You are on page 1of 11

Το σχολείο στον υπολογιστή σου – sciencephysics4all.weebly.

com

ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
ΛΥΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ
ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ 2012
ΘΕΜΑ Α
A.1) δ
A.2) β
Η απόσταση μεταξύ δύο διαδοχικών δεσμών είναι  / 2 και η απόσταση ενός δεσμού με τις
γειτονικές του κοιλίες είναι  / 4 .

 /2

Άρα.


2


4

 /4

3
4

A.3) β
(Η συνισταμένη των ροπών που ασκείται στο σώμα είναι σταθερή και διάφορη του μηδενός
διότι η γωνιακή ταχύτητα μεταβάλλεται ομαλά με το χρόνο).
A.4) γ
A.5) α) Σ
β) Λ
γ) Λ
δ) Σ
ε) Σ

ΘΕΜΑ Β
Β.1) Το περιπολικό εκπέμπει ηχητικό κύμα συχνότητας f 1 προς το κινούμενο αυτοκίνητο.
(περίπτωση ακίνητης πηγής – κινούμενου παρατηρητή). Επομένως η συχνότητα που
αντιλαμβάνεται ένας παρατηρητής μέσα στο αυτοκίνητο θα δίνεται από τη σχέση:
f 

 
f1

Επιμέλεια: sciencephysics4all.weebly.com

(1)

1

Το σχολείο στον υπολογιστή σου – sciencephysics4all.weebly.com

Ο ήχος ανακλάται στην επιφάνεια του αυτοκινήτου. Η συχνότητα του ανακλώμενου ηχητικού
κύματος θα είναι f  διότι όσα μέγιστα φθάνουν στη μονάδα του χρόνου στην επιφάνεια του
αυτοκινήτου, τόσα πρέπει και να ανακλώνται. Λόγω της ανάκλασης το αυτοκίνητο
μετατρέπεται λοιπόν σε ‘κινούμενη πηγή’ ηχητικών κυμάτων συχνότητας f  . Η συχνότητα
που θα αντιλαμβάνεται ένας παρατηρητής στο περιπολικό θα είναι (περίπτωση κινούμενης
πηγής – ακίνητου παρατηρητή):
f 


f  (2)
 

Αντικαθιστούμε την (1) στη (2):

f2 

 
 
 



f1  f 2 
f1 
f1  f 2 
f  f2 
 
 
 

 

11


f2  
f2  
f
10  f 2  10  f 2  11



 2 
9

f1    
f1    
f1
9
f1
f1

10
10

Επομένως, η σωστή επιλογή είναι η α.
7T1
κλείνει ο
4
διακόπτης  1 και ανοίγει ο διακόπτης  2 . Επομένως πρέπει να βρούμε την ένταση του
7T
ρεύματος που διαρρέει το πηνίο τη χρονική στιγμή t1  1 .
4

Β.2) To κύκλωμα LC1 εκτελεί ηλεκτρική ταλάντωση. Τη χρονική στιγμή t1 

Άρα,
i   I 11t1  i   I 1
i   I 1

2  7
14
2 7T1

 i   I 1
 i   I 1
4
4
T1 4

8  6
3
3 
 8 6 

 i   I 1 


  i   I 1
  i   I 1  2 
4
2
2 
4 

 4

i   I 1  1  i  I 1  i  1Q1  i  1Q  i 

2
2
Qi
Qi
T1
2 LC1

Q
LC1

(1)

7T1
λοιπόν το κύκλωμα LC2 θα βρεθεί σε μια τυχαία χρονική
4
Q
στιγμή t της δικής του ταλάντωσης με ρεύμα i  I 
στο πηνίο και φορτίο q2  Q
LC1

Τη χρονική στιγμή t1 

στον πυκνωτή C 2 .
Θα χρησιμοποιήσουμε την αρχή διατήρησης της ενέργειας για το κύκλωμα LC2 τη χρονική
στιγμή t .

Επιμέλεια: sciencephysics4all.weebly.com

2

Το σχολείο στον υπολογιστή σου – sciencephysics4all.weebly.com

U E ( MAX )

2
2
Q2
Q max
1 Qmax
1 2 1 Q22
2
 UB UE 
 LI1 

 LI1 
2 C2
2
2 C2
C2
C2

(2)

Αντικαθιστώντας τη σχέση (1) στη (2) προκύπτει:
2

2
 Q  Q2
Q2
Q2
Q2
Qmax
Q2 Q2
Q2 Q2
3Q 2
 



 max 
 max 
 L
 max  L
 LC 
2C1
2C1
C1 2C1
LC1 C 2
2C1
C2
C2
C2
1 

2
Qmax
 3Q 2  Qmax  3Q

Επομένως, η σωστή επιλογή είναι η γ.
Β.3) Η διαφορά φάσης των δύο ταλαντώσεων είναι:






