You are on page 1of 12

Haz Ibrahim Dalliu

(1878-1952)
Nga Lira Musollari

Mendimi
faqe 7

FORUMI INTELEKTUAL MYSLIMAN

www.gazetamendimi.com

NR. 6(9)

QERSHOR 2013

SHTET MODERN ME ISLAM

TURQIA

BigBrother-izmi i politiks shqiptare

Toleranca dhe intoleranca - vshtrim i javs s tolerancs ndrfetare n Kosov


faqe 2

faqe 5

Nga Brenton Kotorri

Mandati i Tret vs Rilindje


Nga Lulzim Abdiaj
faqe 4

Edukimi religjioz si nevoj urgjente


Nga Klajd Bylyku
faqe 3

Ndryshimi i gjendjes faqe 3 llon nga fjala Sa efekt kan hajmalit


Nga Arens Gjevori
faqe 6

Nji pasqyr nga tragjedija e amris


na thot nj imam nga qarku i Filatit. Ngjarjet e 1943-1945
faqe 8

Drejt shtigjeve t lumturis dhe rehatis

Rndsia e familjes faqe 10 tek elefantt

Profeti Muhamed
(paqja qoft mbi t) ka thn:
1. Krkimi i dituris sht detyr pr do mysliman

Celulari i dmshm apo i dobishm Helmi i blets n mjeksi Bimsia n zonn e Elbasanit

Ibn Maxhe

2. Kush ndjek nj rrug pr t marr dituri, Allahu do tia lehtsoj atij rrugn pr n Xhenet
Muslimi

faqe 11

faqe 10

Prfshirja e lndve fetare n tekstet shkollore sipas modelit europian faqe 4

3. Shembulli i dijetarit dhe adhuruesit injorant sht si shembulli midis m t lartit dhe m t ultit prej jush. 4. Shrimi i injorancs sht pyetja.

Tirmidhiu

Ebu Daudi

Mendimi / Qershor 2013 /

2
Para ardhjes s Profetit a.s. arabt i mbysnin foshnjat femra? Nj veprim q u ndalua rreptsisht dhe u konsiderua i dnueshm pas ardhjes s Profetit a. s. A nuk nodh rndom edhe sot nj gj e till? Partner t cilt detyrojn bashkshorten e tyre q t abortojn fmijn n rastin kur foshnja sht e seksit femr? N perspektiv Islami ndikoi ndr shekuj n zhvillimin e dijeve shkencore si edhe n lartsimin e moralit individual dhe shoqror n nj shkall globale. Pr kt arsye ne besojm se edukimi fetar nuk sht nj proces thjesht pragmatist e as individual por ai ndikon n vjeljen e fryteve n perspektiv, n ndrtimin e nj shoqrie t shndetshme pr t ardhmen.

Prfshirja e lndve fetare n tekstet shkollore sipas modelit europian


toi tundimit pr pushtet, fam, pasuri t ofruar nga parija e asaj kohe n shkmbim t heqjes dor nga thirrja e njerzve n besimin e nj Zoti t vetm. N planin shoqror shoqria paraislamike dallohet pr fenomene t cilat realisht dominojn n ato shoqri ku njerzit jan shmangur nga besimi (feja) t tilla si: Imoraliteti, gnjeshtra, vjedhja e prons s tjetrit, dhuna, alkoolizmi, diskriminimi, mungesa e kohezionit social, mungesa e ndjeshmris ndaj tjetrit etj Mjafton q ne t prmendim nj shembull:

Nga Ervin MUO


T nderuar: Jemi mbledhur sot n kt takim pr t diskutuar nj prej shtjeve m t rndsishme pr komunitetet fetare n veanti por edhe pr shoqrin ton n trsi at t Prfshirjes s lndve fetare n tekstet shkollore. shtja e prfshirjes s lndve fetare n shkolla ka nj karakter global ku shtetet e vendeve t zhvilluara kan lluar tashm realizimin e ktij projekti. Fatmirsisht ky diskutim po shtrihet edhe n realitetin shqiptar ku pr 50 vjet diktatur njerzit jo vetm q u penguan n ushtrimin e t drejts s besimit por njkohsiht lufta kundr institucionit t fes dhe drejtuesve t saj u shndrua n nj politik thelbsore t regjimit t asaj kohe. N thelb pasojat e ksaj politike ishin t rnda pr shoqrin ton e cila gradualisht psoi nj zbarzje shpirtrore, morale si edhe cnim t raporteve sociale ndrmjet njerzve. Shum prej koncepte t mirllta fetare u adaptuan nga ideologjia e asaj kohe t tilla si: vllazria, altruizmi, besimi tek partia etj... q n vetvete nuk mund t prodhonin dhe nuk prodhuan asnj vler t mirllt n shoqri. Zbigniev Brzhezhinski ka shkruar: Domethnia themelore e prvojs totalitare gjat shek. XX ngrthen prpjekjen e dshtuar pr ta futur njerzimin forcrisht n utopira vrtet t habitshme. Megjithse kjo prpjekje dshtoi, ajo prfaqsoi orvajtjen politikisht m t skajshme dhe lozokisht m harbute n historin njerzore pr t tuar kontrollin mbi trsin e mjedisit njerzor, pr ta prvijuar dogmatikisht organizatn sociale t njerzimit dhe pr ta kushtzuar personalitetin njerzor. Shkurt, arkitektt e utopis shtrnguese i dhan vetes rolin q njerzimi tradicionalisht ia kishte dhn Zotit. Fillimi i ktij diskutimi n ditt e sotme sht i rndsishm jo vetm n kuadrin e t drejtave t njeriut por edhe t ndihms q institucioni i fes mund t ofroj n trajtimin e nj sr problemesh me karakter social apo psikologjik. Nuk jan t pakta vendet e zhvilluara t cilat kan forcuar partneritetin e tyre me institucionet fetare n procesin e hartimit t strategjive dhe politikave me karakter social ose parandalues pr nj sr problemesh sociale. Mjafton t prmendim ktu rndsin q kan institucionet fetare n trajtimin dhe parandalimin e fenomenit t vetvrasjes si pjes e strategjis s SHBA n luftn kundr vetvrasjes. Ne dshirojm q si forum t sjellim n vmendjen e institucioneve shtetrore

dhe jo-shtetrore, si edhe t shoqris Shqiptare rndsin e prfshirjes s lndve fetare n programet msimore. Edukimi fetar provokon pyetje sduese rreth qllimit t jets, besimit rreth Zotit, vetes dhe natyrs, t drejts dhe t t gabuars dhe se far do t thot t jesh njeri. Ajo zhvillon dijen e nxnsve dhe t kuptuarit e fes dhe raportin e saj me kndvshtrimet e tjera rreth jets apo bots. Ajo ofron mundsi pr reektim personal dhe zhvillim shpirtror. Ne duhet tu msojm fmijve tan rreth besimit (fes) pr tre asrye kryesore: S pari. Pr nga vet natyra e tij njeriu sht qnie e lidhur me besimin. Pr mijra vjet ne kemi krkuar (dhe vazhdojm t krkojm) kuptimin e jets, shpesh duke i shprehur mendimet tona n forma t ritualeve fetare. T msuarit e fmijve tan rreth fes ndihmon n kultivimin e artit t t krkuarit ekzistencial; T msuarit e prgjigjeve t mundshme rreth pyetjeve kye: Kush jam un? Nga kam ardhur? Ku do t shkoj? dhe Prse? S dyti, qeniet njerzore, shpesh, e prdorin fen pr t justikuar luftn apo armiqsin ndaj t tjerve. T msuarit e fmijve tan rreth origjins s fes i ndihmon ata q tu rezistojn grupeve t dhunshme. S treti, fmijt tan jetojn n nj bot ku t punuarit n mnyr konstruktive me fqinjt krkon nj t kuptuar t fes s tyre. T msuarit e fmijve tan rreth fes i ndihmon ata q t ndrtojn komunitete m t qndrueshme dhe miqsore. Edukimi fetar n shkoll duhet t jet i bazuar n fakte dhe jo gjykues (paragjykues), duke shprehur tendencn pr t hedhur posht nj fe kundrejt nj tjetre. N t njjtn koh, ajo duhet t jet e plot, duke i lejuar do feje q t ndaj idet me nxnsit n nj mnyr t till q ti inkuarojoj ata pr t krkuar, medituar dhe reektuar rreth kuptimit t jets. Kushdo q sht sadopak njohs i tre besimeve monoteiste dhe t drguarve t tyre e ka t qart se far dimensioni mendimi solln ata n shoqrit e tyre duke ndikuar n transformimin rrnjsor t shoqris si edhe n zhvillimin e tyre. Nse do ti referoheshim periudhs s shpalljes s profetsis s Muhamedit a. s. do t kuptonim se far ndikimi pati Islami n tranformimin e shoqris arabe (e m pas n nj shkall m t gjer). N planin personal Profeti, nprmjet personalitetit t tij, shpalosi tek ne shembullin e nj prej njerzve m t lartsuar t njerzimit: ai njihet si njeriu q i rezis-

Toleranca dhe intoleranca - vshtrim i javs s tolerancs ndrfetare n Kosov Nga Dr. Shefqet KRASNIQI
Kosova, n rast se tenton t promovoj shtet pa fe, ather duhet ta di se ajo ka gjymtuar veten. Kjo do t nnkuptonte se motori q v n lvizje makinn mungon. 1. Feja dhe shteti Kosova hodhi nj hap para drejt tolerancs fetare. Ajo organizoi javn e tolerancs ndrfetare ndrsa, paraprakisht, mori lvdata edhe nga raporti amerikan pr respektimin e t drejtave dhe lirive fetare. N t vrtet, ky organizim shpalosi gjra shum me rndsi, t cilat nuk duhet ta bjn Qeverin t ndihet komode. Fjalt e kongresistit Bob McEwen se Jan tri burime t pushtetit, sht fuqia ekonomike, ushtarake apo politike dhe ajo shpirtrore dhe Jan t bekuara kombet, t cilat n brendin e tyre e kan Zotin dhe besimin duhet t jen nj vrejtje serioze se pa besim nuk ohet shteti para. Laicizmi nuk nnkupton prjashtim t besimit. Kosova, n rast se tenton t promovoj shtet pa fe, ather duhet ta di se ajo ka gjymtuar veten. Kjo do t nnkuptonte se motori q v n lvizje makinn mungon. E, pr kt prvojn e shkurtr t ksaj tendence, Kosova ka kt nivel t lart korrupsioni, mashtrimesh, vrasjesh, vetvrasjesh, etj. Kjo sht tamam ajo q nj lozof thot: Aty ku nuk sundon Zoti, sundojn fantazmat! 2. Toleranc me ku Toleranca jo doher sht virtyt. Ajo mund t reektoj edhe si dobsi e madje edhe t jet poshtrim pr tolerantin. Kosova, e cila ishte viktim e pals serbe, ka shfaqur tr kt zemrgjersi pr kriminelin, Serbin, aq sa fton zyrtart e saj, vendos amurin solemnisht, tregon kt zemergjersi ndrsa poshtrohet. Krimineli ngel kriminel dhe kjo mbase sht dshmuar n rastin e Serbis historikisht. Foltorja e tolerancs shrben pr intoleranc. Prfaqsuesi serb thot se Kosova sht Serbi, ndrsa pr udi merr duartrokitje. Ata, ose nuk e kan kuptuar, ose nuk ia kan vn veshin fare se far ka thn, ose toleranca po zbritka deri n kt nivel t poshtrimit, gj, t ciln nuk e duam. N kuadr t ksaj jave u prkujtuan edhe viktimat e Hiroshims dhe Nagasakit. Kosova prkujtoi ata, e po kshtu, pr nder t viktimave t Holokaustit, pr hebrenjt bri nj lapidar, i cili, megjithkt, nuk e knaqi komunitetin hebre. T paknaqura, por nga nj aspekt tjetr, ishin edhe nnat kosovare. T interesohemi pr viktimat e Holokaustit, ndrsa t mos bjm asgj pr viktimat e lufts son, sht e pavend. Pra, toleranc e paqlluar. 3. Toleranca dhe komunitetet Ndrsa vshtroja rrjedhn e javs s tolerancs, thash n vete: Sikur ne muslimant t kishim qen komunitet pakic, ndoshta do tia kishim kaluar shum m mir. Sikur t gjitha kto thirrje pr toleranc t ishin br n raport me komunitetin m t madh, q trajtohet m s keqi nga qeveria. Ende pa mbaruar java e tolerancs, Kosova shkel t drejtat fetare. Vajzave me shami iu ndalohet pjesmarrja n Testin e Maturs. Sikur nuk mjafton ajo se Kosova ka 137 000 analfabet. Apo, tash q ka marr lvdata, duhet t vazhdoj e qet me shkeljen e s drejts. T thuash se n Kosov ka toleranc t plot dhe se nuk ka diskrimimin fetar, sht gabim. N Kosov t gjith gzojn t drejta, bile edhe nse dikush dshiron t martohet me partner t s njjts gjini. T drejta gzojn edhe shtazt, por jo edhe muslimant. Kosova sht vendi i dyt n Evrop pr nga shkelja e t drejtave t muslimanve dhe diskrimiminit t tyre, pas Greqis. Kosova deri m tani asnj hap para nuk e ka br n raport me fen, ajo e ka ln fen atje ku ka qen n kohn komuniste. Un nuk e di se ku sht qllimi dhe far dobie ka organizimi i ktyre tryezave pr toleranc fetare, n nj vend ku n mnyr agrante shkeln t drejtat fetare?! Prpos nse ka pr qllim pr tua hedhur nj grusht hi syve t ndrkombtarve, kinse ne jemi ata q t gjithve ua japim t drejtat, apo pr ti kaluar disa dit npr hotele, e restorante dhe pr tu njoftuar mes vete. 4. N vend t konkluzioneve t organizimit qeveritar Java e Tolerancs do t duhej t sillte konkluzionin pr respektim t ndrsjell t s drejts fetare. Duke i siguruar hapsir t gjitha komuniteteve, duke rregulluar me ligj, duke futur besimin si motor t shoqris, Kosova do t ecte para.

