ICS 91.100.

20

TÜRK STANDARDI

TS EN 933-9/Mart 2001

ÖN SÖZ
− Bu standard, CEN tarafõndan kabul edilen EN 933-9 (1998) esas alõnarak, TSE Maden Hazõrlõk Grubu’nca hazõrlanmõ! ve TSE Teknik Kurulu’nun 13 Mart 2001 tarihli toplantõsõnda Türk Standardõ olarak kabul edilerek yayõmõna karar verilmi!tir.

ICS 91.100.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 933-9/Mart 2001

!Ç!NDEK!LER
" - KAPSAM............................................................................................................... " 2 - ATIF YAPILAN STANDARDLAR ......................................................................... " 3 - TAR!FLER............................................................................................................. "
3.1 - KISMÎ NUMUNE ........................................................................................................ 1 3.2 - DENEY NUMUNES" KISMI ....................................................................................... 1 3.3 - "NCE TANELER ........................................................................................................ 1 3.4 - TANE BÜYÜKLÜK ARALI#I...................................................................................... 1 3.5 - SAB"T KÜTLE ........................................................................................................... 1

4 - PRENS!P............................................................................................................... 2 5 - REAKT!FLER........................................................................................................ 2 6 - C!HAZ VE MALZEMELER.................................................................................... 2 7 - DENEY NUMUNES! KISIMLARININ HAZIRLANMASI ........................................ 3 8 - !#LEM ................................................................................................................... 3
8.1 - LEKE DENEY"N"N AÇIKLANMASI ............................................................................ 3 8.2 - ÜSPANS"YONUN HAZIRLANMASI........................................................................... 3 8.3 - ADSORPLANAN BOYA M"KTARININ TAY"N" ........................................................... 4

9 - HESAPLAMA VE SONUÇLARIN GÖSTER!LMES! ............................................. 4 "0 - DENEY RAPORU") ............................................................................................. 5
10.1 - EREKL" B"LG"LER................................................................................................... 5 10.2 - "STE#E BA#LI B"LG"LER....................................................................................... 5

EK A........................................................................................................................... 6 EK B........................................................................................................................... 7 EK C........................................................................................................................... 8 EK D........................................................................................................................... 9 EK E ......................................................................................................................... "0

ICS 91.100.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 933-9/Mart 2001

AGREGALARIN GEOMETR!K ÖZELL!KLER! !Ç!N DENEYLER BÖLÜM 9 : !NCE TANELER!N TAY!N! - MET!LEN MAV!S! DENEY! " - KAPSAM
Bu standard, ince agregalarda veya gruplandõrõlmamõ! agregalarda (0-2) mm aralõ$õnõn metilen mavisi de$erinin (MB) tayini için bir metodu kapsar. (0-0,125) mm aralõ$õnõn metilen mavisi de$erinin (MBF) tayinine ili!kin bir i!lem, Ek A’da verilmektedir.

2 - ATIF YAPILAN STANDARDLAR
Bu standardda, tarih belirtilerek veya belirtilmeksizin di$er standardlara atõf yapõlmaktadõr. Bu atõflar, metin içerisinde uygun yerlerde belirtilmi! ve a!a$õda liste halinde verilmi!tir. Tarih belirtilen atõflarda daha sonra yapõlan tadil veya revizyonlar, atõf yapan bu standardda da tadil veya revizyon yapõlmasõ !artõ ile uygulanõr. Atõf yapõlan standardõn tarihinin belirtilmemesi halinde, ilgili standardõn en son baskõsõ kullanõlõr. EN, ISO, IEC vb. Adõ TS No No (!ngilizce) EN 932-2 Tests for general properties of TS EN 932-2 aggregates - Part 2: Methods for reducing laboratory samples EN 932-5 Tests for general properties of TS prEN 932-5 aggregates - Part 5: Common equipment and calibration
")

Adõ (Türkçe) Agregalarõn Genel Özellikleri "çin Deneyler - Bölüm 2: Lâboratuvar Numunelerinin Azaltõlmasõ Metodu Agregalarõn Genel Özellikleri "çin Deneyler - Bölüm 5: Genel Cihazlar ve Kalibrasyon

3 - TAR!FLER
Bu standardõn amacõ bakõmõndan, a!a$õdaki tarifler geçerlidir:

3." - KISMÎ NUMUNE
Bir numune azaltma i!lemiyle elde edilen numune.

