You are on page 1of 7

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ
Τοµέας Περιβαλλοντικής Μηχανικής & Επιστήµης

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

Η Λ Ι Α Κ Η ΕΝ Ε Ρ Γ Ε Ι Α
∆ίας Α. Χαραλαµπόπουλος

...........7 Η ΕΞΩΓΗΙΝΗ ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ (Οριζόντια Επιφάνεια)....... 3........ A.........................................7 ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ........... ΠΑΡΑ∆ΕΙΓΜΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΓΩΝΙΑΣ ΠΡΟΣΠΤΩΣΗΣ ..........................5 ΟΙ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΤΗΣ ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣError! Bookmark not defined.......... 3......... Error! Bookmark not defined.............. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β : Ι∆ΙΟΤΗΤΕΣ ΥΛΙΚΩΝ ....3....Error! Bookmark not defined.1................................................6 ΣΥΝΑΛΛΑΓΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ .......... 2........1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΣΥΝΑΓΩΓΗΣ h ...Error! Bookmark not defined.3....................3........................................ Ελεύθερη συναγωγή Error! Bookmark not defined. 3... Εξαναγκασµένη συναγωγή.............3.......Error! Bookmark not defined....Error! Bookmark not defined...... Error! Bookmark not defined......... 3 ΦΥΣΙΚΗ ΤΗΣ ΗΛΙΑΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ... Β... 2. 3 2....9 ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΕΣ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ.....Error! Bookmark not defined..............3.... 1.....Error! Bookmark not defined..Error! Bookmark not defined.............4 ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ......... 6 2...... 3..Error! Bookmark not defined................Error! Bookmark not defined. Error! Bookmark not defined......... ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ A : ΜΟΝΑ∆ΕΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ...................... ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ∆ : ΜΕΤΡΗΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ............. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...................3... Θερµόµετρα αντιστάσεως από πλατίνα ..... 6 2.... 5 2......Error! Bookmark not defined..3 Η ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ..........Error! Bookmark not defined................ Error! Bookmark not defined..............8 ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΛΙΚΗ ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ....Error! Bookmark not defined............................................. Error! Bookmark not defined........... 2.....................................2 ΤΟ ΜΕΛΑΝ ΣΩΜΑ....1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Error! Bookmark not defined....5 ΕΚΠΟΜΠΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ...... Error! Bookmark not defined...... Γ.............9 Ο ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΑΙΘΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΤ ... 3.........Error! Bookmark not defined..... 2.... 2...1 ΜΕΤΑ∆ΟΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΑΓΩΓΗ (ΕΠΑΦΗ) .......4 Η ΗΛΙΑΚΗ ΩΡΑ Error! Bookmark not defined...3.2 Η ΗΛΙΑΚΗ ΣΤΑΘΕΡΑ Gsc .....3 ΜΕΤΑ∆ΟΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ..................... 2...................3 ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΣΥΝΑΓΩΓΗ.2.... 3...10 ΜΕΣΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΣΕ ΚΕΚΛΙΜΕΝΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ........3. 5 2....Error! Bookmark not defined... 2.....Error! Bookmark not defined.. 3............................2 ΜΕΤΑ∆ΟΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΣΥΝΑΓΩΓΗ (ΜΕΤΑΦΟΡΑ) .......3........................ ΜΕΤΑ∆ΟΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ..... 2.... Ακτινοβολία Error! Bookmark not defined.......3 Ο ΝΟΜΟΣ STEFAN-BOLTZMAN ...............8 ΛΟΓΟΣ ΑΜΕΣΗΣ ΚΕΚΛΙΜΕΝΗΣ ΠΡΟΣ ΑΜΕΣΗ ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Error! Bookmark not defined................. ΠΑΡΑΡΤΗΜA Γ : META∆ΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ..... ΕΝΕΡΓΕΙΑ........................ ΙΣΧΥΣ ..... 3.Error! Bookmark not defined...... 3......2 ΕΞΑΝΑΓΚΑΣΜΕΝΗ ΣΥΝΑΓΩΓΗ ..........................Error! Bookmark not defined..................Error! Bookmark not defined... 2...Error! Bookmark not defined................1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΦΑΣΜΑ.........Error! Bookmark not defined.6 Η ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΑΜΕΣΗΣ ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ .. ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΗ ΚΑΙ ∆ΙΑΒΑΣΗ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ......... 4 2........................ ΠΙΝΑΚΑΣ – Συντελεστής εκποµπής υλικών.. ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ....Error! Bookmark not defined.......2........ ΠΙΝΑΚΑΣ – Συντελεστής εκποµπής υλικών................................................2....... 5 2........................... ....... 3...............................................................

