùe Óa ïÌÈÏÔÜÓ Âå˜ ÙÔf˜ õ‰Ë
ÈÛÙÔf˜ ηd ‰˘Û¯ÂÚ¤ÛÙ·ÙÔ Óa ÚÔÛËÏ˘Ù›˙Ô˘Ó ÛÎÂÙÈÎÈÛÙa˜ j Ì‹ˆ˜ ‰bÓ âÈı˘ÌÔÜÛ·Ó ÙcÓ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ÌÈĘ àÓÂÍ·ÚÙ‹ÙÔ˘ ñËÚÂÛ›·˜ ÚÔ·Á¿Ó‰·˜; ¶¿ÓÙˆ˜, Ùe
ÁÂÁÔÓe˜ ·Ú·Ì¤ÓÂÈ ¬ÙÈ âÛÙËÚ›˙ÔÓÙÔ àÔÎÏÂÈÛÙÈÎᘠÂå˜ ÙcÓ àÚÓËÙÈÎɘ ñÊɘ åÛ¯f
ÙáÓ ÓfïÓ. TÔÜÙÔ âÊ·›ÓÂÙÔ à·Ú·›ÙËÙÔ Î·ıg˜ ì ÚÔÛËÏ˘ÙÈÛÙÈÎc ÚfiÔ‰Ô˜ ÙÔÜ
¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌÔÜ qÙÔ ‚Ú·‰˘Ù¿ÙË Î·d ï ÙÂÏÈÎfi˜ ÙÔ˘ ıÚ›·Ì‚Ô˜ ·ÓÙÂÏá˜ à‰‡Ó·ÙÔ˜.
»B‚·›ˆ˜ ì \EÎÎÏËÛ›· â‰ËÌÈÔ‡ÚÁËÛ ≤Ó·Ó å‰ÈÎfi Ù˘ ÚÔÛËÏ˘ÙÈÛÙÈÎe Ì˯·ÓÈÛÌfi, ¬Ìˆ˜ àÚÓËÙÈÎɘ ñÊɘ: èÚÁ·ÓˆÌ¤Ó·È âÈı¤ÛÂȘ ñe ïÌ¿‰ˆÓ ηd ù¯ÏˆÓ. AéÙ·d
Á›ÓÔÓÙ·È ïÏÔbÓ Î·d Û˘¯ÓfiÙÂÚ·È àe ÙÔÜ 3Ô˘ ≤ˆ˜ ÙÔÜ 6Ô˘ ·åáÓÔ˜. ^H àÓÙÈÌÂÙÒÈÛȘ
ÙÔÜ ÚÔ‚Ï‹Ì·ÙÔ˜ ÙÔÜ ·Á·ÓÈÛÌÔÜ —‰ÈfiÙÈ àÎÚÈ‚á˜ ó˜ «Úfi‚ÏËÌ·» Ùe àÓÙÂÌÂÙÒÈ˙ ì \EÎÎÏËÛ›·— Âr¯Â âÓ·ÔÙÂıÉ Âå˜ ¯ÂÖÚ·˜ ÙáÓ âÈÛÎfiˆÓ ñÔ‚ÔËıÔ˘Ì¤ÓˆÓ
ñe ÙáÓ ÌÔÓ·¯áÓ. ≠OÙ·Ó ‰b âÏ¿Ì‚·ÓÔÓ Ì¤ÚÔ˜ Âå˜ Ùa˜ ‰ÈÒÍÂȘ Ï·˚ÎÔ›, ·éÙÔd ÌÂÙ‚¿ÏÏÔÓÙÔ Âå˜ ù¯ÏÔ Î·ÙfiÈÓ ‰ÈÂÁÂÚÙÈÎÔÜ ÎËÚ‡ÁÌ·ÙÔ˜ ÙÔÜ âÈÛÎfiÔ˘.
»^H “EåÚ‹ÓË Ùɘ \EÎÎÏËÛ›·˜” ‰bÓ qÙÔ ·Úa âÔ¯c ηٷÛÙÚÔÊáÓ Î·d ç¯ÏÔÎÚ·Ù›·˜. Eå˜ Ùa 390 ̤Á·˜ ù¯ÏÔ˜ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓáÓ Î·d ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎc ‰‡Ó·ÌȘ η٤ÛÙÚ„ Ùe
™ÂÚ¿ÂÈÔÓ Ùɘ A
\ ÏÂÍ·Ó‰Ú›·˜. MÂÚÈÎa öÙË àÚÁfiÙÂÚÔÓ Ùe ôÁ·ÏÌ· ÙÔÜ ^HÚ·ÎÏ¤Ô˘˜
Âå˜ ÙcÓ K·Ú¯Ë‰fiÓ· àÓÂ·Ï·ÈÒıË Î·d âÂ¯Ú˘ÛÒıË. TÔÜÙÔ âΛÓËÛ ÙeÓ ÊıfiÓÔÓ ÙáÓ
¯ÚÈÛÙÈ·ÓáÓ Î·d ÛÒ˙ÂÙ·È ï ÏfiÁÔ˜ ηd ì ‰ËÌÔÛ›· àÓÔÈÎÙc âÈÛÙÔÏc ÙÔÜ AéÁÔ˘ÛÙ›ÓÔ˘
Ôf ÛÙÚ¤ÊÂÙ·È Î·Ùa ÙÔÜ ^HÚ·ÎÏ¤Ô˘˜ Ìb ôÎÚˆ˜ η˘ÛÙÈ΋, ñ‚ÚÈÛÙÈÎc ηd ÂåÚˆÓÈÎc
ÁÏáÛÛ· œÛÙ Óa ‰ÈÂÁ›ÚFË ÙeÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÎe ù¯ÏÔ ï ïÔÖÔ˜ ηd âÂÙ¤ıË Î·Ùa ÙÔÜ
îÂÚÔÜ. ¢ÂηÔÎÙg ÌÉÓ˜ ÚdÓ Âr¯Â Êı¿ÛÂÈ Âå˜ ÙcÓ BfiÚÂÈÔ A
\ ÊÚÈÎc âÎÛÙÚ·Ù¢ÙÈÎe ÛáÌ· Ìb ÛÎÔe ÙcÓ ‚È·›· ηٷÛÙÚÔÊc ÙáÓ îÂÚáÓ, ¬Ìˆ˜ Ôî â›ÛÎÔÔÈ ·ÚÂÔÓ¤ıËÛ·Ó ¬ÙÈ ì ‰ÚÄÛȘ ÙÔ˘ ñÉÚÍ ϛ·Ó àÓÂ·Ú΋˜. \EÓ Ù¤ÏÂÈ Ùˇá 408 öÏ·‚ÔÓ Ôî â›ÛÎÔÔÈ ·éÙe Ùe ïÔÖÔ âÂ˙‹ÙÔ˘Ó: ÙcÓ ÓÔÌÈÌÔÔ›ËÛÈ Óa ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔÜÓ ÓÔÌÔÙ‡ˆ˜ Ùa
å‰Èο ÙˆÓ ·Ú·ÎÚ·ÙÈÎa ÛÒÌ·Ù· ηd ÙÔf˜ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÎÔf˜ ù¯ÏÔ˘˜ ηÙa ÙáÓ ·Á·ÓÈÛÙáÓ.
»^O ÓfiÌÔ˜ ÙÔÜ 435 ‰È¤Ù·ÛÛ ÙcÓ Î·Ù‰¿ÊÈÛÈ ÙáÓ Ó·áÓØ ·éÙa Ùa ÁÈÁ·ÓÙÈ·Ö· ÌÔÓÔÏÈıÈÎa àÚ¯ÈÙÂÎÙÔÓÈÎa ÌÓËÌÂÖ· ‰bÓ qÛ·Ó ϤÔÓ âÈı˘ÌËÙa ÔûÙ ÌÂÙa ÙcÓ Ù˘¯eÓ
àÏÏ·Ác Ùɘ ¯Ú‹ÛÂÒ˜ ÙˆÓ. ≠Ö˜ ‰Èa ÙcÓ Î·Ù‰¿ÊÈÛ› ÙˆÓ àËÙÔÜÓÙÔ ÌÂÁ¿Ï· ηd
âÍÂȉÈÎÂ˘Ì¤Ó· Û˘ÓÂÚÁÂÖ·. °ÓˆÚ›˙ÔÌ ¬ÙÈ àËÙ‹ıËÛ·Ó ÌÂÁ¿Ï·È ÚÔÛ¿ıÂÈ·È ‰Èa
ÙcÓ Î·Ù‰¿ÊÈÛÈ ÙÔÜ A
\ ÛÎÏËÈ›Ԣ ÙáÓ A
\ ıËÓáÓ ÂÚd Ùˇá 475. ^O ÛÙÚ·ÙËÁe˜ N·ÚÛɘ
âÍÂÛÙÚ¿Ù¢Û (530) ηÙa Ùɘ AåÁ‡ÙÔ˘ ‰Èa Óa åÛÔ‰ÒÛFË Ùa îÂÚa ηd Óa
ÚÔˆı‹ÛFË ÙeÓ âίÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌfi. ¶·Ú¤ÌÂÈÓ ÔÏÏÔf˜ ÌÉÓ·˜ ¬Ìˆ˜ ‰bÓ qÙÔ ‰˘Ó·ÙeÓ
Óa àÚ¯›ÛFË Î·Ù‰·Ê›ÛÂȘ ïfiÙ äÚΤÛıË Âå˜ ÙcÓ ÌÂıÔ‰ÈÎc ηٷÛÙÚÔÊc ÙáÓ ÚÔÛÒˆÓ ÙáÓ £ÂáÓ Âå˜ Ùa àÓ¿ÁÏ˘Ê·. ≠Ö˜ ÔûÙ ÙeÓ âίÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌeÓ ‰bÓ â¤Ù˘¯Â