3.2 - DENEY NUMUNES! KISMI
Tamamõ tek bir deneyde kullanõlan numune.

3.3 - !NCE TANELER
0,063 mm göz açõklõklõ elekten geçen agrega taneleri.

3.4 - TANE BÜYÜKLÜK ARALI$I
"ki ele$in büyük göz açõklõklõ olanõndan geçen ve küçü$ünde tutulan agrega aralõ$õ. Not - Alt limit, sõfõr olabilir.

3.5 - SAB!T KÜTLE
En az 1 saatlik kurutmadan sonra yapõlan birçok tartõmda, %0,1’den daha büyük farklõlõk göstermeyen kütle. Not - Bir çok durumda, sabit kütle, deney numunesinin belirtilen bir etüvde (110 ± 5)°C’ta, önceden tayin edilmi! bir süreyle kurutulmasõndan sonra elde edilebilir. Deney lâboratuvarlarõ, kullanõlan etüvün kurutma kapasitesine ba$lõ olarak, belirli numune tipleri ve büyüklükleri için sabit kütleye ula!õlacak süreyi tayin edebilirler.

") TSE NOTU: Atõf yapõlan standardlarõn TS numarasõ ve Türkçe adõ, 3. ve 4. kolonda verilmi!tir.

1

ICS 91.100.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 933-9/Mart 2001

4 - PRENS!P
Bir metilen mavisi çözeltisinden alõnan çözelti kõsõmlarõ, su içerisindeki deney numunesi kõsmõndan olu!an süspansiyonuna arka arkaya ilâve edilir. Boya çözeltisinin deney numunesi kõsmõ tarafõndan adsorpsiyonu, çözeltinin her ilâvesinden sonra süzgeç kâ$õdõnda bir leke deneyi yapõlarak serbest boyanõn varlõ$õnõn belirlenmesi suretiyle kontrol edilir Serbest boyanõn varlõ$õ teyit edildi$inde, metilen mavisi de$eri (MB veya MBF) hesaplanõr ve deneye tâbi tutulan agrega büyüklük aralõ$õnõn beher kilogramõ ba!õna adsorplanan boya, gram cinsinden ifade edilir. Not - Belirlenmi! bir sõnõr de$ere e!it miktardaki bir boya çözeltisinin ilâve edilmesi suretiyle yapõlan ve üretim kontrol prosesinin bir parçasõ olarak kullanõlabilen bir uygunluk kontrolü, Ek B’de açõklanmõ!tõr.

5 - REAKT!FLER
5." - Boya çözeltisi, standard veya teknik kalitedeki metilen mavisi, (10,0 ± 0,1) g/L (Ek C). Çözeltinin kullanõm süresi en fazla 28 gün olmalõdõr. Çözelti, õ!õk almayacak !ekilde muhafaza edilmelidir. 5.2 - Damõtõk veya demineralize su. 5.3 - Kaolinit, metilen mavisi de$eri (MBK) bilinen (Ek D).
Not - A!õrõ miktarda boya kullanõmõnõ önlemek için, 100 g kaolinit için 1 g ilâ 2 g arasõnda MBK de$erine sahip kaolinit tercih edilir.

6 - C!HAZ VE MALZEMELER
Tüm cihaz ve malzemeler, EN 932-5’teki genel özelliklere uygun olmalõdõr.

6." - Büret, 100 mL veya 50 mL kapasiteli, 1/10 mL veya 1/5 mL olarak derecelendirilmi!, veya bunlarõn yerine bir adet 5 mL’lik ve 1 adet de 2 mL’lik mikro-pipet. 6.2 - Süzgeç kâ%õdõ, üzeri bölümlü, kül ihtiva etmeyen (kül muhtevasõ < %0,010), 95 g/m2,
kalõnlõ$õ 0,20 mm, süzme hõzõ 75 saniye; gözenek büyüklü$ü 8 µm olan.

