You are on page 1of 0

ISTRAIVANJE NAFTE I GASA

- Savremena koncepcija istraivanja i metode -


Prelimanarna ispitivanja geoloko-geofizikim (jeftinijim) metodima
Seizmika istraivanja (regionalna i detaljna) suenih podruja
Geoloko-geotermiko modelovanje
Modelovanje generisanja, migracije i akumulacije UV
3D seizmika usmerena na drenane zone izdvajanje prospekata
Geoloko-ekonomska ocena prospekata (analiza rizika, ER- expected
reserves, procena vrste fluida i moguih promena, EV expected value)
Istrano buenje na racionalno odabranim lokacijama
Savremena koncepcija
istraivanja nafte i gasa:
METODE ISTRAIVANJA NAFTE I
GASA
Geoloke (klasine) metode
Geohemijske metode
Geofizike metode
Istrano buenje (kao metod istraivanja)
KLASINE GEOLOKE METODE
Daljinska detekcija u istraivanju nafte i gasa
Fotogeoloko snimanje
Satelitsko snimanje
Radarsko snimanje
Ehometrijsko snimanje podmorja
Lasersko snimanje podmorja
Geoloko kartiranje
Fotogeoloko snimanje
Satelitsko snimanje
Radarsko snimanje
Ehometrijsko snimanje podmorja
LABORATORIJSKE GEOLOKE METODE
Paleontoloke, petroloke i petrofizike
Uzorkovanje i vrste uzoraka :
Uzorci stena sa povrinskih izdanaka
Uzorci stena sa morskog dna
Konvencionalna i bona jezgra buotina
Uzorci sa sita (iz isplake)
Uzorci potpovrinskih fluida
KONVENCIONALNA JEZGRA BUOTINA
JEZGRA NATOPLJENA NAFTOM (matine stene)
aura za
tvrde formacije
aura za
meke formacije
Eksploziv
Ispaljena aura
otpustni klin
kvailo
unutranja
jezgrena cev
gumena obloga
Ureaj za bono
jezgrovanje (levo) i
jezgrena cev za
peskove (desno)
Shematski prikaz vibracionog sita
Kvarcni pear s naftom
Tamnosmei ejl
Tamnosmei krenjak
Problemi u pravilnoj interpretaciji
uzoraka sa sita:
Meanje sa stenskim fragmentima iz drugih
horizonata
Primese drugih materijala
Izmena fragmenata
Neogdovornost u prikupljanju
PALEONTOLOKE METODE
CILJ: odredjivanje relativne starosti sedimentnih
tvorevina pomou karakteristinih fosila i njihovih
asocijacija, kao i biostratigrafska korelacija.
PODELA: izdvajaju se makro- i mikro-paleontoloka
ispitivanja, pri emu se iz okvira ovih drugih, kao
posebna izdvajaju i paleopalinoloka prouavanja.
PETROLOKE METODE
Mineraloka i strukturno-teksturna prouavanja
magmatskih, metamorfnih i sedimentnih stena.
Najznaajnija su sedimentoloka ispitivanja:
Analiza mineralnog sastava (laki minerali, minerali
glina, teki minerali, cementna materija, hemijska
analiza).
Analiza sklopa stena (struktura i tekstura).
Fiziko-hemijske analize voda (pH-Eh, salinitet i dr.)
PETROFIZIKE METODE
Merenje i odreivanje poroznosti, propusnosti,
zasienja fluidima i kapilarnog pritiska.
Rezultati imaju viestruki znaaj za:
procenu rezervi i proizvodnih mogunosti
Izradu karata izoporoziteta i izopermeabiliteta
odredjivanje optimalnog rasporeda buotina
procenu verovatnog iskorienja leita
predvidjanje ponaanja pritiska u leitu i njegovog
obnavljanja tokom proizvodnje
GEOHEMIJSKE METODE U
ISTRAIVANJU NAFTE I GASA
GEOHEMIJSKE METODE
Prouava se raspodela, koliina, tip i stepen zrelosti
OM u Zemljinoj kori, prate pojave UV u toku buenja i
vre razne korelacione studije ugljovodonika i
matinih stena.
Geohemijske analize se rade na uzorcima s povrine
terena, na jezgrima buotina, uzorcima sa sita, a u
toku samog buenja vri se kontinuirana analiza
isplake.
Dele se na prospekcione i detaljne GH metode.
Prospekcione geohemijske metode
Gasne metode
Luminescentno-bituminoloke metode
Hidrohemijske metode
Mikrobioloke metode
Gasne metode
Zasnivaju se na prouavanju prirode i koncentracije gasova u
zemljitu, uzorcima iz buotina i isplaci, a shodno tome mogu se
podeliti na povrinske i dubinske (karotane).
Povrinske gasne metode su razvijene u okviru povrinske
geohemijske prospekcije u tenji da se na osnovu prouavanja
sekundarnih oreola rasejavanja, tj. povienih koncentracija naftnih
gasova u zemljitu lociraju mogue podzemne akumulacije nafte i
gasa.
Postoji vie povrinskih geohemijskih metoda, a izdvajaju se
metod analize slobodnih gasova i metod analize gasova
adsorbovanih u zemljitu.
