You are on page 1of 54

ThS.BS.

Hoaøng Thò Tueä Ngoïc
BM Hoùa Sinh – Sinh Hoïc Phaân Töû Ñaïi Hoïc Y Khoa Phaïm Ngoïc Thaïch
1

Acid nucleic laø chaát lieäu di truyeàn Acid nucleic goàm: m: – Acid DeoxyriboNucleic (ADN) – Acid RiboNucleic (ARN)

2

3

THAØNH NH PHAÀN HOAÙ HOÏC cuûa ACID NUCLEIC
– H3PO4 – Ñöôøng ng Pentoz – Baz Nitô

4

Acid phosphoric

OH O P OH OH
5

Pentoz

Riboz : ôû ARN Deoxyriboz : ôû ADN

6

Baz Nitô laø daãn xuaát cuûa 2 hôïp chaát dò voøng ng coù goác purin, pyrimidin

7

8

NUCLEOZID: N-glucozid pentoz baz nitô
Lieân keát N-glucozid giöõa C1 cuûa pentoz vaø N9 cuûa baz purin hay N1 cuûa baz purimidin
Pentoz gaén vôùi baz Nitô, ñöôïc ñaùnh soá 1’-2’3’,…
Cytosine

9

Tuyø baz Nitô purin–nucleozid hay purimidin–nucleozid. Tuyø pentoz ribonucleozid hay deoxyribonucleozid

10

Nucleozid phosphat
laø nhöõng Nucleozid coù gaén theâm 1, 2 hoaëc 3 goác phosphat.

11

Nucleozid phosphat

12

13

NUCLEOTID = Nucleozid monophosphat

Laø ñôn vò caáu taïo cuûa acid nucleic

ADN coù 4 ñôn vò caáu taïo chính: dAMP, dGMP, dCMP, dTMP. ARN coù 4 ñôn vò caáu taïo chính: AMP, GMP, CMP, UMP.
14

ADN coù 4 ñôn vò caáu taïo: o: dAMP, dGMP, dCMP, dTMP.

15

ARN coù 4 ñôn vò caáu taïo chính: AMP, GMP, CMP, UMP

16

17

Acid nucleic = Polynucleotid

Nhieàu nucleotid keát hôïp vôùi nhau thaønh nh chuoãi polynucleotid = lk phosphodieste Lieân keát phosphodieste: noái nhoùm OH (C3’)
cuûa nucleotid ñöùng ng tröôùc vôùi OH cuûa phosphat (C5’) cuûa nucleotid keá tieáp ( lieân keát 3’, 5’-phosphodieste).

18

Acid nucleic
– 1 chuoãi polynucleotid coù truïc chính laø pentoz phosphat, maïch ch beân laø caùc baz nitô. – Chuoãi coù 2 ñaàu: u: ñaàu 3’ vaø 5’. – Coù 2 loaïi acid nucleic:
ADN ARN

19

ADN Acid deoxyribonucleic

20

ADN
coù caáu truùc xoaén ñoâi ñoái song Thaønh phaàn hoaù hoïc bao goàm : 1. H3PO4 2. Deoxyriboz 3. Baz nitô (A, G, C, T) dAMP, dGMP, dCMP, dTMP.

21

ADN

Goàm 2 chuoãi polynucleotid xoaén ñoâi ngöôïc chieàu nhau xung quanh 1 truïc aûo. Caùc baz quay vaøo trong.
22

Qui luaät boå sung ñoâi baz
A=T Söï caân baèng ng baz: trong phaân töû ADN ∑ baz purin = ∑ baz pyrimidin

G≡C

A = T A / T =1 C = G C / G =1

A+ C G+T

=1
23

Qui luaät boå sung ñoâi baz
A lieân keát vôùi T baèng ng 2 lk hydro

G lieân keát vôùi C baèng ng 3 lk hydro

24

Qui luaät boå sung ñoâi baz

Söï keát hôïp giöõa moät base purin (2 voøng) ng) vaø moät base pyrimidine (1 voøng) ng) ñaûm baûo cho khoảng caùch ch giöõa 2 sôïi DNA luoân nhö nhau.

