You are on page 1of 3

Medjunarodne organizacije kao subjekti savremenih MO

Medjunarodne organizacije se definiraju kao zajednice vise drzava osnovane medjunarodnim ugovorom, zajednica koja ima vlastite organe a sluzi postizanju zajednickih ciljeva. Ove organizacije spadaju u drugu grupu osnovnih medjunarodno pravnih lica. Imaju poseban pravni subjektivitet i status koji omogucava pravnu nezavisnost i autonomiju pri vrsenju poslova vezanih za taj autonomni i nezavisni status, u odnosu na druge pravne subjekte. Ove organ.se dijele na: 1) Medjunarodne vladine org.-one imaju u clanstvu drzave koje u njima djeluju preko svojih sluzbenih predstavnika. 2) Medjunarodne nevladine org. koje mogu biti a)UNIVERZALNE (UN i njihove specijalizirane agencije) i b) REGIONALNE ( org.americkih drzava, NATO isl. Kegley i Wittkopf smatraju da danas postoje 2 glavne vrste nedrzavnih clanica MO: 1) MEDJUVLADINE org (MVO) i 2) NEVLADINE org. (NVO). MVO su stvorile i ucestvuju vlade drzava i koje im daju ovlasti da donose kolektivne odluke u vezi sa posebnim globalnim problemima. NVO su transnacionalne org. privatnih gradjana koje u odnosu na UN imaju konsultativni status.

Transnacionalni subjekti MO
Medjunarodni politicki pokreti okupljaju ljude razlicitih nacionalnosti i drzavljanstava koji ne teze samo jednom djelimicnom ili privremenom polit.cilju, vec usvajaju siru polit.ideologiju ucenje ili program i zalazu se za njihovo usvajanje i ostvarivanje u cijelom svijetu. Transnacionalne privredne organizacije Krajem XIX i pocetkom XX st. u epohi inperijalizna javljaju se velika privredna preduzeca, karteli trustovi, monopoli, oligopoli koja jako djeluju na podrucju jedne drzave i dobrim dijelom su pod njenom kontrolom. Imaju razgranate medjunarodne akcije i cesto djeluju nezavisno od vlada rukovodeci se primarno posebnim interesima svojih vlasnika i upravljaca. Visenacionalna preduzeca imaju u vidu sistem privrednih jedinica koje su rasporedjene u vise drzava i podredjene jednom centru. Visenacionalna preduzeca sa sjedistem u SAD posjeduju jednu trecinu svih postojecih inostranih ogranaka i filijala. Transnacionalne vjerske org. - bitno obiljezje im je proporcionalno velik broj sljedbenika, koji oduvijek teze da se grupisu, pa i institucionalno organiziraju u odredjenim dijelovima svijeta. Najcvrsce organizirana je katolicka crkva.

UN
Najpoznatija su svjetska organizacija. Izdvaja ih skoro univerzalno clanstvo ukljucujuci 192 nezavisne drzave. REALPOLITIKA se promislja kao teorijski koncept kojim se propisuje da zemlje moraju staviti svoje nacionalne interese iznad interesa globalne zajednice. Glavni ciljevi UN su: 1) odzavanje medjunarodnog mira i bezbjednosti 2) razvijanje prijateljskih odnosa izmedju naroda na osnovu uvazavanja principa jednakih prava i samoopredjeljenja naroda 3) postizanje medjunarodne saradnje u rjesavanju medjunarodnih problema ekonomskog, socijalnog, kulturnog ili humanitarnog karaktera i unapredjivanje i podsticanje postovanja ljudskih prava i osnovnih sloboda za sve 4) funkcionisanje u ulozi centra za usaglasavanje djelovanja svih naroda na postizanju ovih zajednickih ciljeva. Liga naroda nstojala je da sprijeci ponavljanje katastrofalnog I sv.rata zamjenom sistema ravnoteze sile sistemom zasnovanim na kolektivnoj bezbjednosti. Kolektivna bezbjednost se

aprila 1945. Od utemeljenja 1945.51 Povelje UN precizno odredjuje da svaka suverena i medjunarodno priznata drzava u slucaju agresije na nju ima ne samo pravo da se brani vec su i UN obavezne da pomognu i da zastite tu zemlju od posljedica agresije (povodom agresije na BiH 1992. unija za telekomunikacije (ITU) 5) Medj. pocela je prva konferencija UN-a UN su nastale 24. UK i SAD i vecina ostalih 46 potpisnica. Svrha mu je da donosi presude i rjesava razmirice izmedju drzava. Sastoji se od 15 clanova. Sjediste UN-a je u New York-u u zgradi pored Ist Rivera.definira kao bezbjedonosni rezim koji su stvorile velike sile i kojim su postavljena pravila za odrzavanje mira na osnovu principa da ce akt agresije bilo koje drzave na drugu drzavu naici na kolektivnu odgovornost ostalih. solidarnost.UN za ishranu i poljoprivredu (FAO) . Sve clanice imaju obavezu primjenjivati odluke vijeca sigurnosti.01.org.1951.god. Glavna administrativna tijela UN su: 1) Generalna skupstina 2) Savjet bezbjednosti 3) Ekonomski i socijalni savjet 4) Starateljski savjet 5) Sekretarijat UN-a 6) Medjunarodni sud pravde Najznacajnija i najpoznatija licnost UN-a je Generalni sekretar.oktobra 1945. Ideologija UN je u 6 principa: sloboda jednakost. 25. tolerancija.iskazale su nemoc i ispraznost ove povelje). Zemljiste je kupljeno pomocu donacije Rokfelera. Sjediste mu je u Hagu.monetarni fond (IMF) 6) Medj. Sjediste je zvanicno otvoreno 09. Regularni budzet UN i njenih agencija finansira se oporezivanjem svih clanica.UN za industriju i razvoj (UNIDO) 10) Org.rada (ILO) 3) Medj. Francuska.za civilno vazduhoplovstvo (ICAO) 4) Medj. Evropsko sjediste organizacije UN je u Zenevi. postovanje prirode i osjecaj za zajednicku odgovornost. UNHCR i SPH) se finansiraju dobrovoljnim prilogom zemalja clanica. UNDP. Generalna skupstina UN je glavni organ UN cine je sve dzave clanice. finansijska korporacija (IFC) 8) Medj. Skupstine se odrzavaju u sjedistu New York-u.god. Specijalizirane ustanove UN-a: 1) Medjunarodna agencija za atomsku energiju (IAEA) 2) Medjunarodna org. UN su tezile da spoje 2 glavna cilja: ocuvanje mira i poboljsanje zivota na planeti. Sa radom je poceo 1946. Savjet sigurnosti (vijece sigurnosti) snosi najvecu odgovornost za osiguranje mira i sigurnosti u svijetu. Cl. UN sistem se finansira na 2 nacina: oporezovanim i dobrovoljnim prilozima. Medjunarodni sud pravde je glavno sudsko tijelo UN-a. Posebni programi UN-a koji nisu ukljuceni u regularni budzet (UNICEF. nakon sto je povelju ratifikovalo 5 stalnih clanica savjeta bezbjednosti: Kina. udruzenje za razvoj (IDA) 9) Organ. koja je izgradjena tokom 1949 i 1950. banka za obnovu i razvoj (IBRD) 7) Medj. SSSR.

(IMO) 14) Svjetska zdravstvena org.pomorska org. nauku i kulturu (UNESCO) 12) Svjetska meteoroloska org.11) Org. (WMO) 13) Medjun. (WHO) 15) Svjetski postanski savez (UPU) 16) Opci sporazum o carinama i trgovini (GATT) . UN za prosvjetu.