You are on page 1of 5

1.Kuptimi i Ekonomiksit?

Ekonomiksi studion ann ekonomike t jets shoqrore dhe sjelljen e agjentve ekonomik n shoqri dhe kushtet ekonomike t bashkveprimit. 2.Kush jane agjentet ekonomik? Agjentt ekonomik jan: A) INDIVIDI-FAMILJA (n rolin e zotruesit t burimeve, ofertuesit dhe konsumatorit),B) FIRMA organizata q prodhon t mira dhe shrbime, C) QEVERIA SHTETI si vendimmarrs, krijues dhe mbikqyrs i lojs ekonomike etj. 3.Burimet-faktort-inputet e prodhimit? A) B) C) PUNA, TOKA, KAPITALI,

D) SIPRMARRJA 4.Kuptimi i puns? Aftsia mendore-intelektuale dhe fizike t njerzve pr t punuar-kryer nj pun, sht njri prej inputeve-burimeve-faktorve t prodhimit. 5.Kuptimi i territorit (toka)? Pasuria natyrore q na rrethon e t gjitha llojeve: toka bujqsore, toka si truall ndrtimi, burimet energjetike, minerale dhe i tr mjedisi fizik q na rrethon. 6.Kuptimi i kapitalit-elementet e kapitalit? Kapitali mallrat e prodhuara pr prodhimin e mallrave t tjera. Elementet e mallrave jan: Pajisjet, Makinerit, Ndrtesat, Inventari (Produktet e gatshme, gjysm produktet-produktet n proces dhe lnda e par). 7.Kuptimi i Siprmarrsit? Aftsia dhe talenti organizativ i disa njerzve pr menaxhim t inputeve ekonomike si: Puna, Toka, Kapitali. Ai krkon mundsit zhvillimore t organizats prodhuese-firmat si dhe merr psipr rreziqe si dhe sjell novacione-rrisi brenda ndrmarrjes. 8. Konceptet e Ekonomiksit? Konceptet e Ekonomiksit jan: A) Pasuria prbhet nga stoku-rrezerva e mallrave dhe shrbimeve, A) Mirqenia knaqsia e individit-grupit shoqror q nxjerr nga konsumi i pasuris. Mirqenia ndahet n: 1) Efiqenca nxjerrja e dobis maksimale-knaqsi maksimale nga prdorimi i inputeve ekonomike, 2) Drejtsia ndarja-shprndarja e drejt e mallrave dhe shrbimeve mes individve dhe grupeve t shoqris.

eficenca-pasuria-mireqenia

Grafiku 1. Kurba e mundsive t prodhimit.

kurba e mundesive te prodhimit

9. Teknologjia Teknologjia sht trsia e aftsiveit dhe njohurive shkencore n lidhje me prdorimin e faktorve t prodhimit, ku teknologjia e avancuar rrit produktivitetin-sasin e prodhuar pr nj njesi t inputit. 10. Ligji i rradhsis? Ligji i rradhsis shpall se mallrat-shrbime jan t rralla-pamjaftueshm sepse edhe burimet pr prodhimin e tyre jan t pamjaftueshm karshi nevojave t njerzve pr konsum. 11. Zgjedhja-Alokimi? Zgjedhja sht pasoj e rradhsi, ku duhet br zgjedhja mes alternativave pr prodhimin e mallrave dhe shrbimeve, Alokimi shprndarja e inputeve t kufizuara mes nevojave konkuruese t pakufizuara t shoqris. 12. Alokimi-problemet kryesore-pyetjet?

Alokimi si problem krysor ka disa dimensione dhe i prgjigjet ktyre pytjeve: A) Cfar t prodhohet, B) Si t prodhohet, dhe C) Pr k t prodhohet. 13. Pjest e Ekonomiksit? Ekonomiksi ka 2 pjes: A) Mikro-Ekonomia studion sjelljen e agjentve ekonomik, konsumatorve, firmave t biznesit dhe qeveris, dhe

q veprimtaria e tyre lidhet me alokimin e inputeve dhe funksionimin e fatorve t veqant t ekonomis. N qendr t vmendjes makroekonomike jan tregjet e mallrave-shrbimeve t vecanta dhe kushtet e ekuilibrit t tye, B) Makro-Ekonomia studion sjelljet e ekonomis kombtare, me studimin e agregatve ekonomik si: Produkti i Prgjithshm, Punznia Totale dhe Papunsia, Niveli i Prgjithshm i Cmimeve dhe Inflacioni, Ciklet e Biznesit dhe rritja ekonomike. Pra nuk ka kufi t prer mes mikro-makro-ekonomis, por n koht e fundit po i kushtohet vmendja gjithnj e m e madhe e bazae mikroekonomike t dukurive makroekonomike. 14. Kufiri i Mundsive t Prodhimit (KMP)? KMP shpreh kombinime t ndryshme t mallrave dhe shrbimeve q mund t prodhoj nj vend gjat nj periudhe t dhn kohore, duke prdorur t gjitha burimet n dispozicion dhe me teknikat m efiqiente t prodhimit.