25

26

Moâ hình caáu truùc xoaén ñoâi boå sung cuûa Watson vaø Crick

Hai chuoãi gaén vôùi nhau nhôø lk hydro giöõa caùc ñoâi baz Caùc ñoâi baz lk với nhau một caùch ch ñaëc hieäu: u: A lk vôùi T, C lk vôùi G Trình töï baz cuûa sôïi naøy boå sung vôùi trình töï baz cuûa sôïi kia

27

28

29

Nhöõng loaïi caáu truùc xoaén ñoâi cuûa ADN

30

Baûng ng so saùnh nh caùc loaïi caáu truùc xoaén ñoâi cuûa ADN
Caáu truùc xoaén ñoâi ADN A Chieàu xoaén Phaûi Phaûi 0,34 nm 10,5 3,6 nm Khoaûng caùch giöõa 0,23 nm moãi ñoâi baz Soá ñoâi baz moãi voøng xoaén Chieàu daøi moät voøng xoaén Ghi chuù 11 2,46 nm B Traùi 0,38 nm 12 4,56 Trong NST cuûa ruoài giaám
31

Z

Trong moâi tröôøng Thöôøng gaëp nhaát nhieàu Na+ hay K+ trong ñk sinh lyù

Caáu truùc xoaén ñoâi loaïi B:

Moâ hình nguyeân thuûy do Watson vaø Crick ñeà nghò moãi voøng ng xoaén coù 10 ñoâi base, chieàu daøi moãi voøng ng xoaén 34Ao (3,4 nm). Nhöõng nghieân cöùu sau naøy cho thaáy moãi voøng ng xoaén coù 10,5 ñoâi base, chieàu daøi moãi voøng ng xoaén 36Ao (3,6 nm).

32

Vai troø cuûa ADN

Löu tröõ thoâng tin di truyeàn Laøm khuoân cho söï chuyeån maõ, sao cheùp

33

ARN Acid ribonucleic

34

ARN

Thaønh phaàn hoaù hoïc bao goàm :
– – – H3PO4 Riboz Baz nitô (A, G, C, U ) AMP, GMP, CMP, UMP.

35

Caùc loaïi ARN

ARN thoâng tin (messenger RNA-mRNA): mang thoâng tin di truyeàn, n, laø khuoân maãu cho quaù trình toång ng hôïp protein ARN vaän chuyeån (transfer RNA-tRNA): vaän chuyeån acid amin ARN ribosom (ribosomal RNA-tRNA): taïo neân ribosome, laø nôi toång ng hôïp protein ARN nhaân nhoû(small (small nuclear RNA-snRNA): tham gia quaù trình caét noái mRNA (splicing)
36

ARN thoâng tin

ARN thoâng tin ñöôïc toång hôïp töø khuoân maãu ADN
37

ARN ribosome

38

ARN vaän chuyeån

39

Caùc ARN khaùc nhau veà kích thöôùc, c, vai troø

40

Vai troø sinh hoïc cuûa ARN
tham gia vaøo quaù trình sinh toång ng hôïp protein

41

42

ADN chuoãi ñoâi – ARN chuoãi ñôn ADN chöùa T – ARN chöùa U ADN chöùa deoxyribose – ARN chöùa ribose

→ Caáu truùc cuûa ADN oån ñònh hôn ARN

43

44

Gen laø moät ñoaïn ADN mang thoâng tin maõ hoùa cho moät phaân töû polypeptid hay moät ARN. Boä gen (genome): toaøn boä chaát lieäu di truyeàn trong teá baøo. o. Nhieãm saéc theå (chromosome): laø phaân töû lôùn nhaát trong teá baøo goàm haøng ng ngaøn gen → kho chöùa thoâng tin di truyeàn. n. Nhieãm saéc chaát (chromatin): laø hình aûnh nh cuûa NST ôû gian kyø, ôû tình traïng ng phaân taùn trong nhaân.
45

Gen

ÔÛ TB eukaryote goàm nhöõng ñoaïn trình töï maõ hoùa goïi laø exon vaø nhöõng ñoaïn khoâng maõ hoùa goïi laø intron, naèm xen keõ vôùi caùc exon. Trong ña soá vi khuaån vaø naám, m, gen khoâng chöùa intron.

46

Nhiễm sắc thể
Hình ảnh NST ở trung kỳ (metaphase) dưới kính hiển vi

47

48

Töø ADN ñeán nhieãm saéc theå
Chuỗi đôi DNA 2nm quấn 2 vòng xung quanh phân tử histone tạo nên nucleosome 10 -11 nm. Các nucleosome quấn với nhau tạo solenoid gồm 6 nucleosome 1 vòng, hình thành sợi 30 nm. Sợi 30 nm tạo thành các vòng 18 vòng DNA quấn tỏa tròn hình thành miniband. NST số 4 ở kỳ giữa có khoảng 1000 000 miniband.
49

50

51

Söï thay ñoåi caáu truùc nhieãm saéc theå trong chu trình teá baøo

52

Caùc loaïi trình töï trong boä gen ngöôøi

53

54