‫دفتری که در اختیار دارید حاصل تالش خود خواسته ایست در جهت گسترش هرچه‬

‫بیشتر فرهنگ ایرانزمین‪ .‬امید است به کار آید‪.‬‬

‫این نسخه با نگاهی به شاهنامه تصحیح و ویرایش آقای فریدون جنیدی‪ ،‬چاپ نخست‪،‬‬

‫سال ‪ 1387‬و نیز شاهنامه تصحیح و ویرایش مرحوم محمد رمضانی‪ ،‬چاپ دوم‪ ،‬سال‬
‫‪ 1354‬و با استفاده از داده های سایت ری را و سایت گنجور تهیه شده است‪.‬‬

‫با وجود تالشهای فراوان‪ ،‬این نسخه خالی از اشتباه نیست و راهنمایی شما خواننده‬

‫گرامی میتواند در ویرایش بی نقص تر نسخه های بعدی راهگشا باشد‪.‬‬

‫نسخه سازگار با آیپد‬
‫‪Ver. I.1.0.0‬‬
‫پژمان پورحسین‬
‫شهریور ماه ‪1391‬‬
‫‪Pejmanp@gmail.com‬‬

‫ ‬

‫فهرست‬

‫آغاز کتاب‪1..................................................................................................................‬‬
‫آغاز کتاب‪2........................................................................................................‬‬
‫ ‬
‫گفتار اندر آفرینش جهان‪3...............................................................................‬‬
‫ ‬
‫گفتار اندر ستایش خرد‪3...................................................................................‬‬
‫ ‬
‫گفتار اندر آفرینش مردمان‪4.............................................................................‬‬
‫ ‬
‫گفتار اندر آفرینش آفتاب‪5................................................................................‬‬
‫ ‬
‫گفتار اندر آفرینش ماه‪6....................................................................................‬‬
‫ ‬
‫گفتار اندر ستایش پیغمبر‪6.................................................................................‬‬
‫ ‬
‫گفتار اندر فراهم آمدن شاهنامه‪8.......................................................................‬‬
‫ ‬
‫داستان دقیقی شاعر‪9.......................................................................................‬‬
‫ ‬
‫ستایش انوشه روان امیر منصور‪10.......................................................................‬‬
‫ ‬
‫گفتار اندر ستایش سلطان محمود‪11....................................................................‬‬
‫ ‬
‫کیومرس‪13....................................................................................................................‬‬
‫کیومرس‪14.........................................................................................................‬‬
‫ ‬
‫هوشنگ‪17.............................................................................................................................‬‬
‫پادشاهینگ‪18...................................................................................................‬‬
‫ ‬
‫تهمورس‪21...................................................................................................................‬‬
‫پادشاهی تهمورس‪22........................................................................................‬‬
‫ ‬
‫جمشید‪25.....................................................................................................................‬‬
‫پادشاهی جمشید‪26...........................................................................................‬‬
‫ ‬
‫داستان مرداس‪29..............................................................................................‬‬
‫ ‬
‫ضحاک‪35....................................................................................................................‬‬
‫پادشاهی ضحاک‪36..........................................................................................‬‬
‫ ‬
‫خواب دیدن ضحاک‪37.....................................................................................‬‬
‫ ‬
‫أ‬

‫زادن فریدون از مادر‪40.....................................................................................‬‬
‫ ‬
‫پژوهش فریدون از فرانک دریاره نژاد‪41...........................................................‬‬
‫ ‬
‫داستان کاوه آهنگر با ضحاک‪43......................................................................‬‬
‫ ‬
‫آهنگ جنگ فریدون با ضحاک‪46....................................................................‬‬
‫ ‬
‫فریدون‪55............................................................................................................................‬‬
‫آغاز داستان‪56...................................................................................................‬‬
‫ ‬
‫فرستادن فریدون‪ ،‬جندل را به یمن‪58.............................................................‬‬
‫ ‬
‫پاسخ دادن شاه یمن‪ ،‬جندل را‪60......................................................................‬‬
‫ ‬
‫رفتن پسران فریدون نزد شاه یمن‪62...............................................................‬‬
‫ ‬
‫بخش کردن فریدون جهان را بر پسران‪63...........................................................‬‬
‫ ‬
‫رشک بردن سلم‪ ،‬بر ایرج‪63.............................................................................‬‬
‫ ‬
‫سخن گفتن فریدون با ایرج در باره کردار سلم و تور‪67..................................‬‬
‫ ‬
‫نامه نوشتن فریدون به سلم و تور‪69.................................................................‬‬
‫ ‬
‫رفتن ایرج با نامه پدر نزد برادران‪70.....................................................................‬‬
‫ ‬
‫کشتن برادران‪ ،‬ایرج را‪71..................................................................................‬‬
‫ ‬
‫آوردن تابوت ایرج به نزد فریدون‪72...................................................................‬‬
‫ ‬
‫زادن منوچهر از مادر‪74....................................................................................‬‬
‫ ‬
‫آگاه شدن سلم و تور از پادشاهی منوچهر فرستادن پیام به نزد فریدون‪76........‬‬
‫ ‬
‫آهنگ رزم منوچهر با سلو و تور‪81...................................................................‬‬
‫ ‬
‫نبرد منوچهر با سلم و تور‪82............................................................................‬‬
‫ ‬
‫نامه منوچهر به نزد فریدون‪85..........................................................................‬‬
‫ ‬
‫درگذشتن فریدون‪90..........................................................................................‬‬
‫ ‬
‫منوچهر‪91.....................................................................................................................‬‬
‫پادشاهی منوچهر‪92...........................................................................................‬‬
‫ ‬
‫زال و رودابه‪95.............................................................................................................‬‬
‫داستان زال و رودابه‪96......................................................................................‬‬
‫ ‬
‫پناه دادن سیمرغ‪ ،‬زال را‪97..............................................................................‬‬
‫ ‬
‫آگاه شدن سام نریمان‪ ،‬از زال‪98......................................................................‬‬
‫ ‬
‫ب‬

‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬

‫آگاه شدن منوچهر از کار سام و زال‪100............................................................‬‬
‫رفتن زال به سوی کابل‪105...............................................................................‬‬
‫دل باختن زال به رودابه‪106...............................................................................‬‬
‫مهر پیوستن رودابه به زال‪107..........................................................................‬‬
‫رفتن کنیزکان رودابه به دیدن زال زر‪110.........................................................‬‬
‫بازگشتن کنیزکان به نزد رودابه‪113..................................................................‬‬
‫رای زدن زال با موبدان در کار رودابه‪116..........................................................‬‬
‫نامه زال به نزدیک سام‪118...............................................................................‬‬
‫رای زدن سام با موبدان در کار زال‪119..............................................................‬‬
‫آگاه شدن سیندخت از شیفتگی زال و رودابه‪121..................................................‬‬
‫آگاه شدن مهراب از کار رودابه‪124....................................................................‬‬
‫آگاه شدن منوچهر از کار زال‪126......................................................................‬‬
‫رسین سام به نزد منوچهر‪127............................................................................‬‬
‫رفتن سام به جنگ مهراب‪130...........................................................................‬‬
‫نامه سام نزد منوچهر شاه‪132...........................................................................‬‬
‫خشم گرفتن مهراب بر سیندخت‪135...............................................................‬‬
‫رفتن سیندخت به نزد سام‪136.........................................................................‬‬
‫رسیدن زال با نامه سام به نزد منوچهر‪140..........................................................‬‬
‫آزمودن موبدان‪ ،‬زال را‪141................................................................................‬‬
‫پرسیدن منوچهر‪ ،‬اختر زال را از اخترماران‪141....................................................‬‬
‫هنر نمودن زال در میدان‪144............................................................................‬‬
‫پاسخ منوچهر به سام‪145.................................................................................‬‬
‫رسیدن زال به سام‪147.....................................................................................‬‬
‫گواه گیران رودابه و زال‪148..............................................................................‬‬
‫رستم‪150...........................................................................................................‬‬
‫رستمزاد‪151........................................................................................................‬‬
‫آمدن سام به دیدن رستم‪153..........................................................................‬‬
‫اندرز کردن منوچهر‪156....................................................................................‬‬
‫ت‬

‫نوذر‪159.......................................................................................................................‬‬
‫پادشاهی نوذر‪160..............................................................................................‬‬
‫ ‬
‫نامه نوشتن نوذر به نزدیک سام‪160..................................................................‬‬
‫ ‬
‫آگاهی یافتن پشنگ از مرگ منوچهر‪162.........................................................‬‬
‫ ‬
‫آمدن افراسیاب به ایرانزمین‪164........................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم نخستین افراسیاب‪165................................................................................‬‬
‫ ‬
‫دیگر میدان رزم‪169..........................................................................................‬‬
‫ ‬
‫افراسیاب‪173...............................................................................................................‬‬
‫گرفتار شدن نوذر بر دست افراسیاب‪174............................................................‬‬
‫ ‬
‫نبرد قارو و ویسه‪ ،‬و گریختن ویسه‪175............................................................‬‬
‫ ‬
‫لشکر کشی شماساس و خزروان به سیستان‪176..................................................‬‬
‫ ‬
‫رسیدن زال به یاری مهراب‪177........................................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی افراسیاب اندر ایرانزمین‪180................................................................‬‬
‫ ‬
‫کشتن افراسیاب‪ ،‬اغریث نیک پی را‪182..........................................................‬‬
‫ ‬
‫زوتهماسپ‪185.............................................................................................................‬‬
‫پادشاهی زوتهماسپ‪186...................................................................................‬‬
‫ ‬
‫گرشاسپ‪189.................................................................................................................‬‬
‫پادشاهی گرشاسپ‪190......................................................................................‬‬
‫ ‬
‫لشکر کشیدن افراسیاب به ایران‪190...................................................................‬‬
‫ ‬
‫سخن گفتن زال با رستم و جواب دادن زال را رستم‪191..................................‬‬
‫ ‬
‫گرفتن رستم‪ ،‬رخش را‪192..........................................................................................‬‬
‫آوردن رستم‪ ،‬کیقباد را از البرز کوه‪194......................................................................‬‬
‫لشکر کشیدن زال سوی افراسیاب‪194.........................................................................‬‬
‫کیقباد‪199....................................................................................................................‬‬
‫پادشاهی کیقباد‪200.....................................................................................................‬‬
‫نخستین نبرد رستم با اسفندیار‪201..............................................................................‬‬
‫گریختن افراسیاب نزد پدرش‪ ،‬پشنگ‪202................................................................‬‬
‫آشتی خواستن پشنگ از کیقباد‪204............................................................................‬‬
‫ث‬

‫کی کاووس‪209.............................................................................................................‬‬
‫پادشاهی کاووس‪ ،‬آمدن رامشگری از مازندران نزد کاووس‪210.........................‬‬
‫ ‬
‫پند دادن زال مر کاووس را‪213.........................................................................‬‬
‫ ‬
‫لشکر کشیدن کیکاووس به مازندران‪215.........................................................‬‬
‫ ‬
‫پیام کاووس به نزد زال‪218................................................................................‬‬
‫ ‬
‫هفتخوان رستم‪221.....................................................................................................‬‬
‫هفت خوان رستم‪222.......................................................................................‬‬
‫ ‬
‫خوان نخست‪ ،‬گذر از بیابان خشک‪ 223..........................................................‬‬
‫ ‬
‫خوان دویم‪ ،‬کشتن رخش‪ ،‬شیر را‪223.............................................................‬‬
‫ ‬
‫خوان سیوم‪ ،‬رزمرستم با اژدها‪225.....................................................................‬‬
‫ ‬
‫خوان چهارم‪ ،‬زن جادو‪227...............................................................................‬‬
‫ ‬
‫خوان پنجم‪ ،‬گرفتار شدن اوالد بر دست رستم‪228.........................................‬‬
‫ ‬
‫خوان ششم‪ ،‬رسیدن رستم به نزد کاووس و ایرانیان‪231........................................‬‬
‫ ‬
‫خوان هفتم‪ ،‬رزم رستم با دیو سپید‪234..........................................................‬‬
‫ ‬
‫نامه کیکاووس به شاه مازندران‪236.....................................................................‬‬
‫ ‬
‫رفتن رستم به نزد شاه مازندران‪238....................................................................‬‬
‫ ‬
‫نبرد کاووس با شاه مازندران‪241......................................................................‬‬
‫ ‬
‫باز آمدن کاووس به شهر ایران و رفتن رستم به سیستان‪245.................................‬‬
‫ ‬
‫بخشیدن کاووس مازندران را به اوالد‪245..........................................................‬‬
‫ ‬
‫گشتن کاووس بر گرد جهان‪247.......................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم کاووس با شاه هاماوران‪248.......................................................................‬‬
‫ ‬
‫بزن خواستن کاووس‪ ،‬سودابه دختر شاه هاماوران را‪249................................‬‬
‫ ‬
‫به بند افکندن شاه هاماوران‪ ،‬کاووس را‪251....................................................‬‬
‫ ‬
‫آمدن تورانیان و تازیان به ایران‪254.....................................................................‬‬
‫ ‬
‫یاری خواستن ایرانیان از رستم‪254.................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم رستم با سه شاه و گشادن کاووس را از بند‪257.......................................‬‬
‫ ‬
‫نامه کاووس به افراسیاب‪259............................................................................‬‬
‫ ‬
‫آراستن کاووس‪ ،‬جهان را‪260............................................................................‬‬
‫ ‬
‫ج‬

‫پرواز کاووس بر آسمان‪261...............................................................................‬‬
‫ ‬
‫آوردن پهلوانان‪ ،‬کاووس را‪263.........................................................................‬‬
‫ ‬
‫نبرد هفت پهلوان‪264........................................................................................‬‬
‫ ‬
‫آگاه شدن افراسیاب از آمدن پهلوانان ایران به نخچیرگاه‪266...............................‬‬
‫ ‬
‫گریختن افراسیاب از رزمگاه‪270......................................................................‬‬
‫ ‬
‫رستم و سهراب‪273.....................................................................................................‬‬
‫آغاز داستان‪274................................................................................................‬‬
‫ ‬
‫داستان رستم و سهراب‪274..............................................................................‬‬
‫ ‬
‫رسیدن رستم به شهر سمنگان‪275....................................................................‬‬
‫ ‬
‫آمدن تهمینه دخت شاه سمنگان ببالین رستم‪276.........................................‬‬
‫ ‬
‫زادن سهراب از مادر‪278..................................................................................‬‬
‫ ‬
‫فرستادن افراسیاب‪ ،‬هومان و بارمان را به نزد سهراب‪279..................................‬‬
‫ ‬
‫آمدن سهراب به ایران و گرفتن دژ سپید را‪280..............................................‬‬
‫ ‬
‫رزم سهراب با گرد آفرید‪282...........................................................................‬‬
‫ ‬
‫نامه گژدهم به کیکاووس‪285.............................................................................‬‬
‫ ‬
‫نامه کیکاووس به رستم زال‪286.......................................................................‬‬
‫ ‬
‫خشم گرفتن کاووس بر رستم‪288...................................................................‬‬
‫ ‬
‫رایزنی در انجمن مهیستان ایران‪290..................................................................‬‬
‫ ‬
‫لشکر کشیدن کاووس بجنگ سهراب‪292..........................................................‬‬
‫ ‬
‫کشته شدن ژنده رزم‪ ،‬بر دست رستم‪293.......................................................‬‬
‫ ‬
‫نشان جستن سهراب از هجیر‪295...................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم رستم و سهراب‪301.....................................................................................‬‬
‫ ‬
‫بازگشتن رستم و سهراب به لشگرگاه‪303............................................................‬‬
‫ ‬
‫کشتی گرفتن رستم با سهراب‪305.....................................................................‬‬
‫ ‬
‫کشته شدن سهراب به دست رستم‪308...........................................................‬‬
‫ ‬
‫سیاوش‪315.....................................................................................................................‬‬
‫داستان سیاوش‪316...........................................................................................‬‬
‫ ‬
‫بردن رستم سیاوش را به سیستان و پروریدن وی را‪318...............................‬‬
‫ ‬
‫ح‬

‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬

‫باز آمدن سیاوش از زابلستان‪319.....................................................................‬‬
‫شیفته شدن سودابه بر سیاوش‪321....................................................................‬‬
‫رفتن سیاوش به شبستان کاووس‪322................................................................‬‬
‫رفتن سیاوش به شبستان دو دیگر بار‪325......................................................‬‬
‫رفتن سیاوش به شبستان سدیگر بار‪328........................................................‬‬
‫گذشتن سیاوش بر آتش‪334............................................................................‬‬
‫تاختن افراسیاب به ایران‪337...........................................................................‬‬
‫آراستن سیاوش‪ ،‬سپاه خود را‪339...................................................................‬‬
‫لشکر کشیدن سیاوس بسوی افراسیاب‪340....................................................‬‬
‫نامه سیاوش به کاووس‪341................................................................................‬‬
‫خواب دیدن افراسیاب‪342................................................................................‬‬
‫رسیدن گرسیوز به نزد سیاوش‪347...................................................................‬‬
‫نامه سیاوش به نزد کاووس و رفتن رستم‪350..................................................‬‬
‫پاسخ نامه کاووس به نزد سیاوش‪353..................................................................‬‬
‫رفتن زنگنه شاروان و بردن گروگانان به نزد افراسیاب‪357...................................‬‬
‫نامه افراسیاب به سیاوش‪359............................................................................‬‬
‫نامه سیاوش به کاووس و رفتن به نزد افراسیاب‪360...............................................‬‬
‫هنر نمودن سیاوش پبش افراسیاب‪365.............................................................‬‬
‫گفتار پیران با سیاوش‪368..................................................................................‬‬
‫پیوند کردن سیاوش با افراسیاب‪372.................................................................‬‬
‫دادن افراسیاب کشوری را به سیاوش‪374...........................................................‬‬
‫صفت کنگ دز سیاوش به ترکستان‪376.............................................................‬‬
‫ساختن سیاوش‪ ،‬سیاوشکرد را‪380..................................................................‬‬
‫رفتن گرسیوز به نزد سیاوش‪383.......................................................................‬‬
‫رفتن گرسیوز به نزد سیاوش دیگر بار‪390.......................................................‬‬
‫نامه سیاوش به افراسیاب‪394............................................................................‬‬
‫خواب دیدن سیاوش‪395...................................................................................‬‬
‫بهم رسیدن افراسیاب و سیاوش‪398.................................................................‬‬
‫خ‬

‫کشته شدن سیاوش‪402....................................................................................‬‬
‫ ‬
‫آگاهانیدن پیلسم‪،‬پیران ویسه را‪403...............................................................‬‬
‫ ‬
‫اندر زادن کیخسرو از مادر‪406..........................................................................‬‬
‫ ‬
‫سپردن پیران‪ ،‬کیخسرو را به شبانان‪407.............................................................‬‬
‫ ‬
‫آگاهی یافتن ایرانیان از کشته شدن سیاوش‪412..................................................‬‬
‫ ‬
‫رفتن رستم به نزدکیکاووس و کشتن سودابه را‪412.........................................‬‬
‫ ‬
‫لشکر کشیدن ایرانیان به کین سیاوش‪414..........................................................‬‬
‫ ‬
‫آگاهی یافتن افراسیاب از سپاه ایران‪416.............................................................‬‬
‫ ‬
‫آگاهی یافتن افراسیاب از کشته شدن سرخه‪418............................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی رستم در تورانزمین‪424.....................................................................‬‬
‫ ‬
‫بازگشتن رستم به ایران و افراسیاب به توران‪427.................................................‬‬
‫ ‬
‫خواب دیدن گودرز‪ ،‬سروش را‪428...................................................................‬‬
‫ ‬
‫رفتن گیو به ترکستان به جستن شاه کیخسرو‪430................................................‬‬
‫ ‬
‫یافتن گیو‪ ،‬کیخسرو را‪431................................................................................‬‬
‫ ‬
‫گرفتن کیخسرو‪ ،‬شبرنگ بهزاد را‪434.............................................................‬‬
‫ ‬
‫آگاه شدن پیران از گریختن کیخسرو و فرنگیس‪437.........................................‬‬
‫ ‬
‫رفتن پیران در پی شاه کیخسرو و رزم‪439......................................................‬‬
‫ ‬
‫آگاه شدن افراسیاب از گریختن کیخسرو و گیو و فرنگیس‪442............................‬‬
‫ ‬
‫گفتگوی گیو با باژبان‪444..................................................................................‬‬
‫ ‬
‫رسیدن کیخسرو به ایرانزمین‪447......................................................................‬‬
‫ ‬
‫رسیدن کیخسرو به نزدیک تخت کاووس کی‪448...........................................‬‬
‫ ‬
‫رفتن توس و فریبرز به دژ بهمن‪452.................................................................‬‬
‫ ‬
‫رفتن کیخسرو و گودرز به دژ بهمن‪453...........................................................‬‬
‫ ‬
‫باز آمدن کیخسرو به پیروزی‪455....................................................................‬‬
‫ ‬
‫بر تخت نشاندن کاووس خسرو را‪456..............................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی کیخسرو‪459................................................................................................‬‬
‫آغازداستان‪460.................................................................................................‬‬
‫ ‬
‫آمدن زال و رستم به دیدن کیخسرو‪460.........................................................‬‬
‫ ‬
‫د‬

‫گردیدن کیخسرو گرد پادشاهی خود‪462........................................................‬‬
‫ ‬
‫پیمان بستن کیخسرو با کاووس در جنگ افراسیاب‪463.................................‬‬
‫ ‬
‫شمردن کیخسرو پهلوانانرا و گنج بخشیدن ایشانرا‪465......................................‬‬
‫ ‬
‫آراستن کیخسرو لشکر خود را‪470..................................................................‬‬
‫ ‬
‫گفتار اندر رزم فرود سیاوشان‪474.....................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم فرود با ریونیز و کشته شدن ریونیز‪483....................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم فرود با زرسپ‪484.....................................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم فرود با توس‪485........................................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم فرود با گیو‪487.........................................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم فرود با بیژن‪489........................................................................................‬‬
‫ ‬
‫اندر خواب دیدن جریره مادر فرود‪490.............................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم فرود با ایرانیان و کشته شدن فرود‪491.....................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم بیژن با پالشان‪494.....................................................................................‬‬
‫ ‬
‫نامه کیخسرو به فریبرز کاووس‪504..................................................................‬‬
‫ ‬
‫نشستن فریبرز کاووس به جای توس نوذران‪507................................................‬‬
‫ ‬
‫رفتن گیو و بیژن از پس بهرام‪516.....................................................................‬‬
‫ ‬
‫گریختن ایرانسپاه از پیران ویسه‪518...............................................................‬‬
‫ ‬
‫داستان کاموس کشانی‪521.........................................................................................‬‬
‫داستان کاموس کشانی‪522...............................................................................‬‬
‫ ‬
‫بخشیدن خسرو گناه توس و ایرانیان را‪524....................................................‬‬
‫ ‬
‫پیغام پیران به لشکر ایران‪526.........................................................................‬‬
‫ ‬
‫فرستادن خسرو توس را به توران‪526..............................................................‬‬
‫ ‬
‫نبرد توس با هومان ویسه‪529...........................................................................‬‬
‫ ‬
‫پناه گرفتن ایرانیان در کوه هماون‪538............................................................‬‬
‫ ‬
‫تاختن ایرانیان بر تورانیان‪542...........................................................................‬‬
‫ ‬
‫آگاهی یافتن کیخسرو از کار سپاه‪545............................................................‬‬
‫ ‬
‫اندر خواب دیدن توس نوذر سیاوش را‪547.....................................................‬‬
‫ ‬
‫فرستادن افراسیاب خاقان چین و کلموس را به یاری توران‪549.......................‬‬
‫ ‬
‫ذ‬

‫آمدن خاقان چین به هماون‪551........................................................................‬‬
‫ ‬
‫آگاه شدن توس از آمدن سپاه ایران‪555.........................................................‬‬
‫ ‬
‫رفتن خاقان چین به دیدن لشکر ایران‪555.........................................................‬‬
‫ ‬
‫رسیدن فریبرز کاووس به کوه هماون‪557.......................................................‬‬
‫ ‬
‫رای زدن پیران با خاقان چین‪559....................................................................‬‬
‫ ‬
‫رسیدن رستم به نزدیک ایرانیان‪563..............................................................‬‬
‫ ‬
‫لشکر آراستن تورانیان و ایرانیان‪565..............................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم رستم با اشکبوس‪568................................................................................‬‬
‫ ‬
‫پرسیدن پیران از آمدن رستم‪571....................................................................‬‬
‫ ‬
‫کشته شدن الوای زابلی بر دست کاموس‪573..................................................‬‬
‫ ‬
‫نبرد رستم با کاموس کشانی‪575......................................................................‬‬
‫ ‬
‫داستان خاقان چین‪577...................................................................................‬‬
‫ ‬
‫خبر یافتن خاقان از کشته شدن کاموس‪578..................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم چنگش با رستم‪579...................................................................................‬‬
‫ ‬
‫فرستادن خاقان هومان را نزد رستم‪580..........................................................‬‬
‫ ‬
‫رای زدن پیران با هومان و خاقان‪583................................................................‬‬
‫ ‬
‫سخن گفتن رستم با لشکر خویش‪590.............................................................‬‬
‫ ‬
‫لشکر آراستن ایرانیان و تورانیان‪593..............................................................‬‬
‫ ‬
‫نبرد رستم با ساوه شاه و و گهارگهانی و کشته شدن هر دو بر دست رستم‪599..‬‬
‫ ‬
‫نامه رستم زال به کیخسرو‪608..........................................................................‬‬
‫ ‬
‫آگاهی سافتن افراسیاب از کار لشکر‪611..........................................................‬‬
‫ ‬
‫رای زدن افراسیاب با بزرگان توران در کار جنگ‪611.......................................‬‬
‫ ‬
‫نامه افراسیاب به پوالدوند‪619.............................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم رستم زال با پوالدوند‪621............................................................................‬‬
‫ ‬
‫داستان اکوان دیو‪631.................................................................................................‬‬
‫آغاز داستان‪632................................................................................................‬‬
‫ ‬
‫جستن رستم اکوان دیو را‪633.........................................................................‬‬
‫ ‬
‫انداختن اکوان دیو رستم را به دریا‪634...........................................................‬‬
‫ ‬
‫ر‬

‫کشته شدن اکوان دیو بر دست رستم‪637.......................................................‬‬
‫ ‬
‫داستان بیژن با منیژه‪641............................................................................................‬‬
‫آغاز داستان‪642................................................................................................‬‬
‫ ‬
‫داد خواهی ارمانیان از خسرو‪643....................................................................‬‬
‫ ‬
‫رفتن بیژن به جنگ گرازان‪646.........................................................................‬‬
‫ ‬
‫بردن منیژه بیژن را بکاخ خود‪650....................................................................‬‬
‫ ‬
‫آگاه شدن افراسیاب از کار منیژه و بیژن‪651...................................................‬‬
‫ ‬
‫بازگشتن گرگین به ایران و دروغ گفتن در کار بیژن‪658................................‬‬
‫ ‬
‫آوردن گیو‪ ،‬گرگین را به نزد کیخسرو‪661..........................................................‬‬
‫ ‬
‫دیدن کیخسرو بیژن را در جام گیتی نما‪663..................................................‬‬
‫ ‬
‫نامه نوشتن کیخسرو به رستم‪665...................................................................‬‬
‫ ‬
‫بخشیدن کیخسرو گناه گرگین را بخواهش رستم‪672....................................‬‬
‫ ‬
‫رفتن رستم زال به توران به آیین بازرگانان‪675.....................................................‬‬
‫ ‬
‫آمدن منیژه به نزد رستم‪677...........................................................................‬‬
‫ ‬
‫آگاهی یافتن بیژن از آمدن رستم‪679..............................................................‬‬
‫ ‬
‫رهاندن رستم بیژن را از چاه‪682.....................................................................‬‬
‫ ‬
‫شبیخون رستم در ایوان افراسیاب‪684..............................................................‬‬
‫ ‬
‫آمدن افراسیاب به جنگ رستم‪685.................................................................‬‬
‫ ‬
‫باز آمدن رستم به نزد کیخسرو‪688..................................................................‬‬
‫ ‬
‫داستان دورازده رخ‪691...............................................................................................‬‬
‫آغاز داستان‪692................................................................................................‬‬
‫ ‬
‫در خواندن افراسیاب سپاه را‪692.....................................................................‬‬
‫ ‬
‫رسیدن گودرز کشواد با سپاه ایران به نزدیکی ریبد‪697................................‬‬
‫ ‬
‫رفتن گیو بویسه کرد بنزدیک پیران‪699.............................................................‬‬
‫ ‬
‫لشکر آراستن گودرز و پیران‪703......................................................................‬‬
‫ ‬
‫رفتن هومان به جنگ ایرانیان‪708.......................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم هومان با بیژن‪718......................................................................................‬‬
‫ ‬
‫نامه فرستادن گودرز بنزدیک کیخسرو‪725......................................................‬‬
‫ ‬
‫ز‬

‫پاسخ نامه گودرز از پیش شاه کیخسرو‪727......................................................‬‬
‫ ‬
‫نامه پیران ویسه به گودرز کشواد‪731..............................................................‬‬
‫ ‬
‫پاسخ نامه پیران ویسه از گودرز‪735...................................................................‬‬
‫ ‬
‫پاسخ افراسیاب به پیران ویسه‪742.................................................................‬‬
‫ ‬
‫رسیدن گودرز و پیران بیکدیگر‪755................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم گرازه با سیامک‪758.....................................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم گیو با گروی زره‪758..................................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم فروهل با زنگنه‪759....................................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم بیژن با رویین پیران‪760................................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم رهام گودرز با بارمان ویسه‪760..................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم هجیر با سپهرم‪761.....................................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم زنگنه شاروان با اخواست‪762....................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم برته با کهرم‪763........................................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم گرگین میالد با اندریمان‪763.....................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم گودرز کشواد با پیران ویسه و کشته شدن پیران‪764....................................‬‬
‫ ‬
‫اندر رسیدن بیژن و گستهم بنزدیک کیخسرو‪781..............................................‬‬
‫ ‬
‫جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب‪785.......................................................................‬‬
‫گفتار اندر ستایش سلطان محمود‪786.............................................................‬‬
‫ ‬
‫لشکر آراستن کیخسرو بجنگ افراسیاب‪789...................................................‬‬
‫ ‬
‫آگاهی یافتن افراسیاب از کشته شدن پیران و لشکر آراستن کیخسرو‪793.........‬‬
‫ ‬
‫آگاهی یافتن کیخسرو از آمدو افراسیاب و لشکر‪797.....................................‬‬
‫ ‬
‫سخن گفتن پشنگ با افراسیاب‪799................................................................‬‬
‫ ‬
‫پیام افراسیاب بنزد کیخسرو‪801......................................................................‬‬
‫ ‬
‫پاسخ فرستادن کیخسرو افراسیاب را‪806.......................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم کیخسرو با شیده پسر افراسیاب‪807.........................................................‬‬
‫ ‬
‫هزیمت شدن افراسیاب‪816..............................................................................‬‬
‫ ‬
‫فتح نامه نوشتن کیخسرو بکاووس‪817............................................................‬‬
‫ ‬
‫رسیدن افراسیاب به گنگ دژ‪818....................................................................‬‬
‫ ‬
‫س‬

‫رفتن کیخسرو از پس افراسیاب و گذشتن بجیحون‪819.................................‬‬
‫ ‬
‫رزم کردن کیخسرو بار دیگر با افراسیاب‪821..................................................‬‬
‫ ‬
‫پناه گرفتن افراسیاب در گنگ بهشت‪823......................................................‬‬
‫ ‬
‫نامه افراسیاب بنزدیک فغفور چین‪825...........................................................‬‬
‫ ‬
‫آمدن کیخسرو بپیش گنگ دژ‪826..................................................................‬‬
‫ ‬
‫آمدن جهن با نامه افراسیاب نزد کیخسرو‪828....................................................‬‬
‫ ‬
‫پاسخ دادن کیخسرو جهن را‪830.....................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم کیخسرو با افراسیاب و گرفته شدن گنگ دژ‪833....................................‬‬
‫ ‬
‫گریختن افراسیاب از گنگ‪836........................................................................‬‬
‫ ‬
‫زینهار دادن خسرو خویشان افراسیاب را‪837................................................‬‬
‫ ‬
‫نامه کیخسرو بکاووس به نوید پیروزی‪840......................................................‬‬
‫ ‬
‫شبیخون افراسیاب به سپاه ایران‪845................................................................‬‬
‫ ‬
‫گذشتن افراسیاب از آب زره‪848.....................................................................‬‬
‫ ‬
‫نامه شاه به کاووس‪851......................................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم کیخسر‪ .‬با شاه مکران و گذشتن بر آب زره‪856.......................................‬‬
‫ ‬
‫بازگشتن کیخسرو از توران به ایران‪865.........................................................‬‬
‫ ‬
‫سپری شدن روزگار کاووس‪874.......................................................................‬‬
‫ ‬
‫نا امید شدن کیخسرو از پادشاهی‪875................................................................‬‬
‫ ‬
‫پند دادن زال سام کیخسرو را‪884...................................................................‬‬
‫ ‬
‫پند دادن کیخسرو ایرانیان را‪887...................................................................‬‬
‫ ‬
‫وصیت کردن کیخسرو گودرز را‪888...............................................................‬‬
‫ ‬
‫دادن کیخسرو پادشاهی بلهراسپ‪892............................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی لهراسپ‪901...................................................................................................‬‬
‫پادشاهی لهراسپ‪902........................................................................................‬‬
‫ ‬
‫داستان کتایون با گشتاسپ‪909........................................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی گشتاسپ‪935..............................................................................................‬‬
‫بخواب دیدن فردوسی دقیقی را‪936...............................................................‬‬
‫ ‬
‫گفتار دقیقی‪936...............................................................................................‬‬
‫ ‬
‫ش‬

‫پیدا شدن زردشت و پذیرفتن گشتاسپ دین او‪937.......................................‬‬
‫ ‬
‫نپذیرفتن گشتاسپ باژ ایران ارجاسب را‪939..................................................‬‬
‫ ‬
‫لشکر کشیدن ارجاسب بجنگ گشتاسپ‪946.................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم ارجاسب با گشتاسپ‪951............................................................................‬‬
‫ ‬
‫کشته شدن اردشیر و شیرو و شیدسپ و گرامی و نیوزار سرداران ایران‪953......‬‬
‫ ‬
‫آگاهی یافتن اسفندیار از کشته شدن زریر‪ 958.............................................‬‬
‫ ‬
‫اندر بازگشت گشتاسپ به ایرانزمین‪964............................................................‬‬
‫ ‬
‫بند کردن گشتاسپ اسفندیار را‪970................................................................‬‬
‫ ‬
‫اندر تاخت آوردن ارجاسپ به ایرانزمین‪972........................................................‬‬
‫ ‬
‫انجام شدن گفتار دقیقی‪973............................................................................‬‬
‫ ‬
‫آمدن لشکر ارجاسپ ببلخ و کشته شدن لهراسپ‪974.......................................‬‬
‫ ‬
‫هزیمت شدن گشتاسپ از ارجاسپ‪978............................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم اسفندیار با ارجاسپ و گریختن ارجاسپ‪987...............................................‬‬
‫ ‬
‫هفتخوان اسفندیار‪993...............................................................................................‬‬
‫ستایش سلطان محمود‪994...............................................................................‬‬
‫ ‬
‫آغاز داستان‪995...............................................................................................‬‬
‫ ‬
‫خوان نخست کشتن اسفندیار دو گرگ را‪997.................................................‬‬
‫ ‬
‫خوان دویم کشتن اسفندیار شیران را‪998......................................................‬‬
‫ ‬
‫خوان سیوم کشتن اسفندیار اژدها را‪999........................................................‬‬
‫ ‬
‫خوان چهارم کشتن اسفندیار زن جادو را‪1001.................................................‬‬
‫ ‬
‫خوان پنجم کشتن اسفندیار سیمرغ را‪1004.....................................................‬‬
‫ ‬
‫خوان ششم گذشتن اسفندیار از برف‪1007.......................................................‬‬
‫ ‬
‫خوان هفتم گذشتن اسفندیار از رود و کشتن گرگسار را‪1009........................‬‬
‫ ‬
‫رفتن اسفندیار به رویین دژ‪1011........................................................................‬‬
‫ ‬
‫آمدن خواهران نزد اسفندیار‪1014.....................................................................‬‬
‫ ‬
‫کشتن اسفندیار ارجاسپ را‪1018......................................................................‬‬
‫ ‬
‫نامه نوشتن اسفندیار بگشتاسپ و پاسخ او‪1022..............................................‬‬
‫ ‬
‫بازگشتن اسفندیار نزد گشتاسپ‪1024..............................................................‬‬
‫ ‬
‫ص‬

‫داستان رستم و اسفندیار‪1027...................................................................................‬‬
‫آغازداستان‪1028...............................................................................................‬‬
‫ ‬
‫داستان رستم و اسفندیار‪1028..........................................................................‬‬
‫ ‬
‫رفتن اسفندیار به سیستان‪1035.......................................................................‬‬
‫ ‬
‫رفتن بهمن به نزد رستم‪1038...........................................................................‬‬
‫ ‬
‫پاسخ پیام اسفندیار از سوی رستم‪1042..........................................................‬‬
‫ ‬
‫رسیدن رستم و اسفندیاربیکدیگر‪1045.............................................................‬‬
‫ ‬
‫نخواندن اسفندیار رستم را به مهمانی‪1048.........................................................‬‬
‫ ‬
‫نکوهش کردن اسفندیار رستم را‪1050.............................................................‬‬
‫ ‬
‫پاسخ اسفندیار رستم را‪1053...........................................................................‬‬
‫ ‬
‫ستایش کردن رستم پهلوانی خود را‪1055........................................................‬‬
‫ ‬
‫پند دادن زال مر رستم را‪1062..........................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم رستم با اسفندیار‪1064.................................................................................‬‬
‫ ‬
‫کشته شدن پسران اسفندیار بر دست زواره و فرامرز‪1067................................‬‬
‫ ‬
‫گریختن رستم بباالی کوه‪1069.........................................................................‬‬
‫ ‬
‫زاری اسفندیار بر پسران و فرستادن تابوتشان نزد گرشاسپ‪1071......................‬‬
‫ ‬
‫رای زدن رستم با خویشان‪1072..........................................................................‬‬
‫ ‬
‫چاره ساختن سیمرغ رستم را‪1073..................................................................‬‬
‫ ‬
‫باز گشتن رستم به جنگ اسفندیار‪1076..............................................................‬‬
‫ ‬
‫کشته شدن اسفندیار به دست رستم‪1078......................................................‬‬
‫ ‬
‫اندرز کردن اسفندیار رستم را‪1081...................................................................‬‬
‫ ‬
‫بردن پشوتن تابوت اسفندیار نزد گشتاسپ‪1084................................................‬‬
‫ ‬
‫باز فرستادن رستم بهمن را به ایران‪1087........................................................‬‬
‫ ‬
‫داستان رستم و شغاد‪1091..........................................................................................‬‬
‫آغاز داستان‪1092...............................................................................................‬‬
‫ ‬
‫رفتن رستم بکابل از بهر برادرش شغاد‪1093....................................................‬‬
‫ ‬
‫کشته شدن رستم در چاه نخچیرگاه‪1097.......................................................‬‬
‫ ‬
‫آگاهی یافتن زال از کشته شدن رستم و آوردن فرامرز تابوت ایشان را‪1100....‬‬
‫ ‬
‫ض‬

‫لشکر کشیدن فرامرز بکین رستم و کشتن او شاه کابل را‪1102........................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی بهمن اسفندیار‪1107......................................................................................‬‬
‫کین خواهی بهمن از بهر خون اسفندیار‪1108...................................................‬‬
‫ ‬
‫در بند انداختن بهمن زال را‪1109.......................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم فرامرز با بهمن و کشته شدن فرامرز‪1111...................................................‬‬
‫ ‬
‫رها کردن بهمن زال را و بازگشتن بایران‪1112..................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی همای چهر آزاد‪1117....................................................................................‬‬
‫گذاشتن همای پسر خود داراب را در صندوقی بدریای فرات‪1118....................‬‬
‫ ‬
‫یافتن گازر صندوق و پروردنش داراب را‪1119..................................................‬‬
‫ ‬
‫پرسیدن داراب نژاد خود از گازر و جنگ آوردن بارومیان‪1122.........................‬‬
‫ ‬
‫داستان رشنواد و داراب و تاق شکسته‪1124.....................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم داراب با لشکر روم و گریز رومیان‪1125.....................................................‬‬
‫ ‬
‫شناختن همای پسر را‪1127...............................................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی داراب‪1131.....................................................................................................‬‬
‫پادشاهی داراب‪1132..........................................................................................‬‬
‫ ‬
‫ساختن داراب شهر داراب کرد را‪1132..............................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم داراب با شعیب تازی‪1133.........................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم داراب با فیلقوس و بزنی گرفتن دخترش‪1134.............................................‬‬
‫ ‬
‫باز فرستادن داراب دختر فیلقوس را و زادن اسکندر از او‪1136........................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی دارای داراب‪1139.........................................................................................‬‬
‫پادشاهی دارا پسر داراب‪1140...........................................................................‬‬
‫ ‬
‫یورش اسکندر به ایران‪1141..............................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم نخست اسکندر با دارا‪1145........................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم دویم اسکندر با دارا‪1146............................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم سیوم اسکندر با دارا‪1148..........................................................................‬‬
‫ ‬
‫نامه دارا باسکندر به آشتی‪1149.......................................................................‬‬
‫ ‬
‫کشته شدن دارا و اندرز کردن او اسکندر را‪1152............................................‬‬
‫ ‬
‫نامه نوشتن اسکندر نزد بزرگان ایران‪1155.........................................................‬‬
‫ ‬
‫ط‬

‫پادشاهی اسکندر‪1157.................................................................................................‬‬
‫پادشاهی اسکندر‪1158......................................................................................‬‬
‫ ‬
‫نامه نبشتن اسکندر بزن و دختر دارا‪1158.......................................................‬‬
‫ ‬
‫پاسخ نامه اسکندر از مادر روشنک‪1160...............................................................‬‬
‫ ‬
‫لشکر کشیدن اسکندر سوی کید و نامه نوشتن بدو‪1166................................‬‬
‫ ‬
‫کشته شدن فور بدست اسکندر و نشانیدن اسکندر سورگ را بتخت او‪1178...‬‬
‫ ‬
‫لشکر کشیدن اسکندر از جده بسوی مصر‪1181...............................................‬‬
‫ ‬
‫پند دادن قیدافه اسکندر را‪1187......................................................................‬‬
‫ ‬
‫رسیدن اسکندر بدریای خاور‪1198...................................................................‬‬
‫ ‬
‫رسیدن اسکندر به کوهی و آگاهی یافتن از مرگ خود‪1210............................‬‬
‫ ‬
‫سپری شدن روزگار سکندر و بردن تابوتش باسکندریه‪1221..............................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی اشکانیان‪1227..............................................................................................‬‬
‫پادشاهی اشکانیان‪1228....................................................................................‬‬
‫ ‬
‫آغاز داستان‪1229...............................................................................................‬‬
‫ ‬
‫در خواب دیدن بابک ساسان را‪1230................................................................‬‬
‫ ‬
‫زادن اردشیر بابکان و سرگذشت او با اردوان‪1232...........................................‬‬
‫ ‬
‫نامه اردوان به بهمن پسر خود‪1239..................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم اردشیر با کردانشاه و شکست یافتن‪1244...................................................‬‬
‫ ‬
‫داستان هفتواد و سرگذشت کرم‪1247.......................................................................‬‬
‫داستان کرم هفتواد‪1248..................................................................................‬‬
‫ ‬
‫لشکر کشیدن اردشیر به رزم هفتواد‪1251............................................................‬‬
‫ ‬
‫بازگشتن ازدشیر از رزم هفتواد‪1252...................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم اردشیر با مهرک نوشزاد‪1254......................................................................‬‬
‫ ‬
‫رفتن اردشیر به رزم هفتواد و کشتن کرم‪1255...............................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی ساسانیان‪1259............................................................................................‬‬
‫پادشاهی اردشیر بابکان‪1260............................................................................‬‬
‫ ‬
‫پیش بینی کید هندی‪1265...............................................................................‬‬
‫ ‬
‫پیوند شاپور با دختر مهرک نوشزاد‪1267...........................................................‬‬
‫ ‬
‫ظ‬

‫داستان داد و فرهنگ اردشیر‪1271...................................................................‬‬
‫ ‬
‫اندرز اردشیر بابکان‪1275..................................................................................‬‬
‫ ‬
‫سخن فردوسی‪1279.........................................................................................‬‬
‫ ‬
‫پیمان اردشیر بابکان با شاپور‪1280.....................................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی شاپور اردشیران‪1285.......................................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم شاپور با رومیان و آشتی خواستن قیصر‪1286...........................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی اورمزد‪1288.......................................................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی بهرام اورمزد‪1292...............................................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی بهرام بهرام نوزده سال بود‪1293.......................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی بهرام بهرامیان‪1295...........................................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی نرسی بهرام‪1295...............................................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی اورمزد نرسی‪1296.............................................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی شاپور دویم‪1298...............................................................................‬‬
‫ ‬
‫رفتن شاپور به روم‪1302...................................................................................‬‬
‫ ‬
‫گریختن شاپور با کنیزک از روم‪1306...............................................................‬‬
‫ ‬
‫پدیدار شدن مانی‪1318.....................................................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی اردشیر نکوکار‪1321...........................................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی شاپور سیوم‪1322..............................................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی بهرام شاپور‪1323................................................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی یزدگرد بزه‪1325..........................................................................................‬‬
‫پادشاهی یزدگرد بزه‪1326................................................................................‬‬
‫ ‬
‫آوردن نعمان‪ ،‬بهرام گور را بنزد پدر‪1334........................................................‬‬
‫ ‬
‫خشم گرفتن یزدگرد بر بهرام و زندانی کردن او‪1336.....................................‬‬
‫ ‬
‫بازگشتن بهرام بنزد منذر‪1337........................................................................‬‬
‫ ‬
‫مرگ یزدگرد‪1337............................................................................................‬‬
‫ ‬
‫انجمن مهیستان ایران و برگزیدن خسرو را بپادشاهی‪1340..................................‬‬
‫ ‬
‫آگاهی یافتن بهرام گور از مرگ پدر‪1341.........................................................‬‬
‫ ‬
‫آمدن منذر و بهرام گور‪1344............................................................................‬‬
‫ ‬
‫ع‬

‫انجمن مهیستان ایران بار دویم‪1344...............................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی بهرام گور‪1353............................................................................................‬‬
‫پادشاهی بهرام گور‪1354..................................................................................‬‬
‫ ‬
‫داستان بهرام با لنبک آبکش و براهام‪1358......................................................‬‬
‫ ‬
‫رفتن بهرام به خانه براهام‪1360.........................................................................‬‬
‫ ‬
‫کشتن بهرام شیران را و بازداشتن مردمان از خوردن می‪1363........................‬‬
‫ ‬
‫داستان کودک کفشگر و باز روا ساختن بهرام‪ ،‬خوردن می را‪1365........................‬‬
‫ ‬
‫ویران کردن و آباد کردن روزبه ده را‪1367.......................................................‬‬
‫ ‬
‫داستان بهرام با دختر آسیابان‪1370.................................................................‬‬
‫ ‬
‫پیدا شدن گنج و بخشیدن بهرام آنرا به ارزانیان‪1373.....................................‬‬
‫ ‬
‫داستان بهرام با آرزو دخت ماهیار گوهرفروش‪1380............................................‬‬
‫ ‬
‫رفتن بهرام بخانه بازرگان فرشیدورد و ناخوش بازگشتن او‪1388.......................‬‬
‫ ‬
‫رفتن بهرام از نخچیرگاه بخانه بازرگان‪1399.....................................................‬‬
‫ ‬
‫رفتن بهرام بخانه زن و مرد روستایی‪1401............................................................‬‬
‫ ‬
‫لشکر کشیدن خاقان چین به جنگ بهرام‪1405....................................................‬‬
‫ ‬
‫تاختن بهرام بر لشکر خاقان و پیروز گشتن‪1408............................................‬‬
‫ ‬
‫نامه بهرام به کارگزاران کشور و بخشیدن باژ‪1413...........................................‬‬
‫ ‬
‫خواستن فرستاده روم بدرگاه و پرسش و پاسخ‪1415.......................................‬‬
‫ ‬
‫گماشتن بهرام مرزبانان را بر استانها‪1419.............................................................‬‬
‫ ‬
‫کشتن بهرام گور کرگ را در هندوستان‪1429.....................................................‬‬
‫ ‬
‫کشتن بهرام اژدها را‪1430.................................................................................‬‬
‫ ‬
‫دادن شنگل دختر خویش را به بهرام‪1432.......................................................‬‬
‫ ‬
‫گماردن بهرام لوریان را به رامشگری مردمان‪1446...........................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی یزدگرد پسر بهرام گور‪1449.......................................................................‬‬
‫پادشاهی یزدگرد پسر بهرام گور‪1450..............................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی هرمز یکسال بود‪1451.......................................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی پیروز‪1453....................................................................................................‬‬
‫پادشاهی پیروز پسر یزدگرد‪1454.....................................................................‬‬
‫ ‬
‫غ‬

‫پادشاهی بالش‪1459...................................................................................................‬‬
‫پادشاهی بالش پسر پیروز‪1460.........................................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی قباد‪1467.....................................................................................................‬‬
‫پادشاهی قباد پسر پیروز‪1468...........................................................................‬‬
‫ ‬
‫برانگسختن بدخواهان دربار قباد را بر سوفزای‪1469.........................................‬‬
‫ ‬
‫بند برنهادن و کشتن قباد‪1471........................................................................‬‬
‫ ‬
‫بند بر نهادن قباد را و نشاندن برادرش جاماسب بر تخت‪1472.......................‬‬
‫ ‬
‫بازگشتن قباد از هیتال و باز بر تخت نشستن‪1474.............................................‬‬
‫ ‬
‫داستان مزدک با قباد‪1476...............................................................................‬‬
‫ ‬
‫رای زدن موبدان با کسری درباره مزدک‪1479.................................................‬‬
‫ ‬
‫کشته شدن مزدک و مزدکیان با رای خسرو و موبدان‪1480...............................‬‬
‫ ‬
‫سپری شدن روزگار قباد‪1481...........................................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی انوشیروان‪1485............................................................................................‬‬
‫پادشاهی انوشیروان‪1486.................................................................................‬‬
‫ ‬
‫بخش کردن نوشیروان پادشاهی خود بر چهار‪1488........................................‬‬
‫ ‬
‫کشیدن انوشیروان سپاه را بگرگان‪1496..........................................................‬‬
‫ ‬
‫رفتن کسری بسوی االنان براه دریا‪1498.........................................................‬‬
‫ ‬
‫رفتن کسری به جنگ قیصر‪1504......................................................................‬‬
‫ ‬
‫ساختن نوشیروان شهر زیب خسرو و جا دادن اسیران روم را در آن‪1510.............‬‬
‫ ‬
‫برون آمدن نوشزاد بر نوشیروان‪1512...............................................................‬‬
‫ ‬
‫بیمار شدن نوشیروان و فتنه بر پا کردن نوش زاد‪1513....................................‬‬
‫ ‬
‫خواب دیدن نوشیروان و گزارش کردن بوزرجمهر آنرا‪1521............................‬‬
‫ ‬
‫بزم نخستین بزرگمهر با شهریار و دانایان‪1524....................................................‬‬
‫ ‬
‫بزم دویم بزرگمهر با شهریار‪1527.....................................................................‬‬
‫ ‬
‫بزم سیوم بزرگمهر با شهریار‪1530....................................................................‬‬
‫ ‬
‫بزم چهارم نوشیروان با بوزرجمهر و موبدان‪1533................................................‬‬
‫ ‬
‫بزم پنجم نوشیروان با بوزرجمهر و موبدان‪1535.............................................‬‬
‫ ‬
‫بزم ششم نوشیروان با بوزرجمهر و موبدان‪1537..................................................‬‬
‫ ‬
‫ف‬

‫بزم هفتم نوشیروان با بوزرجمهر و موبدان‪1540....................................................‬‬
‫ ‬
‫داستان مهبود با زروان و کشتن انوشیروان مهبود و پسرانش را‪1543..................‬‬
‫ ‬
‫رزم خاقان چین با هیتالیان‪1549........................................................................‬‬
‫ ‬
‫پیام فرستادن خاقان چین به کسری‪1555.......................................................‬‬
‫ ‬
‫پاسخ نامه کسری ار خاقان چین‪1560...............................................................‬‬
‫ ‬
‫فرستادن انوشیروان مهران ستاد را برای دیدن و آوردن دخت خاقان‪1562.........‬‬
‫ ‬
‫بازگشتن خاقان و کشیدن انوشیروان از گرگان به تیسفون‪1568..........................‬‬
‫ ‬
‫سخن گفتن بزرگمهر پیش انوشیروان‪1573........................................................‬‬
‫ ‬
‫داستان در نهادن شترنگ‪1581.........................................................................‬‬
‫ ‬
‫نامه کسری به رای هند‪1585............................................................................‬‬
‫ ‬
‫داستان پدید آمدن شترنج در هندوستان‪1588.................................................‬‬
‫ ‬
‫رزم تلخند‪1594.................................................................................................‬‬
‫ ‬
‫پیام فرستادن تلخند به گو‪1599.......................................................................‬‬
‫ ‬
‫گفتار اندر آوردن داستان کلیله و دمنه‪1606....................................................‬‬
‫ ‬
‫اندر آزار کسری از بزرگمهر‪1611.........................................................................‬‬
‫ ‬
‫آوردن فرستاده قیصر‪ ،‬درجی بسته و پرسیدن درباره آن‪1614........................‬‬
‫ ‬
‫نامه کسری به هرمزد‪1624.................................................................................‬‬
‫ ‬
‫سخن پرسیدن موبد از کسری‪1626..................................................................‬‬
‫ ‬
‫آگاهی یافتن کسری از مرگ قیصر روم‪1633...................................................‬‬
‫ ‬
‫داستان موزه فروش با کسری‪1636..................................................................‬‬
‫ ‬
‫پوزش خواستن قیصر از نوشیروان‪1638............................................................‬‬
‫ ‬
‫گزیدنکسری هرمزد را به جانشیتی خود‪1641..................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی هرمزد‪1649...................................................................................................‬‬
‫پادشاهی هرمزد نوشینروان‪1650......................................................................‬‬
‫ ‬
‫کشتن هرمزد وزیران و یاران پدرش را‪1652....................................................‬‬
‫ ‬
‫آمدن بهرام پور گشسب نزد هرمز‪1664...........................................................‬‬
‫ ‬
‫کشیدن بهرام پورگشسب لشکر را بجنگ ساوه شاه‪1668..............................‬‬
‫ ‬
‫فرستادن بهرام سرساوه شاه را بنزد هرمز‪1683..............................................‬‬
‫ ‬
‫ق‬

‫آگاه شدن پرموده از کار ساوه شاه‪1684..........................................................‬‬
‫ ‬
‫رسیدن نامه بهرام پورگشسب به هرمز‪1684...................................................‬‬
‫ ‬
‫رسیدن نامه هرمز به بهرام و خشم گرفتن بهرام بر پرموده‪1692.............................‬‬
‫ ‬
‫آمدن خاقان به نزد هرمز‪1695..........................................................................‬‬
‫ ‬
‫بازگشت خاقان‪1698..........................................................................................‬‬
‫ ‬
‫نامه سرزنش هرمز ببهرام و فرستادن دوکدان و جامه زنان برای او‪1698..............‬‬
‫ ‬
‫پوشیدن بهرام جامه زنان را و نمودن آن بسران سپاه‪1699.............................‬‬
‫ ‬
‫دیدن بهرام زنی را در کاخ و آگاهی دادن او از پیشامدها‪1700...................................‬‬
‫ ‬
‫درم زدم بهرام بنام خسرو‪1710.........................................................................‬‬
‫ ‬
‫آگاه شدن هرمز از کار بهرام و گریختن خسرو از تیسفون‪1711...........................‬‬
‫ ‬
‫بند کردن هرمز گستهم و بندوی خاالن خسرو را‪1713....................................‬‬
‫ ‬
‫فرستادن هرمز آیین گشسب را بنزد بهرام‪1714..............................................‬‬
‫ ‬
‫شکستن ایرانیان زندان هرمز را‪1716...............................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی خسرو پرویز‪1719.........................................................................................‬‬
‫پادشاهی خسرو پرویز‪1720...............................................................................‬‬
‫ ‬
‫نشستن خسرو بر تخت شاهی‪1721..................................................................‬‬
‫ ‬
‫آگاهی بهرام از کور شدن هرمز و لشکر کشیدن او بجنگ خسرو‪1723................‬‬
‫ ‬
‫پند دادن گردیه برادرش را‪1736......................................................................‬‬
‫ ‬
‫سگالش کردن خسرو با سران سپاه خود‪1738................................................‬‬
‫ ‬
‫رفتن خسرو بنزد پدر و کشته شدن هرمز‪1742..............................................‬‬
‫ ‬
‫گریختن خسرو با گستهم و بندوی‪1744...........................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی بهرام پورگشسپ یکسال و شش ماه بود‪1751.................................‬‬
‫ ‬
‫چاره بندوی با بهرام سیاوشان در کشتن بهرام و گریختن او‪1752.................‬‬
‫ ‬
‫گریختن خسرو‪1755........................................................................................‬‬
‫ ‬
‫آگاهی دادن راهب خسرو را از آینده‪1758......................................................‬‬
‫ ‬
‫پاسخ خسرو و پیمان‪1768................................................................................‬‬
‫ ‬
‫طلسم کردن قیصر و گشادن خ ّراد برزین آنرا‪1769.........................................‬‬
‫ ‬
‫گزارش دادن خراد برزین از دیدن هندوان و پند دادن او به قیصر‪1772........‬‬
‫ ‬
‫ك‬

‫فرستادن قیصر لشکر و دختر خود را نزد خسرو‪1774...................................‬‬
‫ ‬
‫آگاهی بهرام پورگشسب از آمدن خسرو از روم‪1778.....................................‬‬
‫ ‬
‫رزم خسرو با بهرام و کشته شدن کوت رومی‪1781.........................................‬‬
‫ ‬
‫دودیگر رزم خسرو با بهرام چوبینه و شکست خسرو‪1784.............................‬‬
‫ ‬
‫رفتن بهرام پورگشسب بنزد خاقان چین‪1798................................................‬‬
‫ ‬
‫گفتار فردوسی در سوگ فرزند‪1798................................................................‬‬
‫ ‬
‫کشته شدن مقاتوره بر دست بهرام چوبینه‪1801..................................................‬‬
‫ ‬
‫کشتن بهرام چوبینه شیر را و دادن خاقان دختر خود را باو‪1802....................‬‬
‫ ‬
‫آگاه شدن خسرو از کار بهرام و نامه نوشتن بخاقان‪1806......................................‬‬
‫ ‬
‫فرستادن خسرو خراد برزین را برای چاره گری در کار بهرام‪1809........................‬‬
‫ ‬
‫چاره جویی خراد برزین در کشتن بهرام‪1811...................................................‬‬
‫ ‬
‫کشتن قلون بهرام را‪1814.................................................................................‬‬
‫ ‬
‫آگاهی خاقان از کشته شدن بهرام و برباد دادن خان و مان قلون را‪1817.............‬‬
‫ ‬
‫آگاه شدن خسرو از کشته شدن بهرام و نواختن وی خراد برزین را‪1818...........‬‬
‫ ‬
‫خواستار شدن خاقان گردیه را‪1818................................................................‬‬
‫ ‬
‫رای زدن گردیه با بزرگان سپاه‪1820.................................................................‬‬
‫ ‬
‫آگاه شدن خاقان از گریختن گردیه و ایرانیان‪1822.............................................‬‬
‫ ‬
‫نامه گردیه به گردوی برادر خود و کشتن خسرو بندوی را‪1824....................‬‬
‫ ‬
‫برانگیختن خسرو گردوی گردیه را بکشتن شویش گستهم‪1826........................‬‬
‫ ‬
‫رفتن گردیه بنزد خسرو و بزنی خواستن خسرو وی را‪1828...........................‬‬
‫ ‬
‫هنر نمودن گردیه پیش خسرو‪1829.................................................................‬‬
‫ ‬
‫فرستادن خسرو مرزبان بد سرشت را به ری و تنگ کردن او زندگی را بر مردمان‪1830....‬‬
‫ ‬
‫بازی ساختن گردیه و بخشیدن خسرو مردمان ری را‪1832............................‬‬
‫ ‬
‫بخش کردن خسرو سپاهیان را بر چهار سوی کشور‪1833..............................‬‬
‫ ‬
‫زادن شیرویه فرزند خسرو از دختر قیصر‪1836...............................................‬‬
‫ ‬
‫داستان خسرو و شیرین‪1845....................................................................................‬‬
‫داستان خسرو و شیرین‪1846...........................................................................‬‬
‫ ‬
‫آیین شکار خسرو و دیدن او شیرین را‪1847...................................................‬‬
‫ ‬
‫ل‬

‫پند دادن بزرگان خسرو را در کار شیرین‪1849......................................................‬‬
‫ ‬
‫پاسخ خسرو بایرانیان درباره شیرین‪1850...........................................................‬‬
‫ ‬
‫کشتن شیرین مریم را و بند کردن خسرو شیروی را‪1851..............................‬‬
‫ ‬
‫ساختن خسرو تخت تاقدیس را‪1853..............................................................‬‬
‫ ‬
‫داستان باربد خنیاگر‪1855.................................................................................‬‬
‫ ‬
‫ساختن خسرو ایوان مداین را‪1858.................................................................‬‬
‫ ‬
‫گفتار درباره خسرو پرویز‪1861..........................................................................‬‬
‫ ‬
‫فریب خسرو در کار گراز و قیصر‪1864.............................................................‬‬
‫ ‬
‫رها کردن سران شیرویه را‪1867......................................................................‬‬
‫ ‬
‫غوغا کردن بر پادشاهی شیروی‪1869................................................................‬‬
‫ ‬
‫گرفتار شدن خسرو‪1871..................................................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی قباد مشهور بشیرویه‪1875.........................................................................‬‬
‫پادشاهی شیرویه‪1876.....................................................................................‬‬
‫ ‬
‫پاسخ خسرو مر شیرویه را‪1880.......................................................................‬‬
‫ ‬
‫رای زدن قباد با بزرگان درباره خسرو‪1888.....................................................‬‬
‫ ‬
‫زاری کردن باربد بر خسرو‪1889.......................................................................‬‬
‫ ‬
‫کشته شدن خسرو بر دست مهرهرمزد‪1891....................................................‬‬
‫ ‬
‫کشتن شیرین خود را و کشته شدن شیرویه‪1893............................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی اردشیر شیروی‪1899....................................................................................‬‬
‫پادشاهی اردشیر شیروی‪1900..........................................................................‬‬
‫ ‬
‫کشته شدن اردشیر بر دست پیروز خسرو‪1900...............................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی گراز نامبردار به فرایین‪1902........................................................................‬‬
‫پادشاهی پوراندخت‪1905............................................................................................‬‬
‫پادشاهی پوراندخت‪1906.................................................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی آزرم دخت‪1907...........................................................................................‬‬
‫پادشاهی آزرم دخت‪1908................................................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی فرخ زاد‪1908......................................................................................‬‬
‫ ‬
‫پادشاهی یزدگرد‪1911..................................................................................................‬‬
‫م‬

‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬
‫ ‬

‫پادشاهی یزدگرد‪1912........................................................................................‬‬
‫تاخت کردن سعد وقاص بایران و فرستادن یزدگرد رستم فرخزاد را بجنگ او‪1913..........‬‬
‫نامه رستم فرخزاد به سعد ابی وقاص‪1917........................................................‬‬
‫پاسخ سعد وقاص بنامه رستم فرخزاد‪1918...........................................................‬‬
‫رای زدن یزدگرد باایرانیان و رفتن بسوی خراسان‪1921......................................‬‬
‫نامه یزدگرد بمرزبانان توس‪1924......................................................................‬‬
‫بر انگیختن ماهوی سوری بیژن را بجنگ یزدگرد‪1928.........................................‬‬
‫شکست یزدگرد و گریختن او اندر آسیا‪1929...................................................‬‬
‫بر تخت نشستن ماهوی سوری‪1938................................................................‬‬
‫آگاه شدن بیژن از کشته شدن یزدگرد و لشکر کشیدن او بجنگ ماهوی سوری‪1940....‬‬
‫گرفتار شدن ماهوی سوری و کشته شدنش بفرمان بیژن‪1941........................‬‬