  1 t    2 t      t     t      t   t    
3
2
6
3
6

 

Άρα,
  12   22  21  2       2  3 2  2 3


2

0

    2  3 2    4 2    2

Η ενέργεια της πρώτης ταλάντωσης είναι:
E1 

1
1
D 12  E1  D 2
2
2

(1)

Η ενέργεια της δεύτερης ταλάντωσης είναι:
E2 

2
1
1
3
D 22  E 2  D 3  E 2  D 2 (2)
2
2
2

Η ενέργεια της συνισταμένης ταλάντωσης είναι:
E 

1
1
2
2
D 
 E  D2   E  2 D 2 (3)
2
2

Προσθέτοντας τις (1) και (2) κατά μέλη προκύπτει η (3):
E1  E 2 

1
3
D 2  D 2  E1  E2  2D 2  E1  E 2  E
2
2

Επομένως, η σωστή επιλογή είναι η β.

Επιμέλεια: sciencephysics4all.weebly.com

3

Το σχολείο στον υπολογιστή σου – sciencephysics4all.weebly.com

ΘΕΜΑ Γ
Γ.1)


F


N

( )



wx


wy


T


w

Αναλύουμε το βάρος του δίσκου σε συνιστώσες:

 

wx
m 2
 wx  20 N
 w x  w    wx  M  g   w x  2 2kg  10 2 
2
w
s

 

wy
w

 w y  w    w y  M  g    w y  2 2kg  10

m 2


s2 2

w y  20 N
Ο δίσκος ισορροπεί. Άρα,

Fx  0  wx  T  F  0

(1)

Επίσης,
0

0

  0   w   N   Tst   F  0   T  R  F  d  0  T 

F  d
R

(2)

Αντικαθιστούμε τη σχέση (2) στην (1) και προκύπτει:

wx 

F  d F  R
F  d  F  R
F  d
 F  0  w x  

 0  w x  
0
R
R
R
R

Επιμέλεια: sciencephysics4all.weebly.com

4

Το σχολείο στον υπολογιστή σου – sciencephysics4all.weebly.com

F  d  R 
F  R  d 
F  d  R 
 w x  
 0  w x   

R
R
R
w R
w R
w R
wx  R  F R  d   F  x
 F  x
 F  x
 F  2wx 
R
R
Rd
R
2
2
F  2  20N  F  40 N
wx 

Γ.2) Στο ερώτημα Γ.1 επιλέξαμε σαν κατεύθυνση της στατικής τριβής, την κατεύθυνση της
καθόδου του κεκλιμένου επιπέδου. Η στατική τριβή έχει την κατεύθυνση αυτή διότι
διαφορετικά (αν ήταν προς τα πάνω), θα ήταν αδύνατο για το δίσκο να ισορροπήσει. Αυτό
διότι στην περίπτωση αυτή στο δίσκο θα επενεργούσαν δύο δυνάμεις που δημιουργούν
συνισταμένη ροπή η οποία θα οδηγούσε το δίσκο σε περιστροφή με φορά αντίθετη των
δεικτών του ρολογιού.
Το μέτρο της στατικής τριβής προκύπτει από τη σχέση (2):

T

F d
 
 T 
R

R
2  T  F  T  40N  T  20 N



2
2
R

F 

Γ.3)



a cm





wx



wy

( )


w

Μόλις κοπεί το ελατήριο η τριβή έχει τη φορά του παραπάνω σχήματος καθώς είναι η
δύναμη που δημιουργεί ροπή και περιστρέφει το δίσκο, όπως φαίνεται στο σχήμα.
Ο δίσκος επιταχύνεται μεταφορικά. Επομένως, σύμφωνα με το 2ο νόμο του Νεύτωνα στη
διεύθυνση της κίνησης ισχύει:

Fx  M  a cm  wx    M  a cm  Mg    m  a cm

(3)

Το επόμενο βήμα είναι να εφαρμόσουμε την θεμελιώδη νόμο της στροφικής κίνησης. Όπως
βλέπουμε από το σχήμα η μόνη δύναμη που δημιουργεί ροπή στο δίσκο είναι η τριβή καθώς

Επιμέλεια: sciencephysics4all.weebly.com

5

Το σχολείο στον υπολογιστή σου – sciencephysics4all.weebly.com

το βάρος και η κάθετη δύναμη από το επίπεδο έχουν διευθύνσεις που διέρχονται από τον
άξονα περιστροφής του δίσκου. Άρα η ροπή που δημιουργεί η τριβή στον τροχό έχει μέτρο:

