MORFOLOGI

Mawar S. Lesley D. Edang Doloresa G.

TAKRIF
 Satu

bidang ilmu yang mengkaji perkataan dari segi struktur, bentuk dan pengolongan kata.

Struktur kata
 Terbina

daripada unsur-unsur bahasa yang lebih kecil iaitu morfem dan kata.  Morfem
• unit bahasa terkecil yang mempunyai makna atau fungsi tatabahasa • ber-, ter-, ke-, me-,-nya, -kah, -lah, -pun, -an dll. • Kesemua unsur ini tidak mempunyai makna tetapi mempunyai fungsi bahasa • “bertanya”

Kata
• unsur yang terkecil juga • laju, buku, minum • mempunyai makna • tidak dapat dikecilkan lagi

penggandaan.BENTUK KATA  Rupa unit tatabahasa sama ada berbentuk tunggal atau hasil daripada proses pembentukan kata seperti pengimbuhan. . dan pemajmukan.

PENGIMBUHAN  Kata  terbitan  Terdiri daripada kata dasar yang mengalami proses pengimbuhan Mempunyai 2 jenis iaitu • Berjalan (ber.+ ketua) .+ jalan) • Pengetua (pen.

 “kanak-kanak” dan “bertubi-tubi” .PENGGANDAAN  Dihasilkan dengan mengandakan kata dasar sama ada mengulangi keseluruhan kata tersebut atau bahagian tertentu.

PEMAJMUKAN  Dihasilkan dengan dua kata dasar dicantumkan  “air mata” atau “buah hati” .

Inilah yang dimaksudkan dengan penggolongan kata.PENGGOLONGAN KATA  Komputer?  Minuman?  Kita dapat lihat disini. . perkataan-perkataan ini dapat dikelaskan.

Apa itu proses pembentukan kata? .

 Kata ini dikenali sebagai kata tunggal. . penggandaan. Untuk membentuk kata.  Namun begitu. terdapat beberapa proses yang berlaku terhadap kata dasar. dan pemajmukan. terdapat juga kata yang tidak mengalami ketiga-tiga proses ini.  Proses-proses itu ialah pengimbuhan.

• Dari Terengganu. • Ke Johor. • Ini?  Unit yang tidak dapat berdiri sendiri tetapi memerlukan sekurang-kurangnya satu unit yang bebas untuk melaksanakan tugas nahunya . Kata tunggal terbahagi kepada dua jenis iaitu  Unit yang bebas dan dapat berdiri sendiri . • Sudah?. • Di mana?. • Kamu.  Jika dilihat dari segi suku kata. kata tunggal ini boleh mengandungi satu suku kata atau lebih. . maka ianya dikenali sebagai kata terbitan.BENTUK KATA TUNGGAL    Perkataan-perkataan yang tidak mengalami proses pembentukan kata. Seandainya perkataan ini mengalami proses pembentukan kata.

spring p/s : K – konsonan V – vokal . 4. bah – stor . 3. bank – skru – skrip . 2. ya – am – roh . 7. KV VK KVK KKVK KVKK KKKV KKKVK – yu . Satu suku kata boleh terdiri daripada 1. 5. 6. khas – teks .

ais – ubat. 4. telur – lampu. 11. 7. aur. V + KV V + VK V + KVK VK + KV VK + KVK KV + V KV + VK KV + KV – aku. erti – ambil. buku KV + KVK KVK + KV KVK + KVK – kapal. tua – jauh. empat – doa. 2.KATA TUNGGAL DUA SUKU KATA 1. alur – undi. kuih – jala. 10. emas. 3. impi. 5. 8. janji – jemput. 9. sandar . ubi. 6. api – air.

VK + KV + KV 1.usia.antara.utara. KVK + KV + VK 8. ketiak . tempias . KV + KV + V 5.ijazah. . KV + V + KVK 3.keruan.berlian. V + KV + KVK 10.semua. irama . biola . KV + KV + VK 7. mentua .biawak.cuaca. akidah .tempua. idea . KVK + KV + V 6. ziarah . boria .KATA TUNGGAL TIGA SUKU KATA KV + V + KV 2. V + KV + KV 9. V + KV + V 4. isteri .