‫ن‬

‫آغاز کتاب‬

‫‪1‬‬

‫آغاز کتاب‬
‫به‬

‫خداوند‬

‫نام‬

‫خداوند‬

‫نام‬

‫خداوند‬

‫و‬

‫کیوان‬

‫جان‬
‫و‬

‫و‬

‫خداوند‬
‫گردان‬

‫خرد‬

‫کزین‬

‫جای‬

‫خداوند‬

‫سپهر‬

‫بینندگان‬

‫به‬

‫نیابد‬

‫نیز‬

‫اندیشه‬

‫راه‬

‫بدو‬

‫سخن‬

‫برگزیند‬

‫همی‬

‫نبینی‬

‫خرد‬

‫نیابد‬

‫همان‬

‫ستودن نداند کس او را چو هست‬

‫میان‬

‫خرد را و جان را همی سنجد اوی‬

‫بدین‬

‫آلت‬

‫رای‬

‫و‬

‫باشی‬

‫و‬

‫و‬

‫زبان‬

‫جان‬

‫جوینده‬

‫راه‬

‫توانا‬

‫بود‬

‫هر‬

‫که‬

‫دانا‬

‫مرنجان‬

‫ناهید‬

‫شده‬

‫دو‬

‫و‬

‫مهر‬

‫پیکرست‬

‫بیننده‬

‫را‬

‫بدو‬

‫را‬

‫راه‬

‫گزیند‬

‫را‬

‫بندگی‬

‫جان‬

‫که‬

‫و‬

‫بیند‬

‫ببایدت‬

‫خرد‬

‫همی‬

‫بست‬

‫در اندیشه‌ی سخته کی گنجد اوی‬
‫ستود‬

‫به هستیش باید که خستو شوی‬
‫پرستنده‬

‫بر‬

‫و‬

‫ده‬

‫رهنمای‬

‫که او برتر از نام و از جایگاه‬

‫سخن هر چه زین گوهران بگذرد‬
‫گر‬

‫ماه‬

‫نگارنده‌ی‬

‫را‬

‫اندیشه‬

‫روزی‬

‫فروزنده‬

‫ز نام و نشان و گمان برترست‬
‫آفریننده‬

‫برتر‬

‫برنگذرد‬

‫ز‬

‫به‬

‫بود‬

‫ز‬

‫از این پرده برتر سخن‌گاه نیست‬

‫آفریننده‬

‫گفتار‬

‫ژرفی‬

‫دانش‬

‫به‬

‫بی‌کار‬

‫را‬

‫فرمانش‬

‫دل‬

‫کی‬

‫توان‬

‫کردن‬

‫نگاه‬

‫یکسو‬

‫پیر‬

‫برنا‬

‫شوی‬
‫بود‬

‫ز هستی مر اندیشه را راه نیست‬
‫‪2‬‬

‫گفتار اندر ستایش خرد‬
‫ای‬

‫کنون‬

‫وصف‬

‫خردمند‬

‫خرد‬

‫بدین‬

‫جایگه‬

‫بداد‬

‫ستایش‬

‫خرد‬

‫کنون تا چه داری بیار از خرد‬

‫خرد‬

‫بهتر‬

‫ازو‬

‫شادمانی‬

‫خرد‬

‫هر‬

‫از‬

‫رهنمای‬

‫تیره‬

‫خرد‬

‫گفت‬

‫چه‬

‫و‬

‫آن‬

‫و‬

‫ایزد‬

‫چه‬

‫خرد‬

‫وزویت‬

‫مرد‬

‫که‬

‫دلگشای‬

‫روشن‬

‫خردمند‬

‫وزویت‬

‫روان‬

‫نباشد‬

‫خرد‬

‫که‬

‫کسی کو خرد را ندارد ز پیش‬

‫هشیوار‬

‫ازویی‬
‫خرد‬

‫نخست‬

‫به‬

‫چشم‬

‫دیوانه‬

‫هر‬

‫دو‬

‫جانست‬

‫آفرینش‬

‫خواند‬

‫ورا‬

‫چون‬

‫بنگری‬

‫سرای‬

‫خرد‬

‫را‬

‫نیوشنده‬

‫به‬

‫را‬

‫برخورد‬

‫زو‬

‫راه‬

‫از‬

‫داد‬

‫خرد دست گیرد به هر دو سرای‬

‫غمیست‬

‫مرد‬

‫گوش‬

‫گفتن‬

‫اندرخورد‬

‫وزویت‬

‫فزونی‬

‫همی‬

‫دانا‬

‫شادمان‬
‫گفتار‬

‫ز‬

‫یک‬

‫کمیست‬

‫از‬

‫زمان‬

‫برخورد‬

‫دلش گردد از کرده‌ی خویش ریش‬
‫همان‬

‫ارجمند‬

‫سه پاس تو چشم است وگوش و زبان‬

‫خویش‬

‫گسسته‬

‫خرد‬

‫نگهبان‬

‫جانست‬

‫تو‬

‫شناس‬

‫بیگانه‬

‫بی‌چشم‬

‫پای‬

‫شادان‬

‫داند‬

‫دارد‬

‫جهان‬

‫و‬

‫سه‬

‫آن‬

‫ورا‬

‫ببند‬

‫نسپری‬
‫پاس‬

‫کزین سه رسد نیک و بد بی‌گمان‬

‫و گر من ستایم که یارد شنود‬

‫خرد را و جان را که یارد ستود‬

‫گفتار اندر آفرینش جهان‬
‫حکیما چو کس نیست گفتن چه سود‬
‫تویی‬
‫به‬

‫کردگار‬

‫کرده‌ی‬

‫ازین‬

‫جهان‬

‫گفتار‬

‫دانندگان‬

‫راه‬

‫جوی‬

‫دیدار‬

‫به‬

‫شاخ‬

‫سخن‬

‫ببینی‬

‫چو‬
‫از‬

‫آغاز‬

‫باید‬

‫که‬

‫دانی‬

‫همی‬

‫آشکار‬

‫و‬

‫نهان‬

‫به گیتی بپوی و به هر کس بگوی‬

‫ز هر دانشی چون سخن بشنوی‬
‫یابی‬

‫پس‬

‫بگو‬

‫کافرینش‬

‫چه‬

‫بود‬

‫از‬

‫بدانی‬

‫سر‬

‫درست‬
‫‪3‬‬

‫آموختن‬

‫یک‬

‫مایه‌ی‬

‫گوهران‬

‫که‬

‫دانش‬

‫زمان‬

‫نیابد‬

‫از‬

‫به‬

‫نغنوی‬
‫من‬

‫نخست‬

‫که‬

‫یزدان‬

‫سرمایه‌ی‬

‫یکی‬

‫ز‬

‫ناچیز‬

‫گوهران‬

‫آتشی‬

‫چیز‬

‫این‬

‫آفرید‬

‫بدان‬

‫تابناک‬

‫میان آب و باد از بر تیره خاک‬

‫چهار‬

‫برشده‬

‫پس‬

‫وزان‬

‫آرام‬

‫ز‬

‫ز‬

‫نمود‬

‫ز‬

‫چو این چار گوهر به جای آمدند‬
‫گهرها‬
‫پدید‬

‫ابرده‬

‫یک‬

‫و‬

‫در‬

‫فلکها‬

‫آمد‬

‫یک‬

‫هفت‬

‫شد‬

‫این‬

‫دو‬

‫بخشش‬

‫اندر‬

‫دگر‬

‫و‬

‫گنبد‬

‫دادن‬

‫دگر‬

‫اندر‬

‫پدید‬
‫شد‬

‫ببالید‬

‫کوه‬

‫ستاره‬

‫برو‬

‫زمین‬

‫آبها‬

‫را‬

‫نبد‬

‫بلندی‬
‫بر‬

‫سر‬

‫جایگاه‬

‫شگفتی‬
‫گونه‬

‫درخت‬

‫گیا‬

‫ببالد‬

‫رست‬

‫ندارد‬

‫با‬

‫این‬

‫جز‬

‫چنان‬
‫کار‬

‫چون‬

‫آمدند‬

‫برافراخته‬

‫سزاوار‬
‫چون‬

‫پیوسته‬

‫رستنی‬

‫باال‬

‫سوی‬

‫یکی‬

‫مرکزی‬

‫تیره‬

‫همی‬

‫گشت‬

‫گرد‬

‫نپوید‬

‫چو‬

‫پیوندگان‬

‫به‬

‫همی بر شد آتش فرود آمد آب‬
‫چند‬

‫یک‬

‫فزود‬

‫نوبه‌نو‬

‫جای‬

‫سزید‬
‫شد‬

‫زمین شد به کردار روشن چراغ‬

‫دمید‬
‫نمود‬

‫سرای‬

‫نماینده‌ی‬

‫دانا‬

‫بجنبید‬

‫چو دریا و چون کوه و چون دشت و راغ‬
‫بر‬

‫بی‌روزگار‬

‫تری‬

‫گردن‬

‫هر‬

‫ببخشید‬

‫باز‬

‫سپنجی‬

‫هرگونه‬

‫گرفتند‬

‫کدخدای‬

‫همان‬

‫بهر‬

‫شگفتی‬

‫تیزرو‬

‫بسته‬

‫بی‌رنج‬

‫سردی‬

‫ز‬

‫ساخته‬

‫آمد‬

‫و‬

‫آرد‬

‫ز گرمیش پس خشکی آمد پدید‬

‫نخستین که آتش به جنبش دمید‬
‫سردی‬

‫تا‬

‫برآورده‬

‫توانایی‬

‫پدید‬

‫خاک‬

‫اندرون‬

‫بود‬

‫و‬

‫روشنائی‬
‫زمین‬

‫کشید‬
‫سیاه‬
‫فزود‬

‫آفتاب‬

‫به زیر اندر آمد سرانشان ز بخت‬

‫نیرویی‬

‫هر‬

‫سویی‬

‫گفتار اندر آفرینش مردمان‬
‫همه‬

‫وزان پس چو جنبنده آمد پدید‬

‫وزان‬

‫خور و خواب و آرام جوید همی‬
‫نه‬

‫نداند‬
‫چو‬

‫گویا‬

‫بد‬

‫دانا‬

‫چنینست‬

‫زبان‬
‫و‬

‫توانا‬

‫و‬

‫نه‬

‫جویا‬

‫بد‬

‫و‬

‫نیک‬

‫فرجام‬

‫فرجام‬
‫کار‬

‫رستنی‬

‫زندگی‬

‫زیر‬

‫کام‬

‫خویش‬

‫جوید‬

‫آورید‬
‫همی‬

‫ز خاک و ز خاشاک تن پرورد‬

‫خرد‬

‫نخواهد‬

‫کار‬

‫از‬

‫دادگر‬

‫نداند‬

‫جهان‬
‫‪4‬‬

‫ایرا‬

‫ازو‬

‫نکرد‬

‫کسی‬

‫بندگی‬

‫ایچ‬

‫آشکار‬

‫پنهان‬
‫و‬

‫کردگار‬
‫هنر‬

‫نهان‬

‫شد‬

‫چو زین بگذری مردم آمد پدید‬

‫به‬

‫سرش راست بر شد چو سرو بلند‬
‫پذیرنده‌ی‬
‫ز‬

‫مگر‬

‫هوش‬

‫راه‬

‫مردمی‬

‫از‬

‫ترا‬

‫شنیدم‬
‫نگه‬

‫خرد‬

‫ز‬

‫کن‬

‫رای‬

‫خیره‬

‫دو‬

‫نخستین‬

‫و‬

‫بنگری‬

‫گیتی‬

‫فطرت‬

‫و‬

‫خوانی‬

‫پسین‬

‫دانا‬

‫سرانجام‬

‫را‬

‫خود‬

‫خرد‬

‫اندکی‬

‫جز‬

‫همی‬

‫نگه‬
‫نه‬

‫نه‬

‫کن‬

‫از‬

‫گشت‬

‫زمانه‬

‫جنبش‬

‫ازو‬

‫دان‬

‫ز‬

‫یاقوت‬

‫فزونی‬

‫آرام‬

‫هم‬

‫ازو‬

‫خرد‬

‫شمار‬

‫دانیم‬

‫چو‬

‫ببین‬

‫را‬

‫خویشتن‬

‫چه‬

‫زین‬

‫نشانی‬

‫چندین‬

‫تویی‬

‫کاری‬

‫ندانی‬

‫همی‬

‫به‬

‫بازی‬

‫مدار‬

‫ازین‬

‫به‬

‫گزین‬

‫میانچی‬
‫را‬

‫راز‬

‫بیابی‬

‫بپرورده‌اند‬

‫جهان‬

‫آفرین‬

‫که خود رنج بردن به دانش سزاست‬
‫سر‬

‫نیاری‬

‫اندر‬

‫دام‬

‫به‬

‫بال‬

‫که درمان ازویست و زویست درد‬

‫تیزگرد‬

‫نه‬

‫بفرسایدش‬

‫گیرد‬

‫خوب‬

‫این‬

‫به‬

‫چو خواهی که یابی ز هر بد رها‬
‫بدین‬

‫گفتار‬

‫و‬

‫کاربند‬

‫که مردم به معنی چه باشد یکی‬

‫به رنج اندر آری تنت را رواست‬
‫گنبد‬

‫بندها‬

‫سراسر‬

‫مر او را دد و دام فرمان برد‬

‫برآورده‌اند‬

‫دگرگونه‬

‫این‬

‫را‬

‫کلید‬

‫نه‬

‫همی‬

‫بد‬

‫شمار‬

‫آن‬

‫چون‬
‫و‬

‫و‬

‫رنج‬
‫ما‬

‫تیمار‬

‫تباهی‬

‫نزدیک‬

‫نیک‬

‫بگزایدش‬
‫همی‬

‫پذیرد‬

‫آشکار‬

‫او‬

‫گفتار اندر آفرینش آفتاب‬
‫سرخست‬

‫چرخ‬

‫کبود‬

‫نه از آب و گرد و نه از باد و دود‬

‫دلفروز‬

‫روز‬

‫بیاراسته‬

‫به چندین فروغ و به چندین چراغ‬
‫روان‬
‫ز‬

‫ایا‬

‫خاور‬

‫اندرو‬

‫آنکه‬

‫برآید‬
‫تو‬

‫گوهر‬

‫سوی‬

‫آفتابی‬

‫کزو‬

‫نباشد‬

‫باختر‬

‫چون‬

‫روشنایی‬
‫ازین‬

‫یک‬

‫به‬

‫نوروز‬

‫گرفتست‬
‫روش‬

‫باغ‬

‫راست‌تر‬

‫چه بودت که بر من نتابی همی‬

‫همی‬

‫‪5‬‬

‫گفتار اندر آفرینش ماه‬
‫به‬

‫چراغست مر تیره شب را بسیچ‬
‫سی‬

‫چو‬

‫پدید‬

‫آید‬

‫دگر‬

‫شب‬

‫بود‬

‫هر‬

‫چو‬

‫گردش‬

‫روز‬

‫آنگاه‬

‫دیدارش‬

‫بیننده‬

‫باریک‬
‫از‬

‫کند‬

‫نمایش‬

‫شود‬

‫بپیمایدا‬
‫زرد‬

‫و‬

‫دور‬

‫بدینسان‬

‫خداوند‬

‫نهادش‬

‫تا‬

‫گیتی‬

‫تیره‬

‫هرگز‬

‫روشنا‬

‫بدو‬

‫چو پشت کسی کو غم عشق خورد‬

‫هم‬

‫دید‬

‫اندر‬

‫ترا‬

‫بیشتر‬

‫او‬

‫زمان‬

‫روشنایی‬

‫ناپدید‬

‫شود‬

‫بیشتر‬

‫دهد‬

‫بدان باز گردد که بود از نخست‬

‫به دو هفته گردد تمام و درست‬
‫شبانگاه‬

‫بد‬

‫توانی‬

‫تو‬

‫مپیچ‬

‫به‬

‫باریکتر‬

‫بود‬

‫داد‬

‫تا‬

‫خورشید‬
‫بود‬

‫تابنده‬
‫بدین‬

‫هم‬

‫نزدیکتر‬
‫نهاد‬

‫یک‬

‫گفتار اندر ستایش پیغمبر‬
‫ترا‬

‫وگر‬

‫دانش‬
‫دل‬

‫گفتار‬

‫به‬

‫دین‬

‫و‬

‫نخواهی‬

‫که‬

‫رهاند‬

‫باشد‬

‫پیغمبرت‬

‫درست‬

‫در‬

‫جوی‬

‫دل‬

‫نخواهی‬

‫نژند‬

‫راه‬

‫که‬

‫عمر‬

‫خورشید‬
‫کرد‬

‫بعد‬

‫اسالم‬

‫از‬

‫مه‬

‫را‬

‫آشکار‬

‫جفت‬

‫بتول‬

‫نتابید‬

‫بیاراست‬
‫خداوند‬

‫پس از هر دوان بود عثمان گزین‬
‫چهارم‬

‫بود‬

‫علی‬

‫نبی‬

‫آفتاب‬

‫بر‬

‫امر‬

‫و‬

‫کس‬

‫گیتی‬

‫شرم‬

‫و‬

‫بدین‬
‫ز‬

‫چو‬

‫آب‬

‫خداوند‬

‫بوبکر‬
‫باغ‬

‫خداوند‬

‫شوی‬
‫نهی‬
‫به‬

‫بهار‬

‫دین‬

‫تو گویی دو گوشم پرآواز اوست‬
‫کزیشان قوی شد به هر گونه دین‬

‫علی را چنین گفت و دیگر همین‬
‫و‬

‫تیرگیها‬

‫بوی‬

‫مستمند‬

‫درست این سخن قول پیغمبرست‬

‫گواهی دهم کاین سخنها ز اوست‬
‫صحابان‬

‫که‬

‫دایم‬

‫ببایدت‬

‫که او را به خوبی ستاید رسول‬

‫که من شهر علمم علیم در ست‬

‫چو‬

‫از‬

‫خداوند‬

‫چه گفت آن خداوند تنزیل و وحی‬
‫رسوالن‬

‫رستگاری‬

‫جست‬

‫به‬

‫ماه‬
‫‪6‬‬

‫هم‬

‫بسته‌ی‬

‫یکدگر‬

‫راست‬

‫راه‬

‫منم‬

‫اهل‬

‫بنده‌ی‬

‫نبی‬

‫بیت‬

‫حکیم این جهان را چو دریا نهاد‬
‫چو‬

‫هفتاد‬

‫یکی‬

‫کشتی‬

‫پهن‬

‫محمد‬

‫کشتی‬

‫بدو‬

‫خردمند‬

‫اندرون‬

‫کز‬

‫بدانست‬

‫برو‬

‫عروس‬

‫با‬

‫دور‬

‫کو‬

‫ساخته‬

‫بسان‬

‫موج‬

‫همان‬

‫بدید‬

‫خواهد‬

‫زدن‬

‫همانا‬

‫که‬

‫خداوند‬
‫اگر‬

‫چشم‬

‫جوی‬

‫گرت‬

‫زین‬

‫دلت‬

‫گر‬

‫برین‬

‫نباشد‬

‫باشد‬

‫داری‬
‫بد‬

‫زادم‬
‫جز‬

‫به‬

‫و‬

‫از‬

‫می‬

‫به‬

‫آید‬

‫هم‬

‫راه‬

‫و‬

‫برین‬

‫بگذرم‬

‫گناه‬

‫خطا‬

‫بی‌پدر‬

‫خداوند‬
‫همان‬
‫به‬

‫منست‬

‫نگر‬

‫همه‬

‫تا‬

‫نداری‬

‫مایلست‬

‫نیکی‬

‫ات‬

‫باید‬

‫آغاز‬

‫غرقه‬

‫برافراخته‬

‫چشم‬
‫و‬

‫دارم‬

‫تاج‬

‫چشمه‌ی‬

‫نزد‬

‫چنان‬

‫نبی‬

‫بن‬

‫و‬

‫خروس‬
‫ولی‬

‫ناپدید‬

‫نبی‬

‫و‬

‫شیر‬

‫و‬

‫دو‬

‫یار‬

‫وفی‬

‫و‬

‫ماء‬

‫معین‬

‫لوا‬

‫و‬

‫علی‬

‫سریر‬

‫گیر‬

‫جای‬

‫دان‬

‫خاک‬

‫که‬

‫پی‬

‫حیدرم‬

‫ترا دشمن اندر جهان خود دلست‬
‫که‬

‫هر آنکس که در جانش بغض علیست‬
‫به‬

‫پیدا‬

‫ازو‬

‫تندباد‬

‫چنین است و این دین و راه منست‬

‫دشمنش‬

‫بازی‬

‫بیت‬

‫نه‬

‫شوم‬

‫انگبین‬

‫دیگر‬

‫همچو‬

‫پای‬

‫کس از غرق بیرون نخواهد شدن‬

‫دستگیر‬
‫سرای‬

‫موج‬

‫اهل‬

‫کرانه‬

‫به دل گفت اگر با نبی و وصی‬
‫مرا‬

‫همه‬

‫بادبانها‬

‫بیاراسته‬

‫علی‬

‫دریا‬

‫ستاینده‌ی‬

‫خاک‬

‫برانگیخته‬

‫و‬

‫وصی‬

‫جهان‬

‫ازو‬
‫چو‬

‫با‬

‫نه‬

‫کرد‬

‫از این در سخن چند رانم همی‬

‫همانا‬

‫سخن هر چه گویم همه گفته‌اند‬

‫بر‬

‫‪7‬‬

‫یزدان‬
‫زارتر‬

‫به‬

‫برگردی‬

‫باغ‬

‫در‬

‫از‬

‫آتش‬

‫جهان‬
‫نیک‬

‫نیکنامان‬

‫کرانش‬

‫دانش‬

‫بسوزد‬
‫زار‬

‫پی‬

‫بوی‬

‫ندانم‬
‫همه‬

‫تنش‬

‫کیست‬

‫همرهان‬
‫همنورد‬
‫همی‬

‫رفته‌اند‬

‫گفتار اندر فراهم آمدن شاهنامه‬
‫بر‬

‫اگر‬

‫کو‬

‫کسی‬
‫توانم‬

‫کزین‬

‫برومند‬

‫درخت‬
‫شود‬

‫زیر‬

‫مگر‬

‫نخل‬

‫پایه‌ای‬

‫نامه‌ی‬

‫نامور‬

‫جای‬

‫نیابم که از بر شدن نیست پای‬

‫ساختن‬

‫سرو‬

‫سایه‬

‫فکن‬

‫و‬

‫بهانه‬

‫مدان‬

‫بلند‬

‫همان‬
‫بر‬

‫شهریار‬

‫تو این را دروغ و فسانه مدان‬
‫هر‬

‫ازو‬

‫یکی‬

‫پراگنده‬

‫یکی‬

‫چه‬

‫اندر‬

‫در‬

‫دست‬

‫نامه‬

‫بود‬

‫پهلوان‬

‫پژوهنده‌ی‬

‫ز‬

‫هر‬

‫که‬

‫گیتی‬

‫از‬

‫بود‬

‫کشوری‬

‫بپرسیدشان‬

‫خورد‬

‫هر‬

‫روزگار‬

‫از‬

‫به‬

‫گه‬

‫دهقان‬

‫موبدی‬

‫کیان‬

‫آغاز‬

‫با‬

‫باستان‬

‫دلیر‬

‫نخست‬

‫گذشته‬

‫سالخورد‬

‫یکایک‬

‫وزان‬

‫که‬

‫چه گونه سرآمد به نیک اختری‬

‫بگفتند‬
‫چو‬

‫چنین‬

‫پیشش‬

‫بنشیند‬

‫ازیشان‬

‫یادگاری‬

‫شد‬

‫سپهبد‬
‫اندر‬

‫و‬

‫جهان‬

‫برو‬

‫‪8‬‬

‫رمز‬

‫ره‬

‫بدو‬

‫نزد‬

‫بزرگ‬

‫سخنها‬

‫ایدون‬

‫و‬

‫همه‬

‫شاهان‬

‫آفرین‬

‫یکی‬
‫و‬

‫از‬

‫بخردی‬

‫فرخ‬

‫ما‬

‫روز‬
‫و‬

‫نافه‬

‫و‬

‫باز‬

‫را‬

‫خوار‬

‫یاد‬

‫راد‬

‫جست‬
‫کرد‬

‫مهان‬

‫بگذاشتند‬

‫کند‬

‫گشت‬

‫کهان‬

‫برد‬

‫داستان‬

‫خردمند‬

‫همه‬

‫یادگار‬

‫معنی‬

‫هر‬

‫نامه‬

‫به‬

‫نامور‬

‫بازدارد‬

‫اندرون‬

‫نامداران‬

‫سخنهای‬

‫سخن‬

‫فسون‬

‫کاین‬

‫برایشان‬
‫یکی‬

‫بمانم‬

‫بهره‌ای‬

‫بیاورد‬

‫جهان‬

‫مهان‬

‫دگر‬

‫بر‬

‫رنگ‬

‫ازو‬

‫نژاد‬

‫چون‬

‫به‬

‫فراوان‬

‫موبدی‬

‫داشتند‬

‫شاخ‬

‫گیتی‬

‫به‬

‫خرد‬

‫سایه‬

‫آن‬

‫زو‬

‫گزند‬

‫افکند‬
‫و‬

‫آوری‬

‫جهان‬
‫بن‬

‫مهان‬

‫داستان دقیقی شاعر‬
‫چو‬

‫جهان‬

‫دفتر‬

‫از‬

‫دل‬

‫جوانی‬

‫داستانها‬

‫این‬

‫بدین‬

‫نهاده‬

‫گشاده‬

‫بیامد‬

‫بسی‬

‫همی خواند خواننده بر هر کسی‬

‫زبان‬

‫طبع‬

‫روان‬

‫پیکار‬

‫بود‬

‫یک‬

‫روز‬

‫شاد‬

‫او‬

‫خفته‬

‫ماند‬

‫همان‬

‫داستان‬

‫سخن‬
‫ازو‬

‫به شعر آرم این نامه را گفت من‬
‫جوانیش‬

‫برو‬

‫را‬

‫تاختن‬

‫بدان‬

‫خوی‬

‫یکایک‬

‫ازو‬

‫الهی‬

‫عفو‬

‫خوی‬

‫بد‬

‫بد‬

‫کرد‬

‫یار‬

‫بود‬

‫شیرین‬

‫بداد‬

‫ناگاه‬

‫جان‬

‫بخت‬

‫ابا‬

‫چنان‬

‫ورا‬

‫از‬

‫بپرسیدم‬

‫که‬

‫گنجم‬

‫مگر‬

‫خود‬

‫برین‬

‫گونه‬

‫و‬

‫دیگر‬

‫سراسر‬

‫درنگم‬
‫یک‬

‫پر‬

‫زمانه‬

‫نباشد‬

‫وفادار‬

‫چند‬

‫ز‬

‫از‬

‫اگر‬

‫نامدی‬

‫سخن‬

‫این‬

‫بسی‬

‫نیست‬

‫نبشته‬

‫گشتاده‬

‫شو‬

‫این‬

‫من‬

‫زبان‬

‫نامه‌ی‬

‫و‬

‫جوانیت‬

‫خسروان‬

‫بیدار‬

‫در‬

‫دفتر‬

‫سخن‬

‫بگذاشتم‬

‫حشر‬

‫ورا‬

‫جاه‬

‫به‬

‫از‬

‫گفتار‬

‫خویش‬

‫آورم‬

‫دیگر‬

‫کسی‬

‫گردش‬

‫به‬

‫سپردن‬

‫روزگار‬

‫بود‬

‫نهفته‬

‫را‬

‫داشتم‬

‫همی‬

‫به جویندگان بر جهان تنگ بود‬
‫به‬

‫خدای‬

‫نزد‬

‫نبی‬

‫کی‬

‫به‬

‫نیکی‬

‫سخن‬

‫سنج‬

‫بدی‬

‫فرخ‬

‫ما‬

‫نزد‬

‫مهان‬

‫رهنمای‬

‫تو گفتی که با من به یک پوست بود‬

‫مرا گفت خوب آمد این رای تو‬
‫این‬

‫به‬

‫همین رنج را کس خریدار نیست‬

‫به شهرم یکی مهربان دوست بود‬
‫نامه‌ی‬

‫بخت‬

‫بباید‬

‫ز نیکو سخن به چه اندر جهان‬
‫از‬

‫از‬

‫جوانیش‬

‫بترسیدم‬

‫بیشمار‬

‫جنگ‬

‫بد‬

‫همیشه‬

‫دل‬

‫انجمن‬

‫سوی تخت شاه جهان کرد روی‬

‫که این نامه را دست پیش آورم‬
‫هر‬

‫شادمان‬

‫بیفزای‬

‫دل روشن من چو برگشت ازوی‬
‫کسی‬

‫خوب‬

‫شد‬

‫و‬

‫به دست یکی بنده بر کشته شد‬

‫برفت او و این نامه ناگفته ماند‬
‫کن‬

‫گفتن‬

‫نبد‬

‫شد‬

‫گناه‬

‫نیز‬

‫هم‬

‫نهادش به سر بر یکی تیره ترگ‬

‫مرگ‬

‫برگشته‬

‫بخردان‬

‫و‬

‫راستان‬

‫به‬

‫پهلوی‬

‫سخن‬

‫هست‬

‫بدین‬

‫بازگوی‬
‫‪9‬‬

‫پیش‬

‫گراید‬

‫تو‬

‫گفتن‬

‫جوی‬

‫همی‬

‫آرم‬

‫مگر‬

‫نغنوی‬

‫مهان‬

‫آبروی‬

‫پهلوانیت‬

‫نزد‬

‫پای‬

‫تو‬

‫هست‬

‫آورد‬

‫چو‬

‫نامه‬

‫این‬

‫من‬

‫نزدیک‬

‫این‬

‫برافروخت‬

‫تاریک‬

‫جان‬

‫من‬

‫ستایش انوشه روان امیر منصور‬
‫بدین نامه چون دست بردم فراز‬

‫جوان‬

‫خداوند‬

‫بود‬

‫رای‬

‫و‬

‫گوهر‬

‫از‬

‫و‬

‫یکی‬

‫پهلوان‬

‫خداوند‬

‫خردمند‬

‫شرم‬

‫سخن‬

‫مرا گفت کز من چه باید همی‬
‫به‬

‫چیزی‬

‫که‬

‫به‬

‫کیوان‬

‫رسیدم‬

‫مرا‬

‫باشد‬

‫که‬

‫دسترس‬

‫ز‬

‫از‬

‫به چشمش همان خاک و هم سیم و زر‬
‫سراسر‬

‫چنان‬

‫جهان‬

‫نامور‬

‫پیش‬

‫گم‬

‫او‬

‫از‬

‫شد‬
‫و‬

‫آن‬

‫گردگاه‬

‫دریغ‬

‫گرفتار‬

‫یکی‬
‫مرا‬

‫بدین‬

‫آن‬

‫زو‬

‫شاه‬

‫یاد‬

‫آوریم‬

‫پند‬

‫گفت‬

‫نامه‬

‫آن‬

‫دست‬

‫بردم‬

‫دل‬

‫کاین‬

‫من‬

‫شده‬

‫نامه‌ی‬

‫خوب‬

‫سخن‬

‫نیازت‬

‫آن‬

‫جوانمرد‬

‫و‬

‫آوای‬

‫نرم‬

‫به‬

‫کس‬

‫برگراید‬

‫نیارم‬

‫همی‬

‫نیکدل‬

‫بدو‬

‫بود‬

‫نامدار‬

‫یافته‬

‫ارجمند‬

‫زیب‬

‫وفادار‬

‫و‬

‫و‬

‫فر‬

‫بود‬

‫چو در باغ سرو سهی از چمن‬

‫نه زو زنده بینم نه مرده نشان‬
‫کمربند‬

‫جانت‬

‫کریمی‬

‫بود‬

‫انجمن‬

‫گفتن‬

‫بیدار‬

‫و‬

‫روشن‬

‫روان‬

‫که از باد نامد به من بر نهیب‬

‫نژند‬

‫خوار‬

‫و‬

‫بکوشم‬

‫همی داشتم چون یکی تازه سیب‬
‫خاک‬

‫پهلوان‬

‫بود‬

‫گردنفراز‬

‫دست‬

‫به‬

‫نهنگان‬

‫کشان‬

‫مردم‬

‫دریغ آن کیی برز و باالی شاه‬

‫ناامید‬

‫نوان‬

‫لرز‬

‫لرزان‬

‫گرت‬

‫گفته‬

‫آید‬

‫ز‬

‫شهریار‬

‫به‬

‫فراز‬

‫‪10‬‬

‫کژی‬

‫نام‬

‫روان‬

‫به‬

‫سوی‬
‫به‬

‫شهنشاه‬

‫کردار‬
‫داد‬

‫شاهان‬

‫بید‬

‫آوریم‬
‫سپار‬

‫گردنفراز‬

‫گفتار اندر ستایش سلطان محمود‬
‫آفرید‬

‫چنو‬

‫چه گویم که خورشید تابان که بود‬

‫کزو‬

‫آفرین‬

‫جهان‬

‫خورشید‬

‫چو‬

‫ابوالقاسم‬

‫زخاور‬
‫مرا‬
‫بر‬

‫بر‬

‫چرخ‬

‫آن‬

‫شاه‬

‫بیاراست‬

‫اختر‬

‫بدانستم‬

‫تا‬

‫جهان‬

‫خفته‬

‫آمد‬

‫اندیشه‌ی‬

‫بنمود‬

‫تا‬

‫تاج‬

‫پیروزبخت‬
‫باختر‬

‫بیدار‬

‫سخن‬

‫شهریار‬

‫همه‬

‫در‬

‫و‬

‫نشسته‬

‫رده‬

‫دشت‬

‫بر‬

‫برو‬

‫کشیده‬

‫برسان‬

‫شهریاری‬

‫سپاهش‬

‫یکی‬

‫شدی‬

‫چو‬

‫ماه‬

‫دو‬

‫میل‬

‫چو‬

‫آن‬

‫دیدمی‬

‫به‬

‫ایران‬

‫بیاراست‬

‫جهاندار‬
‫ز‬

‫کشمیر‬

‫و‬

‫توران‬

‫روی‬

‫زمین‬

‫تا‬

‫پیش‬

‫محمود‬

‫شاه‬

‫بزرگ‬

‫را‬

‫به‬

‫دریای‬

‫تخت‬

‫بداد‬

‫و‬

‫ژنده‬

‫ستارست‬

‫ز‬

‫یکی گفت کاین شاه روم است و هند‬
‫ورا‬

‫فر‬

‫او‬

‫کان‬

‫روزگار‬

‫لب‬

‫گشاده‬

‫یکی‬

‫ازان‬

‫که این چرخ و ماهست یا تاج و گاه‬
‫بنده‌اند‬

‫خورشید‬

‫شود‬

‫شبی‬

‫تاج‬

‫وزان‬

‫مرا خیره گشتی سر از فر شاه‬
‫چهره‌ی‬

‫فزود‬

‫تخت‬
‫زر‬

‫پر‬

‫دل‬

‫کهن‬

‫از‬

‫بسته‬

‫و‬

‫آفرین‬
‫لب‬

‫پیروزه‬
‫سر‬

‫بر‬

‫پیدا‬

‫جای‬

‫به‬

‫شدی‬
‫کاله‬

‫به دست چپش هفتصد ژنده پیل‬

‫یکی پاک دستور پیشش به پای‬
‫خسروی‬

‫کنون‬

‫نو‬

‫روشنایی‬

‫تاج‬

‫از‬

‫تابنده‬

‫از آن شمع گشتی چو یاقوت زرد‬

‫الژورد‬

‫دیبا‬

‫پدید‬

‫بر‬

‫کردار‬

‫عاج‬

‫که رخشنده شمعی برآمد ز آب‬

‫چنان دید روشن روانم به خواب‬
‫روی‬

‫جهان‬

‫آمد‬

‫نخفته‬

‫دل من چو نور اندر آن تیره شب‬
‫گیتی‬

‫نهاد‬

‫از‬

‫در‬

‫بخفتم‬

‫زمین‬

‫شب‬

‫زمین‬

‫شد‬

‫به‬

‫نیامد‬

‫به مغز اندر اندیشه بسیار گشت‬

‫گشت‬

‫زمان‬

‫مرزبانی‬

‫پدید‬

‫به‬

‫قنوج‬
‫رای‬

‫بپردخت‬

‫داد‬

‫بدین‬

‫پیالن‬

‫پیش‬
‫و‬

‫شاه‬

‫نامداران‬
‫تا‬

‫ازان‬

‫به‬

‫را‬

‫و‬

‫چندان‬

‫سپاه‬

‫یا‬

‫سپاه‬

‫بپرسیدمی‬

‫اندرش‬

‫پیش‬

‫فرمان‬

‫تاج‬

‫رهنمای‬

‫دریای‬

‫سند‬

‫سر‬

‫نهاد‬

‫بر‬

‫او‬

‫زنده‌اند‬

‫به آبشخور آرد همی میش و گرگ‬

‫برو‬

‫چین‬

‫ز‬

‫چو کودک لب از شیر مادر بشست‬
‫‪11‬‬

‫شهریاران‬

‫گهواره‬

‫محمود‬

‫کنند‬

‫گوید‬

‫آفرین‬

‫نخست‬

‫نپیچد‬
‫تو‬

‫کسی‬

‫نیز‬

‫بیدار‬

‫چو‬

‫بر‬

‫سر‬

‫آفرین‬

‫آن‬

‫گشتم‬

‫ز‬

‫کن‬

‫فرمان‬

‫اوی‬

‫نیارد‬

‫ز‬

‫جای‬

‫چه مایه شب تیره بودم به پای‬

‫که‬

‫گوینده‌ای‬

‫بجستم‬

‫آفرین‬

‫شهریار‬

‫آفرین‬

‫برآن‬

‫ز فرش جهان شد چو باغ بهار‬

‫از‬

‫ابر‬

‫اندرآمد‬

‫به‬

‫به‬

‫بزم‬

‫اندرون‬

‫آسمان‬

‫سر‬

‫بخت‬

‫هر‬

‫آنکس‬

‫هوا‬

‫جهان‬

‫نم‬

‫بدخواه‬

‫سخاست‬

‫شهنشاه‬

‫نخستین‬

‫را‬

‫برادرش‬

‫ز‬

‫گیتی‬

‫و‬

‫دیگر‬

‫کسی‬

‫که‬

‫کش‬

‫دارد‬

‫اوی‬

‫کهتر‬

‫پرستنده‌ی‬
‫پدر‬

‫دالور‬

‫فر‬

‫و‬

‫ناصرالدین‬

‫سپهدار‬

‫از‬

‫به‬

‫که‬

‫سال‬

‫زید‬

‫نصر‬

‫سر‬

‫بود‬

‫به‬

‫یزدان‬

‫جهان‬

‫بی‌سر‬

‫بود‬

‫خلق‬

‫طوس‬

‫و‬

‫تاج‬

‫بازگردم‬

‫به‬

‫خسرو‬
‫آغاز‬

‫کار‬

‫فرمان‬

‫در‬

‫شاد‬

‫از‬

‫و‬

‫ببسته‬

‫نیکدل‬

‫مردمی‬

‫کس‬

‫او‬

‫تاج‬

‫تخت‬

‫در‬

‫بردگان‬

‫کمر‬

‫سایه‌ی‬

‫استوار‬
‫همال‬

‫ندارد‬

‫شاه‬

‫عصر‬

‫پروین‬

‫بود‬

‫دهر‬

‫بهر‬

‫آفرین‬

‫یابد‬

‫از‬

‫و‬

‫شاد‬

‫سر شاه خواهد که باشد به جای‬

‫همیشه تن آباد با تاج و تخت‬
‫کنون‬

‫آزاد‬

‫همی‬

‫رهنمای‬
‫مباد‬

‫شد‬

‫کردار‬

‫که در جنگ بر شیر دارد فسوس‬

‫ببخشد درم هر چه یابد ز دهر‬
‫را‬

‫به‬

‫باغ‬

‫ارم‬

‫نه دل تیره دارد ز رزم و ز رنج‬

‫دوستوار‬

‫به‬

‫ز‬

‫و‬

‫چو دینار خوارست بر چشم اوی‬

‫پروردگان‬

‫سربه‌سر‬

‫پر‬

‫ابر‬

‫زمین‬

‫پرنگار‬

‫به کف ابر بهمن به دل رود نیل‬

‫نه کند آوری گیرد از باج و گنج‬
‫ز‬

‫درم‬

‫به رزم اندرون تیز چنگ اژدهاست‬

‫به تن ژنده پیل و به جان جبرئیل‬
‫با‬

‫جان‬

‫برافشاندم‬

‫کجا هست مردم همه یاد اوست‬

‫به ایران همه خوبی از داد اوست‬

‫خشم‬

‫جاوید‬

‫جوینده‌ای‬

‫بر آن بخت بیدار و فرخ زمین‬

‫آفرین‬

‫هنگام‬

‫پیمان‬

‫که آواز او بر جهان فرخ است‬

‫به دل گفتم این خواب را پاسخ است‬
‫کو‬

‫نام‬

‫نبودم‬

‫خواندم‬

‫کند‬

‫گذشتن‬

‫بدو‬

‫ز‬

‫اوی‬

‫همیشه‬

‫بماناد‬

‫جاوید‬

‫سوی‬

‫نامه‌ی‬

‫نامور‬

‫ز درد و غم آزاد و پیروز بخت‬

‫‪12‬‬

‫شهریار‬

‫کیومرس‬

‫‪13‬‬

‫کیومرس‬
‫سخن گوی دهقان چه گوید نخست‬

‫که نامی بزرگی به گیتی که جست‬

‫پسر‬

‫بگوید ترا یک به یک در به در‬

‫ندارد‬

‫که بود آنکه دیهیم بر سر نهاد‬

‫مگر‬
‫که‬

‫کز‬

‫نام‬

‫پژوهنده‌ی‬

‫پدر‬

‫چنین‬

‫گفت‬

‫بتابید‬

‫ازآن‬

‫چو‬

‫آمد‬

‫کیومرس‬

‫یاد‬

‫بزرگی‬

‫به‬

‫شد‬

‫دارد‬

‫آورد‬

‫که‬

‫نامه‌ی‬

‫کیین‬

‫برج‬

‫سان‬
‫بر‬

‫تخت‬

‫برج‬

‫بره‬

‫حمل‬

‫ز‬

‫که‬

‫باستان‬

‫و‬

‫جهان‬

‫همی‬

‫پرورش‬

‫ازو‬

‫اندر‬

‫زو‬

‫همی‬

‫تافت‬

‫پلنگینه‬

‫دوتا‬

‫می‌شدندی‬

‫به‬

‫پسر‬

‫رسم‬
‫بد‬

‫نماز‬

‫مراورا‬

‫آمدندیش‬
‫یکی‬

‫چو‬

‫ز‬

‫برآمد‬

‫به‬
‫به‬

‫برین‬

‫گیتی‬

‫رشک‬

‫نبودش‬
‫اندر‬

‫کسی‬

‫آهرمن‬

‫او‬

‫جهان‬

‫شد‬

‫برآن‬

‫ماه‬

‫گیتی‬

‫وزو‬

‫پیش‬

‫هفته‬

‫به‬

‫سرو‬

‫نزدیک‬

‫خوبروی‬

‫برگرفتند‬

‫هنرمند‬

‫و‬

‫کیومرس‬

‫ز‬

‫روزگار‬

‫مگر‬

‫دشمنا‬

‫همی‬

‫بدسگال‬

‫دالور‬
‫ز‬

‫سیاه‬
‫‪14‬‬

‫را‬

‫بیم‬

‫فروزنده‬

‫یکی بچه بودش چو گرگ سترگ‬
‫دیوبچه‬

‫دو‬

‫ز‬

‫سهی‬

‫آرمید‬

‫او‬

‫از آن بر شده فره و بخت او‬

‫به جانش بر از مهر گریان بدی‬
‫کار‬

‫پوشید‬

‫با‬

‫به خوبی چو خورشید بر گاه بود‬

‫سیامک بدش نام و فرخنده بود‬
‫یک‬

‫خود‬

‫گروه‬

‫که پوشیدنی نو بد و نو خورش‬

‫دد و دام و هر جانور کش بدید‬
‫بر‬

‫آورد‬

‫او‬

‫نخستین به کوه اندرون ساخت جای‬

‫شاهنشهی‬

‫تخت‬

‫و‬

‫بود‬

‫شاه‬

‫که گیتی جوان گشت ازآن یکسره‬

‫به گیتی درون سال سی شاه بود‬
‫فر‬

‫از‬

‫زند‬

‫داستان‬

‫جهان گشت با فر و آیین و آب‬

‫سر بخت و تختش برآمد به کوه‬
‫آمد‬

‫پهلوانان‬

‫کیومرس‬

‫آفتاب‬

‫کدخدای‬

‫کس‬

‫روزگاران‬

‫کرا بود از آن برتران پایه بیش‬

‫پیش‬
‫کاله‬

‫آن‬

‫به‬

‫یاد‬

‫همچون‬
‫دل‬

‫جداییش‬

‫شد‬

‫بدکنش‬

‫رای‬
‫بخت‬

‫شده‬

‫زد‬

‫آیین‬

‫پدر‬

‫بدو‬

‫خویش‬

‫زنده‬

‫بریان‬

‫دولت‬

‫ریمن‬

‫با‬

‫سیامک‬

‫نامجوی‬

‫تا‬

‫ببالید‬

‫سپاه‬

‫وزآن‬

‫بود‬

‫بدی‬

‫شهریار‬
‫آهرمنا‬
‫بال‬

‫بزرگ‬

‫پایگاه‬

‫سپه کرد و نزدیک او راه جست‬

‫همی تخت و دیهیم کی شاه جست‬

‫بود‬

‫که تخت مهی را جز او شاه بود‬

‫جهان‬

‫همی گفت با هر کسی رای خویش‬
‫کیومرس‬

‫زین‬

‫یکایک‬

‫خودکی‬

‫بیامد‬

‫بگفتش‬

‫زین‬

‫ورا‬

‫خجسته‬

‫آگاه‬

‫سروش‬

‫سخن‬

‫ز‬

‫سخن چون به گوش سیامک رسید‬
‫شاه‬

‫دل‬

‫بپوشید‬
‫پذیره‬

‫تن‬

‫بچه‬

‫شدش‬

‫سیامک‬

‫بزد‬

‫بیامد‬

‫چنگ‬
‫آن‬

‫فکند‬

‫سیامک‬

‫را‬

‫تن‬

‫به‬

‫برآمد‬
‫به‬

‫دیو‬

‫چرم‬

‫برهنه‬

‫تنا‬

‫را‬

‫وارونه‬

‫شاهزاده‬

‫دست‬

‫خروزان‬
‫ویله‬

‫کنان‬

‫دوتا‬
‫به‬

‫فرود‬

‫از‬

‫آمد‬

‫ز‬

‫خروشی‬
‫همه‬

‫ز‬

‫برآمد‬

‫کرده‬

‫جامه‌ها‬

‫لشکر‬

‫پیروزه‬

‫برفتند‬

‫نشستند‬
‫درود‬

‫با‬

‫سوگواری‬

‫سالی‬

‫آوریدش‬

‫چنین‬

‫خجسته‬

‫زار‬

‫کی‬

‫بر‬

‫نامور‬

‫رنگ‬

‫آن‬

‫برترین‬

‫خجسته‬

‫سیامک‬

‫نام‬

‫ز‬

‫سوگوار‬

‫گرانمایه‬

‫را‬

‫نام‬

‫یکی‬

‫هوشنگ‬

‫باالی‬

‫کردش‬

‫کمرگاه‬

‫چاک‬

‫شد‬

‫سیاه‬

‫برو‬

‫گیتی‬

‫صف‬

‫در‬

‫بر‬

‫شهریار‬

‫درگاه‬

‫ویله‬

‫کی‬

‫پیام‬

‫آمد‬

‫برآور‬

‫یکی‬

‫برآورد‬

‫و‬

‫کنان‬

‫شاه‬

‫از‬

‫سوی‬

‫برخاست‬

‫داور‬

‫کوه‬

‫گرد‬

‫کردگار‬

‫کزین بیش مخروش و بازآر هوش‬

‫سروش‬

‫گرد‬

‫از‬

‫آن‬

‫انجمن‬

‫بر‬

‫بدگمان‬

‫بپرداز و پردخته کن دل ز کین‬

‫آسمان‬

‫بخواند‬

‫را‬

‫بدخواست‬
‫بپالود‬

‫و‬

‫مژگانش‬

‫را‬

‫شب و روز آرام و خفتن نیافت‬

‫وزان پس به کین سیامک شتافت‬
‫پور‬

‫تیمار‬

‫برفتند‬

‫درد‬

‫یزدانش‬

‫آورد‬

‫شاه‬

‫دو چشم ابر خونین و رخ بادرنگ‬

‫از آن بد کنش دیو روی زمین‬
‫سر‬

‫چنگال‬

‫کشیدند‬

‫سپه ساز و برکش به فرمان من‬
‫سوی‬

‫اندر‬

‫پور‬

‫دو دیده پر از نم چو ابر بهار‬

‫دد و مرغ و نخچیر گشته گروه‬
‫و‬

‫با‬

‫آهرمنا‬

‫زنان بر سر و موی و رخ را کنان‬

‫دو رخساره پر خون و دل سوگوار‬
‫به‬

‫دیو‬

‫تبه گشت و ماند انجمن بی‌خدیو‬

‫چو آگه شد از مرگ فرزند شاه‬
‫تخت‬

‫کردار‬

‫برآویخت‬

‫خاک‬
‫دیو‬

‫بدخواه‬

‫پلید‬

‫سپه را چو روی اندر آمد به روی‬

‫سیاه‬

‫به‬

‫پلنگینه‬

‫که جوشن نبود و نه آیین جنگ‬

‫جنگجوی‬

‫دیو‬

‫پوش‬

‫سپاه انجمن کرد و بگشاد گوش‬

‫جوش‬
‫پلنگ‬

‫پری‬

‫پرآوای‬

‫که دشمن چه سازد همی با پدر‬

‫دربه‌در‬

‫به‬

‫کرد‬

‫بسان‬

‫یکسر‬

‫خویش‬

‫که‬

‫داشت‬

‫نزد‬

‫نیا‬

‫جاه‬

‫دستور‬

‫داشت‬

‫تو گفتی همه هوش و فرهنگ بود‬

‫بود‬
‫‪15‬‬

‫به‬

‫نزد‬

‫نیا‬

‫نیایش‬

‫به‬

‫همه‬

‫گفتنیها‬

‫چو‬

‫بنهاد‬

‫دل‬

‫یادگار‬

‫جای‬

‫کینه‬

‫پسر‬
‫و‬

‫بدو‬

‫نیا‬

‫پدر‬

‫داشتی‬

‫جنگ‬

‫جز‬

‫را‬

‫همه‬

‫که من لشکری کرد خواهم همی‬
‫بود‬

‫ترا‬

‫باید‬

‫که‬

‫پری و پلنگ انجمن کرد و شیر‬

‫ز‬

‫سپاهی دد و دام و مرغ و پری‬
‫پس‬

‫بیامد‬
‫ز‬

‫به‬

‫پشت‬
‫سیه‬

‫هرای‬

‫بیازید‬

‫هم‬

‫کشیدش‬

‫لشکر‬

‫با‬

‫دیو‬

‫درندگان‬

‫برشکستند‬

‫هوشنگ‬

‫چون‬

‫سراپای‬

‫ترس‬

‫و‬

‫چنگ‬

‫هردو‬
‫شیر‬

‫یکسر‬

‫شاه‬

‫همی‬

‫باک‬
‫دیو‬

‫جهان‬

‫چشم‬

‫گشاد‬

‫برآورد‬

‫به‬

‫به‬

‫هوشنگ‬
‫از‬

‫تو‬

‫گرگ‬

‫پیش‬

‫نگماشتی‬

‫ساالر‬

‫و‬

‫ببر‬

‫و‬

‫آسمان‬

‫همی‬
‫نو‬

‫دلیر‬

‫کندآوری‬

‫اندرون‬
‫بر‬

‫را‬

‫نهفت‬

‫خواهم‬

‫رفتنی‌ام‬
‫پرکین‬

‫به‬

‫سپاه‬

‫با‬

‫خاک‬

‫پراگند‬

‫شده سست از خشم کیهان دیو‬

‫گروه‬

‫شدند از دد و دام دیوان ستوه‬

‫چنگ‬

‫جهان‬

‫دوال‬

‫سپهبد‬
‫دریده‬

‫سرآمد‬

‫برفت و جهان مردری ماند از وی‬
‫فریبنده‬

‫کسی‬
‫بر‬

‫درندگان‬

‫نبیره‬

‫چو آمد مر آن کینه را خواستار‬
‫را‬

‫من‬

‫سپهدار‬

‫به پای اندر افگند و بسپرد خوار‬

‫گرد‬

‫رازها‬

‫خروشی‬

‫پیشرو‬

‫کیومرس‬

‫آن‬

‫گرانمایه‬

‫او‬

‫بخواند‬

‫بازگفت‬

‫همی‬

‫پروریده‬

‫مراو‬

‫بر‬

‫را‬

‫بر‬

‫نگر‬

‫کرد‬

‫کرد‬

‫برید‬

‫برو‬

‫بر‬

‫دیو‬

‫آن‬

‫چرم‬

‫کیومرس‬

‫تا‬

‫کرا‬

‫بد‬

‫و‬

‫و‬

‫نزد‬

‫نستوه‬

‫تنگ‬

‫برگشته‬

‫کار‬

‫سر‬
‫را‬

‫او‬

‫بی‌همال‬
‫روزگار‬
‫آبروی‬

‫ره سود بنمود و خود مایه خورد‬

‫نماند‬

‫جهان سربه‌سر چو فسانست و بس‬

‫‪16‬‬

‫نیک‬

‫بر‬

‫هیچ‌کس‬

‫هوشنگ‬

‫‪17‬‬

‫پادشاهی هوشنگ‬
‫جهاندار‬

‫با‬

‫هوشنگ‬

‫و‬

‫رای‬

‫به‬

‫داد‬

‫چو‬

‫بنشست‬

‫به‬

‫فرمان‬

‫که‬

‫بر‬

‫بر‬

‫کشور‬

‫هفت‬

‫یزدان‬

‫منم‬

‫مهی‬

‫چنین‬

‫پیروزگر‬

‫سر‬

‫یکی‬

‫پدید‬

‫روز‬

‫آمد‬

‫شاه‬

‫جهان‬

‫از‬

‫سوی‬

‫چیزی‬

‫دور‬

‫آبگون‬

‫به‬

‫زور‬

‫کوه‬

‫دراز‬

‫نشد‬

‫جهاندار‬

‫مار‬

‫پیش‬

‫جهان‬

‫فروغیست‬

‫بگفتا‬

‫ازین‬

‫راز‬

‫آفرین‬

‫پرستید‬

‫همان‬

‫کز‬

‫چو‬

‫بشناخت‬

‫آهنگری‬

‫پیشه‬

‫تیره‌تن‬

‫و‬

‫جهان‬

‫تیزتاز‬

‫تیره‌گون‬

‫از‬

‫مار‬

‫جست‬

‫جهانجوی‬

‫سنگ‬

‫آمد‬

‫آتش‬

‫فراز‬

‫آتش‬

‫باید‬

‫شاه‬

‫در‬

‫باد‬

‫چون‬

‫آنگاه‬

‫اگر‬

‫قبله‬

‫نهاد‬

‫با‬

‫گروه‬

‫گرد‬

‫او‬

‫او‬

‫دگر‬

‫بخردی‬

‫سده نام آن جشن فرخنده کرد‬

‫ز هوشنگ ماند این سده یادگار‬
‫آباد‬

‫دهانش‬

‫طبع‬

‫همین‬

‫یکی جشن کرد آن شب و باده خورد‬
‫کردن‬

‫چند‬

‫و‬

‫کس‬

‫همگروه‬

‫نیایش همی کرد و خواند آفرین‬

‫شب آمد برافروخت آتش چو کوه‬

‫جهان‬

‫خارا‬

‫دل سنگ گشت از فروغ آذرنگ‬

‫ایزدی‬

‫شاد‬

‫دود‬

‫با‬

‫کشیدش‬

‫برون‬

‫همان و همین سنگ بشکست گرد‬

‫که او را فروغی چنین هدیه داد‬
‫این‬

‫کرد‬

‫جهانسوز‬

‫فروغی پدید آمد از هر دو سنگ‬
‫کشته‬

‫و‬

‫گرفتش یکی سنگ و شد تیزچنگ‬

‫برآمد به سنگ گران سنگ خرد‬
‫ولیکن‬

‫سیه‬

‫رنگ‬

‫ز‬

‫دست‬

‫ز‬

‫کزان‬

‫سنگ‬

‫گذر‬

‫نگه کرد هوشنگ باهوش و سنگ‬
‫کیانی‬

‫پیروز‬

‫فرمانروا‬

‫به آتش ز آهن جدا کرد سنگ‬

‫دوچشم از بر سر چو دو چشمه خون‬
‫رهانید‬

‫تخت‬

‫همه روی گیتی پر از داد کرد‬

‫نخستین یکی گوهر آمد به چنگ‬
‫مایه‬

‫بر‬

‫شاهنشهی‬

‫به داد و دهش تنگ بستم کمر‬

‫وزان پس جهان یکسر آباد کرد‬
‫کرد‬

‫گفت‬

‫جهاندار‬

‫پادشا‬

‫آهن‬

‫جای‬

‫تاج‬

‫سر‬

‫پر از هوش مغز و پر از رای دل‬

‫بگشت از برش چرخ سالی چهل‬
‫جایگاه‬

‫نیا‬

‫بر‬

‫نهاد‬

‫بسی‬

‫جهانی‬

‫کرد‬

‫از‬

‫کرد‬
‫‪18‬‬

‫به‬

‫آهنگری‬

‫نیکی‬
‫اره‬

‫ازو‬

‫و‬

‫یاد‬

‫تیشه‬

‫شهریار‬
‫کرد‬
‫کرد‬

‫ز‬

‫چو این کرده شد چاره‌ی آب ساخت‬

‫به جوی و به رود آبها راه کرد‬
‫چراگاه‬

‫بدان‬

‫مردم‬

‫برفزود‬

‫بدان‬
‫جدا‬

‫ایزدی‬

‫کرد‬

‫جاه‬
‫و‬

‫گاو‬

‫و‬

‫و‬

‫خر‬

‫بورزید‬
‫ز‬

‫کیان‬

‫گوسفند‬

‫به‬

‫ز پویندگان هر چه مویش نکوست‬
‫برین‬

‫گونه‬

‫از‬

‫بسی‬

‫رنج‬

‫برد‬

‫پویندگان‬

‫چو‬

‫زمانه‬

‫پیش‬

‫آمدش‬

‫ندادش‬

‫روزگار‬

‫زمانی‬

‫و‬

‫نخچیر‬
‫ورز‬

‫چهارم‬

‫بپوشید‬

‫برنجید و گسترد و خورد و سپرد‬
‫اندران‬

‫رنج‬

‫کرد‬

‫کوتاه‬

‫بشناخت‬
‫گور‬

‫آورید‬

‫و‬

‫سامان‬

‫گوزن‬
‫بد‬

‫آنچه‬

‫خویش‬
‫ژیان‬

‫سودمند‬

‫بکشت و به سرشان برآهیخت پوست‬

‫چو روباه و قاقم چو سنجاب نرم‬
‫چرم‬

‫فرخندگی‬

‫را‬

‫پراگند پس تخم و کشت و درود‬

‫برنجید پس هر کسی نان خویش‬
‫فر‬

‫دریای‌ها‬

‫به‬

‫رودها‬

‫بتاخت‬

‫برفت‬

‫روزگار‬

‫به‬

‫بهی‬

‫ازو‬

‫درنگ‬

‫سمورست‬

‫و‬

‫به‬

‫افسون‬

‫مردری‬

‫باالی‬

‫و‬

‫جز‬

‫کش‬

‫موی‬

‫گرم‬

‫نام‬

‫نیکی‬

‫نبرد‬

‫گویندگان‬

‫اندیشه‌ی‬

‫ماند‬

‫بی‌شمار‬

‫تخت‬

‫مهی‬

‫نمایدت‬

‫چهر‬

‫شد آن هوش هوشنگ بافر و سنگ‬

‫نپیوست خواهد جهان با تو مهر‬

‫نه‬

‫‪19‬‬

‫نیز‬

‫آشکارا‬

20

‫تهمورس‬

‫‪21‬‬

‫پادشاهی تهمورس‬
‫بد‬

‫پسر‬

‫مراو‬

‫بیامد‬

‫به‬

‫چنین‬

‫گفت‬

‫همه‬

‫تخت‬

‫موبدان‬

‫جهان‬

‫را‬

‫از‬

‫را‬

‫یکی‬

‫پدر‬

‫بر‬

‫ز‬

‫بشویم‬

‫به‬

‫نشست‬

‫لشکر‬

‫کامروز تخت‬

‫بدیها‬

‫گرانمایه‬

‫هوشمند‬

‫و‬

‫به‬

‫بخواند‬
‫رای‬

‫برید‬
‫به‬

‫به کوشش ازو کرد پوشش به رای‬
‫ز‬

‫پویندگان‬

‫ددان‬

‫رمنده‬

‫همه‬

‫را‬

‫بنگرید‬

‫بیاورد‬

‫و‬

‫بفرمودشان‬

‫یکسر‬
‫تا‬

‫کشید‬

‫نوازند‬

‫که‬
‫مر‬

‫او‬

‫او‬

‫خنیده‬

‫دادمان‬

‫را‬

‫به‬

‫یکی‬

‫هر‬

‫بر‬

‫گرم‬

‫پاک‬

‫جای‬

‫شهرسپ‬

‫بود‬
‫نام‬

‫چنان بر دل هر کسی بود دوست‬

‫سر‬

‫مایه‬

‫بد‬

‫اختر‬

‫رشتن‬

‫گستردنی‬

‫هم‬

‫بد‬

‫نهادند‬
‫او‬

‫روی‬

‫رهنمای‬

‫جهانی‬

‫بدو‬

‫نهفته‬

‫همه‬

‫جهان‬

‫آفرین‬

‫اندر‬

‫شگفت‬

‫مانده‬

‫سودمندش‬

‫گزید‬

‫جز‬

‫مراو‬

‫که‬

‫رایش‬

‫به‬

‫پیش‬

‫ز‬

‫را‬

‫را‬

‫کردار‬

‫به‬

‫آواز‬

‫نرم‬

‫که‬

‫بنمود‬

‫راه‬

‫نیایش‬
‫بد‬

‫کنید‬
‫بود‬

‫دور‬

‫نزد جز به نیکی به هر جای گام‬

‫همه روزه بسته ز خوردن دو لب‬
‫شاه‬

‫و‬

‫ستایش‬

‫دستگاه‬

‫دستور‬

‫به‬

‫نخوانندشان‬

‫چنین گفت کاین را ستایش کنید‬
‫ددان‬

‫آشکارا‬

‫کجا بر خرو شد گه زخم کوس‬

‫چو این کرده شد ماکیان و خروس‬
‫به‬

‫گشایم‬

‫ز‬

‫بند‬

‫چو باز و چو شاهین گردن فراز‬

‫گرفت‬

‫مردم‬

‫کنم‬

‫درگهی‬

‫گرد‬

‫پای‬

‫به بند آمدند آنکه بد زان گروه‬

‫ز مرغان مر آن را که بد نیک تاز‬

‫بیاورد‬

‫سخنها‬

‫سیه گوش و یوز از میان برگزید‬

‫به چاره بیاوردش از دشت و کوه‬
‫و‬

‫براند‬

‫خورش کردشان سبزه و کاه و جو‬

‫تیزرو‬

‫آموختن‌شان‬

‫چه‬

‫آنگه‬

‫کنم‬

‫پس از پشت میش و بره پشم و موی‬
‫هر‬

‫مایه‬

‫بر‬

‫که من بود خواهم جهان را خدیو‬

‫هر آن چیز کاندر جهان سودمند‬

‫چه‬

‫کمر‬

‫خوبی‬

‫پس‬

‫ز هر جای کوته کنم دست دیو‬

‫بد‬

‫شاهی‬

‫برمیان‬

‫ببست‬

‫مرا زیبد این تاج و گنج و سپاه‬

‫کاله‬

‫به‬

‫تهمورس‬

‫دیوبند‬

‫نماز‬

‫در‬

‫را‬
‫‪22‬‬

‫شب‬

‫بسته‬

‫جهاندار‬

‫و‬

‫بد‬

‫روزه‬

‫جان‬

‫برپای‬

‫آیین‬

‫شب‬

‫اوست‬

‫بدخواه‬

‫را‬

‫راه‬

‫همه‬

‫چنان‬

‫شاه‬

‫زمان‬

‫تا‬

‫نمودی‬

‫نیکی‬

‫پالوده‬

‫به‬

‫گشت‬

‫شاه‬

‫از‬

‫همه‬

‫بدی‬

‫که‬

‫برفت اهرمن را به افسون ببست‬
‫دیوان‬

‫چو‬

‫شدند‬

‫زمان‬

‫انجمن‬

‫زینش‬

‫بدیدند‬
‫دیو‬

‫مر‬

‫به‬

‫همه‬

‫فر‬

‫نره‬

‫دمنده‬

‫جهاندار‬
‫یکایک‬

‫جهاندار‬

‫دیوان‬

‫سیه‬

‫و‬

‫دیوشان‬

‫تهمورس‬
‫با‬

‫بیاراست‬

‫میان‬

‫کشیدندشان‬

‫خسته‬

‫کی‬

‫چو‬

‫نبشتن‬

‫نامور‬

‫بافرین‬
‫چنگ‬

‫آزاد‬

‫نبشتن‬

‫به‬

‫یکی‬

‫گشتند‬
‫نه‬

‫خسرو‬
‫که‬

‫از‬

‫جهاندار‬

‫برفت‬

‫و‬

‫سی‬

‫سرآمد‬

‫برو‬

‫به‬

‫گیتیش‬

‫برتاختی‬

‫ز‬

‫بشکست‬

‫برآورد‬

‫جادو‬

‫آسمان‬

‫کمربسته‌ی‬

‫جنگشان‬

‫بیاموزی‬
‫بدان‬

‫بجستند‬

‫او‬

‫دلش‬

‫او‬

‫گفتار‬

‫را‬

‫بازارشان‬
‫گران‬

‫گرز‬

‫گران‬

‫سپاهی‬

‫برکشیدند‬

‫جنگ‬

‫فراوان‬

‫و‬

‫غو‬

‫کین‬

‫درنگ‬

‫سی‬

‫تا‬

‫از‬

‫را‬

‫ماکت‬

‫نهانی‬

‫ناچار‬

‫به‬

‫آید‬

‫کنند‬

‫دانش‬

‫پیوند‬

‫به‬

‫بر‬

‫آشکار‬
‫او‬

‫برافروختند‬

‫چه رومی چه تازی و چه پارسی‬

‫چه سغدی چه چینی و چه پهلوی‬
‫سال‬

‫بارگی‬

‫برنشست‬

‫به جان خواستند آن زمان زینهار‬

‫بیاموختند‬

‫ازین‬

‫فره‌ی‬

‫ایزدی‬

‫دگرشان به گرز گران کرد پست‬

‫زینهار‬

‫نزدیک‬

‫گردن‬

‫نبد‬

‫خوار‬

‫بند‬

‫برآشفت‬

‫بیامد‬

‫که ما را مکش تا یکی نو هنر‬
‫دادشان‬

‫گرد‬

‫و‬

‫همی‬

‫ازیشان دو بهره به افسون ببست‬
‫و‬

‫تیزرو‬

‫کشیدند‬

‫برفتند‬

‫پیشرو‬

‫بسته‬

‫ازو‬

‫گردن‬

‫به‬

‫افسونگران‬

‫دیو‬

‫خواستی‬

‫که پردخته مانند ازو تاج و فر‬

‫چو تهمورس آگه شد از کارشان‬
‫بستش‬

‫بر‬

‫همی‬

‫او‬

‫بسیار‬

‫تابید‬

‫چو‬

‫برساختی‬

‫کردار‬

‫راستی‬

‫پایگاه‬

‫ز‬

‫چه‬

‫بیشتر‬

‫همه‬

‫روزگار‬

‫‪23‬‬

‫هر‬

‫گونه‌ای‬

‫گونه‬
‫رنج‬

‫کان‬

‫پدید‬

‫او‬

‫ماند‬

‫همی‬

‫آوریدی‬
‫ازو‬

‫بشنوی‬
‫هنر‬

‫یادگار‬

24

‫جمشید‬

‫‪25‬‬

‫پادشاهی جمشید‬
‫گرانمایه‬

‫برآمد‬
‫کمر‬

‫جمشید‬

‫برآن‬

‫بست‬

‫زمانه‬

‫بر‬

‫جهان‬
‫بدان‬

‫نخست‬

‫فر‬

‫بد‬

‫ز‬

‫آلت‬

‫با‬

‫شاهنشهی‬

‫از‬

‫دست‬
‫نرم‬

‫کرد‬

‫بدین‬
‫دگر‬

‫ز‬

‫اندرون‬

‫پنجه‬

‫کتان‬

‫بیاموختشان‬
‫شد‬

‫چو‬

‫و‬

‫سال‬

‫روان‬

‫کنم‬

‫در‬

‫برد‬

‫اندیشه‌ی‬
‫ابریشم‬
‫رشتن‬

‫و‬

‫و‬

‫موی‬

‫بافته‬

‫شستن‬

‫و‬

‫انجمن‬

‫پیشه‌ور‬

‫گرد‬

‫آهنا‬

‫ز‬

‫گروهی‬

‫جدا‬

‫بدان‬

‫صفی‬

‫کجا‬

‫که‬

‫کردشان‬
‫تا‬

‫بر‬

‫شیر‬

‫کاتوزیان‬

‫ببرد‬
‫که‬

‫کرد‬

‫قصب‬

‫قز‬

‫به‬

‫تافتن‬

‫از‬

‫پرستش‬
‫دگر‬

‫مردان‬

‫دست‬

‫کرد‬

‫بدین‬
‫به‬

‫را‬

‫بسودی‬

‫سه‬

‫دیگر‬

‫روشنی‬

‫پیدا‬

‫به‬

‫روشن‬

‫چند‬

‫هنگام‬

‫پرمایه‬

‫اندرون‬
‫ازو‬

‫شاد‬

‫اندرون‬

‫رسم‬

‫وزیشان‬

‫ازین‬

‫کرد‬

‫را‬

‫پیش‬

‫فروزنده‌ی‬

‫کزیشان بود تخت شاهی به جای‬
‫گره‬

‫ره‬

‫جستن‬

‫بدو‬

‫همی‬

‫بنشاندند‬

‫شناس‬

‫تار‬

‫نوان‬

‫کارشان‬

‫جنگ‬

‫همم‬

‫به‬

‫پوشند‬

‫پرستنده‬

‫گروه‬

‫آورند‬

‫شاهی‬

‫گردان‬

‫و‬

‫زمانه‬

‫خوانی‌اش‬

‫بود‬

‫سوی‬

‫کرد‬

‫گرفتند‬

‫دوختن‬

‫میان‬

‫شهریاری‬

‫نام‬

‫همه‬

‫چو این کرده شد ساز دیگر نهاد‬
‫هر‬

‫را‬

‫تخت‬

‫بدوی‬

‫موبدی‬
‫کنم‬

‫سپرد‬

‫چو خود و زره کرد و چون جو شنا‬

‫رنج‬

‫جامه‬

‫شده‬

‫همم‬

‫چو خفتان و تیغ و چو برگستوان‬
‫پنجاه‬

‫گشت‬

‫فروزان‬

‫ایزدی‬

‫دست‬

‫سرتاسر‬

‫او‬

‫را‬

‫رهی‬

‫به فرمان او دیو و مرغ و پری‬

‫آبروی‬

‫کوته‬

‫را‬

‫جهان‬

‫داوری‬

‫فره‌ی‬

‫یکدل‬

‫به رسم کیان بر سرش تاج زر‬

‫پدر‬

‫بدو‬

‫جنگ‬

‫کیی‬

‫او‬

‫فرخ‬

‫فر‬

‫فزوده‬

‫گفت‬

‫را‬

‫تخت‬

‫آسود‬

‫را‬

‫منم‬

‫به‬

‫با‬

‫فرزند‬

‫کمر‬

‫بست‬

‫پر‬

‫از‬

‫پند‬

‫او‬

‫نام‬

‫بود‬

‫بنهاد‬

‫ننگ‬

‫دیبا‬

‫پود‬

‫یکسر‬
‫و‬

‫او‬

‫نیز‬

‫جایگه‬

‫روشن‬

‫نیساریان‬

‫نام‬

‫و‬

‫و‬

‫را‬

‫و‬

‫مردی‬

‫گنج‬

‫نبرد‬
‫خز‬

‫بافتن‬

‫آموختن‬

‫نیز‬

‫پنجاه‬

‫پرستندگان‬

‫لشکر‬

‫روان‬

‫کرد‬

‫شاد‬

‫خورد‬

‫دانی‌اش‬
‫کوه‬

‫جهاندارشان‬
‫خواندند‬
‫کشورند‬

‫به‬

‫پای‬

‫کجا نیست از کس بریشان سپاس‬
‫‪26‬‬

‫بکارند‬
‫ز‬

‫و‬

‫ورزند‬

‫فرمان‬

‫تن‬

‫و‬

‫تن‌آزاده‬

‫و‬

‫آزاد‬

‫خود‬

‫بدروند‬

‫به‬

‫گاه‬

‫گیتی‬

‫بروی‬

‫بر‬

‫آسوده‬

‫و‬

‫آباد‬

‫ز‬

‫ژنده‌پوش‬

‫چهارم‬

‫که‬

‫بدین‬

‫اندرون‬

‫کجا‬

‫خوانند‬

‫کارشان‬
‫هر‬

‫ازین‬

‫همگنان‬
‫سال‬
‫را‬

‫یکی‬

‫اهتو‬

‫پنجاه‬

‫یکی‬

‫روانشان‬

‫بود‬

‫بخورد‬

‫نیز‬

‫بفرمود‬
‫هرانچ‬

‫پس‬

‫از‬

‫دیو‬

‫گل‬

‫چو‬

‫آمد‬

‫پایگاه‬

‫ببیند‬

‫به‬

‫را‬

‫چو‬

‫ز‬

‫به‬
‫ز‬

‫دگر‬

‫گرمابه‬

‫خارا‬

‫چنگ‬

‫خارا‬

‫گهر‬

‫و‬

‫چندگونه‬

‫گهر‬

‫آورد‬

‫باز‬

‫جست‬

‫یک‬

‫افسون‬

‫برون‬

‫آمدش‬

‫به‬

‫بویهای‬

‫خوش‬

‫پزشکی‬
‫همان‬

‫و‬

‫درمان‬

‫روزگار‬

‫رازها‬

‫کرد‬

‫سال‬

‫پنجه‬

‫برنجید‬

‫آورید‬

‫همه‬

‫یکی‬

‫تخت‬

‫به‬

‫که‬

‫چو‬

‫فر‬

‫کردنیها‬

‫کیانی‬

‫چون‬

‫چو‬

‫خواستی‬

‫خورشید‬

‫آمد‬

‫تابان‬

‫دیو‬

‫به‬

‫سر‬

‫جمشید‬
‫سال‬

‫بر‬

‫نو‬

‫هرمز‬

‫بگزید‬

‫بداند‬

‫و‬

‫کم‬

‫اندر‬

‫پراندیشه‬

‫بود‬

‫اباسرکشی‬

‫بخشید‬

‫و‬

‫و‬

‫را‬

‫چیز‬

‫بنمود‬

‫بیش‬

‫آمیختن‬

‫خشک‬

‫شد‬

‫آراسته‬

‫ازو‬

‫دارند‬

‫راه‬

‫خاک‬

‫کالبد‬

‫را‬
‫را‬

‫ساختند‬

‫روشنی‬

‫مردم‬

‫بندها‬

‫تندرستی‬

‫جهان‬

‫خواستار‬

‫را‬

‫بویش‬

‫به‬

‫کلید‬
‫نیاز‬

‫ز‬

‫کشور‬

‫ز‬

‫جای‬

‫را‬

‫به‬

‫نیامد‬

‫و‬

‫راه‬

‫گزند‬

‫گرفتی‬

‫شتاب‬

‫چنو‬

‫کشور‬

‫خواستار‬

‫ندید از هنر بر خرد بسته چیز‬

‫نیز‬

‫جای‬

‫چه‬

‫ساخت‬

‫ز‬

‫مایه‬

‫هامون‬

‫نشسته‬

‫هوا‬

‫شگفتی‬

‫جهان انجمن شد بر آن تخت او‬
‫گوهر‬

‫بورزید‬

‫همی‬

‫در‬

‫برداشتی‬

‫میان‬

‫همیشه‬

‫بنده‬

‫کرد‬

‫چو عود و چو عنبر چو روشن گالب‬

‫آشکار‬

‫به‬

‫کاهلی‬

‫دست‌ورزان‬

‫کرد‬

‫که‬

‫گذر کرد ازان پس به کشتی برآب‬

‫چنین‬

‫را‬

‫و‬

‫گفتگوی‬

‫چو یاقوت و بیجاده و سیم و زر‬

‫دردمند‬

‫نیز‬

‫از‬

‫داور‬

‫آسوده‬

‫گوش‬

‫چو ایران که باشد پناه از گزند‬

‫چو بان و چو کافور و چون مشک ناب‬
‫هر‬

‫پیغاره‬

‫سرزنش‬

‫نخست از برش هندسی کار کرد‬

‫به سنگ و به گج دیو دیوار کرد‬
‫کاخهای‬

‫آب‬

‫سبک‬

‫بشناختند‬
‫بلند‬

‫و‬

‫سزاوار‬

‫که تا هر کس اندازه‌ی خویش را‬
‫ناپاک‬

‫آزاده‬

‫همان‬

‫خوشی‬

‫پیشه‬

‫آواز‬

‫که‬

‫چه گفت آن سخن‌گوی آزاده مرد‬

‫خورش‬

‫نشنوند‬

‫مران‬

‫افشاندند‬

‫برآسوده‬

‫فرودین‬
‫‪27‬‬

‫روز‬

‫مهی‬

‫برتر‬

‫به‬

‫گردون‬

‫بدو‬

‫برو‬

‫گوهر‬

‫فرومانده‬
‫از‬

‫را‬

‫آورد‬

‫اندر‬

‫شاه‬

‫روز‬

‫رنج‬

‫از‬

‫پای‬

‫نشاخت‬

‫برافراشتی‬
‫فرمانروا‬

‫نو‬

‫بخت‬

‫روی‬

‫او‬

‫خواندند‬
‫زمین‬

‫بیاراستند‬

‫می و جام و رامشگران خواستند‬

‫بزرگان‬

‫به‬

‫چنین سال سیصد همی رفت کار‬

‫روزگار‬

‫چنین‬
‫ز‬

‫به‬

‫جشن‬

‫رنج‬

‫فرمان‬

‫چنین‬

‫شادی‬

‫و‬

‫فرخ‬

‫ز‬

‫بدشان‬

‫مردم‬

‫تا‬

‫ازان‬

‫نهاده‬

‫آمد‬

‫بر‬

‫نبد‬

‫دو‬

‫برین‬

‫به‬

‫روزگار‬

‫میان‬

‫آگهی‬
‫گوش‬

‫یکایک‬
‫منی‬

‫کرد‬

‫به‬

‫گرانمایگان‬
‫چنین‬

‫آن‬

‫گفت‬

‫را‬

‫تخت‬

‫روزگار‬

‫شاه‬

‫با‬

‫ز‬

‫یزدان‬

‫سالخورده‬

‫مهان‬

‫لشگر‬

‫جهان‬

‫را‬

‫بزرگی‬

‫و‬

‫به‬

‫خوبی‬

‫شاهی‬

‫مراست‬

‫همه‬

‫موبدان‬

‫سرفگنده‬

‫نگون‬

‫با‬

‫کردگار‬

‫منی‬

‫چون‬

‫جز‬

‫جهاندار‬

‫فرهی‬

‫با‬

‫ز‬

‫یزدان‬

‫بپیچید‬

‫و‬

‫شد‬

‫که‬

‫جز‬

‫خویشتن‬

‫را‬

‫ندانم‬

‫چو‬

‫من‬

‫چنانست‬

‫ناسپاس‬

‫نامور‬

‫گیتی‬

‫شاهی‬

‫تخت‬

‫کجا‬

‫جهان‬
‫ندید‬

‫خواستم‬

‫همان کوشش و کامتان از منست‬
‫که گوید که جز من کسی پادشاست‬
‫چرا کس نیارست گفتن نه چون‬