   R.
Άρα,

  I         I        R 

1
MR 2    
2

(4)

Η κίνηση γίνεται χωρίς ολίσθηση. Επομένως, ισχύει η σχέση: a cm     R (5)
Αντικαθιστώντας τη σχέση (5) στη σχέση (4) προκύπτει:

  R 

a
1
1
1
MR 2  cm    R  MRa cm    Ma cm (6)
2
2
2
R

Αντικαθιστούμε τη σχέση (6) στη σχέση (3). Άρα,

1
2 g
3
Ma cm  Ma cm  Mg  Ma cm  a cm 

2
2
3
m 2
m
20 2 
2  10 2  45
2  a  10 2 m
s
s

 a cm 
cm
3
3 s2
3

Mg 

a cm

Γ.4) Όταν το κέντρο μάζας του έχει μετακινηθεί κατά διάστημα s  0,3 2m στη διεύθυνση
του κεκλιμένου επιπέδου, θα έχει περάσει χρόνος:

s

t

1
2s
a cm t 2  2s  a cm t 2  t 2 
t 
2
a cm

2s
t
a cm

2  0,3 2m
10 2 m
3 s2

t

2  0,3
s
10
3

18
3 2
18
2  0,3  3
2  0,3  3
1,8
st
s
st
st
st
st
10
10
100
10
10
10

Επίσης:

a
    t    cm t   
R

10 2 m
3 s 2  3 2 s    2  2 rad    20 rad
s
0,1m
10
0,1
s

Επομένως η στροφορμή τη χρονική στιγμή t 

Επιμέλεια: sciencephysics4all.weebly.com

3 2
s θα είναι:
10

6

Το σχολείο στον υπολογιστή σου – sciencephysics4all.weebly.com

L  I   L 

1
1
rad
2
MR 2  L   2 2kg  0,1m   20

2
2
s

L  2kg  0,01m 2  20

kgm2
kgm2
rad
 L  0,2 2
 L  2  0,01  20
s
s
s

ΘΕΜΑ Δ
Δ.1)

Θεωρούμε ότι η γωνία που

Μετά την κρούση

Πριν την κρούση

σχηματίζουν οι ορμές των 2


p1


p

σφαιρών μετά την κρούση


p2

Η σφαίρα 1 προσκρούει στη
σφαίρα 2 με ταχύτητα τυχαίας

Η σφαίρα 2 είναι


p


p1

θ είναι η γωνία που
σχηματίζουν τα

αρχικά ακίνητη

διεύθυνσης

είναι τυχαία, έστω θ


p2

 

p  p1  p 2

διανύσματα p1

και p 2
Σύμφωνα με την αρχή
διατήρησης της ορμής

Εφαρμόζουμε την αρχή διατήρησης της ορμής για το σύστημα των δύο σφαιρών

Θεωρούμε p την ορμή της σφαίρας 1 πριν την κρούση,

p  την ορμή της σφαίρας 2 πριν την κρούση,


p1 την ορμή της σφαίρας 1 μετά την κρούση,

p 2 την ορμή της σφαίρας 2 μετά την κρούση,

Άρα,


0
 



  
p  p  p1  p2  p  p1  p2 (1)
Η σχέση (1) είναι διανυσματική. Με τη βοήθεια του κανόνα του παραλληλογράμμου
  
προκύπτει η σχέση των μέτρων των ορμών p, p1 , p2 :

p 2  p12  p22  2 p1 p2  m 2 2  m 212  m 2 22  2m1 m 2  
m 2 2  m 212  m 2 22  2m 21 2  m 2 2  m 2 12   22  21 2  
m 2 2  m 2 12   22  21 2    2  12   22  21 2 (2)
Η κρούση είναι ελαστική. Άρα σύμφωνα με την αρχή διατήρησης της κινητικής ενέργειας
ισχύει:

Επιμέλεια: sciencephysics4all.weebly.com

7

Το σχολείο στον υπολογιστή σου – sciencephysics4all.weebly.com

0

     1   2    1   2 

1
1
1
m 2  m12  m 22 
2
2
2

1
1
m 2  m12   22    2  12   22 (3)
2
2
Πρέπει όμως να ισχύει (2) = (3) Άρα:

12   22  21 2  12   22  21 2  0    0   
Δ.2) Μας δίνεται ότι:  2 

1
3


2

(4).