KEIMENA TOY ¶ A N . M A P I N H A¶O TO ¶EPIO¢IKON « E § § H N I K O N ¶ A N £ E O N »

15
ηd ÁÓˆÚ›˙ÔÌ ¬ÙÈ Û˘Ì·ÁÂÖ˜ ÏËı˘ÛÌÔd ·Á·ÓÈÛÙáÓ àÓ¢ڛÛÎÔÓÙ·È Âå˜ ÙcÓ
AúÁ˘ÙÔ Î·Ùa Ùa˜ àÚ¯a˜ ÙÔÜ 7Ô˘ ·åáÓÔ˜».
«N¤ÔÈ ÓfiÌÔÈ ÙÔÜ 5Ô˘ ηd 6Ô˘ ·åáÓÔ˜ à·ÁÔÚÂ‡Ô˘Ó ÚÔÛ¤ÙÈ âd ÔÈÓFÉ ı·Ó¿ÙÔ˘
ÙeÓ ÏÈ‚·ÓˆÙe ηd Ùa˜ ÛÔÓ‰a˜ ÔúÓÔ˘ (C.J. [=\IÔ˘ÛÙÈÓÈ¿ÓÂÈÔ˜ Ká‰ÈÍ] 1.11.7.1 451). ^H £Â›· Ï·ÙÚ›· àÓ·Áο˙ÂÙ·È, Óa àÔÛ˘ÚıFÉ àe Ùa ÁÓˆÛÙa îÂÚa Âå˜ ϤÔÓ
àÔÌÂÌÔӈ̤ӷ ̤ÚË. K·Ùa ÙÔf˜ ¯ÚfiÓÔ˘˜ ÙÔÜ \IÔ˘ÛÙÈÓÈ·ÓÔÜ ÛÙcÓ KfiÚÈÓıÔ Ì¤Á·˜
àÚÈıÌe˜ àÙfiÌˆÓ Û˘ÁÎÂÓÙÚÒÓÂÙ·È Âå˜ âÎÙe˜ Ùɘ fiψ˜ Û‹Ï·ÈÔÓ ÌÂÙa ËÁɘ ηd
Ú¤ÔÓÙÔ˜ ≈‰·ÙÔ˜. \EÎÂÖ âÎÙe˜ ÙáÓ ôÏÏˆÓ àÊÈÂÚˆÌ¿ÙˆÓ àÓ¢ڤıËÛ·Ó ¯ÈÏÈ¿‰Â˜ χ¯ÓÔÈ
‰Èe ηd Ôî àÚ¯·ÈÔÏfiÁÔÈ Ùe èÓfiÌ·Û·Ó “¶ËÁc ÙáÓ §‡¯ÓˆÓ”».
«≠EÓ·˜ ôÏÏÔ˜ ÛÙfi¯Ô˜ ‰Èa ÙcÓ Î·Ù·ÛÙÚÔÊc ÙÔÜ ·Á·ÓÈÛÌÔÜ qÙÔ ï ÔåÎÔÓÔÌÈÎe˜
ÛÙÚ·ÁÁ·ÏÈÛÌfi˜ ÙÔ˘. ^H ‰ÈÂÓ¤ÚÁÂÈ· ÙáÓ ‰ËÌÔÙÂÏáÓ ëÔÚÙáÓ à·ÈÙÔÜÛ ÌÂÁ¿Ï·
ÔÛa Ùa ïÔÖ· âÍËÛÊ·Ï›˙ÔÓÙÔ ÙfiÛÔ àÔ ÙcÓ ÂÚÈÔ˘Û›· ÙáÓ îÂÚáÓ ¬ÛÔÓ Î·d àe
Ùa˜ âÈÛ‹ÌÔ˘˜ ¯ÔÚËÁ›·˜ ηd Ùa˜ ‰ˆÚ¿˜ (ÂéÂÚÁÂÛ›·È). NfiÌÔ˜ ÙÔÜ 382 (C.T.
16.10.20.1) ηٿۯÂÈ Î¿ı Âú‰Ô˘˜ ÂÚÈÔ˘ÛÈ·Îe ÛÙÔȯÂÖÔ ÙáÓ ÙÂÌÂÓáÓ Ôf ·Ú¿ÁÂÈ
ÂåÛfi‰ËÌ·. OyÙÔ˜ Ê·›ÓÂÙ·È ¬ÙÈ âÊËÚÌfiÛıË Ï›·Ó ÏËÌÌÂÏᘠ‰Èe â·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÂÙ·È
ÛÙa 390 âÓˇá Ùˇá 407 (C.T. 16.5.43 - 407) Û˘Á¯ÚfiÓˆ˜ Úe˜ ÙcÓ åÛÔ¤‰ˆÛÈ ÙáÓ Ó·áÓ
Ùe Û‡ÓÔÏÔÓ Ùɘ ÂÚÈÔ˘Û›·˜ ÙˆÓ ÂÚȤگÂÙ·È Âå˜ Ùe ÎÚ¿ÙÔ˜ Ôf Ùe ÌÂÙ·‚È‚¿˙ÂÈ ÛÙcÓ
\EÎÎÏËÛ›·. \E›Û˘, ÓfiÌÔÈ àËÁfiÚÂ˘Û·Ó ÙcÓ àÔ‰Ô¯c ÎÏËÚÔÓÔÌÈáÓ Î·d ‰ˆÚÂáÓ
(C.J. 1.11.9.1 - Úe ÙÔÜ 472).
»O≈Ùˆ˜ Ôî ÓfiÌÔÈ àËÁfiÚÂ˘Û·Ó Âå˜ Ùa˜ àÓˆÙ¤Ú·˜ Ù¿ÍÂȘ Óa ¯ÔÚËÁÔÜÓ Ùa îÂÚa
ηd Û˘Á¯ÚfiÓˆ˜ âÊˢڤıËÛ·Ó ÙÚfiÔÈ ‰Èa Óa ÚÔÛÂÏ΢ÛıÔÜÓ Âå˜ ÙeÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌfiÓ.
^O ΢ÚÈÒÙÂÚÔ˜ ÙÔ‡ÙˆÓ qÙÔ ì àÊÂȉc˜ ·ÚÔ¯c ‰ËÌÔÛ›ˆÓ ı¤ÛÂˆÓ Î·d ÚÔ·ÁˆÁáÓ
ñe ÙÔÜ ·éÙÔÎÚ¿ÙÔÚÔ˜ ηd ì ÂåÛ‰Ô¯c Âå˜ ÙeÓ Î‡ÎÏÔ ÙáÓ ÂéÓÔÔ˘Ì¤ÓˆÓ ÙÔ˘.
B‚·›ˆ˜ ñÉÚÍ·Ó Î·d Ôî àÓÙ›ÛÙÔȯÔÈ àÚÓËÙÈÎɘ ñÊɘ ÓfiÌÔÈ. MÂÙ·Íf ôÏψÓ, ï
¯áÚÔ˜ Ùɘ ¢ÈηÈÔÛ‡Ó˘ à·ÏÏÔÙÚÈÒÓÂÙ·È ñbÚ ÙÔÜ XÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌÔÜ!
A
\ ·ÁÔÚ‡ÂÙ·È (C.J. 1.4.15 - 468) Ôî ·Á·ÓÈÛÙ·d Óa âÚÁ¿˙ˆÓÙ·È ó˜ ‰ÈÎËÁfiÚÔÈ (âΉ›‰ÂÙ·È ‰Èa Ùe ÏÂÈÙÔ‡ÚÁËÌ· ÙÔÜ Û˘ÓËÁfiÚÔ˘ å‰È·›ÙÂÚÔ ‰È¿Ù·ÁÌ· C.J. 1.4.19 - 505),
‰ÈηÛÙ·›, ÂåÛ·ÁÁÂÏÂÖ˜ j Óa ‰ÈÔÚ›˙ˆÓÙ·È Âå˜ ı¤ÛÂȘ àÓˆÙ¤ÚˆÓ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁáÓ. ¶ÚfiÎÂÈÙ·È àÎÚȂᘠ‰Èa Ùa â·ÁÁ¤ÏÌ·Ù· Ôf ·Ú·‰ÔÛÈ·ÎᘠàÛÎÂÖ ì ڈ̷˚Îc àÚÈÛÙÔÎÚ·Ù›· ηd ≤Ó·˜ àe ÙÔf˜ ÛÎÔÔf˜ ÙáÓ ÓfiÌˆÓ qÙÔ Óa âÍÔÓÙÒÛÔ˘Ó ·éÙcÓ ÙcÓ
Ù¿ÍÈÓ Ôf âÓÂÊ·Ó›˙ÂÙÔ ÙfiÙÂ ó˜ «Ùe ÙÂÏÂ˘Ù·ÖÔÓ ç¯˘ÚeÓ ÙÔÜ ·Á·ÓÈÛÌÔÜ». \OÏ›ÁÔÓ
¯ÚfiÓÔÓ ÌÂÙa à·ÁÔÚ‡ÂÙ·È Âå˜ ÙÔf˜ ·Á·ÓÈÛÙa˜ Óa âÚÁ¿˙ˆÓÙ·È ó˜ âÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ›
(C.J. 1.11.2 - 527)».
«\AÓ·ÎÂʷϷȈÙÈÎᘠi˜ Ï¿‚ˆÌ ñ\ ù„ÈÓ Ì·˜ ¬ÙÈ: àÚ¯ÈÎá˜ ï ‰ÈˆÁÌe˜ öıÂÛÂ
ó˜ ÛÙfi¯Ô ÙcÓ Î·Ù·ÛÙÚÔÊc ÙáÓ àÁ·ÏÌ¿ÙˆÓ Î·d ÙáÓ Ó·áÓ Î·d ÙcÓ ·ÜÛÈ

