Working Paper

2 de septiembre de 2013

PARTE HARTZEAREN
INSTITUZIONALIZAZIOA (I)
INSTITUZIONALITATION OF THE PARTICIPATION
INSTITUCIONALIZACIÓN DE LA PARTICIPACIÓN (I)
(I)

Eñaut Apaolaza Amenabar

As a Working Paper, it does not reflect any institutional position or opinion neither of EKAI Center,
nor of its sponsors or supporting entities.
EKAI Center seeks to do business with companies or governments covered in its reports. Readers should be aware that we may
have a conflict of interest that could affect the objectivity of this report. Investors should consider this report as only a single
factor in making their investment decision.
GARAIA INNOVATION CENTER, GOIRU 1,A2 MONDRAGON
TEL: 943250104 VITORIA-GASTEIZ 639641457
LEKEITIO 675701785 DURANGO 688819520
E-MAIL: info@ekaicenter.eu
facebook.com/EKAICentre scribd.com/EKAICenter
PARTE HARTZEAREN
INSTITUZIONALIZAZIOA (I)

1. Working paper honen tituluak 5. Oro har balorazio positiboa egin behar
nahasmena sor dezake hainbat girotan. Hau da, zaio botere eta kontrabotere hauen arteko
botere eta kontrabotere dialektikan parte hartze elkartze eta neurri bateko dialogo honi. Gai
demokratikoan sakontzea, demokrazia parte publikoen inguruko kezka eta ardura hartze bat
hartzailearen eskaria kontraboteretk planteatu ageri da beraz, baita gaiotan protagonista izateko
izan da. Inguru hauexetatik, hainbat dinamika nahia ere. Edonola ere bi galdera –bi gutxienez-
sozialetatik alegia, beraien ekimenak botere planteatzen dira egoera honen aurrean:
formalak asimilatzeari nolabaiteko erreparoak
jarri izan zaizkio, desnaturalizatze, eta ondorioz, a. Zer behar dute eta nola jokatu behar
aurkatze estrategiatzat jo izan baita. dute botere publikoek parte hartzea
bultzatzea erabakitzen dutenean? Botere
2. Bestalde egia da parte hartzea eta publikoei dagokienez eredu bat finkatu
demokrazia hedatzea boteregune behar dute parte hartzearekiko, hainbat
instituzionaletatik kanpo zegoen demanda bat galderari erantzunez: Zein da parte
izatetik apurka-apurka iragazi egin da boteregune hartzea sustatzearen helburua?
formal hauetara, hainbat arrazoi medio. Zertarako? Noraino iritsi nahi da?

3. Hori horrela, hainbat ekimen sozialen b. Gizarte mugimenduen edo herritarren
izateko arrazoia boterearen opakotasuna eta eskari guztiak dira onargarriak eztabaida
interes kolektiboekiko urruntzearen hautematea eta erabakimen publikorako? (hurrengo
izan da. Horren aurrean erreakzionatu izan da, working paperrean jardungo dugu honi
eta kasu askotan politiken berrorientazio bat, edo buruz).
gutxienez informazio eta eztabaida publiko bat,
eta erabaki konpartituago bat eskatu izan dira. 6. Galdera hauei erantzuten hasi aurretik,
Eskari horiek gizartean –neurri batean behintzat- parte hartze prozesuek duten kultura politikoa
txertatzea lortu dutenetan erakundeek bere egin aldatzeko nahiari buruz jardutea komeni da.
dituzte behintzat maila formal batean ekimen Honela bada, kultura politikoa aldatu nahi izate
sozial horietatik planteatutakoak, baina kasuren horri lotuta ageri da demokrazian sakontzea eta
batzuetan bere egite horrek beren erara egitea gai publikoen gaineko ezagutza eta ardura
ere esan nahi izan du, eta mugimendu sozialen hedatzea gizartearen sektore zabalagoetara.
ustez mugimenduaren desmobilizazioa eta Horrek guztiak esan gabe darama gizarte
eskariaren desnaturalizazioa ekarri du. justuago, kohesionatuago eta iraunkorrago bat
duela xede. Baina arazoa hain zuzen ere hori izan
4. Azken urteetan herritarrekin eta herri daiteke: esan gabe doala. Hitz potoloak dira
mugimenduekin lotura handiagoa bilatu izan da, edukiak, ereduak, sistemak, funtzioak eta
batez ere udal mailetan. Ekimenok udal paperak zehaztu ezean benetan eraginkorrak
administrazioek bultzatu izan dituzte kasu izateko. Hori dela eta, beharrezko ikusten dugu
batzuetan, eta beste batzuetan herritarrak parte hartzearen inguruko argitze kontzeptuala
antolatuz gertatu dira, orain arte jardun egitetik hastea, zer ulertzen den parte hartzeaz
instituzionalaren legitimazio osoarekin bat ari garenean, eta zertan gauzatu nahi den kultura
zetozen sektoreetatik gainera. politikoaren aldaketa kultura demokratikoaren
inguruan jardutea behar beharrezkoa da.