e - m a i l :

g a z e t a m e n d i m i @ g m a i l . c o m

m o b i l e :

0 6 9 6 7 8 5 0 9 9

Mendimi / Qershor 2013 /

Ndryshimi i gjendjes llon nga fjala


saj deri n organizimin politik. Prandaj nuk sht habi q partit politike nuk konkurrojn me platforma politike, por me sharje, denigrime, baltosje, madje dhe me luft. Prve ksaj, konkurrimi me t vetin dhe jo me tjetrin ka sjell paralizimin dhe stanjacionin e progresit social. Pra kemi shoqri civile q konkurron me vetveten (kujto organizatat dhe shoqatat q kacafyten pr donatort), kemi biznese q konkurrojn pr t dmtuar rivalin, madje duke dmtuar ndonjher edhe veten, kemi parti q harxhojn energji akademike, materiale dhe menaxheriale pr t demoralizuar e dmtuar kundrshtarin politik, e jo pr t sugjeruar apo pr t uar prpara platformat qeverisse, e kshtu me radh. Po kshtu shohim se sensort reagues t shoqris jan pothuajse t ngordhura, pr kt mjafton t hedhim syt nga: Sindikatat, Institucioni protests qytetare, shoqrit civile, aleancat qytetare, protestat studentore, entet rregullatore t konsumatorit, entet kontrolluese t mallrave t konsumit etj. Prandaj me t drejt gazetat perndimore ngren shqetsimin se ku konsiston demokracia shqiptare ndrkoh q neuronet e saj nuk prcjellin e as japin reagim. Si e shohim pra, i gjith efekti stopues pr progresin dhe emancipimin social, e ka zanalln pikrisht tek hezitimi dhe pasiviteti i gjithsecilit prej nesh n shoqri. sht e kuptueshme se kto stade sociale nuk jemi ne t part q po i kalojm, ato i ka kaluar do shoqri moderne n bot. Prandaj vlen t theksohet se arritjet q ata po i gzojn nuk kan ardhur vetm se nga aksioni qytetar dhe reagimi civil i do individi n shoqri. N kt kontekst nga lozoft e lasht Grek kemi trashguar nj slogan: Drejtsia sociale do t vendoset vetm ather kur do individ t reagoj pr padrejtsit q bhen n shoqri, me t njjtin nivel aktivizimi si do t reagonte n.q.s ajo do ti bhej atij vet dhe kjo n gjuhn moderne njihet me termin ndrgjegje kolektive. Dhe q kt ta arrijm duhet q gjithsecili prej nesh mos t mbaj m vendin e vet, por t dal n aksion dhe t flas ndaj do fenomeni negativ dhe padrejtsie q bhet n shoqri. Kshtu fillojn t lvizin mekanizmat social, q jan ndryshkur nga trashgimia kaluar. Prandaj mos hezito t assh, sepse ndryshimi llon pikrisht dhe vetm nga ty!

Edukimi religjioz si nevoj urgjente


Nga Klajd BYlYkU
j dit q m qlloi t isha pran disa fmijve, dgjova q njrin prej tyre shokt e thrrisnin Burak. I pyeta se cili dhe far ishte Buraku dhe mu prgjigjn se sht ky ktu dhe sht turk. Ndrsa pyetjes se prse i thoni turk dhe a ka ndonj dallim ndaj jush iu prgjigjn se medoemos kishte dallim sepse kta ishin shqiptar dhe ai thjesht, turk. Episod q n plan t par st thot asgj, por po ta shohsh pak m holl t tmerron. N mnyr dhe prse? Dihet nga t gjith q ndikimin e saj m t madh nj kultur e ushtron tek qytetart nprmjet shkolls si institucion, q do t thot se indoktrinimi vjen q tek fmijt t cilt duke u rritur, pa e kuptuar as vet me disa norma q jan t njjta pr t gjith, u vjen nj moment (kur rriten) q mendojn dhe besojn at q vet ushtruesit e pushtetit ua kan servirur me vite e vite t tra. Pra q do t thot se hasim n nj model shum t ult, sepse njerzve ua mbushkan kokat t tjert dhe jo ata vetvetes, si normalisht duhet ti ndodh dokujt t pajisur me vullnetin e tij t lir. T bjm nj marrveshje fjale: kultur n kt rast cilsojm nj trsi rregullash dhe normash t cilat prbjn jetn intelektuale dhe shpirtrore t nj grupi njerzish dhe jo edukatn e mirsjelljes. Kshtu, na del se kultura e do vendi indoktrinon paraprakisht fmijt q t besojn apriori si t vrteta gjra t cilat i intereson asaj dhe vetm asaj. Pak a shum, me prjashtime t rralla, kshtu ndodh n do vend, pra nuk kemi t bjm me nj dukuri shqiptare, por t prbotshme. E q ti rikthehemi rastit t Burakut, t gjith e dim haptazi se fmijve u msohet nj nacionalizm (jo patriotizm, si do t qe normale) i tejskajshm, nj kulturim i dmshm q i udhzon ti ndajn t tjert nga vetja e tyre nse sjan identik dhe t njjt me ta. Pra Buraku sht tjetri dhe mjafton q t jet tjetri q menjher t jet i ndryshmi, i huaji pr fmijt e tjer (shqiptar). Kjo sjellje sht rezultati prfundimtar i nj edukimi t keq, t dmshm, arrogant q shkolla i mson fmijve. E drejt do t qe q prgjigjja t ishte se Buraku ishte i mire apo i keq, i drejt apo gnjeshtar, por n fakt prgjigjja ishte e prer dhe skandaloze: Buraku sht turk. Shumkush mund t mendoj se sht e pavler q t merremi me nj dialog fmijsh, por kjo e vrtet shkon ca m tej dhe rrethon mbi t gjitha t rriturit.

Nga Enklid PELARI


do situat ka inertsin dhe hapsirat e veta t reagimit. Sipas rastit, njeriu flet kur duhet, dgjon kur duhet, vshtron kur duhet, proteston kur duhet, bojkoton kur duhet, bashkpunon dhe madje lufton me mjete demokratike kur duhet. Kshtu, si pa dashje, krijohet roli yn n shoqri dhe n baz t kazusit q prfaqsojm krijohet grupimi dhe inuenca sociale. N kontrast me parametrat socialkulturore t denuara nga shkencat sociale pr organizimin kolektiv t njeriut, shohim se individi shqiptar mban nj qndrim sa kompleks aq edhe t pakuptueshm n organizimin dhe reagimin e tij masiv. Ai hesht kur sht pr t folur, et kur duhet t hesht. Bindet kur duhet t reagoj dhe reagon kur duhet t bindet. Kjo ka br q n shoqrin ton, t kemi njerz q vetm asin, pavarsisht se far thon, kemi t tjer q vetm heshtin -kjo sht cilsi e mass prball fenomeneve negative-, pavarsisht se lypset t reagojn, kemi disa specie q vetm qeverisin, pavarsisht se dshtojn, kemi t tjer q jetojn duke u ushqyer me t drejtat e tjerve, pavarsisht se bjn padrejtsi, e kshtu me radh. Kjo ka br q as m shum e as m pak, n Shqipri t krijohet autokracia e rolit t individit. do kush q e mban nj rol n shoqri, e ruan at me arsyen e forcs dhe terrorit, duke vrar kshtu konkurrimin dhe shfrytzimin e vlerave dhe duke krijuar n shoqri frymn e mediokritetit profesional dhe skarcitetit produktiv. E gjitha sht imanente e nj koniktualiteti primitiv, e cila vazhdimisht sjell pasoja dhe kosto sociale pr shoqrin ton t varfr e t brisht. Kjo frym e mbingarkuar negativisht llon q nga individi m i thjesht dhe prfundon duke i shtrir tentakulat e

I rrethon pra duke i dominuar me nj teknik t poshtr. Miq dhe armiq do t ket gjithnj, ashtu si gjithnj do t kemi edhe prej nesh dhe kundr nesh e kjo sht fare e natyrshme, por kur dallimet midis individve n veanti e grupeve shoqrore bhen jo sipas kriterit t s mirs dhe s keqes, jemi prball nj problemi t madh. Pra ne e dim q shqiptart i bjn syt katr kur prmendet emri i Nn Terezs, jo pr t mirat publike q ajo ka br, por brutalisht ve duke u nisur nga fakti se ka pasur origjin shqiptare e mbi t gjitha sepse sht tuese e mimit Nobel pr Paqen (prpara Nobelit nuk e njihte kush). Po ashtu kur ndonj burim alternativ rrek t vr n dukje edhe an negative t saj, menjher i mbyllin syt sepse morali dhe sinqeriteti i saj ndoshta jan duke u vn n dyshim, por nacionaliteti kurr. Ky pra sht dshtimi i hapur, sepse ktu e kan piknisjen etiketimet jo morale, ktu e ka zanafilln i gjith shndrrimi, degjenerimi, degradimi i vlerave; ngase po u hoq dor nga dallimi (i vrtet) thelbsor midis s mirs dhe s keqes, do t gjejm t tjera gjykime pr ta ndar tjetrin nga vetja si turk, zezak, i varfr, serb gjykime me t cilat shqiptart jan deri n gryk. Thn kt, ne besojm se ka vetm nj mnyr pr tu mjekuar kjo smundje pasi diagnostikohet dita dits: edukimi religjioz i fmijve npr shkolla. Thon se familja sht pasqyra e fmijs, por kjo sht pr rubrikn na ishte nj her sepse jo se nuk ka sot familje t konsoliduara, por presioni kulturor q vjen prej rrugs (shoqris) dhe shkolls, sht shum m i madh. Ksisoj fmijt duhen edukuar q ti vlersojn bashkmoshatart e tyre sipas moralit dhe jo ngjyrs s lkurs, sipas veprimeve t tyre dhe jo nacionalitetit q disponojn. Dhe edukimi religjioz npr shkolla i v vuln ktij problemi sepse si e tham, fmijt me an t shkollimit t tyre prthithin norma t cilat deri kur rriten as vt si kuptojn, por kjo sprbn problem n kt rast sepse sht mirsi dhe jo hile karshi tyre. Pra le ta marrin me ajrin kt edukim q n shkoll e q sot u mungon shumics prej tyre dhe shenjtrin n zemra ta krijojn duke u qndruar xheloz ktyre vlerave q t vegjl e jo duke e mbushur kokn me budallallqe e nacionalizma duke pasur si modele morale e shpirtrore heronjt tan t Rilindjes apo Sknderbeun.

Qeveria miraton vendimin pr kalimin n pronsi t Komunitetit Mysliman pr Myftinin Elbasan, t siprfaqes prej 5902 metra, n Zaranik, Elbasan
shilli i Ministrave mori sot n shqyrtim dhe miratoi vendimin Pr kalimin n pronsi, pa shprblim, t Komunitetit Mysliman, pr Myftinin Elbasan, t siprfaqes 5902 metra, nga trualli i prons nr.278, me emrtim Reparti ushtarak nr.5012/31, me vendodhje n Zaranik, Elbasan, n prgjegjsi administrimi t Ministris s Mbrojtjes dhe pr nj ndryshim n vendimin Pr miratimin e Lists s inventarit t pronave t paluajtshme shtetrore, t cilat i kalojn n prgjegjsi administrimi Ministris s Mbrojtjes t ndryshuar. Me kt vendim, siprfaqja e toks prej 5902 metrash n Zaranik t Elbasanit, e cila ishte n administrim t Ministris Mbrojtjes i kalon tashm n pronsi t Komunitetit Mysliman pr tu prdorur pr nevoja t Myftinis s Elbasanit.

Mendimi / Qershor 2013 /

Mandati i Tret prball Rilindjes

Turqia,Shtet modern meIslam!

Turqia dje dhe sot!

Nga Lulzim ABDIAJ


rej kohsh, zgjedhjet jan n qendr t vmendjes dhe prbjn kryefjaln e do diskutimi mediatik. Tashm q ato jan gjithnj e m afr, rivaliteti bhet gjithnj e m i madh dhe gara zgjedhore gjithnj e m e fort. Zgjedhjet parlamentare t 23 qershorit 2013 vn prball njri-tjetrit dy koalicione t mdha. N njrn an qndron koalicioni i Aleancs pr Punsim, Mirqenie dhe Integrim, i udhhequr nga Partia Demokratike dhe i prbr nga 25 parti t qendrs dhe qendrs s djatht dhe, nga ana tjetr, koalicioni i Aleancs pr Shqiprin Europiane, i udhhequr nga Partia Socialiste dhe me nj prbrje mjaft heterogjene, duke prfshir forca politike t nj spektri i cili varion nga ekstremi i majt deri te ndonj parti politike e krahut t djatht. Zgjedhjet pr legjislaturn XIX t Kuvendit t Shqipris dhe t tetn pas ndryshimeve demokratike t llimit t viteve 90 t shekullit t kaluar, prbjn n vetvete nj moment historik. Partia Demokratike, edhe pse ndodhet n qeverisje prej dy mandatesh, ka vendosur si objektiv t sajin toren e tret radhazi, gj q do t ndodhte pr her t par n kto 23 vjet t pluralizmit politik n Shqipri. Opozita et pr Rilindjen, si e vetmja alternativ, sipas saj, pr t ardhmen e vendit pas dy mandatesh keqqeverisjeje. Me se vjen Partia Demokratike n kto zgjedhje? Rezultatet e ksaj force n qeverisjen e vendit jan mse t prekshme: N rrafshin ekonomik treguesit asin pr nj ecuri pozitive t GDP, pra, pr rritje t vazhdueshme ekonomike, edhe pse Bashkimi Europian, partneri kryesor ekonomik dhe tregtar dhe, sidomos fqinjt tan m t afrt ndodhen prej disa vitesh nn efektet e krizs nanciare botrore. Pak vite m par zhvillime t tilla nuk mund parashikoheshin as nga analistt m t guximshm. Aktualisht, GDP reale pr banor sht m shum se 8 000 dollar, duke krijuar edhe nj themel t shndosh ekonomik pr nj demokraci funksionale. Funksionimit normal t demokracis n vend i ka shrbyer edhe nj arritje e rndsishme n politikn e jashtme, si sht antarsimi n NATO, i cili e vendosi prfundimisht Shqiprin n familjen e madhe euroatlantike. T gjitha kto kan br q vzhguesit e ndryshm ndrkombtar t asin pr prfundimin e suksesshm t tranzicionit ekonomik dhe politik n vend.