KEIMENA TOY ¶ A N . M A P I N H A¶O TO ¶EPIO¢IKON « E § § H N I K O N ¶ A N £ E O N »

16
ÙáÓ ‰ËÌÔÙÂÏáÓ ëÔÚÙáÓ Î·d Ùɘ ïÌ·‰ÈÎɘ Ï·ÙÚ›·˜ ÁÂÓÈÎÒÙÂÚÔÓ. K·ÙfiÈÓ
âÓÂÚÁÔÔÈ‹ıË ì ‰Â˘Ù¤Ú· Ê¿ÛȘ ÙÔÜ ‰ÈˆÁÌÔÜ Ôf ÚÔ¤‚ÏÂ ÙcÓ â›ıÂÛÈÓ
ηÙa ÚÔÛÒˆÓ. AéÙc Âå˜ Ùe ÚáÙÔÓ ÛÙ¿‰ÈfiÓ Ù˘ ëÛÙÈ¿ÛıËΠ¬ˆ˜ qÙÔ
Ê˘ÛÈÎeÓ Âå˜ ÙcÓ Î·Ù·ÛÙÚÔÊcÓ ÙáÓ àÓˆÙ¤ÚˆÓ Ù¿ÍÂˆÓ Î·d ÙáÓ Â·È‰Â˘Ì¤ÓˆÓ.
»B‚·›ˆ˜ ì â›ıÂÛȘ ηÙa ÙáÓ Â·È‰Â˘Ì¤ÓˆÓ ‰bÓ qÙÔ ÂûÎÔÏÔ˜ ηıg˜ ηd Ôî
àÁÚ¿ÌÌ·ÙÔÈ, àÎfiÌË, âÛ¤‚ÔÓÙÔ ÙcÓ ·È‰Â›·, ÙcÓ ÛˆÊÚÔÛ‡ÓË Î·d ÙcÓ Î·ÏÏȤÚÁÂÈ·
ÙáÓ ÔÏÏáÓ ÏÔÁ›ˆÓ ñÔÛÙËÚÈÎÙáÓ ÙÔÜ ·Á·ÓÈÛÌÔÜ. A
\ ÎfiÌË Î·d Ôî â›ÛÎÔÔÈ Ùɘ
A
\ Ó·ÙÔÏɘ ≛ÛÙ·˙ÔÓ Óa âÈÙÂıÔÜÓ âÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙˆÓ, ÙÔf˜ âÛ¤‚ÔÓÙÔ Î·d à¤Ó·ÓÙ› ÙˆÓ
ö‚ÏÂ·Ó ÙeÓ ë·˘ÙfiÓ ÙÔ˘˜ àÛ‹Ì·ÓÙÔ. ¢bÓ ÂrÓ·È Ù˘¯·ÖÔÓ ¬ÙÈ Ôî ÏÂÁfiÌÂÓÔÈ ¶·Ù¤Ú˜
Ùɘ \EÎÎÏËÛ›·˜ qÛ·Ó Î¿ÔÈÔÈ Ôf Âr¯ÔÓ ÊÔÈÙ‹ÛÂÈ ÛÙa˜ ëÏÏËÓÈÎa˜ Û¯ÔÏ¿˜Ø ÌÂÙa ‰b
Ùe “ÎÏ›ÛÈÌfi” ÙˆÓ ÙÂÏÂÈÒÓÂÈ Î·d ì ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÎc Û˘ÁÁÚ·ÊÈÎc îηÓfiÙ˘ ηd âÁηı›ÛÙ·ÓÙ·È Ôî «ÛÎÔÙÂÈÓÔd ·åáÓ˜». Oî ÏfiÁÈÔÈ ÙcÓ âÔ¯c âΛÓË ¯ˆÚ›˙ÔÓÙ·È ¯ÔÓ‰ÚÈÎá˜
Âå˜ ‰‡Ô ηÙËÁÔÚ›·˜. ¶ÚáÙÔÓ, ·éÙÔf˜ Ôf ı¤ÏÔÓÙ˜ Óa âˆÊÂÏËıÔÜÓ àe ÙcÓ îÂÚ·ÙÈÎc ÁÓáÛÈ ÚÔÙÔÜ Û‚‹ÛFË ÙÂÏ›ˆ˜ ˙ÔÜÓ Âå˜ Ùa ÙÂ̤ÓË ñe ˘ı·ÁÔÚÈÎc ·éÛÙËÚfiÙËÙ· àÊÈÂڈ̤ÓÔÈ Ï‹Úˆ˜ Âå˜ Ùe «âÌÊÈÏÔÛÔÊÉÛ·È Ùa îÂÚ¿». ¢Â‡ÙÂÚÔÓ, ñ¿Ú¯Ô˘Ó
·éÙÔd Ôf Û˘¯Ó¿˙Ô˘Ó-â·Ó‰ÚÒÓÔ˘Ó Ùa˜ ÊÈÏÔÛÔÊÈÎa˜ Û¯ÔÏa˜ ·î ïÔÖ·È ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ó,
àÎÚȂᘠÚe Ùɘ ‚È·›·˜ ηٷÚÁ‹ÛÂÒ˜ ÙˆÓ, Ì›·Ó Ó¤·Ó àÎÌcÓ Ôf Û˘Ì‚·›ÓÂÈ ‰Èa ÙcÓ
Û¯ÔÏc Ùɘ A
\ ÓÙÈԯ›·˜ ÛÙa 460 ηd ‰Èa Ùɘ A
\ ÏÂÍ·Ó‰Ú›·˜ ÛÙa 480. ≠Ö˜ ÌÔÓ·‰ÈÎeÓ Ê·ÈÓfiÌÂÓÔÓ àÔÙÂÏÂÖ ì ™¯ÔÏc ÙáÓ A
\ ıËÓáÓ ì ïÔ›· ÁÓˆÚ›˙ÂÈ, ηÙa Ùa˜ 4 j 5
ÙÂÏÂ˘Ù·›·˜ ÁÂÓÂa˜ Úe Ùɘ ‰Ú·Ì·ÙÈÎɘ ‰È·Ï‡ÛÂÒ˜ Ù˘ Ùˇá 529, ù¯È ÌfiÓÔÓ àÎÌcÓ
àÏÏa ηd ÚfiÔ‰ÔÓ Úe˜ ñ„ËÏÔÙ¤Ú·˜ ÊÈÏÔÛÔÊÈÎa˜ àÓ·˙ËÙ‹ÛÂȘ Ìb ÎÔڇʈÛÈÓ Âå˜
Ùe ÚfiÛˆÔÓ ÙÔÜ ÙÂÏÂ˘Ù·›Ô˘ ¢È·‰fi¯Ô˘ ÙÔÜ ¶Ï¿ÙˆÓÔ˜, ¢·Ì·ÛΛԢ. \EÓ Ù¤ÏÂÈ ï
\IÔ˘ÛÙÈÓÈ·Óe˜ ηd ì £ÂÔ‰ÒÚ· Âå˜ ÙcÓ ÎÙËÓÒ‰Ë àÌ¿ıÂÈ¿ ÙˆÓ àÂÊ¿ÛÈÛ·Ó ¬ÙÈ ‰bÓ
qÙÔ ‰˘Ó·ÙeÓ Óa àÓ¤¯ˆÓÙ·È ϤÔÓ Ùe ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÎᘠà·Ú¿‰ÂÎÙÔÓ, ïfiÙ ηوÚıÒıË ì âÍfiÓÙˆÛȘ Ùɘ ‰È·ÓÔ‹Ûˆ˜.
»≠Ö˜ Ô›·Ó ÁÓÒÌËÓ Âr¯ÔÓ ·éÙÔd Ôî ÏfiÁÈÔÈ ‰Èa ÙÔf˜ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÔ‡˜; ¢È\ ·éÙÔf˜
qÛ·Ó (¢·Ì·ÛΛԢ ºÈÏfiÛÔÊÔ˜ ^IÛÙÔÚ›·, º258, öΉ. ¶. A
\ ı·Ó·ÛÈ¿‰Ë, 78C) Ôî Ùɘ
àÏÏÔʇÏÔ˘ ‰fi͢ ëÙ·ÖÚÔÈ Î·d Û˘ÛÙ·ÛÈáÙ·È, Ôî ç·‰Ôd ηd Ôî Û˘ÓˆÌfiÙ·È ÌÈĘ
å‰ÂÔÏÔÁ›·˜ àÏÏÔ‰·ɘ, ͤÓ˘ Úe˜ ÙcÓ ÛΤ„È, ÙcÓ ÓÔÔÙÚÔ›· ηd ÙcÓ å‰ÈÔÛ˘ÛÙ·Û›· ÙÔÜ ^EÏÏËÓÈÎÔÜ ¶ÔÏÈÙÈÛÌÔÜ, ÙÔ˘Ù¤ÛÙÈÓ Ôî ÏfiÁÈÔÈ Âr¯ÔÓ Î·Ù·ÓÔ‹ÛÂÈ Ï‹Úˆ˜ ÙcÓ
öÓÓÔÈ·Ó «âÎÙe˜ ÙÔÜ ÔÏÈÙÈÛÌÔÜ» Ôf àÓ¤Ï˘Û ÛÙcÓ âÔ¯‹ Ì·˜ ï Tfi¸ÓÌË.
»™˘Á¯ÚfiÓˆ˜ ÓfiÌÔÈ âÌÊ·Ó›˙ÔÓÙ·È ‰Èa Óa ÎÏ›ÛÔ˘Ó Î¿ı ï‰e ‰È·Ê˘Áɘ, .¯. ‰ËÌfiÛÈÔÈ ñ¿ÏÏËÏÔÈ â‚¿ÙÈ˙ÔÓ ë·˘ÙÔf˜ àÏÏ\ ôÊËÓ·Ó à‚¿ÙÈÛÙÔ ÙcÓ ÔåÎÔÁ¤ÓÂÈ¿ ÙˆÓ,
ÙÒÚ· ï ÓfiÌÔ˜ ÙÔf˜ ñÔ¯ÚÂÒÓÂÈ Óa âÌÊ·Ó›˙ÔÓÙ·È Âå˜ ÙcÓ âÎÎÏËÛ›· ÔåÎÔÁÂÓÂÈ·Îá˜