6.3 - Cam çubuk, uzunlu$u 300 mm, çapõ 8 mm olan. 6.4 - Pervaneli karõ&tõrõcõ, dakikada (600 ± 60) devire kadar de$i!ik hõzlarda kontrol edilebilen
ve (75 ± 10) mm çapõnda üç veya dört pervane kanadõna sahip. Not - Yukarõda belirtilen pervaneli karõ!tõrõcõ kullanõlarak elde edilen sonuçlara uygun sonuçlar alõnmasõ halinde, alternatif karõ!tõrõcõ tipleri kullanõlabilir.

6.5 - Terazi, tartõlacak kütleyi, %0,1 yakla!õmla tartabilen. 6.6 - Kronometre, 1 saniye yakla!õmla okuma yapabilen. 6.7 - Deney ele%i, 2 mm göz açõklõklõ ve koruyucu elekli (gerekti$inde). 6.8 - Beher, cam veya plâstik, 1 L veya 2 L kapasiteli. 6.9 - Ölçülü balon, cam, 1 L kapasiteli. 6."0 - Havalandõrmalõ etüv, sõcaklõ$õ, (110 ± 5) °C'ta tutulabilen. 6."" - Termometre, sõcaklõ$õ, 1 °C’a kadar gösterebilen.
2

ICS 91.100.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 933-9/Mart 2001

6."2 - Spatül. 6."3 - Desikatör.

7 - DENEY NUMUNES! KISIMLARININ HAZIRLANMASI
Lâboratuvar numuneleri, (0-2) mm tane büyüklü$üne sahip en az 200 g agrega ihtiva eden bir kõsmî numune elde edilmesi amacõyla, EN 932-2’ye uygun olarak azaltõlmalõdõr. Kõsmî numune, (110 ± 5) °C’ta sabit kütleye kadar kurutulur ve so$umaya bõrakõlõr. Kuru kõsmî numune, etkin bir ayõrmanõn ve (0-2) mm aralõ$õndaki tüm tanelerin toplanmasõnõn sa$lanmasõ için bir deney fõrçasõ kullanõlarak, koruyucu bir elek ile korunan (gerekirse) 2 mm göz açõklõklõ bir elekten elenir. 2 mm göz açõklõklõ elekte tutulan taneler ayõrõlõr ve gerekirse bu elekten geçen malzeme, en az 200 g’lõk bir deney numunesi kõsmõ elde etmek için, EN 932-2’ye uygun olarak azaltõlõr. Deney numunesi kõsmõnõn kütlesi, 200 g’dan büyük olmalõ, ancak bu kütlenin, önceden belirlenmi! bir tam de$erde olmasõ beklenmemelidir. Deney numunesi kõsmõ tartõlõr ve kütle, 1 g yakla!õmla M1 olarak kaydedilir.

8 - !#LEM
8." - LEKE DENEY!N!N AÇIKLANMASI
Leke deneyi, her boya ilâvesinden sonra, cam çubuk ile süspansiyondan bir damla alõnmasõ ve damlanõn süzgeç kâ$õdõ üzerine bõrakõlmasõndan ibarettir. Meydana gelen leke, renksiz õslak bir bölge ile çevrelenen ve genellikle homojen mavi renkli bir merkezî malzeme birikintisinden olu!ur. Alõnan damlanõn miktarõ, birikinti çapõ 8 mm ilâ 12 mm arasõnda kalacak !ekilde olmalõdõr. Islak bölgede, yakla!õk 1 mm’lik açõk mavi bir halka ihtiva eden bir hâlenin, merkezî birikinti etrafõnda meydana gelmesi durumunda, deney, pozitif olarak mütalâa edilir. Not - Dönüm noktasõna yakla!õldõkça, hâle belirir, ancak kil minerallerinin boya adsorpsiyonunu tamamlamalarõ biraz zaman alaca$õndan, bu hâle daha sonra kaybolabilir. Bu nedenle, leke deneyi daha fazla boya çözeltisi ilâve edilmeksizin 1 dakika aralõklarla 5 dakika süreyle tekrarlanmak suretiyle, dönüm noktasõ tayin edilir.

