PRIPREMA ZA OGLEDNI ČAS

Vuković Senad,prof. ko!."od.#$$%&#$$'

PREDMET:Mašinski elementi

, razred:IIm

NASTAVNA JEDINICA:Kotrljajni ležajevi TIP ČASA:Upoznavanje učenika sa konstruktivnim karakteristikama ,prednostima,nedostacima kotrljanih ležajeva ZADACI: Obrazovni:Upoznavanje učenika sa primjenom i načinom izbora i označavanja kotrljajnih ležaja Funkcionalni:Povezivanje teoretsko znanja sa primjenom O !o"ni:!azvijanje osje"aja kreativnosti i preciznosti kod izbora kotrljajnih ležajeva Na#$avn% &%$o %:izla anje,raz ovor,demonstracija Vr#$a na#$av%:Predavačko receptivna Na#$avna #r% #$va:Kompjuter,tabla,projektor 'i$%ra$ura:Mašinski elementi za dru i razred mašinske tehničke škole, uredni #r$%edžad !epči" i ostali$,internet 'okaci"a:Učionica

ARTI()'ACIJA ČASA )VODNI DIO*+,-. &in/ Kroz pitanja napraviti kratak osvrt na prethodno radivo vezano za ispitivanje materijala &$Pi$an"%:'ta su ležišta( 01Pi$an"%:Kako se vrši podjela ležišta( 21Pi$an"%:'ta je klizno ležište( OČE(IVANI OD3OVORI O !ovor na 4i$an"% -1Mašinski elementi koji služe za oslanjanje rukavaca osovina ili vratila nazivaju se ležišta$ O !ovor na 4i$an"% 01)snovna podjela ležišta vrši se prema konstruktivnoj izvedbi ili vrsti trenja elemenata na : ,klizna ležišta i ,kotrljajna ležišta$ O !ovor na 4i$an"% 2$)snovna karakteristika kliznih ležišta je da na mjestu izme*u rukavaca i posteljice,pri obrtanju rukavaca, nastaje trenje klizanja$ GLAVNI DIO ()$*)+ ,in.Kotrljajni ležajevi su mašinski elementi koji prenose optere"enja sa pokretnih dijelova mašina na nepokretne dijelove pomo"u kotrljajnih tijela$ )blik kotrljanih tijela može biti u vidu: ku!lica5val"6i7a5konu#ni8 val"6i7a5ba6vica i i!lica1 Kotrljajna tijela su smještena izme*u spoljašnje i unutrašnje prstena na kojima su u ra*ene staze kotrljanja$

#a bi kotrljajna tijela bila na istom rastojanju koriste ka+ezi ili držači$ Kod montaže kotrljajno ležaja unutrašnji prsten ležaja se najčeš"e čvrsto navlači na rukavac i u radu se zajedno okre"e sa rukavcom.kotrljajni ležajevi su male dužine.osjetljivi su na udare i potrese .dok se spoljašnji prsten nepokretno učvrš"uje u ku"ište ležaja1*#la" -1/ Pr% no#$i ko$rl"a"ni8 l%9a"a: .o raničen vijek trajanja Po "%la ko$rl"a"ni8 l%9a"%va a-prema obliku kotrljano tijela b-prema pravcu optere"enja ležaja .otpor trenja u radu je veoma mali .ne zahtijevaju nadzor u radu i troše malo maziva .ve" se mora zamijeniti novim .otpor trenja se malo pove"ava u odnosu na otpor u radu .za rijavanje ovih ležaja je mno o manje ne o klizni ležaja .pri kvaru bilo ko dijela ležaja ne može se vršiti popravka.zahtijevaju veliku preciznost pri izradi i sklapanju .nabavljaju se kao otova roba .veličine ležaja su standardizirane Man% ko$rl"a"ni8 l%9a"%va : .pri pokretanju i zaustavljanju ili pri malim brzinama.