‫چو این گفته شد فر یزدان از وی‬
‫بپیوست‬

‫خوبی‬

‫از‬

‫کردگار‬

‫چه مایه سخن پیش ایشان براند‬

‫خور و خواب و آرامتان از منست‬
‫دیهیم‬

‫دیوان‬

‫بسان‬

‫رهی‬

‫اندران‬

‫به گیتی جز از خویشتن را ندید‬

‫هنر در جهان از من آمد پدید‬
‫من‬

‫بسته‬

‫نشسته‬

‫بخواند‬

‫آراستم‬

‫مرگ‬

‫ندیدند‬

‫بنگرید‬
‫شناس‬

‫ازان‬

‫ز رامش جهان پر ز آوای نوش‬

‫جهان سربه‌سر گشت او را رهی‬
‫مهی‬

‫ما‬

‫ندیدند‬

‫ماند‬

‫خسروان‬

‫یادگار‬

‫بگشت و جهان شد پر از گفت‌وگوی‬

‫شکست اندر آورد و برگشت کار‬
‫چو خسرو شوی بندگی را بکوش‬

‫چه گفت آن سخن‌گوی با فر و هوش‬

‫به دلش اندر آید ز هر سو هراس‬

‫به یزدان هر آنکس که شد ناسپاس‬

‫همی‬

‫به جمشید بر تیره‌گون گشت روز‬

‫‪28‬‬

‫کاست‬

‫آن‬

‫فر‬

‫گیتی‌فروز‬

‫داستان مرداس‬
‫یکی‬

‫مرد‬

‫که‬

‫مرداس‬

‫اندر‬

‫بود‬

‫روزگار‬

‫آن‬

‫ز‬

‫گرانمایه هم شاه و هم نیک مرد‬

‫مراو‬

‫همان‬

‫بز‬

‫را‬

‫و‬

‫نام‬

‫ز‬

‫گاو‬

‫گرانمایه‬

‫دوشیدنی‬

‫دوشابه‬

‫بد‬

‫میش‬

‫بود‬

‫چارپای‬

‫مراین‬

‫پسر‬

‫بد‬

‫کجا‬

‫بیور‬

‫جهانجوی‬
‫کجا‬
‫ز‬

‫بیور‬

‫اسپان‬

‫را‬

‫نام‬

‫اسپش‬
‫از‬

‫تازی‬

‫یکی‬

‫ضحاک‬

‫همی‬

‫به‬

‫بود‬

‫زرین‬

‫روزی‬

‫پگاه‬

‫بود‬

‫ورا‬

‫چنان‬
‫دل‬

‫بدو‬

‫جوان‬

‫بد‬

‫مهتر‬

‫که‬

‫از‬

‫گفت‬

‫راه‬

‫پیمانت‬

‫گشت‬

‫نیکدل‬

‫نیکی‬

‫خواهم‬

‫فرمانش‬

‫ز‬

‫نخست‬
‫کرد‬

‫که راز تو با کس نگویم ز بن‬

‫بدو‬

‫گفت‬

‫جز‬

‫کسی‬

‫تو‬

‫زمانه‬

‫برین‬

‫کدخدای‬

‫برین‬

‫گفته‌ی‬

‫بگیر‬

‫چو‬

‫این‬

‫ضحاک‬

‫سر‬

‫من‬

‫مایه‌ور‬

‫بشنید‬

‫چو‬

‫داری‬

‫اندیشه‬

‫و‬

‫بر‬

‫سبکسار‬

‫نام‬

‫بود‬

‫بر‬

‫بزرگی‬
‫بسان‬

‫جوان‬

‫گوش‬

‫چنان‬

‫چون‬

‫آنگه‬

‫پهلوی‬

‫زبان‬

‫بیور‬

‫نه‬

‫که‬

‫گفتار‬

‫سخن‬

‫نبود‬

‫بفرمود‬

‫دری‬

‫بردند‬

‫از‬

‫اندکی‬
‫راندند‬

‫ده‌هزار‬
‫نام‬

‫روی‬

‫یکی‬

‫او‬

‫کین‬

‫نیکخواه‬

‫را‬

‫سپرد‬

‫سوگند‬

‫خورد‬

‫برگشایم‬

‫درست‬

‫چه باید همی با تو اندر سرای‬

‫یکی‬

‫سالخورد‬

‫جاه‬

‫و‬

‫ناپاک‬

‫بود‬

‫بد‬

‫پاکدین‬

‫ز تو بشنوم هر چه گویی سخن‬

‫چه باید پدرکش پسر چون تو بود‬
‫خواجه‌ی‬

‫از‬

‫روی‬

‫پس‬

‫دست‬

‫بردی‬

‫فراز‬

‫مهر‬

‫بیامد‬

‫ببرد‬

‫اسب‬

‫بهره‬

‫چنین‬

‫شب و روز بودی دو بهره به زین‬
‫ابلیس‬

‫بدان‬

‫خواسته‬

‫گزیده‬

‫دوشیزگان‬

‫دلیر‬

‫شمار‬

‫ستام‬

‫باد‬

‫مری‬

‫داده‬

‫کش‬

‫خواندند‬

‫پهلوانی‬

‫همان‬

‫تازی‬

‫به‬

‫به شیر آن کسی را که بودی نیاز‬
‫پاکدل‬

‫ترس‬

‫با‬

‫سرد‬

‫ز هر یک هزار آمدندی به جای‬

‫همچنین‬

‫را‬

‫جهاندار‬

‫نیزه‬

‫به داد و دهش برترین پایه بود‬

‫فرمانبری‬

‫شیرور‬

‫دشت‬

‫ز‬

‫سواران‬

‫گذار‬

‫همی‬

‫او‬

‫ترا‬

‫وفا‬

‫پندت‬

‫زیبد‬

‫جهاندار‬

‫کرد‬

‫دیر‬

‫را‬

‫ماند‬

‫اندر‬

‫باشی‬

‫من‬

‫تو‬

‫بیاید‬

‫جهان‬

‫اندر‬

‫یکی‬

‫گاه‬

‫شنود‬
‫نورد‬
‫او‬

‫پادشا‬

‫ز خون پدر شد دلش پر ز درد‬
‫‪29‬‬

‫دگرگوی‬

‫به ابلیس گفت این سزاوار نیست‬

‫بدوگفت‬

‫بماند‬
‫سر‬

‫به‬

‫به‬

‫دام‬

‫گردنت‬

‫مرد‬

‫تازی‬

‫گفت‬

‫من‬

‫بپرسید‬
‫بدو‬

‫گر‬

‫بگذری‬

‫زین‬

‫کین‬

‫سوگند‬

‫چاره‬

‫با‬

‫و‬

‫من‬

‫سازم‬

‫چاره‬

‫بتابی‬

‫سخن‬

‫گرانمایه‬

‫بند‬

‫چنان‬

‫آورید‬
‫بگوی‬

‫بیاورد‬
‫پس‬
‫سر‬

‫وارونه‬

‫ابلیس‬

‫تازیان‬

‫ژرف‬

‫آن‬

‫مهتر‬

‫ترا‬

‫به‬

‫خون‬

‫پدر‬

‫در‬

‫نهانش‬

‫گشت‬

‫بند‬

‫به‬

‫چاه‬

‫فرومایه‬

‫ضحاک‬

‫به‬

‫سر‬

‫برنهاد‬

‫بدو‬

‫او‬

‫ز‬

‫به‬

‫بدو‬

‫گفت‬

‫گر‬

‫اگر‬

‫جهان‬

‫همچنین‬

‫سربه‌سر‬

‫نیز‬

‫پادشاهی‬

‫جوانی‬

‫همیدون‬

‫برآراست‬

‫یکی‬
‫ز‬

‫تافتی‬

‫به‬

‫ضحاک‬

‫دانا‬

‫کنی‬

‫سوی‬

‫هیچ‬

‫برگزید‬
‫روی‬

‫برفرازم‬

‫بس‬

‫ترا‬

‫دلگشای‬

‫بیاراستی‬
‫چراغ‬

‫نیکدل‬
‫شاد‬

‫را‬

‫چاره‬

‫بند‬

‫گیتی‬

‫ز‬

‫باغ‬

‫داد‬

‫بگرفت‬
‫را‬

‫بد‬

‫گفتار‬

‫باد‬

‫نو‬

‫کام‬
‫و‬

‫پیوند‬

‫گنج‬
‫او‬

‫داستان‬

‫نباشد‬

‫دلیر‬

‫جای‬

‫پدر‬

‫با‬

‫سود‬

‫سرد‬

‫داد‬

‫این‬

‫راز‬

‫روی‬

‫یزدان‌پرست‬

‫و‬

‫هم‬

‫راه‬

‫بنهاد‬

‫بدو‬

‫من‬

‫ببخشید‬
‫همه‬

‫و‬

‫نازده‬

‫و‬

‫پدر‬

‫بسترد‬

‫مرد‬

‫شنیدم‬

‫خون‬

‫نپیچی‬

‫مادرست‬

‫و‬

‫افگند‬

‫دل‬

‫فرمان‬

‫زیان‬
‫بن‬

‫یافتی‬
‫کنی‬

‫دد و مردم و مرغ و ماهی تراست‬

‫تراست‬

‫یکی چاره کرد از شگفتی شگفت‬
‫سخنگوی‬

‫خویشتن‬

‫بنهاد‬

‫او‬

‫ببردی‬

‫پوشید‬

‫از‬

‫بود‬

‫بریشان‬

‫چو این کرده شد ساز دیگر گرفت‬
‫از‬

‫او‬

‫ره‬

‫بدین‬

‫تازیان‬

‫پیمان‬

‫من‬

‫پرستش‬

‫فرزند‬

‫پژوهنده‬

‫چو ابلیس پیوسته دید آن سخن‬
‫سوی‬

‫تو‬

‫فرمان‬

‫بود‬

‫بر‬

‫بگشت‬

‫بیدادگر‬

‫من‬

‫آن‬

‫به‬

‫دیگرست‬

‫افسر‬

‫آمد‬

‫شد‬

‫که فرزند بد گر شود نره شیر‬
‫مگر‬

‫و‬

‫سر‬

‫با‬

‫خاشاک‬

‫شب‬

‫همداستان‬

‫سخن‬

‫پیمان‬

‫من‬

‫یکی ژرف چاهی به ره بر بکند‬

‫همی پروریدش به ناز و به رنج‬
‫چنان‬

‫بهر‬

‫پرستنده‬

‫به هر نیک و بد شاه آزاد مرد‬
‫بدگهر‬

‫رای‬

‫بوستان‬

‫ز‬

‫به چاه اندر افتاد و بشکست پست‬

‫شوخ‬

‫که‬

‫خورشید‬

‫یکی‬

‫نامجوی‬

‫فرزند‬

‫ز‬

‫به‬

‫سر و تن بشستی نهفته به باغ‬
‫وارونه‬

‫سوگند‬

‫شد‬

‫نتابم‬

‫برخاستی‬

‫ابلیس‬

‫در‬

‫شوی خوار و ماند پدرت ارجمند‬

‫مر آن پادشا را در اندر سرای‬
‫شبگیر‬

‫کین‬

‫ز‬

‫از‬

‫کار‬

‫نیست‬

‫و‬

‫بینادل‬

‫نامور‬

‫پاک‬

‫و‬

‫رایزن‬

‫نبودش به جز آفرین گفت و گوی‬

‫روی‬

‫یکی‬

‫بدو گفت اگر شاه را در خورم‬
‫‪30‬‬

‫خوالیگرم‬

‫چو‬

‫بشنید‬

‫کلید‬

‫ضحاک‬

‫خورش‬

‫نبود‬

‫فراوان‬

‫بنواختش‬

‫خانه‌ی‬

‫آن‬

‫ز‬

‫پادشا‬

‫زمان‬

‫که‬

‫پرورش‬

‫به‬

‫بپرورد‬

‫خویش‬

‫بدان‬

‫شیر‬

‫به‬

‫سخن هر چه گویدش فرمان کند‬

‫بدان‬

‫خورش زرده‌ی خایه دادش نخست‬
‫و‬

‫بخورد‬
‫چنین‬

‫آفرین‬

‫برو‬

‫ابلیس‬

‫گفت‬

‫کرد‬

‫مزه‬

‫سخت‬

‫که‬

‫نیرنگساز‬

‫خورشها‬

‫کبک‬

‫ز‬

‫به‬

‫روز‬

‫بدو‬

‫اندرون‬

‫بدو‬

‫گفت‬

‫زعفران‬

‫و‬

‫که‬

‫از‬

‫خوان‬

‫خورشگر‬

‫گفت‬

‫بدو‬

‫گالب‬

‫یکی‬

‫به‬

‫حاجتستم‬

‫بشنید‬

‫گفتار‬

‫اوی‬

‫چو‬

‫بدو گفت‬
‫بفرمود‬

‫ببوسید‬

‫تا‬
‫و‬

‫دیو‬

‫شد‬

‫چون‬

‫بر‬

‫زمین‬

‫سرانجام‬

‫ببرید‬

‫هر‬

‫و‬

‫کم‬

‫گردنفراز‬

‫شاه‬

‫پرورش‬

‫سربه‌سر‬

‫آمد‬

‫مهر‬

‫خرد‬

‫گونه‬

‫دلی‬

‫او‬

‫گون‬

‫پرامید‬

‫را‬

‫شگفت‬

‫همیشه‬

‫بزی‬

‫شاد‬

‫و‬

‫نیست‬

‫این‬

‫توشه‌ی‬

‫گرچه‬

‫بلندی‬

‫همی‬

‫او‬

‫سپرد‬

‫یکسره‬

‫مرد‬

‫هشیوار‬

‫جانم‬

‫مرا‬

‫از‬

‫فرمانروا‬

‫چهرتست‬
‫پایگاه‬

‫ندانست‬

‫بگیرد‬

‫داد‬

‫بوسه‬

‫ازین‬

‫از‬

‫بازار‬

‫بر‬

‫نام‬

‫اوی‬

‫سفت‬

‫تو‬
‫او‬

‫کس اندر جهان این شگفتی ندید‬
‫عمی گشت و از هر سویی چاره جست‬

‫دو مار سیه از دو کتفش برست‬
‫دو‬

‫باشدت‬

‫نهانی‬

‫ناپدید‬

‫ز‬

‫زی‬

‫ورا‬

‫ای‬

‫نیکبخت‬

‫ببوسم بدو بر نهم چشم و روی‬

‫دارم من این کام تو‬
‫جفت‬

‫خواندش‬

‫زمان‬

‫کند‬

‫تندرست‬

‫آمدش‬

‫و‬

‫که فرمان دهد تا سر کتف اوی‬
‫ضحاک‬

‫یک‬

‫گروگان‬

‫زان‬

‫همه‬

‫مرا دل سراسر پر از مهر تست‬
‫نزدیک‬

‫دل‬

‫را‬

‫چه خواهی بگو با من ای نیکخوی‬

‫پادشا‬
‫شاه‬

‫یافت‬

‫پادشا‬

‫دلیر‬

‫همان سالخورده می و مشک ناب‬

‫آرزوی‬

‫کای‬

‫خورش‬

‫خورش ساخت از پشت گاو جوان‬

‫چو ضحاک دست اندر آورد و خورد‬
‫بنگر‬

‫او‬

‫داشتش‬

‫بیاراستش‬

‫سیم روز خوان را به مرغ و بره‬
‫چهارم‬

‫خوردنیها‬

‫کند‬

‫فرمان‬

‫سر‬

‫شه تازیان چون به نان دست برد‬
‫چو‬

‫تا‬

‫بسازید‬

‫سپید‬

‫بنهاد‬

‫دستور‬

‫از‬

‫فرمانروا‬

‫که فردا ز خوردن چه سازد شگفت‬

‫برفت و همه شب سگالش گرفت‬
‫و‬

‫بد‬

‫شادان‬

‫کزو‬

‫که فردات ازان گونه سازم خورش‬
‫تذرو‬

‫کمتر‬

‫داد‬

‫جایگه‬

‫خورشگر بیاورد یک یک به جای‬

‫ز هر گوشت از مرغ و از چارپای‬
‫برسان‬

‫بهر‬

‫بدو‬

‫خورش‬

‫ساختش‬

‫سزد‬

‫کفت‬

‫برآمد‬

‫چو شاخ درخت آن دو مار سیاه‬
‫‪31‬‬

‫گر‬

‫بمانی‬

‫دگر‬

‫باره‬

‫بدین‬
‫از‬

‫در‬

‫کتف‬

‫شگفت‬
‫شاه‬

‫پزشکان‬
‫ز‬

‫بسان‬

‫بدو‬

‫هر‬

‫فرزانه‬

‫گونه‬

‫پزشکی‬

‫کین‬

‫گفت‬

‫گرد‬

‫آمدند‬

‫نیرنگها‬

‫پس‬

‫همه‬

‫ابلیس‬

‫بودنی‬

‫مر‬

‫ساختند‬

‫کار‬

‫یکی‬

‫مگر‬

‫تا‬

‫سیه‬

‫گشت‬

‫پدید‬

‫آمد‬

‫روز‬

‫سپید‬

‫که‬

‫تیره‬

‫برو‬

‫سپه‬

‫یکایک‬

‫کرده‬

‫ز‬

‫شنودند‬
‫سواران‬

‫به‬

‫از‬

‫شاهی‬

‫شد‬

‫و‬

‫کانجا‬

‫ایران‬

‫برو‬

‫کی‬
‫سوی‬

‫تخت‬

‫چو‬

‫برفت‬

‫ایران‬

‫جمشید‬
‫و‬

‫و‬

‫بدو‬

‫سویی‬

‫جنگ‬

‫ایران‬

‫اژدهافش‬

‫از‬

‫هر‬

‫فره‌ی‬

‫از‬

‫برآمد‬

‫یکی‬
‫همه‬

‫داد‬

‫پر‬

‫بنهاد‬

‫روی‬

‫و‬

‫کاله‬

‫شد‬

‫تخت‬

‫نهان‬

‫گشته‬

‫بود‬

‫درود‬
‫کرد‬

‫نیز‬

‫پرورش‬
‫جهان‬

‫مردم‬

‫از‬

‫گرایید‬

‫یکسر‬

‫شاه‬

‫نابخردی‬
‫پهلوی‬

‫هر‬

‫جمشید‬

‫تازیان‬

‫هول‬

‫و‬

‫ز‬

‫مهر‬

‫جمشید‬

‫برگفتند‬

‫شاه‬

‫ایران‬

‫به‬

‫اژدها‬

‫پرداخته‬
‫پیکرست‬

‫ضحاک‬

‫زمین‬

‫راه‬

‫روی‬

‫خواندند‬

‫به ایران زمین تاج بر سر نهاد‬
‫گزین‬

‫چو‬
‫به‬

‫کندرو‬

‫کرد‬

‫گرد‬

‫انگشتری‬

‫تنگ‬

‫اندر‬

‫همه‬

‫از‬

‫گیتی‬

‫کرد‬

‫آمد‬

‫کشوری‬

‫جهاندار‬

‫بروی‬
‫نو‬

‫بزرگی و دیهیم و گنج و سپاه‬

‫برو‬

‫پدید‬

‫صدم سال روزی به دریای چین‬
‫از‬

‫ز‬

‫نامجویی‬

‫از‬

‫ورا‬

‫چو صدسالش اندر جهان کس ندید‬
‫بد‬

‫از‬

‫نهادند‬

‫شاهجوی‬

‫تازیان‬

‫بخت‬

‫سوی‬

‫مهترست‬

‫لشکری‬

‫بیامد‬

‫دل‬

‫سپاه‬

‫چو‬

‫ازین‬

‫پیوند‬

‫کژی‬

‫یکی‬

‫ساخته‬

‫باد‬

‫رفت‬

‫نباید‬

‫چاره‌ای‬

‫بمیرند‬

‫پردخته‬

‫به‬

‫خسروی‬

‫آفرین‬

‫ضحاک‬

‫گردد‬

‫گردد‬

‫گسستند‬

‫ایزدی‬

‫خواندند‬

‫جمشید‬

‫را‬

‫را‬

‫چاره‬

‫پدید آمد از هر سویی جنگ و جوش‬

‫از آن پس برآمد ز ایران خروش‬
‫رخشنده‬

‫را‬

‫نشناختند‬

‫چه‌کردوچه خواست اندرین جستجوی‬

‫نگر تا که ابلیس ازین گفت‌وگوی‬
‫چاره‬

‫خود‬

‫داستانها‬

‫نزد‬

‫چه‬

‫جزین‬

‫مگر‬

‫به جز مغز مردم مده‌شان خورش‬
‫سازد‬

‫تا‬

‫نباید‬

‫خورش ساز و آرامشان ده به خورد‬

‫درد‬

‫فرزانگی‬

‫بمان‬

‫بود‬

‫نهان‬

‫آن‬

‫به‬

‫تفت‬

‫یک‌به‌یک‬

‫زدند‬

‫نیامد‬

‫اژدها‬

‫یکایک‬

‫چو ضحاکش آورد ناگه به چنگ‬

‫جهان‬

‫به ارش سراسر به دو نیم کرد‬

‫زمانه‬

‫شد آن تخت شاهی و آن دستگاه‬

‫بران‬

‫ازو بیش بر تخت شاهی که بود‬
‫‪32‬‬

‫نام‬

‫آمد‬
‫به‬
‫را‬

‫شاهی‬
‫آن‬

‫فرجام‬

‫ندادش‬
‫ازو‬

‫ربودش‬

‫رنج‬

‫و‬

‫بردن‬

‫شاه‬

‫او‬

‫هم‬

‫ناپاک‬

‫ناپدید‬
‫دین‬

‫زو‬

‫رها‬

‫پاک‬

‫بی‌بیم‬

‫کرد‬

‫چه‬

‫آمدش‬

‫سود‬

‫زمانی‬

‫چو‬

‫بیجاده‬

‫درنگ‬
‫کاه‬

‫گذشته‬

‫چه‬

‫همی‬

‫باید‬

‫برو‬

‫همه‬

‫پروراندت‬

‫سالیان‬

‫زندگانی‬

‫شهد‬

‫با‬

‫و‬

‫پدید‬

‫هفتصد‬

‫چو‬

‫دراز‬

‫جز‬

‫نوش‬

‫یکایک چو گیتی که گسترد مهر‬
‫بدو‬

‫یکی‬
‫دلم‬

‫شاد‬

‫نغز‬

‫سیر‬

‫باشی‬

‫شد‬

‫و‬

‫نازی‬

‫بدوی‬

‫زین‬

‫سرای‬

‫سپنج‬

‫بازی‬

‫برون‬

‫آوریده‬

‫گیتی‬

‫آواز‬

‫نخواهد‬
‫همان‬

‫آورد‬

‫همه‬

‫نخواهد‬

‫نرمت‬

‫نمودن‬

‫راز‬

‫دل‬

‫به‬

‫نیک‬

‫گشادنت‬

‫نیاید‬

‫را‬

‫و‬

‫بد‬

‫به‬

‫نیز‬

‫گشایی‬

‫بد‬

‫راز‬

‫گوش‬
‫چهر‬

‫بدوی‬

‫به دلت اندرون درد و خون آورد‬

‫خدایا‬

‫‪33‬‬

‫مرا‬

‫زود‬

‫برهان‬

‫ز‬

‫رنج‬

34

‫ضحاک‬

‫‪35‬‬

‫پادشاهی ضحاک‬
‫برو‬

‫چو ضحاک شد بر جهان شهریار‬

‫سراسر‬

‫زمانه‬

‫نهان‬

‫بدو‬

‫گشت‬

‫هنر‬

‫کردار‬

‫گشت‬

‫باز‬

‫فرزانگان‬

‫خوار‬

‫شد‬

‫جادویی‬

‫ارجمند‬

‫پاکیزه‬

‫از‬

‫خانه‌ی‬

‫جمشید‬

‫پوشیده‌رویان‬

‫یکی‬

‫شهرناز‬

‫ره‬

‫جادویی‬

‫شده‬

‫بر‬

‫دو‬

‫بدی‬

‫دست‬

‫برآمد‬

‫دیوان‬

‫به‬

‫ایوان‬

‫بپروردشان‬

‫جز‬

‫ندانست‬

‫از‬

‫ضحاک‬

‫دراز‬

‫خورشگر‬

‫بکشتی‬

‫دو‬

‫یکی‬

‫ببردی‬
‫و‬

‫پاکیزه‬

‫مغزش‬

‫از‬

‫نام‬

‫ز‬

‫یکی‬

‫شاه‬

‫بیدادگر‬

‫گفت‬

‫وزان‬

‫ما‬

‫یکی‬

‫پس‬

‫را‬

‫و‬

‫به‬

‫چاره‌ای‬

‫همی‬

‫شاه‬

‫برفتند‬

‫خورش‬

‫چو‬

‫آمد‬

‫خانه‌ی‬
‫به‬

‫هنگام‬

‫پادشاه‬

‫گزند‬

‫بانوان‬

‫چو‬

‫لرزان‬

‫افسر‬

‫چو‬

‫نام‬

‫به‬

‫اژدهافشن‬
‫کژی‬

‫بید‬

‫بدند‬

‫ارنواز‬

‫سپردندشان‬

‫و‬

‫بدخویی‬

‫تخمه‌ی‬

‫پهلوان‬

‫کهتر‬

‫از‬

‫چه‬

‫ساختی‬

‫مران‬

‫دگر‬

‫نام‬

‫وزان‬

‫رسمهای‬

‫مرد‬

‫را‬

‫راه‬

‫درمان‬

‫شاه‬

‫و‬

‫پارسا‬

‫خورش‬

‫گرانمایه‬

‫گرمایل‬

‫ساختی‬
‫پیشبین‬

‫سخن رفت هر گونه از بیش و کم‬

‫لشکرش‬

‫بباید‬

‫خوالیگری‬

‫خون‬

‫دیوانگان‬

‫آشکارا‬

‫را‬

‫اژدها‬

‫دو‬

‫ز‬

‫ساختن‬

‫یکی‬

‫مگر زین دو تن را که ریزند خون‬
‫و‬

‫دگر‬

‫پاکدامن‬

‫چه‬

‫پاکدین‬

‫خوالیگری‬

‫دراز‬

‫جز از کشتن و غارت و سوختن‬

‫چنان بد که بودند روزی به هم‬
‫ز‬

‫برون‬

‫بیاموختشان‬

‫پادشا‬

‫ارمایل‬

‫کام‬

‫راستی‬

‫بران‬

‫بپرداختی‬

‫گوهر‬

‫روزگار‬

‫شد‬

‫آوریدند‬

‫سر‬

‫چنان بد که هر شب دو مرد جوان‬
‫به‬

‫شد‬

‫به نیکی نرفتی سخن جز به راز‬

‫آموختن‬

‫ایوان‬

‫برین‬

‫نهان‬

‫بردندشان‬

‫کژی‬

‫سالیان‬

‫پراگنده‬

‫که جمشید را هر دو دختر بدند‬
‫ز‬

‫انجمن‬

‫هزار‬

‫ساختند‬

‫هر‬

‫خورشها‬

‫جهان‬

‫بر‬

‫را‬

‫بد‬

‫گونه‬
‫و‬

‫شاه‬

‫توان‬

‫خورش‬

‫اندر‬

‫رفت‬

‫آوری‬

‫آوریدن‬

‫برون‬

‫اندیشه‬

‫اندازه‬

‫انداختن‬

‫بشناختند‬

‫گرفت آن دو بیدار دل در نهان‬
‫به‬

‫ریختن‬
‫‪36‬‬

‫شیرین‬

‫روان‬

‫اندر‬

‫آویختن‬

‫ازان‬

‫روز‬

‫زنان‬

‫پر‬

‫بانان‬

‫پیش‬

‫از‬

‫درد‬

‫آن‬

‫دو‬

‫را‬

‫همی بنگرید‬
‫از‬

‫برون‬

‫مردم‌کشان‬

‫خوالیگران‬

‫خوالیگران‬

‫مغز‬

‫کرد‬

‫ز‬

‫تاختند‬

‫را‬

‫این بدان‬
‫یکی‬

‫گرفته‬

‫جگر‬

‫ز‬

‫نگر‬

‫تا‬

‫ازین‬

‫گونه‬

‫به‬

‫نباشی‬

‫گوسفند‬

‫نگر‬

‫جای‬

‫زان‬

‫سرش‬

‫ماهیان‬

‫هر‬

‫بی‌بها‬

‫ز‬

‫کجا‬

‫مردان‬

‫پرستنده‬

‫نامور‬

‫جنگی‬

‫کردیش‬

‫یکی‬

‫دختری‬
‫بر‬

‫شاه‬

‫نشناختند‬

‫آن‬

‫ارجمند‬

‫سر‬

‫اندر‬

‫نهفت‬

‫از‬

‫پی‬

‫اژدها‬

‫ساختند‬
‫همی‬

‫روان‬

‫یافتندی‬

‫و‬

‫نهادند‬

‫صحرا‬

‫پیش‬

‫که ز آباد ناید به دل برش یاد‬

‫چنان بد که چون می‌بدش آرزوی‬

‫خوی‬

‫به‬

‫خواستی‬

‫به‬

‫خوبروی‬

‫پیش‬

‫تا‬

‫سپردی‬

‫کنون کرد از آن تخمه داد نژاد‬
‫پس‬

‫بیاری‬

‫مغز‬

‫نیز‬

‫زمین‬

‫بران سان که نشناختندی که کیست‬

‫خورشگر بدیشان بزی چند و میش‬
‫آیین‬

‫با‬

‫ازیشان‬

‫چو گرد آمدی مرد ازیشان دویست‬

‫ضحاک‬

‫اندر‬

‫بیداد‬

‫چاره‌ای‬

‫خورش‬

‫سی‌جوان‬

‫وارونه‬

‫انداختند‬

‫ترا از جهان دشت و کوهست بهر‬

‫شهر‬

‫سری‬

‫به‬

‫بیامیخت‬

‫یکی را به جان داد زنهار و گفت‬
‫به‬

‫روی‬

‫کردار‬

‫جزین‬

‫بپرداختند‬

‫آباد‬

‫دو‬

‫جوان‬

‫پر از خون دو دیده پر از کینه سر‬

‫آن بدین‬

‫سر‬

‫باال‬

‫مرد‬

‫راکشان‬

‫کشتی‬
‫پرده‬

‫چو‬

‫درون‬

‫با‬

‫دیو‬

‫بود‬

‫برخاستی‬

‫بی‌گفت‌گوی‬

‫نه بر رسم دین و نه بر رسم کیش‬

‫خویش‬

‫خواب دیدن ضحاک‬
‫چو‬
‫در‬

‫از‬

‫روزگارش‬

‫ایوان‬

‫شاهی‬

‫چنان‬

‫دید‬

‫کمر‬

‫بستن‬

‫همی‬

‫تاختی‬

‫دو‬

‫مهتر‬

‫چهل‬

‫کز‬

‫یکی‬

‫و‬

‫کهتر‬

‫شاهنشهان‬

‫ناگهان‬

‫سال‬

‫شبی‬

‫کاخ‬

‫ماند‬

‫نگر تا بسر برش یزدان چه راند‬

‫دیر‬

‫اندر‬

‫رفتن‬

‫به‬

‫یاز‬

‫سه‬
‫به‬

‫میان‬

‫شاهوار‬

‫تا‬

‫جنگی‬

‫باالی‬

‫بچنگ‬
‫نهادی‬

‫دمان پیش ضحاک رفتی به جنگ‬
‫دماوند‬

‫خواب‬

‫اندرون‬

‫پدید‬

‫سرو‬

‫اندرون‬

‫به‬

‫و‬

‫گردن‬

‫بود‬

‫با‬

‫ارنواز‬

‫فر‬

‫کیان‬

‫آمدی‬
‫به‬

‫گرزه‌ی‬

‫برش‬

‫گاوسار‬

‫پالهنگ‬

‫کشان و دوان از پس اندر گروه‬

‫کوه‬
‫‪37‬‬

‫بپیچید‬
‫یکی‬

‫بجستند‬

‫ضحاک‬

‫بانگ‬

‫چنین‬

‫برزد‬

‫خورشید‬

‫گفت‬

‫بخواب‬

‫رویان‬

‫را‬

‫ضحاک‬

‫بیدادگر‬

‫بدریدش‬

‫جای‬

‫آن‬

‫از‬

‫دد و دام و مردم به پیمان تست‬

‫زمین هفت کشور به فرمان تست‬

‫به‬

‫رویان‬

‫خورشید‬

‫گفت‬

‫ارنواز‬

‫که‬

‫به‬

‫توانیم‬

‫شاه‬

‫کردن‬

‫سپهبد‬

‫گشاد‬

‫نگین‬

‫زمانه‬

‫چنین‬

‫تو‬
‫ز‬

‫گفت‬

‫داری‬

‫هر‬

‫آن‬

‫نهان‬

‫با‬

‫کشوری‬

‫از‬

‫نامور‬

‫سر‬

‫جهان‬

‫مگر‬

‫گرد‬

‫کن‬

‫از‬

‫به‬

‫هرجا‬

‫سپهبد‬

‫به‬

‫نهانی‬

‫سخن‬

‫که‬

‫که‬

‫گر‬

‫بر‬

‫من‬

‫زمانه‬

‫این‬

‫راز‬

‫گر‬

‫بودنی‬

‫با‬

‫کی‬

‫من‬

‫آید‬

‫بباید‬

‫که‬

‫و‬

‫گر‬

‫نشنود‬

‫باز‬

‫بودنیها‬

‫آن‬

‫بگسترد‬

‫الژورد‬

‫و‬

‫راستی‬

‫بازجوی‬

‫مترس‬

‫بد‬

‫بدگمان‬

‫سرو‬

‫از‬

‫سیمین‬

‫خورشید‬

‫سخن‬

‫موبدی‬

‫برافگند‬

‫بن‬

‫دان‬

‫و‬

‫و‬

‫بد‬

‫سر‬

‫به‬

‫زرد‬

‫یاقوت‬

‫بخردی‬

‫بیداردل‬

‫بگفت آن جگر خسته خوابی که دید‬

‫آشکار‬

‫ز‬

‫نیک‬

‫و‬

‫گر‬

‫و‬

‫روزگار‬

‫گردش‬

‫کرا باشد این تاج و تخت و کمر‬

‫بسر‬

‫گشاد‬

‫زبان‬

‫لب موبدان خشک و رخساره تر‬
‫گوییم‬

‫و‬

‫افسونگران‬

‫هم آنگه سر از کوه برزد چراغ‬

‫ز کشور به نزدیک خویش آورید‬
‫کردشان‬

‫کن‬

‫خیره‬

‫که‬

‫جهان از شب تیره چون پر زاغ‬
‫بد‬

‫پتیاره‌ای‬

‫ز مردم شمار ار ز دیو و پریست‬

‫شه پر منش را خوش آمد سخن‬

‫تو‬

‫نیست‬

‫اخترشناسان‬

‫پژوهش‬

‫چو دانسته شد چاره ساز آن زمان‬

‫گفتی‬

‫گشادنت‬

‫راز‬

‫دد و مردم و مرغ و دیو و پری‬

‫نگه کن که هوش تو بر دست کیست‬

‫که‬

‫من‬

‫ناامید‬

‫جهان روشن از نامور بخت تست‬

‫سخن سربه سر موبدان را بگوی‬

‫بر‬

‫بی‌چاره‌ای‬

‫بباید‬

‫بشاید‬

‫که مگذار این را ره چاره چوی‬

‫انگشتری‬

‫گنبد‬

‫از‬

‫ما‬

‫جان‬

‫نهفت‬

‫همه خواب یک یک بدیشان بگفت‬

‫ماهروی‬

‫مهتران‬

‫شگفتی‬

‫دل‬

‫بر‬

‫که‬

‫نهفت‬

‫تخت‬

‫زیر‬

‫که‬

‫چاره‌ای‬

‫تست‬

‫چونین‬

‫شودتان‬

‫که گر از من این داستان بشنوید‬
‫گرانمایه‬

‫نامور‬

‫برین سان بترسیدی از جان خویش‬

‫که خفته به آرام در خان خویش‬
‫جهاندار‬

‫غلغل‬

‫کدخدای‬

‫که شاها چه بودت نگویی به راز‬

‫ارنواز‬

‫گفت‬

‫از‬

‫گفتی‬

‫که لرزان شد آن خانه‌ی صدستون‬

‫اندرون‬

‫ز‬

‫هول‬

‫جگر‬

‫پر‬

‫ز‬

‫خواری‬

‫گفتار‬

‫بباید‬

‫با‬

‫نهاد‬

‫یکدیگر‬

‫به جانست پیکار و جان بی‌بهاست‬

‫راست‬

‫بباید هم اکنون ز جان دست شست‬

‫درست‬
‫‪38‬‬

‫سه‬

‫روز‬

‫که‬

‫گر‬

‫به‬

‫همه‬
‫از‬

‫اندرین‬

‫روز‬

‫آن‬

‫خردمند‬

‫دلش‬

‫چهارم‬

‫دار‬

‫باید‬

‫موبدان‬

‫نامداران‬

‫و‬

‫گشت‬

‫و‬

‫بسود‬

‫و‬

‫ناباک‬

‫تو‬

‫بسیار‬

‫بود‬

‫به‬

‫پای‬

‫آفریدون‬

‫بود‬

‫گشاده‬

‫پیش‬

‫جهاندار‬
‫فراوان‬

‫غم‬

‫اگر‬

‫و‬

‫باره‌ی‬

‫شادمانی‬

‫آهنینی‬

‫که‬

‫برفت‬

‫شمرد‬

‫کجا‬

‫هنوز‬

‫چو‬

‫نام‬

‫آن‬

‫سپهبد‬

‫زاید‬

‫او‬

‫ز‬

‫از‬

‫مادر‬

‫مادر‬

‫زمین‬

‫زند‬

‫بدو‬

‫دالور‬

‫بر‬

‫گفت‬

‫بدو‬

‫به‬

‫برآید‬

‫یکی‬

‫ضحاک‬
‫گفت‬

‫دست‬

‫تو‬

‫گاو‬

‫برمایه‬

‫چو‬

‫بشنید‬

‫ضحاک‬

‫چو‬

‫آمد‬

‫ناپاک‬

‫گر‬

‫هوش‬

‫نزاد‬

‫به‬

‫گرانمایه‬

‫نشان‬

‫از‬

‫پیش‬

‫دل‬

‫فریدون‬

‫نامور‬

‫بگرد‬

‫را‬

‫مهی‬

‫پیش‬

‫ضحاک‬

‫دیگری‬

‫جهان‬

‫بساید‬

‫گردن‬

‫کسی‬

‫گام‬

‫شد‬

‫سزاوار‬

‫بود‬

‫به‬

‫جای‬

‫را‬

‫نمانی‬

‫سپرد‬

‫همایون‬

‫سپهری‬

‫و‬

‫پرسش‬

‫شود‬

‫درختی‬

‫سرد‬

‫بود‬
‫باد‬

‫بارور‬

‫زار‬

‫ز‬

‫برآرد‬

‫و‬

‫پوالد‬

‫ببنددت‬

‫گرز‬

‫خوار‬

‫بی‌بهانه‬

‫بدی‬

‫نسازد‬

‫از آن درد گردد پر از کینه سرش‬

‫پدرش‬

‫جهانجوی‬
‫بدین‬

‫تبه گردد آن هم به دست تو بر‬
‫تخت‬

‫پیش‬

‫و‬

‫چرا بنددم از منش چیست کین‬

‫بخردی‬

‫بگشاد‬

‫و‬

‫بگیردت‬

‫دین‬

‫گوش‬

‫زدی‬

‫تیزگوش‬

‫کمر جوید و تاج و تخت و کاله‬

‫گاوسار‬

‫خواهد‬

‫زبان‬

‫گه‬

‫بسان‬

‫پرهنر‬

‫بدن‬

‫بباید‬

‫او‬

‫را‬

‫نیامد‬

‫به باال شود چون یکی سرو برز‬
‫سرت‬

‫نمود‬

‫به خاک اندر آرد سر و بخت تو‬

‫به مردی رسد برکشد سر به ماه‬
‫گرزه‌ی‬

‫نماینده‬

‫بینادل‬

‫موبدان‬

‫تخت‬

‫سپهرت‬

‫کسی را بود زین سپس تخت تو‬
‫او‬

‫راه‬

‫که جز مرگ را کس ز مادر نزاد‬

‫بدو گفت پردخته کن سر ز باد‬
‫از‬

‫بودنیها‬

‫بود‬

‫کزان‬

‫بنام‬
‫شد‬

‫گر‬

‫یکی‬

‫هوش‬

‫زیرک‬

‫موبدان‬

‫کرد‬

‫پر از هول دل دیدگان پر ز خون‬

‫نگون‬

‫بسیار‬

‫کس‬

‫برآن‬

‫شاه‬

‫سرفگنده‬

‫بیدار‬

‫تنگتر‬

‫روزگار‬

‫برآشفت‬

‫زنده‌تان‬

‫و‬

‫کار‬

‫شد‬

‫سخن‬

‫نیارست‬

‫آشکار‬

‫کین‬

‫را‬

‫دایه‬

‫کشد‬

‫خواهد‬

‫گرزه‌ی‬

‫بدن‬

‫گاوسر‬

‫ز تخت اندر افتاد و زو رفت هوش‬

‫بتابید‬

‫بلند‬

‫بتخت‬

‫بازجای‬

‫همی‬

‫جهان‬

‫شده‬

‫نه آرام بودش نه خواب و نه خورد‬
‫‪39‬‬

‫روی‬

‫باز‬

‫کیان‬

‫روز‬

‫از‬

‫جست‬

‫اندر‬

‫روشن‬

‫نهیب‬

‫آورد‬

‫آشکار‬

‫برو‬

‫و‬

‫گزند‬
‫پای‬

‫نهان‬

‫الژورد‬

‫زادن فریدون از مادر‬
‫برآمد‬

‫برین‬

‫خجسته‬

‫فریدون‬

‫ببالید‬

‫برسان‬

‫جهانجوی‬
‫جهان‬

‫روزگار‬

‫با‬

‫را‬

‫ز‬
‫فر‬

‫چو‬

‫سهی‬

‫همی‬

‫مادر‬

‫بزاد‬

‫جمشید‬

‫بد‬

‫سرو‬

‫باران‬

‫دراز‬

‫کشید‬

‫به‬

‫جهان‬

‫به‬

‫شده‬

‫بسر بر همی گشت گردان سپهر‬
‫همان گاو کش نام بر مایه بود‬

‫شده‬

‫بر‬

‫انجمن‬

‫که کس در جهان گاو چونان ندید‬
‫که‬

‫فریدون‬

‫آبتین‬

‫آن‬

‫از‬

‫گرفتند‬

‫خردمند‬
‫فرانک‬
‫پر‬

‫کجا‬
‫به‬

‫بدو‬

‫از‬

‫مام‬

‫داغ‬

‫گفت‬
‫باره‬

‫پرستنده‌ی‬

‫بسته‬

‫فریدون‬

‫نام‬

‫دل‬

‫نامور‬

‫پیش‬

‫گر‬

‫بردند‬

‫بدش‬

‫پدروارش‬

‫و‬

‫و‬

‫روزبانان‬

‫و‬

‫نگهبان‬

‫کاین‬

‫از‬

‫فرخنده‬

‫بود‬

‫برمایه‬

‫بود‬

‫چو‬

‫آن‬

‫کودک‬

‫مادر‬

‫خواهی‬

‫بیشه‬

‫چو‬

‫خسته‌ی‬

‫گاو‬

‫اندر‬

‫و‬

‫مرد‬
‫یوز‬

‫روانم‬

‫پیرسر‬

‫شده‬

‫تنگ‬

‫تنی‬

‫چند‬

‫برو‬

‫به‬

‫برترین‬

‫و‬

‫تازه‬

‫پایه‬

‫رنگی‬

‫هم‬

‫کاردانان‬

‫بود‬

‫دگر‬

‫موبدان‬
‫شنید‬

‫دید‬

‫بر‬

‫بر‬

‫آبتین‬

‫بر‬

‫زمین‬

‫روزی‬

‫بدو‬

‫باز‬

‫خورد‬

‫ناگاه‬

‫سر‬

‫بر‬

‫آورد‬

‫شیر‬

‫کام‬

‫ضحاک‬

‫روز‬

‫دل‬

‫آگنده‬

‫بود‬

‫تنش‬

‫پیرایه‬

‫بود‬

‫که بر جفت او بر چنان بد رسید‬

‫به‬

‫همی‬

‫روزگار‬

‫مهر‬

‫که‬

‫مرغزار‬

‫ز‬

‫پذیر‬

‫تراست‬

‫فریدون‬

‫رفت‬

‫بایسته‬

‫خروشید‬

‫شیرخوار‬

‫گاو‬

‫نه‬

‫از‬

‫به‬

‫مهر‬

‫شایستگی‬

‫آفریدون‬

‫ورا‬

‫برآویخت‬

‫گریزان و از خویشتن گشته سیر‬
‫ناپاک‬

‫بهر‬

‫موی‬

‫خورشید‬

‫بود‬

‫شاهنشهی‬

‫به گرد جهان هم بدین جست و جوی‬

‫زمین کرده ضحاک پر گفت و گوی‬
‫بودش‬

‫دانش‬

‫بر‬

‫گاوان‬

‫آمد‬

‫نهاد‬

‫فر‬

‫تابنده‬

‫رام‬

‫تنگی‬

‫دیگر‬

‫زو‬

‫چو‬

‫ستاره‌شناسان‬

‫بخردان‬

‫پدر‬

‫را‬

‫یکی‬

‫با‬

‫ز‬

‫ز مادر جدا شد چو طاووس نر‬

‫تافت‬

‫کردار‬

‫روان‬

‫بایستگی‬

‫سرش‬

‫اژدهافش‬

‫را‬

‫به‬

‫فراز‬

‫من‬

‫و‬

‫پویان‬

‫بر‬

‫بارید‬

‫روزگاری‬

‫وزین‬

‫گاو‬

‫نغزش‬

‫چنین‬

‫داد‬

‫پاسخ‬

‫مرغزار‬

‫بدان‬

‫خون‬

‫بر‬

‫بپرور‬

‫به‬

‫شیر‬

‫بدان‬

‫پاک‬

‫مغز‬

‫بزنهار‬

‫کنار‬
‫دار‬

‫گروگان کنم جان بدان کت هواست‬

‫نغز‬
‫‪40‬‬

‫که چون بنده در پیش فرزند تو‬

‫بباشم‬

‫نشد سیر ضحاک از آن جست جوی‬

‫شد از گاو گیتی پر از گفت‌گوی‬

‫سه سالش همی داد زان گاو شیر‬
‫مادر‬

‫دوان‬
‫که‬

‫آمد‬

‫اندیشه‌ای‬

‫سوی‬

‫در‬

‫پی‬

‫ببرم‬

‫ناپدید‬

‫شوم‬

‫بیاورد‬

‫از‬

‫فرزند‬

‫یکی‬

‫مرد‬

‫فرانک‬

‫بدو‬

‫ترا‬

‫بود‬

‫بدان‬

‫شد‬

‫را‬

‫دینی‬

‫گفت‬

‫کاین‬

‫پذیرفت‬
‫خبر‬

‫از‬

‫ایزدی‬

‫بران‬

‫کای‬

‫گرانمایه‬
‫باید‬

‫فرزند‬
‫به‬

‫کوه‬

‫فرزند‬

‫من‬

‫نیک‬

‫مرد‬

‫پاک‬

‫نگهبان‬

‫او‬

‫ضحاک‬

‫نوند‬
‫بود‬

‫دین‬

‫همه‬

‫سبک‬

‫به‬

‫چه‬

‫هر‬

‫سوی‬

‫ایوان‬

‫او‬

‫خان‬

‫از‬

‫مران‬

‫آتش‬

‫مرد‬

‫از‬

‫زنهاردار‬

‫ره‬

‫لرزنده‬

‫فراوان‬
‫ز‬

‫فگند‬

‫هرگز‬

‫گاو‬

‫و‬

‫پای‬

‫را‬

‫مرز‬

‫بخردی‬

‫گاو‬

‫خواهد‬

‫البرز‬

‫کوه‬

‫بی‌اندوه‬

‫بود‬

‫کوه‬

‫ایران‬

‫بر‬

‫باد‬

‫برمایه‬

‫و‬

‫و‬

‫را‬

‫بلند‬
‫زمین‬

‫سرانجمن‬

‫جان‬

‫بدو‬

‫زیشان‬

‫اندر‬

‫تیغ‬

‫ز‬

‫برمایه‬

‫پژوهید‬

‫هندوستان‬

‫به‬

‫گیتی‬

‫بود‬

‫آن‬

‫بیفگند‬

‫بران‬

‫سوگواری‬

‫نیاورد‬

‫شتافت‬

‫اندر‬

‫از‬

‫رخ‬

‫کار‬

‫پدروار‬

‫چارپای‬

‫فریدون‬

‫چو‬

‫مرغان‬

‫همی‬

‫او‬

‫سر‬

‫خوب‬

‫منم‬

‫بیامد ازان کینه چون پیل مست‬
‫دید‬

‫شوم‬

‫تا‬

‫که‬

‫بدروزگار‬

‫اندرو‬

‫آمدست‬

‫برم‬

‫گروه‬

‫چون‬

‫با‬

‫زنهارگیر‬

‫که فرزند و شیرین روانم یکیست‬

‫جادوستان‬

‫میان‬

‫گفت‬

‫فراز‬

‫همی کرد باید کزین چاره نیست‬
‫خاک‬

‫بیدار‬

‫چنین‬

‫مرغزار‬

‫دلم‬

‫پرستنده‌ی‬

‫هشیوار‬

‫پند‬

‫تو‬

‫کرد‬

‫او‬

‫سرد‬

‫مرغزار‬
‫پست‬

‫بپرداخت‬

‫جای‬

‫کاخ‬

‫بلند‬

‫کس‬

‫آورد‬

‫را‬

‫نیافت‬

‫پژوهش فریدون از فرانک دریاره نژاد‬
‫چو بگذشت ازان بر فریدون دو هشت‬

‫ز البرز کوه اندر آمد به دشت‬

‫پدر‬

‫کدامین‬

‫گهر‬

‫گفتی‬

‫بگوی‬

‫بر‬

‫بگو‬
‫چه‬

‫مادر‬

‫فرانک‬

‫مر‬

‫آمد‬

‫گویم‬

‫مرا‬

‫بدو‬

‫تا‬

‫کیم‬

‫پژوهید‬

‫گفت‬

‫که‬

‫بر‬

‫و‬

‫بودم‬

‫سر‬

‫کای‬

‫که بگشای بر من نهان از نهفت‬

‫گفت‬

‫کیم‬

‫یکی‬

‫انجمن‬

‫بگویم‬

‫نامجوی‬
‫‪41‬‬

‫من‬

‫ز‬

‫دانشی‬

‫ترا‬

‫هر‬

‫تخم‬

‫داستانم‬

‫چه‬

‫بزن‬

‫تو‬

‫بشناس‬

‫ز‬

‫تهمورس‬

‫ز‬

‫تخم‬

‫پدر‬

‫چنان‬

‫بد‬

‫پدرت‬

‫ابر‬

‫سر‬

‫بابت‬

‫یکی‬

‫گاو‬

‫سرانجام‬

‫بدو‬
‫ز‬

‫بیامد‬

‫آن‬

‫بیشه‬

‫مغز‬

‫پای‬

‫دادمت‬

‫سرانجام‬
‫ز‬

‫رفتم‬

‫سوی‬

‫او‬

‫پستان‬

‫مرد‬

‫زان‬

‫داشتم‬

‫گاو‬

‫بهار‬

‫گاو‬

‫ببردم‬

‫و‬

‫بکش‬

‫بکشت‬

‫آن‬

‫چو‬

‫بشنید‬

‫کنون‬

‫را‬

‫به‬

‫بپویم‬

‫فرمان‬

‫ز‬

‫مرا‬

‫برآرم‬

‫جهاندار‬

‫با‬

‫ضحاک‬

‫پیوند‬

‫و‬

‫کین‬

‫جز‬
‫که‬

‫بدان‬

‫اینست‬

‫هر‬

‫کاو‬

‫مستی‬

‫نبید‬

‫سر‬

‫بباد‬

‫اندر‬

‫جوانی‬

‫دهد‬

‫خبر‬

‫دمار‬

‫ایران‬

‫خورش‬
‫رنگ‬

‫نگار‬

‫و‬

‫چون‬

‫شد‬

‫و‬

‫درون‬

‫شاهفش‬

‫دالور‬

‫پلنگ‬

‫سوی‬

‫و‬

‫مهربان‬

‫کرد‬

‫آن‬

‫مادر‬

‫برد‬

‫مگر‬

‫برآمد‬

‫ز‬

‫باید‬

‫شهریار‬

‫دایه‬

‫بلندی‬
‫به‬

‫ز‬

‫آزمایش‬

‫شمشیر‬

‫به‬

‫ایوان‬

‫میان‬

‫بسته‬

‫جهان‬

‫را‬

‫کمر‬

‫چو خواهد ز هر کشوری صدهزار‬
‫آیین‬

‫روشن‬

‫را‬

‫مغاک‬

‫جوش‬

‫ضحاک‬

‫دلیر‬

‫دست‬
‫خاک‬

‫ترا با جهان سر به سر پای نیست‬

‫بدو گفت مادر که این رای نیست‬
‫تاج‬

‫روان‬

‫ساختند‬

‫بیشه‬

‫گفتار‬

‫نگردد‬

‫پاک‬

‫و‬

‫بگذاشتم‬

‫به ابرو ز خشم اندر آورد چین‬

‫جادوپرست‬

‫گاه‬

‫روز‬

‫از‬

‫را‬

‫بی‌زبان‬

‫برآورد‬

‫بگشادگوش‬

‫یزدان‬

‫تو‬

‫برآورد‬

‫به‬

‫چنان‬

‫چنین داد پاسخ به مادر که شیر‬
‫کردنی‬

‫جز‬

‫گریزنده ز ایوان و از خان و مان‬

‫دلش گشت پردرد و سر پر ز کین‬
‫کرد‬

‫بد‬

‫نیرنگ‬

‫یکایک‬

‫وز ایوان ما تا به خورشید خاک‬
‫فریدون‬

‫اژدها‬

‫برافراختی‬

‫ناگهان‬

‫گرانمایه‬

‫بدوی‬

‫همی پروردیدت به بر بر به ناز‬

‫مرغزار‬

‫ترا‬

‫مرا‬

‫پیش‬

‫و‬

‫نشسته‬

‫رنگ‬

‫آن‬

‫کرده‬

‫سراپای‬

‫دراز‬

‫طاووس‬

‫و‬

‫که کس را نه زان بیشه اندیشه‌ای‬

‫بیشه‌ای‬

‫روزگاری‬

‫چه‬

‫مایه‬

‫به‬

‫همان‬

‫پرداختند‬

‫کرده‬

‫نبد‬

‫روز‬

‫برست‬

‫مار‬

‫خرم‬

‫و‬

‫روشن‬

‫فدی‬

‫جوان‬

‫دو‬

‫گرد‬

‫بی‌آزار‬

‫بود‬

‫از ایران به جان تو یازید دست‬

‫جادوپرست‬

‫ضحاک‬

‫دیدم‬

‫نژاد‬

‫نیک‬

‫مرد‬

‫نام‬

‫پدر بر پدر بر همی داشت یاد‬

‫شوی‬

‫همی‬

‫چو‬

‫خردمند‬

‫بود‬

‫بودش‬

‫جادو‬

‫از‬

‫زمین‬

‫بیدار‬

‫ضحاک‬

‫گرانمایه‬

‫کتف‬

‫و‬

‫مرا‬

‫نهانت‬

‫آن‬

‫نگهبان‬

‫و‬

‫که‬

‫من‬

‫بود‬

‫گرد‬

‫ترا‬

‫بد‬

‫ازو‬

‫کز‬

‫کیان‬

‫مرز‬

‫ایران‬

‫یکی‬

‫بد‬

‫او‬

‫آبتین‬

‫بسته‬

‫فرمان‬

‫به‬

‫او‬

‫را‬

‫را‬

‫سپاه‬

‫او‬

‫جوانی‬

‫مبین‬

‫خرم‬

‫مباد‬

‫کند‬

‫چشم‬

‫کارزار‬

‫به گیتی جز از خویشتن را ندید‬

‫چشید‬

‫ترا‬

‫‪42‬‬

‫روز‬

‫جز‬

‫شاد‬

‫و‬

‫داستان کاوه آهنگر با ضحاک‬
‫چنان بد که ضحاک را روز و شب‬

‫به‬

‫چنان بد که یک روز بر تخت عاج‬

‫نهاده‬

‫بران‬

‫باال‬

‫برز‬

‫بیم‬

‫ز‬

‫شده‬

‫نشیب‬

‫که‬

‫از آن پس چنین گفت با موبدان‬

‫مرا‬

‫نهانی‬

‫در‬

‫یکی‬

‫لشگری‬

‫همی‬

‫فزون‬

‫زین‬

‫بباید‬

‫بدین‬

‫نگوید‬

‫سخن‬

‫یکی‬
‫زبیم‬

‫بر‬

‫هم‬

‫ستم‬
‫بدو‬

‫محضر‬

‫آن‬

‫دیده‬

‫گفت‬

‫خواهم‬
‫بود‬

‫اکنون‬

‫سپهبد‬

‫آنگه‬

‫بایدم‬

‫جز‬

‫محضر‬

‫یکایک‬
‫را‬

‫ز‬

‫او‬

‫بروی‬

‫مهتر‬

‫راستی‬

‫یکی‬
‫تو‬

‫بی‌زیان‬

‫شاهی‬

‫و‬

‫گر‬

‫اژدها‬

‫کار‬

‫را‬

‫او‬

‫و‬

‫سترگ‬

‫دلیر‬

‫زدش‬

‫به‬

‫همی‬

‫من‬

‫پی‬

‫از‬

‫مردم‬

‫ناشکبیم‬

‫نخواهد‬

‫به‬

‫گواهی‬

‫نوشتند‬

‫برآن‬

‫راستان‬
‫ناگزیر‬
‫شاه‬

‫بد‬

‫داستان‬
‫سپرد‬

‫بر‬

‫روزگار‬

‫برآمیختن‬

‫بدین‬

‫داستان‬

‫اندرون‬

‫کاستی‬

‫گشتند‬

‫برنا‬

‫خروشیدن‬

‫بر‬

‫خواندند‬

‫داد‬

‫کار‬

‫برآمد‬

‫نامدارانش‬

‫همداستان‬
‫و‬

‫پیر‬

‫دادخواه‬

‫بنشاندند‬

‫که بر گوی تا از که دیدی ستم‬

‫دژم‬

‫که‬

‫خروشید و زد دست بر سر ز شاه‬
‫مرد‬

‫گهر‬

‫بخردان‬

‫که جز تخم نیکی سپهبد نکشت‬

‫نوشت‬

‫درگاه‬

‫با‬

‫موبد‬

‫دیو‬

‫که‬

‫همداستان‬

‫اژدها‬

‫پیش‬

‫ابا‬

‫انگیختن‬

‫همه‬

‫ز‬

‫پیروزه‬

‫تاج‬

‫هم از مردم و هم ز دیو و پری‬

‫لشکری‬

‫همه‬

‫پرهنر‬

‫بترسم‬

‫خوار‬

‫بباید‬

‫بر‬

‫بدنژادی‬

‫نبایدت‬

‫که دشمن اگر چه بود خوار و خرد‬

‫ندارم‬

‫سر‬

‫ای‬

‫درین‬

‫اگر چه به سال اندک ای راستان‬
‫همی‬

‫آفریدون‬

‫به‬

‫گوی‬

‫به سال اندکی و به دانش بزرگ‬

‫دشمن‬

‫ز‬

‫دلش‬

‫پر‬

‫نهیب‬

‫که بربخردان این سخن روشن است‬

‫دشمن‌ست‬

‫خرد‬

‫نام‬

‫گشادی‬

‫که در پادشاهی کند پشت راست‬

‫ز هر کشوری مهتران را بخواست‬
‫یکی‬

‫فریدون‬

‫دو‬

‫لب‬

‫ز‬

‫آهنگرم‬
‫پیکری‬

‫شاه‬

‫بباید‬

‫که گر هفت کشور به شاهی تراست‬

‫شاها‬

‫آتش‬

‫منم‬

‫بدین‬

‫آید‬

‫کاوه‌ی‬

‫دادخواه‬

‫داستان‬

‫داوری‬

‫همی‬

‫بر‬

‫سرم‬

‫چرا رنج و سختی همه بهر ماست‬

‫‪43‬‬

‫شماریت‬

‫مگر‬
‫که‬

‫با‬

‫کز‬

‫مارانت‬

‫شمار‬
‫را‬

‫سپهبد‬

‫به‬

‫بفرمود‬

‫پس‬

‫بدو‬

‫من‬

‫باز‬

‫گرفت‬

‫بدان‬

‫فرزند‬

‫من‬

‫همی‬

‫فرزند‬

‫او‬

‫بباید‬

‫آید‬

‫تو‬

‫مغز‬

‫او‬

‫گفتار‬

‫دادند‬

‫پای‬

‫مردان‬

‫دیو‬

‫خروشید‬

‫سوی‬

‫همه‬

‫اندر‬

‫گوا‬

‫بدین‬

‫نباشم‬

‫پیش‬

‫اوی‬

‫دوزخ‬

‫محضر‬

‫سبک‬

‫فرزند‬

‫گرانمایه‬

‫شاه‬

‫را‬

‫خواندند‬

‫مهان‬

‫پیش‬

‫تو‬

‫کاوه‌ی‬

‫همه‬
‫کی‬

‫ما‬

‫محضر‬
‫نامور‬

‫و‬

‫پاسخ‬

‫که‬

‫میان‬

‫من‬

‫ندانم‬

‫چه‬

‫همی‬

‫بر‬

‫و‬

‫ز‬

‫او‬

‫بدرد‬

‫که‬

‫زود‬

‫دو‬

‫شاید‬

‫تو‬

‫درست‬

‫بدن‬

‫زین‬

‫و‬

‫فریاد‬

‫خواند‬

‫که‬

‫ازان‬

‫چرم‬

‫پشت‬

‫کاهنگران‬

‫خروشان‬

‫همی‬

‫بپویید‬

‫کاین‬

‫کسی‬
‫بدان‬

‫همی‬

‫کاو‬

‫بی‌بها‬

‫رفت‬

‫رفت‬

‫هوای‬

‫پیش‬

‫فریدون‬

‫مهتر‬

‫ناسزاوار‬

‫اندرون‬

‫کشورش‬
‫خدیو‬

‫گفتار‬
‫به‬

‫پای‬

‫از‬

‫پادشا‬

‫هماالن‬
‫بپیچد‬

‫از‬

‫گوش‬

‫من‬

‫کند‬

‫سرخ‬

‫فرمان‬

‫شگفتی‬

‫بباید‬

‫کوه‬

‫آهن‬

‫آواز‬

‫یکی‬

‫راز‬

‫روز‬

‫ز‬

‫من‬

‫گفتی‬

‫به‬

‫شهریار‬

‫سپهری‬

‫انجمن‬

‫او‬

‫زمین‬
‫نبرد‬

‫روی‬
‫تو‬

‫شنود‬

‫را‬

‫شنید‬

‫ندانست‬

‫کس‬

‫گشت‬

‫برست‬
‫بازارگاه‬

‫جهان را سراسر سوی داد خواند‬

‫بپوشند‬

‫پای‬

‫همانگه‬

‫همان کاوه آن بر سر نیزه کرد‬
‫نیزه‬

‫گوا‬

‫اوی‬

‫محضر‬

‫نامور‬

‫گذشتن‬

‫برو‬

‫چو کاوه برون شد ز درگاه شاه‬
‫خروشید‬

‫و‬

‫بسپرد‬

‫بسان‬

‫تو‬

‫سپس‬

‫به‬

‫گیهان‬

‫براندیشم‬

‫ای‬

‫نیارد‬

‫که چون کاوه آمد ز درگه پدید‬
‫ایوان‬

‫آن‬

‫ترس‬

‫دید‬