.... .......... ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ε.. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ ..........2...Error! Bookmark not defined. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ζ ............Error! Bookmark not defined...... Θερµοζεύγη... ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ..........ΑΣΚΗΣΗ : ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ . ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Θ.. Θερµίστορς Error! Bookmark not defined.......... Error! Bookmark not defined..... ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Η – ΗΛΙΑΚΗ ΗΜΕΡΑ........Error! Bookmark not defined......Error! Bookmark not defined.. 3.

Τέλος η ηλιακή ενέργεια έχει επίσης την δυνατότητα απολυµαντικής δράσης για περιβαλλοντικές εφαρµογές καθαρισµού. την απολύµανση του πόσιµου νερού. αλλά και συστήµατα παθητικής αρχιτεκτονικής που θερµαίνουν οικίες. Πιθανές εφαρµογές περιλαµβάνουν τον καθαρισµό υπόγειων νερών. Για την παραγωγή ηλεκτρισµού υπάρχουν τα φωτοβολταϊκά στοιχεία. κ. αλλά και µεγάλοι σταθµοί που εστιάζουν τις ακτίνες του ήλιου και επιτυγχάνοντας µεγάλες θερµοκρασίες µπορούν να κινήσουν συµβατικά συστήµατα ηλεκτροπαραγωγής.1. των βιοµηχανικών αποβλήτων. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ηλιακή ενέργεια χρησιµοποιείται σήµερα για παραγωγή θερµότητας και ηλεκτρισµού. Η αντίστοιχη έρευνα έχει εστιαστεί τα τελευταία χρόνια στην φωτοκαταλυτική διάσπαση τοξικών ενώσεων και απολύµανση. όπου η δράση της ηλιακής ακτινοβολίας συνδυάζεται µε την χρήση καταλυτών. .ά. της ηλιακής ακτινοβολίας και της διαχείρισης τους για παραγωγή θερµότητας και ηλεκτρισµού. Για την παραγωγή θερµότητας ευρεία εφαρµογή έχουν οι συµβατικοί επίπεδοι ηλιακοί συλλέκτες. Οι σηµειώσεις αυτές εισάγουν στις βασικές έννοιες της µετάδοσης θερµότητας.

Με ανάλογο τρόπο όπως µε τον νόµο του Ohm στον ηλεκτρισµό. Η µετάδοση της θερµότητας γίνεται µε τρεις µηχανισµούς ( βλ. ΜΕΤΑ∆ΟΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Η µελέτη της µεταφοράς ενέργειας µεταξύ δύο υλικών σωµάτων λόγω διαφοράς θερµοκρασίας είναι το αντικείµενο της επιστήµης της Μετάδοση της Θερµότητας. • µε Ακτινοβολία. ∆εν µπορεί να προσδιορίσει ποιός χρόνος θα απαιτηθεί για να επιτευχθεί αυτή η θερµοκρασία. η οποία υποστηρίζει τους δύο νόµους της Θερµοδυναµικής µε πρόσθετους πειραµατικούς κανόνες που µπορούν να χρησιµοποιηθούν για τον προσδιορισµό του ρυθµού µεταφοράς ενέργειας. ούτε ποιά θα είναι η θερµοκρασία του συστήµατος κάποια χρονική στιγµή κατά τη µεταβατική περίοδο. Με τον τρόπο αυτό απλουστεύεται ένα πολύπλοκο πρόβληµα µετάδοσης θερµότητας σε µία σειρά από απλές περιπτώσεις. η συνολική θερµική αντίσταση. R : θερµική αντίσταση. . Σχήµα) : • µε Αγωγή.Για θερµικές αντιστάσεις σε σειρά. ισχύει στην µετάδοση της θερµότητας : Α). Η Θερµοδυναµική µπορεί να προβλέψει τη τελική θερµοκρασία ισορροπίας του συστήµατος ράβδος-νερό. ( Επαφή )1 • µε Συναγωγή ( Μεταφορά ) και. Ο υπολογισµός του ρυθµού συναλλαγής ενέργειας επιχειρείται από τη Μετάδοση της Θερµότητας. Η Θερµοδυναµική ασχολείται µε συστήµατα σε ισορροπία. Μπορεί να χρησιµοποιηθεί για να προβλέψει το ποσόν της ενέργειας που απαιτείται για τη µεταβολή ενός συστήµατος από µία κατάσταση ισορροπίας σε µία άλλη.2. Radiation = ακτινοβολία. Convection = συναγωγή/µεταφορά . είναι το άθροισµα των επί µέρους αντιστάσεων : Rολ = Σ Ri (2) 1 Conduction = αγωγή/επαφή. Και στις τρεις περιπτώσεις η ροή θερµότητας µπορεί να εκφραστεί µε µία εξίσωση της µορφής : Q = ∆Τ/R (1) ∆Τ : θερµοκρασιακή διαφορά. Θεωρείστε το παράδειγµα µίας θερµής ράβδου από σίδηρο που βυθίζεται σε µια δεξαµενή µε κρύο νερό. ∆εν µπορεί όµως να υπολογίσει µε ποιο ρυθµό θα προχωρήσει η µεταβολή καθώς το σύστηµα δεν βρίσκεται σε ισορροπία κατά τη διάρκεια της διεργασίας.