8.2 - ÜSPANS!YONUN HAZIRLANMASI
(500 ± 5) mL’lik damõtõk veya demineralize su, behere konur ve kurutulmu! deney numunesi kõsmõ, spatül ile iyice karõ!tõrõlarak behere ilâve edilir. Boya çözeltisi (Madde 5.1) çalkalanõr veya iyice karõ!tõrõlõr. Büret, boya çözeltisi ile doldurulur ve boya çözeltisi !i!esi, karanlõk bir yerde muhafaza edilir. Karõ!tõrõcõ, 600 devir/dakika hõza ayarlanõr ve pervane, beher tabanõndan yakla!õk 10 mm yüksekte olacak !ekilde yerle!tirilir. Karõ!tõrõcõ çalõ!tõrõlõr ve kronometreye basõlarak beherdeki malzeme önce 5 dakika süreyle (600 ± 60) devir/dakika, takiben (Madde 8.3) deneyin geriye kalan kõsmõnda sürekli olarak (400 ± 40) devir/dakika hõzda karõ!tõrõlõr. Deney numunesi kõsmõnda, bir hâle olu!turmaya yetecek miktarda ince tane mevcut de$ilse, kaolinit, boya çözeltisiyle birlikte a!a$õda belirtildi$i gibi ilâve edilmelidir: (110 ± 5)°C’ta sabit kütleye kadar kurutulmu! olan kaolinitten (30,0 ± 0,1) g, behere ilâve edilir.

3

ICS 91.100.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 933-9/Mart 2001

Daha sonra, V ′ mL boya çözeltisi, behere ilâve edilir. Burada V ′ = 30 MBK olup, 30 g kaolinit tarafõndan adsorplanan boya çözeltisinin hacmidir.

8.3 - ADSORPLANAN BOYA M!KTARININ TAY!N!
Süzgeç kâ$õdõ (Madde 6.2), yüzeyinin büyük kõsmõ herhangi bir katõ veya sõvõ ile temas etmeyecek !ekilde bo! bir beherin üzerine veya ba!ka uygun bir destek üzerine yerle!tirilir. (600 ± 60) devir/dakika hõzda 5 dakika süreyle karõ!tõrmadan sonra behere 5 mL boya çözeltisi (Madde 5.1) ilâve edilir; beherdeki malzeme, (400 ± 40) devir/dakika hõzda en az 1 dakika karõ!tõrõlõr ve süzgeç kâ$õdõ üzerinde leke deneyi (Madde 8.1) yapõlõr. 5 mL’lik bu ilk boya çözeltisi ilâvesinden sonra hâle belirmezse, 5 mL daha boya çözeltisi ilâve edilir, 1 dakika süreyle karõ!tõrmaya devam edilir ve bir leke deneyi daha yapõlõr. Hâlenin yine görülmemesi durumunda, görülünceye kadar karõ!tõrmaya, boya ilâvesine ve aynõ !ekilde leke deneyleri yapõlmasõna devam edilir. Hâle görülmesi a!amasõna ula!õldõ$õnda, daha fazla boya çözeltisi ilâvesi yapõlmaksõzõn karõ!tõrmaya devam edilir ve 1 dakika aralõklarla leke deneyleri yapõlõr. Hâle, ilk 4 dakikada kaybolursa, 5 mL daha boya çözeltisi ilâve edilir. Hâle, be!inci dakikada kaybolursa, sadece 2 mL boya çözeltisi ilâve edilir. Her iki durumda da hâle, 5 dakika süreyle varlõ$õnõ sürdürünceye kadar karõ!tõrmaya ve leke deneyleri yapõlmasõna devam edilir. 5 dakika süreyle varlõ$õnõ sürdüren bir hâle meydana getirmek için ilâve edilen boya çözeltisinin toplam hacmi (V1), 1 mL yakla!õmla kaydedilir. Not - Deney kaplarõ, deneyler tamamlanõr tamamlanmaz su ile iyice temizlenmeli ve kullanõlan deterjan artõklarõ, durulama yapõlarak uzakla!tõrõlmalõdõr. Metilen mavisi deneylerinde kullanõlan kaplarõn, sadece o deney için kullanõlmasõ tavsiye edilir.