‫اندر‬

‫او‬

‫ز ایوان برون شد خروشان به کوی‬

‫خام‌گوی‬

‫آورد‬

‫پیران‬

‫از‬

‫پیوند‬

‫محضر‬

‫دلها‬

‫هرگز‬

‫بدرید‬

‫آفرین‬

‫پیمان‬

‫دل‬

‫نه‬

‫ز چرخ فلک بر سرت باد سرد‬
‫چرا‬

‫بران‬

‫سوی‬

‫سپر‬

‫روی‬

‫بجستند‬

‫باشد‬

‫بریده‬

‫خروشید و برجست لرزان ز جای‬
‫او‬

‫باید‬

‫خوبی‬

‫که‬

‫پادشا‬

‫نهادید‬

‫داد‬

‫به‬

‫چو بر خواند کاوه همه محضرش‬
‫کای‬

‫ز‬

‫هر‬

‫انجمن‬

‫شگفت آمدش کان سخن‌ها شنید‬

‫بنگرید‬

‫کاوه‬

‫تا‬

‫که نوبت ز گیتی به من چون رسید‬

‫پدید‬

‫را‬

‫جهان‬

‫ماند‬

‫اندر‬

‫شگفت‬

‫که‬

‫بدست‬

‫دل‬

‫کند‬

‫ای‬

‫از‬

‫ز‬

‫هنگام‬

‫بازار‬

‫نامداران‬

‫بند‬

‫زخم‬

‫درای‬

‫برخاست‬

‫گرد‬

‫بیرون‬

‫کند‬

‫ضحاک‬

‫یزدان‬

‫پرست‬

‫جهان آفرین را به دل دشمن است‬

‫آهرمنست‬

‫پدید آمد آوای دشمن ز دوست‬

‫پوست‬

‫جهانی‬

‫مردگرد‬
‫‪44‬‬

‫برو‬

‫انجمن‬

‫شد‬

‫نه‬

‫خرد‬

‫کجاست‬

‫سراندر کشید و همی رفت راست‬

‫چو آن پوست بر نیزه بر دید کی‬

‫پی‬

‫بدانست‬

‫خود‬

‫بیامد‬

‫کافریدون‬

‫بدرگاه‬

‫آن‬

‫بیاراست‬

‫ساالر‬

‫به‬

‫را‬

‫بدیدندش‬

‫نو‬

‫دیبای‬

‫به‬
‫ز‬

‫روم‬

‫بران‬

‫دیبای‬

‫ز‬

‫اندر‬

‫که‬

‫بگشت‬

‫شب‬

‫پرمایه‬

‫تیره‬

‫اندرین‬

‫و‬

‫چندی‬

‫جهان‬

‫خورشید‬

‫نیز‬

‫سوی‬
‫که‬

‫ز‬

‫فرو‬

‫مادر‬

‫من‬

‫گیتی‬

‫به‬

‫یزدان‬

‫بگردان‬
‫برادر‬

‫یکی‬

‫بود‬

‫بیارید‬

‫دو‬

‫ز‬

‫آب‬

‫آفرین‬
‫از‬

‫همی‬

‫سبک‬

‫گفت‬

‫جانش‬

‫بودش‬

‫ساز‬

‫بود‬

‫گردون‬

‫نگردد‬

‫چو‬

‫بگشاد‬

‫دو‬

‫بریشان‬

‫داننده‬

‫لب‬

‫را‬

‫بد‬

‫کیانوش‬
‫بر‬

‫بهی‬

‫بجز‬

‫دو‬

‫جهانجوی‬
‫نگاری‬

‫بر‬

‫آن‬

‫پرگار‬

‫نگارید‬

‫دست‬

‫بر‬

‫خاک‬

‫بردند‬

‫افکند‬

‫برنهادی‬

‫شاه‬

‫درفش‬
‫کاله‬

‫به‬

‫نو‬

‫دل‬

‫پرامید‬

‫بود‬

‫وارونه‬

‫دید‬

‫ایچ‬

‫کار‬

‫داشت‬

‫اندر‬

‫ضحاک‬

‫برنهاده‬

‫مباد‬

‫کاله‬

‫نیکی‬

‫با‬

‫گیتی‬

‫ز‬

‫ای‬

‫گوهران‬

‫اختر‬

‫خون‬

‫ترا‬

‫از‬

‫کاویانی‬

‫شد‬

‫بهر‬

‫زر‬

‫بوم‬

‫زور‬

‫دل‬

‫جهاندار‬

‫کاویان‬
‫نهان‬
‫کیان‬
‫دست‬

‫داورش‬
‫من‬

‫نابخردان‬

‫سخن را ز هر کس نهفتن گرفت‬
‫ازو‬

‫دگر‬

‫دو‬

‫هر‬

‫نام‬

‫آزاده‬

‫به‬

‫مهتر‬

‫پرمایه‌ی‬

‫سال‬

‫شادکام‬

‫که خرم زئید ای دلیران و شاد‬

‫برگشاد‬

‫به‬

‫یکی‬

‫آهنگران‬

‫به‬

‫بشتافتند‬

‫به‬

‫هر آنکس کزان پیشه بد نام جوی‬
‫بگرفت‬

‫خواند‬

‫بپرداز‬

‫همال‬
‫نام‬

‫زبان‬

‫هر‬

‫من‬

‫بسر‬

‫ازو‬

‫افگند‬

‫پیکر‬

‫نیایش‬

‫دان‬

‫سپردم‬

‫گرفت‬

‫فرخ‬

‫جز‬

‫همی‬

‫جاودان‬

‫رفتن‬

‫سر‬

‫ازو‬

‫مادرش‬

‫زنهار‬

‫جهان‬

‫پیش‬

‫بودنی‬

‫ترا‬

‫پرست‬

‫مژه‬

‫جهان‬

‫را‬

‫به‬

‫کارزار‬

‫و‬

‫نو‬

‫گونه‬

‫همی‬

‫برمیان‬

‫سوی‬

‫ازیشان‬

‫فریدون‬
‫که‬

‫رفتنی‌ام‬

‫جهان‬

‫ریخت‬

‫فریدون‬

‫آمد‬

‫شاهی‬

‫برآن‬

‫فریدون چو گیتی برآن گونه دید‬
‫کمر‬

‫فرخ‬

‫پی‬

‫برآویختی‬

‫آهنگران‬
‫پرنیان‬

‫بر‬

‫یکی‬

‫اختر‬

‫خواندش‬

‫به‬

‫از آن پس هر آنکس که بگرفت گاه‬
‫بی‌بها‬

‫فال‬

‫همی‬

‫فرو هشت ازو سرخ و زرد و بنفش‬
‫چرم‬

‫گوهر‬

‫یکی‬

‫بزد بر سر خویش چون گرد ماه‬

‫آنجا‬

‫نیکی‬

‫و‬

‫برخاست‬

‫غو‬

‫وزان‬

‫زود‬

‫ما‬

‫گرز‬

‫بازار‬

‫سوی‬

‫همیدون‬

‫پیش‬

‫چو‬

‫آهنگران‬
‫‪45‬‬

‫گرز‬

‫شد‬

‫کاله‬

‫بازگردد‬

‫فرمود‬

‫باید‬

‫گران‬

‫نهادند‬

‫روی‬

‫آهنگران‬

‫فریدون‬
‫پیکر‬

‫بسان‬

‫ساخته‬

‫بدیشان‬

‫سر‬

‫کار‬

‫مهی‬

‫گرز‬

‫تاختند‬
‫نمود‬

‫گاومیش‬
‫گران‬

‫به‬

‫پیش‬

‫پسند‬

‫بسی‬
‫که‬

‫گر‬

‫جهانجوی‬

‫آمدش‬

‫کردشان‬
‫اژدها‬

‫نیز‬

‫را‬

‫کار‬

‫بردند‬

‫گرز‬

‫فروزان‬

‫فرخ‬

‫امید‬

‫بسی‬

‫کنم‬

‫به‬

‫ببخشیدشان‬

‫پوالدگر‬

‫زیر‬

‫کردار‬

‫جامه‬

‫دادشان‬

‫خورشید‬

‫و‬

‫مهتری‬

‫سیم‬

‫را‬

‫و‬

‫برز‬
‫زر‬

‫نوید‬

‫بشویم شما را سر از گرد پاک‬

‫خاک‬

‫آهنگ جنگ فریدون با ضحاک‬
‫فریدون‬

‫برون‬

‫به‬

‫خورشید‬

‫انجمن‬

‫شد‬

‫رفت‬

‫سپاه‬

‫خرم‬

‫بر‬

‫به‬

‫برد‬

‫سر‬

‫درگاه‬

‫او‬

‫خرداد‬

‫به‬

‫کمر‬
‫به‬

‫سپه‬

‫به پیالن گردون کش و گاومیش‬

‫کیانوش‬

‫پرمایه‬

‫و‬

‫دست‬

‫بر‬

‫آورد‬

‫روی‬

‫چو‬

‫به‬

‫اگر‬

‫رود‬

‫اروند‬

‫پهلوانی‬

‫دگر‬

‫منزل‬

‫بران‬

‫رودبان‬

‫چو‬
‫مرا‬

‫بدان‬

‫آمد‬
‫با‬

‫تا‬

‫نیاورد‬
‫چنین‬

‫به‬

‫آن‬

‫سپاهم‬
‫گذر‬

‫داد‬

‫کشتی‬

‫ندانی‬
‫شاه‬

‫گفت‬

‫بدان‬

‫یابم‬

‫پاسخ‬

‫سو‬

‫روی‬

‫از‬

‫نگهبان‬

‫که‬

‫شاه‬

‫زبان‬

‫فریدون‬
‫هم‬

‫چو‬

‫آنگه‬

‫بشنید‬

‫میان‬

‫ببستند‬

‫اروند‬

‫تو‬

‫و‬

‫دجله‬

‫زی‬

‫را‬

‫دجله‬

‫شهر‬

‫خوان‬
‫کرد‬

‫بغداد‬

‫درود‬

‫رودبانان‬

‫نیامد‬

‫بگفت‬

‫جوازی‬

‫بیابی‬

‫فریدون‬

‫فرود‬

‫مهری‬

‫درست‬

‫چنین گفت با من سخن در نهان‬

‫جهان‬

‫ازان‬

‫خشمناک‬

‫بران‬
‫به‬

‫سرش تیز شد کینه و جنگ را‬
‫یارانش‬

‫نیک‬

‫به کشتی و زورق هم اندر شتاب‬

‫رود‬

‫یکسر‬

‫ورا‬

‫خواه‬

‫از اینها کسی را بدین سو ممان‬

‫آب‬

‫کمر‬

‫توشه‬

‫بردند‬

‫پیش‬

‫که کشتی برافگن هم اکنون به راه‬

‫رسان‬

‫کیانی‬

‫برادر‬

‫فرستاد‬

‫شاه‬

‫ببست‬

‫همی‬

‫کهتر‬

‫لب‬

‫که مگذار یک پشه را تا نخست‬
‫شد‬

‫را‬

‫بتازی‬

‫اروندرود‬

‫پیروز‬

‫ابر‬

‫آمد‬

‫چنان چون بود مرد دیهیم جوی‬

‫آزادمرد‬

‫نزدیک‬

‫اندر‬

‫سرگاه‬

‫او‬

‫سری پر ز کینه دلی پر ز درد‬

‫همی رفت منزل به منزل چو باد‬
‫اندر‬

‫بسته‬

‫کین‬

‫به نیک اختر و فال گیتی فروز‬

‫روز‬

‫شاه‬

‫تنگ‬

‫به‬

‫پدر‬

‫باره‌ی‬

‫آب‬

‫همیدون‬
‫‪46‬‬

‫ژرف‬

‫اندر‬
‫به‬

‫و‬

‫دریا‬

‫تیزتک‬

‫نیامدش‬

‫افگند‬

‫دریا‬

‫بر‬

‫نشست‬

‫گلرنگ‬

‫نهادند‬

‫باک‬
‫را‬

‫سر‬

‫باد‬

‫بر‬

‫آن‬

‫که‬

‫بر‬

‫با‬

‫آفرین‬

‫به‬

‫زبان‬

‫راندند‬

‫همی‬

‫پایان‬

‫به‬

‫به خشکی رسیدند سر کینه جوی‬

‫بتازی‬

‫پهلوانی‬

‫خانه‌ی‬

‫کنون‬

‫پاک‬

‫دان‬

‫آفریدون‬

‫نگاه‬

‫ز‬

‫میل‬

‫یک‬

‫فروزنده‬

‫کیوان‬

‫نمود‬

‫که‬

‫چون‬

‫مشتری‬

‫کان‬

‫خانه‌ی‬

‫اژدهاست‬

‫با‬

‫جهان‬

‫ایوانش‬

‫بدانست‬

‫برتر‬

‫بر‬

‫ز‬

‫همی‬

‫بترسم‬

‫که‬

‫تو‬

‫گران‬

‫گفتی‬

‫گرز‬

‫از‬

‫کس‬

‫برداشت‬

‫روزبانان‬

‫از‬

‫بدر‬

‫عنان‬
‫که‬

‫تو‬

‫طلسمی‬

‫فریدون‬
‫وزان‬

‫ضحاک‬

‫که‬
‫ز‬

‫جادوان‬

‫کاندر‬

‫ایوان‬

‫بدند‬

‫تخت‬

‫ضحاک‬

‫پای‬

‫باال‬

‫فرود‬

‫از‬

‫نهاد‬

‫برون‬

‫بفرمود‬
‫ره‬

‫که‬

‫پس‬

‫آورید‬

‫شستن‬

‫داور‬

‫پرورده‌ی‬

‫گشادند‬

‫آن‬

‫از‬

‫سرانشان‬

‫پاک‬

‫بت‬

‫دختران‬

‫بر‬

‫شبستان‬

‫جهاندار‬

‫آفریدون‬

‫دان‬

‫ضحاک‬

‫آمدند‬

‫بهر‬

‫بزرگی‬

‫بخواهد‬
‫جای‬

‫و‬

‫بسود‬

‫بهاست‬

‫گفتی‬

‫یکی‬

‫دارد‬

‫به‬

‫آید‬

‫همه‬

‫روز‬

‫تیزتک‬
‫بر‬

‫نوردد‬

‫زمین‬

‫نگهبان‬

‫ناسپرده‬

‫نامور‬

‫درنگ‬

‫را‬

‫جهان‬

‫سرش‬

‫در‬

‫سپرد‬

‫همی‬

‫به‬

‫نهان‬

‫آفرین‬

‫ایوان‬

‫جوان‬

‫آسمان‬

‫برست‬
‫بخواند‬

‫را‬

‫سترگ‬

‫برفرازیده‬

‫بود‬

‫دیوان‬

‫بدند‬

‫بگرفت‬

‫جای‬

‫که آن جز به نام جهاندار دید‬

‫آورید‬

‫نشست‬
‫کاله‬

‫اوی‬

‫کی‬

‫نخست‬

‫ز‬

‫آلودگی‬

‫جم‬

‫به‬

‫نرگس‬

‫چه‬

‫باری‬

‫نره‬

‫جست‬

‫بتان‬

‫سراسیمه‬

‫بدند‬

‫از‬

‫سیه‌موی‬

‫روانشان‬

‫بنمودشان‬

‫پرستان‬

‫ستاره‬

‫پیش‬

‫جهان‬

‫سرانشان به گرز گران کرد پست‬
‫بر‬

‫جوینده‬

‫باره‌ی‬

‫فریدون‬

‫به اسب اندر آمد به کاخ بزرگ‬
‫سازیده‬

‫راز‬

‫شتابیدن‬

‫نماند‬
‫بود‬

‫جای‬

‫مگر‬

‫زین‬

‫بر‬

‫دژهودجش‬

‫ایوان‬

‫خواندند‬

‫برآرد چنین بر ز جای از مغاک‬

‫درست‬

‫پیش‬

‫گفتی‬

‫که‬

‫بگفت و به گرز گران دست برد‬
‫یکی‬

‫نهادند‬

‫روی‬

‫همه جای شادی و آرام و مهر‬

‫بیاید که ما را بدین جای تنگ‬
‫آتشستی‬

‫شهر‬

‫کردند‬

‫یکی کاخ دید اندر آن شهر شاه‬

‫به یارانش گفت آنکه بر تیره خاک‬
‫زانکه‬

‫کنگ‬

‫کزان‬

‫سپهر‬

‫او‬

‫اندرون‬

‫بیت‌المقدس‬

‫برآورده‬

‫چو از دشت نزدیک شهر آمدند‬
‫کرد‬

‫آب‬

‫غرقه‬

‫زین‬

‫ازان‬

‫برگاه‬
‫و‬

‫برسان‬

‫گل‬

‫و‬

‫جادوپرست‬

‫خورشید‬

‫تیرگیها‬

‫پس‬

‫سرخ‬

‫روی‬

‫بشست‬

‫بپالودشان‬

‫مستان‬
‫را‬

‫داده‬

‫بدند‬
‫نم‬

‫که نو باش تا هست گیتی کهن‬

‫سخن‬

‫چه اختر بد این از تو ای نیک‌بخت‬
‫‪47‬‬

‫ز‬

‫شاخ‬

‫کدامین‬

‫درخت‬

‫ایدون‬

‫که‬

‫بالین‬

‫به‬

‫ستمکاره‬

‫شیرآمدی‬

‫ز‬

‫چه مایه جهان گشت بر ما ببد‬

‫ندیدیم کس کاین چنین زهره داشت‬
‫کش‬

‫اندیشه‌ی‬

‫منم‬

‫آن‬

‫او‬

‫آمدی‬

‫گاه‬

‫نیک‌بخت‬

‫آبتین‬

‫پور‬

‫ز‬

‫کمر‬

‫خون‬

‫را‬

‫بدین‬

‫سرش‬

‫چو‬

‫بدو‬

‫بسته‌ام‬

‫بشنید‬

‫الجرم‬

‫ز‬

‫گرزه‌ی‬

‫ازو‬

‫گفت‬

‫این‬

‫شاه‬

‫چه‬

‫چارپای‬

‫سخن‬

‫آفریدون‬

‫ارنواز‬
‫تویی‬

‫همی جفت‌مان خواند او جفت مار‬

‫فریدون‬
‫ببرم‬

‫بباید‬
‫برو‬

‫شما‬

‫بگفتند‬
‫ببرد‬

‫کجا‬
‫که‬

‫دلش‬

‫پی‬

‫اژدها‬

‫خوب‬

‫را‬

‫کاو‬

‫سر‬

‫گفته‬

‫آید‬

‫زان‬

‫که‬

‫کنون‬

‫را‬

‫رویان‬

‫سوی‬

‫ز‬

‫گفت‬

‫گشادند‬

‫بی‌گناهان‬

‫بودش‬

‫گیرد‬

‫زده‬

‫یکی‬

‫فال‬

‫سر‬

‫پر‬

‫خاک‬

‫راست‬
‫راز‬

‫ازین‬

‫او‬

‫جاودانه‬

‫تخت‬

‫همچو‬

‫برآن‬

‫آمدی‬

‫نه‬

‫بخت‬

‫ضحاک‬

‫روی‬

‫پیرایه‬

‫مرد‬

‫بخشایش‬

‫نه‬

‫گشاد‬

‫جهان‬

‫چگونه‬

‫توان‬

‫بشویم‬

‫جهان‬

‫بر‬

‫کنی‬

‫رام‬

‫آن‬

‫هراسان‬

‫هزار‬

‫که‬

‫پیشبین‬
‫تو‬

‫با‬

‫بی‌بها‬

‫تا‬

‫بود‬

‫ناپاک‬

‫بر‬

‫آرم‬

‫دل‬

‫تنبل‬

‫نه‬

‫رای‬

‫پاک‬

‫و‬

‫او‬

‫بودن‬

‫ز‬

‫را‬

‫ز‬

‫راز‬

‫تست‬

‫بیم‬

‫ای‬

‫مهر‬

‫جادویی‬

‫کمربست‬

‫هالک‬

‫شهریار‬

‫از فراز‬

‫ناپاک‬

‫اژدهافش‬

‫آتشست‬

‫چگونه‬
‫بریزد‬

‫کند‬

‫به‬

‫ز‬
‫‪48‬‬

‫زندگانی‬

‫رنج‬

‫رنج‬

‫بند‬

‫شدست‬

‫فرو‬

‫شود‬

‫شود‬

‫کند‬

‫پردختگی‬

‫همه‬

‫همان نیز از آن مارها بر دو کفت‬
‫کشور‬

‫تنش‬

‫ویران‬

‫بشد‬

‫مگر کاو سرو تن بشوید به خون‬
‫آید‬

‫جاه‬

‫داشت‬

‫پاک‬

‫کجاست‬

‫مگر که اژدها را سرآید به گاز‬

‫همی خون دام و دد و مرد و زن‬

‫به‬

‫سوی‬

‫گشاده‬

‫که‬

‫هندوستان‬

‫دیگر‬

‫آرزو‬

‫بهره‬

‫که گر چرخ دادم دهد‬

‫باز‬

‫تخت‬

‫هنر‬

‫کس‬

‫آمد‬

‫شده‬

‫ز تخم کیان ما دو پوشیده پاک‬
‫چنین‬

‫جادوی‬

‫از‬

‫شدش‬

‫که‬

‫کجا هوش ضحاک بر دست تست‬

‫پاسخ‬

‫پیکر‬

‫بکوبم‬

‫چهر‬

‫آورد‬

‫این‬

‫بی‌خرد‬

‫از ایران به کین اندر آورده روی‬

‫جنگجوی‬

‫گاو‬

‫نماند‬

‫به‬

‫گرش‬

‫نهادم‬

‫همان گاو بر مایه کم دایه بود‬
‫چنان‬

‫بدین‬

‫دلیر‬

‫که بگرفت ضحاک ز ایران زمین‬

‫بکشتش به زاری و من کینه جوی‬
‫بی‌زبان‬

‫کردار‬

‫پایگه‬

‫و‬

‫چنین داد پاسخ فریدون که تخت‬

‫مرد‬

‫آمدی‬

‫فال‬

‫از‬

‫گردد‬

‫پژمرد‬
‫در‬

‫تو‬

‫بخت‬

‫مار‬

‫روزگار‬
‫زمین‬
‫تو‬

‫ناخوشست‬

‫یکی‬

‫آبدن‬

‫مانده‬

‫شگفت‬

‫اخترشناسان‬

‫درازست‬
‫دو‬

‫برو‬

‫از‬

‫بد‬

‫جادوستان‬

‫سیه‬

‫نگون‬

‫نغنود‬

‫بیامد‬

‫کنون‬

‫گشاد‬

‫چوکشور‬

‫آن‬

‫گاه‬

‫نگار‬

‫ز‬

‫که‬

‫بازآمدنش‬

‫جگر‬

‫خسته‬

‫ضحاک‬

‫راز‬

‫بودی‬

‫ورا‬
‫به‬

‫کندرو‬

‫تهی‬

‫کاخ‬

‫اندر‬

‫یک‬

‫دست‬

‫نشسته‬
‫ز‬

‫آمد‬

‫به‬

‫دوان‬

‫آرام‬

‫در‬

‫سرو‬

‫یکسر‬

‫همه‬

‫شهر‬

‫برو‬

‫آفرین‬

‫کرد‬

‫هفت‬

‫کشور‬

‫کند‬

‫سهی‬
‫از‬

‫پر‬

‫بنام‬
‫رو‬

‫خجسته‬

‫نشست‬

‫فریدونش‬

‫فرمود‬

‫جهان‬

‫بفرمود‬

‫نبیذ‬

‫شاه‬

‫و‬

‫آر‬

‫تو‬

‫شهرناز‬

‫تا‬

‫ترا‬

‫دالور‬

‫رامشگران‬

‫فرهی‬

‫بیار‬

‫انجمن‬

‫کن‬

‫باد‬

‫می‬

‫روشن‬

‫آورد‬

‫پیش‬

‫چو‬

‫شد‬

‫نشست‬

‫بیامد‬
‫بدو‬
‫سه‬

‫ازان‬

‫به‬

‫از‬

‫رام‬

‫چو‬

‫گفت‬
‫مرد‬

‫سه‬

‫سالست‬

‫بر‬

‫پیش‬

‫باره‌ی‬

‫سپهبد‬

‫کای‬

‫شاه‬

‫سرافراز‬

‫یکی‬

‫راه‬

‫کهتر‬

‫کهتر‬

‫با‬

‫فزونیش‬

‫به‬

‫دست‬

‫دگر‬

‫ماه‌روی‬

‫ار‬

‫نواز‬

‫بردش‬

‫نماز‬

‫صف‬

‫کنان‬

‫بزی‬

‫هستی‬
‫برتر‬

‫رو‬

‫به‬

‫آشکارا‬

‫رفت‬

‫و‬

‫تا‬

‫از‬

‫آلت‬

‫دانش‬

‫زده‬

‫سزاوار‬
‫ابر‬

‫همه‬

‫تخت‬
‫و‬

‫جام‬

‫همان‬

‫بر‬

‫بود‬

‫درش‬
‫روزگار‬

‫شاهنشهی‬

‫بارنده‬

‫راز‬

‫شاهی‬

‫بیارای‬

‫دلزدای‬

‫باد‬

‫خویش‬
‫بجوی‬
‫خوان‬

‫منست‬

‫چنان چون بود در خور بخت من‬

‫من‬

‫بکرد‬

‫آنچه‬

‫همان‬

‫در‬

‫برون‬

‫آمد‬

‫گفتش‬

‫خورش‬

‫بدو‬

‫باگهر‬

‫رهنمای‬
‫مهتران‬

‫شبی کرد جشنی چنان چون سزید‬

‫کندرو‬

‫سوی‬

‫جوی‬

‫پیش‬

‫از‬

‫شاه‬

‫ضحاک‬

‫برگشتن‬

‫کارت‬

‫ساالر‬

‫بنهاد‬

‫نو‬

‫روی‬

‫سراسر بگفت آنچه دید و شنید‬

‫رسید‬

‫به‬

‫گردنکشان‬

‫اندر‬

‫زدی‬

‫در‬

‫بپیمای‬

‫فریدون غم افکند و رامش گزید‬
‫گیتی‬

‫پیش‬

‫بیداد‬

‫گام‬

‫ایوان‬

‫که‬

‫رامشگران‬

‫دوان‬

‫دل‬

‫سوزگی‬

‫کدخدای‬

‫یکی‬

‫بکرد‬

‫چو بنشنید از او این سخن کدخدای‬
‫و‬

‫ور‬

‫بسان‬

‫تاجور‬

‫سرت‬

‫کسی کاو به رامش سزای منست‬
‫بر‬

‫بد‬

‫رهی‬

‫دید‬

‫که‬

‫بخوان‬

‫تخت‬

‫گوش‬

‫گردن‌فراز‬

‫نو‬

‫همیشه‬

‫بدوی‬

‫را‬

‫کندی‬

‫نیایش‬

‫شهریار‬

‫رفت‬

‫مایه‬

‫کمربستگان‬

‫لشکرش‬

‫بنده‬

‫نباید‬

‫چو سرو بلند از برش گرد ماه‬

‫پیشگاه‬

‫با‬

‫شگفتی‬

‫به‬

‫به‬

‫نه آسیمه گشت و نه پرسید راز‬
‫کای‬

‫نهاده‬

‫بدو‬

‫یکی‬

‫که او داشتی گنج و تخت و سرای‬
‫خواندندی‬

‫جایی‬

‫فراوان‬

‫بدنش‬

‫فراز‬

‫لشکری‬

‫به‬

‫میان‬

‫آمدند‬

‫باالی‬

‫سرو‬

‫از‬

‫و‬

‫آمد‬

‫دگر‬

‫به‬

‫چهر‬

‫نشان‬

‫کشوری‬
‫کیان‬

‫از آن مهتران او نهد پای پیش‬

‫بیش‬

‫همی‬

‫یکی گرز دارد چو یک لخت کوه‬
‫‪49‬‬

‫تابد‬

‫اندر‬

‫میان‬

‫گروه‬

‫به‬

‫اسپ‬

‫بیامد‬

‫اندر‬

‫به‬

‫آمد‬

‫تخت‬

‫بایوان‬
‫بر‬

‫کی‬

‫دو‬

‫شاه‬

‫سر‬

‫از‬

‫بدو‬

‫چنین‬
‫به‬

‫به‬

‫گفت‬

‫نشست‬

‫ز‬

‫داد‬

‫مردی‬

‫به‬

‫با‬

‫شاید‬

‫ورا‬

‫به‬

‫خویش‬

‫چندین‬

‫پاسخ‬

‫نامور‬

‫هست‬

‫یک‬

‫گیرد‬

‫تو‬

‫رخ‬

‫که‬

‫چه‬

‫تو‬

‫جم‬

‫شهرناز‬

‫چنین‬
‫کزان‬

‫چو‬

‫هرگز‬

‫بخت‬

‫بی‌بهره‬

‫چرا‬

‫تو‬

‫ترا‬

‫دشمن‬

‫باشی‬

‫نسازی‬

‫همی‬

‫ز‬

‫کار‬

‫ازین‬

‫که‬

‫آمد‬

‫به‬

‫بهر‬

‫جهاندار‬
‫چو‬

‫شب‬

‫بفرمود‬

‫ضحاک‬

‫مهی‬

‫گردش‬

‫تا‬

‫روز‬

‫برنهادند‬

‫به‬

‫فال‬

‫شبستان‬

‫تو‬

‫رای‬

‫زند‬

‫دیگر‬

‫اندر‬

‫پاسخ‬

‫تو‬

‫بر‬

‫بیش‬

‫عقیق‬

‫و‬

‫لب‬

‫شنو‬
‫کم‬

‫ارنواز‬

‫همواره‬

‫گونه‬

‫دلخواه‬

‫نباید‬

‫مهمان‬

‫تو‬

‫بدست‬

‫پس‬

‫بشورید‬

‫ایدون‬

‫نباشی‬

‫گمانم‬

‫با‬

‫من‬

‫شوربخت‬

‫نگهبان‬
‫ای‬

‫من‬

‫شهریار‬

‫سازندگی‬

‫کار‬

‫دهی‬

‫چون‬

‫که هرگز نیامدت ازین کار پیش‬

‫خویش‬

‫برون‬

‫آمدی‬

‫دالرام‬

‫بگرفت‬

‫یکی‬

‫برنشست‬

‫گرزه‌ی‬

‫مهترا‬

‫گاوپیکر‬
‫و‬

‫چاره‌گیر‬
‫دست‬

‫به‬

‫سپرد‬

‫گاهت‬

‫به جوش آمد و زود بنهاد روی‬

‫گفت‌گوی‬

‫پرگار‬

‫نام‬

‫تو‬

‫بهتر‬

‫شنیدم‬

‫بودند‬

‫مرا‬

‫همه بند و نیرنگت از رنگ برد‬
‫ازان‬

‫بسترد‬

‫گاوسار‬

‫به من چون دهی کدخدایی شهر‬

‫ز تاج بزرگی چو موی از خمیر‬
‫گه‬

‫گرزه‌ی‬

‫کمر‬

‫کارستش‬

‫شگفتی‬

‫پیشکار‬

‫گاه‬

‫ابا‬

‫باید‬

‫بدن‬

‫شنید آن سخن کارزو کرد مرگ‬

‫کرگ‬

‫نباشدت‬

‫برامیختشان‬

‫شاد‬

‫گستاخ‬

‫آری‬

‫بدین‬

‫بدو گفت هرگز تو در خان من‬
‫داد‬

‫مهمان‬

‫که‬

‫به دشنام زشت و به آواز سخت‬
‫پاسخ‬

‫ز‬

‫به زیر سر از مشک بالین کند‬

‫بگیرد ببرشان چو شد نیم مست‬

‫ورا‬

‫خون‬

‫بود‬

‫و‬

‫به‬

‫چومشک آن دو گیسوی دو ماه تو‬
‫برآشفت‬

‫با‬

‫مهمان‬

‫نشیند‬

‫شب تیره گون خود بترزین کند‬

‫ضحاک‬

‫که‬

‫مهمان‬

‫که‬

‫کندرو‬

‫برسان‬

‫مرد‬

‫و‬

‫دیوان‬

‫تو‬

‫چنین گر تو مهمان شناسی شناس‬

‫منال‬

‫جهاندار‬

‫همه‬

‫مغز‬

‫زتاج‬

‫ناسپاس‬

‫مهمان‬

‫دختران‬

‫دست‬

‫پیشکار‬

‫بدو‬

‫مردان‬

‫که‬

‫بدن‬

‫آرام‬

‫آورد‬

‫ضحاک‬

‫داد‬

‫گرین‬

‫ضحاک‬

‫نشیند‬

‫گفت‬

‫چنین‬

‫فروریختشان‬

‫پاسخ‬

‫آیین‬

‫بدو‬

‫که‬

‫پای‬

‫پرمایه‬

‫همیدون‬

‫همه بند و نیرنگ تو کرد پست‬

‫هر آنکس که بود اندر ایوان تو‬
‫یکسر‬

‫با‬

‫او‬

‫براه‬

‫فروزنده‬

‫زد‬

‫بران‬

‫زین‬
‫‪50‬‬

‫را‬

‫باد‬

‫مهره‬

‫پایان‬

‫در‬

‫قار‬

‫باریک‬

‫زد‬

‫بین‬

‫بیامد‬
‫ز‬

‫بی‌راه‬

‫دمان‬

‫با‬

‫مر‬

‫سپاه‬

‫فریدون‬

‫همه‬

‫و‬

‫ز‬

‫اسپان‬
‫بام‬

‫در‬

‫همه‬

‫سپاهی‬

‫کاخ‬

‫را‬

‫چو‬

‫جنگی‬
‫در‬

‫هوای‬

‫بام‬

‫مردم‬

‫شدند‬

‫همه‬

‫سوی‬

‫و‬

‫آگه‬

‫فرو‬

‫گران‬

‫همه‬

‫نره‬

‫در‬

‫در‬

‫ببارید‬

‫ژاله‬

‫چون‬

‫سیاه‬

‫لشکر‬

‫سوی‬

‫خروشی‬
‫همه‬

‫برآمد‬

‫پیر‬

‫نخواهیم‬

‫سپاهی‬

‫برناش‬

‫و‬

‫برگاه‬

‫شهری‬

‫و‬

‫ز‬

‫به‬

‫شدند‬

‫ز‬

‫پس آنگاه ضحاک شد چاره جوی‬
‫آهن‬

‫به‬

‫بدید‬

‫سیه‬

‫آن‬

‫تن‬

‫برآمد‬

‫گشاده‬

‫دو رخساره روز و دو زلفش چو شب‬

‫فرود‬

‫نه از تخت یاد و نه جان ارجمند‬
‫ز‬

‫بران‬

‫باال‬

‫بیامد‬

‫چو‬

‫گرزه‌ی‬

‫گاوسر‬

‫سروش‬

‫دست‬

‫بیامد‬

‫برنهاد‬

‫خجسته‬

‫به‬

‫کوه‬

‫فریدون‬

‫اندرون‬

‫چو‬

‫به‬

‫بنشنید‬

‫بود‬

‫ناسود‬

‫بیرون‬

‫شدند‬

‫ضحاک‬

‫او‬

‫نگذریم‬

‫گفتار‬

‫ز‬

‫اژدهادوش‬
‫جنگ‬

‫به‬

‫که‬

‫تا‬

‫ناپاک‬

‫اندر‬

‫خورشید‬

‫سوی‬

‫نداند‬

‫بر‬

‫کاخ‬

‫آمد‬

‫گروه‬

‫بنهاد‬

‫روی‬

‫شد‬

‫کسش‬

‫بام‬

‫را‬

‫ز‬

‫کاخ‬

‫الجورد‬
‫انجمن‬
‫بلند‬

‫به‬

‫ضحاک‬

‫لب‬

‫نفرین‬

‫بام‬

‫کاخ‬

‫بلند‬

‫آمد‬

‫از‬

‫به‬

‫کردار‬

‫باد‬

‫فریدون‬

‫را‬

‫نیامد‬

‫بزد بر سرش ترگ بشکست خرد‬

‫برد‬

‫دمان‬

‫مزن‬

‫گفت‬

‫کاو‬

‫نیاید‬

‫برش‬

‫خویش‬

‫زمان‬

‫ببر تا دو کوه آیدت پیش تنگ‬

‫همیدون شکسته ببندش چو سنگ‬
‫بند‬

‫بر‬

‫زمین‬

‫جایگاه‬

‫به خون پری چهرگان تشنه بود‬

‫به دست اندرش آبگون دشنه بود‬
‫پی‬

‫پرخون‬

‫به ایوان کمند اندر افگند راست‬

‫به مغز اندرش آتش رشک خاست‬

‫بر‬

‫بدند‬

‫پر از جادویی با فریدون به راز‬

‫شهرناز‬

‫زمین‬

‫ضحاک‬

‫نبد‬

‫لشکر‬

‫بدان‬

‫به چنگ اندرون شست یازی کمند‬
‫نرگس‬

‫ز‬

‫نیرنگ‬

‫برآمد‬

‫از آن شهر روشن یکی تیره گرد‬
‫سراسر‬

‫پی‬

‫را‬

‫سراسر‬

‫کوه‬

‫بپوشید‬

‫از‬

‫مرآن‬

‫را‬

‫کردار‬

‫درد‬

‫یکایک‬

‫بریم‬

‫ضحاک‬

‫تنگی‬

‫که بر تخت اگر شاه باشد دده‬

‫آتشکده‬

‫فرمان‬

‫جای‬

‫برآویختند‬

‫چه پیران که در جنگ دانا بدند‬

‫به شهر اندرون هر که برنا بدند‬
‫آفریدون‬

‫راه‬

‫به کوی اندرون تیغ و تیر و خدنگ‬

‫ز دیوارها خشت و ز بام سنگ‬
‫ز‬

‫آن‬

‫که‬

‫بدند‬

‫ابر‬

‫آن‬

‫بی‌ره‬

‫شدند‬

‫کسی کش ز جنگ آوری بهر بود‬

‫بود‬

‫فریدون‬

‫دیوان‬

‫گرفت و به کین اندر آورد سر‬

‫ریختند‬

‫شهر‬

‫جنگ‬

‫آوران‬

‫او‬

‫کمندی‬

‫دیر‬
‫‪51‬‬

‫بیاراست‬

‫از‬

‫و‬

‫پیوند‬

‫چرم‬

‫او‬

‫شیر‬

‫که‬

‫به تندی ببستش دو دست و میان‬
‫نشست‬

‫از‬

‫بفرمود‬

‫بر‬

‫کردن‬

‫که‬

‫نباید‬

‫سپاهی‬

‫یکی‬

‫تخت‬

‫به‬

‫باشید‬

‫نباید‬

‫کارورز‬

‫در‬

‫با‬

‫که‬

‫و‬

‫زرین‬

‫بر‬

‫او‬

‫سزاوار‬

‫پرآشوب‬

‫چو این کار آن جوید آن کار این‬
‫به‬

‫شما‬

‫بند‬

‫شنیدند‬
‫وزان‬

‫برفتند‬

‫فریدون‬
‫همی‬

‫همی‬
‫که‬

‫بدان‬

‫دیر‬

‫اندرست‬

‫مانید‬

‫پس‬

‫منم‬

‫با‬

‫پندشان‬

‫داد‬

‫گفت‬
‫تا‬

‫پاک‬

‫جهان‬

‫دمادم‬

‫برون‬

‫و‬

‫از‬

‫نیکی‬

‫دهش‬

‫ضحاک‬

‫سر‬

‫خاک‬
‫را‬

‫همی‬

‫دادند‬

‫لشکر‬

‫بسته‬

‫ز‬

‫به‬

‫نشاید‬

‫سر‬

‫بسی‬

‫بودمی‬

‫ز‬

‫بوس‬

‫وزان‬

‫شهر‬

‫به‬

‫خوار‬

‫او‬

‫پرهیز‬

‫دستگاه‬

‫با‬

‫نیکی‬

‫به‬

‫بر‬

‫اختر‬

‫ما‬

‫گرز‬

‫با‬

‫شهر‬

‫پشت‬

‫پایگه‬

‫کرد‬

‫از‬

‫را‬

‫بباید‬

‫نشستن‬

‫درگاه‬

‫فرمانش‬

‫شما‬

‫به‬

‫ز‬

‫هیونی‬

‫روشنست‬

‫البرز‬

‫سپردن‬
‫روز‬

‫نایافته‬

‫آفرین‬
‫کوه‬

‫آید‬

‫یک‬

‫برخاست‬

‫ساختشان‬

‫جهان‬

‫بومتان‬

‫من‬

‫آراسته‬

‫رها‬

‫رهش‬

‫جای‬

‫آوای‬

‫بر‬

‫پیمودمی‬

‫هیچ‬

‫کوس‬

‫برافگنده‬

‫بهر‬
‫زار‬

‫گذشتست و بسیار خواهد گذشت‬
‫سوی شیر خوان برد بیدار بخت‬

‫همی خواست کارد سرش را نگون‬

‫همی راند او را به کوه اندرون‬

‫بیامد‬

‫کردار‬

‫باک‬

‫بود‬

‫جهان را چو این بشنوی پیر خوان‬

‫بران گونه ضحاک را بسته سخت‬
‫هم‬

‫نیک‬

‫بفرمان‬

‫بسا روزگارا که بر کوه و دشت‬

‫آنگه‬

‫یاد‬

‫برانگیخت‬

‫همی راند ازین گونه تا شیرخوان‬

‫خجسته‬

‫همه‬

‫دل‬

‫به‬

‫اژدها‬

‫به‬

‫ازان‬

‫همی‬

‫منست‬

‫بد‬

‫ز‬

‫مرد‬

‫براندازه‬

‫بنواختشان‬

‫میان‬

‫ایدر‬

‫رفت‬

‫خواسته‬

‫گروه‬

‫گردد‬

‫سراسر‬

‫زمین‬

‫کسی کش بد از تاج وز گنج بهر‬

‫شهر‬

‫جایگاه‬

‫جهان‬

‫او‬

‫شاه‬

‫و‬

‫هر‬

‫را‬

‫کس‬

‫پدیدست‬

‫کار‬

‫به رامش سوی ورزش خود شوید‬

‫بوید‬

‫کرد‬

‫از‬

‫جهان‬

‫بود‬

‫آفرین‬

‫آورد‬

‫کدخدای‬
‫پیش‬

‫نامداران‬

‫فرزانه‬

‫بخشایش‬

‫وگرنه‬

‫ببردند‬

‫همه‬

‫کاین‬

‫خرم‬

‫سخنهای‬

‫رامش‬

‫من‬

‫مهان‬

‫و‬

‫یکسر‬

‫یزدان‬

‫چو‬

‫آنکه‬

‫آیین‬

‫به یک روی جویند هر دو هنر‬

‫گرزدار‬

‫ناپاک‬

‫او‬

‫نه زین گونه جوید کسی نام و ننگ‬

‫پیشه‌ور‬

‫یکی‬

‫ناخوب‬

‫پیل‬

‫که هر کس که دارید بیدار هوش‬

‫جنگ‬

‫به‬

‫آن‬

‫بیفگند‬

‫خروش‬

‫ساز‬

‫نگشاید‬

‫بند‬

‫ژیان‬

‫به خوبی یکی راز گفتش به گوش‬

‫سروش‬

‫ببر‬

‫که این بسته را تا دماوند کوه‬
‫‪52‬‬

‫همچنان‬

‫تازیان‬

‫بی‌گروه‬

‫مبر‬

‫بیاورد‬

‫جز‬

‫کسی‬

‫ضحاک‬

‫که‬

‫را‬

‫را‬

‫نگزیردت‬

‫چون‬

‫به‬

‫نوند‬

‫بیاورد‬

‫گران‬

‫ببستش‬
‫ازو‬

‫نام‬

‫بران‬

‫ضحاک‬

‫چون‬

‫آویخته‬

‫خاک‬

‫بدان‬

‫تا‬

‫جهان‬

‫از‬

‫به‬

‫فرو بست دستش بر آن کوه باز‬
‫گونه‬

‫نگه‬

‫کرد‬

‫غاری‬

‫به‬

‫به کوه اندرون تنگ جایش گزید‬
‫مسمارهای‬

‫هنگام‬

‫سختی‬

‫کوه‬

‫جایی‬

‫وزو‬

‫شد‬

‫گسسته شد از خویش و پیوند او‬

‫بمانده‬

‫‪53‬‬

‫خون‬

‫به‬

‫دماوند‬

‫که‬

‫بماند‬
‫دل‬

‫بد‬

‫بدان‬

‫گیردت‬

‫بر‬

‫کردش‬

‫ببند‬

‫مغزش‬

‫نبود‬

‫اندران‬

‫بر‬

‫زمین‬

‫به‬

‫او‬

‫گونه‬

‫ناپدید‬

‫بنش‬

‫سختی‬

‫همه‬

‫در‬

‫پاک‬

‫دراز‬

‫ریخته‬

‫بند‬

‫شد‬
‫او‬

54

‫فریدون‬

‫‪55‬‬

‫آغاز داستان‬
‫فریدون چو شد بر جهان کامگار‬

‫ندانست‬

‫مهرماه‬

‫به‬

‫سر‬

‫به‬

‫آیین‬

‫بیاراست‬

‫به رسم کیان تاج و تخت مهی‬
‫به‬

‫زمانه‬
‫دل‬

‫روز‬

‫بی‌اندوه‬
‫از‬

‫نشستند‬

‫می‬

‫بفرمود‬

‫خجسته‬

‫روشن‬

‫پرستیدن‬
‫اگر‬

‫گشت‬

‫از‬

‫داوریها‬

‫و‬

‫تا‬

‫مهرگان‬

‫جهان‬

‫بد‬

‫ازو‬

‫گرفتند‬

‫شادکام‬

‫چهره‌ی‬

‫آتش‬

‫بدی‬

‫شاه‬

‫جهان‬

‫نو‬

‫همه‬

‫افروختند‬

‫دین‬

‫نماند‬

‫فرانک‬

‫ز‬

‫پس‬

‫چنین‬
‫نه‬

‫ضحاک‬

‫آگاهی‬

‫دان‬

‫آگاه‬

‫شد‬

‫بد‬

‫زین‬

‫پانصد‬

‫ز‬

‫فرخ‬

‫تخت‬

‫آمد‬

‫همی‬

‫آفرین‬

‫نهان‬

‫به‬

‫پسر‬

‫به‬

‫کردگار‬

‫یکی هفته زین گونه بخشید چیز‬
‫دگر‬

‫هفته‬

‫مر‬

‫و‬

‫و‬

‫ره‬
‫نو‬

‫ایزدی‬

‫ساختند‬

‫یاقوت‬

‫سر‬

‫زعفران‬

‫روز‬

‫ماه‬

‫جام‬
‫نو‬

‫سوختند‬

‫بنیاد‬

‫بد‬

‫نیابی‬

‫بسی‬

‫روزگار‬

‫مهی‬

‫پیش‬

‫فرزند‬

‫که‬

‫جهانداور‬

‫همی‬

‫خواند‬

‫نفرین‬

‫همی‬

‫داشت‬

‫روز‬

‫همان‬

‫نهانش نوا کرد و کس را نگفت‬
‫بزم‬

‫ز‬

‫برو‬

‫مادر‬

‫برآن‬

‫وزان پس کسی را که بودش نیاز‬

‫را‬

‫یک‬

‫داد‬

‫ز‬

‫شادکامی‬

‫سرآمد‬

‫تهی‬

‫کرد‬

‫جشن‬

‫کیانی‬

‫که فرزند او شاه شد بر جهان‬

‫نهاد آن سرش پست بر خاک بر‬
‫خواند‬

‫کس‬

‫یک‬

‫درو‬

‫نیایش کنان شد سر و تن بشست‬
‫بر‬

‫عنبر‬

‫آن‬

‫کاله‬

‫تو نیز آز مپرست و انده مخور‬

‫برکسی‬

‫شاهی‬

‫نو‬

‫نیفکند‬

‫جهان چون برو بر نماند ای پسر‬
‫جهان‬

‫نهاد‬

‫یکی‬

‫هر‬

‫کاخ‬

‫شاهنشهی‬

‫بکوش و به رنج ایچ منمای چهر‬

‫مهر‬

‫سالیان‬

‫هر‬

‫خویشتن‬

‫تن آسانی و خوردن آیین اوست‬

‫اوست‬

‫ماه‬

‫با‬

‫بر‬

‫گرفتند‬

‫بپرداختند‬

‫فرزانگان‬

‫یادگارست‬

‫ورا‬

‫سر‬

‫جز‬

‫شهریار‬

‫شادمان‬

‫راز‬

‫او‬

‫به‬

‫شد‬

‫آمد‬

‫گردش‬
‫بد‬

‫داشت‬

‫تاجور‬

‫نخست‬

‫ضحاک‬

‫روزگار‬

‫خویش‬
‫اندر‬

‫بر‬

‫راز‬

‫نهفت‬

‫چنان شد که درویش نشناخت نیز‬

‫مهانی‬

‫ساز‬

‫بیاراست چون بوستان خان خویش‬

‫که‬

‫بودند‬

‫گردن‬

‫فراز‬

‫مهان را همه کرد مهمان خویش‬

‫‪56‬‬

‫پس‬

‫وزان‬

‫گنجها‬

‫همان‬

‫در‬

‫گشادن‬

‫همان‬

‫همه‬

‫گنج‬

‫گنج‬

‫را‬

‫جامه‬

‫و‬

‫خواسته‬

‫بر‬

‫راگشادن‬
‫گوهر‬

‫فراز‬

‫آراسته‬
‫گرفت‬

‫گاه‬

‫شاهوار‬

‫همه‬

‫فرستاد‬

‫نزدیک‬

‫چو‬

‫آن‬

‫خواسته‬

‫که‬

‫ای‬

‫شاه‬

‫بزرگان‬

‫لشگر‬

‫فرزند‬

‫دید‬

‫کرد‬

‫چیز‬

‫شاه‬

‫چو‬

‫بر‬

‫یزدانشناس‬

‫بد‬

‫باد‬

‫ترا‬

‫وزان‬

‫پس‬

‫همه‬

‫زر‬

‫همان‬
‫ز‬

‫همه‬

‫جهاندیدگان‬
‫و‬

‫که‬

‫گوهر‬

‫مهتران‬

‫یزدان‬

‫دست‬

‫همی‬

‫از‬

‫همه‬

‫بادا‬

‫آسمان‬

‫ز‬

‫شاه‬

‫به‬

‫برآمیختند‬
‫کشورش‬

‫خواستند‬

‫آفرین‬

‫چنین‬

‫شهریار‬

‫برداشته‬

‫جاوید‬

‫سوی‬

‫مبادا‬

‫به‬

‫هران‬

‫کز‬

‫چیز‬

‫راه‬

‫آسمان‬

‫بیاراست‬
‫از‬

‫آمل‬

‫گیتی‬

‫گذر‬

‫سوی‬

‫تمیشه‬

‫از‬

‫و‬

‫دادن‬

‫هر‬

‫بجز‬

‫تاج‬

‫به‬

‫تازی‬

‫هم‬

‫سوی‬

‫آفرین‬

‫بر‬

‫مام‬

‫او‬

‫را‬

‫مر‬

‫اندیشگان‬

‫داد‬

‫گوشه‌ای‬

‫همی‬

‫خواندندش‬

‫جهاندار‬

‫کرد‬

‫دریغ‬

‫نبودش‬

‫داشت‬

‫کرد‬

‫نگون‬

‫و‬

‫آفرین‬

‫سپاس‬

‫باد‬

‫بخت‬

‫برگرفتند‬

‫راه‬

‫نیکی‬

‫فرو‬

‫صف‬

‫نیز‬

‫تاختند‬

‫زویت‬

‫سپهبد‬

‫بدان‬

‫زرین‬

‫عذار‬

‫جهان‬

‫را‬

‫خرمی‬

‫برومند‬

‫زده‬

‫گمان‬

‫ریختند‬

‫بر‬

‫درش‬

‫نیکی‬

‫گمان‬

‫بگردید‬

‫و‬

‫چنانک‬

‫از‬

‫بادا‬

‫و‬

‫نهان‬

‫دید‬

‫هوشیاران‬

‫سزد‬

‫به‬

‫چنین‬

‫آشکار‬

‫روزگار‬

‫هر آن بوم و برکان نه آباد دید‬

‫دید‬

‫به نیکی ببست از همه دست بد‬
‫بسان‬

‫رای‬

‫گرفت‬

‫بران تاج و تخت و کاله و نگین‬

‫وزان پس فریدون به گرد جهان‬
‫بیداد‬

‫کمر‬

‫شهریار‬

‫ستایش‬

‫چنین روز روزت فزون باد بخت‬
‫پیروزی‬

‫پر‬

‫بپذرفت‬

‫زمین‬

‫از‬

‫دل‬

‫پاک‬

‫و‬

‫زبانی‬

‫بشناختند‬

‫پیروز‬

‫همان‬

‫اسپ‬

‫کاله‬

‫همان جوشن و خود و زوپین و تیغ‬
‫شتر‬

‫نهاده‬

‫همه‬

‫نهان‬

‫درم خوار شد چون پسر شاه دید‬

‫دید‬

‫بار‬

‫آوریده‬

‫خواسته‬

‫بهشت‬
‫کرد‬

‫به‬

‫جای‬

‫جز‬

‫این‬

‫گیا‬

‫ره‬

‫سرو‬

‫گلبن‬

‫بکشت‬

‫نشست اندر آن نامور بیشه کرد‬

‫کجا کز جهان گوش خوانی همی‬

‫‪57‬‬

‫نیز‬

‫نامش‬

‫ندانی‬

‫همی‬

‫فرستادن فریدون‪ ،‬جندل را به یمن‬
‫ز سالش چو یک پنجه اندر کشید‬

‫سه‬

‫به باال چو سرو و به رخ چون بهار‬

‫به‬

‫بخت‬

‫به‬

‫هر‬

‫جهاندار‬

‫پسر‬

‫سه‬

‫از این سه دو پاکیزه از شهرناز‬

‫پدر‬

‫فریدون‬
‫کجا‬

‫بدو‬

‫نوز‬

‫از‬

‫ناکرده‬

‫از‬

‫او‬

‫جندل‬

‫آن‬

‫نام‬

‫گفت‬

‫نامداران‬

‫برگرد‬

‫ناز‬

‫بخ‬

‫پرهنر‬

‫سه‬

‫جهان‬

‫خوبی‬

‫به‬

‫باال‬

‫به‬

‫و‬

‫سزای‬

‫دیدار‬

‫سه‬

‫هر‬

‫من‬

‫یکی‬

‫یکایک‬

‫کشوری‬

‫به‬

‫هر‬

‫ز‬

‫دهقان‬

‫نهفته‬

‫خردمند‬

‫بجستی‬
‫و‬

‫پر‬

‫کز‬

‫مایه‬

‫همه‬

‫کس‬

‫روشن‌دل‬

‫و‬

‫به‬

‫مهتری‬

‫را‬

‫خرامان‬
‫زمین‬

‫به‬

‫چه‬

‫را‬

‫جندل‬

‫پیغام‬

‫بیامد‬

‫به‬

‫ببوسید‬
‫چنین‬

‫داری‬

‫و‬

‫گفت‬

‫چه‬

‫چربی‬

‫شاه‬

‫فرمان‬

‫چرب‬

‫چند‬

‫رازشان‬

‫که‬

‫ندید‬

‫بیامد‬

‫پاک‌تن‬

‫و‬

‫پرده‬

‫شنیدی‬

‫گام‬

‫خواند‬

‫دلسوز‬

‫از‬

‫شاه‬

‫نژاد‬

‫پیش‬
‫بر‬

‫مهان‬

‫بشاید‬

‫ندانند‬

‫را‬

‫پاکیزه‬

‫و‬

‫افگند‬

‫ورا‬

‫مر‬

‫هرگونه‬
‫درون‬

‫همه‬

‫بر‬

‫ازان‬

‫شایسته‌ی‬

‫تن‬

‫پیوسته‌ی‬

‫به‬

‫پیوند‬

‫گفت‬

‫نام‬

‫داشتن‬
‫و‬

‫آفریدون‬

‫سرو‬

‫شاه‬

‫کار‬

‫و‬

‫من‬

‫اندکی‬
‫بن‬

‫نغز‬

‫نیکخواه‬
‫شنید‬

‫دختری‬

‫آوازشان‬
‫سزید‬
‫یمن‬

‫سه دختر چنان چون فریدون بجست‬

‫نشان یافت جندل مر اورا درست‬
‫نزدیک‬

‫یکی‬

‫این‬

‫پژوهید‬

‫کشید‬

‫جهان‬

‫دختر‬

‫هر‬

‫ارنواز‬

‫نهادند‬

‫بر‬

‫زر‬

‫شهریار‬

‫چهر‬

‫پیالن‬

‫گزین‬

‫کار‬

‫در‬

‫خوب‬

‫را‬

‫رای‬

‫ابا‬

‫ز پیش سپهبد برون شد به راه‬
‫ز‬

‫از‬

‫تاج‬

‫ماننده‌ی‬

‫گرانمایه‌تر‬

‫چنان‬

‫زبان‬

‫که بیدار دل بود و پاکیزه مغز‬
‫ایران‬

‫از‬

‫چیز‬

‫پیش‬

‫چون‬

‫که‬

‫چو بشنید جندل ز خسرو سخن‬

‫سراندر‬

‫هر‬

‫نژاد‬

‫گرامی‬

‫پری چهره و پاک و خسرو گهر‬

‫سه خواهر ز یک مادر و یک پدر‬
‫سه‬

‫یکی‬

‫کهتر‬

‫یکی‬

‫خویش‬

‫فرزند‬

‫سه‬

‫خسرو‬

‫همی‬

‫نام‬

‫گرد‬

‫فرزندش‬

‫آمد‬

‫پدید‬

‫چنان چون به پیش گل اندر تذرو‬

‫سرو‬

‫برآن‬

‫نمود‬

‫که‬

‫یمن‬

‫دهی‬

‫کهتری‬

‫بی‌آفرینت‬

‫فرستاده‌ای‬
‫‪58‬‬

‫گر‬

‫آفرین‬

‫مبادا‬

‫گرامی‬

‫برفزود‬
‫دهن‬
‫رهی‬

‫بدو‬

‫جندل‬

‫گفت‬

‫خرم‬

‫که‬

‫بدی‬

‫همیشه‬

‫دهم‬

‫سخن هر چه پرسند پاسخ دهم‬

‫پیام‬

‫از ایران یکی کهترم چون شمن‬
‫درود‬

‫فریدون‬

‫آفرین‬

‫ترا‬

‫مرا‬

‫مرا‬

‫سه‬

‫از‬

‫گفت‬

‫بدان‬

‫فرخ‬

‫فریدون‬

‫شاه‬

‫ای‬

‫یمن‬

‫مایه‌ی‬

‫سر‬

‫پادشاهی‬

‫شایسته‌ی‬

‫فرزند‬

‫تازیان‬
‫و‬

‫تاج‬

‫هست‬
‫گاه‬

‫ز‬

‫کجا‬

‫مران‬

‫که‬

‫کنون‬

‫کار‬
‫از‬

‫پرده‬

‫پس‬

‫هرسه‬

‫نیز‬

‫ما‬

‫را‬

‫نوز‬

‫نام‬

‫این‬

‫پوشیده‬

‫سه‬

‫گرامی‬

‫گونه‬

‫گهر‬

‫گونه‬

‫داد‬

‫بالین‬

‫من‬

‫فرخ‬

‫دو‬

‫سه‬

‫فریدون‬
‫پیامش‬

‫همی‬
‫مرا‬

‫پیامم‬

‫چو‬

‫گفت‬

‫روز‬

‫سراینده‬

‫فرستاده‬
‫بیامد‬

‫فراوان‬

‫نهفته‬

‫نباید‬

‫در‬

‫پیش‬

‫روشن‬

‫را‬

‫شتابت‬

‫بشنید‬

‫گر‬

‫را‬

‫کس‬

‫گفت‬
‫زود‬

‫بار‬

‫برون‬

‫شاه‬

‫از‬

‫تاره‬

‫بود‬

‫کای‬

‫بپاسخ‬

‫چو‬

‫نژاد‬

‫بباید‬

‫سزا‬

‫دادن‬

‫دشت‬

‫آورید‬

‫از‬

‫تو‬

‫یمن‬

‫فریدون‬
‫همی‬

‫کرد‬

‫فرستاد‬

‫شب‬

‫زمان‬
‫مرا‬

‫پس‬

‫گزید‬

‫به‬

‫ببست‬

‫بر‬

‫نیزه‌وران‬

‫خواهد‬

‫ز‬

‫چشمم‬

‫نداردش‬

‫بدی‬

‫خرد‬

‫جاودان‬

‫را‬

‫آرزو‬

‫بود‬

‫دست‬

‫کنون‬

‫پاکیزه‬
‫اندر‬

‫شاهزاده‬

‫بی‌زیان‬

‫گاه‬

‫ماه‬

‫ایشان‬
‫سه‬

‫تیز‬

‫داری‬

‫همه‬

‫نهفت‬

‫خور‬

‫را‬

‫برآمیخت‬

‫تو‬

‫ای‬

‫دراز‬

‫جفت‬

‫بشتافتم‬
‫نامجوی‬

‫نکردیم‬

‫آید‬

‫با‬

‫سزاوار‬

‫پاسخ‬

‫گزار‬

‫چون‬

‫سه‬

‫بباید‬

‫ماه‬

‫گشادن‬
‫باید‬

‫چند‬

‫آنگه‬

‫انبوه‬

‫خویش‬

‫رازها‬

‫آنچه‬

‫زاب‬

‫این‬

‫به‬

‫اندر‬

‫یکدگر‬

‫بی‌گفت‌وگوی‬
‫آیدت‬

‫یاد‬

‫جهان‌بین‬

‫من‬

‫کنده‬

‫دو‬

‫پاسخ‬

‫چنین‬

‫رازست‬

‫اندیشگان‬

‫در‬

‫پیش‬

‫ایشان‬

‫به‬

‫سمن‬
‫لب‬

‫گفت‌گوی‬

‫با‬

‫کار‬

‫یاد‬

‫رهنمون‬

‫اندرون‬

‫بنگرید‬

‫آزموده‬

‫سران‬

‫خواند‬

‫نشست‬
‫بگفت‬

‫سه شمع‌ست روشن به دیدار پیش‬

‫که ما را به گیتی ز پیوند خویش‬
‫زی‬

‫کو‬

‫آگهی‬

‫نبیند‬

‫کنون‬

‫من‬

‫هر‬

‫بپژمرد‬

‫نامجوی‬

‫جایی‬

‫شاه‬

‫چو بشنیدم این دل شدم شادکام‬

‫سه پوشیده رخ را سه دیهیم جوی‬
‫بدین‬

‫اگر‬

‫داستان‬

‫بدین‬

‫روی‬

‫ناکرده‬

‫کز‬

‫بباید‬

‫یافتم‬
‫نام‬

‫آنکسی‬

‫اختر‬

‫به‬

‫مر این سه گرانمایه را در نهفت‬
‫آگهان‬

‫به‬

‫یمن‬

‫همان گنج و مردی و نیروی دست‬

‫ز هر کام و هر خواسته بی‌نیاز‬
‫آگهی‬

‫دست‬

‫که بر گاه تا مشک بوید ببوی‬

‫بگوی‬

‫آباد‬

‫تو‬

‫آوریده‬

‫بزرگ‬

‫گرد‬

‫را‬

‫ز‬

‫دور‬

‫بدی‬

‫بگسترد‬

‫پیام‬

‫یکی‬

‫جدا‬
‫‪59‬‬

‫پیشم‬

‫رای‬

‫یکی‬

‫بایدزدن‬

‫خوب‬
‫با‬

‫دام‬

‫شما‬

‫گوید‬

‫فرستاده‬
‫گراینده‬

‫گویم‬

‫اگر‬

‫وگر‬

‫هر‬

‫چنین‬

‫سه‬

‫آری‬

‫آرزوها‬

‫سر‬

‫وگر‬

‫کسی‬

‫شنیدستم‬

‫کو‬

‫گفت‬

‫به‬

‫و‬

‫پیوند‬

‫دل‬

‫سپارم‬
‫ز‬

‫بپیچم‬
‫بود‬

‫از‬

‫به‬

‫او‬

‫جهان‬
‫که‬

‫اگر‬

‫ما‬

‫همگنان‬

‫شد‬

‫سخن‌گفتن‬

‫آن‬

‫فریدون‬

‫کوشش‬

‫و‬

‫نبینیم‬

‫جهان‬

‫آیین‬

‫زمین‬

‫و‬

‫ازو‬

‫گر‬

‫آرزوهای‬

‫با‬

‫خورد‬

‫با‬

‫گرایم‬

‫ز‬

‫او‬