KVK + KV + KV VK + KV + VK .elaun. riwayat KVK + KV + KVK .menteri. delima 12.teruna. KV + KV + KV . 15. V + KV +VK KV + KV + KVK . akaun . kelompok . 13.pelantar.martabat. 16. 17. 19. tempayan KV + KVK + KV . misteri .ilmiah 14.11.selaput.belanja. keranda KVK + KVK + KV .sempurna KV + KVK + KVK . 18.

KV + KV + VK + KV KV + KVK + KV + KV KVK + KV + KV + KV KVK + KV + V + KV KV + KV + KV + KV KV + KV + KV + KVK . 6. belantara . 3. sanubari -muzakarah. biduanda . 2. perajurit .keluarga.sentiasa . 4. bendahari .manjakani. 5.sederhana.KATA TUNGGAL EMPAT SUKU KATA DAN LEBIH 1.bidadari.

dispensari . KVK + KV + KV + KVK .sentimeter 8.nasional .7. kosmopolitan KV + KV + KV + KV + KV + KV .cenderawasih.maharajalela .universiti KVK + KV + KV + KV + KVK . 9. 11. 10. KVK + KVK + KV + KV KV + KV + V + KVK V + KV + KVK + KV + KV . 12.

dan ditulis serta dilafazkan sebagai kata yang wajar ( tatabahasa dewan.AKRONIM  Selain itu.  Akronim – kata singkatan yang terbentuk dengan menggabungkan huruf awal kata atau gabungan kombinasi huruf awal dan suku kata dari satu rangkai kata. 1996) . akronim juga tergolong dalam kata tunggal.

Cara pembentukan akronim .

Gabungan beberapa huruf awal rangkai kata   Lazimnya terdiri daripada nama khas Ditulis dengan huruf besar sepenuhnya ABIM – Angkatan Belia Islam Malaysia IKIM – Institut Kefahaman Islam Malaysia ADUN – Ahli Dewan Undangan Negeri .

Majlis Amanah Rakyat .Pertubuhan Kebajikan Islam Malaysia .Berita Nasional Malaysia .Pertubuhan Keselamatan Sosial besar Mara Perkim Bernama Perkeso .Gabungan suku kata dengan huruf awal atau gabungan suku kata dan suku kata  Huruf pertamanya ditulis dengan huruf .

Gabungan suku kata dan suku kata  Ditulis dengan huruf kecil tabika – taman bimbingan kanak-kanak pawagam – panggung wayang gambar kugiran – kumpulan gitar rancak cerpen – cerita pendek     .

SINTAKSIS Proses pembentukan ayat .

Proses pembentukan Frasa Nama FN  DEFINISI  FRASA NAMA  Binaan yang boleh terdiri daripada satu perkataan atau beberapa perkataan yang boleh berfungsi sebagai satu konstituen dalam binaan ayat. . Binaan ayat dasar dalam bahasa melayu terdiri daripada konstituen utama iaitu subjek dan predikat.

FAFrasa Adjektif.Unsur-unsur yang membentuk binaan ayat dasar     FN + FN = Bandar Kelang bandar diraja FN + FK = orang itu memanggil saya FN + FA = Kucing itu sangat manja FN + FS = Ayah ke Kuala Lumpur FN-Frasa Nama. FK-Frasa Kerja. * . FS-Frasa Sendi Nama.

 Jenis pertama.terdiri daripada dua inti di dalam ayat tersebut. FN terbentuk daripada satu perkataan sahaja atau lebih. sementara perkataan yang lain penerangnya. .satu perkataan merupakan inti bagi seluruh FN.  Jenis kedua.  Terdapat dua jenis hubungan dalam bentuk FN yang mempunyai lebih perkataan.Binaan Frasa Nama (bahagian subjek)  Kebiasaannya.

”  Bapa merupakan inti  budak itu adalah penerang yang menerangkan Bapa .– unsur yang diberi penumpuan makna dan mewakili frasa itu dari segi makna.  Inti “Bapa budak itu.  Penerang – unsur yang menerangkan inti  Contohnya.