Gasni karota
Kontinuirana kvalitativno-kvantitativna analiza gasa iz isplake za vreme
buenja koja ukazuje na perspektivne horizonte.
Koliina gasa u isplaci zavisi od vie faktora:
brzina buenja,
prenik buotine,
poroznost stena,
zasienje fluidima,
pritisci
Intenzitet gasnih anomalija nije stoga dovoljan za donoenje pravilnih
zakljuaka.
Mnogo znaajnija je kvalitativna analiza. Sastav gasa ukazuje na
vrstu leita, tj. da li je u pitanju gasno, naftno ili kondenzatno, kao i
da li je po sredi suvi metanski gas ili vlaan gas.
Detaljne geohemijske metode
Analiza sadraja C
org
Piroliza Rock-Eval
Mikroskopska analiza organske supstance
Elementalna analiza
Dopunske fiz.-hemijske analize kerogena
Analiza sadaja ekstrakta i UV C
15
+ matinih
stena
Osnovni zadaci detaljnih GH metoda
Identifikacija i karakterizacija potencijalnih i efektivnih
matinih stena,
Determinacija njihovog naftno-gasnog potencijala,
Prouavanja oreola rasejavanja - najee preko
distribucije gasova.
Geohemijske metode u sintezi sa ostalim metodama
istraivanja omoguavaju utvrdjivanje termike
istorije sedimentnog basena, mehanizma i puteva
migracije UV, kao i izdvajanje podruja i horizonata
perspektivnih za akumulaciju i ouvanje UV.
Aparatura Rock-Eval
Dijagram pirolize Rock-Eval
1-inertinit, 2-pirit, 3-vitrinit
Bituminit
Mikroskopska
ispitivanja
Reflektogram razliitih populacija fitoklasta (macerala uglja)
TAI
(Thermal Alteration
Index)
Indeks termikih promena (TAI) je
metoda za odredjivanja stepena
zrelosti kerogena na osnovu boje
palinolokog materijala.
Ova prouavanja se vre u
normalnoj proputenoj svetlosti,
na palinolokim koncentratima.
ELEMENTALNA ANALIZA
Hemijska analiza kerogena je
neophodna dopuna
mikroskopskim ispitivanjima jer se
neposredno odnosi na
odredjivanje tipa kerogena, a
delimino i na odredjivanje
stepena njegovih termikih
promena.
Parametri koji se u
istraivanju nafte i gasa analiziraju
su atomski odnos vodonika i
ugljenika (H:C) i atomski odnos
kiseonika i ugljenika (O:C) u
kerogenu. Na osnovu ovih odnosa
vri se identifikacija dominantnog
tipa kerogena u uzorku kao i
stepena njegove zrelosti.
GEOFIZIKE METODE
U ISTRAIVANJU NAFTE I
GASA
PODELA PREMA MESTU PRIMENE:
TERESTRINE
(povrinske)
KAROTANE
(dubinske)
Geomagnetske metode
Gravimetrijske metode
Seizmike metode
(Geoelektrine, termometrijske)
Elektrini karota
Akustini karota
Nuklearni karota
Ostale karotane metode
Zavisnost rezolucije aeromagnetskog zapisa od
rastojanja preletnih linija
Najvea primena je kod procene relativne debljine i rasprostranjenja
sedimentnog basena, njegovoj poetnoj rejonizaciji tj. izdvajanju eventualnih
zasebnih depresija i brzom eliminisanju manje perspektivnih podruja.
Dalja obrada: predhodno filtriranje ("peglanje"), otklanjenje reginalnog fona
(rezidualizacija), proraun viih izvoda (Etveove anomalije).
Uporedni
prikaz karte
Bugeovih
anomalija
(gore) i prvih
izvoda (dole)
Razlika u poloaju strukture pre i posle
rezidualizacije
SEIZMIKE METODE
Najvanije geofizike metode u istraivanju nafte i
gasa !
Zasnivaju na principu merenja brzine prostiranja
seizmikih talasa kroz Zemljinu koru.
Merenja se vre du planiranih "trasa profila", a tehnika
merenja se sastoji od pobudjivanja seimikih (zvunih)
impulsa i registracije povratnih talasa specijalnim
mikrofonima - tzv. "geofonima".
Potpovrinsko prostiranje seizmikih talasa.
Proizvod brzine i gustine predstavlja akustinu impendancu.
Zavisnost seizmikih brzina od petrolokog
sastava (levo) i dubine (desno)
Seizmika
sekcija
Linearna
zatamljenja
predstavljaju
izraene elastine
diskontinuitete
koji su najee
posledica razlike u
litolokom sastavu
stena.
STRUKTURNA INTERPRETACIJA
INTERPRETACIJA RASEDA
KORALNI SPRUD
SEIZMOSTRATIGRAFSKA
INTERPRETACIJA
3D SEIZMIKA
HORIZONTALNI
PRESECI
STRUKTURA
Koralni sprud (3D seizmika) i pratei
geofantazmogram.
Podmorje Meksikog zaliva (~1000 m vodenog stuba + 2000 m do leita) u domenu 2 naftna polja. Zeleno
i belo so, zuto i crveno rezervoari.