Cila sht oferta e opozits prball ktyre arritjeve t koalicionit qeveriss? Opozita, e cila prej dy vjetsh ka humbur edhe drejtimin e Bashkis s Tirans, krkon me do kusht pushtetin. Programi i saj, i pagzuar si Rilindje, nuk ofron asgj t re, me prjashtim t nj modeli t ri taksimi, t njohur ndryshe si Taksa progresive. Pr socialistt, ky model taksimi prbn edhe elsin pr zgjidhjen e t gjitha problemeve ekonomike e sociale n vend. Tezat e tjera n programin e PS jan me natyr t pastr politiko- elektorale dhe, t paktn, hprh, nuk prbjn alternativa t mirllta pr tu marr n analiz. Prball takss progressive, PD sht e vendosur t zbatoj edhe n t ardhmen modelin e Takss s shesht. Ndrkoh q qeverisja aktuale shfaqet e vendosur edhe pr vazhdimin e projekteve madhore pr t sotmen dhe t ardhmen e vendit, si jan ato infrastrukturore, ndr t cilat m e spikatura, Rruga ElbasanTiran , pa harruar edhe ato n fushn e energjetiks, ndr t cilat mund t prmendim Projektin e kaskads s lumit Devoll e shum projekte t tjera me rndsi t padiskutueshme pr nj zhvillim edhe m dinamik t ekonomis shqiptare. Cila do t jet zgjedhja q do t bjn shqiptart n 23 qershor? Nuk ka nevoj pr shum prpjekje pr t arritur n prfundimin se argumentet e PD dhe koalicionit rreth saj jan m t shumta dhe m bindse. Nga ana e saj PS dhe aleatt mendojn se tashm, pas dy mandatesh, PD duhet t lr pushtetin dhe t kaloj n opozit. Por, kjo nuk prbn nj argument n vetvete. Kushtetuta jon nuk e kuzon numrin e legjislaturave prgjat t cilave nj forc politike mund t qeveris dhe, n demokracin ton me mosh t re, nuk kemi nj zakon t till me forc detyruese. Pikrisht kjo prbn edhe intrign kryesore t 23 qershorit: A do t ket nj mandat t tret pr PD? sht zgjedhsi ai q do t na qartsoj pr kt. PD ka t drejtn morale ta krkoj nj gj t till dhe kt t drejt ia japin sukseset e shnuara n aspekte t ndryshme t qeverisjes. Ndrsa PS do ti duhej t formulonte m qart prioritetet n kt prballje elektorale dhe t ofronte nj alternativ m bindse pr votuesin e thjesht. Gjithsesi, gara mbetet e hapur.

- Borxhi ndaj FMN (2001), 151,8 miliard (sot 0) - Bruto prodhimi shoqror : 230 miliard (2001), 770 miliard (sot) - Rrritja Reale Ekonomike: -9,4%(2001), 8,9% (sot) - T ardhurat pr banor : 3.000$(2001), 10.600(sot) - Shpenzime pr shndetsi: 2,9 miliard $(2001), 16,8 miliard (sot) - Shpenzime pr arsim: 6,5 miliard (2001), 47,4 miliard (sot)
urqia sht nj demokraci e gjall dhekonkurruese,ku 79 milion njerz jan me nj ekonomi t lulzuar.Ndikimi i sajn rajon sht rritur pasi ajo sht larguar nga rrnjt e saj laikedrejt nj qeverisjeje me prirjeislamike. Qeveria e udhhequr nga kryeministri Rexhep Tajip Erdogan me Drejtsi dhe Zhvillimpro-islamik mori nj mandat t fort n zgjedhjet parlamentare n qershor 2011.Mbshtetsit e Z. Erdogan u shtuan si shkak i ngritjessprolitt Turqis n Lindjen e Mesme, duke e kthyer vendin n njpik kyerajonale, n nj koh kur disa nga fqinjt e saj jan t mbyllur n betejat nganjher t dhunshme pr demokraci. Z. Erdogan ka sjell edhe rritjen e fort ekonomike t vendit me8.9 pr qind, edhe pse papunsia mbetetpak elart n gati 12 pr qind dhe shprndarja e t ardhurave mbetete pabarabart. N vitin 2011, Turqia theu aktin e paqesme qeverin e pamshirshme tPresidenti Bashar al-Asad.Gjat vitit pasues, Turqia u b nj baz gjithnj e m e rndsishmen strehimin e forcaveanti-Asad. Tensionet n kurin Sirian-Turk janrritur ndjeshm n qershor 2012, kur Siriarrzoi nj avion turkme pretendiminse ai e kishte kaluar n hapsirn ajrore t saj. 550-milje kutarejan br nj linj faji dhe pika kritiket mundshme, t prdorura nga nj rrjet gjithnj e mi sostikuari aktivistve n furnizimin me kontraband ngaTurqia jugore drejt Siris, duke

prfshir arm, veshje, komunikime spitalet fush dhe madje edhe rrogat pr ushtart q dezertojn.N t njjtn koh, ajo ka ofruar rrugt e arratisjes pr dhjetra e mijra civilve sirian duke zvogluar ushtrin siriane. N nj koh kur Uashingtoni dhe Evropa jan duke vlersuar Turqin si nj model i demokracis myslimane pr botn arabe, avokatt etdrejtave t njeriut n Turqithon seqeveria e Erdogan ka qen duke treguar nj trend ogurzi n shtypjen emediass lirmenj przierjefriksimi, arrestimedhe makinacioneve nanciare, duke prfshir edhe shitjen, kun vitin 2008 t nj gazete kryesore dhe nj stacion televiziv n nj kompani e lidhur me djalin e kryeministrit n pushtet. Q n llim t janarit 2012, ka pasur 97 antar t mediave tarrestuarme burg n Turqi, duke prfshir gazetart, botuesit dhe shprndarsit, sipas Bashkimit t Gazetarve turk, nj shifr q grupet e t drejtave thon se e tejkalon numrin e t ndaluarve n Kin.Qeveria turke mohon gurn dhe insiston se me prjashtim t katr rasteve, t arrestuarit kan qen t gjith t ngarkuar me aktivitete t tjera sipas raportimit. Arrestimet krcnojn t errsojn imazhin e z.Erdogan, i cili shtetiketuar n Lindjen e Mesme si nj udhheqsi fuqishm rajonal q mund tsdojlider t Izraelit dhe Perndimit. Prgatiti Daniela ela

Mendimi / Qershor 2013 /

BigBrother-izmi i politiks shqiptare


nuk ka na duhet progresi kur ai nuk na sjell drejtsi. Kjo dilem e madhe ka disa shekuj q e mundon njerzimin dit pas dite dhe ende duken larg shanset pr ta zgjidhur. Shum prej nesh mund t jen t shqetsuar se si krkesa pr progres e ka mposhtur krkesn pr drejtsi, por dshprimi nuk mbaron ktu. Epoka n t ciln jetojm sot, epoka postmoderne, po e mposht do dit e m tepr edhe krkesn pr progres. Postmodernja sht fryma e sotme e cila jo vetm q nuk na edukon m q t ndjekim drejtsin, por as q t ndjekim progresin. Na edukon q t ndjekim dshirat. Motoja e ksaj epoke sht Shijo momentin. Pra, mos mendo pr asgj tjetr prtej knaqjes s dshirave personale. Promotori m i madh i indoktrinimit publik me kt moto sht Big Brother-i. N filozofin e Big Brother-it, individi duhet t jet i lir t bj t doj, pavarsisht nse kjo sht morale ose jo, pavarsisht nse kjo sht e drejt apo e gabuar, dhe madje pavarsisht edhe nse kjo sht e leverdisshme ose jo n aspektin pragmatist. Pra n kulturn e BigBrotherizmit, asgj tjetr nuk ka vler prvese t bsh at q t plqen pa asnj pik prgjegjshmrie. Prkthimi m i mir i ksaj lozoe degjeneruese, duket se sht prkthyer n politikn shqiptare t kohve t sotme. Partit politike shqiptare jan duke ndjekur besnikrisht lozon e t brit t asaj q u plqen, prtej do paprgjegjshmrie. Praktikisht kt e kan realizuar t gjitha partit kryesore n vend. N nj analiz t shkurtr mund t prmendim se si i gjith koalicioni i djatht me PD n krye punon pr raportet gjinore n vendimmarrje, pr mosdiskriminimin n orientimin seksual, pr barazi sociale, pr populizm, pr nacionalizm etj. Pra, nse e djathta njihet se zgjedh meritokracin n vend t barazis, n rastin ton kta zgjedhin t duan vet. Nga ana tjetr, nj parti e ashtquajtur e majt zgjedh ta sjell barazin duke i prfaqsuar shtresat e varfra me biznesmen dhe t fort lagjiesh. Q do t thot se ujku do t punoj pr nevojat e deleve. Pr t mos folur pastaj pr gjra t tilla si LSI q e pranojn hapur se bjn t duan vet pavarsisht se mendojn t tjert. E gjith kjo poshtrsi, z vend n nj realitet ku sht ndar dukshm kasta politike nga masa e qytetarve. Pra jan ata dhe ne. Ata bjn t duan me ne. A kan faj ata pr kt? Fajin e kemi vetm ne, sepse jemi ne q jo vetm i lejojm ata t bjn t duan, por edhe i mbshtesim ata. Shpresa e vetme sht q nj dit kjo mas qytetarsh t ndrgjegjsohet dhe t njoh veten. Ai do t jet moment kur do t kuptojm n thelb se pushteti i njerzve sht shum m i madh se sa njerzit e pushtetit.

Nga Brenton KOTORRI

gjitha forcat politike n bot t cilat krkojn t marrin pushtetin e t qeverisin kan nj premtim t prbashkt. Prenmtimi i tyre sht se do ta ojn vendin drejt mirqenies dhe progresit. Ather pse ekzistojn gjith kto pari e gjith kto ideologji n spektrin politik? Prgjigjia sht se secila prej ideologjive propozon mjete t ndryshme prej tjetrs pr t arritur tek qllimi prfundimtar. Ideologjit politike jan nj shpikje e epoks moderne. Epoka n t ciln nuk konsiderohej m religjioni si transmetues i s vrtets por tashm njerzimi duhet t iluminohej duke mbrritur vet tek e vrteta prmes prpjekjeve. Ilustrim i ksaj fryme jan pikrisht edhe ideologjit dhe rrymat politike t cilat shprehin fare qart prpjekjet e gjithandejshme t mendimtarve t ksaj epoke pr ta uar njerzimin drejt shoqris ideale. Duhet theksuar se ideologjit politike, si shpikje t s modernes, kan n thelbin e tyre jo m qllimin pr drejtsi por qllimin pr prosperitet. Kjo do t thot t bjm at q sht m e volitshme racionalisht, prtej t drejts dhe t gabuars. Kulmi i ksaj fryme sht ideologjia politike e Pragmatizmit e cila ka si figur kryesore mendimtarin amerikan William James. Pragmatizmi pohon se pavarsisht moralit t vjetr tradicional t s drejts, ne duhet t zbatojm at q na sjell m tepr leverdi n nj raport kosto-prfitim dhe vetm kjo mund t na oj prpara. N politikn botrore, aplikimi m i dukshm i pragmatizmit sht elaboruar prej presidentve amerikan J.F Kennedy, dhe Bill Clinton t cilt vepruan bazuar mbi kto premise. Nj figur tjetr e ktij konteksti sht edhe kryeministri britanik Tony Blair i cili zgjodhi t realizonte t gjitha politikat q do t funksiononin, pavarsisht nse kto jan t majta apo t djathta Kjo filozofi njihet nga politologt si rruga e tret. Secili prej nesh individualisht, sot, sht i lir q politikisht t zgjedh t prfaqsohet nga nj parti me ideologji konservatore, ose nga nj parti liberalpragmatiste. Kjo me fjal t thjeshta do t thot t zgjedhsh ose ideologjin T veprosh pr hir t drejtsis, ose ideologjin T veprosh pr hir t progresit. Nse gjykojm me maturi, do t duhet t pranojm se njeriu e ka nevojn pr drejtsi t barabart me nevojn pr oksigjen, n kt logjik

Pse shkurorzimi sht br dukuri?