KEIMENA TOY ¶ A N . M A P I N H A¶O TO ¶EPIO¢IKON « E § § H N I K O N ¶ A N £ E O N »

17
(C.J. 11.10.3 - 427)».
«TeÓ 6Ô-7Ô ·åáÓ·, ¬ˆ˜ ÌĘ ñÂÓı˘Ì›˙ÂÈ ì ¶ËÁc ÙáÓ §‡¯ÓˆÓ, ì ·Ú·‰ÔÛÈ·Îc
ıÚËÛΛ· àÓ·Áο˙ÂÙ·È Óa ÎÚ‡‚ÂÙ·È Ûb àfiÌ·ÎÚÔ˘˜ ÙfiÔ˘˜ ηd ·î ‰È¿ÊÔÚÔÈ ‰ÈÂÛ·ÚÌ¤Ó·È Ì·ÚÙ˘Ú›·È ÌĘ ı¤ÙÔ˘Ó ≤Ó· Úfi‚ÏËÌ·: ¶á˜ ÂrÓ·È ‰˘Ó·ÙeÓ Óa âÈ̤ÓFË
ÙfiÛÔÓ Ì›· ıÚËÛΛ· ÙfiÛÔÓ àÔÁÂÁ˘Ìӈ̤ÓË Î·d ΢ÓËÁË̤ÓË;
»B‚·›ˆ˜, Ì›· ôÏÏË ı¤ÛȘ ñÔ¯ˆÚ‹Ûˆ˜ Ùɘ àÚ¯·›·˜ ıÚËÛΛ·˜ ÂrÓ·È ì å‰ÈˆÙÈÎc Ï·ÙÚ›· Ìb Ùe ìÌÂÚÔÏfiÁÈfi Ù˘, Ùd˜ ëÔÚÙ¤˜ Ù˘ ηd ÙcÓ Ï·ÙÚ›· Ù˘ Ôf
ÙÂÏÂÖÙ·È àÊ\ ëÓe˜ âÓÙe˜ Ùɘ ÔåΛ·˜ ηd àÊ\ ëÙ¤ÚÔ˘ âd ÙáÓ Ù¿ÊˆÓ. AéÙcÓ Ì·Ù·›ˆ˜
àËÁfiÚ¢Û ÓfiÌÔ˜ ÙÔÜ 392. °ÓˆÚ›˙ÔÌ ‰Èa ı˘Û›·˜ Âå˜ ÙcÓ ÔåÎÈ·ÎcÓ ëÛÙ›·Ó Âå˜ ÙcÓ
^IÛ·Ó›· ηd ÙcÓ °·Ï·Ù›· ηÙa Ùa˜ àÚ¯a˜ ÙÔÜ 7Ô˘ ·åáÓÔ˜. òE¯Ô˘Ó ÂñÚÂıÉ àe ÙcÓ
M·˘ÚÈÙ·Ó›· ≤ˆ˜ ÙcÓ ¶·ÓÓÔÓ›· ëηÙÔÓÙ¿‰Â˜ ÊÔÚËÙÔd ‚ˆÌÔd âÓÙe˜ âÛˆÙÂÚÈÎáÓ
‰ˆÌ·Ù›ˆÓ, ·åıÚ›ˆÓ ηd ΋ˆÓ. \E›Û˘ àÓ¢ڛÛÎÔÌ Ùa˜ Û˘Ó‹ıÂȘ ÎfiÁ¯·˜ ηd
“Ó·˝‰ÚÈ·” Ìb ÂåÎfiÓ·˜ ÙáÓ §·Ú‹ÙˆÓ ηd ÙáÓ ¶ÂÓ·ÙáÓ Î·ıg˜ ηd ÏÉıÔ˜ àÁ·ÏÌ·Ùȉ›ˆÓ. Eå˜ Ùe §·Ú¿ÚÈÔ ÌÈĘ ÔåΛ·˜ Âå˜ AúÁ˘ÙÔ àÓ¢ڤıËÛ·Ó 42 àÁ·ÏÌ·Ù›‰È·!
\E‰á Ù›ıÂÙ·È â›Û˘ ≤Ó· âÚÒÙËÌ·: ᘠqÙÔ ‰˘Ó·ÙeÓ ÙfiÛÔÓ Óa ‰È·ÙËÚFÉ ï ·Á·ÓÈÛÌe˜ ÙcÓ ˙ˆÙÈÎfiÙËÙ¿ ÙÔ˘ ¬ÛÔÓ Î·d Óa îηÓÔÔÈFÉ Ùa˜ ıÚËÛ΢ÙÈÎa˜ àÓ¿Áη˜
ÂÚȈÚÈṲ̂ÓÔ˜ Âå˜ ÌfiÓË ÙcÓ ÔåÎÈ·ÎcÓ Ï·ÙÚ›·Ó;
»\E›Û˘ Ùa ÓÂÎÚÈÎa öıÈÌ· ‰ÈÂÙËÚ‹ıËÛ·Ó à‰È·Ù·Ú¿ÎÙˆ˜ ·Úa ÙeÓ ÓfiÌÔÓ ÙÔÜ
408 Ôf Ùa àËÁfiÚ¢ (C.T. 16.10.19.3 - 408) ηd àÓÙÈı¤Ùˆ˜ ˘îÔıÂÙ‹ıËÛ·Ó ñe
ÙáÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓáÓ (ÓÂÎÚfi‰ÂÈÓÔÈ, ·ÓÛÂÚÌÂÖ·È, ÛÔÓ‰·d ÔúÓÔ˘ Îô) ·Úa ÙcÓ Û˘Ó¯É
àÓÙ›ıÂÛÈ Ùɘ \EÎÎÏËÛ›·˜ (ηٷ‰›ÎË ÙˆÓ ÙeÓ 13Ô ·åáÓ·).
»MÂÙa Ùˇá 400 η٤ÛÙË ‰˘Ó·ÙeÓ Óa âÓÂÚÁÔÔÈËıFÉ ï ÙÚ›ÙÔ˜ ÛÙfi¯Ô˜ ÙÔÜ ‰ÈˆÁÌÔÜ
Ôf qÙÔ ï âίÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌe˜ Ùɘ ñ·›ıÚÔ˘ ¬Ô˘ ηd ñÉÚ¯ÔÓ Ùa È ÙÔÜ ÏËı˘ÛÌÔÜ.
»^H âÈÙ˘¯›· ·éÙÔÜ ÙÔÜ ÛÙfi¯Ô˘ ‰bÓ qÙÔ â›Û˘ Âé¯ÂÚ‹˜. \EÎÙe˜ àe ÙÔf˜ àÂÈÚ·Ú›ıÌÔ˘˜ Ó·Ôf˜ ηd ‚ˆÌÔf˜ Ôf ñÉÚ¯ÔÓ Âå˜ ÙcÓ âÍÔ¯‹, îÂÚÔd ÙfiÔÈ âıˆÚÔÜÓÙÔ,
ÌÂÙ·Íf ÙáÓ ôÏψÓ, ÎÔÚ˘Ê·d ÏfiʈÓ, Û˘ÛÙ¿‰Â˜ ‰¤Ó‰ÚˆÓ, ôÏÛË, ÌÂÁ¿Ï· ‰¤Ó‰Ú·,
ËÁ·d ÔÙ·ÌáÓ, Ï›ÌÓ·È, Ú‡·Î˜, ıÂÚÌÔËÁ·d Î.Ù.Ù. ηd ¬Ï· ·éÙa Ùa ≈‰·Ù· âıˆÚÔÜÓÙÔ îÂÚa ηd å·Ì·ÙÈο. ^O ÁÓˆÛÙe˜ àÚÈıÌfi˜ ÙˆÓ Î·ı\ ¬ÏË ÙcÓ öÎÙ·ÛÈ Ùɘ ·éÙÔÎÚ·ÙÔÚ›·˜ ÂrÓ·È ÔÏÏ·d ëηÙÔÓÙ¿‰Â˜ (ï Toutain Ùˇá 1907 âÙ·˘ÙÔÔ›ËÛ 760,
΢ڛˆ˜ ËÁa˜) ηd ÙÔÜÙÔ ñÔÁÚ·ÌÌ›˙ÂÈ ÙcÓ ÛÔ˘‰·ÈfiÙËÙ¿ ÙˆÓ. MÂÁ¿Ï· ηd ÏÔ‡ÛÈ· ÚÔÛÎ˘Ó‹Ì·Ù· ηÙa ÙcÓ âÔ¯c âΛÓË ñÉÚÍ·Ó ·î ËÁ·d ÙÔÜ ™ËÎÔ˘¿Ó· ηd ì
Ï›ÌÓË Bracciano.
»^H Ï·ÙÚ›· ÙÔÜ ÌÂÁ¿ÏÔ˘ ‰¤Ó‰ÚÔ˘ qÙÔ âÍËψ̤ÓË ïÌÔÈÔÌfiÚʈ˜ —¬ˆ˜ ηd ì
Ï·ÙÚ›· ÙáÓ ñ‰¿ÙˆÓ, ‰Èe Ùa âÎÎÏËÛÈ·ÛÙÈÎa àÓ·ı¤Ì·Ù· ηÙa arbores et fontes— Âå˜
¬ÏËÓ ÙcÓ ÏÂοÓËÓ Ùɘ MÂÛÔÁ›Ԣ ÚÄÁÌ· Ùe ïÔÖÔÓ ‰ÂÈÎÓ‡ÂÈ ÙcÓ Ï‹ÚË ëÓÔÔ›ËÛÈ