9 - HESAPLAMA VE SONUÇLARIN GÖSTER!LMES!
(0-2) mm tane büyüklü$ü aralõ$õnõn beher kilogramõ ba!õna tüketilen boyanõn gram cinsinden ifadesi olan metilen mavisi de$eri (MB), a!a$õdaki e!itlik ile hesaplanõr: V MB = 1 x 10 M1 Burada; : Deney numunesi kõsmõnõn kütlesi, g, M1 V1 : "lâve edilen boya çözeltisinin toplam hacmi, mL, dir. MB de$eri, (0-2) mm aralõ$õnõn beher kilogramõ için kullanõlan boya miktarõ, 0,1 g yakla!õmla kaydedilir. Deney, kaolinit ilâve edilerek yapõlõyorsa, yukarõdaki e!itlik, V - V′ x 10 MB = 1 M1 olur. Burada; V′ : Kaolinit tarafõndan adsorplanan boya çözeltisinin hacmi, mL, dir. Not " - Yukarõdaki e!itliklerdeki 10 sayõsõ, kullanõlan boya çözeltisinin hacmini, deneye tâbi tutulan büyüklük aralõ$õnõn beher kilogramõ ba!õna adsorplanan boya kütlesine dönü!türmek için kullanõlmõ!tõr. Not 2 - Bir deney veri çizelgesi örne$i, Ek E’de verilmi!tir.

4

ICS 91.100.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 933-9/Mart 2001

"0 - DENEY RAPORU")
Deney raporu, Madde 10.1’de belirtilen bilgileri ihtiva etmelidir. Deney raporunda, Madde 10.2’de belirtilen bilgiler de bulunabilir.

"0." - EREKL! B!LG!LER
a) b) c) d) e) f) g) Bu standardõn i!aret ve numarasõ (TS EN 933-9…), Lâboratuvar adõ, Numunenin tanõtõlmasõ, Deneye tâbi tutulan malzemenin tarifi, MB de$eri, Numunenin alõnõ! tarihi, Varsa, numune alma belgesi.

"0.2 - !STE$E BA$LI B!LG!LER
a) Numune kayna$õnõn adõ ve yeri, b) Numune azaltma metodunun tarifi, c) Deney tarihi.

") TSE NOTU: Deney raporu, burada istenilen bilgilere ilaveten, TS EN ISO/IEC 17025'te verilen bilgileri de ihtiva edecek !ekilde düzenlenebilir.

5

ICS 91.100.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 933-9/Mart 2001

EK A (0-0,"25) MM TANE BÜYÜKLÜK ARALI$ININ MET!LEN MAV!S! DE$ER!N!N (MBF) TAY!N!NE !L!#K!N !#LEM
A."Deney numunesi kõsõmlarõ, Madde 7’de belirtildi$i gibi hazõrlanõr ve Madde 8’deki deney i!lemleri
uygulanõr. Ancak burada, (0-0,125) mm büyüklük aralõ$õndaki agregaya ait deney numunesi kõsmõnõn kütlesi (M1), (30,0 ± 0,1) g’dõr.

A.2Metilen mavisi de$eri (MBF), (0-0,125) mm tane büyüklük aralõ$õnõn beher kilogramõ ba!õna boya miktarõ olarak gram cinsinden a!a$õdaki e!itlik ile hesaplanõr :
V MB F = 1 x10 M1 Burada; M1 V1 dir. : Deney numunesi kõsmõnõn kütlesi, g, : "lâve edilen boya çözeltisinin toplam hacmi, mL,

A.3MBF de$eri, (0-0125) mm aralõ$õnõn beher kilogramõ ba!õna boya miktarõ olarak, 0,1 g yakla!õmla kaydedilir. A.4
Deney raporlarõ, Madde 10’da belirtilen bilgileri ihtiva etmelidir.

6

ICS 91.100.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 933-9/Mart 2001

EK B (Bilgi !çin) BEL!RT!LEN B!R MB DE$ER! !LE !LG!L! UYGUNLUK DENEY!
Belirtilen bir MB de$eri ile ilgili uygunlu$un kontrolü, tek bir boya çözeltisi ilâvesiyle a!a$õdaki !ekilde yapõlabilir: (0-2) mm aralõ$õnõn beher kilogramõ ba!õna boya miktarõ olarak gram cinsinden ifade edilen sözkonusu MB de$eri, “MB1” ise, bu durumda, bir defada ilâve edilecek boya çözeltisinin hacmi (V2), a!a$õdaki e!itlik ile hesaplanõr : V2 = MB1 x M1 + V′ 10