Nga Dr. Shefqet KRASNIQI
e Kosova nuk sht duke degraduar vetm n zhvillimin ekonomik, por edhe n at shoqror, ndr tjera, et edhe fenomeni i shkurorzimeve, i cili, nga viti n vit, sa vjen e bhet m shqetsues. Dit m par, mediat tona raportonin pr shifra alarmante t shkurorzimit n vendin ton. Vetm n tremujorin e par t ktij viti, jan regjistruar mbi 100 shkurorzime, q prkthyer n gjuhn e realitetit ton nnkupton se jan prishur dhe shkatrruar 100 familje t reja. sht pr t ardhur keq se si nuk i kushtojm rndsi edukimit t mirllt shoqror, kur sot, ekspert t ndryshm, rnien ekonomike, kolapset dhe falimentimet e shum shteteve ia faturojn pikrisht ngecjes s tyre n zhvillimin shoqror. Ne shqiptart nuk kemi patur mundsi t mburremi para bots me di m shum se me nderin ton familjar dhe shtimin e madh natalitetin. Kto dy asete, si duket, jan n shkatrrim e sipr. Nj vzhgim i vazhdueshm i gjendjes son politike dhe shoqrore do t na sillte imazhet e nj t fundosuri hap pas hapi. Sot nderi dhe morali sht dobsuar shum, pr t mos thn se ka humbur fare. Sot prindi nuk e di ku e ka t bijn, sikur q as bashkshorti nuk e ka di e nganjher nuk e ka dert se ku e ka gruan e tij, kur del, me k del e me k shoqrohet dhe kur kthehet?! Jo vetm kaq, por femra sot nxitet dhe stimulohet pr zhveshje, lakuriqsi. T gjitha kto dhe t tjera ndikojn n tradhtin bashkshortore, e devijimin moral. E, si sht shpjeguar, ndr shkaqet kryesore t shkurorzimit sht tradhtia bashkshortore. N t vrtet, shkurorzimi, si pasoj, i adresohet nj morie shkaqesh t prbashkta dhe t veanta. Ndr shkaqet e prbashkta do t veoja: 1) Zgjedhja jo e duhur e partnerit/partneres. Kjo pr faktin se jo rrall her nuk zgjedhin, nuk vrtetohen e nuk sigurohen mir pr shokun e jets se far cilsish e vetish ka, far familje e rrethi jan, far mentaliteti e edukimi kan etj., por motivi kryesor pr martes sht nj shikim, nj takim, nj moment, pas t cilit pasojn male problemesh, mospajtimesh, mos har-

monish, gj q e bn t pamundur vazhdimin e jets bashkshortore. 2) Ndrhyrja e familjes. Jeta bashkshortore shpesh sht viktim edhe e ndrhyrjes s prindrve n jett e tyre. Dhe nuk jan vetm prindrit e djalit, por edhe t nuses, bile ndrhyrja e nns s vajzs n punt e vajzs dhe dhndrit t tyre sht edhe m e theksuar, pr shkak t tendencs pr tua imponuar atyre zgjidhjet dhe dshirat e saj. Ajo sht q ankohet padrejtsisht pr kinse dhunn q i bhet vajzs s saj dhe trajtimin jo adekuat, ka, jo rrall nxit vajzn edhe t shkurorzohet nga burri i saj. 3) Devijimi i njrit apo partnerit tjetr. Ndonjher jeta bashkshortore, e cila n rrethanat normale prodhon vetm stabilitet shpirtror dhe emocional, tek disa njerz shkakton t kundrtn. Disa njerz, pr x shkaqe, pas martess ndryshojn pr t keq, duke u shoqruar me shok t kqij, duke u marr me alkool, drog dhe dukuri tjera negative, me ka edhe i bhet e pamundur gruas t jetoj me nj njeri t till. Kjo si dukuri sht m shum e theksuar tek meshkujt sesa tek femrat, ani pse ndodh tek t dy palt. 4) Papjekuria e ifteve dhe problemet ekonomike. Edhe varfria sht par si shkak i shkurorzimit, sidomos n rastet kur partnert nuk jan t prgatitur shpirtrisht pr tu ballafaquar me sda t ktilla t jets. Kjo reekton edhe papjekurin e tyre pr martes, respektivisht pr t bashkndar prgjegjsit dhe pr t kuptuar gjn m t shtrenjt n jetn e tyre, e q sht qndrimi bashk me njri tjetrin. Jo rrall vrehen ankesat e gruas se kjo familje bleu kt e kt ndrsa ne jo, se ata bn kt gj ndrsa ne jo. Por, mund t jet edhe tek burri, i cili, pr shkak t presionit t varfris, mund t ndrmerr veprime ndr m t oroditurat, n mesin e t cilave edhe kt. 5) Paragjykimet pr njri tjetrin dhe marrja me thashetheme dhe prgojim t fjalve. Mungesa e nj raporti t ndrsjell n jet, bn q partnert, pr njri tjetrin, ndonse jan m t afrmit dhe e njohin veten m s miri, tiu besojn fjalve t

huaja, gj q pr pasoj mund t ket edhe shkurorzimin. Shkaqet, si tham dhe m par, jan dhe t ndara. N raport me burrin, ato kryesisht konsistojn me kto gjra: 1) Mungesa e madhe dhe e gjat e burrit n shtpi. Nuk i intereson fare shtja e gruas apo e fmijve, nuk dihet kur del e kur kthehet. M shum nuk sht n shtpi sesa q sht. 2) Mos dhnia e hakut mosinteresimi pr gruan dhe fmijt. Shum burra ani pse jan martuar dhe kan krijuar familje, ata nuk ajn kokn fare pr ta, pr ka jo rrall her gruaja detyrohet t punoj, apo edhe fmijt e vegjl duhet t kujdesen pr veten e tyre. Ndrsa n raport me gruan, shkaqet q i atribuohen asaj si fajtore e prishjes s jets martesore jan: 1) Kur gruaja przihet n punt e burrit dhe tenton q t mbisundoj mbi t. Ajo, jo vetm aspektin nanciar, por edhe raportet e burrit me familjen dhe faresin duhet ti menaxhoj. Ajo dshiron ta zhvesh burrin nga do lloj autoriteti apo ndikimi n familje. Allahu na ruajt nga gra t tilla! 2) Rebelimi i gruas dhe mosdgjueshmria e saj. Ajo bn ka t do, vepron si t do, del kur t do, kthehet kur t do, nuk pyet asknd pr asgj. E, nse shkaqet kan kt ndarje dhe klasikim, ather pasojat kan vetm klasikimin e par: t prgjithshme. Pasojat nuk i vuan vetm njra, por t dy palt. Edhe burri, edhe gruaja. Por jo vetm kta. Jan dhe fmijt ata q, n t vrtet, e psojn m s keqi. Me shkurorzim ket vullneti pr nj martes t re, hapen rrugt pr dfrim seksual t paligjshm, prhapen imoraliteti dhe trakimi me qenie njerzore, shkatrrohet ardhmria e fmijve... Le t mendojn mir bashkshortt para se t marrin kt vendim t rnd. Sigurisht, zgjidhje ka shum dhe secila prej tyre sht m e mir se shkurorzimi. Natyrisht se pr kt tem kam shum pr t folur, dhe ia vlen t itet e t shkruhet shum.

Mendimi / Qershor 2013 /

Emri i Allahut: El-Kudus I Shenjti.


Al-Kuddus do t thot i shenjt, pra Allahu sht m i Mrekullueshmi, m i Prkryeri se do gj, absolutisht i Pastr, Ai sht larg dhe m lart se do gj q nuk i ka hije Atij. Allahu nuk ka bashkshorte, fmij dhe as ortak, sepse kjo nuk sht prej prsosmris absolute t Tij. Asnjher nuk gabon dhe gjykimi i Tij sht gjithmon i drejt. Nuk e dhe asnjher nuk e rrmben kotja, por sht i Gjall dhe nuk vdes kurr. Nuk ndjen lodhje, sepse forca e Tij sht e pashterueshme dhe e pamposhtur. Gnjeshtra dhe harresa nuk jan cilsi t Tij, sepse Allahu sht i Panevojshm dhe me diturin e Tij ka prfshir do gj q i prket t shkuars, t tashmes dhe t ardhmes. Nuk sht koprac dhe as i varfr, por Duart e Tij jan t hapura dhe plot begati e bujari. Asgj nuk sht si shembulli i Tij dhe askush nuk mund ti ngjaj Atij. Allahu sht i Bukur dhe e do t bukurn, i Mshirshm dhe i do mshiruesit, i Pastr dhe i do t pastrit. Ky emr sht prdorur n Kuranin e shenjt pr Allahun e Madhruar dy her si: Ai sht Allahu, prve t Cilit nuk zot tjetr t denj pr adhurim. Ai sht Sunduesi, i Shenjti, Paqedhnsi, Dhnsi i siguris, Mbikqyrsi, Imponuesi, Madhshtori. Qoft i lartsuar Allahu mbi gjithka q ia shoqrojn Atij n adhurim. Hashr 23

Sa efekt kan hajmalit


Nga Arens GjeVori
shir edhe Anglin. Format dhe llojet e hajmalive jan t shumta, ato ndryshojn nga nj popull n nj tjetr, ato mund t jen rrnj barishtesh, kokrra e grurit e mbshtjell n lkur apo edhe forma t ndryshme gjeometrike. Megjithat, forma m e prhapur e tyre n vendin ton sht bishti i dhelprs, patkoi, hudhrat, brirt, copa e kuqe, zhiva, kukullat me forma dhe prmasa nga m t uditshmet, etj. M s teprmi prdorimi i tyre vihet re tek fmijt, t cilt pr shkak t rezistencs s dobt ndaj tyre dhe interesimit t shumt pr ta, jan t ekspozuar shum ndaj rrezikut t msyshit, prandaj njerzit mendonin se me an t nyjeve, pergamenteve t shkruara, nuskave etj, t lidhura n qafn e fmijve mund ti mbronin ata nga do e keqe. Por cili sht qndrimi fetar pr mbajtjen dhe mbshtetjen n hajmalit? Fillimisht prmendim arsyen prse duhet t dim efektin real t ktyre sendeve n kndvshtrimin fetar, arsyeja sht se mbajtja e hajmalive dhe nuskave pretendohet se jan pjes e fes dhe t lejuara nga Zoti, se sa e vrtet sht kjo do ta msojm nga rreshtat e mposhtm. Qndrimi i fes Islame pr hajmalit sht i qart dhe i prer, mbajtja dhe prdorimi i tyre ndalohet, sepse konsiderohen prej shfaqjeve t paganizmit efekti i t cils sht vetm dmtues. Besime t tilla e ulin njeriun nga ajo shkall superiore mbi krijesat e tjera n t ciln e ka vendosur Zoti, sepse njeriu n momentin q nuk mbshtetet tek Allahu, por n sende t tilla t pajeta, ather e ka ulur autoritetin e tij mbisundues mbi krijesat. Nse mbajtsi i tyre do t mendonte sadopak me logjikn e tij do t kuptonte se sht e pamundur q nj hudhr apo hekur t ket efekt dhe ndikim n jetn e njerzve! Duhet ditur se ky lloj i bestytnis, mbajtja e hajmalive, e ka origjinn e tij nga kulturat pagane dhe nuk sht pjes e kulturs monoteiste q n thelbin e saj tr prkushtimin adhurues ia dedikon vetm Zotit. Vetm ky fakt do t na mjaftonte pr t kuptuar se sa reale jan kto sende dhe efektet e tyre q pretendohen, megjithat nuk sht asnjher e teprt q ti kthehemi Kuranit si nj burim i sakt hyjnor. Zoti n Kuran na tregon se Ai sht i vetmi q mund t sjell t mirn dhe t largoj t keqen Nse Allahu vendos q t t godas ndonj e keqe, askush nuk mund t ta largoj at, prve Tij e, nse Ai do t t bj ndonj t mir, ska kush q ta pengoj mirsin e Tij. Ai ia jep at mirsi kujt t doj prej robrve t vet. Ai sht Fals dhe Mshirplot. Junus 107 Nga ky verset kuranor kuptojm se dobia dhe dmi sht vetm n duart e Allahut, pr kt arsye, asnj prej krijesave nuk mund t shmang dmin apo dobin q Allahu ka prcaktuar pr do njeri. shtje t tilla jan t kufizuara vetm n pushtetin absolut t Allahut. Rrjedhimisht, nuk sht e nevojshme dhe as justikim pr asknd q t krkoj tek dikush tjetr prve prej Allahut si pr t larguar nj pikllim ashtu edhe pr t sjell nj t mir. Vetm Allahu ka fuqi mbi aspekte t tilla, prandaj, askush tjetr nuk sht i denj pr tu thirrur ose pr ti krkuar ndihm. Gjithashtu nga tradita e profetit Muhamed paqja e Zotit qoft mbi t, prcillet se ka thn: Kush mban hajmali edhe nusk ka kryer shirk idhujtari. Ahmedi Ai i kundrshtoi kto praktika pagane dhe i msoi njerzit t ken besim t fort n Zotin e tyre, n vend t hajmalive dhe nuskave, t cilat nuk mund t ndryshojn at q Allahu ka paracaktuar dhe nuk mund t sjellin fat t mir pr njeriun, por besimi n hajmali zakonisht on n idhujtari me kalimin e kohs. Pjes e efekteve negative t hajmalive dhe nuskave sht se ato bjn q njerzit t jetojn n frik t vazhdueshme pr at q mund ose nuk mund t ndodh. Allahu i Plotfuqishm thot: Thuaj: Kush do tju ruaj natn dhe ditn nga dnimi) i t Gjithmshirshmit?: Jo, askush! E, megjithat, ata shmangen nga prmendja e Zotit t tyre. ( El-Enbija : 42) Njeriu sht i prirur q t smuret dhe n kt rast Allahu ka urdhruar q t krkohet shrimi nga smundjet q mund ta prekin at, duke prdorur vetm mjete t ligjshme. do mjet dhe metod e paligjshme kurr nuk do t bj dobi, por n t vrtet do t sjell vetm dm duke prishur mendjen dhe natyrn e pastr t njeriut i cili asnjher nuk do t arrij suksese n qllimet e tij, e as t toj at q dshiron dhe n vend t maturis, knaqsis dhe rehatis do t vuaj nga shqetsimi dhe depresioni, pr shkak se ai mbshtetet n gjra t vdekura, pa jet dhe jo tek Allahu i Cili sht Krijuesi dhe kontrollon t gjitha shtjet n univers. Mbretria e qiejve dhe e toks i takon vetm Atij, dhe Ai i zotron ato. Nga shkaqet q i shtyjn njerzit t bien pre e ktyre dukurive sht padituria e theksuar pr shtjet m elemntare t fes, prirja e nxituar e njeriut pr t besuar vetm n ato gjra q i prek dhe i sheh, reklamimi dhe nxitja pr blerjen e hajmalive nga ato biznese q merren me prodhimin e tyre, por nuk duhet ln pa prmendur edhe abuzimin nga disa pseudofetar, t cilt n kmbim t prtimit material u shkruanin apo i jepnin njerzve hajmali. Si mysliman, ne jemi t detyruar q n do problem t mbshtetemi vetm n Allahun dhe pastaj t krkojm ato mjete dhe mnyra t ligjshme pr t sprapsur dmin apo t shrojm smundjen. Ne duhet t braktisim dhe t largohemi nga do fjal, vepr dhe besim q nuk sht i lejuar. sht prgjegjsia e do prindi q ti edukoj fmijt t jen t drejt dhe t largohen nga t gjitha llojet e supersticioneve dhe bestytnive, t mbshteten n Allahun dhe t mbajn gjall e t ushqejn at natyr t pastr n t ciln Allahu i krijoi ata. N kt mnyr, n momente t pikllimit dhe vshtirsis do t ken nj pik mbshtetje prej s cils marrin forcn m t madhe t optimizmit dhe do t qndrojn larg nga gnjeshtart e magjistart. N prfundim, ata q besojn n monoteizmin e pastr (teuhid) duhet t qndrojn sa m larg t jet e mundur nga gjra t tilla. Besimi n zemrat e tyre sht shum m i madh pr t lejuar gjra t ktij lloji q t hyjn n zemra dhe statusi i tyre sht shum i m i lart nga ato sende tek t cilat mbshteten supersticiozt.