KEIMENA TOY ¶ A N . M A P I N H A¶O TO ¶EPIO¢IKON « E § § H N I K O N ¶ A N £ E O N »

18
Ùɘ ıÚËÛΛ·˜ ηÙa ÙcÓ ^YÛÙ¤Ú· A
\ Ú¯·ÈfiÙËÙ·. KÔÈÓeÓ Û˘ÛÙ·ÙÈÎeÓ ·éÙɘ Ùɘ Ï·ÙÚ›·˜ qÙÔ ï ÛÙÔÏÈÛÌe˜ ÙÔÜ ‰¤Ó‰ÚÔ˘ Ìb Ù·ÈÓ›·˜. AéÙ·d ·›˙Ô˘Ó ÙeÓ ÚfiÏÔÓ àÊÈÂÚÒÌ·ÙÔ˜ ηd ÚÔÛ¢¯É˜ ñbÚ ñÁ›·˜ —‰Èe çÓÔÌ¿˙ÔÓÙ·È vittae— ¬ˆ˜ Ôî χ¯ÓÔÈ j Ùa
ÎËÚ›· Âå˜ ÙÔf˜ àÛÙÈÎÔf˜ ÙfiÔ˘˜ Ï·ÙÚ›·˜. NfiÌÔÈ Ôf Êı¿ÓÔ˘Ó ≤ˆ˜ ÙeÓ 10Ô ·åáÓ·
à·ÁÔÚÂ‡Ô˘Ó ÙeÓ ÛÙÔÏÈÛÌe ÙáÓ ‰¤Ó‰ÚˆÓ. A
\ e ÙáÓ Ì¤ÛˆÓ ÙÔÜ 7Ô˘ ·åáÓÔ˜ ïÌ¿‰Â˜
ÌÔÓ·¯áÓ âÈÎÂÊ·Ïɘ ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎáÓ ÙÌËÌ¿ÙˆÓ âȯÂÈÚÔÜÓ âÓ·ÓÙ›ÔÓ ·éÙáÓ ÙáÓ
“ñ·ÈıÚ›ˆÓ Ó·áÓ” ηd ì êÁÈÔÁÚ·Ê›· ÂrÓ·È Ï‹Ú˘ îÛÙÔÚÈáÓ, ÙfiÛÔÓ ìÚˆ˚ÎáÓ
ÌÔÓ·¯áÓ Ôf ηÙÒÚıˆÛ·Ó Óa àÊ·Ó›ÛÔ˘Ó ÛËÌ·ÓÙÈÎÔf˜ ÙfiÔ˘˜, ¬ˆ˜ Ùe îÂÚeÓ
‰¿ÛÔ˜ ΢·Ú›ÛÛÔ˘ Ùɘ §˘Î›·˜, ¬ÛÔÓ Î·d ηÙÔ›ÎˆÓ Ôf âÚÔÙ›ÌËÛ·Ó Óa ÛÊ·ÁÔÜÓ
ÚÔÛٷهÔÓÙ˜ Ùe îÂÚeÓ ‰¤Ó‰ÚÔÓ ÙˆÓ.
»\EÓ Ù¤ÏÂÈ ì \EÎÎÏËÛ›· ‰Èa Óa âϤÁÍFË ÙcÓ ≈·ÈıÚÔ èÚÁ¿ÓˆÛ ‰›ÎÙ˘Ô îÂÚ¤ˆÓ
(ηÏÔ‡ÌÂÓÔÈ ¯ˆÚÂ›ÛÎÔÔÈ), âÎÎÏËÛÈáÓ Î·d ÌÔÓ·ÛÙËÚ›ˆÓ Ùa ïÔÖ· ıa â¯ÚË̢ۛÔÓ ó˜ ΤÓÙÚ· ηٷÛÎÔ‡Ûˆ˜ ηd ηıÔ‰ËÁ‹Ûˆ˜ ÙáÓ ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎáÓ àÔÛ·ÛÌ¿ÙˆÓ. ≠Ö˜ Ùa àÔÙÂϤÛÌ·Ù· qÛ·Ó ÂÓȯÚa ηd õ‰Ë àe ÙÔÜ \Iˆ¿ÓÓÔ˘ XÚ˘ÛÔÛÙfiÌÔ˘ ì \EÎÎÏËÛ›· à·ÈÙÔÜÛ ·éÛÙËÚÔÙ¤Ú· ÓÔÌÔıÂÛ›·. NfiÌÔÈ œÚÈÛ·Ó ¬ÙÈ Ôî ÌÂÁ¿ÏÔÈ
Á·ÈÔÎÙ‹ÌÔÓ˜ çÊ›ÏÔ˘Ó Óa ÎÙ›ÛÔ˘Ó âÎÎÏËÛ›·˜, Óa ÚÔÛÏ¿‚Ô˘Ó îÂÚÂÖ˜ ηd Óa
âίÚÈÛÙÈ·Ó›ÛÔ˘Ó ÙÔf˜ ñÔÙ·ÎÙÈÎÔ‡˜ ÙˆÓ ¯ˆÚÈÎÔ‡˜. A
\ ÓÙÈı¤Ùˆ˜ ÓfiÌÔ˜ ÙÔÜ 472 œÚÈ˙Â
¬ÙÈ Á·ÈÔÎÙ‹ÌˆÓ ¬ÛÙȘ ‰È·ÙËÚÂÖ ·Á·ÓÈÛÙÈÎeÓ Ó·˝‰ÚÈÔÓ ıa ö¯·Ó ÙcÓ ÂÚÈÔ˘Û›· ÙÔ˘,
ıa â‚·Û·Ó›˙ÂÙÔ Ìb ÌÂÙ·ÏÏÈÎa ùÚÁ·Ó· [·éÙe ÛËÌ·›ÓÂÈ ¬ÙÈ ıa ·ÚÂÌÔÚÊÔÜÙÔ Î·d ıa
öÌÂÓ àÓ¿ËÚÔ˜ ηd ıa â͈ڛ˙ÂÙÔ (C.J. 1.11.8 - 472).
»¶Ô›· qÙÔ ì âÈÙ˘¯›· Ùɘ âȯÂÈÚ‹Ûˆ˜ âίÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌÔÜ Ùɘ ñ·›ıÚÔ˘; ¢bÓ
ö¯ÔÌ ηıfiÏÔ˘ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜, àÌÊÈ‚¿ÏÏÔÌ âaÓ ñÉÚÍ Ôî·‰‹ÔÙ âÈÙ˘¯›·. °ÓˆÚ›˙ÔÌ ≤Ó· ¯ˆÚ›Ô ÏËÛ›ÔÓ Ùɘ A
\ ÓÙÈԯ›·˜ Ôf ÂÚd Ùe 700 qÙÔ Ï‹Úˆ˜ ·Á·ÓÈÛÙÈÎfiÓ, ÁÂÓÈÎᘠâÓÙ‡ˆÛÈÓ ÚÔηÏÂÖ Âå˜ ÙÔf˜ âÚ¢ÓËÙa˜ «ì ˙ˆÙÈÎfiÙ˘ ÙÔÜ ™˘ÚÈ·ÎÔÜ
·Á·ÓÈÛÌÔÜ», Ì·ı·›ÓÔÌ ¬ÙÈ Ùˇá 555 ï \IÔ˘ÛÙÈÓÈ·Óe˜ η٤ÛÙÚ„ Ùa Âú‰ˆÏ· Âå˜ ÙcÓ
A
\ ÓÙÈfi¯ÂÈ·! ¢bÓ ÌĘ ÍÂÓ›˙ÂÈ ì öÎÏËÍȘ ÙÔÜ KˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˘ ¶ÔÚÊ˘ÚÔÁÂÓÓ‹ÙÔ˘ Ôf
àӷηχÙÂÈ ÙeÓ 10Ô ·åáÓ· Âå˜ ÙcÓ NfiÙÈÔ ^EÏÏ¿‰· ≤Ó· Ï‹Úˆ˜ Â剈ÏÔÏ·ÙÚÈÎe
ÏËı˘ÛÌe «âÎ ÙáÓ ·Ï·ÈáÓ ^EÏÏ‹ÓˆÓ».
»^O ·Á·ÓÈÛÌe˜ ‰ÂÈÎÓ‡ÂÈ ÙcÓ ˙ˆÙÈÎfiÙËÙ¿ ÙÔ˘ Âå˜ ÙcÓ ≈·ÈıÚÔ ‰Èa Ùɘ âÌÊ·Ó›Ûˆ˜ ëÓe˜ Ó¤Ô˘ Ê·ÈÓÔ̤ÓÔ˘: âÌÊ·Ó›˙ÔÓÙ·È ôÓ‰Ú˜ ηd Á˘Ó·ÖΘ ıÂfiÏËÙÔÈ Î·d
ÚÔÊÉÙ·È â͈ÏÈṲ̂ÓÔÈ Ìb ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ·˜ ıÂÚ·ÂÈáÓ, âÓÔÚ¿Ûˆ˜, Ì·ÓÙ›·˜ ηd Ìb
ÁÂÓÈÎᘠñÂÚÊ˘ÛÈÎa˜ å‰ÈfiÙËÙ·˜, ÊÚÔÓÙ›˙Ô˘Ó ÙÔf˜ àÓıÚÒÔ˘˜, Ùa ˙ˇá· ηd ÙeÓ
ηÈÚfi (ÓÂÊÔ‰ÈáÎÙ·È). òE¯ÔÌ ̷ÚÙ˘Ú›·˜ àe ÙcÓ ¶ÂÏÔfiÓÓËÛÔ, Ùa ñ„›‰· Ùɘ
A
\ Ó·ÙÔÏ›·˜, ÙcÓ BÈı˘Ó›·, ÙcÓ ™˘Ú›· ηd àÏÏ·¯ÔÜ. AéÙÔd ‰bÓ Î·ÙÔÈÎÔÜÓ Ûb îÂÚa ηd
ÔûÙ ‰È·ı¤ÙÔ˘Ó, ÁÂÓÈÎá˜, ηÙÔÈΛ·, iÓ Î·d ï ηıÂd˜ ÁÓˆÚ›˙ÂÈ ÔÜ ıa ÙÔf˜ àÓ‡ÚÂÈ.