VSP
INTERPRETACIJA DIREKTNIH INDIKACIJA
UGLJOVODONIKA
Pouzdanost "bright-spot" indikacija je najvea do dubina od oko 1800-
2500 m (gasno stanje). Pojavu "bright-spot" izazivaju i nekomercijalne
gasne akumulacije, ugljevi, kao i pojedini konglomerati ili vulkanske stene.
4 D seizmika
METODE GEOFIKOG KAROTAA
(MGK)
Kontinuirano merenje specifinih fizikih svojstava stena u buotinama
pomou posebnih uredjaja - tzv. "karotanih sondi kao i pratee opreme za
registraciju i obradu njihovih merenja.
MGK su razvijene radi dobijanja informacija o litolokom profilu buotine,
identifikaciji poroznih i propusnih formacija i odredjivanja prirode fluida u
njima, s obzirom na to da je jezgrovanje veoma skupa i dugotrajna operacija,
a da uzorci sa sita ne pruaju dovoljno pouzdane informacije.
Velika primena i u preciznoj identifikaciji perspektivnih horizonata,
podrobnom ralanjivanju produktivnih intervala, kvantitativnoj proceni
rezervoar stena leita (petrofizike osobine), tumaenju petroloko-
sedimentolokih karakteristika, kalibraciji rezultata povrinskih geofizikih
merenja, kao i u izvodjenju raznih istranih i tehnikih operacija vezanih za
buenje.
Oprema za
registraciju
merenje
dubine
kontrolni
paneli
merenje
dubine
bubanj
karota`ni
kabl
sonda
MGK
Metode elektrinog karotaa
Metode nuklearnog karotaa
Metode akustinog karotaa
Ostale karotane metode
SP
OTPOR
inverzna kriva
normal na kriva
duga normala
kratka normal a
AKUSTIK
ULTRAZVUNI
KAROTA
DIPMETAR
Buenje kao
metod
istraivanja
Istrano buenje je veoma skupo, te ga ni u kom
sluaju nije ekonomski opravdano primenjivati,
kako je to nekad praktikovano, bez odgovarajuih
pripremnih radova u cilju smanjenja rizika.
Savremeno istraivanje nafte podrazumeva
istrano buenje tek posle primene ostalih metoda
koje suavaju istrani prostor i ukazuju na
najperspektivnije lokacije za buenje.
PODELA BUOTINA
Istrane buotine se prema projektnom zadatku mogu
dela na prospekcione i eksploracione (istrane).
Prospekcione buotine obuhvataju tzv. strukturne
buotine (shallow structure tests) i stratigrafske
(reperne) buotine (stratigraphic tests).
U eksploracione (istrane u uem smislu) spadaju
prve istrane buotine (engl. wildcat wells) i istrano-
konturne buotine (engl. step-out wells).
PODELA ISTRANIH BUOTINA
Istrane buotine se prema projektnom zadatku mogu
dela na prospekcione i eksploracione (istrane).
Prospekcione buotine obuhvataju tzv. strukturne
buotine (shallow structure tests) i stratigrafske
(reperne) buotine (stratigraphic tests).
U eksploracione (istrane u uem smislu) spadaju
prve istrane buotine (engl. wildcat wells) i istrano-
konturne buotine (engl. step-out wells).
Uobiajna praksa nekih zapadnih naftnih kompanija je da
ve prvom istrano-konturnom buotinom trae granicu
leita, odnosno, da se ona bui na prilinoj udaljenosti
od prve pozitivne buotine. Ta praksa se zasniva na
injenici da ako je leite malo nije vredno daljeg
razradjivanja, tj. da poto je nafta otkrivena ne vredi buiti
jo jednu pozitivnu buotinu blizu prve.
U sluaju potrebe rane procene nalazita, granice leita
se mogu traiti drugom i treom istrano-konturnom
buotinom koje se lociraju tako da prodju kroz
pretpostavljenu granicu nafta-voda ili gas-voda.
Principi lociranja istrano-konturnih buotina
Rastojanje istrano-konturnih buotina treba da bude
usaglaeno sa predvidjenim rastojanjem eksploatacionih
buotina tj. da odgovara njihovom jednostrukom,
dvostrukom ili n-strukom rastojanju, ime se izbegava
nepotrebno poguavanje mree.
Istraivanje gasnih leita se razlikuje od istraivanja
naftnih jer se usled vee mobilnosti gasa predvidja vee
rastojanje buotina.
Najei princip lociranja istrano-konturnih buotina je
postupnost tj. postepeno proirivanje. Raspored buotina
pritom prvenstveno zavisi od pretpostavljenog modela
leita.
Karakteristini rasporedi buotina pri postupnom
okonturivanju leita
spiralni
kruni
unakrsni
paralelni
Leita kupolaste (brahiantiklinalne) strukture
a
b
c
d
pretpostavljena
granica leita

Linearne antiklinale
Asimetrine antiklinale
Monoklinale
Tektonski dislocirana leita
Pad drilling
Multilateral drilling
Istrane operacije u
toku buenja
DST