Για θερµικές αντιστάσεις εν παραλλήλω. αλλιώς η µεταφορά της θερµότητας ονοµάζεται εξαναγκασµένη. Θεωρείστε το Σχήµα 1. (Παράρτηµα Β) και το αρνητικό πρόσηµο δείχνει ότι η θερµότητα ρέει προς το σώµα µε τη χαµηλότερη θερµοκρασία. Θεωρείται τότε ότι η ενέργεια µεταδίδεται µε αγωγή και ο ρυθµός µετάδοσης της θερµότητας q είναι ανάλογος της θερµοκρασιακής διαφοράς. προς το ρευστό περνάει πρώτα µέσα από το θερµικό οριακό στρώµα. ρευστό θερµοκρασίας Tf < Τs δ θερµικό οριακό στρώµα πάχους δ. Η µετάδοση θερµότητας µε συναγωγή ( µεταφορά ) εκφράζεται από την σχέση: q = h . A . Εξαρτάται από τη γεωµετρία της επιφάνειας.k . Επειδή όµως η θερµοκρασία του ρευστού εξαρτάται από τον ρυθµό µε τον οποίο µεταφέρεται µακριά η θερµότητα δεν µπορούµε να χρησιµοποιήσουµε τον ίδιο µηχανισµό όπως στην µετάδοση µε αγωγή για να εξηγήσουµε το φαινόµενο. (Ts . θερµοκρασίας Τf Πλάκα θερµοκρασίας Τs Σχήµα 1 Χ Ελεύθερη Συναγωγή. µε αγωγή.1 ΜΕΤΑ∆ΟΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΑΓΩΓΗ (ΕΠΑΦΗ) Όταν µέσα σε ένα σώµα έχουµε µία διαφορά θερµοκρασίας. παρά αν βρίσκεται σε περιοχή µε στάσιµο αέρα. η εµπειρία έχει δείξει ότι υπάρχει µια µετάδοση θερµότητας από την περιοχή υψηλής θερµοκρασίας στην περιοχή χαµηλής θερµοκρασίας.Tf) Ο συντελεστής h ονοµάζεται συντελεστής συναγωγής (µεταφοράς) και µπορεί να υπολογιστεί αναλυτικά ή πειραµατικά για τις διάφορες περιπτώσεις. Τότε το ποσόν θερµότητας δίνεται από : . A . πάχους δ. Αυτό οφείλεται στο ότι υπάρχει µεταφορά της θερµότητας µακριά από την θερµή πλάκα.2 ΜΕΤΑ∆ΟΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΣΥΝΑΓΩΓΗ (ΜΕΤΑΦΟΡΑ) Μία θερµή σιδερένια πλάκα κρυώνει πολύ πιο γρήγορα αν τοποθετηθεί µπροστά σε ένα ανεµιστήρα. θΤ / θx O συντελεστής k είναι ο συντελεστής θερµικής αγωγιµότητας του υλικού. q = .1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΣΥΝΑΓΩΓΗΣ h Ο υπολογισµός ξεκινάει από µία πρώτη απλούστευση του φαινοµένου. H ταχύτητα της ροής είναι µηδενική στην επιφάνεια της πλάκας λόγω του τυρβώδους του ρευστού και η µετάδοση της θερµότητας εδώ γίνεται µε επαφή. η ειδική θερµότητα. Αν η ροή του ρευστού γίνεται µε φυσική κυκλοφορία έχουµε το φαινόµενο της φυσικής (ελεύθερης ) µεταφοράς θερµότητας. η θερµική αγωγιµότητα.2. εµβαδού Α. και τις ιδιότητες του ρευστού.Β). X : χαρακτηριστική διάσταση πλάκας 2. όπως : το τυρβώδες. και η πυκνότητα. 2. Θερµικό οριακό στρώµα. Η θερµοκρασία της πλάκας είναι Τs και του ρευστού Τf. η συνολική θερµική αντίσταση δίνεται από τη σχέση: 1/Rολ = Σ (1/Ri) (3) 2. Η θερµότητα που µεταφέρεται από την επιφάνεια της πλάκας.