KEIMENA TOY ¶ A N . M A P I N H A¶O TO ¶EPIO¢IKON « E § § H N I K O N ¶ A N £ E O N »

19
MÂÙ·Íf ·éÙáÓ àӷʤÚÔÓÙ·È, ó˜ ÂÚÈÊËÌfiÙÂÚÔÈ, Á˘Óc âÓ \OÏ˘Ì›÷· âÌÓÂÔ̤ÓË
ñe Ùɘ MËÙÚe˜ ÙáÓ £ÂáÓ Î·ıg˜ ηd ôÏÏË Âå˜ KÈÏÈΛ· ηd ôÏÏË Âå˜ ÎÂÓÙÚÈÎc
ÌÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈÎc °·Ï·Ù›· (ÂÚd Ùa 600). \EÓ·ÓÙ›ÔÓ ·éÙáÓ âÈÙ›ıÂÙ·È ì ¶ÂÓı¤ÎÙË âÓ
TÚÔ‡ÏÏˇˆ ™‡ÓÔ‰Ô˜ (691)».
«^Y¿Ú¯ÂÈ ≤Ó· ÂÚ›ÂÚÁÔ ÁÂÁÔÓe˜ Ùe ïÔÖÔ ı¤ÙÂÈ ÛÔ‚·Úa âÚˆÙ‹Ì·Ù· ‰Èa ÙeÓ
Û˘ÓÔÏÈÎe àÚÈıÌe ÙáÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓáÓ ÙfiÛÔÓ Ùˇá 312 ¬ÛÔÓ Î·d ÙcÓ âÔ¯c ÙÔÜ
\IÔ˘ÛÙÈÓÈ·ÓÔÜ. ^YÔÙ›ıÂÙ·È ¬ÙÈ ì ‰˘ÙÈÎc MÈÎÚa A
\ Û›·, Ì›· ÂÚÈÔ¯c ÂñÚÈÛÎÔ̤ÓË Âå˜
Ùe â›ÎÂÓÙÚÔ ÙáÓ Ù·Íȉ›ˆÓ ÙÔÜ ¶·‡ÏÔ˘ qÙÔ Úe ÔÏÏÔÜ âίÚÈÛÙÈ·ÓÈṲ̂ÓË. ≠Ö˜
Ùˇá 542 ï \IÔ˘ÛÙÈÓÈ·Óe˜ àÔÛÙ¤ÏÏÂÈ ÙeÓ \Iˆ¿ÓÓË, â›ÛÎÔÔ \EʤÛÔ˘, âʈ‰È·Ṳ̂ÓÔ
Ìb ÌÂÁ¿ÏË ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎc ‰‡Ó·ÌÈ Î·d ÔÏÏa ¯Ú‹Ì·Ù· ‰Èa Óa ÚÔÛËÏ˘Ù›ÛFË àÎÚÈ‚á˜
Ùa˜ Ù¤ÛÛ·Ú·˜ â·Ú¯›·˜ A
\ Û›·˜, K·Ú›·˜, §˘‰›·˜, ºÚ˘Á›·˜. ^O \Iˆ¿ÓÓ˘ âÛ¯ËÌ¿ÙÈÛÂ
Âå˜ ÙcÓ ÂÚÈÔ¯c ‰›ÎÙ˘Ô àÔÙÂÏÔ‡ÌÂÓÔÓ âÍ 92 âÎÎÏËÛÈáÓ Î·d 10 ÌÔÓ·ÛÙËÚ›ˆÓ,
âÂȉc ‰b ì ‚›· âÊ·›ÓÂÙÔ àÓÂ·ÚÎc˜ ‰Èa ÙeÓ ÚÔÛËÏ˘ÙÈÛÌe Âå˜ ≤ηÛÙÔÓ ‚·ÙÈ˙fiÌÂÓÔÓ â‰›‰ÂÙÔ ÔÛeÓ ëÓe˜ ÙÚÈÌÈÙ›Ô˘ Ôf àÓÙÈÛÙÔȯÔÜÛ Âå˜ Ùa˜ âÚÁ·ÙÈÎa˜ àÔ‰Ô¯a˜
ëÓe˜ öÙÔ˘˜. Te ™˘Ó·Í¿ÚÈÔÓ ÌĘ ϤÁÂÈ ıÚÈ·Ì‚Â˘ÙÈÎᘠ¬ÙÈ â‚¿ÙÈÛ 80.000, ¬Ìˆ˜
ÙÔÜÙÔ Ù› àÎÚȂᘠÛËÌ·›ÓÂÈ;
»™˘Á¯ÚfiÓˆ˜ Ùˇá 527 àÚ¯›˙ÂÈ Âå˜ KˆÓ]ÔÏÈÓ ï ̤Á·˜ ‰ÈˆÁÌe˜ ηÙa ÙeÓ ïÔÖÔ
¯ÈÏÈ¿‰Â˜ àÙfiÌˆÓ Ùɘ àÓˆÙ¤Ú·˜ ÎÔÈÓˆÓ›·˜ Û˘ÓÂÏ‹ÊıËÛ·Ó, àÓÂÎÚ›ıËÛ·Ó, â‚·Û·Ó›ÛıËÛ·Ó Î·d âÊ˘Ï·Î›ÛıËÛ·Ó.
»Eå˜ ÙcÓ ¢‡ÛÈÓ ÌÂÙa Ùˇá 400, ÌÂÙa Ùa˜ ‚·Ú‚·ÚÈÎa˜ âȉÚÔÌ¿˜, ï ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌe˜
ñ¯ÒÚËÛÂ, ‰Èa ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· ïÏfiÎÏËÚÔ˜ ì å‚ËÚÈÎc ¯ÂÚÛfiÓËÛÔ˜ â·Ó¤Î·Ì„ Âå˜ ÙcÓ
Â剈ÏÔÏ·ÙÚ›· ηd ì ™‡ÓÔ‰Ô˜ ÙÔÜ TÔϤ‰Ô˘ (681) ηÙ‰›Î·Û Âå˜ ÙcÓ ÔÈÓc ÙÔÜ
ı·Ó¿ÙÔ˘ ÔîÔÓ‰‹ÔÙ ÂrÓ·È ·Á·ÓÈÛÙ‹˜, ¬Ìˆ˜ öÚÂ Óa ÂñÚÂıÔÜÓ ‚¿Ú‚·ÚÔÈ ‚·ÛÈÏÂÖ˜ ‰Èa Óa ÙcÓ âÊ·ÚÌfiÛÔ˘Ó. ^O KÏfi‚Ș ñ¤Î˘„ Âå˜ Ùa˜ ÎÔϷΛ·˜ ÙáÓ ¶·áÓ Î·d
ÚÔÛËÏ˘Ù›ÛıË, ï K·ÚÏÔÌ¿ÁÓÔ˜ êÁÈÔÔÈ‹ıË àÊ\ ¬ÙÔ˘ âÍ‹ÁÁÂÈÏ ÛÙ·˘ÚÔÊÔÚ›· ηÙa
ÙáÓ ‰¤Ó‰ÚˆÓ ηd ÙáÓ ËÁáÓ.
»T› Û˘ÌÂÚ¿ÛÌ·Ù· âÍ¿ÁÔÓÙ·È; ¶·Úa Ùa˜ ÛÔ‚·Úa˜ ÚÔÛ·ı›·˜ ‚·ÛÈϤˆÓ
ηd âÈÛÎfiˆÓ ηd Ùa˜ ‚·Ú›·˜ ÔÈÓa˜ qÛ·Ó ÂÓȯڿ Ùa àÔÙÂϤÛÌ·Ù·. ≠OıÂÓ
ηٷϋÁÔÌÂ, ì àÚ¯·›· ıÚËÛΛ· â͢ËÚÂÙÔÜÛ ÔÏf ηÏa Ùa˜ àÓ¿Áη˜ ÙáÓ
àÓıÚÒˆÓ. Oî ÈÛÙÔd ÙcÓ àÁ·ÔÜÛ·Ó, ÙcÓ âÓÂÈÛÙ‡ÔÓÙÔ Î·d Â≈ÚÈÛÎÔÓ Âå˜ ·éÙcÓ
ηٷʇÁÈÔÓ Î·d „˘¯ÈÎc ÏËÚfiÙËÙ·, ïfiÙ àÓÙÂÛÙ¤ÎÔÓÙÔ Î·Ùa Ùɘ àÏÏ·Áɘ, àÛ¯¤Ùˆ˜ Úe˜ Ùe ̤ÁÂıÔ˜ Ùɘ ȤÛˆ˜ â\ ·éÙáÓ. ≠OÙ·Ó ñ¯ÒÚËÛ ì âÎÎÏËÛÈ·ÛÙÈÎc
ηd ·éÙÔÎÚ·ÙÔÚÈÎc âÍÔ˘Û›· ÙfiÛÔÓ ÛÙcÓ BÚÂÙ·ÓÓ›· ¬ÛÔÓ Î·d ÛÙcÓ ^IÛ·Ó›· ï ÏËı˘ÛÌe˜ âÁη٤ÏÂÈ„Â ÙeÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌfi. ^H âÈÚÚÔc ÙÔÜ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌÔÜ qÙÔ ¿ÓÙÔÙÂ
âÈÊ·ÓÂÈ·Îc ηd ì à·Ú›ıÌËÛȘ âÎÎÏËÛÈáÓ Î·d âÈÛÎÔáÓ ÂrÓ·È ·Ú·Ï·ÓËÙÈÎc

KEIMENA TOY ¶ A N . M A P I N H A¶O TO ¶EPIO¢IKON « E § § H N I K O N ¶ A N £ E O N »