Burada; M1 : Deney numunesi kõsmõnõn kütlesi, g, MB1: (0-2) mm aralõ$õndaki agreganõn beher kilogramõ ba!õna boya miktarõ olarak belirtilmi! olan MB de$eri, g, V′ : "lâve edilen kaolinit tarafõndan adsorplanan boya çözeltisinin hacmi, mL, dir. Madde 7’ye uygun olarak bir deney numunesi kõsmõnõn hazõrlanmasõndan sonra, süspansiyon, deney numunesi kõsmõ, su ve gerekirse kaolinit kullanõlarak, V2 mL boya çözeltisi ihtiva edecek !ekilde Madde 8.2’ye uygun olarak hazõrlanmalõdõr. Leke deneyi, bu süspansiyonun (400 ± 40) devir/dakika hõzda, 8 dakika süreyle karõ!tõrõlmasõndan sonra yapõlmalõdõr. Leke deneyi (Madde 8.1) pozitif ise, kumun, !artnameye uygun oldu$u varsayõlabilir. Ancak leke deneyi negatif ise, Madde 8.3’te açõklanan tayin i!leminin tamamõ yapõlmalõdõr.

7

ICS 91.100.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 933-9/Mart 2001

EK C "0 G/L’L!K MET!LEN MAV!S! ÇÖZELT!S!N!N HAZIRLANMASI
C." C.1.1 ilâ C.1.7 arasõnda açõklanan i!lemler takip edilerek 10 g/L’lik boya çözeltisi hazõrlanõr. C."."Çözeltinin hazõrlanmasõnda, metilen mavisi [(C16H18CIN3S, nH2O (n = 2 - 3), saflõk ≥ %98,5] kullanõlõr. C.".2
Metilen mavisi tozunun su muhtevasõ (W) !öyle tayin edilir:

Yakla!õk 5 g metilen mavisi tozu tartõlõr ve kütle, en yakõn 0,01 grama yuvarlatõlarak Mh olarak kaydedilir. 0 Bu toz (100±5) C’de sabit kütleye kurutulur. Desikatörde so$utulur ve desikatörden dõ!arõya çõkartõlõr çõkartõlmaz tartõlõr. Kuru kütle 0.01 g yakla!õmla Mg olarak kaydedilir. Not - 105°C’un üzerindeki sõcaklõklarda, metilen mavisi tozu de$i!ikli$e u$rayabilir. Su muhtevasõ (W), en yakõn ondalõ$õ verecek !ekilde a!a$õdaki e!itlik ile hesaplanõr ve kaydedilir: W= Mh - M g Mg x 100

Burada ; Mh Mg dõr.

: Metilen mavisi tozunun kütlesi, g, : Kurutulmu! metilen mavisi tozunun kütlesi, g,

Su muhtevasõ, her yeni boya çözeltisi hazõrlanmasõnda yeniden tayin edilmelidir.

C.".3

((100 + W)/10) g ± 0,01 g, (10 g kuru toza e!it) metilen mavisi tozu alõnõr.

C.".4500 mL ilâ 700 mL arasõnda damõtõk veya demineralize su, bir beherde 40°C’u a!mayacak !ekilde õsõtõlõr. C.".5Beher muhtevasõ, metilen mavisi tozu behere ilâve edilirken, yava!ça karõ!tõrõlõr. Tozun tamamen çözülmesini sa$lamak için karõ!tõrmaya 45 dakika devam edilir ve çözelti 20°C’a so$utulur. C.".6Beherdeki çözelti, 1 L’lik bir ölçülü balona bo!altõlõr ve boyanõn tümünün !i!eye aktarõlmasõnõ temin etmek için beher, damõtõk veya demineralize su ile çalkalanõr. Ölçülü balonun kalibrasyonuyla uyumun sa$lanmasõ için, ölçülü balon ve suyun (20 ± 1)°C’luk sõcaklõ$a sahip oldu$undan emin olunmalõdõr. Ölçülü balon, 1 L i!aretine kadar damõtõk veya demineralize su ile tamamlanõr. C.".7Tozun tamamen çözülmesini teminen, ölçülü balon çalkalanõr ve ölçülü balon içindeki çözelti, hafif renkli bir cam muhafaza !i!esine bo!altõlõr. C.2
Muhafaza !i!esi üzerinde a!a$õdaki bilgiler bulunmalõdõr :

a) Metilen mavisi çözeltisi, 10 g/L’lik, b) Hazõrlama tarihi, c) Son kullanma tarihi.