Από τη σχέση (3) λοιπόν προκύπτει:
2

4 2
2
3 2
 1 
2
2
2
2

    1  1    1  1 
4
3
3
 3

 2  12   22   2  12  
2

4 m
16
16
3

3
2
4 m2
16 m 2
m
m2
3 s
2



12  
 12  9 2  12  3 2  12 

1
4 s
4
3 s2
4 s
12 s 2

1 

2 3m
2 m
 1 
3 s
3 s

Επίσης από τη σχέση (4) προκύπει:

2 

2 3m
2m
 2  3 s  2 
3 s
3
3

1

Δ.3)
x

y


 1x
y

x


1


1 y

Επιμέλεια: sciencephysics4all.weebly.com

8

Το σχολείο στον υπολογιστή σου – sciencephysics4all.weebly.com


Αναλύουμε την ταχύτητα σε δύο κάθετες συνιστώσες, την  1 x και την  1 y . Στη συνέχεια

υπολογίζουμε το μέτρο της  1 x .

1x  1  1x 

2 3m
2 3 3m
 30   1x 
 1x  1m / s
3 s
3 2 s

Εφαρμόζουμε την αρχή διατήρησης της ορμής στον άξονα x x :

m
m
1kg  1
1kg  1
m11x
s V 
s  V  0,25m / s
m11x  m1  V  V 
V 
1kg  3kg
4kg
m1  
Η κινητική ενέργεια του συστήματος πριν την κρούση ισούται με την κινητική ενέργεια του
σώματος μάζας m1 .
2

    1    

  

2 3 m
1 12
1
1
      J 
m112      1kg  


2 9
2
2
 3 s

12
2
J     J
18
3

Η κινητική ενέργεια του συστήματος μετά την κρούση ισούται με την κινητική ενέργεια του
συσσώματος μάζας m1   .
2

  

1
m1   V 2     1  4kg   1 m      1  4 J     1 J
2
2 16
8
2
4 s 

Επομένως, η μεταβολή της κινητικής ενέργειας του συστήματος θα είναι:

         

3
1
13
16
2
J  J   
J  J     J
24
8
24
24
3

Δ.4)
l 

l

x

..

..

Επιμέλεια: sciencephysics4all.weebly.com

9

Το σχολείο στον υπολογιστή σου – sciencephysics4all.weebly.com

Επειδή το συσσωμάτωμα εκτελεί απλή αρμονική ταλάντωση δεν ασκείται τριβή (το
κεκλιμένο επίπεδο είναι λείο).
Στο παρακάτω σχήμα βλέπουμε αναλυτικά τις δυνάμεις που ασκούνται στο σώμα μάζας Μ
πριν την κρούση.

N


F


g



g


g

Στο παρακάτω σχήμα βλέπουμε αναλυτικά τις δυνάμεις που ασκούνται στο συσσωμάτωμα
μάζας   m1 μετά την κρούση.

N


F

  m1 g

  m1 g

  m1 g
Η επιμήκυνση του ελατηρίου πριν την κρούση (δηλαδή στην αρχική θέση ισορροπίας που
στο σχήμα συμβολίζεται ως Α.Θ.Ι.) θα είναι:

m
 30 
2
g
s
Fx  0  g  kl  l 
 l 
 l  0,15m
N
k
100
m
Η επιμήκυνση του ελατηρίου μετά την κρούση στην τελική θέση ισορροπίας που στο σχήμα
συμβολίζεται ως Τ.Θ.Ι. θα είναι:
3kg  10

Επιμέλεια: sciencephysics4all.weebly.com

10

Το σχολείο στον υπολογιστή σου – sciencephysics4all.weebly.com

Fx  0    m1 g  kl   l  

  m1 g
k

 l  

m
 30 
s2

N
100
m

4kg  10

l   0,2m

Τη στιγμή τους κρούσης, το συσσωμάτωμα αρχίζει να εκτελεί απλή αρμονική ταλάντωση. Τη
στιγμή αυτή βρίσκεται σε απομάκρυνση x  l   l  0,2m  0,15m  0,05m από την τελική
θέση ισορροπίας (Τ.Θ.Ι.) και έχει ταχύτητα V  0,25m / s .
Εφαρμόζουμε την αρχή διατήρησης της ενέργειας τη στιγμή αυτή:
U MAX  U  K 

1 2 1 2 1
k  kx    m1 V 2  k 2  kx 2    m1 V 2 
2
2
2
2

N
m

2
100 0,05m   4kg   0,25 
2
2


kx    m1 V
m
s

2 
 2 

N
k
100
m

2 

2 

100

N
m2
 0,0025m 2  4kg  0,0625 2
m
s   2  0,25Nm  0,25Nm   2  0,5Nm 
N
N
N
100
100
100
m
m
m

0,25  2
0,5
0,5 2
0,5 2
m 
m 
m 
m    0,05 2m
10
10
100
10

Επιμέλεια: sciencephysics4all.weebly.com

11