20
‰ÈfiÙÈ ‰bÓ àÓÙÈÚÔÛˆ‡ÂÈ ÈÛÙÔf˜ àÏÏ\ ≤Ó· ‰›ÎÙ˘Ô ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜ ÈÛÙáÓ.
X·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎc ÂrÓ·È ì Ì·ÚÙ˘Ú›· Ùɘ ¶ÚÔ‚ËÁΛ·˜ ÙÔÜ 580 ì ïÔ›· ñÔÙ›ıÂÙ·È ¬ÙÈ
qÙÔ Ï‹Úˆ˜ âίÚÈÛÙÈ·ÓÈṲ̂ÓË Î·d ‰ÈÎÙ˘ˆÌ¤ÓË ‰È\ âÎÎÏËÛÈáÓ: “Eå˜ ≤Ó· ηٿÌÂÛÙÔ
ÏÔÖÔ Ìb ÚÔÔÚÈÛÌe ÙcÓ \IÙ·Ï›· —ÁÚ¿ÊÂÈ ï ¯ÚÈÛÙÈ·Óe˜ Û˘ÁÁÚ·ÊÂf˜— âÁg õÌÔ˘Ó ï
ÌÔÓ·‰ÈÎe˜ ¯ÚÈÛÙÈ·Ófi˜”.
«^H \EÎÎÏËÛ›· ö‰È‰Â ÌÂÁ¿ÏÔ˘˜ àÁáÓ·˜ ‰Èa Óa âÎÚÈ˙ÒÛFË Ùa ·Á·ÓÈÛÙÈÎa öıÈÌ·
¬Ìˆ˜ ·éÙa â¤ÌÂÓÔÓ Î·d ÙÂÏÈÎᘠäÓ·ÁοÛıË Óa Ùa ˘îÔıÂÙ‹ÛFË .¯. âÁ¤ÓÂÙÔ ÌÂÁ¿ÏË
ÚÔÛ¿ıÂÈ· ‰Èa Óa âÎÚÈ˙ˆıFÉ Ùe öıÈÌÔÓ Óa Ù›ıÂÙ·È Úe˜ ÏËÚˆÌcÓ ÙÔÜ X¿ÚÔÓÙÔ˜
ÙÔÜ ÔÚı̤ˆ˜ ÙÔÜ ≠A‰Ô˘ ÌÈÎÚeÓ ÓfiÌÈÛÌ· Âå˜ Ùe ÛÙfiÌ· ÙÔÜ ÙÂıÓÂáÙÔ˜ ¬Ìˆ˜ âÓ Ù¤ÏÂÈ
Ùe öıÈÌÔÓ ñ¿Ú¯ÂÈ ≤ˆ˜ Û‹ÌÂÚÔÓ Î·d öÏ·‚ ̿ÏÈÛÙ· ¯ÒÚ·Ó Î·Ùa ÙcÓ âÎÊÔÚaÓ ÙÔÜ
¶¿· ¶›Ô˘ IX Ùˇá 1878»!
«K·Ù·Ï‹ÁÔÓÙ˜ Âå˜ ·éÙe Ùe ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ Ú¤ÂÈ Óa οӈÌ óÚÈṲ̂ӷ˜ âÈÛËÌ¿ÓÛÂȘ:
¶ÚáÙÔÓ, ÌĘ âÓÙ˘ˆÛÈ¿˙ÂÈ ï ñ„ËÏe˜ ‚·ıÌe˜ ÏËÚfiÙËÙÔ˜ Ìb ÙcÓ ïÔ›· àÓÙÈÌÂÙˆ›˙ÂÈ ì ·Ú·‰ÔÛÈ·Îc ıÚËÛΛ· Ùa˜ àÓ¿Áη˜ ÙÔÜ àÓıÚÒÔ˘. ^O ôÓıÚˆÔ˜ ÂrÓ·È kÓ
ÎÔÈÓˆÓÈÎfiÓ Î·d ·î ‰ËÌÔÙÂÏÂÖ˜ ëÔÚÙ·›, ·î ëÛÙÈ¿ÛÂȘ Âå˜ Ùa ÙÂ̤ÓË, Ôî ÓÂÎÚfi‰ÂÈÓÔÈ
ÎÙÙ. ÛÊ˘ÚËÏ·ÙÔÜÓ ÙÔf˜ ÎÔÈÓˆÓÈÎÔf˜ ‰ÂÛÌÔf˜ ηd â͢ËÚÂÙÔÜÓ ÙcÓ àÓ¿ÁÎË ÙÔÜ
àÓıÚÒÔ˘ ‰Èa Û˘ÌÌÂÙÔ¯c Âå˜ Î¿ÙÈ ÎÔÈÓfiÓ. \E›Û˘ ‚ÈÔÏÔÁÈÎc àÓ¿ÁÎË ÙÔÜ Âú‰Ô˘˜
Ì·˜ ÂrÓ·È ì àfiÏ·˘ÛȘ Ùɘ T¤¯Ó˘ ηd ì ıÚËÛΛ· ·ÚÂ֯ Ìb àÊıÔÓ›· ÙcÓ ·åÛıËÙÈÎc àfiÏ·˘ÛÈ ÙáÓ Ùɘ MÔ˘ÛÈÎɘ, ÙÔÜ £Â¿ÙÚÔ˘, Ùɘ °Ï˘ÙÈÎɘ, Ùɘ ZˆÁÚ·ÊÈÎɘ,
Ùɘ A
\ Ú¯ÈÙÂÎÙÔÓÈÎɘ, ÙáÓ ıÚËÛ΢ÙÈÎáÓ ·ÚÂÏ¿ÛˆÓ, Î.Ô.Î. ^O ôÓıÚˆÔ˜ Âå˜ ÔÏÏa˜ ÂÚÈÛÙ¿ÛÂȘ ÙÔÜ ‚›Ô˘ ÙÔ˘ ¯Ú‹˙ÂÈ ‚ÔËı›·˜ ηd Ùa ÙÂ̤ÓË qÛ·Ó ôÛ˘Ï·, ÙfiÔÈ
·Úԯɘ ÎÔÈÓˆÓÈÎáÓ ñËÚÂÛÈáÓ Î·d àÓ·ÎÔ˘Ê›Ûˆ˜ ÙáÓ Ùˆ¯áÓ. ≠Ö˜ Ùe åÛ¯˘ÚfiÙÂÚÔÓ ÛËÌÂÖÔÓ ÙÔÜ ·Á·ÓÈÛÌÔÜ qÙÔ ì Ï‹ÚˆÛȘ ÙÔÜ Î·ı·˘Ùe ıÚËÛ΢ÙÈÎÔÜ ·åÛı‹Ì·ÙÔ˜. OyÙÔ˜ Âr¯Â ıÂÛÌÔf˜ ‰È\ ¬ÏÔ˘˜, Ôî ïÔÖÔÈ ıÂÛÌÔd qÛ·Ó Ì¿ÏÈÛÙ· Ï›·Ó ÂéÚÔÛ¿ÚÌÔÛÙÔÈ Âå˜ Ùa˜ ÌÂÙ·‚·ÏÏÔ̤ӷ˜ ÎÔÈÓˆÓÈÎa˜ Û˘Óı‹Î·˜Ø Ó¤·È ÏÂÈÙÔ˘ÚÁÈηd Ú·ÎÙÈη›, Ó¤·È ıÂÖ·È çÓÙfiÙËÙ˜ ó˜ ï ™¿Ú·Ș ηd ï àӷηÈÓÈÛıÂd˜ M›ıÚ·˜ ‰bÓ ôÊËÓ·Ó Î·Ó¤Ó· ÎÂÓe ÛÙcÓ ıÚËÛ΢ÙÈÎc àÓ·˙‹ÙËÛÈ. £ÂÒÌÂÓÔ˜ Û˘ÓÔÏÈÎᘠó˜ Û‡ÛÙËÌ· ï