j pjes e madhe e njerzve kan disa objekte prgjithsisht t vogla, por mund t jen edhe t mdha t cilat i mbajn me pretendimin se i sjellin fat. Pothuajse n do makin, shtpi apo ambjent tregtar do t gjesh hajmali t varuara n mure. A sjellin ato n t vrtet fat dhe mund t ndalojn t keqen?! Apo mos ndoshta thjesht ndikojn n psikikn ton duke na shuar frikn iracionale me nj besim po aq iracional ?! Kur mendja e njeriut sht e mbushur me padituri pr Krijuesin e tij, ai largohet nga Zoti dhe bie n bestytni t ndryshme me gjith zemrn dhe shpirtin dhe e v besimin dhe mbshtetjen e tij n sende dhe jo tek Allahu. Besimi n efektin magjik t objekteve t pajeta n rrjedhn e ngjarjeve i prket nj gjendjeje e mendjeje t ult q sht e paaft pr arsyetim t qart n lidhje me shkakun dhe efektin. Hajmalit nuk prdoren vetm pr njerzit, por edhe pr kafsht, ndrtesat, makinat etj. Sipas supersticiozve zhurma kumbuese e hajmalis metalike dbon demont. Por ato mund t jen t veshura rreth qafs apo edhe si unaza. Muzeu Pitt Rivers i Universitetit t Oksfordit ka pothuajse 6.000 lloje t hajmalive n koleksionin e tij. Ato jan t mbledhura nga e gjith bota, duke prf-

Mendimi / Qershor 2013 /

Haz Ibrahim Dalliu


Nga Lira Musollari

(1878-1952)
prisnin. Ai u kthye n Shqipri n nj moment kur lvizja patriotike, nn ndikimin dhe veprimtarin e shquar t patriotve shqiptar q vepronin nprmjet shoqatave patriotike t Stambollit, Bukureshtit, Egjiptit etj. dhe vendimet e Lidhjes shqiptare t Prizrenit, kishte marr prmasa t reja. Tani patriott shqiptar u kishin drejtuar fuqive ndrkombtare dhe Ports s Lart, krkesa me karakter t theksuar politik duke u krkuar me forc Pavarsin kombtare, krijimin e shtetit t pavarur shqiptar, prdorimin e gjuhs shqipe nga administrata e vendit, prhapja e shkollave n gjuhn shqipe etj. N formimin patriotik t Haz Dalliut mendoj se kan ndikuar dy faktor themelor: -E para sht origjina e tij familjare, nj familje patriote e intelektuale, shtres e mesme qytetare si dhe mjedisi shoqror ku ai lindi dhe kaloi adoleshencn e tij. Babai i tij, Mustafai dhe dy vllezrit, Hysniu dhe Aliu kan qen klerik t njohur me tituj Haxhi dhe Haz. Mustafai ishte nj intelektual dhe patriot i njohur q mbante lidhje me familjet m n z t Tirans dhe rrethet m t larta patriotike t qytetit. Kshtu, Mustafai si mik i familjes Toptanase e vuri n kontakt Ibrahimin me Seremedin Toptanin dhe djalin e tij, Murat Toptanin me t cilin Haz Dalliu mbajti lidhje t ngushta gjat gjith aktivitetit t tij patriotik n Tiran. Po ashtu u vu n kontakt edhe me shum familje t tjera patriote tiranase. N kt mnyr, Haz I. Dalliu i rritur n nj mjedis t till familjar e shoqror dhe pr vet cilsit e tij intelektuale u brumos me ndjenjat e larta patriotike t dashuris pr Atdheun dhe gjuhn e popullit t tij, kuptoi gjendjen e rnd n t ciln ndodhej Shqipria n at periudh dhe shkaqet q kishin uar n at gjendje. Faktor tjetr shum i rndsishm q ndikoi n formimin patriotik t Dalliut jan kontaktet e tij t shumta me patriot shqiptar t Komitetit t Stambollit gjat periudhs q ishte me studime n Stamboll si dhe njohja me veprat e tyre teorike dhe praktike. Ai pati rastin t njihet me veprimtarin e patriotve t mdhenj si vllezrit Frashri, K. Kristoforidhi, Sotir Pei, Jani Vreto, Pashko Vasa etj. Ai njohu ktu Abetaren e K. Kristoforidhit dhe at t Sami Frashrit t cilat qen prgatitur pr msimin e gjuhs n shkollat shqipe n vend, si dhe nj tekst tjetr i prgatitur nga S. Frashrit Dheshkronja, tekst gjeograe pr shkollat shqipe. N mnyr t veant u frymzua nga vepra e madhe patriotike e Abdyl Frashrit, i cili si para edhe pas Lidhjes s Prizrenit shkruajti nj numr artikujsh kushtuar vendit, pr t promovuar t kaluarn e lasht t shqiptarve dhe historin e tyre n trojet e veta t trashguara nga t part, si dhe kontaktet e shumta t tij politike dhe diplomatike me rrethet e larta drejtuese n vendet e ndryshme t Evrops etj. Jeta dhe vepra e ktyre patriotve e brumosn Hazin me dashurin pr Atdheun, pr popullin dhe gjuhn shqipe, e frymzuan at n gjith aktivitetin patriotik q kreu gjat jets s tij dhe i dhan atij kurajon dhe fuqit e nevojshme pr t prballuar presionet e shumta e t gjithanshme dhe krcnimet deri edhe me jet. N kt mnyr Hazi njohu thell jo vetm mjedisin politiko-shoqror n t cilin jetonte populli shqiptar, politikn antishqiptare kundr liris dhe t drejtave t shqiptarve, shtypjen politiko-ekonomike dhe ndalimin e gjuhs dhe shkollave shqipe, veprimtarin prarse n radht e popullsis vendase etj., por edhe qndrimin patriotik dhe luftn e vendosur q bnin rrethet patriotike tiranase dhe n prgjithsi t gjith patriott shqiptar kundr ksaj politike antishqiptare q rrezikonte t shkatrronte prfundimisht shtjen shqiptare. Hazi u rreshtua vendosmrisht n krahun e patriotve dhe luftoi pa ndrprer, gjat gjith jets s tij pr realizimin e aspiratave pr pavarsin kombtare. sht kjo arsyeja q Haz Dalliun do ta gjejm pjesmarrs aktiv n gjith ngjarjet dhe momentet m t rndsishme q kaloi vendi pas kthimit t tij nga Stambolli n vitin 1901. - Kshtu n vitin 1902 e gjejm bashkpuntor me Filip Ashikun n hapjen e shkollave shqipe n Tiran duke vazhduar deri n fund t vitit 1903, kur kto shkolla u mbylln; edhe se u mbylln shkollat legale, Hazi vazhdoi t njjtin aktivitet n mnyr ilegale duke drejtuar kurse t gjuhs shqipe n familjet e qytetarve tiranas si kurset n familjen e Murat Toptanit pr ta rilluar prsri kt aktivitet n mnyr legale n vitin 1908; -N vitin 1908 s bashku me patriott Rek Toptani, Mahmut Fortuzi, Hysni Dalliu etj. themeloi n Tiran klubin patriotik Bashkimi, si mjet pr t realizuar dhe mbrojtur t drejtat kombtare. Ky Klub ka luajtur nj rol shum t rndsishm n prhapjen dhe fuqizimin e lvizjes patriotike pr pavarsi kombtare dhe n luftn pr prhapjen e shkollave dhe msimin e gjuhs shqipe. Klubi Bashkimi u hap nn patronazhin e Klubit t Manastirit dhe kishte nj aktivitet shum t gjer. Lidhur me veprimtarin e Klubit Bashkimi dhe ndikimin q kjo veprimtari pati n ngjarjet patriotike t asaj periudhe, H. Dalliu m von do t shkruante: Q prej asaj kohe sht mbjell fara e urueshme e shqiptarizms n Tiran dhe ka zn rrnj n zemrat e tiranasve. -Po n kt vit e gjejm shum aktiv n prgatitjen e Kongresit t Manastirit dhe zbatimin e vendimeve te tij. Ai ka theksuar n shkrimet e tij rndsin e ktij Kongresi n historin e kombit ton n luftn pr mbrojtjen dhe zhvillimin e gjuhs amtare duke e quajtur at Kongresi i alfabetit. N frymn e Kongresit t Manastirit dhe pr zbatimin e vendimeve t tij, u mendua t mblidhej nj kongres kombtar pr t diskutuar mbi zhvillimin dhe prhapjen e msimit t gjuhs shqipe. Pr kt arsye n datat 2-9 shtator 1909 zhvilloi punimet Kongresi i Elbasanit n t cilin morn pjes 35 delegat si prfaqsues t gjith shoqatave patriotike shqiptare brenda ose jasht vendit. Ktu mori pjes edhe nj delegacion nga qyteti i Tirans q kryesohej nga Rek Toptani, n t cilin merrte pjes edhe Haz Dalliu. Kongresi, n zbatim t vendimeve t Kongresit t Manastirit, aprovoi alfabetin latin t gjuhs shqipe dhe vendosi hapjen e shkolls Normale n Elbasan pr prgatitjen e kuadrove msues q do t shrbenin pr msimin e gjuhs n gjith trevat e banuara nga shqiptart.
Vijon n faqen 9

az Ibrahim Dalliu ishte nj intelektual i shquar i trevs s Tirans q ka shkrir jetn e tij pr shtjen kombtare, pr pavarsin e vendit, pr prhapjen e shkollave shqipe, pr shkrimin e leximin e gjuhs amtare, pr ruajtjen dhe forcimin e zakoneve e traditave t popullit shqiptar. sht n nderin e intelektualve t sotm t Tirans dhe mbar Shqipris q t studiojn njohin e promovojn gura t tilla t shquara si Haz Dalliu, q jo vetm me pen, por edhe me pushk kan luftuar pr lirin, pavarsin dhe t drejtat kombtare t vendit dhe popullit ton. Haz Dalliu sht nj nga gurat m t shquara t periudhs s fundit t Rilindjes kombtare shqiptare dhe periudhs s par t pavarsis s vendit, i cili ka punuar e luftuar me t gjitha forcat e mundsit e tij zike e mendore duke u vn totalisht n dispozicion dhe funksion t shtjes kombtare. Edhe Pse sht nj gur e till, pr fat t keq, pr 45 vjet me radh u la n harres nga Diktatura Komuniste pr shkaqe banale ideologjike. Ibrahim Dalliu lindi n vitin 1878 n nj familje tiranase dhe q n adoleshencn dhe rinin e hershme u dallua pr aftsit e tij intelektuale. Pasi mbaroi shkolln Ruzhdije n vendlindje, n moshn 17 vjeare shkoi pr t vazhduar studimet n Stamboll, ku u pajis me kultur t gjer e t gjithanshme. Ktu ai arriti t prvetsoj n shkall t lart gjuht turqisht, arabisht e persisht dhe ve arsimit e kulturs fetare n t cilat u b nj ekspert i nivelit t lart, studioi dhe u njoh me dinamikn e aktivitetit patriotik t gurave m t njohura t Rilindjes shqiptare si vllezrit Frashri, Hasan Tahsini, Ismail Qemali, Jani Vreto, K. Kristoforidhi, Pashko Vasa, Sotir Pei etj., nj pjes e t cilve i njohu edhe personalisht. Kur u kthye n Tiran n moshn 21 vjeare ai kishte krijuar identitetin e tij patriotik duke prcaktuar qart rrugn q do t ndiqte n jet. Ai duke studiuar veprat e rilindsve shqiptar dhe duke u njohur me veprimtarin e tyre konkrete n interes t shtjes kombtare, arriti t kuptoj shkaqet e prapambetjes s kombit shqiptar n raport me kombet e tjera dhe ishte ndrgjegjsuar pr detyrat q e