Berlagak sekolah agama itu guru saya Ke sana ke mari Menjadi tabiatnya . Penerang Melayu Diraja berbaris di padang Askar 2. Guru 3.inti+penerang ( jenis pertama ) Frasa Nama Subjek predikat Inti 1.

Kerusi 2. Ibu 3.inti+inti (jenis kedua) Frasa Nama Subjek predikat Inti 1. Pemuda inti meja bapa pemudi untuk pelajar sahaja tidak perlu datang boleh ikut serta .

Binaan frasa nama : Inti+Penerang  (i) (ii) Hubungan inti+penerang terbahagi kepada dua iaitu Inti + penerang nama Inti + penerang bukan nama .

jam tangan .wilayah selatan .orang Melayu .gunting kain .Inti + penerang nama              PN keturunan PN jenis PN penyambut PN kegunaan PN kelamin PN tempat PN arah PN anggota badan PN tenaga penggerak PN hal atau perkara PN milik PN nama khas PN panggilan atau gelaran .batu pengasah .lembu betina .Hospital Kuching .kelapa sawit .hari perayaan .penduduk bandar .sang Kancil .rumah saya .kipas elektrik .

surat dari kampung .hari lusa .lima orang askar .tempat pertama .anak muda .orang itu .Inti + penerang bukan nama        P penentu hadapan P penentu belakang P kata kerja P kata adjektif P kata adverba P frasa sendi nama P bilangan ordinal .mesin jahit .

terdapat dua golongan frasa nama jenis ini Inti + Inti dengan maksud sama erti Inti + Inti dengan maksud lawan erti . mempunyai penerang. Namun begitu.Binaan frasa nama : Inti + Inti  (i) (ii) Binaan frasa nama ini tidak seperti sebelumnya.

Inti + Inti dengan maksud sama erti  Makna yang sama seolah-olah diulang Frasa nama Inti Tubuh Rakan Wang Ribut Hutan pinggan Badan Taulan Ringgit Taufan Rimba mangkuk Inti .

Inti + inti dengan maksud lawan erti  Perkataan yang digabungkan dengan membawa makna yang berlainan Frasa Nama Inti Kerusi Lelaki Abang Ibu Saudara Teruna Inti Meja Perempuan Adik Bapa Saudari Dara .

Kekecualian hukum D-M • Kekecualian dalam kata nama khas dan jawatan • Kata nama bilangan • Kata panggilan dan gelaran . Hukum D-M 2.Susunan Unsur Frasa Nama 1.

”. D .HUKUM D-M – diterangkan  M – menerangkan  Frasa Nama dibina BERDASARKAN hukum D-M yang bermaksud “yang diterangkan HARUSLAH berada di hadapan yang menerangkan.

Contoh penjelasan hukum D-M (D) Diterangkan Orang (M) Menerangkan Lelaki Kawan Guru Baru Sains Kelapa Sawit .

Kekecualian hukum D-M  Kata     Nama Khas dan Jawatan Perdana Menteri Pembantu Penyelidik Ketua Hakim Ibu Pejabat .

 Kekecualian nama bilangan • Kata bilangan berfungsi sebagai penerang dalam frasa nama.    Dua ekor kucing Sebilangan kecil pelajar Sekumpulan pelancong .

 Kekecualian    dalam kata panggilan • Unsur ini perlu hadir di depan kata nama Tun Abdul Razak Profesor Sutan Alisjahbana Tunku Kudin .

my .dbp. EDANG MAWAR www.com.SEKIAN TERIMA KASIH DOLORESA LESLEY D.

Emeritus Dr. Emeritus Dr. Hashim b.RUJUKAN  TATABAHASA DEWAN EDISI KETIGA  KAMUS DEWAN EDISI TERBAHARU  SINTAKSIS. Musa . Prof. Abdullah Hassan  Binaan dan fungsi perkataan dalam Bahasa Melayu. Abdullah Hassan  Morfologi. Prof.

Related Interests