·Á·ÓÈÛÌe˜ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁÔÜÛ ϛ·Ó âÈÙ˘¯á˜. ¢Â‡ÙÂÚÔÓ, ÌĘ âÎÏ‹ÛÛÂÈ ì ‰˘Û¯¤ÚÂÈ·
ÙcÓ ïÔ›·Ó àÓÙÂÌÂÙÒÈÛ ì Û˘Ó‰Â‰˘·Ṳ̂ÓË âȯ›ÚËÛȘ KÚ¿ÙÔ˘˜ ηd \EÎÎÏËÛ›·˜
Âå˜ ÙcÓ ÚÔÛ¿ıÂÈ¿Ó ÙˆÓ Úe˜ ÚÔÛËÏ˘ÙÈÛÌfiÓ. AéÙc ì ‰˘Û¯¤ÚÂÈ· ÌÔÚÂÖ Óa ÛËÌ·›ÓÂÈ ÌfiÓÔÓ ¬ÙÈ ï ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌe˜ ö¯ÂÈ ÛÔ‚·Úa ÌÂÈÔÓÂÎÙ‹Ì·Ù·. A
\ ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ÙÔ‡ÙÔ˘
ñÉÚÍ ì àÓ¿ÁÎË ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹Ûˆ˜ ÛÙ·‰È·Îᘠ‚È·ÈÔÙ¤ÚˆÓ Î·d èÌÔÙ¤ÚˆÓ ÌÂıfi‰ˆÓ.
ErÓ·È ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎeÓ ¬ÙÈ Ùe ™˘Ó·Í¿ÚÈÔÓ ÌĘ ïÌÈÏÂÖ ‰Èa Ùa˜ ìÚˆ˚Îa˜ ÚÔÛ·ı›·˜ êÁ›ˆÓ àÓ‰ÚáÓ ‰Èa ÙcÓ ÚÔÒıËÛÈ ÙÔÜ ÚÔÛËÏ˘ÙÈÛÌÔÜ: âÊ˘Ï¿ÎÈ˙ÔÓ åÛÔ‚›ˆ˜ Á¤ÚÔÓ-

KEIMENA TOY ¶ A N . M A P I N H A¶O TO ¶EPIO¢IKON « E § § H N I K O N ¶ A N £ E O N »

21
Ù·˜ Âå˜ Ùa˜ âÎÎÏËÛÈ·ÛÙÈÎa˜ Ê˘Ï·Îa˜ j öηÈÔÓ ˙áÓÙ·˜ îÂÚÂÖ˜ Ùɘ àÚ¯·›·˜
ıÚËÛΛ·˜Ø ÁÓˆÚ›˙ÔÌ ÏfiÁÔ˘ ¯¿ÚÈÓ, àe ÙeÓ ¶·ÓËÁ˘ÚÈÎeÓ Úe˜ ÙÈÌcÓ ÙÔÜ A
^ Á›Ô˘
M·Î·Ú›Ô˘, ‰Èa ÙeÓ AåÁ‡ÙÈÔ îÂÚ¤· Ôf öη˘Û·Ó Ôî ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÔd ÙÂÏÂÙÔ˘ÚÁÈÎᘠÌÂÙa
ÙáÓ àÁ·ÏÌ¿ÙˆÓ ÙÔÜ Ó·ÔÜ ÙÔ˘ (Ù¤ÏÔ˜ 5Ô˘ ·åáÓÔ˜). ^H ΢‚¤ÚÓËÛȘ â›Û˘, ÈÂ˙Ô̤ÓË
àÊÔÚ‹Ùˆ˜ ñe ÙáÓ âÈÛÎfiˆÓ, â¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛ οı ̤ÛÔÓ Ôf ‰È¤ıÂÙÂ: àÂÈÏ¿˜,
âÍÔÚ›·˜, ‚·Û·ÓÈÛÙ‹ÚÈ·, Ì·ÛÙÈÁÒÛÂȘ, àÔÎÂÊ·ÏÈÛÌÔ‡˜, ÛÙ·˘ÚÒÛÂȘ. ¢˘Ó¿ÌÂı· Óa
Ê·ÓÙ·ÛıáÌÂÓ Î¿ÙÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔÓ; ^OÌÔÏÔÁÔ˘Ì¤Óˆ˜ ù¯È! \EÊı¿Û·Ì Âå˜ Ùe ö·ÎÚÔÓ
Ùɘ ‚›·˜. ≠Ö˜ ·Ú\ ¬Ï· ·éÙa â¯ÚÂÈ¿ÛıËÛ·Ó ÔÏÏÔd ·åáÓ˜ ‰Èa Óa Á›ÓFË, âÈÊ·ÓÂÈ·ÎᘠöÛÙˆ, ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÎc ì ·éÙÔÎÚ·ÙÔÚ›·!

KEIMENA TOY ¶ A N . M A P I N H A¶O TO ¶EPIO¢IKON « E § § H N I K O N ¶ A N £ E O N »