C.3Metilen mavisi çözeltisi, hazõrlandõktan itibaren 28 günden fazla kullanõlmamalõdõr. Stok boya çözeltisi, karanlõk bir yerde muhafaza edilmelidir.

8

ICS 91.100.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 933-9/Mart 2001

EK D KAOL!N!T!N MET!LEN MAV!S! DE$ER!N!N (MBK) TAY!N! !LE !LG!L! !#LEM
D." D.2
edilir. Kaolinit, (110 ± 5)°C’ta, sabit kütleye ula!õncaya kadar kurutulur. Kuru kaolinitten (30,0 ± 0,1) g tartõlõr.

D.3(30 ± 0,1) g kaolinit, 500 mL demineralize veya damõtõk su ile birlikte behere (Madde 6.8) ilâve D.4Beher içindeki malzeme, beher tabanõndan 10 mm yükse$e yerle!tirilen pervane ile, (600 ± 60) devir/dakika hõzda 5 dakika karõ!tõrõlõr. Tayinin geri kalan kõsmõnda, (400 ± 40) devir/dakika hõzda sürekli olarak karõ!tõrmaya devam edilir. D.5Behere, 10 g/L’lik boya çözeltisinden 5 mL ilâve edilir ve (400 ± 40) devir/dakika hõzda en az 1
dakika karõ!tõrõldõktan sonra süzgeç kâ$õdõ üzerinde leke deneyi (Madde 8.1) yapõlõr.

D.6Gerekirse, pozitif sonuç alõnõncaya kadar 5 mL’lik dozlar halinde boya çözeltisi ilâvesine devam edilir. Her dakika sonunda leke deneyi yapõlõr ve kalõcõ boya adsorpsiyonu elde edilinceye kadar i!leme devam edilir.
Be!inci leke deneyinde açõk mavi halka kaybolursa, 2 mL’lik hacimler halinde boya çözeltisi ilâve edilmelidir. Her çözelti ilâvesini, 1 dakika aralõklarla yapõlan leke deneyleri takip etmelidir. Bu i!lemler, deneyin birbirini izleyen 1 dakika aralõklarla toplam 5 dakika süreyle pozitif sonuç vermesine kadar tekrarlanmalõdõr. Bu durumda, tayin tamamlanmõ! olur.

D.7

Adsorplanan boya çözeltisinin toplam hacmi V’, mililitre cinsinden kaydedilir.

D.8Kaolinitin metilen mavisi de$eri, 100 g kaolinit için gerekli boya miktarõ olarak, a!a$õdaki e!itlikten hesaplanõr ve 0,1 g yakla!õmla kaydedilir:
MBK = V ′ /30 Burada; V ′ : Adsorplanan boya çözeltisinin toplam hacmi, mL; dir. Not - Sonuçlarõn de$i!medi$ini kontrol etmek için, bilinen MBK de$erine sahip kaolinit üzerinde, düzenli aralõklarla deney yapõlmalõdõr. Bu i!lem, yeni boya çözeltisinin kontrol edilmesi için yapõlmalõdõr.

9

ICS 91.100.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 933-9/Mart 2001

EK E (Bilgi için) DENEY VER! Ç!ZELGES! ÖRNE$!
TS EN 933-9 Numune Tanõtõm Bilgileri : Laboratuvar : Tarih : Deney Yapan :

E." E.2

(0-2) mm’lik deney numunesi kõsmõnõn kuru kütlesi

M1 =

g

(en yakõn gram olarak), M1 hacmi, V ′ Kaolinit tarafõndan (e$er kullanõlmõ!sa) adsorplanan çözeltinin V′ = mL

E.3

"lâve edilen boya çözeltisinin toplam miktarõ, V1

V1 =

mL

(0-2) mm aralõ$õnõn beher kilogramõ ba!õna gram cinsindenMB = E.4 boya miktarõ olarak ifade edilen MB de$eri (Madde 9).

10