‫پیمان‬

‫سگالید‬

‫او‬

‫کین‬

‫به‬

‫بر‬

‫من‬

‫یک‌یک‬

‫بباید‬

‫به‬

‫گشاد‬
‫زبان‬

‫پاسخ‬

‫که هر باد را تو بجنبی ز جای‬

‫رای‬

‫شهریار‬

‫نه‬

‫ما‬

‫بندگانیم‬

‫به‬

‫نیزه‬

‫را‬

‫گوشوار‬

‫با‬

‫عنان و سنان تافتن دین ماست‬

‫ماست‬

‫سربدره‬
‫بترسی‬

‫همی‬

‫پرمایه‬

‫بازیست‬

‫گشادند‬

‫سه فرزند اگر بر تو هست ارجمند‬
‫چاره‌ی‬

‫سو‬

‫سراسر‬

‫به خنجر زمین را میستان کنیم‬
‫کار‬

‫اندر‬

‫فرزند‬

‫که ضحاک را زو چه آمد بروی‬

‫سران‬

‫خواهی‬

‫نه‬

‫یک‬

‫نه‬

‫ازین در سخن هر چه دارید یاد‬
‫آزموده‬

‫سه‬

‫پوشیده‬

‫من‬

‫شود دل پر آتش پر از آب روی‬

‫راه‌جوی‬

‫دالور‬

‫روی‬

‫دروغم‬

‫بدوی‬

‫فرمان‬

‫مردم‬

‫تهی‬

‫مهی‬

‫به‬

‫من‬

‫زان‬

‫شهریار‬

‫شاه‬

‫که ما را سه شاهست زیبای گاه‬

‫که‬

‫جوی‬

‫هوا‬

‫بگشای‬
‫ازین‬

‫کردار‬

‫و‬

‫آنرا‬

‫نیستان‬
‫لب‬

‫پادشاهی‬

‫کنیم‬
‫ببند‬

‫را‬

‫همی‬
‫روی‬

‫نبینند‬

‫پاسخ دادن شاه یمن‪ ،‬جندل را‬
‫چو بشنید از آن نامداران سخن‬

‫نه سردید آن را به گیتی نه بن‬

‫کهترم‬

‫فرمانبرم‬

‫فرستاده‌ی‬

‫شاه‬

‫را‬

‫که‬

‫من‬

‫شهریار‬

‫پسر‬

‫خود‬

‫گرامی‬

‫اگر‬

‫پادشا‬

‫پیش‬

‫فراوان‬

‫خواند‬

‫ترا‬

‫به‬

‫سه‬

‫بگویش که گرچه تو هستی بلند‬
‫بود‬

‫شاه‬

‫را‬

‫خواهد‬

‫ز‬

‫من‬

‫بویژه‬
‫ز‬

‫سخن هر چه گفتی پذیرم همی‬
‫دیده‬

‫سخن‬

‫هرچ‬

‫فرزند‬
‫که‬

‫دختر‬

‫او‬

‫تو‬

‫من‬

‫را‬

‫زیبا‬

‫به‬

‫خوبی‬

‫بفرمود‬

‫برتو‬

‫بود‬

‫اندازه‬

‫بر‬

‫براند‬

‫ارجمند‬

‫گاه‬

‫گیرم‬

‫را‬

‫همی‬

‫و گر دشت گردان و تخت یمن‬
‫نبینم‬

‫مرا خوارتر چون سه فرزند خویش‬
‫‪60‬‬

‫به‬

‫هنگام‬

‫بایست‬

‫پیش‬

‫نشاید‬

‫پس ار شاه را این چنین است کام‬

‫برون‬

‫به فرمان شاه این سه فرزند من‬

‫کجا‬

‫من‬

‫بیایند‬

‫ببینم‬

‫هر‬

‫شادمان‬

‫شود‬

‫سه‬

‫سه‬

‫دل‬

‫به‬

‫شاه‬

‫به‬

‫نزدیک‬

‫ترا‬

‫من‬

‫چو‬

‫سراینده‬
‫از‬

‫پر‬

‫بیامد‬
‫سه‬

‫جندل‬

‫آفرین‬

‫چو‬

‫فرزند‬

‫چو‬

‫لب‬

‫نزد‬

‫را‬

‫ایوان‬

‫ز‬

‫فریدون‬

‫خواند‬

‫شهریار‬

‫گفت‬

‫چنین‬

‫ز‬

‫بهر‬

‫کنون‬

‫سراینده‬
‫به‬

‫ازیرا‬

‫شما‬

‫تان‬

‫خوبی‬

‫بباید‬

‫باشید‬

‫که‬

‫سخنهاش‬

‫بر‬

‫و‬

‫او‬

‫پاسخ‬

‫دهید‬

‫راستی‬

‫زبان‬

‫پادشا‬

‫یکی‬

‫گرانمایه‬
‫ز‬

‫بجز‬

‫ژرف‌بین‬

‫پیش‬

‫رای‬

‫و‬

‫و‬

‫پاک‬

‫فریدون‬

‫دانش‬

‫هرسه‬

‫برون‬

‫چه‬

‫چنان‬

‫چون‬

‫سزید‬

‫جهان‬

‫کرد‬

‫روی‬

‫آورید‬

‫از‬

‫نهان‬

‫پاک‬

‫سرو‬

‫انجمن‬

‫پیش‬

‫بنهاد‬
‫سایه‬

‫افسرش‬

‫دختر‬

‫فکن‬
‫بود‬

‫آراستم‬

‫بایسته‬

‫گفتار‬

‫او‬

‫پرسد‬

‫برنهاده‬

‫سخن‬

‫رای‬

‫نباید‬

‫که‬

‫باشد‬

‫خرد‬

‫خیره‬

‫کرده‬

‫ابر‬

‫نباشد‬

‫به‬

‫فرخ‬

‫بجز‬

‫دوگوش‬
‫نهید‬

‫پارسا‬

‫به کاری که پیش آیدش پیش‌بین‬
‫اگر‬

‫شما هر چه گویم ز من بشنوید‬
‫است‬

‫نبودش‬

‫پسر‬

‫چو‬

‫بیاراسته‬

‫شاه‬

‫برون‬

‫سخنها‬

‫به‬

‫سخن‌گوی و روشن دل و پاک‌دین‬
‫را‬

‫سوی‬

‫شاه‬

‫باز‬

‫به هر بیش و کم رای فرخ زدن‬

‫بسیارهوش‬

‫پرورده‌ی‬

‫شهریار‬

‫سخنهای‬

‫خواستم‬
‫شدن‬

‫تختش‬

‫آیین‬

‫خویش‬

‫دهد پیش هر یک مگر خاک‌بوس‬

‫سروش ار بیابد چو ایشان عروس‬
‫از‬

‫سبکشان‬

‫همه‬

‫سر‬

‫چو ناسفته گوهر سه دخترش بود‬
‫پدر‬

‫بدیشان‬

‫نهفته‬

‫از آن رفتن جندل و رای خویش‬
‫کاین‬

‫بیدارشان‬

‫بگفت آن کجا گفت و پاسخ شنید‬

‫رسید‬

‫یمن‬

‫سپارم‬

‫بر‬

‫سوی‬

‫اوی‬

‫شاه‬

‫ببینم‬

‫ببوسید‬

‫شنید‬

‫جهان‬

‫تاج‬

‫گاه‬

‫ترا‬

‫و‬

‫روانهای‬

‫فرستم‬

‫نیاز‬

‫پاسخ‬

‫آنگه‬

‫ز‬

‫به زنهارشان دست گیرم به دست‬

‫پس آنگه سه روشن جهان‌بین خویش‬
‫آید‬

‫آید‬

‫پیوند‬

‫من‬

‫شود روشن این شهر تاریک من‬

‫ببینم کشان دل پر از داد هست‬
‫بدیدار‬

‫جز‬

‫فروزنده‌ی‬

‫دیدارشان‬

‫ایشان‬

‫زدن‬

‫به‬

‫فرمانش‬

‫گام‬

‫که‬

‫یمن‬

‫همه‬

‫پسر‬

‫پر‬

‫آمدند‬

‫پسر‬

‫اندرخورد‬
‫‪61‬‬

‫کار‬

‫چون‬
‫از‬

‫او‬

‫بندید‬

‫دل‌نهاده‬

‫را‬

‫دانش‬
‫که‬

‫و‬

‫به‬

‫خرم‬

‫بوید‬

‫هرانجمن‬

‫گفت‬

‫پدر‬

‫پدر‬

‫پرورد‬

‫پرفسون‬

‫چونان‬

‫خواسته‬

‫آمدند‬

‫رفتن پسران فریدون نزد شاه یمن‬
‫خانه‬

‫سوی‬

‫خورشید‬

‫چو‬

‫برفتند‬

‫با‬

‫از‬

‫لشکری‬

‫گوهر‬

‫سه‬

‫و‬

‫پراگند‬

‫برآسمان‬

‫بیاراستند‬

‫چون‬

‫شد‬

‫آگاه‬

‫پرمایه‬

‫اندر‬

‫یمن‬

‫گشن‬

‫زعفران‬

‫ابا‬

‫نشستن‬
‫در‬

‫گهی‬

‫برون‬

‫پراگنده‬

‫کهن‬

‫گنجهای‬

‫نادیده‬

‫رنج‬

‫ابا‬

‫تاج‬

‫و‬

‫با‬

‫ز‬

‫کینه‬

‫به‬

‫دل‬

‫بیاورد‬

‫سه‬

‫هر‬

‫شاه‬

‫یمن‬

‫بدیشان‬

‫گفت‬

‫مگر‬
‫که‬

‫که‬

‫به اختر کس آن‌دان که دخترش نیست‬

‫به‬

‫پیش‬

‫همه‬

‫بدان‬

‫خروشید‬
‫ز‬

‫چو‬

‫به‬

‫تا‬

‫گوهر‬

‫فرزند‬
‫سوی‬

‫و‬

‫چو‬

‫که‬

‫گفت‬

‫بار‬

‫یمن‬

‫را‬

‫آئین‬

‫فر‬

‫گشت‬

‫باشد‬

‫فریدون‬

‫غریبان‬

‫نهادند‬

‫یمن‬

‫مرد‬

‫می‬

‫برآمیختند‬

‫در‬

‫نامداران‬

‫و‬

‫زن‬

‫زیر‬

‫شدند‬

‫پی‬

‫انجمن‬

‫دیده‬

‫رنج‬

‫شکنج‬

‫بد‬

‫آمد‬

‫من‬

‫از‬

‫آفریدون‬

‫ماده‬

‫شد‬

‫زیبا‬

‫بود‬

‫از‬

‫تخم‬

‫ماه‬

‫را‬

‫به‬

‫نره‬

‫کیان‬

‫بدیشان‬

‫بر‬

‫شاه‬

‫آیین‬

‫جفت‬

‫خویش‬

‫چو جان پیش دل بر نگارندشان‬

‫ابر‬

‫افروخته‬
‫و‬

‫دینار‬

‫با‬

‫زلفشان‬

‫سپردم‬

‫بدارندشان‬
‫ببست‬

‫چو‬

‫پر‬

‫تذرو‬

‫چو دختر بود روشن اخترش نیست‬

‫بدانید کین سه جهان بین خویش‬
‫دیده‬

‫خورشیدچهر‬

‫که سه ماه نو بود و سه شاه گرد‬

‫بد از من که هرگز مبادم میان‬
‫موبدان‬

‫خواستند‬

‫که موبد چو ایشان صنوبر نکشت‬

‫سپرد‬

‫سرو‬

‫ارغوان‬

‫گشاد آنچه یک چند گه بود راز‬

‫سه خورشید رخ را چو باغ بهشت‬
‫گنج‬

‫از‬

‫مشک‬

‫همه‬

‫یمن‬

‫کرد‬

‫الژورد‬

‫موبدان‬

‫لشکر‬

‫آمدند‬

‫همی‬

‫ریختند‬

‫باز‬

‫پیروز‬

‫چه بیگانه فرزانگان و چه خویش‬

‫همه یال اسپان پر از مشک و می‬
‫ساخت‬

‫نامداران‬

‫بیاراست‬

‫پیش‬

‫شاه‬

‫بر‬

‫خویشتن‬

‫همه‬

‫سپهر‬
‫سرو‬

‫لشکری‬

‫این‬

‫همی‬

‫عکس‬

‫آمدنشان‬

‫فرستادشان‬
‫شدند‬

‫هر‬

‫سه‬

‫زد‬

‫و‬

‫کشیدند‬

‫چو‬

‫رفتند‬

‫هر‬

‫سه‬

‫شب‬

‫چوباد‬

‫آمد‬

‫بخفتند‬

‫و‬

‫شاد‬

‫پشت‬

‫عماری‬

‫شرزه‬

‫یک‬

‫هیونان‬

‫اندردگر‬

‫مست‬

‫دوخته‬

‫گرامی به دل بر چه ماده چه نر‬

‫جوانان‬

‫روی‬
‫‪62‬‬

‫بینادل‬

‫راه‬

‫جوی‬

‫بخش کردن فریدون جهان را بر پسران‬
‫نهفته‬

‫بیرون‬

‫چو‬

‫از‬

‫کشید‬

‫نهان‬

‫به سه بخش کرد آفریدون جهان‬

‫بنگرید‬

‫همه روم و خاور مراو را سزید‬

‫سیم‬

‫یکی روم و خاور دگر ترک و چین‬

‫نخستین‬
‫به‬

‫به‬

‫دگر‬

‫به‬

‫فرزند‬

‫تخت‬

‫تا‬

‫کیان‬

‫تور‬

‫یکی‬

‫سلم‬

‫را‬

‫لشکری‬
‫به‬

‫بیامد‬

‫بزرگان‬

‫برو‬

‫اندرون‬

‫لشکری‬

‫اندر‬

‫داد‬

‫نا‬

‫تخت‬

‫برگزید‬

‫آورد‬

‫پای‬

‫کرد‬

‫شاه‬

‫توران‬

‫مزد‬

‫کی‬

‫همی‬
‫ورا‬

‫زمین‬

‫کشید‬
‫همی‬

‫افشاندند‬

‫مر‬

‫از ایشان چو نوبت به ایرج رسید‬

‫هم‬

‫بدو‬

‫ایران‬

‫و‬

‫داد‬

‫هم‬

‫کورا‬

‫دشت‬

‫سزا‬

‫خاور‬

‫خواندندیش‬

‫خاور‬

‫تور‬

‫لشکر‬

‫توران‬

‫شهش‬

‫ساالر‬

‫کرد‬

‫آنگهی‬

‫ترکان‬

‫اندرکشید‬
‫خدای‬

‫و‬

‫به‬

‫چین‬
‫راه‬

‫او‬

‫پاک‬

‫پدر‬

‫را‬

‫شاه‬

‫ایران‬

‫خواندند‬
‫گزید‬

‫هم آن تخت شاهی و تاج سران‬

‫نیزه‌وران‬

‫بود‬

‫سوی‬

‫و‬

‫کمر بر میان بست و بگشاد دست‬

‫برنشست‬

‫گوهر‬

‫دشت‬

‫گرازان‬

‫گردان‬

‫ایران‌زمین‬

‫همان کرسی و مهر و آن تخت عاج‬

‫تاج‬

‫چنان‬

‫نشستند هر سه به آرام و شاد‬

‫مرزبانان‬

‫نژاد‬

‫فرخ‬

‫رشک بردن سلم‪ ،‬بر ایرج‬
‫برآمد‬

‫فریدون‬

‫برین‬
‫چو‬

‫بجنبید‬
‫دلش‬

‫نبودش‬

‫برین‬
‫گونه‬

‫فرزانه‬

‫آمد‬

‫مر‬

‫روزگار‬

‫گشت‬

‫شد‬

‫گردد‬

‫به‬

‫سلم‬

‫سراسر‬

‫کاراندرون‬
‫را‬

‫غرقه‬

‫پسندیده‬

‫دل‬

‫به‬

‫بخش‬

‫دراز‬

‫زمانه به دل در همی داشت راز‬

‫سخن‬

‫شود سست نیرو چو گردد کهن‬

‫به‬

‫سالخورد‬

‫ز‬

‫باغ‬

‫گرفتند‬

‫تیرگی‬

‫دگرگونه‌تر‬

‫جای‬

‫به‬

‫آزاندرون‬

‫اندیشه‬

‫بهار‬

‫اندر‬

‫پرمایگان‬

‫شد‬

‫به‬

‫بنشست‬

‫آورد‬

‫آیین‬
‫با‬

‫گرد‬

‫خیرگی‬

‫و‬

‫رای‬

‫رهنمون‬

‫که داد او به کهتر پسر تخت زر‬

‫پدر‬
‫‪63‬‬

‫فرسته‬

‫به دل پر زکین شد به رخ پر ز چین‬

‫فرستاد‬
‫بدان‬

‫ز‬

‫نزد‬

‫ای‬

‫شهنشاه‬

‫نیکی‬

‫کنون‬

‫زیان‬

‫بشنو‬

‫سه‬

‫فرزند‬

‫اگر‬

‫برادر‬

‫ترکان‬

‫کرده‬

‫ازمن‬

‫یکی‬

‫بودیم‬

‫من‬

‫مهترم‬

‫زیبای‬

‫به‬

‫پیام‬

‫و‬

‫گویی‬

‫سال‬

‫که‬

‫گسسته‬

‫چین‬

‫داستان‬

‫بمانیم‬

‫هر‬

‫دو‬

‫دژم‬

‫سزد‬

‫مرز‬

‫ترکان‬

‫و‬

‫چین‬

‫سپارد‬
‫هیون‬

‫به‬

‫چو‬

‫خوبی‬

‫فرستاده‬

‫که‬

‫شنیده‬

‫این‬

‫چنین‬

‫که‬

‫راز‬

‫داد‬

‫ما‬

‫را‬

‫با‬

‫من‬

‫همه‬

‫بشنید‬
‫که‬

‫پاسخ‬
‫به‬

‫تور‬

‫با‬

‫گاه‬

‫بیامد‬

‫برآشفت‬

‫دلیر‬

‫ترا‬

‫زدن‬

‫رای‬

‫زبان‌آوری‬

‫به‬

‫جای‬

‫نشاید‬

‫فرستاده‬

‫اکنون‬

‫شهریار‬
‫پدر‬

‫هشیار‬

‫چرب‬

‫زبونی‬

‫درنگ‬

‫چون‬

‫و‬

‫گوی‬

‫از‬

‫اندرین‬

‫کار‬

‫و‬

‫جای‬

‫به‬

‫دیگر‬

‫رسیدند‬

‫گزیدند‬
‫ز‬

‫پس‬

‫بیگانه‬

‫پس‬

‫موبدی‬

‫پردخته‬

‫کردند‬

‫نزدیک‬

‫بی‌مغز‬

‫رای‬

‫توران‬

‫خدای‬

‫پرباد‬

‫ناگاه‬

‫نیست‬
‫کرد‬

‫شیر‬

‫برسان‬

‫بدین‬

‫گونه‬

‫بفریفت‬

‫بباید‬

‫بروی‬

‫اندر‬

‫آورد‬

‫روی‬

‫برهنه‬
‫به‬

‫برفت این برادر ز روم آن ز چین‬
‫یک‬

‫سپهدار‬

‫اندرون‬

‫ایران‬

‫زمین‬

‫ای‬

‫کجا‬

‫هیچ‬

‫فراز‬

‫ای‬

‫دادگر‬

‫نباید‬

‫فریب‬

‫پاسخ‬

‫بر‬

‫پدر‬

‫تور‬

‫فگندن‬

‫فرستاد‬

‫میان‬

‫آورد‬

‫به‬

‫هیونی‬

‫نگاه‬

‫باز‬

‫تو‬

‫پادشاه‬

‫کجا آب او خون و برگش کبست‬

‫گفت‌گوی‬

‫کردن‬

‫من‬

‫بگو این سخن هم چنین یاد دار‬

‫درختیست این خود نشانده بدست‬
‫بدین‬

‫مهر‬

‫تو‬

‫مغز‬

‫سر‬

‫کرد‬

‫جوانی‬

‫مگر‬

‫از‬

‫به‬

‫پای‬

‫یاد‬

‫اندر‬

‫خورد‬

‫به ایرج دهد روم و خاور به من‬

‫بدین بخشش اندر مرا پای نیست‬
‫بگزارد‬

‫زمانه‬

‫به‬

‫نشنیدی‬

‫از‬

‫باستان‬

‫کزین سان پدر کرد بر ما ستم‬

‫چو ایران و دشت یالن و یمن‬
‫ترا‬

‫کزین‬

‫گونه‬

‫نزیبد‬

‫گذشته ز من تاج و تخت و کاله‬
‫گر‬

‫روشن‬

‫از‬

‫به‬

‫گزین‬

‫یکی کهتر از ما برآمد به بخت‬

‫تخت‬

‫و‬

‫زی‬

‫دل‬

‫خرم‬

‫و‬

‫شادکام‬

‫منش پست و باال چو سرو بلند‬

‫پسند‬

‫خرد‬

‫فرستاد‬

‫جاوید‬

‫زی‬

‫شاه‬

‫چین‬

‫سخن‬

‫سخن‬

‫تیزویر‬

‫آید‬

‫ز‬

‫سخن سلم پیوند کرد از نخست‬
‫‪64‬‬

‫شد‬

‫زهر‬

‫سگالش‬

‫جای‬

‫که‬

‫باید‬

‫یابد‬

‫شاه‬

‫آسایش‬
‫آن‬

‫اندر‬

‫راندند‬

‫گوی‬

‫شرم‬

‫به‬

‫به‬

‫و‬

‫گرفتند‬
‫پدر‬

‫نزدیک‬
‫دالور‬

‫روی‬

‫هر‬

‫دیدگان‬

‫بسیچ‬

‫پوشیده‌راز‬

‫آمیخته‬

‫بینادل‬

‫جهان‬

‫شکیب‬

‫اندر‬

‫آشکارا‬

‫شاه‬

‫انگبین‬

‫و‬

‫راز‬

‫گونه‬

‫رای‬

‫و‬

‫را‬

‫یادگیر‬
‫بشست‬

‫فرستاده‬
‫چو‬

‫را‬

‫آیی‬

‫گفت‬

‫به‬

‫ره‬

‫کاخ‬

‫نباید‬

‫برنورد‬

‫فریدون‬

‫فرود‬

‫پیری‬

‫امید‬

‫جوان‬

‫بود‬

‫را‬

‫یزدان‬

‫پاک‬

‫بباید که باشد به هر دو سرای‬
‫نگردد‬

‫جهان‬

‫مرترا‬

‫نجستی‬

‫به‬

‫ندیدی‬

‫هنر‬

‫همه‬

‫سه‬

‫برزو‬

‫جز‬

‫فرزند‬

‫یکی‬

‫ساختی‬

‫بودت‬

‫را‬

‫بر‬

‫یکی‬

‫تاج‬

‫ایا‬

‫دادگر‬

‫کژی‬

‫و‬

‫گرد‬

‫و‬

‫کاستی‬

‫یکی‬

‫بیشتر‬

‫خردمند‬

‫با‬

‫دم‬

‫رسم‬

‫و‬

‫راه‬

‫سر‬

‫ر‬

‫ز‬

‫نکردی‬
‫بزرگ‬
‫کجا‬

‫تو‬

‫اگر‬

‫سپاری‬

‫و‬

‫فراز‬

‫تاج‬

‫گرنه‬

‫چو‬

‫بدو‬

‫از‬

‫آن‬

‫گوشه‌ای‬

‫سواران‬

‫آورم‬

‫بشنید‬

‫ترکان‬

‫موبد‬

‫از‬

‫لشگر‬

‫پیام‬

‫برین‬

‫به‬

‫به‬

‫درگاه‬

‫جهان‬

‫ابر‬

‫نشسته‬

‫اندر‬

‫به‬

‫در‬

‫آورده‬

‫بر‬

‫گرزدار‬

‫زمین‬
‫که‬

‫ز‬

‫چندان‬

‫رسید‬

‫زمین‬

‫او‬

‫به‬

‫به‬

‫برفتند‬

‫دلیر‬

‫که‬

‫بفرمود‬

‫آمد‬

‫تا‬

‫فرستاده‌ای‬

‫پرده‬

‫زو‬

‫ابر‬

‫نگاه‬

‫یزدان‬

‫درون‬
‫فرو‬

‫بیدار‬

‫خرد‬

‫برد‬

‫سر‬

‫جهان‌بین‬

‫تو‬

‫اندار‬

‫گشته‬

‫راستی‬

‫افراختی‬

‫و‬

‫مباد‬

‫هرگز‬
‫یابد‬

‫زو‬

‫جهان‬

‫آفرین‬
‫رها‬

‫را‬

‫روم‬

‫باد‬

‫کوه‬

‫پرده‬

‫دست‬

‫گردان‬

‫ایرج‬

‫و‬

‫ببوسید‬

‫آتش‬
‫دید‬
‫تا‬

‫درون‬

‫دگر‬

‫برآمد‬

‫جوینده‬

‫کین‬

‫بنمود‬

‫پشت‬

‫برآرم‬

‫و‬

‫بجنبد‬

‫کوه‬

‫سر‬

‫جای‬

‫ژنده‬
‫چو‬

‫ز‬

‫دمار‬

‫جای‬

‫ناپدید‬

‫پهنای‬

‫او‬

‫پرمایگان‬

‫پیالن‬

‫آوای‬

‫جنگ‬
‫شیر‬

‫گران لشگری گرد او بر به پای‬

‫بگفتند‬

‫کارآگهان‬

‫نزد‬

‫از‬

‫خروشی‬

‫سپهریست پنداشت ایوان به جای‬
‫بیدار‬

‫ایران‬

‫برآورده‌ای‬

‫به یک دست بربسته شیر و پلنگ‬
‫گرانمایه‬

‫از‬

‫از‬

‫گرانمایگان‬

‫گرد‬

‫به‬

‫دور‬

‫هم‬

‫چین‬

‫باالی‬

‫تیره‬

‫تیره‬

‫نشیند چو ما از تو خسته نهان‬

‫بر آنسان به زین اندر آورد پای‬
‫شاه‬

‫بخشش‬

‫آمدت‬

‫داد‬

‫شود‬

‫درشت‬

‫آفریدون‬

‫فرمان‬

‫به‬

‫شاد‬

‫تا‬

‫خاک‬

‫نه بر تخت شاهی نه اندر خوریم‬

‫بی‌بها‬

‫و‬

‫به‬

‫را‬

‫برو‬

‫زمین‬

‫تارک‬

‫گشته‬

‫خورشید‬

‫دیگری‬

‫یکی‬

‫نه ما زو به مام و پدر کمتریم‬
‫شهریار‬

‫تابنده‬

‫نکردی‬

‫ساختی‬

‫ببالین‬

‫سیه‌موی‬

‫سپید‬

‫که شد تنگ بر تو سرای درنگ‬

‫چه سازی درنگ اندرین جای تنگ‬
‫داد‬

‫که‬

‫ترا‬

‫و‬

‫نخستین ز هر دو پسر ده درود‬

‫پس آنگه بگویش که ترس خدای‬
‫روز‬

‫یابد‬

‫باد‬

‫گرد‬

‫یکی‬

‫شاه‬

‫بر‬

‫برداشتند‬
‫‪65‬‬

‫با‬

‫پرمنش‬

‫اسپش‬

‫شهریار‬

‫ز‬

‫مرد‬

‫درگاه‬

‫با‬

‫جهان‬

‫دستگاه‬

‫بگذاشتند‬

‫چو چشمش به روی فریدون رسید‬

‫همه دیده و دل پر از شاه دید‬

‫دولب پر ز خنده دو رخ پر ز شرم‬

‫نرم‬

‫چو‬

‫به باالی سرو و چو خورشید روی‬

‫کیانی‬

‫بپرسیدش‬

‫گفت‬

‫دگر‬

‫فرستاده‬

‫دو‬

‫از‬

‫کز‬

‫راه‬

‫گفت‬

‫دور‬

‫ای‬

‫دراز‬

‫گرانمایه‬

‫منم‬

‫بنده‌ای‬

‫پیامی‬

‫شاه‬

‫شاه‬

‫درشت‬

‫بگویم‬

‫آوریده‬

‫چو‬

‫بفرمود‬

‫فریدون‬

‫فرستاده‬

‫فرمایدم‬

‫پس‬

‫تا‬

‫را‬

‫گفت‬

‫بدو‬

‫زبان‬

‫بگشاد‬

‫پهن‬

‫کای‬

‫که‬

‫بگوی‬

‫از‬

‫انوشه‬
‫ز‬

‫پند‬

‫آن‬

‫گوهر‬

‫شهریار‬

‫که‬

‫ناپاک‬

‫دو‬

‫کردید‬

‫بباید‬

‫هوشیار‬

‫ار‬

‫من‬

‫شد‬

‫مغزتان‬

‫مرا‬

‫پیشتر‬

‫قیرگون‬

‫شما‬

‫هم‬

‫سپهری‬

‫خماند‬
‫بدان‬

‫پشت‬

‫که‬

‫برترین‬

‫را‬

‫مرا‬

‫نام‬

‫کرد‬

‫این‬

‫یزدان‬

‫یکی‬

‫بسی‬
‫همه‬

‫همه‬

‫انجمن‬

‫روزگاران‬

‫راستی‬

‫ترس‬

‫کردم‬

‫شدست‬

‫خواستم‬

‫یزدان‬

‫بد‬

‫زین‬

‫اندر‬

‫بر‬

‫تن‬

‫پر‬

‫خشم‬

‫و‬

‫پیش‌گاه‬

‫نام‬

‫تواند‬

‫من‬

‫بیگناه‬

‫خویش‬
‫و‬

‫جوانان‬

‫مهی‬

‫دل‬

‫دل‬

‫دو‬

‫را‬

‫پوزش‬

‫بر‬

‫مرا‬

‫ناپارسا‬
‫ناهوشیار‬

‫همی‬

‫اکنون‬

‫خویش‬

‫داد‬

‫مغز‬

‫اهریمن‬

‫به‬

‫این‬

‫کار‬

‫بگذاشتم‬

‫پالوده‬

‫آگهی‬
‫را‬

‫درود از شما خود بدین سان سزید‬

‫پدید‬

‫همی‬

‫تهی‬

‫از‬

‫شما‬

‫خردتان‬

‫همانا‬

‫را‬

‫نبود‬

‫همین‌ست‬

‫آگهی‬
‫رای‬

‫چو سرو سهی قد و چون ماه روی‬

‫موی‬

‫نشد پست و گردان بجایست نوز‬

‫کوز‬

‫نماند‬

‫روزگار‬

‫برین‬

‫گونه‬

‫بد‬

‫نکردم‬

‫بر‬

‫باد‬

‫پایدار‬

‫بس‬

‫به رخشنده خورشید و بر تیره خاک‬

‫پاک‬

‫که‬

‫به تخت و کاله و به ناهید و ماه‬
‫از‬

‫مبیناد‬

‫ترا‬

‫همی‬

‫ندارید شرم و نه بیم از خدای‬
‫بود‬

‫همه‬

‫پاک‬

‫زنده‬

‫به‬

‫تو‬

‫کس‬

‫فراز‬

‫چو بشنید مغزش برآمد به جوش‬

‫گوش‬

‫گوهر‬

‫جای‬

‫شنیده سخن سر به سر کرد یاد‬

‫برگشاد‬

‫بیهوده‬

‫شدی‬

‫پیام‬

‫که من چشم از ایشان چنین داشتم‬
‫بد‬

‫خویش‬

‫رنجه‬

‫فرستنده‬

‫شاه‬

‫نیاید‬

‫ز‬

‫اندر‬

‫چنین‬

‫ناسزا‬

‫به‬

‫بر‬

‫گفتار‬

‫نشیب‬

‫ابی‬

‫ز هر کس که پرسی به کام تواند‬
‫را‬

‫کردش‬

‫پر‬

‫سرخ‬

‫که هستند شادان دل و تن‌درست‬

‫نخست‬

‫و‬

‫گرد‬

‫زبان‬

‫سزاوار‬

‫نشاندش هم آنگه فریدون ز پای‬
‫گرامی‬

‫کافور‬

‫گل‬

‫موی‬

‫من‬

‫ستاره‬

‫بخردان‬

‫نکردیم‬

‫اندرین‬

‫شناسان‬

‫و‬

‫شما‬

‫هم‬

‫را‬

‫نگاه‬

‫موبدان‬

‫بخشش‬

‫زمین‬

‫در‬

‫جهان‬

‫به کژی نه سر بود پیدا نه بن‬

‫سخن‬

‫همه‬

‫میان‬
‫‪66‬‬

‫راستی‬

‫خواستم‬

‫چو‬

‫آباد‬

‫مگر‬

‫دادند‬

‫همچنان‬

‫گیتی‬

‫گفتم‬

‫آباد‬

‫به‬

‫نجستم‬

‫من‬

‫تا‬

‫ببینید‬

‫تخت‬

‫به‬

‫داستان‬

‫یکی‬

‫چنین‬

‫گفت‬

‫بترسم‬

‫که‬

‫ولیکن‬

‫چنین‬

‫به‬

‫خرد‬

‫تخت‬

‫بلند‬

‫گویم‬

‫ار‬

‫بر‬

‫نشست‬

‫باما‬

‫چنگ‬

‫در‬

‫رهنمای‬
‫اژدها‬

‫که‬

‫چون‬

‫گوید‬

‫آز‬

‫آن‬

‫ز‬

‫گردد‬

‫کسی‬

‫کو‬

‫برادر‬

‫فروشد‬

‫کزین‬

‫هر‬

‫چه‬

‫دانید‬

‫بجویید‬

‫و‬

‫فرستاده‬
‫ز‬

‫آن‬

‫بشنید‬

‫پیش‬

‫توشه‌ی‬

‫ره‬

‫گفتار‬

‫چنان‬

‫فریدون‬

‫روان‬

‫یابد‬

‫بر‬

‫که‬

‫شد‬

‫هنگام‬

‫بودش‬

‫سزد‬

‫خاک‬

‫نخواهد‬

‫جهان چون شما دید و بیند بسی‬
‫از‬

‫شما‬

‫تاری‬

‫کشید‬

‫کرد‬

‫خواهد‬

‫پسند‬

‫را‬

‫سرای‬

‫کالبدتان‬

‫رها‬

‫کارید‬

‫خود‬

‫جاوید‬

‫چنین‬
‫از‬

‫تندی‬
‫سه‬

‫ما‬

‫دیو‬

‫و‬

‫اهرمن‬

‫بدروید‬
‫انبازتان‬
‫است‬

‫آشفتن‬

‫فرزند‬

‫آزاد‬

‫مرد‬

‫از‬

‫آب‬

‫پاک‬

‫چه آن خاک و آن تاج شاهنشهی‬

‫تهی‬

‫به‬

‫جزین‬

‫است‬

‫که‬

‫سالخورد‬

‫دلها‬

‫چنین‬

‫نه‬

‫مرا خود ز گیتی گه رفتن است‬

‫و‬

‫از‬

‫چرا‬

‫آزتان‬

‫این‬

‫کژی‬

‫همان‬

‫بشنوید‬

‫سخن‬

‫پراگندن‬

‫سپارم به سه دیده‌ی نیک بخت‬

‫شما را کنون گر دل از راه من‬
‫کردگار‬

‫انجمن‬

‫بود‬

‫کردگار‬

‫گر‬

‫بکوشید‬

‫کنید‬

‫نخوانندش‬

‫شدن‬

‫رستگاری‬
‫تا‬

‫با‬

‫رام‬

‫به‬

‫رنج‬

‫کسی‬

‫هر‬

‫شمار‬

‫روز‬

‫کنید‬

‫کوته‬

‫زمین را ببوسید و برگاشت روی‬

‫اوی‬

‫که گفتی که با باد انباز گشت‬

‫بازگشت‬

‫سخن گفتن فریدون با ایرج در باره کردار سلم و تور‬
‫فرستاده‌ی‬
‫گرامی‬

‫سلم‬

‫جهانجوی‬

‫چون‬
‫را‬

‫گشت‬

‫پیش‬

‫شهنشاه‬

‫باز‬

‫همه‬

‫خواند‬

‫ز‬

‫ورا گفت کان دو پسر جنگجوی‬

‫که‬

‫از اختر چنین استشان بهره خود‬
‫دگر‬

‫برادرت‬

‫چو‬

‫آنکه‬

‫پژمرده‬

‫دو‬

‫چندان‬
‫شد‬

‫کشور‬

‫آبشخورست‬

‫روی‬

‫تو‬

‫برادر‬

‫رنگین‬

‫که‬

‫کجا‬

‫بود‬

‫‪67‬‬

‫گفتها‬

‫خاور‬

‫باشند‬

‫آن‬

‫نگردد‬

‫بنشست‬

‫مر‬

‫سوی‬

‫و‬

‫پیش‬

‫شادان‬

‫ما‬

‫نهادند‬

‫روی‬

‫به‬

‫کردار‬

‫سر‬

‫افسر‬

‫بود‬

‫بومها‬

‫دگر‬

‫گرد‬

‫بر‬

‫او‬

‫بازراند‬
‫بد‬

‫را‬

‫ترا‬

‫بگشاد‬

‫راز‬

‫درشتی‬

‫بالین‬

‫برست‬
‫تو‬

‫گر‬

‫تو‬

‫شمشیر‬

‫پیش‬

‫سرت‬

‫مهرآوری‬

‫دو فرزند من کز دو دوش جهان‬
‫گرت‬

‫سر‬

‫نباید‬

‫ز‬

‫چنین‬

‫داد‬

‫بکارست‬

‫بپسیچ‬

‫کار‬

‫یار‬

‫کس‬

‫در‬

‫نگه‬

‫گیتی‬

‫پس‬

‫کرد‬

‫که‬

‫پاسخ‬

‫ایرج‬
‫ای‬

‫برآن‬

‫نامور‬

‫نگه‬

‫همی‬

‫تنش‬

‫که هر چند چرخ از برش بگذرد‬

‫خداوند‬

‫آن‬

‫از‬

‫چو‬

‫دستور‬

‫نباید‬

‫مرا‬

‫بگویم‬
‫به‬

‫به‬

‫به‬

‫مرا‬

‫دل‬

‫شمشیر‬

‫که‬

‫تاجور‬
‫تاج‬

‫بیهوده‬

‫گیتی‬

‫فرجام‬
‫با‬

‫بدو‬
‫مرا‬

‫این‬

‫هم‬

‫ورشان‬

‫سخن‬

‫و‬

‫ای‬

‫چندین‬

‫به‬

‫یاد‬

‫ز‬

‫گیتی‬

‫فرجام‬

‫بدین‬

‫خردمند‬
‫باید‬

‫به‬

‫شهریار‬

‫شهریار‬

‫شد‬

‫شاه‬

‫تخت‬

‫ندیدند‬

‫پیش‬

‫نامداران‬

‫مدارید‬

‫شما‬

‫گفت‬

‫ای‬

‫و‬

‫از‬

‫هم‬

‫کینه‬

‫باشد‬

‫مرا‬

‫شوم‬

‫کاله‬

‫ولیکن‬

‫چو‬

‫جانی‬

‫من‬

‫زمین‬

‫پرستنده‬

‫چند‬

‫مردم‬

‫چرا‬

‫خون‬

‫بد‬

‫کین‬

‫پیش‬

‫نگر‬

‫امید‬

‫پاک‬

‫پدر‬

‫فرخ‬

‫گردش‬

‫چرا‬

‫روزگار‬

‫غم‬

‫دیدار‬

‫خورد‬

‫روشن‌روان‬

‫باید‬

‫خورد‬

‫بار‬

‫کشت‬

‫امروز‬

‫آورد‬

‫کین‬

‫اندر‬

‫آیین‬

‫خویش‬

‫ایشان‬

‫دوان‬

‫بی‌سپاه‬

‫نگذرانم‬

‫روزگار‬

‫بد‬

‫خشم‬
‫چه‬

‫تا‬

‫و‬

‫بد‬

‫کرد‬

‫مدارید‬
‫با‬

‫کین‬

‫جمشید‬

‫نماندش همان تاج و تخت و کمر‬

‫بدر‬

‫بباید‬

‫کار‬

‫چشیدن‬

‫سزاوارتر‬

‫آورم‬

‫برادر‬

‫پور‬

‫ز‬

‫گرفت‬

‫دلت‬

‫مه‬

‫نهد‬

‫بی‌بها‬

‫بد‬

‫زانکه‬

‫کین‬

‫روشنایی‬

‫نیاید‬

‫همی‬

‫رزم‬

‫مهر‬

‫پیوند‬

‫پر‬

‫خرد‬

‫جوید‬

‫در‬

‫روزگار‬

‫تو‬

‫ایشان‬

‫آورم‬
‫سور‬

‫شگفت‬
‫گزید‬

‫اژدها‬

‫دم‬

‫کش از آفرینش چنین است بهر‬
‫بیارای‬

‫ترا ای پسر گر چنین است رای‬
‫از‬

‫بدین‬

‫تیره‬

‫مدارید‬

‫چه پیش آیدش جز گزاینده زهر‬
‫میان‬

‫یار‬

‫بس‬

‫چنان چون گرامی تن و جان من‬

‫ز تو پر خرد پاسخ ایدون سزید‬
‫شود‬

‫بربند‬

‫بار‬

‫چو ما دید بسیار و بیند زمین‬

‫نگین‬

‫نامداران‬

‫کن‬

‫درختی‬

‫چو بستر ز خاکست و بالین ز خشت‬
‫و‬

‫و‬

‫زبان‬

‫پس از رنج رفتن ز جای سپنچ‬

‫به آغاز گنج است و فرجام رنج‬

‫گاه‬

‫من‬

‫راستی‬

‫مهربان‬

‫کند‬

‫ارغوان‬

‫و‬

‫بر‬

‫بگشای‬

‫و‬

‫خردمند‬

‫که چون باد بر ما همی بگذرد‬
‫پژمراند‬

‫گنج‬

‫بی‌آزاری‬

‫شهریار‬

‫رخ‬

‫گشادند‬

‫از‬

‫و گر نه خورند ای پسر بر تو شام‬

‫تو گر چاشت را دست یازی به جام‬
‫ترا‬

‫گردد‬

‫برینسان‬

‫آشفته‬

‫داوری‬

‫بفرمای‬

‫سپاه‬
‫‪68‬‬

‫کار‬

‫کایند‬

‫و‬

‫با‬

‫بپرداز‬
‫تو‬

‫به‬

‫جای‬
‫راه‬

‫نویسم‬

‫ز درد دل اکنون یکی نامه من‬

‫مگر‬

‫بینم‬

‫باز‬

‫تن‬

‫ترا‬

‫که‬

‫درست‬

‫فرستم‬

‫روشن‬

‫به‬

‫روانم‬

‫انجمن‬

‫بدان‬

‫تست‬

‫دیدار‬

‫نامه نوشتن فریدون به سلم و تور‬
‫یکی‬

‫نامه‬

‫بنوشت‬

‫چنین‬

‫گفت‬

‫کاین‬

‫سر‬

‫کرد‬

‫نامه‬

‫زمین‬

‫به خاور خدای و به ساالر چین‬

‫پندمند‬

‫گشته‬

‫بلند‬

‫بر‬

‫نهان‬

‫شاه‬

‫آفرین‬

‫کجا هست و باشد همیشه به جای‬

‫خدای‬

‫نامه‌ی‬

‫به‬

‫میان‬

‫دو سنگی دو جنگی دو شاه زمین‬
‫تیغ‬

‫گراینده‌ی‬

‫نماینده‌ی‬

‫رنجها‬

‫همه‬

‫نخواهم‬

‫و‬

‫به‬

‫شب‬

‫آسان‬

‫بدوی‬

‫روز‬

‫گشته‬

‫همی‬

‫گرز‬

‫گران‬

‫خویشتن‬

‫را‬

‫دلتان‬

‫به‬

‫درد‬

‫برو‬

‫کزو‬

‫برادر‬

‫آمد‬

‫دوان‬

‫شاهی‬

‫بیفگند‬

‫از‬

‫شما‬

‫بهر‬

‫را‬

‫وگر‬
‫که‬

‫گرامیش‬

‫گزید‬

‫چو‬

‫نهادند‬
‫بشد‬

‫از‬

‫با‬

‫بودنش‬

‫بر‬

‫نامه‬

‫تنی‬

‫بگذرد‬

‫چند‬

‫بر‬

‫روز‬

‫مهر‬

‫برنا‬

‫و‬

‫چند‬

‫چنان‬
‫برفت‬

‫نوازیدن‬

‫بدان کو به سال از شما کهترست‬
‫دارید‬

‫برو‬

‫نامدار‬

‫گنج‬

‫افسران‬

‫پیش‬

‫اندر‬

‫امید‬
‫روی‬

‫آورده‬

‫از آن پس که دیدیم رنج دراز‬

‫ز تخت اندر آمد به زین برنشست‬
‫و‬

‫روشنی‬

‫درخشان‬

‫نگین‬

‫نه آگنده گنج و نه تاج و نه گاه‬

‫آزارتان‬

‫نوشه‬

‫چون‬

‫آشکارا‬

‫گشاینده‌ی‬

‫سه فرزند را خواهم آرام و ناز‬
‫بود‬

‫کیان‬

‫فروزنده‌ی‬

‫سپید‬
‫کاله‬

‫نزد‬

‫شده‬

‫از آنکو ز هر گونه دیده جهان‬

‫دو‬

‫خورشید‬

‫هرگز‬

‫بود‬

‫و‬

‫کز‬

‫نزد‬

‫آرزومند‬

‫ره‬

‫میان‬

‫کهتر‬

‫باد‬

‫نامداران‬

‫بندگی‬

‫اندر‬

‫را‬

‫سرد‬

‫دیدارتان‬
‫سزید‬

‫ببست‬

‫خورست‬

‫چو پرورده شد تن روان پرورید‬

‫خورید‬

‫فرستید‬

‫چند‬

‫با‬

‫زی‬

‫چون‬

‫بود‬

‫ارجمند‬

‫منش‬

‫ز ایوان بر ایرج گزین کرد راه‬

‫شاه‬

‫چنان‬

‫پیر‬

‫‪69‬‬

‫راه‬

‫را‬

‫ناگریز‬

‫رفتن ایرج با نامه پدر نزد برادران‬
‫چو تنگ اندر آمد به نزدیکشان‬

‫نبود‬

‫مهر‬

‫یکی‬

‫پذیره‬

‫چو‬

‫شدندش‬

‫دیدند‬

‫به‬

‫روی‬

‫آیین‬

‫برادر‬

‫به‬

‫خویش‬

‫دو پرخاشجوی با یکی نیک خوی‬
‫به‬

‫ایرج‬

‫نگه‬

‫کرد‬

‫بی‌آرامشان‬

‫شد‬

‫دل‬

‫هست‬

‫این‬

‫سزاوار‬

‫سپاه‬
‫که‬

‫پراگنده‬

‫از‬

‫جفت‬

‫شد‬

‫مهر‬

‫که‬

‫سپاه‬
‫او‬

‫همه‬

‫شاهنشهی‬

‫سرش‬

‫سخن‬

‫شد‬

‫پژوهنده‬

‫ز‬

‫به تور از میان سخن سلم گفت‬

‫به‬

‫سپاه‬
‫که‬

‫هنگامه‌ی‬
‫دو‬

‫چندان‬

‫شاه‬

‫بازگشتن‬

‫کجا‬

‫از‬

‫پذیره‬

‫راه‬

‫سپاه‬

‫دو‬

‫برین‬

‫گونه‬

‫اگر‬

‫بیخ‬

‫کشور‬
‫او‬

‫از‬

‫نگسالنی‬
‫جای‬

‫ز‬

‫از‬

‫کار‬

‫را‬

‫گشت‬

‫شاهی‬

‫نکردی‬

‫راه‬

‫دگر‬

‫شدن‬

‫اندر‬

‫نزیبد‬

‫مهی‬

‫کاله‬

‫گران‬

‫لشکر‬

‫و‬

‫تاج‬

‫از‬

‫کشوری‬

‫هر‬

‫بود‬

‫همانا‬
‫و‬

‫به‬

‫دیگر‬

‫لشکر‬
‫به‬

‫نگاه‬

‫بازآمدن‬

‫یکی چشم از ایرج نه برداشتند‬

‫از ایران دلم خود به دو نیم بود‬
‫چو‬

‫این‬

‫ایرج‬

‫بد‬

‫نهفت‬

‫که یک یک سپاه از چه گشتند جفت‬

‫بگذاشتند‬

‫کردم‬

‫تخت‬

‫و‬

‫کاله‬

‫خود و تور بنشست با رای زن‬

‫هردری‬

‫ز‬

‫به‬

‫سرای‬

‫چگر پر ز خون ابروان پر ز چین‬

‫انجمن‬

‫از‬

‫نام‬

‫جز‬

‫به لشگرگه آمد دلی پر ز کین‬
‫سراپرده‬

‫سزاوار‬

‫پرده‬

‫چهر‬

‫دل از مهر و دیده پر از چهر او‬

‫به لکشر نگه کرد سلم از کران‬
‫پرداخت‬

‫او‬

‫بر‬

‫آرزوی‬

‫نه‬

‫سه‬

‫بد‬

‫بردند‬

‫پیش‬

‫برگشادند‬

‫پرسش‬

‫هر‬

‫رای‬

‫باز‬

‫تازه‌تر‬

‫برفتند‬

‫جفت‬

‫از‬

‫سربسر‬

‫گرفتند‬

‫دو دل پر ز کینه یکی دل به جای‬
‫یکسر‬

‫آگه‬

‫سپه‬

‫از‬

‫تاریکشان‬

‫به‬

‫نگاه‬

‫اندیشه‬

‫برفزود‬

‫اندیشگان‬

‫از این پس جز او را نخوانند شاه‬

‫ز‬

‫جای‬

‫همه‬

‫برخاستند‬

‫‪70‬‬

‫تخت‬

‫شب‬

‫بلندت‬

‫همی‬

‫کشد‬

‫چاره‬

‫زیر‬

‫پای‬

‫آراستند‬

‫کشتن برادران‪ ،‬ایرج را‬
‫چو برداشت پرده ز پیش آفتاب‬

‫سپیده‬

‫برآمد‬

‫جای‬

‫نهادند‬

‫سر‬

‫برفتند‬

‫هر‬

‫دو‬

‫برفتند‬

‫با‬

‫او‬

‫گرازان‬

‫گفت‬

‫بدو‬
‫ترا‬

‫به‬

‫تور‬

‫ایران‬

‫باید‬

‫ار‬

‫خیمه‬

‫تخت‬

‫کیان‬

‫تو‬

‫و‬

‫از‬

‫چرا‬
‫مرا‬

‫همه‬

‫چنین بخششی کان جهانجوی کرد‬

‫نه‬

‫نه تاج کیان مانم اکنون نه گاه‬
‫از‬

‫چو‬

‫گفت‬

‫بدو‬

‫تور‬

‫مهتر‬

‫کای‬

‫یکی‬

‫سخن‬

‫کام‬

‫اگر‬

‫جوی‬

‫بزرگی‬

‫که‬

‫سپهر‬
‫مرا‬

‫بلند‬

‫سپردم‬
‫مرا‬

‫زمانه‬

‫جز‬

‫چو‬

‫فرجام‬
‫ار‬

‫تخت‬

‫شما‬

‫ایران‬
‫را‬

‫با شما‬
‫از‬

‫کهتری‬

‫بشنید‬

‫نیامدش‬

‫تور‬

‫اگر‬

‫زیر‬

‫کشد‬

‫نیست‬

‫نخواهم‬

‫او‬

‫کاله‬

‫ننگ‬

‫به‬

‫نیست‬
‫از‬

‫گفتار‬

‫زین‬

‫بود‬
‫و‬

‫آیین‬

‫من‬

‫ایرج‬

‫یکایک‬

‫برآمد‬

‫ز‬

‫ترک‬

‫میان‬

‫بسته‬

‫سوی‬

‫نام‬

‫کهتر‬

‫بزرگی‬

‫پاکتر‬

‫دل‬

‫کام‬

‫پسر‬

‫نه‬

‫روی‬

‫کرد‬

‫افگند‬

‫بن‬

‫ایران‬

‫پاسخ‬

‫آرام‬

‫خواهی‬

‫سپاه‬
‫جوی‬

‫بر‬

‫مهتری‬

‫بباید‬

‫گریست‬

‫خشتست‬

‫بالین‬

‫تو‬

‫من‬

‫مدارید‬

‫کین‬

‫کنون گشتم از تاج و از تخت سیر‬

‫بدین‬
‫روان‬

‫اگر‬

‫آزارتان‬

‫روی‬

‫را‬

‫با‬

‫نباید‬

‫دورمانم‬
‫و‬

‫مباد‬

‫آز‬

‫نبد‬

‫راستی‬

‫برین‬

‫رنجه‬

‫ز‬

‫گردن‌کشی‬

‫کرد‬

‫دیدارتان‬

‫دین‬

‫من‬

‫به ابرو ز خشم اندر آورد چین‬

‫چنین‬
‫پسند‬

‫به کرسی به خشم اندر آورد پای‬
‫جای‬

‫بر‬

‫سرانجام‬

‫نگین‬

‫و‬

‫برادر‬

‫برآن‬

‫تو‬

‫نبرد‬

‫در‬

‫کاله‬

‫نه شاهی نه گسترده روی زمین‬

‫من ایران نخواهم نه خاور نه چین‬
‫تیرگیست‬

‫برنهادی‬

‫مهی‬

‫به سر بر ترا افسر و زیر گنج‬

‫برادر که مهتر به خاور به رنج‬

‫بشنید‬

‫سوی‬

‫سخن بیشتر بر چرا رفت و چون‬

‫ماکهی‬

‫ایرج‬

‫پرده‌سرای‬

‫پر از مهر دل پیش ایشان دوید‬

‫چو از خیمه ایرج به ره بنگرید‬
‫درون‬

‫پالود‬

‫که دیده بشویند هر دو ز شرم‬

‫دو بیهوده را دل بدان کار گرم‬
‫ز‬

‫به‬

‫خواب‬

‫نزد‬

‫او‬

‫ارجمند‬

‫همی گفت و برجست هزمان ز جای‬
‫گرفت آن گران کرسی زر بدست‬

‫نشست‬
‫‪71‬‬

‫بر‬

‫بزد‬

‫گفت‬

‫نیایدت‬
‫مکش‬
‫مکن‬

‫ایچ‬

‫کنم‬

‫خون‬

‫برادر‬

‫جهان‬
‫یکی‬

‫خنجر‬

‫سخن‬
‫بدان‬

‫چو‬

‫تیز‬

‫آمد‬

‫فرود‬

‫ز‬

‫جهان‬

‫چه‬

‫کار‬

‫کردگار‬

‫یافتی‬
‫آبگون‬

‫زهرآبگون‬
‫پای‬

‫بپیچاند‬

‫بکوشش‬

‫گوشه‌ای‬

‫بندی‬

‫کمر‬

‫پاسخ‬

‫نداد‬

‫چه‬

‫مکن‬

‫مریز‬

‫همی‬

‫گسست‬

‫سهی‬

‫شد‬

‫روان خون از آن چهره‌ی ارغوان‬
‫بپروردیش‬

‫جهانا‬

‫نهانی‬

‫ندانم‬

‫ترا‬

‫بیاگند‬

‫مغزش‬

‫به‬

‫سر‬

‫تاجور‬

‫گفت‬

‫چنین‬

‫ز‬

‫آن‬

‫کاینت‬

‫تن‬

‫مشک‬
‫سر‬

‫بدین‬

‫کیست‬
‫و‬

‫آن‬

‫باز‬

‫برفتند‬

‫دو‬

‫آن‬

‫آمد‬

‫چادر‬

‫چاک‬

‫آن‬

‫گشته‬

‫یزدان‬

‫همان‬
‫آن‬

‫خون‬

‫کمرگاه‬

‫نامور‬

‫پدر‬

‫سرد‬

‫ستیز‬
‫باد‬

‫کشید‬
‫برش‬

‫کیانی‬

‫شاهنشهی‬
‫جوان‬

‫شهریار‬

‫آشکارت‬

‫گریست‬

‫بباید‬

‫به خنجر جدا کرد و برگشت کار‬

‫پیلوار‬

‫فرستاد‬

‫عبیر‬

‫که‬

‫نیاز‬

‫شد‬

‫کنون خواه تاجش ده و خواه تخت‬
‫بیداد‬

‫آن‬

‫او‬

‫جهاندار‬

‫پیر‬

‫توشه‌ای‬

‫وز آن پس ندادی به جان زینهار‬

‫کنار‬

‫دوست‬

‫گفتن‬
‫کرد‬

‫آورم‬

‫دل‬

‫با‬

‫سراپای‬

‫خنجرش‬

‫در‬

‫خون‬

‫فراز‬

‫سوزی‬

‫همان‬

‫برکشید‬

‫سرو‬

‫از‬

‫من‬

‫کزین پس نیابی ز من خودنشان‬

‫مردم‌کشان‬

‫خون‬

‫بشنید‬

‫از‬

‫از‬

‫نه شرم از پدر خود همینست رای‬

‫خدای‬

‫سرانجام‬

‫را‬

‫زین‬

‫خواستی‬

‫را‬

‫بیم‬

‫مراکت‬

‫خویشتن‬

‫بسنده‬
‫به‬

‫سر‬

‫مر‬

‫خسرو‬

‫تاجدار‬

‫ازو خواست ایرج به جان زینهار‬

‫نزد‬

‫تاج‬

‫جهان‌بخش‬

‫نیاگان‬

‫آن‬

‫بدو‬

‫سایه‌گستر‬

‫گشت‬

‫نیازی‬

‫پیر‬
‫باز‬

‫درخت‬

‫یکی سوی ترک و یکی سوی روم‬

‫شوم‬

‫آوردن تابوت ایرج به نزد فریدون‬
‫راه‬

‫سپاه‬

‫و‬

‫همی شاه را تخت پیروزه ساخت‬

‫همی‬

‫تاج‬

‫فریدون‬

‫چو‬

‫پذیره‬
‫تبیره‬

‫نهاده‬

‫هنگام‬

‫شدن‬

‫ببردند‬

‫دو‬

‫دیده‬

‫برگشتن‬

‫و‬

‫را‬

‫پیل‬

‫به‬

‫شاه‬

‫کاله‬

‫پدر زان سخن خود کی آگاه بود‬

‫بود‬

‫را‬

‫گوهر‬

‫اندر‬

‫شاخت‬

‫می و رود و رامشگران خواستند‬

‫بیاراستند‬

‫از‬

‫آرزومند‬

‫شاه‬

‫ببستند‬

‫درش‬
‫‪72‬‬

‫آذین‬

‫به‬

‫هر‬

‫کشورش‬

‫به زین اندرون بود شاه و سپاه‬

‫یکی‬

‫سوگوار‬

‫یکی‬

‫هیونی‬

‫برون‬

‫خروشی‬
‫به‬
‫ابا‬

‫ز‬

‫ز‬

‫تابوت‬

‫ناله‬

‫تابوت‬

‫آمد‬

‫از‬

‫برآورد‬
‫زر‬

‫آه‬

‫و‬

‫تابوت‬

‫دل‬

‫و‬

‫زر‬

‫تیره‬

‫چون‬

‫اندرون‬
‫با‬

‫تخته‬

‫نشسته‬

‫گرد‬

‫روی‬

‫پرنیان‬

‫سیه شد رخ و دیدگان شد سپید‬

‫چو‬

‫دریده‬

‫خسرو‬

‫درفش‬

‫سیه‬

‫تبیره‬
‫پیاده‬

‫و‬

‫کرده‬

‫و‬

‫پهلوانان‬

‫به‬

‫درد‬

‫مهر‬

‫زمانه‬

‫گمان‬

‫پیاده‬

‫مبر‬

‫خود‬

‫یکی‬

‫پند‬

‫چو‬

‫دشمنش‬

‫گیری‬

‫ترا‬

‫گویم‬

‫نمایدت‬
‫من‬

‫پر‬

‫سپاه‬

‫فریدون‬

‫بر‬

‫سر‬

‫آن‬

‫شاهنشهی‬

‫تخت‬

‫تهی‬

‫دید‬

‫میان‬

‫را‬

‫از‬

‫مهر‬

‫درست‬

‫بزناز‬

‫نهاده‬
‫همی‬

‫سر‬

‫گفت‬

‫ایرج‬

‫کای‬

‫داور‬

‫بریده‬

‫میان‬

‫پنداشتند‬
‫پدید‬

‫دل‬

‫از‬

‫سر‬

‫گوشت‬

‫از‬

‫به‬

‫بودش‬

‫پذیره‬

‫رنگ‬

‫تازی‬

‫خاک‬

‫نه‬

‫وزان‬

‫ربودن‬

‫تن‬

‫بود‬

‫اسپانش‬

‫را‬

‫امید‬

‫سپاه‬

‫آبنوس‬
‫نیل‬

‫برگرفتند‬

‫راه‬

‫بنمود‬

‫چهر‬

‫بران‬

‫چو‬

‫راستی‬

‫جوان‬

‫سر‬

‫بنگرید‬

‫درخت‬
‫به‬

‫جشنگاه‬

‫گیتی‬

‫مهر‬

‫ایرج‬

‫باغ‬

‫پیشتر‬

‫بیامد‬

‫در‬

‫رادمرد‬
‫کمان‬

‫شاه‬

‫ببر‬

‫نهادند‬

‫روی‬

‫بزمگاهان‬

‫نزدر‬

‫گلفشان‬

‫کیوان‬

‫ببایدت‬

‫برگرفته‬

‫را‬

‫شست‬

‫و‬

‫برآورده‬

‫بید‬

‫بدی‬

‫تاج‬

‫گرد‬

‫و‬

‫نوان‬
‫دید‬

‫بهی‬

‫سیاه‬

‫همی ریخت اشک و همی کند موی‬

‫فکند‬

‫ببست‬

‫به‬

‫گلستانش برکند و سروان بسوخت‬
‫اندر‬

‫اندر‬

‫اندر‬

‫دگرگونه‬

‫بر‬

‫نیکو‬

‫سوی‬

‫همی سوخت باغ و همی خست روی‬
‫خونین‬

‫کنار‬

‫و گر دوست خوانی نبینیش چهر‬

‫همان حوض شاهان و سرو سهی‬
‫آزادگان‬

‫به‬

‫خوار‬

‫آمد‬

‫نامداران‬

‫بخواهد‬

‫به روزی کجا جشن شاهان بدی‬
‫شاه‬

‫او‬

‫بازگشت‬

‫از‬

‫کنان‬

‫سپه داغ دل شاه با های و هوی‬
‫پور‬

‫که‬

‫دیدن‬

‫پراکنده‬

‫برین گونه گردد به ما بر سپهر‬
‫به‬

‫سر‬

‫ایرج‬

‫رخ‬

‫کوس‬

‫روی‬

‫ایرج‬

‫گفتار‬

‫چنین‬

‫راه‬

‫پیل‬

‫سپهبد‬

‫خروشیدن‬

‫نگونسار‬

‫زر‬

‫درد‬

‫سپه سر به سر جامه کردند چاک‬

‫بیافتاد ز اسپ آفریدون به خاک‬
‫بران‌گونه‬

‫تابوتش‬

‫سر‬

‫که‬

‫برکشید‬

‫آمد‬

‫سوگواری‬

‫ز‬

‫به پیش فریدون شد آن شوخ مرد‬

‫زرد‬

‫ز‬

‫تیره‬

‫برو‬

‫نهاده‬

‫برداشتند‬

‫پرنیان‬

‫گرد‬

‫برآمد‬

‫راه‬

‫سر‬

‫کنار‬

‫بدین‬

‫دادگر‬
‫‪73‬‬

‫آتش‬

‫یکبارگی‬

‫خویشتن‬
‫بی‌گنه‬

‫اندر‬

‫چشم‬

‫کرد‬

‫سرای‬

‫شادی‬

‫کشته‬

‫زی‬

‫اندر‬