Mendimi / Qershor 2013 /

Nji pasqyr nga tragjedija e amris na thot nji imam nga qarku i Filatit.
Ngjarjet e 1943-1945
Her u farosn me mnyrat m terroristike, her u przun prej vatravet t tyre dhe her t tjera u kmbyen me Grekrit e Anadollit nn pretencn se ishin tyrq! Kjo luft me metod q ju bhej myslimanve t atyre vendevet ska qen tjetr ve lufts fetare sistematike q kan ndjekur dhe q ndjekin edhe sot e ksaj dite regjimet greke antipopullore n Gadishullin Ballkanik. Po a u-ndal me kaq agresioni grek kundr kundr shqiptarvet? Jo. Grekt shovinist t Megalidhes sjan ngopur ende. Ata kan zn ti bien nj avazi tjetr tashti n koht e fundit. Ata krkojn t zbatojn nj faz tjetr t politiks s tyre t vjetr. Ata, me planet djallzore q ngrehin, aspirojn pr t shkputur pjes t tjera nga Shqiprija. Duan t ashtu quajturin Vorio-Epir i cili, si dihet, prbhet prej krahinavet thjesht shqiptare. Kto krahina q ata i quajn Vorio-Epir jan Kora e Gjirokastra, bijt heronj t t cilavet, pa dallim feje, ishin t part n luftn gjigante q u-b pr t rituar lirin e grabitur prej okupatorvet Fashist e Nazist. Kora e Gjirokastra jan pra djepi i Shqipris e Shqiptarizms, burimi ku shprtheu e rrufeshme lufta e s drejts kundr s shtrembts. Marr nga Kultura Islame, maj-gusht 1945, fq. 73-75. Disa t dhna mbi masakrat n amri 1944-1945 M 27 qershor 1944 masakrimi i qytetit t Paramithis. Mngjesin e s marts, 500 zervist hyn n qytet duke premtuar qetsi, paqe dhe dashuri, por pas dreke lloi masakra. Popullsia q shptoi largohet pr n Filat dhe Konispol. (t masakruar n Paramithi, Margll e katunde 800 burra, 230 gra e fmij, Parg 130 burra) N gusht 1944, masakra n qytetin e Filatit dhe katundet. Popullsia largohet prfundimisht n shtator 1944, pas ngjarjeve t tmerrshme. (t masakruar n Filat e katunde 198 burra, 61 gra e fmij) Shkurt 1945, nj pjes e popullsis ame kthehet pas marrjes s zons nn kontroll nga ELAS-i. M 13 shkurt 1945 bhet marrveshja e Varkizs midis EAM-it dhe qeveris s Plastiras. ELAS-i n baz t marrveshjes dorzon armt. N mars 1945- krahina e Filatit bie n duar t organeve t gjeneral Plastiras (Ushtria Kombtare Greke). Kto organe bjn masakrimin e tret. (t masakruar n Filat e katunde 142 burra, 59 gra e fmij) T humbur burra, gra e fmij 230. (Masakra n amri, Kastriot Dervishi, 55, Tiran, fq. 75, 104.) Pergatititi: Roald A. HYSA

shte dit e han. Ndodheshim n salln e Kryesis s Komunitetit Mysliman. Aty na erdhi nji hoxh prej amrije, i quejtun Uzejr Dauti. Kishte qen imam n nji nga katundet e Filatit. Kishte ardhur pr t krkuar pun dhe Kryesija e Komunitetit, pa humb koh, mori masat e duhura pr me i b nji vend q kshtu ti paksoj vuejtjen q kishte psue. E pyetm mandej se e kishte shtye me e lan vendin e vet dhe me ardh n Shqipri t lir? Na u prgjegj me buz t dredhur dhe me sy t prlotur mbi gjith ato masakra q kishte par me syt e tij prtej kurit disa koh m par kundr popullats s pafajshme myslimane shqiptare. sht pr t theksuar se edhe tipart e fytyrs s tij tregonin kjart vuejtjet dhe terrorin q kishte shijuar nga monarko-fashistt grek. Ai i shprehte hollsisht episodat aq sa na la t habitur e t tmeruar dhe na bri sikur me e p me syt ton tragjedin e kobshme q kishte ndodh n ato vende: N PARAMITHI Nj dite kriminelt Grek MonarkoFashist e Kuisling mblodhn gjith meshkujt mysliman 15 vje e lart n Shkoll t Paramithis. Shkuan mandej t krkojn Myftin e vendit, Hasan Efendin pr ta bashkuar me t tjert dhe e morn. Por kur dueln jasht n vend q ta shpinin n Shkoll, e vran te dera e shtpis tue e puar me thika. E shoqja, me t ndgjuar zhurmn, duel tue ulurit, por edhe kjo psoi t njajtin fat. S fundi duel e bija, tue qar e tue brtit pr t jatin e pr t amn, por edhe kt e shtrin barbarisht pr dh. Kta jan klikat reaksionare greke t Megalidhes, t cilat as kan zn as do t zn mnd kurr me gjith grushtet q kan ngrn koh mbas kohe nga fqinjt e tyre m t mbdhenj. Politika e tyre shoveniste ka qen gjithmon kundr elementit mysliman shqiptar t amris deri sa tashti n koht e fundit nj pjes t atij elementi e farosn fare dhe pjesn tjetr e przun prej vatravet t tyre. Imami i sipr prmendur vazhdon gjithnji tue dasht me dhan shpjegime m t gjra:

Para se ti mblidhnin myslimant shqiptar n Shkoll, nxorrn nj tellall, i cili lajmronte se e tr popullata myslimane duhet t mblidhet medoemos n at vend. Ata vun edhe nj tellall tjetr i cili do t thrriste tue porosit grekt e vendit q t mos mshen asnji mysliman se pr ndryshe do t pushkatohet do njeri q bn nj vepr t till. Urdhri ishte kategorik. Mbasi e kryen mbledhjen ja lluan bastisjes, plakitjes dhe kontrollit n do shtpi. Hynin e dilnin grumbuj grumbuj npr shtpira myslimane. Slan asnj burr mysliman pa zn, me prjashtim t ilimijve e t grave. M n fund ja lluan thertores: disa i pushkatuen dhe t tjert i thern me thika e me bajoneta. Fmijt e grat mben pr nj-a-dy muaj n Paramithi. Ktyre ju epesh vetm 50 gram buk n dit pr do frym. M n fund i nxorrn jasht amris tue i sjell n Shqipri. Monarko-Fashistt e kuislingt i vun mandej zjarrin shtpijave e faltoreve myslimane t qytetit dhe t katundeve. Kshtu e shpjegon hoxha Thertoren e Paramithis, tashti kthehet t na shpjegoj edhe mbi at t Filatit, e cila sht edhe m fryksuese e tmerruese: N FILAT Nj muaj mbas thertores s Paramithis (vijon hoxha), lloi Thertorja e Filatit. Kur bisha Gjermane trhiqej pr n Gumenic dhe prej kndej pr n Filat e Konispol, nj bish tjetr monarko-fashiste e kuislinge greke, pjell e msimeve t ndyra t Gestapo-s, po i vrsulej myslimanve shqiptar, t cilt kt her, po i mbulonte kobi m i zi. Grekt e sipr prmendur prdorn edhe ktu sistemin e farosjes si n Paramithi. I mblodhn burrat mysliman q t gjith dhe i shpun n Shtpin e Koanit. Dy or mbas akshamit i nxorrn prej andej dhe i shpun te ura e Filatit, ku i pushkatuan. Grave dhe fmijve, q i kishin mbledh n shkoll t vendit, ju caktuen 50 gram buk n dit si atyre t Paramithis. Pak m von i przun fare tue i nxjerr jasht kurit pr n Konispol. Mbas nj mueji n Filat hyri Eami1 dhe nxorri nj komunikat me t ciln
1 Forcat e armatosura komuniste greke.

lajmronte q kush t dshironte nga familjet e ikura mund t kthehet n Filat se nuk e gjen gj. Me t marr vesht kt lajm, shum familje u-kthyen n Filat, n Spatar, n Kalibaq e n Vrsel. Por ushtrija e Eam-it nuk qndroi shum aty, ajo mbas pak ditsh shkoi n Janin, tue ln vetm disa roje n Filat. Mbas ktij largimi t Eam-it u-futn n qytet Zervistt , t cilt lajmruan popullsin myslimane t mblidhet n Mejdanllik t pusevet t Filatit. Asqert burracak t Zervs e rrethuan popullatn e pa mbrojtje t mbledhur nat vend, e grabitn dhe e xhveshn si mos ma keq: i hoqn teshat, i morn ushqimet e kafsht e gjithka kishin me vehte. Ata ju hoqn grave pa pik turpi edhe shamit e kpuct tue i ln kshtu zbathur e xhveshur n nj gjendje t vajtuarshme. Disa tregtar grek t Filatit i proponuan Zervs q tja u dorzonte atyre kta mysliman Shqiptar pr ti shoqruar deri sa ti nxirrnin jasht kurit. Por Zervistt e refuzuan kt proponim tue thn se do ti shpijshin vet deri n ku. Ktu llon edhe nj thertore tjetr q t bn me tu-ngjeth mishi: Jasht Filatit, n Vanr, Zervistt me shok kishin zn pusi n tre-akatr vnde n t dy ant e nj rruge t ngusht tue ln nj distanc sa me kalue vetm nj person e jo dy pr nj her. Myslimant shqiptar lluen me kalue si kalojn dhent n shtrung. Gjith burrat u-kositn n sy t familjeve t tyre prej shpats tradhtare dhe se nuk shptuen vese grat e ilimijt. Mbas ksaj vepre mizore, i vun zjarrin xhamis s famshme t Filatit dhe shtpive myslimane.* Kshtu e mbaroi fjaln e tij hoxha, t cilit memzi i kujtoheshin nga tmerri ngjarjet tragjike mbi shpinn e nj populli krejt t pafajshm. Po. Kshtu e zbatuen Grekt e Megalidhes, Grekt Imperjalist, planin e tyre njerzor dhe tani n amri nuk ekziston asnj frym frym myslimani shqiptar. Bijt e Shqipes kishin pas fatin e zi t vuejn n at vend prej sistemeve t nj qeverimi nga m barbart dhe m t egrit q ka eksistuar n kt shekull vetm e vetm pse ishin t Fes Myslimane.

Mendimi / Qershor 2013 /


HAFIZ IBRAHIM DALLIU NJ LUTJE SHPIRTIT T SHENJTRUESHM T PEJGAMBERIT TON (ALEJHI SELAM) La i lahe il-lall-llah Muhammedyrr-rresulu-ll-llah, Skimi tjeter tmir ejvah Ndoresh ja Resulell-llah! Por ndete tfajvet jem kah mbytmi, Me faqe npluhnit po zhytmi, Ditn e vajit kur do tpytmi, Ndoresh ja Resulell-llah! Punet kur do tna shikohen, Tmira e tliga kur tpeshohen, Te meftat kur tna zbulohen, Ndoresh ja Resulell-llah! Kur t vie mbi njerezit skutera Kur t i mbuloje t gjith menera Prej frykes t ju bjerepunhera, Ndoresh ja Resulell-llah! Kur t na epen n dor tefteret, Kur t thon nefsi, nefsi tjert Kur t tremben dhe pejgamberet, Ndoresh ja Resulell-llah! Gra e burra t ri e t vjeter Kur t terohen porsi i leter, Perve teje s kimi tjeter, Ndoresh ja Resulell-llah! Kur tkalojme n uret Siratit, T randuem tepr prej mkatit, Mos na daje prej shefaatit Ndoresh ja Resulell-llah ! Vetem ke ti asht uzdaja, Se ve ty do tshkoje rixhaja, Kurban tu bafte gjith dynjaja, Ndoresh ja Resulell-llah! Ti je shembull i gjithe mirsivet Ti je ma i ndershmi i nebivet Si elmasi n varg t inxhivet N doresh ja Resulell-llah! Ti je Diell i ditunies, Ja ke ndricue syte njerzies Je i dashm i Perendies N doresh ja Resulell-llah! Njaj Zot qi kreu qiell e dhe N jetet t ate ka ba be

9
ASKUJT SI BESOHET!...
Behauddin GASHI Sdi njeriu kujt ti besoj, askujt, askujt si besohet!... Ikn ata burra, ku ndr qepalla, iu lexohej Xhenneti, ikn dhe ato gra, me syt, shklqim besimi, ndaj Zotit, me zrin, ku iu lexohej prulja pr hir tFuqiplotit Si kshtu, m lodh shum kjo gj, m fut ndr dart e pamshirshme, t mundimit, sidomos kohve t fundit, ku jeta ka ndryshuar gjer n m t imtin detaj, mes lajthimit Eh, m falni pr kto fjal, por ky sht realiteti, n shumicn prmbyllse t tij, q tani, do jua zbardh pak, n fakt, me dashuri sht dikush q i duhet besuar, q sdo t t mohonte kurr, foshnje, a plak, grua, a burr Dhe ajo sht NNA! T dua,