As a Working Paper, it does not reflect any institutional position or opinion neither of EKAI Center,
nor of its sponsors or supporting entities.
EKAI Center seeks to do business with companies or governments covered in its reports. Readers should be aware that we may
have a conflict of interest that could affect the objectivity of this report. Investors should consider this report as only a single
factor in making their investment decision.
GARAIA INNOVATION CENTER, GOIRU 1,A2 MONDRAGON
TEL: 943250104 VITORIA-GASTEIZ 639641457
LEKEITIO 675701785 DURANGO 688819520
E-MAIL: info@ekaicenter.eu
facebook.com/EKAICentre scribd.com/EKAICenter
PARTE HARTZEAREN
INSTITUZIONALIZAZIOA (I)

7. Botere publikoei dagokien galderaren duten hedadura medio, ia edozertarako balio
erantzuna beraz eredu bat finkatuz erantzungo dezakete, are gehiago batera baldin badoaz.
da, eta horretarako gutxienez argitu beharrekoak Zentzu honetan edozer gauza bihur daiteke parte
dira hainbat gauza: hartze prozesu bat. Eta are kezkagarriagoa dena,
edozer gauza eta edozein gai bihur daiteke oso
 Zein da parte hartzea sustatzearen erraz eztabaidagai.
helburu orokorra eta zeintzuk
zehatzak? 10. Planteatu ditugun gai horiek guztiak
 Zertarako bultzatzen da parte aztertzerakoan, parte hartze prozesuak martxan
hartzea? jartzerakoan bezala, botere publikoen lidergoa
 Noraino iritsi nahi da? ezinbestekoa ez bada ere, erabat lagungarria da,
 Zeini zuzenduta dago batez ere euren programetan eta gobernu
 Zein sakonera du? (gai publikoen jardunean ere parte hartzean sakontzea helburu
informazioa, proposamena, lanketa, bada, eta jardueraren gidalerro baldin bada.
erabakia eta jarraipenaren continuum Udalek euren kasa eredu dispertsio handia izan
horretan zeintzuk ukitu eta noraino… dezakete baldin eta galdera hauek eta berauen
 Zein gairekiko planteatzen da erantzuna planteatzen ez baldin badira, eta
 Eta aurrekoen ondorioz nola egingo udalei zein foru aldundiei dagokie aipatzen ari
da? (lehenik zein sistema, eta garen norabidean pausoak ematea.
ondoren zeintzuk metodologia)
11. Instituzionalizazioak, hau da,
8. Ulergarria da parte hartzea hedatzearen
esperientzien bidez lortu dena formalki
aldeko apustua egiten denean, parte hartze
finkatzeak, zentzua izatekotan behin eredu
esperientzia ahalik eta gehien metatzeko
konpartitu bat dagoenean hartuko du.
beharra, baina ibilbide apurra egina egonda, aldi
Kontsentsu politikoan ahalegin handia egin behar
berean baita ere bere transzendentzia politikoaz
da parte hartze ereduen lehia bera demokrazia
jabetu behar da, eta beronekiko erantzukizunez
zabaltzeko egitasmoen aurka joan ez dadin.
jokatu. Hau da, marko bat eman behar zaio, eta
ez gara ari marko juridiko formal bati buruz, edo 12. Ez da nahastu behar gainera kontsentsu
ez derrigorrez, metodologia puntualak eta tokian politikoa eta politikoen kontsentsua. Kontsentsu
tokiko asmoak biltzeko balioko duen lurralde politikoa diogunean eragile politikoekin
eredu bati buruz ari gara, helburu politikoak, (alderdiak, eragile sozio-ekonomikoak, herri
kontzeptualizazio konpartitu bat eta sistema bizitzan eragina duten talde eta elkarteak eta
osatzeko lagunduko duten oinarriak finkatzeaz ari herritarrak) esan nahi dugu. Finean parte
gara gehiago. hartzeaz ari gara eta.
9. Eredu hori ez edukitzeak, edo agerikoa ez
izateak hainbat arazo planteatzen ditu. Hasteko
edozer demokrazia eta parte hartzea kontzeptuek

As a Working Paper, it does not reflect any institutional position or opinion neither of EKAI Center,
nor of its sponsors or supporting entities.
EKAI Center seeks to do business with companies or governments covered in its reports. Readers should be aware that we may
have a conflict of interest that could affect the objectivity of this report. Investors should consider this report as only a single
factor in making their investment decision.
GARAIA INNOVATION CENTER, GOIRU 1,A2 MONDRAGON
TEL: 943250104 VITORIA-GASTEIZ 639641457
LEKEITIO 675701785 DURANGO 688819520
E-MAIL: info@ekaicenter.eu
facebook.com/EKAICentre scribd.com/EKAICenter