‫نشست‬

‫بدوخت‬
‫کردگار‬
‫نگر‬

‫تنش‬

‫به خنجر سرش کنده در پیش من‬
‫داغی‬

‫به‬

‫همی‬

‫از‬

‫که‬

‫خواهم‬

‫جگرشان‬

‫کنی‬

‫ایرج‬

‫یکی‬

‫نامور‬

‫چندان‬

‫بزار‬

‫از‬

‫تخم‬

‫روشن‬

‫برین‌گونه‬

‫بستر‬

‫زمین‬

‫بار‬

‫در‬

‫کس‬

‫سرش‬

‫از‬

‫را‬

‫و‬

‫بسته‬

‫خاک‬

‫تاجداران‬
‫بریده‬

‫گشاده‬

‫بدین‌سان‬

‫به‬

‫زار‬

‫کشورش‬

‫مرد‬

‫سراسر‬

‫او‬

‫زبان‬

‫همه‬

‫جامه‬

‫چه‬

‫کرده‬

‫چنین‬

‫مایه‬

‫کبود‬
‫روز‬

‫خاک‬

‫تنش‬

‫اهرمن‬

‫یابم‬

‫از‬

‫روشن‬

‫دده‬

‫روزگار‬

‫جهان‌بین‬

‫کای‬

‫شده‬

‫روز‬

‫بپیمایدم‬

‫رستش‬

‫مردست‬
‫را‬

‫جز‬

‫تیره‬

‫باال‬

‫تیره‬

‫که‬

‫داور‬

‫نامبردار‬

‫این‬

‫کام‬

‫او‬

‫راستان‬

‫شیران‬

‫گرد‬

‫کفن‬

‫ز هر دام و دد برده آرام و خواب‬

‫به‬

‫زن‬

‫جای‬

‫هر‬

‫نشسته‬

‫همه دیده پرآب و دل پر ز خون‬
‫و‬

‫چندان‬

‫زمان‬

‫شده‬

‫خروشی به زاری و چشمی پرآب‬
‫همه‬

‫همی‬

‫گفت‬

‫هرگز‬

‫اگر‬

‫نمرد‬

‫و‬

‫همی‬

‫تاگیا‬

‫اندر‬

‫کنار‬

‫که‬

‫کردگار‬

‫بالین‬

‫بیاید‬

‫برین‬

‫کین‬

‫ببندد‬

‫کمر‬

‫که‬

‫چو دیدم چنین زان سپس شایدم‬
‫بگریست‬

‫بخشایش‬

‫آرد‬

‫بریشان‬

‫که‬

‫دل هر دو بیداد از آن سان بسوز‬
‫آژده‬

‫خورده‬

‫شیران‬

‫نبینند‬

‫آن‬

‫انجمن‬

‫به‬

‫نشسته‬

‫سیاه‬

‫بگذاشتند‬

‫تیمار‬

‫به‬

‫همه‬

‫کرده‬

‫اندوه‬

‫زندگی‬

‫یکی‬

‫و‬

‫انجمن‬

‫گرم‬

‫سوگ‬

‫در‬

‫مرگ‬

‫اندرون‬
‫شاه‬

‫پنداشتند‬

‫زادن منوچهر از مادر‬
‫برین‬

‫برآمد‬

‫نیز‬

‫یک‬

‫مهر‬

‫بسیار‬

‫چندگاه‬

‫شبستان‬

‫داشت‬

‫را‬

‫کجا‬

‫یکی خوب و چهره پرستنده دید‬
‫که‬

‫ایرج‬

‫برو‬

‫قضا‬

‫از‬

‫پری چهره را بچه بود در نهان‬

‫به‬

‫از آن خوب‌رخ شد دلش پرامید‬

‫چو‬

‫جهانی‬

‫هنگامه‌ی‬

‫زادن‬

‫گرفتند‬

‫آمد‬

‫یکی‬

‫پدید‬

‫آن‬

‫کین‬

‫برآمد‬

‫پروردنش‬

‫نام‬

‫ایرج‬

‫او‬

‫بود‬

‫کنیزک‬

‫شاد‬

‫پسر‬

‫دختر‬
‫به‬

‫نگه‬

‫شد‬

‫داد‬

‫آمد‬

‫ناز‬

‫و‬

‫ازو‬

‫کرد‬

‫ماه‌آفرید‬

‫بار‬

‫شهریار‬

‫ز‬

‫دل‬

‫ماه‬

‫شاه‬

‫را‬

‫بزرگی‬

‫داشت‬
‫جهان‬
‫نوید‬

‫آفرید‬
‫تنش‬

‫تو گفتی مگر ایرجستی به جای‬

‫مر آن ماه‌رخ را ز سر تا به پای‬
‫‪74‬‬

‫چو بر جست و آمدش هنگام شوی‬

‫چو پروین شدش روی و چون مشک موی‬

‫ماه‬

‫و‬

‫کاله‬

‫ایرج‬

‫نگر‬

‫نامزد‬

‫نیا‬

‫یکی‬

‫پور‬

‫بدو‬

‫گفت‬

‫نهاد‬

‫آن‬

‫همان‬

‫کز‬

‫چو‬

‫کرد‬

‫زاد‬

‫مادر‬

‫از‬

‫موبد‬

‫شویش‬

‫آن‬

‫پشنگ‬

‫هنرمند‬

‫مهربان‬

‫شد‬

‫که‬

‫بدو‬

‫چگونه‬
‫سبک‬

‫جدا‬

‫ای‬

‫یکی‬

‫تاجور‬

‫تو‬

‫جهان‌بخش را لب پر از خنده شد‬
‫را‬

‫گرانمایه‬

‫آفرین‬

‫جهان‬

‫یاد‬

‫می‬

‫روشن‬

‫چنان‬

‫پروردیدش‬

‫پرستنده‌ای‬
‫به‬

‫آمد‬

‫پای‬

‫چنین‬

‫کش‬

‫اندرش‬

‫تا‬

‫که‬

‫بر‬

‫به‬

‫مشک‬

‫برو‬

‫برآمد‬

‫باد‬

‫سارا‬

‫هوا‬

‫بدی‬

‫چو‬
‫نیا‬

‫چشم‬

‫و‬

‫تخت‬

‫زرین‬

‫اسپان‬

‫تازی‬

‫سراپرده‌ی‬
‫چه‬

‫دل‬

‫و‬

‫گرز‬

‫به‬

‫زرین‬

‫دیبه‌ی‬

‫کمانهای‬

‫چاچی‬

‫سراسر‬

‫سزای‬

‫منوچهر‬

‫برین‬

‫کلید‬
‫همه‬

‫بفرمود‬
‫به‬

‫گونه‬
‫در‬

‫پهلوانان‬
‫تا‬

‫شاهی‬

‫آراسته‬
‫گنج‬

‫پیش‬

‫برو‬

‫لشکرش‬
‫او‬

‫آفرین‬

‫را‬

‫به‬

‫بر‬

‫پی‬

‫سرش‬

‫ز‬

‫نیز‬

‫اختر‬
‫او‬

‫و‬

‫هیچ‬

‫چتر‬

‫بنگرید‬
‫بر‬

‫نام‬

‫روا‬

‫نگذاشتی‬

‫دیبا‬

‫زمانی‬

‫هم‬

‫داد‬

‫به‬

‫نبودی‬

‫پیروزه‬

‫اندرون‬

‫باد‬

‫منوچهر‬

‫نامور‬

‫با‬

‫داد‬

‫بدو‬

‫بدی‬

‫شهریار‬

‫آواز‬

‫تاج‬

‫خیمه‌های‬

‫زیان‬
‫شد‬

‫سران‬

‫پلنگ‬

‫چه شمشیر هندی به زرین نیام‬

‫ستام‬

‫گشادند‬

‫چه از جوشن و ترگ و رومی زره‬
‫وتیر‬

‫برو‬

‫باز‬

‫آمد‬

‫شد‬

‫کردگار‬

‫کنده‬

‫سبک‬

‫دارد‬

‫نزدنیا‬

‫زنده‬

‫با‬

‫بدو‬

‫نوآمد‬

‫بر‬

‫بدو‬

‫هفت‌رنگ‬

‫ما‬

‫گذشتی‬

‫آن‬

‫سپه‬

‫گران‬

‫دیده‬

‫چهر‬

‫بیاموختش‬

‫شد‬

‫کرد‬

‫یکی‬

‫نیامدش‬

‫سالیان‬

‫به‬

‫شاخ‬

‫روان‬

‫هنرها که آید شهان را به کار‬
‫پادشا‬

‫چهر‬

‫به‬

‫ایرجش‬

‫بدسگاالن‬

‫زمین‬

‫داشتی‬

‫دل‬

‫همی‬
‫و‬

‫برآمد‬

‫تخت‬

‫شایسته‬

‫مر‬

‫جام‬

‫باز‬

‫گفتی‬

‫به‬

‫چنین گفت کز پاک مام و پدر‬
‫ز‬

‫مگر‬

‫ببخشود‬

‫فریدون چو روشن جهان را بدید‬
‫پرمایه‬

‫سزاوار‬

‫شادکن‬

‫دل‬

‫همی گفت کاین روز فرخنده باد‬

‫و‬

‫تاختندش‬

‫نیایش‬

‫برکنار‬

‫کرد‬

‫داد‬

‫چندی‬

‫درنگ‬

‫مر‬

‫سپرهای‬

‫خدنگ‬
‫گنجها‬

‫چینی‬

‫که‬

‫بودش‬

‫به‬

‫به‬

‫گنجور‬

‫او‬

‫با‬

‫دلی‬

‫را‬

‫گره‬

‫بندها‬
‫گرد‬

‫آمده‬

‫رنجها‬

‫داد‬

‫با‬

‫و‬

‫ژوپین‬

‫جنگ‬

‫دل خویش را زو پر از مهر دید‬

‫دید‬

‫آراسته‬

‫همه‬

‫را‬

‫همه‬

‫آمدند‬

‫زبرجد‬

‫خواندند‬
‫‪75‬‬

‫نامداران‬
‫به‬

‫کشورش‬

‫کینه‌جو‬

‫تاجش‬

‫خواسته‬
‫را‬

‫آمدند‬

‫برافشاندند‬

‫چو جشنی بد این روزگار بزرگ‬

‫شده در جهان میش پیدا ز گرگ‬

‫همه‬

‫رمه‬

‫سپهدار‬
‫چو‬

‫چون‬

‫شد‬

‫قارن‬

‫کار‬

‫ساخته‬

‫لشکر‬

‫سپهکش چو شیروی و چون آوگان‬

‫کاوگان‬

‫سر‬

‫برآمد‬

‫از‬

‫شهریار‬

‫آگاه شدن سلم و تور از پادشاهی منوچهر فرستادن پیام به نزد‬
‫فریدون‬

‫به سلم و به تور آمد این آگهی‬

‫که شد روشن آن تخت شاهنشهی‬

‫اندیشگان‬

‫جفاپیشگان‬

‫دل‬

‫هر‬

‫نشستند‬

‫یکایک‬
‫که‬

‫دو‬

‫هر‬

‫بران‬

‫سوی‬

‫بجستند‬

‫از‬

‫بیدادگر‬
‫دو‬

‫رایشان‬

‫فریدون‬
‫آن‬

‫به‬

‫پر‬

‫شد‬

‫که اختر همی رفت سوی نشیب‬

‫نهیب‬

‫شده‬

‫به پوزش کجا چاره این بود بس‬

‫کس‬

‫انجمن‬

‫یکی‬

‫هردوان‬

‫در‬

‫ز‬

‫گنج‬

‫گنج‬

‫گهر‬

‫خاور‬

‫تاج‬

‫زر‬

‫ز‬

‫ابا پیل گردونکش و رنگ و بوی‬

‫که‬

‫سرش‬
‫بدان‬

‫جاوید‬

‫پشیمان‬
‫چه‬

‫سبز‬

‫کان‬

‫شده‬

‫گفتند‬

‫باد‬

‫باد‬

‫دو‬

‫و‬

‫داغ‬

‫تنش‬

‫بدخواه‬
‫دل‬

‫دانندگان‬

‫همه‬

‫گرد‬

‫منش‬

‫ارجمند‬

‫پر‬

‫بیدادگر‬

‫همی‬

‫گناه‬

‫نوشته‬

‫چنین‬

‫بودمان‬

‫پیالن‬

‫بسیار‬

‫از‬

‫گرم‬

‫فراز‬

‫بیاراستند‬

‫فرستادشان‬
‫آمد‬

‫جهاندار‬

‫از‬

‫فرهی‬

‫از‬

‫ایران‬

‫ایزد‬

‫برگذشته‬
‫آب‬

‫سوی‬

‫دیده‬

‫ز‬

‫نهادند‬

‫یادگار‬

‫برآراسته‬

‫بردند‬

‫او‬

‫را‬

‫ز‬

‫شرم‬

‫پوزش‬

‫روی‬

‫چرخ‬

‫نمایند‬

‫نام‬

‫سپرد‬
‫بلند‬
‫پدر‬
‫راه‬

‫که هر کس که بد کرد کیفر برد‬

‫خرد‬

‫چو‬

‫بماند به تیمار و دل پر ز درد‬
‫از‬

‫خاور‬

‫نخست‬

‫پیام‬

‫بر‬

‫به‬

‫فرستاده‬

‫چو پردخته‌شان شد دل از خواسته‬
‫آفریدون‬

‫پشت‬

‫یکایک‬

‫هر آنکس که بد بر در شهریار‬

‫بدادند‬

‫نشیب‬

‫چیره‌زبان‬

‫چه دیبا و دینار و خز و حریر‬

‫به گردونه‌ها بر چه مشک و عبیر‬

‫نزد‬

‫مرد‬

‫البه‬

‫هول‬

‫همی‬

‫خواستند‬

‫دل‬

‫با‬

‫بدیدند‬

‫باز‬

‫فریدون‬

‫پاک‬

‫بگفتند‬

‫بدان مرد باهوش و با رای و شرم‬
‫گشادند‬

‫تیره‬

‫کزان روی شان چاره بایست جست‬

‫درست‬

‫فرستند‬

‫روز‬

‫به‬

‫بوش‬
‫‪76‬‬

‫ما‬

‫رسم‬

‫مانده‌ایم‬
‫بوش‬

‫ای‬

‫اندر‬

‫شه‬

‫آمد‬

‫رادمرد‬
‫روش‬

‫هژبر‬
‫و‬

‫جهانسوز‬

‫دیگر‬

‫و‬

‫که‬

‫نر‬

‫فرمان‬

‫ز‬

‫اژدها‬

‫ناپاک‬

‫ببرد‬

‫دیو‬

‫چشم‬

‫همی‬

‫چه‬

‫اگر‬

‫دیگر‬

‫و‬

‫سوم‬
‫اگر‬

‫داریم‬

‫بزرگست‬
‫بهانه‬

‫دیو‬

‫کاندر‬

‫پادشا‬

‫منوچهر‬

‫از‬

‫را‬

‫را‬

‫ما‬

‫را‬

‫چون‬

‫نوند‬

‫سپهر‬

‫میان‬

‫سر‬

‫با‬

‫از‬

‫سپاه‬

‫ما‬

‫بپوییم‬

‫تا‬

‫فرستاده‬
‫اباپیل‬
‫به‬

‫به‬

‫آمد‬
‫با‬

‫و‬

‫شاه‬

‫نشست‬

‫ابا‬

‫به‬

‫زرین‬

‫دلی‬

‫گنج‬

‫آفریدون‬

‫دیبای‬

‫تاج‬

‫از‬

‫و‬

‫خجسته‬

‫دو‬

‫آب‬

‫گران‬

‫چینی‬

‫بر‬

‫با‬

‫رسید‬

‫تخت‬

‫طوق‬

‫منوچهر‬

‫رویه‬

‫و‬

‫عمود‬

‫بر‬

‫و‬

‫بزرگان‬

‫دست‬

‫شاه‬

‫به‬

‫بفرمود‬

‫کشیده‬

‫برون‬

‫فرستاده‬
‫چو‬
‫ز‬

‫شد‬

‫ز‬

‫چون‬

‫نزدیک‬

‫باال‬

‫گرانمایه‬

‫فرستاده‬

‫فرو‬

‫شاه‬

‫شاه‬

‫بر‬

‫درگاه‬

‫برد‬

‫درگاه‬

‫دید‬

‫آفریدون‬

‫سر‬

‫جهان‬

‫شاه‬

‫پیش‬

‫کرد‬

‫پیشگاه‬

‫ز‬

‫گزند‬

‫بهر‬

‫دو‬

‫نزدیک‬
‫و‬

‫دیده‬

‫خواهشگران‬
‫رای‬

‫اینست‬

‫شست‬

‫توانیم‬

‫درگاه‬

‫تا‬

‫شاه‬

‫تخت‬

‫آمد‬

‫کیانی‬

‫آراسته‬

‫شاهنشهی‬
‫بپیراستند‬

‫چو سرو سهی بر سرش گرد ماه‬
‫چنان‬

‫نشسته‬

‫چون‬

‫نهاده‬

‫بود‬

‫به‬

‫در‬

‫خور‬

‫سر‬

‫بر‬

‫شهریار‬
‫کاله‬

‫زمین کرده خورشیدگون سر به سر‬

‫کمر‬

‫سراپای‬

‫رده‬

‫به‬

‫به یک دست بربسته شیر و پلنگ‬
‫شاپور‬

‫دارد‬

‫جاوید‬

‫کاله‬

‫باگوشوار‬

‫زرین‬

‫برنهد‬

‫به‬

‫آب‬

‫به‬

‫بیاراستند‬

‫و‬

‫شد‬

‫سخن را نه سر بود پیدا نه بن‬

‫آگهی‬

‫پیروزه‬

‫جای‬

‫بد‬

‫چو تازه شود تاج و گنجش دهیم‬

‫خواسته‬

‫شاه‬

‫میان‬

‫بسته‬

‫به‬

‫سخن‬

‫با‬

‫به‬

‫بباشیم‬

‫دهیم‬

‫پر‬

‫فرزند‬

‫بی‌دانشی‬

‫فرستد‬

‫مگر کان درختی کزین کین برست‬
‫و‬

‫مغز‬

‫کیهان‬

‫شود پاک و روشن شود دین ما‬

‫بدان تا چو بنده به پیشش به پای‬
‫رنجش‬

‫دو‬

‫ترس‬

‫خدیو‬

‫که گاهی پناهست و گاهی گزند‬

‫بلند‬

‫کین‬

‫از‬

‫نیابد‬

‫که بخشایش آرد به ما بر مگر‬

‫تاجور‬
‫گناه‬

‫قضا‬

‫دل‬

‫که‬

‫به ما بر چنین خیره شد رای بد‬
‫آن‬

‫دام‬

‫هم‬

‫رها‬

‫دست‬

‫فرستاده‌ی‬

‫گرد‬

‫پیاده‬

‫شاه‬

‫یکسر‬
‫دگر‬

‫دوان‬

‫سلم‬

‫به‬

‫زر‬

‫را‬

‫پیش‬

‫ژنده‬

‫اندر‬

‫آژده‬

‫پیالن‬
‫آمد‬

‫ز‬

‫جنگ‬
‫برد‬
‫راه‬

‫سر و تخت و تاج بلندش بدید‬

‫رسید‬

‫همی‬

‫اوی‬

‫به‬

‫کدخدای‬

‫بر‬

‫کرسی‬

‫زمین‬

‫زرین‬

‫بر‬

‫ورا‬

‫بمالید‬
‫کرد‬

‫روی‬

‫جای‬

‫که ای نازش تاج و تخت و نگین‬

‫آفرین‬

‫زمان روشن از مایه‌ی بخت تست‬

‫زمین گلشن از پایه‌ی تخت تست‬
‫‪77‬‬

‫بنده‌ی‬

‫همه‬

‫دو‬

‫پیام‬

‫گشاده‬

‫ز‬

‫میان‬

‫زبان‬

‫کردار‬

‫فرستاده‬

‫گفت‬

‫یکایک‬

‫بمرد‬

‫چو‬

‫نهان‬

‫دل‬

‫مرد‬

‫او‬

‫ازو‬

‫بشنید‬

‫به‬

‫بد‬

‫بستن‬

‫خریدن‬

‫خاک‬

‫خونی‬

‫پای‬

‫بسیار‬

‫را‬

‫و‬

‫بسان‬

‫جهان‬

‫گرانمایه‬

‫دو‬

‫آن‬

‫بدینار‬

‫پدر‬

‫مر‬

‫شنید‬

‫بگو‬

‫آن‬

‫اگر‬

‫بر‬

‫که‬

‫گفتار‬

‫دو‬

‫گفت‬

‫ز‬

‫پلید‬

‫خیره‬

‫نیرزد‬

‫منوچهرتان‬

‫به‬

‫مهر‬

‫چون‬

‫کنون‬

‫نبینید‬
‫ابا‬

‫رویش‬
‫و‬

‫گرز‬

‫چون‬

‫سپهدار‬

‫ز‬

‫با‬

‫مگر‬

‫را‬

‫چیز‬

‫قارون‬
‫و‬

‫سرو‬

‫یمن‬

‫به‬

‫ز‬

‫چو‬

‫سام‬

‫درختی‬

‫که‬

‫از‬

‫کین‬

‫ایرج‬

‫برست‬

‫بیاید‬

‫فرستاده‬
‫بپژمرد‬

‫همه‬

‫آن‬

‫هول‬

‫و برخاست‬

‫بودنیها‬

‫به‬

‫گفتار‬

‫لرزان‬

‫روشن‬

‫ز‬

‫کلید‬
‫رای‬

‫آمد‬

‫خود‬

‫پدید‬

‫نرانیم‬

‫نامورتان‬

‫کین‬

‫پوالد‬

‫منوچهر‬

‫بر‬

‫چو‬

‫شیروی‬

‫که‬

‫نیز‬

‫کجاست‬

‫شاپور‬
‫پیش‬

‫از‬

‫و‬

‫بر‬

‫نهاده‬

‫سر‬

‫سم‬

‫نستوه‬

‫سپاه‬

‫ساختید‬
‫کاله‬

‫اسپان‬

‫بنفش‬

‫شمشیر‬

‫زن‬

‫رای‬

‫زن‬

‫شیراوژن‬
‫اندرون‬

‫رهنمای‬

‫پشت‬

‫زمانه‬

‫ندیدیم‬

‫راست‬

‫برآمد‬

‫بلند‬

‫کجا جنگ را کردمی دست پیش‬
‫برومند‬

‫کنون زان درختی که دشمن بکند‬
‫کنون‬

‫کمر‬

‫به خون برگ و بارش بخواهیم شست‬

‫نه خوب آمدی با دو فرزند خویش‬
‫چون‬

‫ایرج‬

‫سخن‬

‫زمین‬

‫به‬

‫از آن تاکنون کین اوکس نخواست‬

‫هژبر‬

‫ناپاک‬

‫روشن‌تر‬

‫کرده‬

‫چو‬

‫به یک دست شیدوش جنگی به پای‬
‫نریمان‬

‫پاسخ‬

‫آمد‬

‫و‬

‫تاج‬

‫و‬

‫مهی‬

‫سرش را یکی تنگ تابوت جفت‬

‫درفش‬

‫رزم‬

‫در‬

‫تن‬

‫خاست‬

‫زن‬

‫دو‬

‫و‬

‫تخت‬

‫فرزند‬

‫خورشید‬

‫ازین‬

‫سپاه‬

‫کاویانی‬

‫بند‬

‫را‬

‫دیبا‬

‫خود‬

‫دو بیداد و بد مهر و ناباک را‬

‫بپرداختید‬

‫با‬

‫بدو‬

‫تاج‬

‫خواستن‬

‫نگه کن که پاسخ چه یابی ز بن‬

‫که کام دد و دام بودش نهفت‬
‫ایرج‬

‫و‬

‫نهفتن‬

‫نزد‬

‫گرفت‬

‫که خورشید را چون توانی نهفت‬

‫شنیدم همه هر چه گفتی سخن‬
‫بی‌شرم‬

‫آن‬

‫پیام‬

‫کدخدای‬

‫ناپاک‬

‫را‬

‫سپردن‬

‫رهی‬

‫مرد‬

‫راستیها‬

‫منوچهر‬

‫آراستن‬

‫خون‬

‫سپهبد‬

‫هوش‬

‫بدو‬

‫داده‬

‫شاه‬

‫جهاندار‬

‫گوش‬

‫همه‬

‫گرفت‬

‫پوزش‬

‫باز‬

‫شاه‬

‫گفتن‬

‫توایم‬

‫همه‬

‫پاک‬

‫زنده‬

‫به‬

‫رای‬

‫توایم‬

‫به‬

‫ژیان‬

‫کین‬

‫نشست‬

‫دید‬

‫شاخی‬
‫پدر‬

‫تنگ‬

‫منوچهر‬

‫بسته‬

‫ساالر‬

‫میان‬
‫دید‬

‫هم آنگه به زین اندر آورد پای‬

‫جای‬

‫بدید‬

‫روان‬
‫‪78‬‬

‫آن‬

‫گرانمایه‬

‫مرد‬

‫جوان‬

‫که با سلم و با تور گردان سپهر‬

‫نه بس دیر چین اندر آرد بچهر‬

‫پدید‬

‫دید‬

‫بیامد‬
‫ز‬

‫به‬

‫دیدار‬

‫بیامد‬

‫کردار‬

‫چون‬

‫به‬

‫یکی‬

‫خاور‬

‫درگاه‬

‫خیمه‌ی‬

‫باد‬

‫سری‬

‫دمان‬

‫آمد‬

‫پرده‬

‫به‬
‫به‬

‫سرای‬

‫پرنیان‬

‫بیامد‬

‫آنگاه‬

‫هم‬

‫نشستنگهی‬
‫بجستند‬
‫ز‬

‫و‬

‫شاه‬

‫دیگر‬

‫بزرگان‬

‫فرستاده‬

‫بهایست‬
‫سپهر‬

‫به‬

‫نو‬

‫هر‬

‫آفریدون‬
‫ز‬

‫کدامند‬

‫کردار‬
‫و‬

‫گفت‬

‫برین‬

‫باالی‬

‫و‬

‫آنکه‬

‫خرم‬

‫کاخ‬

‫ایوان‬

‫چو‬

‫رفتم‬

‫ابر‬

‫پشت‬

‫پیالنش‬

‫بهار‬

‫در‬

‫اردیبهشت‬

‫او‬

‫نیست‬

‫میدان‬

‫ایوان‬

‫تبیره‬

‫زنان‬

‫پیالن‬

‫پیش‬

‫به‬

‫شدم‬

‫خرامان‬

‫برو‬

‫نشسته‬

‫پیش‬

‫شهریاری‬

‫زر‬

‫پای‬

‫منوچهر‬
‫نشسته‬
‫به‬

‫چو‬

‫پیش‬

‫چون‬

‫بر‬

‫شاه‬

‫شاه‬

‫اندرون‬
‫یمن‬

‫بر‬

‫دست‬

‫قارن‬

‫سرو‬

‫رزم‬

‫فرستاده‬

‫برد‬

‫آیین‬
‫ز‬

‫همی‬

‫پرداخته‬

‫زی‬

‫خبر‬

‫تخت‬

‫بر‬

‫و‬

‫باز‬

‫شهریار‬

‫خواستند‬

‫شاهنشهی‬
‫کشورش‬

‫از‬

‫مهر‬

‫منوچهر‬

‫ببیند‬

‫بهشت‬

‫برین‬

‫خاک‬

‫پهنای‬
‫با‬

‫عنبر‬

‫روی‬

‫میدان‬

‫ستاره‬

‫در‬

‫همه‬

‫شهریار‬

‫زر‬

‫خشت‬

‫باغ‬

‫نیست‬

‫خندان‬

‫او‬

‫همی‬

‫اوست‬

‫گفت‬

‫راز‬

‫شیران‬

‫نر‬

‫گوهر‬

‫هر‬

‫همه‬

‫سو‬

‫طوق‬

‫کره‬

‫خروشیدن‬

‫نای‬

‫زمین به آسمان بر خورشد همی‬

‫یکی‬

‫پیروزه‬

‫تخت‬

‫بلند‬

‫دیدم‬

‫ز یاقوت رخشان به سر بر کاله‬

‫ماه‬

‫دل آزرم جوی و زبان چرب‌گوی‬

‫جهان را ازو دل به بیم و امید‬
‫زاد‬

‫جای‬

‫جنگی‬

‫بدید‬

‫ز‬

‫چو کافور موی و چو گلبرگ روی‬
‫سرو‬

‫و‬

‫و‬

‫ز‬

‫ارجمند‬

‫چو‬

‫بود‬

‫خاور‬

‫خدای‬

‫جهان را به تخت اندر آورده زیر‬

‫تو گفتی که میدان بجوشد همی‬
‫آن‬

‫که‬

‫دارد‬

‫نو‬

‫گردان‬

‫سرش‬

‫به یک دست پیل و به یک دست شیر‬
‫بر‬

‫را‬

‫ز‬

‫به‬

‫فراز‬

‫تخت‬

‫کامد‬

‫شاه‬

‫همه‬

‫اوست‬

‫راغ‬

‫کشیده‬

‫درون‬

‫سراپرده‬

‫چه مایستشان گنج و گنجور کیست‬

‫کیست‬

‫روشن‬

‫پاسخ‬

‫زده‬

‫دیهیم‬

‫ز‬

‫سپهر‬

‫دستور‬

‫نزدیک‬

‫ز‬

‫لشکرش‬

‫گردان‬

‫و‬

‫به‬

‫بار‬

‫آگهی‬

‫از‬

‫پرده‬

‫فرستاده‬

‫بیاراستند‬

‫گونه‌ای‬

‫هامون‬

‫بگفتند‬

‫دو شاه دو کشور نشسته به راز‬
‫ساالر‬

‫پر‬

‫ستاره‬

‫ساخته‬

‫ز‬

‫دلی‬

‫پرگمان‬

‫تو‬

‫گفتی‬

‫مگر‬

‫زنده‬

‫تو‬

‫گویی‬

‫زبان‬

‫و‬

‫به‬

‫بلند‬

‫راست‬

‫به‬

‫زن‬

‫چو‬

‫دستورشان‬
‫‪79‬‬

‫کردار‬

‫دست‬

‫پیروز‬

‫چپش‬

‫شد‬

‫تهمورس‬

‫دل‬

‫سرو‬

‫گرشاسپ‬

‫جمشید‬
‫دیوبند‬

‫پادشاست‬

‫شاه‬

‫یمن‬

‫گنجورشان‬

‫شمار‬
‫همه‬

‫سپهدار‬
‫مبارز‬

‫چنو‬

‫در‬

‫گرد‬

‫گنجها‬
‫دو‬

‫ایوان‬

‫چون‬

‫چو‬

‫بست‬

‫کوهه‌ی‬

‫بر‬

‫کاوگان‬

‫آوگان‬

‫رویه‬

‫سپاه‬

‫درنده‬

‫شیر‬

‫قارن‬

‫شیروی‬

‫ناپدید‬

‫کس اندر جهان آن بزرگی ندید‬

‫پیل‬

‫به زرین عمود و به زرین کاله‬

‫به‬

‫چو‬

‫کوس‬

‫هوا‬

‫گر آیند زی ما به جنگ آن گروه‬
‫بریشان‬

‫همه‬

‫نشستند‬

‫و‬

‫آنچه‬

‫برشمرد‬

‫هرگونه‬

‫رای‬

‫به‬

‫نباید‬

‫سلم‬

‫که‬

‫بزرگ‬

‫آن‬

‫بچه‌ی‬

‫شد‬

‫رای‬

‫چنان‬

‫نامور‬

‫بباید‬

‫بسیچید‬

‫نبیره‬
‫ز‬

‫فتاد‬

‫چو‬

‫لشکر‬

‫سپاهی‬

‫اندران‬
‫که‬

‫آنگهی‬

‫بی‌هنر‬

‫سواران‬
‫بوم‬
‫آن‬

‫ما‬

‫و‬

‫تور‬

‫چون‬

‫را‬

‫برون‬
‫بر‬

‫زن‬

‫را‬
‫و‬

‫با‬

‫بپیچید‬

‫ابا‬

‫ژنده‬

‫از‬

‫و‬

‫هامون‬

‫کوه‬

‫گرد‬

‫چون‬

‫آبنوس‬

‫نیز‬

‫کز‬

‫و‬

‫آفریدون‬
‫رویشان‬

‫شد‬

‫شنید‬

‫الژورد‬

‫سخن را نه سر بود پیدا نه پای‬

‫گفت‬

‫که‬

‫نره‌شیر‬
‫بود‬

‫آرام‬

‫بانیا‬

‫بجنگ‬

‫شود‬

‫ازان‬

‫جایگه‬

‫شادی‬
‫و‬

‫آموزگار‬

‫شتاب‬

‫تاختند‬

‫و‬

‫تیزدندان‬

‫کش‬

‫به‬

‫آوریدن‬

‫بباید‬

‫گردد‬

‫آفریدون‬

‫بردمد‬

‫نهفت‬
‫دلیر‬
‫بود‬

‫کیمیا‬

‫جای‬

‫درنگ‬

‫نهادند‬

‫روی‬

‫ز چین و ز خاور سپه ساختند‬

‫جهانی‬

‫نبود‬

‫بدان‬

‫ز خاور دو لشکر به ایران کشید‬
‫پیالن‬

‫کوه‬

‫هامون‬

‫سخن‬

‫گفت‌گوی‬

‫کرانه‬

‫شاپور‬

‫ژنده‬

‫پیل‬

‫دلیر‬

‫به جز جنگشان نیست چیز آرزوی‬

‫دو مرد جفا پیشه را دل ز درد‬
‫جستند‬

‫سپاه‬
‫یل‬

‫گردد‬

‫شود‬

‫همه دل پر از کین و پرچین بروی‬
‫دید‬

‫پیش‬

‫اندرون‬

‫بخفتان‬

‫خواسته‬

‫دو‬

‫‪80‬‬

‫بد‬

‫بدیشان‬

‫و‬

‫خونی‬

‫که‬

‫اختر‬

‫جوانه‬

‫کینه‬

‫دل‬

‫خود‬

‫به‬

‫اندرون‬

‫نبود‬

‫ناپدید‬

‫آراسته‬

‫آهنگ رزم منوچهر با سلو و تور‬
‫همانگه‬

‫سپه چون به نزدیک ایران کشید‬
‫پس‬

‫بفرمود‬

‫یکی‬

‫تا‬

‫داستان‬

‫بدام‬

‫منوچهر‬

‫زد‬

‫آیدش‬

‫جهاندیده‬

‫ناسگالیده‬

‫ز‬

‫شاه‬

‫که‬

‫کی‬

‫و‬

‫ز‬

‫دیگر‬

‫ببادافره‬

‫مردم‬

‫بد‬

‫آنگه‬

‫میش‬

‫کنش‬

‫فریدونش‬
‫منوچهر‬

‫مگر‬

‫بد‬

‫گفت‬

‫سرافراز‬

‫ای‬

‫بدو‬

‫سگالد‬

‫بدید‬

‫ازان‬

‫بفرمود‬

‫انجمن‬

‫سراپرده‌ی‬

‫همی‬

‫کس‬

‫تا‬

‫قارن‬

‫رزم‬

‫لشکر‬

‫گروها‬

‫شاه‬

‫رفت‬

‫بیرون‬

‫شاه‬

‫ز‬

‫کشور‬

‫خروشیدن‬
‫ز‬

‫لشگر‬

‫برآمد‬

‫تازی‬

‫گه‬

‫اسپان‬

‫پهلوان‬

‫تا‬

‫ز‬

‫روزگار‬

‫چو‬

‫همه‬

‫سیصد‬
‫زیر‬

‫برگستوان‬

‫به‬

‫دانش‬

‫آهن‬

‫ببد‬

‫که‬

‫نگشایم‬

‫جست‬

‫یارند‬

‫درفش‬

‫چو‬

‫روز‬

‫بدو‬

‫تنش‬

‫بتابیدمی‬
‫هشت‬

‫گسترید‬

‫خورشید‬

‫از‬

‫تن‬

‫گره‬

‫با‬

‫من‬

‫نبرد‬

‫گرد‬

‫سپاه‬

‫همایون‬

‫دریا‬

‫به‬

‫بجوشید‬

‫هامون‬

‫هامون‬

‫و‬

‫کشید‬
‫کوه‬

‫تو گفتی که خورشید شد الجورد‬

‫همی‬

‫خروش‬

‫ز‬

‫دشت‬

‫کرشدی‬

‫بانگ‬

‫کشیده‬

‫ازان شصت بر پشتشان تخت زر‬
‫بنه‬

‫برد‬

‫دام‬

‫بپیچد‬

‫آورد‬

‫ز پهلو به دشت اندر آورد روی‬

‫گروه‬

‫برنهادند‬

‫بود‬

‫به‬

‫روزی‬

‫آنجا‬

‫به‬

‫کجا‬

‫کشید‬

‫بار‬

‫که‬

‫تفسیده‬

‫برآرم‬

‫جوی‬

‫دو‬

‫بیابان‬

‫فرجام‬

‫ببندم‬

‫مرد‬

‫میل‬

‫نیک‌پی‬

‫به جان و تن خود خورد زینهار‬

‫چنان تیره شد روز روشن ز گرد‬
‫سراسر‬

‫گذارد‬

‫چون‬

‫سپاه‬

‫کی آید کسی پیش تو کینه خواه‬

‫به کین جستن از دشت آوردگاه‬
‫ندارم‬

‫هژبر‬

‫سخنها‬

‫من اینک میان را به رومی زره‬
‫به‬

‫هامون‬

‫جوان‬

‫از‬

‫برون‬

‫چو لشکر منوچهر بر ساده دشت‬
‫هنگام‬

‫مرد‬

‫به‬

‫شتابیدمی‬

‫رفتن‬

‫به‬

‫فریدون‬

‫پلنگ از پس پشت و صیاد پیش‬

‫شکیبایی و هوش و رای و خرد‬
‫بد‬

‫خبر‬

‫پهلو‬

‫با‬

‫رسید‬

‫به‬

‫چو‬

‫اندرون‬

‫تبیره‬

‫مردم‬

‫دو‬

‫رویه‬

‫سیصد‬

‫همان‬

‫زر‬

‫اندرون‬

‫تیزگوش‬

‫همی‬

‫رده‬

‫چند‬

‫از‬

‫برگذشت‬
‫ژنده‌پیل‬

‫گونه‬
‫در‬

‫گهر‬

‫کارزار‬

‫نبدشان جز از چشم ز آهن برون‬
‫‪81‬‬

‫سراپرده‌ی‬

‫شاه‬

‫سپهدار‬
‫همه‬

‫چون‬

‫یکایک‬

‫پیش‬

‫اندرون‬

‫به‬

‫پیش‬

‫منوچهر‬

‫بیامد‬

‫چپ‬

‫بر‬

‫همی‬

‫کشیده‬

‫تافت‬

‫را‬

‫چون‬

‫کینه‌دار‬

‫شیر‬

‫کاویانی‬

‫قارن‬

‫هر‬

‫میان‬

‫به‬

‫لشکر‬

‫یکی‬

‫به‬

‫عروس‬

‫چو‬

‫گرزهای‬

‫کین‬

‫بر‬

‫بران‬

‫سام‬

‫یل‬

‫سرو‬

‫پیدا‬

‫چو‬

‫ور‬

‫شیران‬

‫گران‬

‫ایرج‬

‫بیشه‌ی‬

‫لشکر‬

‫با‬

‫سیصدهزار‬
‫میان‬

‫تیغهای‬

‫از‬

‫برکشیده‬

‫کمین‬

‫طالیه به پیش اندرون چون قباد‬
‫آراسته‬

‫نبود‬

‫ایچ‬

‫سپه‬

‫سپه کش چو قارن مبارز چو سام‬
‫چون‬

‫ابر‬

‫بهامون‬

‫اندرون‬

‫آمد‬

‫میمنه‬

‫منوچهر‬

‫گروه‬

‫با‬

‫بسته‬

‫بیاراست‬

‫داد‬

‫جنگی‬

‫چنگ‬

‫برون‬

‫پیلتن‬

‫سپاه‬

‫سو‬

‫همه‬

‫درفش‬

‫سپه‬

‫مه‬

‫برفتند‬

‫ژیان‬

‫برگذشت‬

‫بگرشاسپ‬

‫ز‬

‫سواران‬

‫جوشن‌وران‬

‫چو‬

‫با‬

‫لشکرش‬

‫رده‬

‫قارن‬

‫نامداران‬

‫دلیران‬

‫به‬

‫بیرون‬

‫ز‬

‫زدند‬

‫تمیشه‬

‫لشکر‬

‫زدند‬

‫ز‬

‫گرد‬

‫و‬

‫جنگی‬

‫نارون‬

‫پهن‌دشت‬

‫با‬

‫قباد‬

‫افراز‬

‫کوه‬

‫تلیمان‬

‫نژاد‬

‫در‬

‫حسام‬

‫بنفش‬

‫قلب‌گاه‬
‫نیام‬

‫از‬

‫کوس‬

‫آوای‬

‫نبرد منوچهر با سلم و تور‬
‫که‬

‫به تور و به سلم آگهی تاختند‬
‫ز‬

‫دو‬

‫بیشه‬

‫خونی‬

‫کشیدند‬

‫یکایک‬
‫بدو‬
‫اگر‬

‫بدو‬

‫ولیکن‬

‫بدانی‬

‫بهامون‬

‫همان‬

‫لشکر‬

‫طالیه‬

‫گفت‬
‫گفت‬

‫آری‬

‫گر‬

‫که‬

‫با‬

‫آمد‬

‫اندیشه‬

‫کاریت‬

‫سپاهی‬

‫به‬

‫نزد‬

‫دختر‬

‫کشیدند‬

‫دشت‬

‫بیامد‬
‫ز‬

‫منوچهر‬

‫آگنده‬

‫دژ‬

‫از‬

‫پس‬

‫را‬

‫کین‬

‫پشت‬

‫سران‬
‫کرد‬

‫چو تور آگهی یافت آمد چو باد‬

‫قباد‬

‫بگویش‬

‫شو‬

‫گردد‬

‫هولست‬

‫االنان‬

‫نبرد‬

‫دراز‬

‫گزارم‬

‫برفتند‬

‫گران‬

‫ایرج‬

‫ایرانیان‬

‫ز خون جگر بر لب آورده کف‬

‫صف‬

‫نژاد‬

‫جنگ‬

‫را‬

‫ساختند‬

‫ای‬

‫که‬

‫شاه‬

‫بی‌پدر‬

‫نو‬

‫ترا تیغ و کوپال و جوشن که داد‬

‫بدین سان که گفتی و بردی تو نام‬

‫پیام‬

‫خرد‬

‫بترسی‬

‫پیش‬

‫همی‬

‫اگر بر شما دام و دد روز و شب‬
‫‪82‬‬

‫با‬

‫دل‬

‫ازین‬

‫گریدی‬

‫تو‬

‫نشیند‬

‫نیستی‬

‫بس‬

‫خام‬

‫گفتار‬

‫براز‬

‫خویش‬
‫عجب‬

‫که‬

‫بیشه‌ی‬

‫از‬

‫درفشیدن‬

‫دل‬

‫بدرد‬

‫آمد‬

‫قباد‬

‫منوچهر‬

‫سپاس‬
‫که‬

‫کنون‬
‫به‬

‫نارون‬

‫تا‬

‫بچین‬

‫سواران‬

‫جنگند‬

‫و‬

‫مردان‬

‫مغزتان‬

‫از‬

‫نهیب‬

‫بلندی‬

‫ندانید‬

‫باز‬

‫از‬

‫نشیب‬

‫مگر‬

‫ابلهی‬

‫تیغهای‬

‫و‬

‫به‬

‫آنگه‬

‫خندید‬

‫از‬

‫جهاندار‬

‫گر‬

‫بجنگ‬

‫که‬

‫داند‬

‫زرور‬

‫و‬

‫ایرج‬

‫نزدیک‬

‫خداوند‬

‫و‬

‫خورشید‬

‫شود‬

‫سر‬

‫که‬

‫ماه‬

‫تا‬

‫بفرمود‬

‫طالیه‬

‫بدان گه که روشن جهان تیره گشت‬
‫به‬

‫سپه‬

‫پیش‬

‫خروشی‬

‫بکوشید‬
‫میان‬

‫قارن‬

‫برآمد‬

‫ز‬

‫کاین‬

‫بسته‬

‫رزم‬

‫پیش‬

‫جنگ‬

‫دارید‬

‫ابا‬

‫زن‬

‫و‬

‫بید‬

‫همه‬

‫چو‬

‫پیدا‬

‫ببندید‬
‫بدارید‬
‫سران‬
‫به‬

‫شود‬

‫یکسر‬

‫یکسر‬
‫ساالر‬

‫سپه‬

‫همه‬

‫گفتند‬

‫میان‬

‫ز‬

‫ما‬

‫بنده‌ایم‬

‫سوی‬

‫سپیده‬

‫منوچهر‬

‫خیمه‌ی‬
‫چو‬

‫از‬

‫خویش‬
‫تیره‬

‫برخاست‬

‫شب‬
‫از‬

‫بهره‬
‫گرز‬

‫گهر‬

‫و‬

‫و‬

‫دستگاه‬
‫سر‬

‫می‌خواستند‬

‫گرد‬

‫دشت‬

‫شاه‬

‫و‬

‫دلیر‬

‫پناه‬

‫مردان‬

‫جهاندار‬

‫شسته‬

‫با‬

‫زر‬

‫و‬

‫و‬

‫پاک‬

‫فره‌ی‬
‫ز‬

‫و‬

‫یکی‬
‫خود‬

‫اندر‬

‫همه‬

‫با‬

‫سری‬

‫جوشن‬

‫و‬

‫با‬

‫دگر‬

‫صف‬

‫از‬

‫پای‬

‫جهان‬

‫از‬

‫بگیرند‬

‫بپیماید‬

‫از‬

‫کشیدند‬

‫یمن‬
‫شاه‬

‫شاه‬

‫گناه‬
‫بوم‬

‫موبدان‬
‫بخت‬

‫دادار‬

‫چرخ‬

‫شید‬

‫منهید‬

‫پیش‬

‫خنجر‬

‫پیش‬

‫بید‬

‫ساالر‬
‫را‬

‫کابلی‬
‫شیر‬

‫زنده‌ایم‬

‫زمین را ز خون رود جیحون کنیم‬

‫چو فرمان دهد ما همیدون کنیم‬
‫باز‬

‫ساالر‬

‫ابا‬

‫یلی‬

‫جای‬

‫مهتران‬

‫دو‬

‫سپید‬

‫خویش‬

‫منست‬

‫نمایمش‬

‫سرو‬

‫نامداران‬

‫خون‬

‫بمانند‬

‫هم از شاه یابند دیهیم و تخت‬
‫پاک‬

‫ورا‬

‫بر‬

‫زن‬

‫بود‬

‫بریزند‬

‫جاودان‬

‫روز‬

‫رود‬

‫در‬

‫بهشتی‬

‫هر آن کس که از لشکر چین و روم‬
‫نیکنامند‬

‫نمانم‬

‫پراگنده‬

‫ای‬

‫همه‬

‫کسی کو شود کشته زین رزمگاه‬
‫تا‬

‫به‬

‫نژاد‬

‫لشکر‬

‫و‬

‫گوای‬

‫نهان‬

‫همان درد و کین است و خون خستنست‬

‫آهرمنست‬

‫بیدار‬

‫رای‬

‫که‬

‫سپاه‬

‫فرخ‬

‫آشکارا‬

‫نشستنگه‬

‫بیاراستند‬

‫آشکار‬

‫چندان‬

‫بریده‬

‫که بر هم زند چشم زیر و زبر‬
‫خوان‬

‫چونین‬

‫فریدون‬

‫منست‬

‫آریم‬

‫باکاویانی‬

‫نگوید‬

‫شناسنده‌ی‬

‫جهان‬

‫نیای‬

‫اندر‬

‫که‬

‫آنگهی‬

‫دو‬

‫درفش‬

‫بگفت آنچه بشنید ازان رزم خواه‬

‫شاه‬

‫گفت‬

‫هر‬

‫چو‬

‫بنفش‬

‫بینید‬

‫کین‬

‫آمدند‬

‫میان‬

‫بردمید‬

‫ابا‬

‫قلبگاه‬
‫‪83‬‬

‫شب‬

‫کینه‬

‫تیره‬
‫تیغ‬

‫و‬

‫ساز‬

‫اندر‬

‫رومی‬

‫آمدند‬
‫خمید‬
‫کاله‬

‫سپه‬

‫نعره‬

‫یکسره‬

‫سنانها‬

‫برداشتند‬

‫همی‬

‫پر از خشم سر ابروان پر ز چین‬

‫بیاراست‬

‫چپ و راست و قلب و جناح سپاه‬
‫مهره‬

‫بزد‬

‫همان‬

‫پیش‬

‫برفتند‬

‫از‬

‫یکی‬

‫کوهه‌ی‬

‫بر‬

‫پیالن‬

‫بزمگاهست‬

‫ژنده‬
‫به‬

‫جای‬

‫تبیره‬

‫گفتی‬

‫جای‬

‫چو‬

‫یکسر‬

‫پی‬

‫پیالن‬

‫ژنده‬

‫همه‬

‫چیزگی‬

‫زمانه‬

‫بیک‬

‫منوچهر‬

‫با‬

‫سان‬

‫زنان‬

‫ز‬

‫کوه‬

‫چو‬
‫به‬

‫روز‬

‫از‬

‫تدبیر‬

‫یک‬

‫با‬

‫دگر‬

‫اندرون‬

‫کزو‬

‫بود‬

‫چو‬

‫پیش‬

‫رسیدند‬

‫به‬

‫دو‬

‫منوچهر‬
‫سپه‬

‫ببرد‬

‫را‬

‫کمین‌گاه‬

‫از‬

‫بشنید‬

‫سراسر‬

‫را‬

‫و‬

‫سران‬

‫به‬

‫شایسته‬

‫جای‬

‫شبیخون‬

‫ساخته‬

‫ز‬

‫گرد‬

‫سواران‬

‫شد‬

‫ناپدید‬

‫شبیخون‬

‫گرفتند‬

‫گوش‬

‫نهادند‬

‫درنگ‬

‫ساز‬

‫همه‬

‫رای‬

‫بیهوده‬

‫انداختند‬

‫دوان‬

‫زی‬

‫منوچهر‬

‫بشتافتند‬

‫تا‬

‫برنشاند‬

‫و‬

‫سواران‬

‫بپیوسته‬

‫تیر‬

‫خروش‬
‫چو‬

‫میغ‬
‫‪84‬‬

‫بگزید‬

‫جنگی‬

‫درفش‬

‫جز از جنگ و پیکار چاره ندید‬
‫هوا‬

‫جنگی‬

‫بیامد‬

‫چو آمد سپه دید بر جای خویش‬
‫بست‬

‫راه‬

‫دلیران‬

‫چو شب تیره شد تور با صدهزار‬
‫سگالیده‬

‫پر‬

‫خورشید‬

‫کمین‌گاه‬

‫سی‌هزار‬

‫و‬

‫از‬

‫مهر‬

‫بود‬

‫سپاه‬

‫سوی چاره شد مرد بسیار هوش‬

‫گوش‬

‫دید‬

‫نامور‬

‫مغز‬

‫بگفتند‬

‫شاه‬

‫قارن‬

‫هر‬

‫همه دشت و هامون پر از خون کنیم‬

‫یافتند‬

‫سپرد‬

‫دو‬

‫گروه‬

‫دل هر دو جنگی ز کینه بتفت‬

‫ساختند‬

‫بگشاد‬

‫نالیدن‬

‫گهی شهد و نوش است و گاهی شرنگ‬

‫برفت‬

‫منوچهر‬

‫ز‬

‫گیتی‬

‫درخشنده‬

‫که چون شب شود ما شبیخون کنیم‬
‫کارآگهان‬

‫برآمد‬

‫و‬

‫کره‬

‫نای‬

‫چنان چون ز بیجاده باشد ستون‬

‫درنگ‬

‫آگهی‬

‫چو‬

‫تو گفتی که روی زمین الله رست‬

‫چو شب روز شد کس نیامد به جنگ‬
‫رخشنده‬

‫شیپور‬

‫دهاده‬

‫دل تور و سلم اندر آمد بجوش‬
‫نیمی‬

‫لشکر‬

‫بایست‬

‫شاه‬

‫خروشان و جوشان و پیالن دمان‬

‫چنین تا شب تیره سر بر کشید‬
‫ندارد‬

‫نوشتند‬

‫روی‬

‫زمین‬

‫زمین جنب جنبان چو دریای نیل‬

‫بیابان چو دریای خون شد درست‬
‫بخون‬

‫بر‬

‫ابر‬

‫تو گفتی سوی غرق دارد شتاب‬

‫زمین شد به کردار کشتی برآب‬
‫پیل‬

‫به‬

‫اندر‬

‫افراشتند‬

‫گردان‬
‫و‬

‫کمربسته‌ی‬

‫فروزنده‬

‫از‬

‫برق‬

‫میان‬

‫و‬

‫بر‬

‫ساالر‬

‫گرد‬

‫بایسته‬

‫دید‬

‫کمان‬

‫سپه‬

‫درخشنده‬

‫خنجرگزار‬
‫کارزار‬
‫آخته‬

‫پای‬

‫پیش‬

‫پوالد‬

‫تیغ‬

‫بر‬

‫کشید‬

‫را‬

‫هوا‬

‫برفروخت‬

‫چو الماس روی زمین را بسوخت‬

‫گاه‬

‫سر‬

‫رویه‬

‫گذر‬

‫ایدر‬

‫منوچهر‬

‫شاه‬

‫کینه‬

‫خواه‬

‫برگرفتش‬

‫بکردار‬

‫تو‬

‫گفتی‬

‫شاه‬

‫از‬

‫همی‬

‫به ابر اندرون آتش و باد خاست‬

‫به مغز اندرون بانگ پوالد خاست‬
‫برآورد‬
‫عنان‬

‫دمان‬

‫را بپیچید و برگاشت‬
‫از‬

‫یکی‬

‫پس‬

‫نیزه‬

‫ز‬

‫کمین‬

‫انداخت‬

‫زین‬

‫بر‬

‫نبد‬

‫برآمد‬

‫روی‬

‫پشت‬

‫بیامد‬

‫لشکرگه‬

‫به‬

‫ز‬

‫نگونسار‬

‫باد‬

‫لشکر‬

‫اندر‬

‫بزد‬
‫به‬

‫دیدار‬

‫یکی‬

‫آن‬

‫شد‬

‫بر‬

‫از‬

‫نامور‬

‫خنجر‬

‫داد‬

‫زمین‬

‫های‬

‫از‬

‫هوی‬

‫مشت‬

‫مردی‬

‫او‬

‫بداد‬

‫دد و دام را از تنش سور کرد‬

‫سرش را هم آنگه ز تن دور کرد‬
‫خویش‬

‫تور‬

‫رسید‬

‫او‬

‫را‬

‫دو‬

‫باز‬

‫آن‬

‫سرفراز‬

‫لشکر‬

‫نامه منوچهر به نزد فریدون‬
‫به‬

‫شاه‬

‫نخست‬
‫سپاس‬
‫دگر‬

‫از‬

‫آفریدون‬
‫از‬

‫جهان‬

‫یکی‬

‫کرد‬

‫جهاندار‬

‫آفرین‬

‫فریادرس‬

‫نگیرد به سختی جز او دست کس‬

‫نامه‬

‫آفرین‬

‫بر‬

‫کرد‬

‫ز مشک و ز عنبر سر خامه کرد‬

‫فریدون‬

‫یاد‬

‫برز‬

‫به‬

‫رسیدم‬

‫سپه‬

‫زمین‬

‫از‬

‫ایشان‬

‫شنیدم‬
‫کمین‬

‫که‬

‫شبیخون‬

‫ساختم‬

‫ساز‬
‫از‬

‫و‬

‫پس‬

‫پشت‬

‫گرفت‬

‫بخفتانش‬

‫بینداختم‬

‫فرستادم‬

‫بر‬

‫چون‬

‫اینک‬

‫به‬

‫یکی‬

‫اوی‬

‫پی‬

‫اندر‬

‫به‬

‫بگذاشتم‬

‫نزد‬

‫ز‬

‫بیچارگی‬

‫نماندم‬

‫یکایک چو از جنگ برگاشت روی‬
‫نیزه‬

‫برکشیدیم‬

‫جستیم‬

‫و‬

‫کین‬

‫کشیدیم و جستیم هر گونه کین‬

‫ماکمین‬

‫شبیخون‬

‫خداوند‬

‫چه در شب چه در هور گیتی فروز‬

‫سه جنگ گران کرده شد در سه روز‬
‫از‬

‫گرز‬

‫همه فر و زیبایی از تخت اوست‬

‫همه راستی راست از بخت اوست‬
‫خوبی‬

‫خداوند‬

‫تاج‬

‫و‬

‫پاکی‬

‫همش تاج و هم تخت شاهنشهی‬

‫همش داد و هم دین و هم فرهی‬
‫بتوران‬

‫خداوند‬

‫خوبی‬

‫و‬

‫و‬

‫داد‬

‫بریدم‬

‫اژدها‬

‫بسازم‬

‫نیا‬
‫‪85‬‬

‫بجز‬

‫نیرو‬

‫بند‬

‫افسون‬

‫گرفتم‬

‫رسیدم‬

‫باد‬

‫ازان‬

‫سرش‬

‫کنون‬

‫در‬

‫مشت‬

‫زینش‬

‫از‬

‫سلم‬

‫تن‬

‫را‬

‫گرفت‬
‫اوی‬

‫بدوی‬

‫برداشتم‬
‫بی‌بها‬

‫کیمیا‬

‫چون‬

‫چنان‬

‫ایرج‬

‫سر‬

‫به‬

‫شهریار‬

‫آمد‬

‫فرستاده‬

‫پر‬

‫رخی‬

‫بریده‬

‫که چون برد خواهد سر شاه چین‬

‫پدر‬

‫که فرزند گر سر بپیچید ز دین‬
‫بیامد‬

‫همی‬

‫فریدون‬

‫منوچهر‬

‫بر‬

‫روی‬
‫بر‬

‫برآورده‬
‫که‬

‫آرامگاه‬

‫یکی‬

‫جای‬

‫دارد‬

‫باید‬

‫بدین‬

‫نهاده ز هر چیز گنجی به جای‬
‫مرا‬

‫اگر‬

‫همان‬

‫رفت‬

‫بیند‬

‫شاه‬
‫با‬

‫بباید‬

‫ز‬

‫درفش‬

‫کنون‬

‫چاره‬

‫همایون‬

‫چاره‌ای‬

‫همه‬

‫ز‬

‫پرخاشجوی‬

‫شوم‬
‫چو‬

‫شما‬

‫سپه‬

‫بیامد‬

‫سوی‬

‫در‬

‫روی‬
‫را‬

‫دژ‬

‫چو‬

‫دژبان‬

‫شوم‬

‫یکسر‬

‫به‬

‫برفرازم‬

‫سوی‬

‫نزدیک‬

‫نزدیکی‬

‫دریا‬

‫دژ‬

‫پیش‬

‫اوی‬

‫راز‬

‫بر‬

‫آمد‬

‫از‬

‫چرخ‬

‫به‬

‫و‬

‫روی‬

‫بن‬
‫از‬

‫پر‬

‫قعر‬

‫با‬

‫من‬

‫به‬

‫راه‬

‫آب‬

‫همای‬
‫بسود‬
‫گران‬

‫به‬

‫راه‬

‫مگشای‬

‫لب‬

‫نهادند‬

‫روی‬

‫اندر‬

‫دریا‬

‫فراز‬

‫پای‬

‫سپاهی‬

‫کوهه‌ی‬

‫کبود‬

‫اوی‬

‫را‬

‫بر‬

‫ماه‬

‫از‬

‫بباید‬

‫باد‬

‫دادگر‬

‫نبرد‬

‫بربگیریم‬

‫سایه‬

‫بحصن‬

‫خشکی‬

‫نمایم‬

‫پیغمبری‬

‫دژ‬

‫ز‬

‫انداختن‬

‫پیل‬

‫کوس‬

‫که من خویشتن را بخواهم نهفت‬

‫سپه را به شیروی بسپرد و گفت‬
‫به‬

‫زمین‬
‫کین‬

‫نشیب‬

‫برآورده‬

‫تور‬

‫را‬

‫به‬

‫ز‬

‫سپارد‬

‫انگشتر‬

‫نهادند‬

‫چو روی هوا گشت چون آبنوس‬

‫و‬

‫برو‬

‫عنان‬

‫کهتر‬

‫برین‬

‫من و گردگر شاسپ و این تیره شب‬
‫نامداران‬

‫فگنده‬

‫سپه‬

‫ساختن‬

‫سلم‬

‫برو‬

‫چاره‬

‫هم‬

‫شاه‬

‫زمانه‬

‫کسی‬

‫به‬

‫جنگ‌آوران‬

‫تا‬

‫گر‬

‫رکاب‬

‫زود‬

‫کاندر‬

‫نگسالند‬

‫به‬

‫سحاب‬

‫تیرگی‬
‫سر‬

‫در‬

‫خواست‬

‫برگاشتش‬

‫سزد‬

‫که گر حصن دریا شود جای اوی‬
‫سر‬

‫افزون‬

‫بنهاد‬

‫دارد‬

‫که‬

‫هم این یک سخن قارن اندیشه کرد‬

‫اندر‬

‫برسان‬

‫ایران‬

‫مهر‬

‫آفرین‬

‫وزان‬

‫چنان ساخت کاید بدان حصن باز‬
‫االنی‬

‫شاه‬

‫بدو‬

‫تور‬

‫یکی‬

‫پس پشتش اندر یکی حصن بود‬

‫دژش‬

‫بر‬

‫را‬

‫سر‬

‫به سلم آگهی رفت ازین رزمگاه‬

‫باشد‬

‫باد‬

‫و دیگر که کین خواه او بود گرد‬

‫گنه بس گران بود و پوزش نبرد‬
‫فرستاده‌ی‬

‫برافگند‬

‫افگند‬

‫دو چشم از فریدون پر از آب گرم‬

‫شرم‬

‫شوخ‬

‫تابوت‬

‫هیونی‬

‫به نامه درون این سخن کرد یاد‬
‫ز‬

‫زر‬

‫اندر‬

‫خوار‬

‫درفشان‬

‫درفش‬

‫چنانک‬

‫نهید‬

‫بدو‬

‫کنم‬

‫اندر‬

‫آیید‬

‫مهر‬

‫تیغهای‬
‫دمید‬

‫انگشتری‬

‫و‬

‫بنفش‬
‫دهید‬

‫به شیروی شیراوژن و خود براند‬

‫بماند‬

‫سخن گفت و دژدار مهرش بدید‬

‫رسید‬
‫‪86‬‬

‫چنین‬

‫مرا‬
‫کز‬

‫گفت‬

‫شو‬

‫گفت‬

‫ایدر‬

‫کز‬

‫آمدم‬

‫بفرمود‬

‫منوچهر‬

‫شاه‬

‫سوی‬

‫را‬

‫شنید‬

‫نزد‬

‫پیش‬

‫درفش‬

‫تور‬

‫دژبان‬

‫چو‬

‫همان‬

‫چنین‬

‫دژبان‬

‫بگوی‬

‫گه‬

‫دژ‬

‫گشادند‬

‫باز‬

‫در‬

‫بندگی‬

‫پیشه‬

‫باد‬

‫مرا‬

‫و‬

‫یکی‬

‫و‬

‫بدسگال‬

‫به‬

‫بیگانه‬

‫بر‬

‫چو‬

‫شب‬

‫چو‬

‫شیروی‬

‫مهر‬

‫روز‬

‫قارن‬

‫شد‬

‫در‬

‫دید‬

‫دل‬

‫نه‬

‫بداد‬

‫حصن‬

‫بگرفت‬

‫و‬

‫تیغ‬

‫گنبد‬

‫به‬

‫به‬

‫یلی‬

‫ر‬

‫نهاد‬

‫نه‬

‫یکی‬

‫نه دژ بود گفتی نه کشتی بر آب‬
‫درخشیدن‬

‫آتش‬

‫چو‬

‫خورشید‬

‫تابان‬

‫همه‬

‫روی‬

‫دریا‬

‫بکشتند‬
‫تهی‬
‫پس‬

‫ازیشان‬

‫شد‬

‫اندر‬

‫ز‬

‫کینه‬

‫سپاه‬

‫و‬

‫ز‬

‫فزون‬

‫باال‬

‫شده‬

‫سر‬

‫از‬

‫منوچهر‬

‫را‬

‫راز‬

‫بهر‬

‫دژدار‬

‫از‬