Ne ket grade kurkush ma s le N doresh ja Resulell-llah! N rruzllit t dheut ane e m ane Ne cdo cast thirret ezane Ty Resulull-llah tu t thane N doresh ja Resulell-llah! Per, Ty asht krijue gjithsija pare bajn lavdat e mija Ty tka lavdue vete Perendija N doresh ja Resulell-llah! Ty t a ka huva bota Se i ke mund besat e kota Me shum dokumenta t plota, N doresh ja Resulell-llah! Ti na e ke kendue Kur-anin Tina e ke mesue Imanin Ti na e ke diftue dermanin N doresh ja Resulell-llah! Por se na at udhe nuk po e ndjekim Pernej po vujm e po hjekim, Prap ke ti kryet e prpjekim, N doresh ja Resulell-llah! Gjeti nuk kimi ku t futmi, N deret t ate vim nuk tutmi, Se ke shum meshir, pra lutmi N doresh ja Resulell-llah! Per hatrit bies Fatime Dhe t s ames Saje Hadixhe Nen flamurin t at na shtje N doresh ja Resulell-llah! Dhe pse na u ka prish morali Lutju Zotit kot t na fali, Ndeshkimin mbi ne t i ndali, N doresh ja Resulell-llah! Lutju pra fort Perendis Si femija s ames pr sis, Per Mbretin e gjith Shqipnis, N doresh ja Resulell-llah! Qi t a ruje prej do rreziku T i vie galib do anmiku T shkelqej si drite elektriku N doresh ja Resulell-llah! Hafiz Ibrahim Dalliu, S i shpertitet far njeriu M ty ve tretet si qiriu, Ndoresh ja Resulell-llah ! Hafiz Ibrahim Dalliu Tiran, 1935

nna ime, All-llahu t past fal Xhennetin, ti m msove t dua Zotin dhe Profetin, t dua familjen, tokn, njerzit, ti m msove, t bhem ky q jam, se ti ishe, m e mira, dhe nga historit m t qmotshme, se ti ishe, m e dlira, dhe nga femrat me famn m t prbotshme, se ti ishe, nj besimtare myslimane e devotshme! ... Sdi njeriu kujt ti besoj, askujt, askujt si besohet, prve atij njeriu, q All-llahut, sinqerisht, i friksohet!...

Haz Ibrahim Dalliu


N zbatim t vendimeve t Kongresit t Elbasanit, m 2 dhjetor 1909 u hap shkolla Normale n Elbasan, me drejtor Luigj Gurakuqin dhe n trupin msimor pedagogjik, prkrah Aleksandr Xhuvanit, Simon Shuteriqit, Sotir Peit etj. ishte edhe Haz Ibrahim Dalliu. -N vitet 1910 e gjejm t angazhuar me arm n dor n etn atdhetare q drejtohej nga Abdi Toptani, e cila kreu veprime luftarake n Kruj e rrethinat e saj. -M 26 nntor 1912 sht pjesmarrs aktiv n prgatitjen dhe zhvillimin e ceremonis s ngritjes s Flamurit dhe shpalljes s pavarsis n Tiran. Haz Dalliu, pas ceremonis s shpalljes s Pavarsis n Tiran, sht autori kryesor i prgatitjes s nj Letr-Proteste drguar forcave ushtarake serbe q ndodheshin n zonn verilindore t Shqipris dhe prgatiteshin t msynin Tirann duke i vn n dijeni se Tirana kishte shpallur pavarsin dhe ishte e gatshme ta mbronte me do mim. -N vitin 1920 sht antar i delegacionit t trevs s Tirans n Kongresin e Lushnjes dhe pas kthimit n Tiran sht nj nga veprimtart m aktiv n zbatim t vendimeve t Kongresit. Gjat gjith periudhs, deri n vitin 1924 sht aktiv n gjith ngjarjet politike t kohs duke u rreshtuar me forcat progresiste n mbrojtje t interesave t masave t gjera t popullit. -Gjat periudhs s sundimit t Mbretit Zog sht marr kryesisht me studime n fushn e fes islame duke br komente, duke prkthyer, zbrthyer e interpretuar libra t shenjt si Kurani si dhe vepra t personaliteteve t shquara islame. Po ashtu ka br edhe studime n fushn e islamit q prbjn kontribut t tij personal n kt fush. -Pas lufte e gjejm antar t Lidhjes s Shkrimtarve dhe artistve t Shqipris pr aftsit dhe kontributin e tij n fushn e letrsis, por ai nuk mund t vazhdonte gjat n kt mnyr. Personaliteti i tij q karakterizohej nga liria e mendimit dhe veprimit nuk mund t duronte kornizat ideologjike ku e futi artin dhe letrsin diktatura komuniste. Ai i u kundrvu ktyre rregullave dhe pr kt prfundoi n burg ku edhe u smur rnd dhe u nda nga jeta n vitin 1952, n moshn 74 vjeare. Haz Dalliu ka qen jo vetm prezent n momentet e msiprme n t cilat ka kaluar vendi, por edhe pjesmarrs aktiv q ka dhn nj kontribut t shquar n mbrojtje t shtjes kombtare. I gjith

(1878-1952)
nga librat e shenjt, bnte shrbesat fetare n gjuhn shqipe duke shpjeguar qart teorikisht se do gjuh sht e aft pr t shprehur lutjet ndaj Zotit. Haz Dalliu sht jo vetm nj veprimtar patriot q punoi me t gjitha forcat e tij nprmjet shkrimeve e diskutimeve t shumta, pjesmarrjes aktiv n do veprimtari t shoqatave patriotike t kohs, por edhe duke luftuar me arm n dor kur e ka dashur nevoja. N kt mnyr Haz Dalliu mbetet n historin e kulturs dhe shkencs islame nj lufttar konseguent, nj mendimtar i guximshm, nj teolog i shquar dhe nj demokrat dhe patriot i zjarrt. Vepra e Dalliut sht nj shembull frymzimi jo vetm pr besimtart mysliman, por edhe pr gjith brezin e ri, pr formimin e tyre me traditat e shquara t kombit shqiptar. Ai sht simbol i qndress s pamposhtur, i atdhetarit t zjarrt, i pastrtis morale, q kurdoher me besimin e patundur tek Zoti dhe drejtsia, mbrojti interesat e vendit t tij. Veprimtaria dhe krijimtaria e Dalliut pr 45 vjet u la n harres nga regjimi komunist, gura e tij u vlersua e u ngrit lart kur u rivendos prsri demokracia pr t ciln ai punoi pa u prkulur gjith jetn e tij.

aktiviteti i tij n fushn fetare, arsimore, publicistike dhe poetike prshkohet nga ndjenja e thell patriotike. Ai theksonte: Patriot quhet ai njeri q asht i pajuem me gjitha vetijat e nalta njerzore dhe kombtare. Atij duhet ti ndizet gjaku, ti idhnohet zemra kur t shohi e t ndigjoj se po cnohet e po merret ndr kamb e drejta e kombit t vet. Haz Dalliu i prket asaj plejade kleriksh t lart q e lidhi thell shtjen e fes me at kombtare. Imam Vehbi Ismaili, themelues i Qendrs Islamike t shqiptarve t Ameriks dhe Kanadas, lidhur me kt shprehet: Ai (H.Dalliu) u mbshtet fort n binomin fe-Atdhe. Hazi ishte nj besimtar dhe klerik i devotshm q kryente me pasion dhe ndrgjegje t lart shrbesat fetare, por n t njjtn koh ishte edhe patriot dhe si i tille kreu me devotshmri edhe detyrn patriotike. N luft kundr propogands armiqsore e prarse, Hazi gjithashtu predikonte me forc: Ne shqiptart, prej do feje qofshim, jemi t tan vllazn gjaku, vllazn gjuhe dhe vllazn vatani. Pr t hequr do dyshim dhe pr t thyer propogandn q bhej n kt drejtim ai iu prvesh puns pr prkthimin e Kuranit dhe pjes t tjera

Mendimi / Qershor 2013 /

10

T dhna krahasuese mbi orn dhe bimsin e zons s Gjinarit, Qaf-Krrabs dhe Qaf-Thans
Nga Lorena KOFSHA
yteti i Elbasanit dhe rrethinat e tij, qysh kur nisi ndrtimi i kompleksit metalurgjik i sht nnshtruar ndotjes s ambientit nga tymrat dhe pluhurat e ndryshm. Ndotjet kan prekur edhe zona t tilla si Gjinari, nj nga zonat turistike me vler t vyer pr qytetin e Elbasanit. Zonat turistike kan nj lidhje t ndrlikuar me cilsin e mjedisit pasi shum nga aktivitetet njerzore dhe klimaterike kan nj ndikim negativ, mund t prmendim ktu ndikimet q vijn nga zhvillimi i infrakstruktures, si jan objektet turistike, ndrtimi i dyqaneve, kanalizimet etj. Rndsia e zonave turistike, nuk konsiston vetm n t ardhurat ekonomike vjetore q kan psuar nj rritje progresive por ka potencialin pr t krijuar efekte t dobishme n mjedis. Qaf-Krraba, sht nj nga zonat q do vit pushtohet nga akt duke djegur siprfaqe t mdha si pasoj e temperaturave t larta dhe ers s fort, pasojat e s cils jan shum katastrofale pasi shtojn problemet erozionit t zhdukjes s bimsis s ktyre zonave dhe probleme t tjera lidhur me kalueshmrin dhe lidhjes s fshatrave me qytetet prreth. Pa bimsin, mbretria e kafshve do t zhdukej. N t vrtet, sistemi q mbron jetn n planet mund t funksionoj vetm nse mbrohet shumllojshmria bimore. Tashm dihet botrisht, se bimt jan pjes jetike e shumllojshmris biologjike t bots dhe nj burim

ky pr jetn n planet. Bimt jan krijuesit kryesor t infraktrukturs s shum ekosistemeve, zhdukja e shum prej tyre prbn sdn m t madhe pr komunitetin botror: t ndaloj shkatrrimin e shumllojshmris bimore. Pr t parandaluar rnien e qndrueshme t biodiversitetit , duhet t rritet nevoja e njohjes s plot t ors, ku prfshihet listimi dhe vlersimi i plot i bimve tona, dendsia dhe monitorimi i ndryshimeve t shprndarjes dhe statusit. Disa nga faktort kryesor q kan uar n zhdukjen e ors n vendin ton jan zhdukja e habitateve, ndryshimet n prdorimin e toks bujqsore dhe pyjeve, ndikimi i drejtprdrejt i aktivitetit ekonomik , migrimi i llojeve t huaja etj. N kto zona prfshihen tre zona toklimatike: zona e pyjeve me pish zona e Gjinarit, zona e pyllit dhe e shkorretave mesdhetare Zona QafKrrabs dhe zona e pyjeve me dushk zona Qaf-Thans. Sipas nj studimi t realizuar n qytetin e Elbasanit ,n zonn e pyllit me pish (Z.Gjinarit) prqindjen m lart n lloje e kan familjet Compositae (11 lloje), Leguminosae (9 lloje), Rosaceae (7 lloje), Graminae (6 lloje). Forma biologjike me numr llojesh m t madh jan Hemikriptote me 43 lloje, Fanerote me 14 lloje, HemikriptoteTerote me 9 lloje, Geote me 8 lloje dhe Terote me 7 lloje. N spektrin oristik dallohen kto lloje: Euroaziatike n 16 lloje, Paleotemperuar n 13 lloje, Eurimesdhetare me 11 lloje dhe Europiane me 8 lloje. Tek bimt mjeksore prfshihen 21 familje me 40

lloje ku m t prhapurat jan: Labiatae me 6 lloje, Rosaceae me 6 lloje dhe Leguminosae me 5 lloje . N zonn e pyllit dhe t shkorretave mesdhetare (Z.Qaf-Krrabs) prqindjen m lart n lloje e kan familjet: Compositae (8 lloje), Leguminosae (8 lloje), Rosaceae (6 lloje), Graminae (4 lloje). Forma biologjike me numr llojesh m t madh jan: Hemikriptote me 19 lloje, Fanerote me 16 lloje, HemikriptoteTerote me 8 lloje dhe Terote me 6 lloje . N spektrin oristik dallohen kto lloje: Eurimesdhetare n 13 lloje, Mesdhetare n 9 lloje, Euroaziatike n 8 lloje, Europiane me 7 lloje dhe Paleotemperuar n 5 lloje. Tek bimt mjeksore prfshihen 13 familje me 23 lloje ku m t prhapurat jan: Labiatae me 4 lloje, Compositae me 3 lloje, Leguminosae me 3 lloje dhe Rosaceae me 3 lloje. N zonn e pyllit me dushk (Z.Qaf-

Thans) Prqindjen m lart n lloje e kan familjet Compositae (13 lloje), Labiatae (9 lloje), Leguminosae (7 lloje), Rosaceae (6 lloje), Graminae dhe Scrophulariaceae (me nga 5 lloje). Forma biologjike me numr llojesh m t madh jan: Hemikriptote me 33 lloje, Terote me 23 lloje, Fanerote me 12 lloje dhe Geote me 10 lloje. N spektrin oristik dallohen kto lloje: Eurimesdhetare n 18 lloje, Euroaziatike n 10 lloje, Europiane n 7 lloje, Cirkumboreale, Kozmopolite dhe Mesdhetare n 6 lloje. Tek bimt mjeksore prfshihen 15 familje me 25 lloje ku m t prhapurat jan: Labiatae me 4 lloje, Compositae dhe Rosaceae me 3 lloje. Bimt jan pjes jetike e shumllojshmris biologjike t bots dhe nj burim ky pr jetn n planet, jan krijuesit kryesor t infraktrukturs s shum ekosistemeve prandaj sht shum e rndsishme njohja, ruajtja dhe shfrytzimi i tyre pa kaluar limitet e tolerancs.