tvrdo"u.ležaji sa ku licama$ Pr%&a 4ravcu o4$%r%7%n"a l%9a"%vi &o!u bi$i: . . . .kruti i podesivi.vrlo +ine i ravnomjerne strukture$ %ajviše se koriste ni#kol%!irani 6%lici #a 8ro&o& i &an!ano& i l%!ur% $i$ana i &olib %na1 0a izradu ka+eza kotrljajnih ležaja najviše se koriste materijali koji imaju slabije mehaničke osobine:$o4l"%ni 6%lik5&%#in!5alu&ini"54la#$i6n% &a#%1 .konstruktivnoj izvedbi.radijalni.ležaji sa valjči"ima.materijal za izradu ležajeva treba zadovoljiti slijede"e osobine: .dinamičku čvrsto"u.Pr%&a obliku ko$rl"a"ni8 $i"%la 5l%9a"%vi &o!u bi$i: .aksijalni i .prema pložaju ose. .sa cilindričnim i konusnim otvorom unutrašnje prstena.prema načinu utvr*ivanja na vratilo . .velike otpornosti na habanje. .otpornost na zamor.ležaji sa ku licama. .visoke mehaničke osobine .radiaksijalni$ )sim ove podjele ležajeve možemo pojeliti prema : .jednoredni i dvoredniMa$%ri"ali za izra u ko$rl"a"ni8 l%9a"%va / obzirom na uslove rada i optere"enja .ležaji sa bačvicama i .prema broju redova kotrljajnih tijela.ležaji sa koničnim valjči"ima.

vanjski prečnik spoljašnje prstena .odnosi se na dopunske oznake ležaja$ .maziva i dr$ )snovna oznaka se sastoji od tri rupe slova i brojeva$ Prva rupa je brojna oznaka i predstavlja nazivni prečnik $#ru a rupa se sastoji iz dva ili tri slova i de+inira tip ležaja$ /lovo na prvom mjestu se odnosi na oblik kotrljajno tijela i smjer optere"enja$ /lovne oznake predstavljaju sljede"e: 2.prsteni valjkasti ležaj.odnosno na tre"em mjestu . /.prsteni ku lični ležaj.Obil"9avan"% ko$rl"a"ni8 l%9a"%va )bilježavanje ovih ležaja je standardizirano ivrši se zbo biranja vrste ležaja i mo u"nosti zamjene raznih tipova ležaja jednakih osnovnih mjera$ )snovne mjere na osnovu kojih se vrši izbor ležaja su: . 3.valjkasti ležaj$ /lajd br$ /lovo na dru om mjestu .prsteni podesivi bačvasti ležaj.kolutni ku lični i valjkasti ležaj i K. !.površinskoj zaštiti.širina ležaja )značavanje prema ISO 1sistemu vrši se pomo"u bro"%va i #lova$ Ukupna oznaka sastoji se od o#novn% i o4un#k% oznake$ )snovna oznaka de+inira veličinu i vrstu ležaja dok se dopunska oznaka odnosi na detalje unutarnje konstrukcije.podatke o tolerancijama i podatke o dozvoljenim zazorima.konusno.nominalni prečnik unutrašnje prstena koji od ovara nominalnom prečniku rukavca .

045!'%I #I) Primjer:Prstenasti ku lični ležaj sa radijalnim dodirom .3re"a rupa .brojni dio oznake . reda mjera 9& ima oznaku +.sastoji se od dva broja$Prvi broj se odnosi na širinu ležaja B .:C0- .a dru i na spoljašnji prečnik ležaja D.prečnika d678mm.

.

.

.

Slajd1 .

%I :<=4.<5I .4.K)3!:.

Slajd 2 .

Slajd 3 .

Slajd 4 .

Slajd 5 .

Slajd 6 .

Slajd 7 .

Slajd 8 .

Slajd 9 .

Slajd 10 .

Slajd 11 .