Mundsit

Stofra (milion ml)

Ushqime (milion tone) 0 1 15 14.7 2 3 4 5 14 12 9 0

A B C D E

15.Rritja ekonomike, Produktiviteti ? Rritja ekonomike sht zgjerim i qndrueshm dhe i vazhdueshm i mundsive t prodhimit e cila kushtzohet me rritjen e faktorve t prodhimit dhe prmirsimit t tyre t vazhdueshm, Produktiviteti shpresh sasin e prodhuar t produktit pr nj njsi t inputeve t prdorura, ky koncept sht ngusht i lidhur edhe me efiqencs si koncept m t gjer t efiqencs ekonomike.

16.Llojet e Efiqencs? Ekzistojn disa lloje t eficencave: a) Efiqenca Ekonomike shpreh gjendjen e ekonomis ku askush nuk arrin mirqenien e tij pa e cnar mirqenien e tjetrit. Ekonomia nnkupton arritjan e efiqencs prodhuese, alokative dhe shprndarse. b) Eficenca Prodhuese prodhimi i njsive t caktuar t produktit me prdorimin e minimumit t inputeve, pra: Produktiviteti Maksimal i Mundshm (PMM), c) Eficenca alokative alokimi i burimeve-inputeve t mallrave aty ku krkon shoqria, d) Eficenca n Shprndarja shprndarja e produkteve t prodhuara ku konsumatort duke i marr t dhnat e t ardhurave (pas pagimit t kontributit-taksave) dhe cmimet e tregut ku konsumatort nuk do t donin t shpenzonin kto t ardhura n ndonj mnyr tjetr. 17. Shprndarja e burimeve te mbyllura dhe t hapura? Ekonomia e mbylluar shprndarja e inputeve dhe niveli i konsumit jan tprcaktuara trsisht nga niveli i prodhimit. Pra; nuk mund t konsumohet m shum sesa prodhohet-disponohet. Ekonomit e hapura lidhen njra me tjetrn n shkmbimin e mallrave, shrbimeve, prvojave ku nj vend mund t konsumoj edhe mallra t prodhuara n vendet tjera, duke zgjeruar mundsit e konsumit m tej mundsive t prodhit. Pra; Nj vend prfiton nga importi e tjetri nga eksporti. 18. Kuptimi i specializimit? Specializimi prqndrim n prodhim i vetm nj prodhukti apo disa produkteve si ps.sh:Gruri, Misri, Rrushi, etj. 19. Kuptimi i Kostos Oportune Kosto Oportune ndryshe quhet Kosto Alternative kuptohet si sakrific e br heqja dor nga nj e mir dhe zgjedhja e nj t mire t prodhuar m t vlefshme. Rrjedh nga rradhsia e burimeve dhe domosdoshmria e zgjedhjes. 20. Funksioni i Ekonomiksit? Ekonomiksi i ka dy funksione: a) b) Funksioni-Pohimi Pozitiv, Funksioini-Pohimi Normativ.

21.Pohimit Pozitiv-Normativ? Pohimi Pozitiv prshkruar dhe shpjegon dukurit, agjentt ekonomik q dshirojn t arrij qllimet e tyre, ku edhe ju prgjigjen pyetjeve: CFAR ISHTE, CFAR SHT dhe CFAR DO T BHET? P.sh. Pohimi Pozitiv sht: Deficiti Buxhetor i Shtetit sjell uljen e papunsis dhe rritjen e nivelit t inflacionit,

Pohimi Normativ merr sygjerime rreth rrugve m eficente pr arritjen e synimeve t agjentve ekonomik. U prgjigjet pyetjeve CFAR DO T DUHEJ, CFAR DO T ISHT MIR T NDODHTE. P.sh. Pohim Normativ sht Niveli i papunsis n Kosov sh i lart e i cili duhet t ulet. Pohime Normative jan t shkputura nga vlersimet morale t synimeve q duam t arrijm, por ato qndrojn n baz t rekomandimeve politike.