‫نیز‬

‫اندیشه‬

‫باد‬

‫اندر‬

‫آورده‬

‫روی‬

‫داستهانها‬

‫بروی‬

‫آگاه‬

‫چاره‬

‫از‬

‫گزافه‬

‫کین‬

‫آماده‬

‫دژ‬

‫بباد‬

‫و‬

‫چون‬

‫گردان‬

‫و‬

‫بنهاد‬

‫روی‬

‫زدن‬
‫دل‬

‫آن‬

‫سر‬

‫برافراخت‬

‫شیروی‬

‫آیین‬

‫خروش‬

‫خاست‬

‫بدگمان‬

‫گرد‬

‫ماه‬

‫گردنکشان‬

‫با‬

‫پردلی‬

‫دژ‬

‫دود‬

‫بد‬

‫دیدی‬

‫سواران‬

‫نه‬

‫و‬

‫دژبان‬

‫سراندر‬
‫فریاد‬

‫پدید‬

‫سحاب‬

‫خاست‬

‫چه آن دژ نمود و چه آن پهن دشت‬

‫بگشت‬

‫همی‬

‫شمار‬

‫از‬

‫دود‬

‫آتش‬

‫برآمد‬

‫چوقار‬

‫رفت‬

‫سوی‬

‫حصار‬

‫همه روی صحرا شده جوی خون‬

‫قیرگون‬

‫کینه‬

‫بدید‬

‫به سر گرز و تیغ آتش و آب زیر‬

‫رسید‬

‫باد‬

‫بیدار‬

‫سران را ز خون بر سر افسر نهاد‬

‫به یک دست قارن به یک دست شیر‬
‫بر‬

‫باش‬

‫ندانست‬

‫همی‬

‫درفشی‬

‫رزمخواه‬

‫اندر‬

‫و‬

‫انگشتری‬

‫پیشه‌مان‬

‫سپهبد‬

‫خروشید و بنمود یک یک نشان‬
‫آن‬

‫بدید‬

‫آشکارا‬

‫همی‬

‫باش‬

‫مهر‬

‫یکایک‬

‫نهاد‬

‫درفش‬

‫نگهبان‬

‫بباید‬

‫همی جست آن روز تا شب زمان‬
‫خویشی‬

‫فرستد‬

‫دژ‬

‫ابا‬

‫چو دژدار و چون قارن رزمجوی‬
‫یکی‬

‫با‬

‫سپاه‬

‫که راز دل آن دید کو دل نهفت‬

‫به نیک و به بد هر چه شاید بدن‬
‫ساده‬

‫دژ‬

‫همان‬

‫نگر تا سخنگوی دهقان چه گفت‬
‫ترا‬

‫یک‬

‫که روز و شب آرام و خوردن مجوی‬

‫تو با او به نیک و به بد یار باش‬
‫گفتها‬

‫تا‬

‫زمان‬

‫دم‬

‫زدم‬

‫گریزان‬

‫دار‬

‫دمان‬

‫شاه‬

‫ندید‬

‫چو شد سلم تا پیش دریا کنار‬

‫که‬

‫چنان شد ز بس کشته و خسته دشت‬
‫‪87‬‬

‫و‬

‫آنچه‬

‫پوینده‬

‫نشست‬

‫پر از خشم و پر کینه ساالر نو‬

‫همی‬

‫از‬

‫دنان‬

‫کشتی‬

‫را‬

‫بر‬

‫راه‬

‫برگرفتند‬
‫برآن‬

‫دشوار‬

‫چرمه‌ی‬

‫راه‬

‫رهگذار‬
‫گشت‬
‫تیزرو‬

‫بیفگند‬

‫بر‬

‫رسید‬

‫بکشتی‬

‫گستوان‬

‫آنگهی‬

‫تنگ‬

‫ز‬

‫برادر‬

‫و‬

‫در‬

‫شاه‬

‫به‬

‫بتاخت‬

‫کله‬

‫کاله‬

‫به‬

‫کنون تاجت آوردم ای شاه و تخت‬

‫زتاج‬

‫درختی‬

‫اگر‬

‫بزرگی‬

‫بار‬

‫که‬

‫پروردی‬

‫گریزان‬

‫آمد‬

‫خارست‬

‫به‬

‫خود‬

‫مشو‬

‫یکی‬

‫بفرمود‬

‫بماندند‬
‫همه‬

‫تیغ‬

‫تا‬

‫زد‬

‫لشکر‬

‫سرش‬

‫بار‬

‫و‬

‫شگفت‬

‫سلم‬

‫لشکر‬

‫برفتند‬

‫یکسر‬

‫بگفتند‬

‫تازی‬

‫یکی‬

‫بگوید‬

‫گروهی‬

‫پرخرد‬
‫که‬

‫سپاهی‬

‫مرد‬

‫بدین‬

‫منوچهر‬
‫ما‬

‫بر‬

‫گروه‬

‫شوم‬

‫شاه‬

‫کهتریم‬

‫سران‬

‫آوریم‬

‫برین‬

‫شما‬
‫چو‬

‫کنون‬

‫گر‬

‫همه‬

‫پیروزگر‬
‫روز‬

‫کینه‌دار‬

‫دادمان‬

‫دادست‬

‫بیداد‬

‫کنار‬

‫رشته‌ای‬

‫خسروانی‬

‫ابر‬

‫اندر‬

‫آن‬

‫بازوی‬

‫تنش‬

‫افراشتند‬

‫جنگجوی‬

‫روزگار‬

‫زبان‬

‫پر‬

‫به‬

‫فرمان‬

‫و‬

‫خداوند‬

‫او‬

‫سپهدار‬

‫دمه‬

‫ز‬

‫باشد‬

‫آرزو‬

‫کشت‬

‫گفتار‬

‫زبان‬
‫او‬

‫ظ‬

‫و‬

‫نغز‬

‫سپاه‬

‫نسپریم‬
‫سرای‬

‫آمدیم‬

‫نیروی‬

‫بیگنه‬

‫سر‬

‫جان‬

‫خیره‬

‫بیگناه‬
‫ما‬

‫بدو‬

‫آویختن‬
‫آوریم‬

‫پادشاست‬
‫دادگوش‬

‫به خاک افگنم برکشم نام خویش‬
‫از‬

‫هر آن چیز کان نز ره ایزدیست‬

‫سراسر‬

‫بر‬

‫بر‬

‫چنین داد پاسخ که من کام خویش‬
‫ز‬

‫در‬

‫خود‬

‫شد‬

‫و‬

‫جز‬

‫نداریم‬

‫بگفت این سخن مرد بسیار هوش‬

‫دیدار‬

‫برش‬

‫نو‬

‫دل و جان به مهر وی آگنده‌ایم‬

‫براند هر آن کام کو را هواست‬

‫من‬

‫به‬

‫گرم‬

‫نه‬

‫آمدیم‬

‫دور‬

‫درخت‬

‫بیاراست‬

‫اکنون‬

‫بودش‬

‫گروهی‬

‫گرش رای جنگ است و خون ریختن‬
‫یکسره‬

‫گاهی‬

‫بپراگند‬

‫زمین‬

‫کنون سر به سر شاه را بنده‌ایم‬
‫پیش‬

‫ازان‬

‫زور‬

‫که‬

‫مغز‬

‫شاه‬

‫پویی‬

‫پراگنده در دشت و دریا و کوه‬

‫چارپای‬

‫رزمگاه‬

‫آن‬

‫براه‬

‫خسروانی‬

‫پرنیانست‬

‫نیزه‬

‫که‬

‫رمه‬

‫پاکیزه‬

‫گفتند‬

‫خداوند‬

‫اوی‬

‫گروها‬

‫بدو‬

‫نیمه‬

‫به‬

‫برداشتند‬

‫همچون‬

‫گر‬

‫هم‬

‫بیداد‬

‫چند‬

‫شوم‬

‫یکایک به تنگی رسید اندر اوی‬

‫گردنش‬

‫اندر‬

‫آمد‬

‫اندر‬

‫مرد‬

‫یافتی‬

‫بار‬

‫بیابی‬

‫همی تاخت اسپ اندرین گفت‌گوی‬
‫زود‬

‫کای‬

‫فریدونت‬

‫کشته‌ای‬

‫بر‬

‫سپه‬

‫خروشید‬

‫روم‬

‫بهر‬

‫گرد‬

‫چرمه‬

‫نشاخت‬

‫باد‬

‫بدی‬

‫را‬

‫گنه‬

‫کار‬

‫وگر‬

‫منید‬

‫دستگاه‬

‫آهرمنی‬

‫گر‬

‫تن‬

‫دوستدارید‬
‫پیدا‬

‫ز‬

‫دیو‬

‫و‬

‫دست‬

‫شد‬

‫بدیست‬

‫رنجور‬
‫یار‬

‫از‬

‫باد‬

‫منید‬

‫بی‌گناه‬

‫سران را سر از کشتن آزاد شد‬

‫شد‬
‫‪88‬‬

‫همه‬

‫مهر‬

‫ازین‬

‫پس‬

‫خروشی‬
‫همه‬

‫سپهبد‬

‫دژ‬

‫بفرمود‬

‫پیالن‬

‫بفرمود‬

‫مریزید‬

‫خون‬

‫که‬

‫آمد‬

‫ز‬

‫پرده‬

‫لشکر‬

‫و‬

‫ساز‬

‫به‬

‫آلت‬

‫سوی‬
‫به‬

‫جویید‬

‫بر‬

‫و‬

‫افسون‬

‫کنید‬

‫ز‬

‫خیره‬

‫منوچهر‬
‫کان‬

‫خواسته‬

‫به‬

‫نای‬

‫آمد‬

‫چو‬

‫برآمد‬

‫به‬

‫ز‬

‫نزدیک‬

‫ناله‌ی‬

‫در‬

‫کر‬

‫باز‬

‫نای‬

‫ز‬

‫چو‬

‫دریای‬

‫گیل‬

‫مردان‬

‫همه‬

‫آمد‬

‫پس‬

‫بنزدیک‬

‫پشت‬

‫شاه‬
‫چو‬

‫اندر‬

‫شاه‬

‫ابا‬

‫یله‬

‫درفش‬
‫پیاده‬

‫زمین‬

‫درفشان‬

‫شد‬

‫را‬

‫فریدونش‬

‫از‬

‫ببوسید‬

‫باره‬

‫فرمود‬

‫و‬

‫ساالر‬

‫تا‬

‫کرد‬

‫تو‬

‫همم‬

‫گفتی‬

‫بفرمود‬

‫سپهدار‬

‫داد‬

‫که‬

‫پس‬

‫دادی‬

‫تا‬

‫شیروی‬

‫و‬

‫با‬

‫آراسته‬

‫پرده‬

‫سرای‬

‫بد‬

‫نیاز‬

‫آفریدون‬

‫بدیدار‬

‫او‬

‫ساالر‬

‫پیروز‬

‫لشکر‬

‫کشید‬
‫جای‬

‫ز‬

‫بخت‬

‫همچنین‬

‫بساری‬

‫پذیره‬

‫رسید‬

‫آن‬

‫سپاه‬

‫و‬

‫مشکین‬

‫کله‬

‫یالن‬

‫دلیر‬

‫زرین‬

‫براه‬

‫بیامد‬

‫پیالن‬

‫صف‬

‫نوآیین‬

‫از‬

‫پر‬

‫بر‬

‫بار‬

‫کشید‬
‫نو‬

‫ببوسید و بسترد رویش به دست‬

‫برنشست‬

‫منوچهر‬

‫را‬

‫بران تاج و تخت و کاله و نگین‬

‫آفرین‬

‫شاه‬

‫هم‬

‫سوی‬

‫منوچهر‬

‫درخت‬

‫که‬

‫پس آنگه سوی آسمان کرد روی‬
‫من‬

‫هشت‬

‫ژنده‬

‫سپاه‬

‫نو‬

‫دادگر‬

‫شاه‌آور‬

‫بیاراسته‬

‫طوق‬

‫پس‬

‫پدید‬

‫داورم‬

‫ساختشان‬

‫دلیران و هر یک چو شیر ژیان‬

‫به پیش سپاه اندرون پیل و شیر‬
‫چو‬

‫پشنگ‬

‫جهانجوی‬

‫بجنبید‬

‫فریدون‬

‫ایرانیان‬

‫آمد‬

‫نیا‬

‫را‬

‫هامون‬

‫دمادم‬

‫سپاه‬

‫شیر‬

‫پایگه‬

‫نگون‬

‫جهانی شده سرخ و زرد و بنفش‬

‫سیاه‬

‫آن‬

‫پور‬

‫مرد‬

‫فرو‬

‫بگوهر‬

‫چه با گونه گونه درفشان درفش‬
‫گیالن‬

‫بر‬

‫بیاراست‬

‫چه با مهد زرین به دیبای چین‬
‫چو‬

‫زدند‬

‫سراسر‬

‫همه پشت پیالن ز پیروزه تخت‬

‫ابر‬

‫نزدیک‬

‫درگاه‬

‫و‬

‫ز‬

‫سپه را ز دریا به هامون کشید‬
‫تمیشه‬

‫بخت‬

‫فرخنده‬
‫شد‬

‫رای‬

‫نگه کن همه هر چه یابی به جای‬

‫خواسته‬

‫رویین‬

‫جفاپیشگان‬

‫جهاندیده‬

‫را‬

‫و‬

‫ای‬

‫بیرون‬

‫پهلوانان‬

‫براندازه‬

‫برگرای‬

‫آن‬

‫آلت‬

‫ببردند‬

‫جنگ‬

‫شیروی‬

‫گردونکش‬

‫تا‬

‫سرای‬

‫بنواختشان‬

‫فرستاد‬

‫کوس‬

‫که‬

‫تن‬

‫جنگ‬

‫کنید‬

‫به‬

‫همم‬

‫داوری‬

‫ای‬

‫سختی‬

‫نشست‬

‫به‬

‫خواسته‬
‫‪89‬‬

‫تاج‬

‫از‬

‫درگاه‬

‫داور‬

‫دادگر‬

‫ستم‬

‫دادی‬

‫بر‬

‫دیده‬

‫تخت‬

‫شاه‬

‫هم‬

‫زر‬

‫آمد‬

‫راست‌گوی‬
‫یاورم‬

‫را‬

‫انگشتری‬
‫با‬

‫کاله‬

‫آراسته‬

‫پس‬

‫بفرمود‬

‫منوچهر‬

‫تا‬

‫ببخشید‬

‫شاه‬

‫همه‬

‫یکسر‬

‫سپاه‬

‫با‬

‫درگذشتن فریدون‬
‫چو این کرده شد روز برگشت بخت‬

‫بپژمرد‬

‫پر از خون دل و پر ز گریه دو روی‬

‫چنین‬

‫کرانه‬

‫از‬

‫گزید‬

‫بر‬

‫و‬

‫تاج‬

‫نهاده‬

‫گاه‬

‫فریدون شد و نام ازو ماند باز‬
‫همان‬

‫منوچهر‬
‫برآیین‬

‫نهادند‬

‫بپدرود‬
‫در‬

‫جهانا‬

‫نیکنامی‬

‫بنهاد‬

‫شاهان‬
‫زیر‬

‫سراسر‬

‫یکی‬

‫اندرش‬

‫کردنش‬

‫دخمه‬

‫به‬

‫بستند‬

‫و‬

‫راستی‬

‫تاج‬

‫فسوسی‬

‫بزنار‬

‫کرد‬

‫تخت‬

‫بر‬

‫که‬

‫کیان‬

‫دخمه‬

‫رفتند‬

‫برآمد‬

‫کرد‬

‫تا‬

‫خود‬

‫سر‬

‫زمانه‬

‫برین‬

‫ای‬

‫خونین‬

‫پسر‬

‫سه‬

‫هر‬

‫سرآمد‬

‫روزگار‬
‫سود‬

‫ببستش‬

‫شاه‬

‫بروی‬
‫دراز‬

‫برکاستی‬
‫میان‬

‫چه از زر سرخ و چه از الژورد‬

‫عاج‬

‫بیاویختند‬

‫پیش‬

‫بر‬

‫از‬

‫عاج‬

‫تاج‬

‫چنان چون بود رسم آیین و کیش‬

‫شهریار‬

‫و‬

‫بر‬

‫برگ‬

‫کیانی‬

‫درخت‬

‫شد آن ارجمند از جهان زار و خوار‬

‫بتو‬

‫باد‬

‫‪90‬‬

‫نیست‬

‫مرد‬

‫خردمند‬

‫شاد‬

‫منوچهر‬

‫‪91‬‬

‫پادشاهی منوچهر‬
‫منوچهر‬

‫یک‬

‫همه‬

‫پهلوانان‬

‫بهشتم‬
‫چو‬

‫به‬

‫بیامد‬

‫دیهیم‬

‫با‬

‫منوچهر‬
‫روی‬

‫شاهی‬

‫بر‬

‫بسر‬

‫و‬

‫به‬

‫آیین‬

‫و‬

‫زمین‬

‫بنده‬

‫و‬

‫چرخ‬

‫یار‬

‫شب‬

‫تار‬

‫منم‬

‫داد‬

‫هفته‬

‫درد‬

‫گفت‬

‫همم‬

‫دین‬

‫خداوند‬

‫فروزنده‌ی‬
‫گه‬

‫بدان‬

‫بزم‬

‫گراینده‬

‫ابا‬

‫همه‬

‫کزو‬

‫براه‬

‫بر‬

‫را‬

‫این‬

‫هم‬

‫فره‌ی‬

‫و‬

‫میغ‬

‫دریا‬

‫ز‬

‫دو‬

‫بد‬

‫گرز‬

‫و‬

‫و‬

‫و‬

‫بر‬

‫کوته‬

‫نماینده‬

‫تختست‬

‫فریدون‬

‫برنده‬

‫تیغ‬

‫یکی‬

‫گریان‬
‫ازویم‬

‫فرخ‬

‫نماینده‌ی‬

‫برافراختن‬

‫رنج‬

‫سر‬

‫به‬

‫بیشی‬

‫و‬

‫نهاد‬

‫یکسره‬

‫و‬

‫کیانی‬

‫خواندند‬

‫سراسر‬

‫نیکی‬

‫سر‬

‫همه‬

‫پاکی‬

‫داد‬

‫مژده‬

‫و‬

‫فرزانگی‬

‫شکار‬

‫منست‬

‫تاجداران‬

‫همم بخت نیکی و هم بخردیست‬
‫همان‬

‫فرازنده‌ی‬

‫کفش‬

‫بجنگ‬
‫دم‬

‫منست‬

‫زمین‬

‫کنم‬

‫آتش‬

‫تیز‬

‫اندرون‬

‫جان‬

‫آتش‬

‫تاج‬

‫جهان‬

‫بنده‌ام‬

‫همه‬

‫زنیم‬

‫ازویم‬

‫سپاه‬
‫رویم‬
‫را‬

‫همه نزد من سر به سر کافرند‬

‫هر آن کس که او جز برین دین بود‬

‫داستانها‬
‫سپاس‬

‫زبون‬

‫ز‬

‫وزان پس به شمشیر یازیم دست‬

‫آفرین‬

‫داشتن‬

‫وز‬

‫ز‬

‫آهرمن‬
‫و‬

‫ندارم‬

‫دریغ‬

‫رنگ‬

‫دیبه‬

‫بر‬

‫ز‬

‫را‬

‫بود‬

‫و‬

‫مردم‬

‫مردم‬
‫از‬

‫برزین‬

‫منم‬

‫نشست‬

‫و‬

‫راه‬

‫رنجور‬

‫یزدان‬

‫بر‬

‫ملک‬

‫نیامان‬

‫به‬

‫گنج‬

‫بکین‬

‫کهن‬

‫بگردد‬

‫کاویانی‬

‫از‬

‫را‬

‫فروزنده‌ی‬

‫هر آنکس که در هفت کشور زمین‬
‫درویش‬

‫آن‬

‫کاله‬

‫همم خشم و جنگست و هم داد و مهر‬

‫ایزدیست‬

‫زرینه‬

‫جهان‬

‫را‬

‫به‬

‫منست‬

‫کین‬

‫دست‬

‫روی‬

‫نهاد‬

‫منم‬

‫بسر‬

‫بر‬

‫برو‬

‫سپهر‬

‫دست‬

‫هنرها‬

‫زمین‬

‫آفرین‬

‫شاه‬

‫مردانگی‬

‫گردان‬

‫جوینده‌ی‬

‫شمشیر‬

‫دست‬

‫تاج‬

‫و‬

‫تخت‬

‫بود‬

‫دو چشمش پر آب و رخش زرد بود‬

‫درفش‬
‫منست‬
‫کنم‬

‫عاج‬

‫تخت‬

‫پرستنده‌ام‬
‫زنیم‬

‫یزدان‬

‫بدویم‬

‫گر‬

‫بتابد‬

‫ما‬

‫منش‬

‫نویم‬

‫ز‬

‫خویش‬

‫نماینده‬

‫بدکنش‬

‫پناه‬

‫دین‬
‫را‬

‫رنج‬

‫بدترند‬

‫نفرین‬

‫بود‬

‫کنم سر به سر کشور و مرز پست‬

‫‪92‬‬

‫همه‬

‫که‬

‫پهلوانان‬

‫فرخ‬

‫ترا‬

‫نیای‬

‫باد‬

‫دل‬

‫جاوید‬

‫یکایک‬

‫ما‬

‫روی‬

‫تو‬

‫ای‬

‫به‬

‫فرمان‬

‫زمین‬

‫منوچهر‬

‫ردان‬

‫همان‬

‫نیکخواه‬

‫تخت‬

‫ترا‬

‫تست‬

‫ز‬

‫شاهان‬

‫پدر‬

‫بر‬

‫تو‬

‫از‬

‫ترا‬

‫به‬

‫مرا‬

‫پاک‬

‫پدر‬

‫رزم‬

‫بر‬

‫دیده‬
‫شاه‬

‫یزدان‬

‫باستان‬

‫اندرون‬

‫یادگار‬

‫شیر‬

‫ز‬

‫تویی‬

‫نگه‌دار‬

‫دلت‬

‫منی‬

‫همان‬

‫تو شستی به شمشیر هندی زمین‬
‫پس‬

‫ازین‬

‫پهلوانی‬

‫نیای‬

‫تو‬

‫داد‬

‫پیش‬

‫تختش‬

‫گرازید‬

‫سام‬

‫شوم‬

‫گرد‬

‫برو‬

‫آفرین‬

‫مرا‬

‫چو‬

‫از‬

‫خرامید‬

‫و‬

‫همه‬

‫گیتی‬
‫کرد‬

‫شد‬

‫برآیم‬
‫بس‬

‫سوی‬

‫و‬

‫جان‬

‫ما‬

‫داد‬

‫و‬

‫هم‬

‫فره‌ی‬

‫زیر‬

‫به‬

‫ز‬

‫سواران‬

‫تخت‬

‫به‬

‫زمین و زمان خاک پای تو باد‬
‫نوبت‬

‫و‬

‫پیمان‬

‫موبدان‬
‫تست‬

‫کی‬

‫بزم‬

‫تخت‬

‫آرام‬

‫ما‬

‫پسندیدنست‬

‫بخت‬

‫باد‬

‫و‬

‫شادمان‬

‫به‬

‫پاینده‌ای‬

‫ماست‬

‫تو‬

‫گزین‬

‫باد‬

‫رزم‬

‫شاهی‬

‫تخت‬

‫و‬

‫کاله‬

‫چنین گفت کای خسرو داد راست‬

‫دیدنست‬

‫ایران‬

‫تاج‬

‫همان‬

‫جهان پهلوان سام بر پای خاست‬

‫را‬

‫داد‬

‫خواندند‬

‫آفرین‬

‫اندرون‬

‫بر‬

‫پیروزه‬

‫بنشین‬

‫و‬

‫تویی‬

‫شیران‬

‫بیدار‬

‫شید‬

‫بهار‬

‫جای‬

‫رامش‬

‫منی‬

‫تابنده‌ای‬
‫تو‬

‫باد‬

‫گزین‬

‫ترا جای تخت است و شادی و بزم‬

‫یکی‬

‫ز‬

‫دشمن‬

‫ببند‬

‫آورم‬

‫اندکی‬

‫از‬

‫گوهر‬

‫شاهوار‬

‫دلم را خرد مهر و رای تو داد‬

‫شهریار‬

‫بسی‬

‫پسش‬

‫آرامگاه‬

‫دادش‬

‫پهلوانان‬

‫نهادند‬

‫گام‬

‫همی کرد گیتی به آیین و راه‬

‫‪93‬‬

94

‫زال و رودابه‬

‫‪95‬‬

‫داستان زال و رودابه‬
‫کنون‬

‫کن‬

‫نگه‬

‫نبود‬

‫فرزند‬

‫بد‬

‫آن‬

‫ز‬

‫مر‬

‫ایچ‬

‫نگاری‬
‫از‬

‫پرشگفتی‬
‫که‬

‫یکی‬

‫اندر‬

‫ماهش‬

‫سام‬

‫نریمان‬

‫چهره‬

‫چنان‬

‫سام‬

‫را‬

‫مرسام‬
‫فرزند‬

‫بود‬

‫شبستان‬

‫همو‬

‫دلش‬

‫اوی‬

‫که‬
‫ز‬

‫به‬

‫شبستان‬

‫سام‬

‫کسی‬

‫دایه‬

‫یکی‬

‫آن‬

‫را‬

‫یل‬

‫بودش‬

‫به‬

‫نیارست‬

‫همه‬

‫پهلوان‬

‫کردار‬

‫پرده‌ی‬

‫پس‬

‫در‬

‫تو‬

‫گفت‬

‫بر‬

‫شیر‬

‫تنش نقره‌ی سیم و رخ چون بهشت‬
‫آمد‬

‫فرود‬
‫چو‬

‫سوی‬
‫که‬

‫اگر‬
‫به‬

‫فرزند‬
‫ای‬

‫بپیچد‬
‫چو‬

‫از‬

‫را‬

‫آسمان‬

‫من‬

‫برتر‬

‫پوزش‬

‫همی‬

‫آیند‬

‫دید‬
‫از‬

‫سربرآورد‬

‫گناهی‬
‫مگر‬

‫و‬

‫مویش‬

‫تیره‬

‫کژی‬

‫سوار‬

‫کردگار‬

‫جهان‬

‫گران‬

‫جانم‬

‫پرسند‬

‫کودک‬
‫آمد‬

‫اندر‬

‫دل‬

‫بدسگاالن‬

‫برو‬

‫نبینی‬

‫یک‬

‫ز‬

‫بهی‬
‫وگر‬

‫کرده‌ام‬

‫ز‬

‫آن‬

‫بر‬

‫سام‬

‫سپید‬
‫یاد‬

‫نوان‬
‫دلیر‬
‫باد‬

‫کنده‬

‫بر‬

‫بخش‬

‫بود‬

‫درآمد‬

‫پرده‬

‫تو‬

‫زشت‬

‫اندام‬

‫نامجوی‬

‫ای‬

‫نوبهار‬

‫سوی‬

‫ببود از جهان سر به سر ناامید‬

‫راست‬

‫و‬

‫خرد‬

‫او‬

‫به‬

‫سپید‬

‫کاستی‬

‫بودش‬

‫هفته‬

‫پهلوان‬

‫چنین‬

‫از آهو همان کش سپیدست موی‬
‫تخت‬

‫موی‬

‫فروز‬

‫یکی پور پاک آمد از ماه روی‬

‫نامجوی‬

‫سام‬

‫پیش‬

‫گیتی‬

‫داشت‬

‫که فرزند پیر آمد از خوب جفت‬

‫که بر سام یل روز فرخنده باد‬
‫ای‬

‫برومند‬

‫بود‬

‫آزار‬

‫خورشید‬

‫همه‬
‫یک‬

‫و‬

‫تنش‬

‫چو‬

‫نکردند‬

‫پسر چون ز مادر بران گونه زاد‬

‫چهر‬

‫بارگران‬

‫ولیکن‬

‫شید‬

‫نامور‬

‫جوینده‌ی‬

‫خورشید‬

‫نگاری‬

‫ز مادر جدا شد بران چند روز‬
‫بود‬

‫بود‬

‫کام‬

‫را‬

‫ز گلبرگ رخ داشت و ز مشک موی‬

‫بارداشت‬

‫تابنده‬

‫گفته‌ی‬

‫چه بازی نمود ای پسر گوش دار‬

‫روزگار‬
‫را‬

‫امید‬

‫بپیوندم‬

‫داستان‬

‫از‬

‫باستان‬

‫به‬

‫شرم‬

‫دادآور‬
‫زان‬

‫من‬

‫بجوشد‬
‫چه‬

‫گردنکشان‬
‫‪96‬‬

‫آنگاه‬

‫فزاید‬

‫کیش‬
‫بر‬

‫همی‬

‫گویم‬

‫فریاد‬

‫که‬

‫آهرمن‬

‫ببخشاید‬
‫در‬

‫ازین‬

‫دلم‬

‫تو‬

‫خواست‬

‫خواستی‬

‫اندر‬

‫آورده‌ام‬

‫خون‬

‫بچه‌ی‬

‫نهان‬
‫گرم‬

‫بدنشان‬

‫چه گویم که این بچه‌ی دیو چیست‬

‫پلنگ و دورنگست و گرنه پریست‬

‫برداشتند‬

‫بگذاشتند‬

‫ننگ‬

‫ازین‬

‫بفرمود‬

‫که‬

‫بجایی‬

‫نهادند‬

‫پس‬

‫مهر‬

‫پدر‬

‫یکی‬

‫تاش‬

‫سیمرغ‬

‫بر‬

‫چنان‬

‫بگذارم‬

‫کوه‬

‫پهلوان‬
‫و‬

‫داستان‬

‫ایران‬

‫را‬

‫و‬

‫خانه‬

‫گشتند‬

‫زاده‌ی‬

‫پیوند‬

‫زد‬

‫بفگند‬

‫برین‬

‫نخواهم‬

‫زمین‬

‫از‬

‫بدان‬

‫بود‬

‫برآمد‬

‫باز‬

‫بیگناه‬

‫جفا‬

‫بوم‬

‫خانه‬

‫ندانست‬

‫خوار‬

‫نره‬

‫آن‬

‫برین‬

‫بوم‬

‫و‬

‫بر‬

‫این‬

‫بر‬

‫دور‬

‫خرد‬

‫برین‬

‫کرد‬

‫و‬

‫آفرین‬

‫بیگانه‬

‫بود‬

‫از‬

‫سیاه‬

‫روزگاری‬

‫سپید‬

‫رنگ‬

‫کودک‬

‫بر‬

‫دراز‬

‫شیرخوار‬

‫کجا بچه را کرده بد شیر سیر‬

‫شیر‬

‫سپاس‬

‫که گر من ترا خون دل دادمی‬

‫دلم‬

‫که تو خود مرا دیده و هم دلی‬

‫بر‬

‫ایچ‬

‫بگسلد‬

‫سرت‬

‫گر‬

‫ننهادمی‬
‫بگسلی‬

‫زمن‬

‫پناه دادن سیمرغ‪ ،‬زال را‬
‫چو‬

‫یکی‬
‫ز‬

‫به‬

‫را‬

‫سیمرغ‬

‫بچه‬

‫شیرخواره‬

‫خاراش‬
‫گرد‬

‫پلنگش‬

‫گهواره‬

‫اندرش‬

‫بدی‬

‫شد‬

‫گرسنه‬

‫خروشنده‬
‫و‬

‫تیره‬

‫کاشکی‬

‫خاک‬

‫تن از جامه دور و لب از شیر پاک‬

‫خاک‬

‫به سر برش خورشید گشته بلند‬

‫نژند‬

‫و‬

‫باب‬

‫البرز‬

‫کوه‬

‫مگر‬

‫بزد‬

‫فرود آمد از ابر سیمرغ و چنگ‬
‫ببردش‬
‫سوی‬

‫ببخشود‬
‫نگه‬

‫شگفتی‬

‫شکاری‬
‫بدین‬

‫دمان‬

‫بچگان‬
‫کرد‬

‫برو‬

‫که‬

‫گونه‬

‫تا‬

‫برد‬

‫به‬

‫تا‬

‫بشکرند‬

‫سیمرغ‬

‫با‬

‫بچگان‬

‫نازکتر‬

‫آن‬

‫یزدان‬
‫بر‬

‫تا‬

‫که‬

‫بدان‬

‫فگندند‬
‫روزگاری‬

‫دراز‬

‫سایه‌ای‬

‫یافتی‬

‫برگرفتش‬

‫بودش‬

‫کجا‬

‫نیکی‌دهش‬
‫مهر‬

‫بر‬

‫دمان‬

‫زمین را چو دریای جوشنده دید‬

‫دید‬

‫دایه‬

‫مام‬

‫به‬

‫پرواز‬

‫شد‬

‫از‬

‫بنه‬

‫ناله‌ی‬

‫از‬

‫بدانجا‬

‫آن‬

‫زار‬

‫بودنی‬

‫ز‬

‫کنام‬

‫گرم‬

‫او‬

‫و‬

‫آفتاب‬
‫سنگ‬
‫گروه‬

‫ننگرند‬

‫داشت‬

‫اندر‬

‫بوش‬

‫بدان‬

‫خوب‬

‫چهر‬

‫بران خرد خون از دو دیده چکان‬
‫بماندند‬

‫خیره‬

‫که بی‌شیر مهمان همی خون مزید‬

‫برگزید‬

‫برآورد‬
‫برآن‬

‫چو آن کودک خرد پر مایه گشت‬
‫‪97‬‬

‫کوه‬

‫داننده‬
‫بر‬

‫بگشاد‬

‫روزگاری‬

‫راز‬

‫گذشت‬

‫برش کوه سیمین میانش چو غرو‬

‫یکی مرد شد چون یکی زاد سرو‬
‫پراگنده‬

‫نشانش‬

‫در‬

‫شد‬

‫بد‬

‫جهان‬

‫و‬

‫هرگز‬

‫نیک‬

‫نهان‬

‫نماند‬

‫آگاه شدن سام نریمان‪ ،‬از زال‬
‫به‬

‫نریمان‬

‫سام‬

‫رسید‬

‫آگهی‬

‫کز‬

‫هندوان‬

‫از‬
‫ز‬

‫شبی از شبان داغ دل خفته بود‬
‫چنان‬

‫ورا‬

‫چو‬

‫چه‬

‫دید‬

‫مژده‬

‫بیدار‬

‫گویید‬

‫در‬

‫خواب‬

‫شد‬

‫موبدان‬

‫فرزند‬

‫دادی‬

‫به‬

‫گفت‬

‫اندرین‬

‫را‬

‫بخواند‬

‫همه‬

‫بیزدان‬

‫کنون‬

‫تو‬

‫پیمان‬

‫سوی‬

‫گرای‬

‫نیکی‬

‫دهش‬

‫پوزش‬

‫چنان‬
‫که‬

‫از‬

‫چو شب تیره شد رای خواب آمدش‬
‫پدید‬

‫جوانی‬

‫بدست‬

‫بر‬

‫چپش‬

‫یکی‬

‫که‬

‫ترا‬
‫گر‬

‫ای‬

‫دایه‬

‫مرد‬

‫آهوست‬

‫گر‬

‫پس‬

‫از‬

‫کزو‬

‫مهربانتر‬

‫بیباک‬

‫بر‬

‫مرغ‬

‫مرد‬

‫آفریننده‬

‫شاید‬
‫موی‬

‫بیزار‬

‫روی‬

‫سوی‬

‫موبدی‬

‫زبان‬

‫ورا‬

‫شاخ‬

‫برین‬

‫اسپ‬

‫دوان‬

‫برومند‬

‫او‬

‫چندگونه‬

‫هست‬

‫برگشادند‬

‫بود‬

‫براند‬

‫همداستان‬
‫پهلوان‬

‫بر‬

‫به‬

‫بی‌گنه‬

‫بر‬

‫بچه‬

‫دل‬

‫را‬

‫بفگنی‬

‫شتاب‬

‫آمدش‬

‫نیکویی‬

‫برافراشتندی‬

‫گران‬
‫بر‬

‫یزدان‬

‫از‬

‫راستش‬

‫پس‬

‫گشادی‬

‫رساننده‌اند‬

‫نامور‬

‫رهنمای‬

‫پشت‬

‫بگفتار‬

‫بلند‬
‫اوی‬

‫بخردی‬
‫سرد‬

‫دل و دیده شسته ز شرم خدای‬

‫رای‬

‫پس‬

‫همی‬

‫این‬

‫پهلوانی‬

‫چه‬

‫باید‬

‫همی‬

‫ترا ریش و سرگشت چون خنگ بید‬

‫سپید‬

‫که در تنت هر روز رنگیست نو‬

‫شو‬

‫کنون‬

‫پسر گر به نزدیک تو بود خوار‬
‫دایه‬

‫برآشفته‬

‫تازی‬

‫سخن‬

‫اندیشه‌ی‬

‫سپاهی‬

‫یکی پیش سام آمدی زان دو مرد‬
‫ناپاک‬

‫بر‬

‫اویست‬

‫درفشی‬

‫چنان دید در خواب کز کوه هند‬
‫آمدی‬

‫زمانه‬

‫برز‬

‫ستایش‬

‫بشکنی‬

‫خوب‬

‫ازین‬

‫در‬

‫پی‬

‫با‬

‫چه ماهی به دریا درون با نهنگ‬

‫که بر سنگ و بر خاک شیر و پلنگ‬
‫بچه‬

‫یکی‬

‫مرد‬

‫زبان‬

‫هر آنکس که بودند پیر و جوان‬
‫را‬

‫کار‬

‫خردتان‬

‫داستان‬

‫پروراننده‌اند‬

‫آن‬

‫بران‬

‫او‬

‫نیک‬

‫پور‬

‫فرهی‬

‫هست‬

‫پرورده‌ی‬

‫کردگار‬

‫ترا خود به مهر اندرون مایه نیست‬

‫نیست‬
‫‪98‬‬

‫به خواب اندرون بر خروشید سام‬

‫چو شیر ژیان کاندر آید به دام‬

‫کوهسار‬

‫خواستار‬

‫چو‬

‫بیدار‬

‫بیامد‬

‫سراندر‬

‫شد‬

‫دمان‬

‫سوی‬

‫ثریا‬

‫نشیمی‬

‫بخردانرا‬

‫ازو‬

‫بخواند‬

‫آن‬

‫یکی‬

‫سران‬

‫کوه‬

‫سنگ‬

‫بدان‬

‫کاخ‬

‫یکی‬

‫بد‬

‫خارا‬

‫اندر‬

‫تارک‬

‫سام‬

‫آفریننده‬

‫ابر‬

‫همی‬

‫کای‬

‫گفت‬

‫برتر‬

‫سماک‬

‫چنین‬

‫گفت‬

‫بدین‬

‫کوه‬

‫فرزند‬

‫سام‬

‫پدر‬

‫روا‬

‫یل‬

‫باشد‬

‫پهلوان‬
‫جوی‬

‫نه‬

‫مرین‬

‫اکنون‬

‫سام‬

‫بی‌آزار‬
‫که‬

‫به سیمرغ بنگر که دستان چه گفت‬
‫نشیم‬

‫رخشنده‬

‫تو‬

‫نیاید‬

‫کار‬

‫دو‬

‫مگر‬

‫ابا‬

‫گرت‬

‫کاین‬

‫خویشتن‬

‫برآتش‬
‫که‬

‫همان‬

‫فرامش‬
‫دلش‬

‫ز‬

‫نشیمت‬
‫بر‬

‫هیچ‬

‫در‬

‫سختی‬

‫برافگن‬

‫گه‬

‫پروازش‬

‫یکی‬

‫زیر‬

‫مکن‬

‫کرد‬

‫یکی‬

‫بیایم‬

‫مهر‬

‫پدرام‬

‫بروی‬

‫پرت‬
‫چو‬

‫آورد‬

‫ابر‬

‫سیاه‬

‫ز‬

‫ببینی‬

‫ابا‬

‫بی‌آزارت‬
‫که‬

‫دل‬

‫در‬

‫گرازان‬

‫برداشتش‬

‫نزد‬

‫چوب‬

‫هول‬

‫و‬

‫عود‬

‫کنام‬

‫بر‬

‫جایگاه‬

‫چنان‬

‫زمین‬

‫بر‬

‫بد‬

‫گوهر‬

‫را‬

‫گنه‬

‫آهرمنست‬
‫اندرپذیر‬

‫تو‬

‫او‬

‫کس‬

‫میان‬

‫مهان‬

‫او‬

‫آرمت‬

‫آب‬

‫روی‬

‫آمدستی‬

‫همانا‬

‫نزدیک‬

‫تو‬

‫و‬

‫فر‬

‫آزمایش‬

‫ز‬

‫کاله‬

‫رسم‬

‫کن‬

‫بود‬

‫آمدست‬
‫جفت‬

‫منست‬

‫کیانی‬

‫سایه‌ی‬

‫از‬

‫کاله‬

‫روزگار‬

‫فر‬

‫من‬

‫فر‬

‫من‬

‫ور از نیک و بد گفت‌وگوی آورند‬

‫آورند‬

‫پر‬

‫پر‬

‫پر‬

‫خجسته‬

‫من‬
‫من‬

‫مرغ‬

‫را‬

‫تخم‬

‫سیر‬

‫یکی‬

‫بپرورده‌ام‬

‫دایه‬
‫و‬

‫پر‬

‫ساخته‬

‫رخسارگان‬

‫نزد‬

‫ببینی‬

‫چنین داد پاسخ که گر تاج و گاه‬
‫به‬

‫از‬

‫ترا‬

‫بردارمت‬

‫گاه‬

‫و‬

‫سرافرازتر‬

‫جهان‬

‫منست‬

‫بر‬

‫گزند‬

‫که ای دیده رنج نشیم و کنام‬

‫آمدست‬

‫که‬

‫دگر‬

‫برو‬

‫کشید‬

‫ز روشن روان و ز خورشید و ماه‬

‫از این بر شدن بنده را دست گیر‬
‫سیمرغ‬

‫بخواهد‬

‫کیوان‬

‫دام‬

‫بمالید‬

‫گرین کودک از پاک پشت منست‬
‫با‬

‫را‬

‫هیبت‬

‫دد‬

‫جایگاه‬

‫پور‬

‫کند‬

‫نه از دست رنج و نه از آب و خاک‬

‫آفرین‬

‫از‬

‫همه‬

‫ستاره‬

‫ز‬

‫اندر‬

‫بدان‬

‫ره بر شدن جست و کی بود راه‬
‫کرد‬

‫ناید‬

‫یک‬

‫فرو برده از شیز و صندل عمود‬
‫نگه‬

‫گفتی‬

‫که‬

‫بلند‬

‫کرد‬

‫افگندگان‬

‫که‬

‫دید‬

‫برکشیده‬

‫سپه‬

‫که‬

‫را‬

‫برنشاند‬

‫رسیده‬

‫پدر‬
‫‪99‬‬

‫هم‬

‫بچگانت‬

‫دل‬
‫به‬

‫به‬

‫اندر‬

‫آرم‬

‫مرا‬

‫ابر‬

‫زیر‬

‫زمان‬

‫بدین‬

‫مهر‬

‫اندر‬

‫برش‬

‫برآورده‌ام‬
‫تو‬

‫جایگاه‬

‫دلگسل‬

‫افراشتش‬

‫موی‬

‫سر‬

‫پدر‬

‫تنش پیلوار و به رخ چون بهار‬
‫برد‬

‫فرو‬

‫سر‬

‫سراپای‬

‫پیش‬

‫کودک‬

‫سیمرغ‬

‫همی‬

‫نیایش‬

‫زود‬

‫سپیدش‬
‫دل‬

‫مژه‬
‫شد‬

‫سام‬

‫بهشت‬

‫چون‬

‫بنگرید‬

‫دل‬

‫کمترین‬

‫منم‬

‫پذیرفته‌ام‬

‫بجویم‬
‫تنش‬

‫از‬

‫هوای‬

‫را‬

‫بنده‬

‫قیرگون‬
‫برین‬

‫تو‬

‫ازنیک‬

‫یکی‬

‫و‬

‫پهلوانی‬

‫ازان‬

‫یکسره‬

‫سپه‬

‫تبیره‌زنان‬

‫قبای‬

‫خروشیدن‬

‫کوس‬

‫سواران‬

‫چو‬

‫بران‬

‫پیش‬

‫همه‬
‫هوا‬

‫اندر‬

‫دشت‬

‫با‬

‫کرنای‬

‫بردند‬

‫نعره‬

‫شب‬

‫هامون‬

‫علم‬

‫اندرون‬

‫بدان‬

‫شد‬

‫به‬

‫شادی‬

‫به‬

‫یکی‬

‫زنگ‬
‫آن‬

‫بخفتند‬

‫یکی‬

‫چو بر چرخ گردان درفشنده شید‬
‫شهر‬

‫گشاده‬

‫دل‬

‫همان‬

‫برگشاد‬

‫آمدند‬

‫بپوشید‬

‫و‬

‫برآمد‬

‫برداشتند‬

‫فرود‬

‫از‬

‫بگزارد‬

‫کوه‬

‫پای‬

‫همان جامه‌ی خسرو آرای خواست‬

‫پیل‬

‫آمدند‬

‫پس‬

‫آوردمت‬

‫ازین پس چه خواهی تو چونان سزد‬

‫فرود آمد از کوه و باالی خواست‬
‫پیش‬

‫که‬

‫باز‬

‫دست‬

‫که دل بر تو هرگز ندارم سترگ‬

‫بد‬

‫سام‬

‫پاک‬

‫فرزند‬

‫کرد‬

‫آفرین‬

‫گذشته مکن یاد و دل گرم کن‬

‫بزرگ‬

‫آمدند‬

‫پهلوان‬

‫دست‬

‫شمشیر‬

‫جوی‬

‫بران‬

‫پرست‬

‫خدای‬

‫بفرین‬

‫برفزود‬

‫چو بسد لب و رخ به مانند خون‬

‫به من ای پسر گفت دل نرم کن‬
‫یزدان‬

‫همی‬

‫بدیدش‬

‫همی تاج و تخت کی را سزید‬

‫برو و بازوی شیر و خورشید روی‬
‫دیدگان‬

‫چون‬

‫بنالید‬

‫زار‬

‫ابا‬

‫و‬

‫زرین‬

‫خرمی‬
‫و‬

‫گرد‬

‫روی‬

‫پهلوانی‬

‫مانند‬

‫هندی‬

‫و‬

‫راه‬

‫زد‬

‫از‬

‫نیل‬

‫درای‬

‫بگذاشتند‬

‫رومیش‬

‫یکبار‬

‫خیمه‬

‫شادکام‬

‫آمدند‬

‫دم‬

‫زنگی‬
‫بر‬

‫حریر‬

‫فزون‬

‫نژاد‬

‫زدند‬

‫سپید‬

‫آمدند‬

‫آگاه شدن منوچهر از کار سام و زال‬
‫یکایک‬
‫بدان‬

‫بفرمود‬
‫کند‬

‫به‬

‫آگهی‬

‫شاه‬
‫تا‬

‫آفرین‬

‫شد‬

‫آمد‬

‫این‬

‫منوچهر‬

‫نوذر‬

‫کیانی‬

‫آگهی‬

‫که‬

‫نامدار‬

‫شود‬

‫شاد‬

‫براوی‬
‫‪100‬‬

‫سام‬

‫آمد‬

‫جهان‬

‫بسی‬

‫از‬

‫بدان‬

‫شادمانی‬

‫تازیان‬

‫از‬

‫کوه‬

‫آفرین‬

‫پیش‬
‫که‬

‫با‬

‫کرد‬

‫سام‬

‫بگشاد‬

‫فرهی‬
‫یاد‬

‫سوار‬
‫روی‬

‫بفرمایدش‬

‫ببیند‬
‫وزین‬

‫چو‬

‫تا‬

‫یکی‬

‫جا‬

‫روی‬

‫سوی‬

‫بر‬

‫نوذر‬

‫فرود‬

‫آمد‬

‫چو‬

‫بشنید‬

‫سوی‬

‫سام‬

‫از‬

‫شهریار‬

‫دستان‬

‫سام‬

‫نیرم‬

‫رسید‬

‫زابلستان‬

‫باره‬

‫شود‬

‫یکی‬

‫ازیشان‬

‫ز شاه و ز گردان بپرسید سام‬
‫دوان‬

‫پیغام‬

‫سوی‬

‫آمد‬

‫چو‬

‫درفش‬

‫منوچهر‬
‫سوی‬

‫منوچهر‬

‫درگاه‬

‫به‬

‫منوچهر‬

‫تخت‬

‫بنهاد‬
‫دید‬

‫سام‬

‫نهادند‬

‫روی‬

‫نزدیکی‬

‫چون‬

‫تا‬

‫فرمود‬

‫ایوان‬

‫و‬

‫برگاه‬

‫زمین‬

‫بزرگ‬
‫روی‬

‫پیاده‬
‫مر‬

‫برنشست‬

‫پس‬

‫آراسته‬

‫گرازان‬

‫زال‬

‫بیاورد‬

‫بار‬

‫گفت‬

‫چنین‬

‫بخیره‬

‫سام‬

‫مر‬

‫از‬

‫میازارش‬

‫یکایک‬

‫همه‬

‫سرانجام‬

‫گیتی‬

‫وز‬

‫برفتم‬
‫یکی‬

‫برو‬

‫بدو‬

‫همی‬

‫افگندن‬
‫به‬

‫کوه‬

‫بر‬

‫ز‬

‫فرمان‬

‫دیدم‬

‫نشیمی‬

‫اندرون‬
‫بوی‬

‫زال‬

‫بچه‌ی‬

‫مهر‬

‫بگشاد‬

‫سیمرغ‬

‫گیهان‬

‫سراندر‬

‫چو‬

‫آمد‬

‫کاخ‬

‫مرغ‬
‫از‬

‫و‬

‫باد‬

‫بزرگی‬

‫به‬

‫عمود‬

‫و‬

‫شگفتی‬

‫هم‬

‫بگفت‬

‫و‬

‫از‬

‫سترگ‬
‫جوی‬

‫بگذارد‬

‫گرد‬

‫بماند‬

‫وزان‬

‫پس از کار سیمرغ و کوه بلند‬
‫سام‬

‫پیام‬

‫دیهیم‬

‫باره‬

‫نشستند‬

‫دل‬

‫که فر کیان دارد و چنگ شیر‬
‫با‬

‫را‬

‫نوذر‬

‫شدش‬

‫از‬

‫کنار‬

‫سام‬

‫بفرمود‬

‫روشن‌دل‬

‫به‬

‫روی‬

‫او‬

‫ببوسید‬

‫را‬

‫کنار‬
‫گام‬

‫خسروپرست‬

‫سر‬
‫و‬

‫برزین‬

‫اندرو‬

‫برنهاد‬

‫شادکام‬
‫کاله‬

‫شهریار‬

‫که از من تو این را به زنهاردار‬

‫شهریار‬

‫هیچ‬

‫داد‬

‫بدید‬

‫تو گفتی که آرام جانست و مهر‬

‫بران بر ز باالی آن خوب چهر‬
‫را‬

‫بدو‬

‫یکدیگر‬

‫پاک‌دل‬

‫برزین‬

‫شاه‬

‫ساالر‬

‫مر‬

‫شد‬

‫کاله‬

‫به یک دست قارن به یک دست سام‬
‫را‬

‫جهان‬

‫شود‬

‫چه دیهیم دار و چه دیهیم جوی‬

‫شاد‬

‫پیش‬

‫شود‬

‫پهلوان‬

‫پذیره‬

‫آن‬

‫شادکام‬

‫خسروپرستان‬

‫کش‬

‫سپهبد‬

‫کند‬

‫ایشان‬

‫را‬

‫چنان‬

‫شهریار‬

‫بنشست‬

‫نو‬

‫گرفتند‬

‫سوار‬

‫شاه‬

‫دیدار‬

‫برآیین‬

‫شود‬

‫سام‬

‫تا‬

‫به‬

‫سخنها‬

‫خواستار‬

‫کس‬

‫شادمانه‬

‫هوشمندان‬
‫تا‬

‫از‬

‫چرا‬

‫آشکارا‬

‫مشو‬

‫و‬

‫خوار‬

‫هم‬

‫جز‬

‫بدوی‬

‫آهنگ‬

‫شیر‬

‫اندر‬

‫نهفت‬

‫شد‬

‫ارجمند‬

‫که چون گشت با او سپهر از فراز‬

‫راز‬

‫پر از داستان شد به بسیار سال‬

‫زال‬

‫به البرز کوه اندر آن زشت جای‬

‫خدای‬

‫سپهری‌ست گفتی ز خارا بر آب‬

‫سحاب‬

‫ز هر سوی برو بسته راه گزند‬

‫بلند‬

‫تو گفتی که هستند هر دو همال‬

‫زال‬

‫به دل راحت آمد هم از یاد اوی‬

‫اوی‬
‫‪101‬‬

‫داور‬

‫ابا‬

‫رسیده‬

‫یکی‬

‫بنده‌ام‬

‫امیدم‬

‫تو‬

‫این‬

‫همی‬
‫به‬

‫راست‬

‫بهر‬

‫بد‬

‫به‬

‫پر‬

‫گفتم‬

‫جای‬
‫با‬

‫بخشایش‬

‫بنده‌ی‬

‫پوشد‬

‫من‬

‫مهری‬

‫برهان‬

‫تنی‬

‫مرغ‬

‫راز‬

‫که‬

‫پرگناه‬

‫به‬

‫پیش‬

‫به‬

‫خواری‬

‫به‬

‫تست‬

‫نگردد‬

‫تو‬

‫پرورده‬

‫بجای‬

‫روانم‬

‫به‬

‫بس‬
‫را‬

‫حریر‬

‫مسوز‬

‫ز‬

‫به‬

‫کوه‬

‫من‬

‫اندر‬

‫پیش‬

‫بفرمود‬

‫که‬

‫من‬

‫آمد‬

‫آوردمش‬
‫پس‬

‫جویند‬

‫آورد‬

‫چون‬

‫شاه‬

‫با‬

‫نزد‬

‫تا‬

‫شاه‬

‫گرفته‬
‫که‬

‫دایه‌ای‬

‫همه‬

‫جهان‬

‫اختر‬

‫هم‬

‫اندر‬

‫زمان‬

‫بگفتند‬

‫پهلوانی‬

‫بود‬

‫که‬

‫باشاه‬

‫او‬

‫دیهیم‬

‫از‬

‫یکی‬
‫از‬

‫خلعتی‬

‫اسپان‬

‫به‬

‫تازی‬

‫دیبای‬

‫روم‬

‫که‬

‫ز‬

‫ز‬

‫ز دینار و خز و ز یاقوت و زر‬
‫غالمان‬
‫زبرجد‬

‫رومی‬

‫طبقها‬

‫به‬

‫و‬

‫پیروزه‬

‫پر از مشک و کافور و پر زعفران‬

‫همان‬
‫وزان‬

‫تخت‬

‫پس‬

‫پیروزه‬

‫منوچهر‬

‫عهدی‬

‫در‬

‫مهر‬

‫و‬

‫برفروز‬

‫دلم‬

‫پذیرفته‬

‫شد‬

‫بر‬

‫کنار‬

‫زال‬

‫آشکاراش‬

‫پهلوان‬

‫کردند‬

‫شمشیر‬

‫را‬

‫باشد‬

‫ورا‬

‫کردم‬
‫هم‬

‫و‬

‫گرفتند‬
‫بزی‬

‫مایه‌ای‬
‫نهان‬

‫بخردان‬

‫پیدا‬

‫بود‬

‫تا‬

‫نشان‬

‫روزگار‬

‫از‬

‫غم‬

‫آزاد‬

‫شد‬

‫هندی‬

‫به‬

‫زرین‬

‫نیام‬

‫و‬

‫زرش‬

‫بوم‬

‫هر‬

‫کس‬

‫گستردنیهای‬

‫همه‬

‫گوهرش‬

‫پیکر‬

‫همه‬

‫پیش‬

‫بردند‬

‫همان‬

‫همان جوشن و ترگ و برگستوان‬
‫و‬

‫پستان‬

‫شیر‬

‫بدو‬

‫بسیار‬

‫آفرین‬
‫مر‬

‫چه از زر سرخ و چه از سیم خام‬

‫جام‬

‫تاج‬

‫بخش‬

‫تن‬

‫شادان‬

‫دل‬

‫زمین‬

‫زرین‬

‫هنگام‬

‫برآورده‬

‫را‬

‫سرافراز و هشیار و گرد و سوار‬

‫نامدار‬

‫ستام‬

‫زاری‬

‫همان‌گه‬

‫اختر‬

‫که‬

‫چو بنشنید شاه این سخن شاد شد‬
‫ساخت‬

‫نیستم‬

‫دسترس‬

‫همی داستان از چه خواهد زدن‬

‫دار‬

‫شاه‬

‫خورشید‬

‫و‬

‫ماه‬

‫بران اختر از بخت ساالر کیست‬

‫چو گیرد بلندی چه خواهد بدن‬
‫ستاره‌شناسان‬

‫و‬

‫ستاره‌شناسان‬

‫موبدان‬

‫زال‬

‫دگر‬

‫فرمان‬

‫تو‬

‫همی حلقه زد بر سر مرد گبر‬

‫بهار‬

‫چیست‬

‫جز‬

‫باز‬

‫نیایش‬

‫بزد پر سیمرغ و بر شد به ابر‬
‫چو‬

‫من‬

‫به‬

‫خداوند‬

‫گوشت‬

‫به‬

‫آفریننده‌ی‬

‫فلک‬

‫چیزی‬

‫مزد‬

‫به فرمان یزدان چو این گفته شد‬
‫ابر‬

‫ای‬

‫بی‌نیاز‬

‫همام‬

‫زر‬

‫سراسر‬

‫نوشت‬

‫نیزه‬

‫مهر‬

‫و‬

‫تیر‬

‫یاقوت‬

‫ستایش‬

‫و‬

‫و‬

‫فرمان‬

‫گرز‬

‫زرین‬

‫بسان‬

‫بران‬

‫گران‬
‫کمر‬

‫بهشت‬

‫ز دریای چین تا به دریای سند‬

‫همه کابل و زابل و مای و هند‬
‫‪102‬‬

‫ز‬

‫تا‬

‫زابلستان‬

‫روی‬

‫بدان‬

‫به‬

‫بست‬

‫چو این عهد و خلعت بیاراستند‬

‫چو‬

‫ز ماهی بر اندیشه تا چرخ ماه‬

‫زمانه‬

‫به مهر و به داد و به خوی و خرد‬
‫آمد‬

‫فرود‬

‫سوی‬

‫آمد‬

‫بیاراسته‬

‫بسی‬
‫هر‬

‫که‬

‫چو‬

‫و‬

‫زابلستان‬

‫چو‬

‫یکی‬

‫تخت‬

‫به‬

‫نزدیکی‬

‫سیستان‬
‫و‬

‫مشک‬

‫شادمانی‬
‫که‬

‫آنجا‬

‫فرخنده‬
‫بر‬

‫بد‬

‫نهادند‬
‫چون‬

‫دینار‬

‫بد‬

‫بادا‬

‫اندر‬

‫پی‬

‫پهلوان‬

‫بوس‬

‫نظاره‬

‫روی‬

‫خبر‬

‫ز‬

‫نامجوی‬

‫کسی‬

‫به‬

‫کو‬

‫براندازه‌شان‬

‫را‬

‫جهاندیدگان‬

‫خلعت‬

‫جوان‬

‫ابر‬

‫خواندند‬

‫چنین‬

‫گفت‬

‫سوی‬

‫گرگساران‬

‫چنین‬

‫بماند‬
‫دل‬

‫بگاه‬

‫پسر‬

‫است‬

‫و‬

‫گرانمایه‬

‫بپرورد‬
‫چو‬

‫به‬

‫فرمان‬

‫نزد‬

‫جانم‬

‫جوانی‬
‫داد‬

‫او‬

‫هنگام‬

‫با‬

‫ز‬

‫شما‬

‫ایدر‬
‫و‬

‫یزدان‬

‫سیمرغ‬

‫را‬

‫چو‬

‫بخشایش‬

‫و‬

‫بود‬

‫هشیار‬
‫این‬

‫پسر‬

‫کند‬

‫نام‬

‫تو‬

‫کوهه‌ی‬

‫پیل‬

‫شهر‬

‫ساالر‬

‫سارابد‬

‫و‬

‫و‬

‫میان‬

‫کهان‬

‫سوی‬
‫زر‬

‫کوی‬

‫و‬

‫فروز‬

‫زر‬

‫خشت‬

‫بیختند‬

‫و‬

‫مهان‬

‫بنهاد‬

‫نامور‬

‫گوهر‬

‫یادگار‬
‫کوس‬

‫گیتی‬

‫درم‬

‫سام‬

‫دل‬

‫رامش‬

‫برد‬

‫روی‬

‫پهلوان‬

‫افشاندند‬

‫و‬

‫بود‬

‫پایه‌ی‬

‫بایسته‬

‫جهاندار‬

‫برتری‬

‫چندی‬

‫بود‬

‫خواستند‬
‫براند‬

‫که لشکر همی راند باید به راه‬

‫همی‬

‫راند‬

‫خواهم‬

‫مژه‬

‫خون‬

‫دل‬

‫سپاهی‬

‫گران‬

‫برفشاند‬

‫همی‬

‫که همتای جان‌ست و جفت جگر‬

‫همی‬

‫یکی‬

‫آوری‬

‫ز‬

‫همان‬

‫برداشتش‬

‫آمد‬

‫تو‬

‫سر‬

‫کاله‬

‫که ای پاک و بیدار دل موبدان‬

‫بیانداختم‬

‫سرو‬

‫بر‬

‫همه‬

‫ز‬

‫زال‬

‫سخنهای‬

‫مازندران‬

‫بماند‬

‫از‬

‫بر‬

‫پاک‬

‫همه‬

‫بخردان‬
‫شاه‬

‫بر‬

‫زعفران‬

‫خردمند‬

‫بخواند‬

‫نامور‬

‫خواستند‬

‫همی داد چیز و همی راند کام‬

‫آراستند‬

‫کشور‬

‫پهلوان‬

‫ننهاد‬

‫تو‬

‫مشک‬

‫گیتی‬

‫برین‬

‫نشست آنگهی سام با زیب و جام‬
‫خلعت‬

‫برو‬

‫سراسر‬

‫جهان‬

‫سزاوار‬

‫ز‬

‫بسی‬

‫برریختند‬

‫آفرین‬

‫همی‬

‫شد‬

‫گلش‬

‫بهشت‬

‫این‬

‫تو‬

‫ببستند‬

‫نیمروز‬

‫مهتری‬

‫جهان‬

‫شاه‬

‫مبادا‬

‫همه گنج گیتی به چشم تو خوار‬
‫را‬

‫اسپ‬

‫عهدی‬

‫که ای مهربان مهتر داد و راست‬

‫چو این کرده شد سام بر پای خاست‬

‫داد‬

‫نوی‬

‫پس‬

‫نوشتند‬

‫درست‬

‫مرا‬

‫بلند‬

‫بیهده‬

‫بی‌دانشی‬
‫خوار‬

‫جهاندار‬

‫فراز‬
‫‪103‬‬

‫ساختم‬

‫آفریننده‬
‫بد‬

‫یزدان‬

‫ارج‬

‫مرغ‬

‫بمن‬

‫را‬

‫داوری‬

‫نشناختم‬

‫بگماشتش‬
‫ارجمند‬

‫داد‬

‫باز‬

‫کاین‬

‫بدانید‬

‫گرامیش‬

‫سوی‬

‫و‬

‫دارید‬

‫زینهار‬

‫منست‬

‫پندش‬

‫زال‬

‫کرد‬

‫آنگهی‬

‫خان‬

‫و‬

‫مان‬

‫به‬

‫همه‬

‫دهید‬

‫سام‬

‫کلید‬

‫به‬

‫جدا‬

‫سام‬

‫در‬

‫گنجها‬

‫آنگهی‬

‫پیشتر‬

‫کسی‬

‫کو‬

‫گهی‬

‫ز‬

‫زیر‬

‫کنون‬

‫گفت‬

‫زین‬

‫گنه‬

‫مادر‬

‫چنگال‬

‫دور‬

‫مرغ‬

‫ماندم‬

‫مدارم‬

‫داشتی‬

‫من‬

‫زاد‬

‫بدین‬

‫ز گل بهره‌ی من بجز خار نیست‬
‫گفت‬

‫بدو‬

‫ستاره‬

‫ایدر‬

‫که‬

‫پرداختن‬

‫شمر‬

‫دل‬

‫باشد‬

‫آرامگاه‬

‫مرد‬

‫ترا‬

‫گرد‬

‫کنون‬

‫هم‬

‫هم‬

‫و‬

‫بیاموز‬