g ⋅ β ⋅ X 3 ⋅ ∆Τ Ra = κ⋅v g : επιτάχυνση της βαρύτητας. cp k : συντελεστής θερµικής αγωγιµότητας. Στην ελεύθερη συναγωγή ο κινητήριος µοχλός είναι η µεταφορά θερµότητας.3 ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΣΥΝΑΓΩΓΗ. αριθµός Reynolds: Re = u X / ν (6) αριθµός Prandtl: Pr = ν / κ (7) u : ταχύτητα του ρευστού. π. και µία αυθαίρετη χαρακτηριστική διάσταση της επιφάνειας της πλάκας Χ. [W/m K] cp : ειδική Θερµότητα. 2. χρήσιµος για σώµατα ίδιου σχήµατος σε ισοδύναµες συνθήκες ροής ρευστού. Pr ) Όπου.q= k ⋅ (Tf − Ts ) δ (4) k : θερµική αγωγιµότητα του ρευστού δ: πάχος θερµικού οριακού στρώµατος Τs : θερµοκρασία πλάκας Tf : θερµοκρασία ρευστού Εισάγοντας τον αριθµό Nusselt. Τιµές του Nu για διάφορες συνθήκες και για διαφορετικές χαρακτηριστικές διαστάσεις X δίνονται από Πίνακες. η παραπάνω σχέση γράφεται : q= k ⋅ (Ts − Tf ) k ⋅ (Ts − Tf ) X k ⋅ (Ts − Tf ) = Nu ⋅ = ⋅ X δ δ X (5) Ο αριθµός Nusselt είναι ένας αδιάστατος αριθµός. Ο αριθµός Nu είναι συνάρτηση των αριθµών Rayleigh (Ra) και Prandtl (Pr) : Nu = Nu( Ra. Nu. [ m / s ] X : χαρακτηριστική διάσταση της επιφάνειας. ο αριθµός Nusselt Nu της εξαναγκασµένης συναγωγής είναι συνάρτηση των αδιάστατων αριθµών Reynolds (Re) και Prandtl (Pr): Nu = Nu( Re. (8) . Στο Παράρτηµα Γ δίνονται τιµές του Nu για διάφορες περιπτώσεις. [m2/s] κ : συντελεστής θερµικής διάχυσης του ρευστού.χ.2. Pr ) Όπου.2 ΕΞΑΝΑΓΚΑΣΜΕΝΗ ΣΥΝΑΓΩΓΗ Στην περίπτωση που το ρευστό κινείται οδηγούµενο κάτω από µία εξωτερική δύναµη. η οποία επηρεάζει την ροή του ρευστού. [K ] Τύποι που δίνουν τον αριθµό Nu για διάφορες γεωµετρίες δίνονται στο Παράρτηµα Γ. [J/kg K] H ακριβής τιµή του Νu προσδιορίζεται πειραµατικά. 2. [m2/s] κ = k / ρ .2. [m] ν : κινηµατικό ιξώδες του ρευστού. [m/s2] -1 β : συντελεστής θερµικής διαστολής. αντλία ή άνεµο.