Drejt shtigjeve t lumturis dhe rehatis


1- Ajo q ka kaluar ka shkuar, mos mendo n at q ka mbaruar. 2- Lre t ardhmen t vij dhe mos u brengos pr t nesrmen, sepse ti nse prmirson ditn tnde prmirsohet e nesrmja e jote. 3-Ec dhe vrapo, largoju prtacis dhe mrzis, distancohu nga koha e lir dhe papunsia. 4- Riprtri jetn tnde, ndrysho format e jetess tnde dhe mnjano rutinn t ciln e jeton. 5- Shto istigfarin(krkimin falje) , sepse me at vijn furnizimi, shptimi, pasardhsit, dija e dobishme, lehtsimi dhe shlyerja e mkateve. 6- Sprova t afron tek Allahu, t mson lutjen dhe largon nga ti mendjemadhsin, egon dhe mburrjen. 7- Mos qndro ulur me urrejtsit, ziliqart sepse ata jan smundja e shpirtit dhe bartsit e pikllimeve. 8- Kujdes nga mkatet, sepse ato jan shkak i do brenge, mrzie, jan dyer t fatkeqsive dhe krizave. 9- Mos i urrej fjalt e rnda q thuhen pr ty, sepse ato i bjn keq atij e jo ty. 10- Sharja nga ana e armiqve t tu, dhe fyerja nga ana e ziliqarve ngre pozitn tnde, sepse ti je br person q prmendesh dhe me rndsi. 11- Bhu i thjesht me njerzit se prton dashurin e tyre, dhe prdor fjal t buta q t t duan. Bhu modest t t respektojn. 12- Dije se ata q t prgojojn t kan dhuruar t mirat e tyre, t kan shlyer mkatet dhe t kan br t njohur, e kjo sht nj dhunti. 13- Fillo i pari me prshndetje (selam) ndaj njerzve dhe trego se je i kujdesshm ndaj tyre. Kshtu do t afrojn afr zemrave t tyre. 14- Mos humb jetn tnde duke bredhur mes drejtimeve, punve dhe zanateve t ndryshme, sepse kjo jep t kuptoj se ti nuk je i suksesshm n asgj. 15- Bhu i gjer dhe gjej nj arsyetim pr ata q gabojn ndaj teje, ashtu q t jetosh n rehati dhe qetsi. Kujdes nga hakmarrja. 16- Mos i gzo armiqt e tu me hidhrimin dhe pikllimin tnd sepse ata kt duan, mos ua realizo qllimet e tyre t larta. 17- Ti je ai q ngjyros jetn tnde me idet e tua, andaj mos vendos syze t zeza n syt e tu. 18- Nse bie n ndonj kriz, kujto sa kriza ke kaluar dhe t ka shptuar Allahu prej tyre, Ai q t ka shptuar hern e par t shpton edhe hern e dyt. Prshtati: Valdet Kamberi

Rndsia e familjes tek elefantt


lefantt jan kafsht m t ngjashme me njeriun, pr sa i prket jetess n familje. Elefantt e rritur, gjithmon u qndrojn pran t vegjlve t tyre dhe do lvizje bhet familjarisht. N prgjithsi, elefantt jan miqsor me njerzit. N nj fshat t Indis, elefantt e mdhenj, bashk me t vegjlit, ishin msuar q do nat t zbrisnin n fushat e mbjella nga fshatart dhe t ushqeheshin me t mbjellat e tyre, duke i shkatrruar. Fshatart i rrethuan t mbjellat e tyre me tela me gjemba, por kjo nuk i pengoi aspak elefantt t vazhdonin avazin e tyre t vjetr. Fshatart dhe bujqit mbushn raketa me spec djegs dhe ua hidhnin elefantve, me qllim q ata t largoheshin nga t mbjellat, por edhe kjo hile nuk pati sukses. do nat elefantt shkonin dhe ushqeheshin me t mbjellat e bujqve. T zn ngusht, fshatart vendosn ti vrisnin elefantt prindr dhe ti linin elefantt e vegjl. Kshtu lloi nj masakr e vrtet kundr elefantve t mdhenj, t cilt i prinin tufs. Kshtu, ata menduan se i dhan fund shqetsimit dhe problemit

q kishte koh q i linte pa gjum. Por ajo q ndodhi sht akoma m e rnd. Mes elefantve u rrit nj brez, t cilt nuk kishin marr edukatn e nevojshme nga m t mdhenjt. Ata ishin shum agresiv dhe t pamshirshm. Tashm prve t mbjellave, elefantt sulmonin dhe njerzit duke plagosur shum prej tyre dhe duke ln t vrar shum t tjer. Ata shkatrronin shtpit, hanin t mbjellat, sulmonin njerzit dhe shkulnin pemt. Ata u shndrruan n egrsira, pr shkak se u mungonte familja dhe modeli i mir. Organet kompetente nuk gjetn zgjidhje pr kt shqetsim, vese t merrnin elefant prindr nga Afrika. Gjasht muaj pasi u solln elefantt prindr nga Afrika, fshati ra srish n qetsi dhe elefantt iu kthyen normalitetit. N fund t dokumentarit t transmetuar nga gjigandi National Geographic, shkruhej: Ose ndrto nj familje t fort, ose ndrto nj burg. Marr nga libri: Xheneti n shtpit tona - Amer Halid

Mendimi / Qershor 2013 /

11

Celulari i dmshm apo i dobishm


othuajse asnj brez n ditt tona nuk i reziston dot prdorimit t celularit. Ky aparat i vogl n struktur, por tepr i domosdoshm pr funksionet q kryen sht shoqruesi i kujtdo n prditshmrin e tij. Telefont celular jan t shumllojshm pr nga opsionet q prfshijn, kshtu n treg mund t gjesh nga BlackBerry-t apo Iphone-t e ndrlikuar, t prshtatur pr t apasionuarit pas mikroteknologjis, deri te modelet e vjetra Nokia q mbajn fmijt e vegjl ose moshat e thyera pr shkak t lehtsis s prdorimit. T bn m t vetmuar Por, aksesi i prdorimit t internetit n celular, ngre t tjera shqetsime dhe nj ndr to sht se njerzit, pjesn m t madhe t angazhimeve e kryejn nprmjet ktij mjeti, duke shmangur instiktivisht komunikimin e natyrshm midis tyre. Nse dikur celulari prdorej kryesisht pr nevoja komunikimi, tashm sht kthyer n nj alternativ argtimi, si dhe n mjetin joshs me an t t cilit krkohen favore, shprehen ndjenja ndjenjat, urohen festat. Madje t gjitha kto mund ti bsh me nj mesazh t vetm duke ua drguar t gjith miqve t regjistruar n celular. Shprqendrues N salln e Teatrit Kombtar apo n Teatrin e Operas dhe Baletit, gjat shfaqjeve artdashsit mbajn npr duar celulart e tyre madje dhe komunikojn me to. Aktorve gjat performancs s tyre, m e pakta q mund tu ndodh sht t harrojn fjalt e tekstit nga shprqendrimi q mund t shkaktoj nj uks aq i dendur dritash q llamburijn n duart e spektatorve. Nj problem tepr shqetsues sht pajisja e fmijve npr shkolla me celular si t ishte lodra pa t cilin miturakt nuk bjn dot. Npr auditoret e universiteteve, ndrsa profesort prpiqen tu transmetojn dijet e tyre studentve n or t gjata shpjegimi, prkushtimit ktyre t fundit duket se shkon gjetk: celular n duar pa censur, me dridhje pr t mos trhequr vmendjen nse dikush kujtohet t t telefonoj dhe t t shkund nga oratoria monotone e pedagogut. Pengues t vlersimit t drejt E t mos harrojm se abuzohet me prdorimin e tij edhe gjat orve t provimit, nj lidhje e drejtprdrejt me ngrin e paprgjegjshmris n arsimin e lart. Prhapja dhe prdorimi n mas pr qllime prtimi gjat orve t provimit, duket se ka rn n vesh t drejtuesve t provimeve t maturs shtetrore. N ambientet ku do t zhvillohen provimet e maturs kt vit do t vendosen zhurmues t sinjalit telofonik n celular. N kto mjedise nuk do ket asnj interferim t internetit, - citojm nga deklarata e drejtorit t Arsimit Parauniversitar n Ministrin e Arsimit, zoti Fatmir Vejsiu. Kjo nism pozitive nga Ministria, do t mundet t pengoj nxnsit q t paktn ktu t mos marrin nota ktive. T dmshm pr shndetin Rrezikshmria e prdorimit t celularve sht e lart, madje studiues t ndryshm kan dal n prfundime se rrezatimi i valve t celularit mund t shkaktoj forma t ndryshme tumori. Rrezikshmria m e lart paraqitet n trurin e fmijve dhe adoleshentve, rrezatimi n trurin e tyre mund t shkaktoj problem t rnda. Por shoqria jon duket se zhvillimin e teknologjis nuk e vendos para asnj lloj arsyetimi logjik, madje as para pasojave t drejtprdrejta ndaj shndetit t tyre. Nga ana e tyre kompanit po e shijojn prdorimin n rritje t ktij aparati, forma e tij sostikohet n do dalje t re me shrbime t shumshta pr t shumshuar shitjet. N fund t fundit ky sht qllimi (i cili sipas prodhuesve justikon mjetet dhe pasojat). N kontekstin e ksaj q ne konsastonim m sipr si nj problem n rritje pr shoqrin ton, me dshirn e mir se njerzit duhet t ndrgjegjsojn t gjejn balanca midis prdorimit t mjeteve dhe komunikimit shpirtror . Mendimet tona duket sikur i mbshtet Erich Fromm n Psikanaliza e dashuris pr kt problemin e madh se jeta e njeriut sht kthyer n nj send konsumi tepr e rrezikshme pr pasojat q sjell. Ne i afrohemi jets s sotme gjithnj e m mekanikisht. Qllimi thelbsor sht t prodhojm sende dhe n rrjedhn e ksaj manie pr gjrat, ne kthehemi n sende konsumi. Njerzit trajtohen si numra. ()Afrimi me njerzit sht br abstrakt, intelektual. Interesimi pr njerzit sht kthyer n interesim pr cilsit e tyre t prbashkta, pr rregullat statistikore t sjelljes s masave e jo pr individt e gjall. Anida LERA

Helmi i blets n mjeksi


elmi i blets zotron veti shum t mira kuruese pr shum smundje duke u prdorur me sukses n mjeksin popullore e moderne. Kjo arrihet nprmjet marrjes s helmit t blets direkt nprmjet helmit t saj n thumbim ose me an t injektimit n lkur nprmjet shiringave. Nprmjet helmit t blets shrohen me ekasitet smundjet reumatizmale sikurse jan artritet, poliartritet, artriti kronik, pllaka sklerotike, nervi shiatik, borsitet, enjtje e kyeve ( pra shfryrje e te enjtmeve) si edhe disa smundje inamatore. N vazhdn e kurimeve prmendim epilepsit t cilat prmirsohen dhe mosmbajtja e urins. Helmi i blets q del nga thumbi quhet apitoksina sht nj lnd si lng pa ngjyr me shije t hidht dhe er acide t thart. Nj pik apitoksin peshon 0.3 gram dhe prbhet nga uji, acidi formic, acidi klorhidrik, acidi fosforik, melitina e acid aminik. Me tu futur n organizmin e njeriut apitoksina ndryshon enzimat ku ato prodhojn istamin prgjegjse pr neutralizimin e helmit (apitoksina) , n kt rast bhet fjal pr nj helm jo si ai i nprks ku gjaku llon t mpikset por ndodh e kundrta, gjaku bhet m qarkullues dhe m i holl. Helmi jep nj gjendje t mir n SNQ ( sistemin qendror) n kt rast stimulohen gjendrat subrenale dhe zemra. N kt rast gjendrat mbi veshkore prodhojn substanca mbrojtse e imunitare. Helmi i blets duke forcuar sistemin

imunitar e duke prodhuar kortizon natyral kemi forcim t imunitetit e largim t alergjis. Thumbimi i blets ka veprime t ndryshme n persona t ndryshm. Tek disa t cilt jan ndeshur rastsisht me pickimin nuk kemi pasur reaksione alergjike , pra fryrja e vendit nuk sht e madhe mund t prdoret pa hezitim kura pr smundjet q prmendm m lart. Tek disa persona q nuk e kan prdorur helmin e blets ato duhet t jen nn vzhgimin e mjekut e n disa raste prdoret ultrakorteni. N qoft se kemi reaksion kjo realizohet me metod t thjesht popullore. Me an t pincete kapet bleta dhe vendoset me pjesn fundore n vendin e smur e pasi t jet future thumbi e lm at 1-2 min e m pas e heqim thumbin duke lyer vendin me ka-

momil pr dezinfektim. N raste me reaksione duhen vlersuar kurse pr t tjerat nuk ka problem. Metoda tjetr sht kjo: Marrim blett e i fusim n nj kavanoz dhe lart vendosim nj rrjet teli ku e godasim me rryma t dobta e n kt rast bleta derdh helmin dhe ky helm injektohet me shiring tek personi i smur. Si realizohet kura Fillon dita e par nj blet e dyta dy blet e duke e shtuar do dit nga 1 blet derin n ditn e dhjet. M pas bhet 1 jav pushim dhe llon javn pasuese me tre blet do dit deri n ditn e dhjet. M pas 1 jav pushim dhe prap javn pasuese 3 do dit deri n 10 dit ktu prfundon kura. Abedin STRINGA Laborant i UE.