‫بشنو‬

‫ز‬

‫که‬

‫دانشی‬

‫ز خورد و ز بخشش میاسای هیچ‬
‫خروشیدن‬
‫سپهبد‬

‫بشد‬
‫پدر‬

‫بفرمود‬

‫زال‬

‫نشست‬
‫ز‬

‫سوی‬

‫زال‬

‫بیامد‬
‫ابا‬

‫زنگ‬

‫پر‬

‫یاره‬

‫هر‬

‫با‬

‫تا‬

‫از‬

‫را‬

‫و‬

‫جنگ‬

‫دو‬

‫او‬

‫تنگ‬

‫بازگردد‬

‫اندیشه‬
‫و‬

‫بر‬

‫کشوری‬

‫نامور‬

‫گرزه‌ی‬

‫درای‬

‫بنهاد‬

‫منزل‬
‫ز‬

‫راه‬

‫در‬

‫تخت‬
‫گاو‬

‫موبدانرا‬

‫ایدر‬

‫یابی‬

‫سپاه‬

‫و‬

‫همه‬

‫برآمد‬

‫ز‬

‫بدان‬

‫ز‬

‫مرا‬

‫داد‬

‫روزگار‬

‫پیگار‬

‫و‬

‫ز‬

‫مردان‬

‫نیست‬

‫و‬

‫بایدت‬

‫داد‬

‫دانشی‬

‫شد‬

‫دهلیز‬

‫پدر‬

‫ایدر‬

‫دانش‬

‫هر‬

‫لشکری‬

‫تا‬

‫هم‬

‫بگسترد‬

‫قیرگون‬

‫شگفتی‬

‫برگرفت‬

‫دستان‬

‫گر‬

‫جهاندار‬

‫ایدر‬

‫یکی‬

‫روی‬
‫براه‬

‫بنالم‬

‫پروراند‬

‫دانش‬

‫هوا‬

‫بگفت این و برخاست آوای کوس‬
‫هندی‬

‫با‬

‫سواران‬

‫گروه‬

‫هر‬

‫آمد‬

‫چنین زد ترا ز اختر نیک رای‬

‫گذر نیست بر حکم گردان سپهر‬
‫خویش‬

‫سزد‬

‫گه‬

‫آشتی‬

‫بپرداز و بر گوی هرچت هواست‬

‫اخترگرای‬

‫اندرآور‬

‫که‬

‫آنم‬

‫چنین‬

‫پروردگار‬
‫سزاست‬

‫تو‬

‫چمیدن به خاک و چریدن ز خون‬

‫اندرون‬

‫ز‬

‫دوستداران‬

‫شادتر‬

‫که چون زیست خواهم من ایدر نوان‬

‫جوان‬

‫کار‬

‫بلندش‬

‫دلم شاد و غمگین به کم بیش تست‬

‫تست‬

‫زال‬

‫کجا‬

‫دل‬

‫آبادتر‬

‫پیش‬

‫راه‬

‫دهید‬

‫جهان سر به سر زیر فرمان تست‬

‫چنان دان که زابلستان خان تست‬
‫ترا‬

‫و‬

‫رای‬

‫یادگار‬

‫که داد و دهش گیر و آرام جوی‬

‫روی‬

‫باید‬

‫نزد‬

‫شما‬

‫منست‬

‫خروشیدن‬

‫مهر‬

‫پژوه‬

‫رامشی‬

‫دادن‬

‫بسیچ‬

‫پرده‬

‫سرای‬

‫زمین‬

‫ساخته‬

‫چون‬

‫کاله‬

‫آبنوس‬

‫جنگجوی‬

‫گذارد‬

‫اندر‬

‫سپاه‬

‫گرفت‬

‫شود شادمان سوی تخت و کاله‬
‫که تا چون زید تا بود نیک نام‬

‫سام‬

‫به سر بر نهاد آن فروزنده تاج‬

‫عاج‬

‫ابا‬

‫سر‬

‫طوق‬

‫زرین‬

‫و‬

‫زرین‬

‫کمر‬

‫پژوهید هر کار و هر چیز راند‬

‫بخواند‬
‫‪104‬‬

‫شناسان‬

‫ستاره‬

‫دین‬

‫و‬

‫سواران‬

‫آوران‬

‫جنگی‬

‫کین‌آوران‬

‫و‬

‫زدندی همی رای بر بیش و کم‬

‫شب و روز بودند با او به هم‬

‫تو‬

‫چنان گشت زال از بس آموختن‬

‫ستاره‌ست‬

‫گفتی‬

‫از‬

‫افروختن‬

‫که چون خویشتن در جهان کس ندید‬

‫به رای و به دانش به جایی رسید‬

‫ابر سام و بر زال گسترده مهر‬

‫بدین سان همی گشت گردان سپهر‬

‫رفتن زال به سوی کابل‬
‫که‬

‫چنان بد که روزی چنان کرد رای‬

‫برون‬

‫رفت‬

‫سوی‬

‫کشور‬

‫گشاده‬

‫در‬

‫یکی‬

‫پادشا‬

‫به‬

‫هر‬

‫با‬

‫ویژه‌گردان‬

‫هندوان‬

‫جایگاهی‬

‫گنج‬

‫کرد‬

‫افگنده‬

‫رنج‬

‫مهراب‬

‫نام‬

‫مغز‬

‫ردان‬

‫سوی کابل و دنبر و مرغ و مای‬

‫می و رود و رامشگران خواستی‬

‫بیاراستی‬

‫و‬

‫برآیین‬
‫گرازان‬

‫ز زابل به کابل رسید آن زمان‬

‫به‬

‫دل‬
‫ز‬

‫باال‬

‫به‬

‫بخردان‬

‫ضحاک‬

‫بود‬

‫کردار‬

‫و‬

‫داشت‬
‫تازی‬

‫آزاده‬

‫گهر‬

‫دو‬

‫به‬

‫چو آگه شد از کار دستان سام‬
‫ابا‬

‫گنج‬

‫گوهر‬

‫شاهوار‬

‫یکی‬

‫تاج‬

‫پذیره‬

‫شدش‬

‫یکی‬

‫پهلوانی‬

‫چو‬

‫سوی‬

‫آمد‬

‫به‬

‫تخت‬

‫دستان‬
‫زال‬

‫پیروزه‬

‫و‬

‫سام‬

‫آگهی‬

‫باز‬

‫آمدند‬

‫نهادند‬

‫کتف‬

‫یالن‬

‫کابل‬

‫و‬

‫همه‬

‫ز‬

‫کابل‬

‫ز‬

‫دیبای‬

‫غالمان‬

‫ز دینار و یاقوت و مشک و عبیر‬
‫با‬

‫خندان‬

‫شادمان‬

‫دل‬

‫بوم‬

‫هش‬
‫و‬

‫موبدان‬

‫برداشتی‬

‫که با او به رزمش نبود ایچ تاو‬

‫همی داد هر سال مر سام ساو‬
‫و‬

‫و‬

‫سرای‬

‫به رخ چون بهار و به رفتن تذرو‬

‫داشتی‬

‫اسپان‬

‫و‬

‫و‬

‫رسم‬

‫سپنج‬

‫زبر دست با گنج و گسترده کام‬

‫سرو‬

‫آراسته‬

‫پادشاهی‬

‫که با او یکی بودشان رای و کیش‬

‫خویش‬
‫رای‬

‫در‬

‫بجنبد‬

‫ز‬

‫جای‬

‫یکی‬
‫که‬

‫به‬

‫بنواختش‬

‫و‬

‫آیین‬

‫دل‬

‫بر‬

‫زرین‬
‫آمد‬

‫یکی‬
‫و‬

‫چینی‬

‫حریر‬

‫گونه‌ای‬

‫زربفت‬

‫مهراب‬

‫نشستند‬

‫‪105‬‬

‫هر‬

‫طوق‬

‫گشاده‬

‫خوان‬

‫بیامد‬

‫بهنگام‬

‫بام‬

‫و‬

‫زبرجد‬

‫بدین‬

‫پایگه‬

‫بزم‬

‫خوان‬

‫ساز‬
‫با‬

‫خواسته‬
‫نگار‬

‫فرهی‬

‫ساختش‬
‫آمدند‬

‫فرخان‬

‫گسارنده‌ی‬

‫خوش‬

‫آمد‬

‫چنین‬

‫گفت‬

‫می‬

‫می‌آورد‬

‫هماناش‬

‫و‬

‫نگه‬

‫جام‬

‫دیدار‬

‫او‬

‫زال‬

‫زر‬

‫دلش‬

‫یکی‬

‫با‬

‫نامدار‬

‫پس‬

‫او‬

‫پرده‌ی‬

‫از‬

‫میان‬

‫یکی‬

‫که‬

‫چنین‬

‫مهان‬

‫رخانش‬

‫گلنار‬

‫چو‬

‫کمان‬

‫طراز‬

‫ز‬

‫مژه‬

‫دو چشمش بسان دو نرگس بباغ‬
‫دو‬

‫بسان‬

‫ابرو‬

‫سرتاسر‬

‫بهشتیست‬

‫زین‬

‫زیبنده‌تر‬
‫گفت‬

‫که‬

‫کای‬

‫بندد‬

‫پهلوان‬

‫کمر‬

‫جهان‬

‫سرش گشته چون حلقه‌ی پای‌بند‬

‫بران سفت سیمنش مشکین کمند‬
‫و‬

‫در‬

‫به رخ چون بهشت و به باال چو ساج‬

‫ز سر تا به پایش به کردار عاج‬
‫لب‬

‫گشت‬

‫کار‬

‫او‬

‫که رویش ز خورشید روشن‌ترست‬

‫دخترست‬

‫ناردان‬

‫تیز‬

‫تر‬

‫را‬

‫نگه کرد زال اندر آن برز و یال‬

‫چو مهراب برخاست از خوان زال‬
‫مهتران‬

‫کرد‬

‫مهراب‬

‫پورسام‬

‫سیمین‬

‫برو‬
‫پر‬

‫آراسته‬

‫تیرگی‬

‫توز‬

‫آرایش‬

‫برش‬

‫رسته‬

‫برده‬

‫از‬

‫پوشیده‬
‫و‬

‫دو‬

‫رامش‬

‫پر‬

‫ازمشک‬
‫و‬

‫ناروان‬
‫زاغ‬
‫ناز‬

‫خواسته‬

‫چنان شد کزو رفت آرام وهوش‬

‫برآورد مر زال را دل به جوش‬

‫دل باختن زال به رودابه‬
‫شب آمد پر اندیشه بنشست زال‬

‫به نادیده برگشت بی‌خورد و هال‬

‫دستان‬

‫سام‬

‫نیام‬

‫کابل‬

‫خدای‬

‫چو یاقوت شد روی گیتی سپید‬

‫چو زد بر سر کوه بر تیغ شید‬
‫در‬

‫در‬

‫برون‬

‫چو‬

‫بر‬

‫دل‬

‫بار‬

‫بگشاد‬

‫پهلوان‬

‫رفت‬

‫آمد‬

‫پهلوان‬

‫زال‬

‫را‬

‫مهراب‬

‫به‬
‫شد‬

‫نزدیکی‬

‫اندرون‬
‫شاد‬

‫و‬

‫برفتند‬

‫بدو‬
‫مرا‬

‫گفت‬

‫آرزو‬

‫مهراب‬
‫در‬

‫زمانه‬

‫بسان‬

‫درختی‬

‫پر‬

‫باالی‬

‫پرمایگان‬

‫زابل‬

‫خواستند‬
‫خدای‬

‫خروش آمد از در که بگشای راه‬

‫بارگاه‬
‫گو‬

‫ازان‬

‫بنواختش‬

‫انجمن‬

‫سر‬

‫از‬

‫بار‬

‫نو‬

‫برافراختش‬

‫ز تخت و ز مهر و ز تیغ و کاله‬

‫بپرسید کز من چه خواهی بخواه‬
‫کای‬

‫سوی‬

‫خیمه‌ی‬

‫زال‬

‫چو‬

‫بیاراستند‬

‫رفت‬

‫گردان‬

‫به‬

‫زرین‬

‫سرافراز‬

‫پادشا‬

‫و‬

‫پیروز‬

‫و‬

‫فرمان‬

‫روا‬

‫که آن آرزو بر تو دشوار نیست‬

‫یکیست‬
‫‪106‬‬

‫که آیی به شادی سوی خان من‬

‫چو خورشید روشن کنی جان من‬

‫همداستان‬

‫داستان‬

‫چنین داد پاسخ که این رای نیست‬

‫نباشد‬

‫سام‬

‫بدین‬

‫به خان تو اندر مرا جای نیست‬

‫همان‬

‫که ما می‌گساریم و مستان شویم‬

‫سوی‬

‫جزان هر چه گویی تو پاسخ دهم‬
‫چو‬

‫بشنید‬

‫برفت‬

‫خرامان‬

‫مهراب‬
‫از‬

‫بر‬

‫کرد‬

‫تخت‬

‫آفرین‬

‫برو‬

‫همی‬

‫اوی‬

‫چو‬

‫روشن‬

‫پهلوان‬

‫دل‬

‫زبان‬

‫مر‬

‫بدوی‬

‫ز‬

‫دل‬

‫باال‬

‫زال‬

‫سپهدار‬

‫دیدار‬

‫و‬

‫یکباره‬

‫تازی‬

‫دیوانه‬

‫همان‬

‫آهستگی‬

‫سر‬

‫ز‬

‫گشت‬

‫نباید‬

‫عروسم‬

‫رای‬

‫از‬

‫خواند‬

‫فراوان‬
‫را‬

‫گرم‬

‫کز‬

‫بر‬

‫فرخ‬

‫نهم‬

‫بخت‬

‫اوی‬

‫چون‬

‫چنان‬

‫ستودنش‬
‫ز‬

‫پس‬

‫کوتاه‬

‫دیوانگان‬

‫دیدند‬

‫بایستگی‬

‫بگوید‬

‫که تا زنده‌ام چرمه جفت منست‬
‫که‬

‫تو‬

‫بت‬

‫پرستان‬

‫شویم‬

‫پرده‬

‫هم‬

‫با‬

‫ز‬

‫سزید‬
‫بود‬

‫داشتند‬

‫گفت‌وگوی‬
‫نهان‬

‫بودش‬

‫شایستگی‬

‫خرد دور شد عشق فرزانه گشت‬

‫راستان‬

‫رعنا‬

‫او‬

‫چنان‬

‫مر او را ستودند یک یک مهان‬
‫و‬

‫آفرین‬

‫ستودش‬

‫نگماشتند‬

‫را‬

‫دیدار‬

‫چون‬

‫به دل زال را خواند ناپاک دین‬

‫ازان کو نه هم دین و هم راه بود‬
‫هیچکس‬

‫خانه‌ی‬

‫به‬

‫چو دستان سام از پسش بنگرید‬
‫چشم‬

‫شاه‬

‫بشنود‬

‫خم‬

‫به‬

‫شوم‬

‫بران‬

‫از اندیشگان زال شد خسته دل‬

‫همی بود پیچان دل از گفت‌وگوی‬

‫برین‬

‫چرخ‬

‫نزد‬

‫مگر‬
‫دل‬

‫همی گشت یکچند بر سر سپهر‬

‫کار‬

‫تیره‬

‫زال‬

‫بر‬

‫یکی‬

‫گردان‬

‫خردمند‬
‫بنهاد‬

‫گردد‬

‫آگنده‬

‫داستان‬
‫منست‬

‫نهفت‬

‫رسوا‬

‫شوم‬

‫پیوسته‬

‫دل‬

‫یکسر‬

‫بمهر‬

‫ازین‬

‫آبروی‬

‫مهر پیوستن رودابه به زال‬
‫چنان‬
‫گذر‬

‫دو‬

‫بد‬

‫کرد‬

‫که‬

‫خورشید‬

‫بیاراسته‬

‫مهراب‬

‫سوی‬

‫بود‬

‫همچو‬

‫روزی‬

‫شبستان‬
‫اندر‬

‫باغ‬

‫برفت‬

‫پگاه‬

‫خویش‬

‫ایوان‬

‫و‬

‫بیامد‬

‫بارگاه‬

‫ازان‬

‫همی گشت بر گرد بستان خویش‬

‫چو سیندخت و رودابه‌ی ماه روی‬

‫او‬

‫سراپای‬

‫بهار‬
‫‪107‬‬

‫پر‬

‫بوی‬

‫و‬

‫رنگ‬

‫و‬

‫نگار‬

‫برودابه‬

‫شگفتی‬

‫بماند‬

‫همی‬

‫بیاراسته‬

‫بسان‬

‫اندر‬

‫نهاده‬

‫یکی سرو دید از برش گرد ماه‬
‫به‬

‫و‬

‫دیبا‬

‫سیندخت‬

‫بپرسید‬

‫گوهر‬

‫مهراب‬

‫ز‬

‫را‬

‫که‬

‫که چون رفتی امروز و چون آمدی‬

‫همی‬

‫چه مردست این پیر سر پور سام‬
‫خوی‬

‫چنین‬
‫به‬

‫مردمی‬
‫داد‬

‫گیتی‬

‫هیچ‬

‫دارد‬

‫همی‬

‫از‬

‫پهلوانان‬

‫گرد‬

‫زور‬

‫پیل‬

‫مهراب‬

‫در‬

‫پاسخ‬

‫دل‬

‫شیر‬

‫چو‬

‫نر‬

‫برگاه‬

‫رخش‬

‫دارد‬

‫باشد‬

‫پژمراننده‌ی‬

‫نشاننده‌ی‬

‫خاک‬

‫بود‬

‫سپیدی‬

‫مویش‬

‫بشنید‬

‫چو‬

‫دلش‬

‫گشت‬

‫ورا‬

‫پنج‬

‫بگرفت‬

‫چو‬

‫بدان‬

‫شما‬

‫بدانید‬
‫که‬

‫پر‬

‫رودابه‬

‫پرآتش‬
‫جای‬

‫ترک‬

‫بندگان‬

‫یک‬

‫من‬

‫از‬

‫همیشه‬

‫هر‬

‫به‬

‫پنج‬

‫دلم‬

‫از‬

‫خرد‬

‫رازدار‬
‫بحر‬

‫دمان‬

‫و‬

‫همچو‬

‫سامست‬

‫در‬

‫غم‬

‫مهر‬

‫یکی‬

‫چاره‬

‫باید‬

‫دو‬

‫دستش‬

‫به‬

‫گر‬

‫سپارد‬

‫کنام‬

‫همی‬

‫نیارد‬

‫کس‬

‫کردار‬

‫خنجر‬

‫سخن‬

‫که‬

‫گویی‬

‫و‬

‫پرستنده‬
‫که‬

‫همه‬
‫ازو‬

‫و‬

‫بگشاد‬

‫پرستنده‬

‫سپرد‬

‫دریای‬

‫نیل‬

‫مردم‬

‫دلها‬

‫گلنارگون‬

‫آبگون‬

‫عیب‬

‫فریبد‬

‫کرد‬

‫جوی‬
‫همی‬
‫روی‬

‫ساله‬

‫بر‬

‫مهربان‬

‫خواهم‬
‫و‬

‫با‬

‫شده‬

‫بنده‬

‫نهان‬

‫غمگسار‬

‫بخت‬

‫موج‬

‫از‬

‫همره‬
‫تا‬

‫بود‬

‫نهفت‬
‫منید‬
‫بوید‬

‫آسمان‬

‫به خواب اندر اندیشه زو نگسلم‬

‫دلم‬

‫شب و روزم اندیشه‌ی چهر اوست‬

‫اوست‬

‫چگویید و با من چه پیمان کنید‬

‫کنون این سخن را چه درمان کنید‬
‫کنون‬

‫آیدش‬

‫دست‬

‫بدی‬

‫دگر شد به رای و به آیین و خوی‬

‫بوید‬

‫روشن‬

‫از‬

‫عناب‬

‫را‬

‫ازو دور شد خورد و آرام و هال‬

‫گفت‬

‫آگه‬

‫زر‬

‫برافروخت‬

‫آرزوی‬

‫منید‬

‫پی‬

‫زال‬

‫تو‬

‫زال‬

‫پرستنده‬

‫تو‬

‫نامداران‬

‫بگوید‬

‫گفت‌گوی‬

‫بود‬

‫بگشاد‬

‫یاد‬

‫فشاننده‌ی‬

‫همی‬

‫مهر‬

‫تخت‬

‫پر‬

‫به زین اندرون تیز چنگ اژدهاست‬

‫بخون‬

‫خردمند‬

‫یک‬

‫عاشقم‬

‫پور‬

‫آن‬

‫کوتاه‬

‫باد‬

‫از‬

‫خواسته‬

‫جوان سال و بیدار و بختش جوان‬

‫از آهو همان کش سپیدست موی‬
‫بزیبد‬

‫خوشاب‬

‫سر‬

‫چو در جنگ باشد سرافشان بود‬

‫به کین اندرون چون نهنگ بالست‬
‫در‬

‫عنبر‬

‫بهشتی‬

‫به‬

‫بر‬

‫کاله‬

‫نبینی نه بر زین چنو یک سوار‬

‫ارغوان‬

‫کین‬

‫یزدان‬

‫که ای سرو سیمین بر ماه روی‬

‫بدوی‬

‫درافشان‬

‫ز‬

‫پی‬

‫چو دست و عنانش بر ایوان نگار‬
‫و‬

‫نام‬

‫بروبر‬

‫بخواند‬

‫دل‬

‫ساختن‬
‫‪108‬‬

‫و‬

‫جانم‬

‫از‬

‫رنج‬

‫پرداختن‬

‫پرستندگان‬
‫همه‬

‫را‬

‫شگفت‬

‫پاسخش‬

‫که‬

‫ستوده‬

‫ای‬

‫را‬

‫افسر‬

‫ز‬

‫آمد‬

‫بانوان‬
‫تا‬

‫هندوستان‬

‫که‬

‫آن‬

‫بیاراستند‬

‫به‬

‫و‬

‫رای‬

‫رخ‬

‫نگار‬

‫ز‬

‫تو‬

‫پدر‬

‫پرورده‌ی‬

‫که‬

‫کس‬

‫چنین‬

‫از‬

‫مرغ‬

‫مادران‬

‫سرخ‬

‫جهانی‬

‫باشد‬

‫پیر‬

‫دو‬

‫سراسر‬

‫بسد‬

‫پر‬

‫شیر‬

‫بوی‬

‫هرگز‬
‫مهر‬

‫از‬

‫چو‬

‫گفتار‬

‫رودابه‬

‫نزاد‬

‫تست‬

‫چنین‬
‫نه‬

‫به‬

‫گفت‬

‫قیصر‬

‫گرش‬
‫مرا‬

‫بخواهم‬

‫باالی‬

‫من‬

‫مهر‬

‫او‬

‫پیرخوانی‬

‫برو‬

‫مهربانم‬

‫به‬

‫آواز‬

‫پرستنده‬

‫آگه‬

‫به‬

‫همی‬

‫گر‬

‫پور‬
‫دل‬
‫بر‬

‫سامست‬
‫ندیده‬

‫گزید‬

‫روی‬
‫از‬

‫شد‬

‫ما‬

‫گفتند‬

‫و‬

‫راز‬

‫جوان‬

‫اگر‬

‫بپریم‬
‫مگر‬

‫با‬

‫شاه‬

‫مرغ‬
‫را‬

‫و‬

‫نزد‬

‫جادو‬
‫ماه‬

‫چرخ‬

‫خاور‬

‫خدای‬

‫تابش‬
‫تو‬

‫آزرم‬

‫نیست‬

‫میان‬

‫گروه‬

‫سوی‬

‫گر‬

‫چهارم‬

‫از‬

‫به‬

‫ابرو‬

‫نه‬

‫از‬

‫مرا‬

‫همان‬
‫به‬

‫موی‬

‫چو‬

‫او‬

‫به‬

‫بنده‌ایم‬

‫نیاید‬
‫نگر‬

‫یکی گفت زیشان که ای سر و بن‬
‫جادویی‬

‫روشن‬

‫نگین‬

‫نیست‬

‫باد‬

‫روی‬
‫ز‬

‫شود‬

‫صورت‬
‫خور‬

‫آتش‬
‫و‬

‫خشم‬

‫پیرجوی‬

‫چهرتست‬

‫آیدت‬

‫دلش‬

‫بخوابید‬

‫نیرزید‬

‫اندر‬

‫تاجداران‬

‫شوی‬

‫بردمید‬

‫آورد‬

‫چشم‬
‫خم‬

‫گفتارتان‬
‫زمین‬

‫ایران‬

‫ابا بازوی شیر و با برز و یال‬

‫نگه کن کنون تا چه فرمان دهی‬
‫باید‬

‫مهان‬

‫پرو‬

‫در‬

‫ایوانها‬

‫شنیدن‬

‫چین‬
‫زال‬

‫شگفتی‬

‫بتابید‬

‫پیکارتان‬

‫نه‬

‫به‬

‫چو‬

‫نزد‬

‫بود‬

‫چو‬

‫شنید‬

‫فغفور‬

‫تو‬

‫نشانی‬

‫ز‬

‫وزان پس به چشم و به روی دژم‬
‫کاین‬

‫دختران‬

‫در‬

‫شده‬

‫به‬

‫بریشان یکی بانگ برزد به خشم‬
‫خام‬

‫جای‬

‫برخاستند‬

‫نه ز آنکس که زاید بباشد نژاد‬

‫ترا با چنین روی و باالی و موی‬
‫ایشان‬

‫بر‬

‫همی‬

‫را‬

‫از‬

‫دخت‬

‫تو خواهی که گیری مر او را به بر‬

‫که آن را که اندازد از بر پدر‬
‫به‬

‫آمد‬

‫رخسار‬

‫فرستد‬

‫ترا خود بدیده درون شرم نیست‬
‫کوه‬

‫میان‬

‫بتان‬

‫چو‬

‫به باالی تو بر چمن سرو نیست‬
‫قنوج‬

‫چو‬

‫اهرمن‬

‫سرافراز‬

‫جهان‬
‫چین‬

‫بیکاری‬

‫ز‬

‫ردان‬

‫به‬

‫آموختن‬

‫او‬

‫بجای‬

‫تنست‬

‫سوی‬

‫هنر‬

‫گشتمش‬

‫شویم‬

‫به‬

‫آوریم‬
‫‪109‬‬

‫دوستی‬

‫بشنید‬

‫دل‬

‫ز‬

‫فرمان‬

‫دل‬
‫تا‬

‫بند‬

‫بپوییم‬

‫از‬

‫و‬

‫خسته‬

‫مهربان‬

‫نداند‬

‫و‬

‫نزدیک‬

‫و‬

‫تو‬

‫کسی‬

‫فسون‬

‫در‬

‫او‬

‫و‬

‫شنیده‬

‫گزید‬

‫مهرجوی‬

‫آواز‬

‫او‬

‫پرستنده‌ایم‬
‫جز‬

‫این‬

‫چشمها‬

‫چاره‬

‫روان‬

‫آهو‬

‫پایگاه‬

‫بهی‬

‫سخن‬

‫دوختن‬
‫شویم‬

‫آوریم‬

‫لب‬

‫سرخ‬

‫که‬

‫هر‬

‫رودابه‬

‫پرخنده‬

‫کرد‬

‫رخان‬

‫بار‬

‫آورد‬

‫برش‬

‫درختی‬

‫که این گفته را گر شوی کاربند‬
‫یاقوت‬

‫روز‬

‫معصفر‬

‫برومند‬

‫تازیان‬

‫سوی‬
‫بر‬

‫کرد‬

‫بنده‬

‫بلند‬

‫کاری‬

‫آورد‬

‫کنار‬

‫رفتن کنیزکان رودابه به دیدن زال زر‬
‫پرستنده‬

‫به‬

‫دیبای‬

‫برفتند‬

‫فرودین‬
‫گل‬

‫نگه‬

‫چنین‬

‫کرد‬

‫پیاده‬

‫از‬

‫چدند‬

‫پری‬

‫همی‬

‫را‬

‫سال‬

‫بود‬

‫تخت‬

‫بلند‬

‫با‬

‫گوینده‬

‫سوی‬

‫چهرگان‬

‫جویان‬

‫رفت‬

‫لب‬

‫رودبار‬

‫ز‬

‫بترک‬

‫پروازش‬

‫آنگهی‬

‫گفت‬

‫سو‬

‫زان‬

‫که‬

‫پهلوان‬

‫پرستنده‬
‫که‬

‫پرسید‬

‫به‬

‫شیر‬

‫این‬

‫گذر‬

‫تر‬

‫زین‬

‫ندیدیم‬
‫پری‬
‫شه‬

‫روی‬

‫دندان‬

‫نیمروزست‬

‫به‬

‫لب‬

‫فرزند‬

‫ماه‬

‫روشن‬

‫کابلستان‬

‫یکی‬

‫تیره‬

‫بیاور‬

‫تو‬

‫اندر‬

‫آن‬

‫دید‬

‫بنداخت‬

‫اندر‬

‫جهان‬

‫پهلوان‬

‫در‬

‫رودبار‬
‫نهاد‬

‫شتاب‬

‫آن‬

‫نزد‬

‫مرغ‬

‫افگنده‬

‫پرستنده‬

‫پر‬

‫ترک‬

‫سخن گوی و بگشای شیرین زبان‬

‫چه‬

‫مردست‬

‫و‬

‫شاه‬

‫کدام‬

‫انجمن‬

‫چه سنجد به پیش اندرش بدگمان‬

‫که بگشاد زین گونه تیر از کمان‬
‫زیبنده‬

‫دست‬

‫خرامید‬

‫پهلوان‬

‫سوار‬

‫همی‬

‫مهراب‬

‫روان‬

‫چکان خون و وشی شده آب رود‬

‫فرود‬

‫بازو‬

‫از‬

‫گل‬

‫کاخ‬

‫خشیشار‬

‫شکار‬

‫گو‬

‫پرستان‬

‫کیند‬

‫کمان خواست از ترک و بفراخت یال‬

‫زال‬

‫پیلتن‬

‫لشکرگه‬

‫زال‬

‫بود‬

‫کاین‬

‫فرستد‬

‫به کشتی گذر کرد ترک سترگ‬
‫کای‬

‫رود‬

‫بپرسید‬

‫نگه کرد تا مرغ برخاست ز آب‬
‫آورد‬

‫برگل‬

‫بپیراستند‬

‫رخان چون گلستان و گل در کنار‬

‫کمان ترک گلرخ به زه بر نهاد‬
‫گردان‬

‫زلف‬

‫بنهاد‬

‫ز هر بوی و رنگی چو خرم بهار‬

‫گلستان‬

‫رفت‬

‫چاره‬

‫سر‬

‫رودبار‬

‫لب‬

‫ز‬

‫اوی‬

‫بیاراستند‬

‫تا‬

‫وسر‬

‫دستان‬

‫پرستندگان‬

‫به‬

‫پنج‬

‫گفت‬

‫نزد‬

‫از‬

‫رومی‬

‫هر‬

‫مه‬

‫همی‬

‫برخاست‬

‫پیش‬

‫بدان‬

‫بی‌چاره‬

‫روی‬

‫به تیر و کمان بر چنین کامگار‬
‫مکن گفت ازین گونه از شاه یاد‬

‫برنهاد‬

‫که دستانش خوانند شاهان به نام‬

‫سام‬
‫‪110‬‬

‫بگردد‬

‫پرستنده‬

‫گر‬

‫جهان‬

‫کودک‬

‫با‬

‫بگردد‬

‫ازین‬

‫سوار‬

‫ماه‬

‫روی‬

‫به یک سر ز شاه تو برتر بپای‬

‫یکی ایزدی بر سر از مشک تاج‬

‫به باالی ساج است و همرنگ عاج‬

‫ستون‬

‫دو نرگس دژم و دو ابرو به خم‬

‫دهانش‬

‫تنگی‬

‫به‬

‫چاره‬

‫بدین‬

‫آن‬

‫تا‬

‫همی‬

‫آشکار‬

‫لعل‬

‫لب‬

‫فام‬

‫دالور‬

‫که‬

‫چنین‬

‫گفت‬

‫بدان‬

‫پرهیز‬

‫تاش‬

‫کزین‬

‫دختر‬
‫مر‬

‫خایه‬

‫ازیشان‬

‫چو‬

‫بگفت‬

‫آنچه‬

‫گر‬

‫نباشد‬

‫را‬

‫جفت‬
‫مایه‬

‫ز‬

‫بیرون‬

‫خندان‬

‫برگشت‬

‫گفت‬

‫چنین‬

‫با‬

‫بشنید‬

‫ریدک‬

‫ماه‬

‫بن‬

‫بفرمود‬

‫کاین‬

‫نر‬

‫ز‬

‫کنم‬

‫برفتند‬

‫زی‬

‫ماه‬

‫رخسار‬

‫با‬

‫ماه‬

‫دیدار‬

‫شدن‬

‫نباید‬

‫بدیشان‬

‫سپردند‬

‫پرستنده‬

‫مگر‬

‫بگوی‬

‫شان‬

‫آنکه‬
‫ای‬

‫باشد‬

‫خردمند‬

‫سوی‬
‫زر‬

‫میان‬

‫دو‬

‫پاکیزه‬

‫پشت‬

‫گشاده‬
‫ز‬

‫پهلوان‬

‫و‬

‫لب‬

‫پور‬

‫اندر‬

‫شنیدنش‬

‫بپرسید‬

‫غالم‬

‫کاخ‬

‫آن‬

‫نگار‬
‫سام‬

‫نهفت‬

‫سخن‬

‫ننگ‬

‫چو بر خایه بنشست و گسترد پر‬

‫که‬

‫روی‬

‫رو‬

‫با‬

‫گرانمایه‬

‫کسی‬

‫برید‬

‫بدان‬

‫باز‬

‫ابا‬

‫پنج‬

‫پیام‬

‫گهر‬

‫که‬

‫گفت‬

‫سه‬

‫تن‬

‫از‬

‫لب‬

‫شادی‬

‫مگر‬

‫درم خواست و دینار و گوهر ز گنج‬
‫نزد‬

‫با‬

‫رخ‬

‫بسانی‬

‫نباید‬

‫که از گلستان یک زمان مگذرید‬
‫ایشان‬

‫وصف‬

‫آشنا‬

‫بماند‬

‫که با تو چه گفت آن که خندان شدی‬
‫با‬

‫حلقه‌ی‬

‫بود کاب را ره بدین جوی نیست‬

‫جفت‬

‫باز‬

‫پای‌بند‬

‫که با ماه خوبست رخشنده مهر‬

‫ولیکن به گفتن مگر روی نیست‬
‫جوید‬

‫چون‬

‫کرد‬

‫کند‬

‫چنین گفت با بندگان خوب چهر‬
‫ز‬

‫زلف‬

‫چو‬

‫چنو در جهان نیز یک ماه نیست‬

‫نفس را مگر بر لبش راه نیست‬
‫پرستندگان‬

‫ابرو‬

‫سیمین‬

‫قلم‬

‫پر از الله رخسار و پر مشک موی‬

‫دو جادوش پر خواب و پرآب روی‬
‫هر‬

‫دو‬

‫سر‬

‫مستمند‬

‫یکی‬

‫سان‬

‫یکی‬

‫بخندید و گفتش که چندین مگوی‬

‫که ماهیست مهراب را در سرای‬

‫دل‬

‫نبیند‬

‫نامدار‬

‫پدر‬
‫و‬

‫دل‬

‫مر‬

‫گل‬

‫را‬

‫گرم‬

‫تا‬

‫تن‬

‫نامور‬

‫پور‬

‫پهلوان‬

‫شد‬

‫سیم‬

‫دندان‬

‫پرستندگان‬
‫باغ‬

‫از‬

‫دیبای‬

‫مگوئید‬

‫پیامی‬

‫گفتار‬

‫جهان‬

‫هرگز‬

‫خایه‬

‫و‬

‫بیرون‬

‫نماند‬

‫و‬

‫و‬

‫نانهانست‬

‫را‬

‫بگوی‬

‫گوهر‬

‫پنهان‬

‫برید‬

‫و‬

‫گنج‬

‫دینار‬

‫و‬

‫شدی‬

‫برید‬

‫فرستم‬

‫سخن‬

‫سام‬

‫جوان‬

‫زربفت‬

‫پهلوان‬

‫کنم‬

‫زال‬

‫در‬

‫چار‬

‫پنج‬
‫براز‬
‫زر‬

‫نهفت‬

‫انجمن‬

‫سخن گر به رازست با ما سرای‬

‫رای‬
‫‪111‬‬

‫پرستنده‬
‫کنون‬
‫بیامد‬

‫گفتند‬

‫کار‬

‫یک‬

‫رودابه‬

‫سیه‬

‫و‬

‫چشم‬

‫با‬

‫کام‬

‫دگر‬

‫که آمد به دام اندرون شیر نر‬

‫شاه‬

‫که بود اندر آن کار دستور شاه‬

‫به جای آمد و این بود نیک فال‬

‫زال‬

‫گنجور‬

‫همی‬

‫سخن هر چه بشنید از آن دلنواز‬
‫سپهبد‬

‫خرامید‬

‫روی‬

‫پری‬

‫سپهبد‬

‫تا‬

‫گلرخ‬

‫بپرسید‬

‫بتان‬

‫گلستان‬

‫ازیشان‬

‫بگویید‬

‫با‬

‫اگر‬

‫من‬

‫راستی‌تان‬

‫وگر‬

‫هیچ‬

‫چنین‬

‫گفت‬

‫بود‬

‫طراز‬

‫ز‬

‫سخن‬

‫کژی‬

‫اندر‬

‫جهان‬

‫به‬

‫دگر‬

‫همی‬

‫سه‬

‫کز‬

‫چون‬

‫تو‬

‫ای‬

‫دیگر‬

‫چو‬

‫دیدار‬

‫سام‬

‫می‌چکد‬

‫و‬

‫پهلوان‬

‫دلیر‬

‫گویی‬

‫به‬

‫باالی‬

‫او‬

‫از‬

‫روی‬

‫تو‬

‫ماه‬

‫رودابه‌ی‬

‫از‬

‫آن‬

‫گنبد‬

‫سر‬

‫سیم‬

‫ده‬

‫بت‬

‫آرای‬

‫سپهبد‬

‫او‬

‫چون‬

‫را‬

‫پرستنده‬

‫گفت‬

‫گرم‬

‫نبیند‬

‫بچین‬

‫پرستنده‬
‫ز‬

‫گفتا‬

‫فرخنده‬

‫فریبیم‬

‫و‬

‫رای‬

‫گوییم‬

‫جهان‬
‫هر‬

‫نفگنید‬

‫ایچ‬

‫بن‬

‫تان‬

‫پی‬

‫پیش‬

‫نزاید‬

‫بدین‬

‫برز‬

‫بود‬

‫پیلتان‬

‫سپهبد‬

‫اندر‬

‫باال‬

‫زمین‬

‫آبروی‬

‫بسپرم‬
‫بوس‬

‫داد‬

‫میان‬

‫و‬

‫گویی‬

‫به‬

‫سرو‬

‫سهی‬

‫به‬

‫یاقوت‬

‫و‬

‫کرده‬

‫برو‬

‫ماه‬

‫یکی‬

‫راه‬

‫سخنهای‬
‫همه‬

‫که ما را دل و جان پر از مهر اوست‬
‫چو‬

‫من‬

‫کس‬

‫برو‬

‫که اکنون چه چارست با من بگوی‬
‫فرمان‬

‫به‬

‫زیر‬

‫نگر‬

‫فگندست‬

‫سر زلف و جعدش چو مشکین زره‬
‫انگشت‬

‫آن‬

‫سرو‬

‫بن‬

‫مهان‬

‫بازوی‬

‫بوی‬

‫مگر‬

‫شیر‬
‫تو‬

‫بر‬

‫سهیل‬

‫یمن‬

‫زمرد‬

‫تنش‬

‫تافته‬

‫فرو هشته بر گل کمند از کمین‬

‫به مشک و به عنبر سرش بافته‬
‫برسان‬

‫نماز‬

‫یکی سرو سیمست با رنگ و بوی‬

‫زمین‬

‫سیمین‬

‫پیشش‬

‫دیدار‬

‫نزدیک‬

‫عبیرست‬

‫روی‬

‫قلم‬

‫کابلستان‬

‫به پاکی دل و دانش و رای او‬

‫ز سر تا به پایش گلست وسمن‬
‫بر‬

‫به‬

‫به‬

‫رخ الله رخ گشت چون سندروس‬
‫مادر‬

‫بردند‬

‫و‬

‫کژی‬

‫به‬

‫گفت‌وگوی‬

‫گمانی‬

‫خورشید‬

‫و‬

‫باال‬

‫سپهبد‬

‫بدان تا به خوی وی اندر خورد‬

‫سخن‬
‫برم‬

‫امید‬

‫برفتند‬

‫ز گفتار و دیدار و رای و خرد‬
‫یکایک‬

‫گفت‬

‫بر‬

‫پیش‬

‫به‬

‫راز‬

‫گذاریم‬

‫دهی‬

‫ز‬

‫پهلوان‬

‫میان‬

‫گونه‌ای‬
‫‪112‬‬

‫و‬

‫از‬

‫پروین‬

‫شیرین‬

‫آرزو‬

‫گفتار‬

‫گویی‬

‫گره‬

‫تا‬

‫دیدن‬

‫و‬

‫اندرون‬

‫غالیه‬

‫به‬

‫جستن‬

‫کاخ‬

‫به‬

‫دیدار‬

‫بر‬

‫کنند‬

‫آوای‬

‫صدرقم‬

‫نزدیک‬

‫چهر‬

‫سرو‬

‫روشن‬

‫نیست‬

‫گره‬

‫آفرین‬
‫نرم‬

‫اوی‬

‫اوست‬
‫سهی‬
‫روان‬

‫واژونه‌ای‬

‫سرمشک‬
‫خرامد‬
‫کند‬

‫بویش‬

‫مگر‬

‫حلقه‬

‫برفتند‬

‫به‬

‫پهلوان‬

‫در‬

‫خوبان‬

‫دام‬
‫با‬

‫کنگره‬

‫شود‬

‫شیر‬

‫به‬

‫کمند‬

‫گردن‬

‫و‬

‫آوریم‬

‫لبش‬

‫زی‬

‫برگشت‬

‫نزدیک‬

‫پور‬

‫لب‬

‫دیوار‬

‫شاد‬

‫آوریم‬

‫سام‬

‫کاخ‬

‫از‬

‫بلند‬
‫بره‬

‫شکار‬

‫دلش گشت با کام و شادی همال‬

‫زال‬

‫بازگشتن کنیزکان به نزد رودابه‬
‫رسیدند‬
‫نگه‬
‫که‬

‫بتان‬

‫به‬

‫درگاه‬

‫کاخ‬

‫به دست اندرون هر یک از گل دو شاخ‬

‫درگاه‬

‫بیرون‬

‫شوید‬

‫شگفت آیدم تا شما چون شوید‬

‫خوبان‬

‫دربان‬

‫کرد‬

‫ز‬

‫بی‌گه‬

‫پاسخش‬

‫برآراست‬
‫را‬

‫زبان کرد گستاخ و دل کرد تنگ‬

‫جنگ‬

‫به‬

‫بیاراستند‬

‫به‬

‫که امروز روزی دگر گونه نیست‬

‫بهار‬

‫نگهبان‬
‫که‬

‫نبینید‬

‫آمد‬

‫زال‬

‫در‬

‫گفت‬

‫کز‬

‫کاخ‬

‫اگرتان‬

‫ببیند‬

‫نهادند‬

‫دینار‬

‫شدند‬

‫ازگلستان‬

‫اندر‬

‫سپهبد‬

‫کامروز‬

‫بکابل‬

‫چنین‬

‫ایوان‬

‫و‬

‫گل‬

‫کابل‬

‫گل‬

‫گوهر‬

‫ز‬

‫چنیم‬

‫به‬

‫کار‬

‫پری‬

‫که‬

‫چهره‬

‫مردیست‬

‫هر‬

‫نبود‬

‫به‬

‫خدای‬

‫برسان‬

‫طراز‬

‫بپرسید‬

‫پیش‬

‫بدیدن‬
‫چو‬

‫همش‬

‫سهی‬

‫سر‬

‫جعد‬

‫آن‬

‫پهلوان‬

‫دیو‬

‫شاخ‬

‫واژونه‬

‫چنیم‬

‫سنبل‬

‫بدان‬

‫هم‬

‫آرد‬

‫بشبگیر‬

‫پای‬

‫گفتند‬

‫راز‬

‫و‬

‫نام‬

‫شاه‬

‫اندر‬

‫نیست‬
‫شمار‬
‫نبود‬

‫زابل‬

‫و‬

‫رودابه‬

‫بهست‬
‫ماه‬

‫زیب‬

‫میان‬

‫و‬

‫با‬

‫از‬

‫ماه‬

‫ار‬

‫کم‬

‫و‬

‫بواز‬

‫سخن‬

‫جای‬

‫فر‬

‫هم‬

‫و‬

‫الغر‬

‫بیش‬
‫یافتند‬

‫شاهنشهی‬
‫بر‬

‫فراخ‬

‫لبانش چو بسد رخانش چو خون‬
‫هیون ران و موبد دل و شاه فر‬

‫کف و ساعدش چو کف شیر نر‬

‫سراسر‬

‫با‬

‫سواری‬

‫دو چشمش چو دو نرگس قیرگون‬
‫سپیدست‬

‫گرفتن‬

‫زین‬

‫نشستند‬

‫همش رنگ و بوی و همش قد و شاخ‬

‫مویش‬

‫گالن‬

‫جای‬

‫کند بر زمین‌تان هم آنگاه پست‬

‫بشتافتند‬

‫سرو‬

‫روی‬

‫دل‬

‫زمین‬

‫سراپرده‌ی‬

‫که چون بودتان کار با پور سام‬
‫پنج‬

‫راه‬

‫نباید‬

‫بدست‬

‫بتان‬

‫تنگی‬

‫از‬

‫برخاستند‬

‫از آهو همین است و این نیست ننگ‬

‫برنگ‬

‫چو‬

‫جهان‬
‫‪113‬‬

‫سیمین‬

‫زره‬

‫بر‬

‫گل‬

‫ارغوان‬

‫وگر‬

‫که گویی همی خود چنان بایدی‬
‫دیار‬

‫به‬

‫کنون‬

‫چنین‬
‫همان‬

‫به‬

‫رخ‬

‫تو‬

‫چاره‌ی‬

‫گفت‬

‫زال‬

‫دیدار‬

‫با‬

‫کو‬

‫شد‬

‫من‬

‫داده‌ایمش‬

‫به‬

‫کار‬

‫نوید‬

‫مهمان‬

‫بندگان‬

‫مرغ‬

‫چون‬

‫پیشش‬

‫سرو‬

‫پرورده‬
‫گل‬

‫ز‬

‫بساز‬

‫پرستنده‬

‫بن‬

‫بود‬

‫سهی‬
‫به‬

‫خانه‬

‫یکی‬
‫به‬

‫دیبای‬

‫عقیق‬

‫زر‬

‫همه‬

‫بنفشه‬

‫و‬

‫گل‬

‫چینی‬

‫زبرجد‬

‫و‬

‫و‬

‫پیروزه‬

‫نرگس‬

‫بد‬

‫بهار‬

‫تابنده‬

‫شد‬

‫ناپدید‬

‫چو‬

‫سوی‬

‫کاخ‬

‫بنهاد‬

‫پرستنده‬
‫سپهبد‬
‫برآمد‬

‫دور‬

‫دستان‬

‫چو‬

‫دو‬

‫درود‬

‫پیاده‬

‫از‬

‫سیه‬

‫بیجاده‬

‫سپهبد‬

‫شده‬

‫شد‬

‫جهان‬

‫بگشاد‬

‫آفرین‬

‫بدین‬
‫بام‬

‫سوی‬

‫چشم‬

‫کزان‬

‫سان‬

‫از‬

‫ز‬

‫گونه‬

‫آن‬

‫دستان‬
‫گلرخ‬
‫و‬

‫آواز‬

‫داد‬

‫سام‬

‫بر‬

‫پرده‬
‫آوا‬

‫گوهر‬

‫تو‬

‫که‬

‫همی‬

‫خواستم‬

‫این‬

‫فرخنده‬

‫کار‬

‫بزرگان‬

‫مشک‬

‫روشن‬

‫زرین‬
‫و‬

‫بر‬

‫برو‬

‫نگار‬

‫بپیراستند‬

‫عنبر‬

‫گالب‬

‫باد‬

‫برآمیختند‬
‫آشامشان‬

‫اندر‬

‫همی‬

‫به‬

‫تا‬

‫خورشید‬

‫بوی‬

‫بگذار‬

‫گام‬

‫شد‬

‫کار‬

‫ساخته‬

‫چو سرو سهی بر سرش ماه تام‬

‫پدید‬

‫سوار‬

‫که‬

‫خم‬

‫باد‬

‫شاد‬

‫آمد‬

‫چرخ‬

‫برنجیدت‬

‫سرای‬

‫آمدی‬

‫آن‬

‫ای‬

‫گردان‬

‫این‬

‫دختر‬

‫جوانمرد‬

‫زمین‬

‫خسروانی‬

‫تو‬

‫دو‬

‫نامدار‬
‫شاد‬
‫باد‬

‫پای‬

‫نگه کرد و خورشید رخ را بدید‬

‫شنید‬

‫به‬

‫تابناک‬

‫جای‬

‫درودت‬

‫خروشان‬

‫چه مایه شبان دیده اندر سماک‬
‫تا‬

‫و‬

‫پس‬

‫چنان چون بود مردم جفت جوی‬

‫چنین داد پاسخ که ای ماه چهر‬
‫خدای‬

‫زان‬

‫بهاخواستی‬

‫در حجره بستند و گم شد کلید‬

‫روی‬

‫به‬

‫می‬

‫و‬

‫برآمد‬

‫سام‬
‫بام‬

‫زیبا‬

‫و‬

‫سمن شاخ و سنبل به دیگر کران‬

‫از آن خانه‌ی دخت خورشید روی‬
‫خورشید‬

‫ز‬

‫چهر‬

‫به‬

‫جامشان‬

‫و‬

‫گفتار‬

‫طبق‌های‬

‫ریختند‬
‫ارغوان‬

‫قد‬

‫سرانجام‬

‫بیاراستند‬

‫برو‬

‫و‬

‫رخ‬

‫پهلوان‬

‫چنین گفت کاکنون ره چاره جوی‬

‫که یزدان هر آنچت هوا بود داد‬
‫بودش‬

‫تا‬

‫چه‬

‫رخان هم چو گلنار آگنده داشت‬

‫ماه‌روی‬

‫چو‬

‫بر‬

‫گردیم‬

‫باز‬

‫چنان پیر سر بود و پژمرده بود‬

‫بیاراستی‬

‫خرم‬

‫ما‬

‫دل‬

‫پرامید‬

‫که دیگر شدستی به رای و سخن‬

‫همی گفت و لب را پر از خنده داشت‬
‫با‬

‫بازگشتست‬

‫بفرمای‬

‫ارغوان‬

‫بانوی‬

‫نیستی‬

‫مهر‬

‫نفزایدی‬

‫نماید‬

‫جهان‬
‫‪114‬‬

‫ز‬

‫گل‬

‫من‬

‫بدم‬

‫مرا‬

‫سرخ‬

‫یاقوت‬

‫خاک‬

‫پیش‬

‫یزدان‬

‫پاک‬

‫آفرین‬

‫رویت‬

‫از‬

‫اندر‬

‫سپهر‬
‫نهان‬

‫شاد‬

‫کنون‬

‫چاره‌ی‬

‫یکی‬

‫روی‬

‫پری‬

‫گشاد‬

‫کمندی‬

‫گشتم‬
‫راه‬

‫گفت‬

‫بواز‬

‫دیدار‬

‫او‬

‫شنود‬

‫سرو‬

‫خم اندر خم و مار بر مار بر‬

‫کرد‬

‫نگه‬

‫از‬

‫کمند‬

‫حلقه‬

‫به‬

‫رهی‬

‫سر‬

‫درآمد‬

‫خم‬

‫برآمد‬

‫برآمد‬

‫چو بر بام آن باره بنشست باز‬

‫گرفت آن زمان دست دستان به دست‬
‫آمد‬

‫فرود‬

‫سوی‬

‫از‬

‫خانه‌ی‬

‫بهشتی‬

‫بد‬

‫شگفت‬
‫ابا‬

‫بام‬

‫یاره‬

‫اندرو‬
‫و‬

‫زرنگار‬

‫پر‬

‫آراسته‬
‫مانده‬

‫و‬

‫طوق‬

‫بد‬

‫آمدند‬

‫زال‬

‫با‬

‫همان‬

‫با‬

‫زال‬

‫نور‬

‫حمایل‬

‫یکی‬

‫سپهبد‬

‫چنین‬

‫همی‬

‫بود‬

‫منوچهر‬

‫همان‬

‫ولیکن‬

‫پذیرفتم‬

‫شوم‬

‫سام‬
‫نه‬

‫پیش‬

‫دشنه‬

‫زر‬

‫بوس‬

‫و‬

‫اگر‬

‫بشنود‬

‫گفت‬

‫نیرم‬

‫پرمایه‬
‫از‬

‫یزدان‬

‫کنار‬

‫با‬

‫برآرد‬

‫جانست‬

‫دادگر‬

‫ستایش‬

‫خسته‬

‫دل‬

‫خوار‬

‫بن‬

‫ز‬

‫پری‬

‫نزد‬

‫تا‬

‫روی‬

‫دو‬

‫بران‬

‫مجلس‬

‫روشن‬

‫تیز‬

‫و‬

‫برفتند‬

‫سر‬

‫دینار‬

‫جعد‬

‫نشسته‬
‫ز‬

‫برش‬

‫مگر‬

‫نبید‬

‫به‬
‫به‬

‫و‬

‫پیکان‬

‫سر‬

‫ایچ‬

‫بردش‬

‫کردار‬

‫مباد‬
‫زنم‬
‫دم‬

‫یکسره‬
‫نماز‬

‫مست‬

‫آمدند‬

‫شاهوار‬

‫یاقوت‬

‫شیر‬

‫و‬

‫گوهر‬

‫زلفش‬

‫بر‬

‫سرخ‬
‫کو‬

‫چو‬

‫شکن‬

‫ماه‬

‫افسری‬
‫گور‬

‫باغ‬

‫بر‬
‫را‬

‫بر‬
‫بر‬

‫بهار‬

‫شکن‬

‫فرهی‬

‫سرش‬

‫نشکرید‬

‫که ای سرو سیمین بر و رنگ بوی‬

‫ماه‌روی‬

‫نباشد‬

‫داستان‬

‫برین‬

‫کار‬

‫همداستان‬

‫ازین کار بر من شود او بجوش‬

‫خروش‬

‫و‬

‫همی‬

‫خورشید‬

‫هر‬

‫ز‬

‫شاهنشهی‬
‫و‬

‫گیسوم‬

‫برآن روی و آن موی و باال و فر‬

‫گوشوار‬

‫اندر‬

‫چنگ‬

‫کیان‬

‫پرستنده بر پای و بر پیش حور‬

‫دو رخساره چون الله اندر سمن‬
‫فر‬

‫بر‬

‫و‬

‫نار‬

‫بر‬

‫به دست اندرون دست شاخ بلند‬

‫بلند‬

‫ز‬

‫تو‬

‫نار‬

‫باید‬

‫روز‬

‫بیفگند‬

‫کنگره‬

‫کاخ‬

‫بگشای‬

‫بهر‬

‫برین‬

‫که من دست را خیره بر جان زنم‬
‫بستد‬

‫شیر‬

‫چنین‬

‫چنین داد پاسخ که این نیست داد‬
‫و‬

‫بگشاد‬

‫شگفتی بماند اندران روی و موی‬

‫روی‬

‫داد‬

‫بران‬

‫غبغبش‬

‫ز‬

‫بگیر این سیه گیسو از یک سوم‬
‫زال‬

‫سر‬

‫شعر‬

‫بر‬

‫بدو گفت بر تاز و برکش میان‬
‫اندران‬

‫گلنار‬

‫زود‬

‫کس از مشک زان سان نپیچد کمند‬

‫بلند‬

‫ماه‬

‫گفتار‬

‫ناز‬

‫چه پرسی تو بر باره و من به کوی‬

‫جوی‬

‫سپهبد‬

‫ز‬

‫بدین‬

‫تو‬

‫خوب‬

‫با‬

‫تو‬

‫همان‬

‫تن‬

‫که‬

‫داورم‬

‫چو‬

‫کنم‬
‫‪115‬‬

‫خوار‬

‫هرگز‬
‫ایزد‬

‫ز‬

‫گیرم‬

‫پیمان‬

‫پرستان‬

‫بپوشم‬

‫کفن‬

‫نیایش‬

‫کنم‬

‫تو‬

‫نگذرم‬

‫کو‬

‫مگر‬

‫جهان‬

‫بدو‬
‫که‬

‫دل‬

‫آفرین‬

‫گفت‬

‫بر‬

‫جز‬

‫من‬

‫از‬

‫و‬

‫سام‬

‫بشنود‬

‫رودابه‬

‫نباشد‬

‫پهلوان‬

‫زمین‬

‫بشوید ز خشم و ز پیکار و کین‬

‫همچنین‬

‫دین‬

‫شاه‬

‫من‬

‫گفت‬

‫کسی‬

‫جهان‬

‫مگر‬

‫من‬

‫زال‬

‫پذیرفتم‬

‫خرد‬

‫همی مهرشان هر زمان بیش بود‬
‫تا‬

‫چنین‬

‫برآمد‬

‫سپیده‬

‫افگند‬

‫زال‬

‫ز‬

‫کمند‬

‫باال‬

‫دور‬

‫تبیره‬

‫کیش‬

‫بود‬

‫آرزو‬

‫برآمد‬

‫پیش‬

‫ز‬

‫بود‬

‫پرده‌سرای‬

‫بر خویش تار و برش پود کرد‬

‫پس آن ماه را شید پدرود کرد‬
‫اندر‬

‫آفرین‬

‫بر‬

‫زبانم‬

‫گوا‬

‫داور‬

‫و‬

‫که با تخت و تاجست وبا زیب و فر‬

‫زر‬

‫ز‬

‫از‬

‫جهان‬

‫پادشا‬

‫جای‬

‫کاشکارا‬

‫شوی‬

‫جفت‬

‫من‬

‫آمد‬

‫فرود‬

‫کاخ‬

‫از‬

‫همال‬

‫فرخ‬

‫رای زدن زال با موبدان در کار رودابه‬
‫چو‬

‫خورشید‬

‫بدیدند‬

‫مر‬

‫سپهبد‬

‫چو‬
‫به‬

‫زبان‬

‫تابان‬

‫برآمد‬

‫پهلوان‬

‫فرستاد‬

‫دستور‬

‫شادی‬
‫تیز‬

‫نخست‬

‫فرزانه‬

‫بر‬

‫را‬

‫خواننده‬
‫با‬

‫پهلوان‬

‫بگشاد‬

‫ز‬

‫کوه‬

‫وزان‬

‫پگاه‬

‫که‬

‫را‬

‫لبی‬

‫سام‬

‫دل‬

‫کرد‬

‫به‬

‫به بخشایش امید و ترس از گناه‬

‫خداوند‬

‫بدویست‬
‫بهار‬

‫گردنده‬

‫آرد‬

‫گیهان‬
‫و‬

‫خرم‬

‫تیرماه‬

‫به‬

‫و‬

‫روان‬

‫ماه‬

‫ز‬

‫فرمان‬

‫و‬

‫رایش‬

‫پر‬

‫موبد‬

‫و‬

‫ز‬

‫فرخ‬

‫و‬

‫روشن‬

‫از‬

‫روان‬

‫دلی‬

‫خنده‬

‫بیدار‬

‫خواب‬

‫ردان‬

‫آمدند‬

‫شادکام‬
‫کرد‬

‫فرمانها‬

‫کردن‬

‫ژرف‬

‫نگاه‬

‫را‬

‫به‬

‫نماینده‬

‫نیکی‬

‫راه‬

‫همو داد و داور به هر دو سرای‬

‫پای‬

‫برآرد‬

‫خزان‬

‫گهش‬

‫جوان داردش گاه با رنگ و بوی‬
‫کسی‬

‫بزرگان‬

‫گردان‬

‫داننده‬

‫را‬

‫شب و روز بودن به پیشش نوان‬

‫ستودن مراو را چنان چون توان‬
‫خورشید‬

‫خواند‬

‫برگرفتند‬

‫راه‬

‫دل ما پر امید و ترس است و باک‬

‫چنین گفت کز داور راد و پاک‬

‫و‬

‫جایگه‬

‫خردمند‬

‫آمدند‬

‫جهاندار‬

‫گردان‬

‫سرافراز‬

‫موبدان‬

‫دستان‬

‫آفرین‬

‫برفتند‬

‫همه‬

‫همگروه‬

‫پی‬

‫نگذرد‬
‫‪116‬‬

‫پر‬

‫پیر‬

‫مور‬

‫از‬

‫بینی‬

‫بی‬

‫میوه‬

‫او‬

‫دژم‬

‫دار‬

‫کرده‬

‫زمین‬

‫رزان‬
‫روی‬

‫نسپرد‬

‫که‬

‫بدانگه‬

‫جهان‬

‫ز‬

‫را‬

‫چرخ‬

‫زمانه‬
‫اگر‬

‫و‬

‫بلند‬

‫به‬

‫بویژه‬

‫که‬

‫که‬

‫چه‬

‫نیکوتر‬

‫گیتی‬

‫بدو‬

‫ز‬

‫اندر‬

‫جفت‬

‫مایه‬

‫باشد‬

‫ز‬

‫از‬

‫هنگام‬

‫به‬

‫جفت‬
‫آمد‬

‫مردم‬

‫نیستی‬

‫دیگر‬

‫چو‬

‫لوح‬

‫فزایش‬

‫آفرید‬

‫رفتن‬

‫بماند‬

‫آراسته‬

‫گردد‬

‫کنون‬

‫این‬

‫همه‬

‫نگفتم‬

‫من‬

‫این‬

‫و‬

‫قلم‬

‫آفرید‬

‫اندر‬

‫چو‬

‫بزرگ‬

‫که‬

‫جوان‬

‫فراز‬

‫و‬

‫کاخ‬

‫همه‬

‫تا‬

‫مهر‬

‫مهراب‬

‫نام‬

‫رام‬

‫شود‬

‫منست‬

‫به‬

‫چه‬

‫گوید‬

‫که‬

‫ضحاک‬

‫ببستند‬
‫گشاده‬

‫لب‬

‫سخن‬

‫موبدان‬

‫شاه‬

‫مهراب‬
‫کس‬

‫را‬

‫بد‬

‫نیا‬

‫و‬

‫نیارست‬

‫ولیکن‬

‫مرا‬

‫هر‬

‫اندرین‬

‫آنکو‬

‫گر‬

‫نمایش‬

‫ز‬

‫خوبی‬

‫و‬

‫از‬

‫نیکی‬

‫و‬

‫نو‬

‫نهان‬

‫را‬

‫بجای‬

‫روشن‬

‫روان‬

‫بماند‬

‫فرزند‬

‫روز‬

‫سترگ‬

‫بازآیدش‬

‫چو‬

‫بوستان‬

‫چه‬

‫را‬

‫خرد‬

‫گردان‬

‫گوینده‬

‫باشد‬

‫گمانی‬

‫چه‬

‫سخن‬

‫ردان‬

‫دل‬

‫در‬

‫منست‬
‫خورد‬

‫اندر‬

‫نیامد‬

‫کمی‬

‫رام‬

‫سام‬

‫سپهر‬

‫بدین‬

‫برد‬

‫منست‬
‫گناه‬

‫یا‬

‫دانید‬

‫بسته‬

‫شاه‬

‫شد‬

‫فرزانگان‬

‫ازیشان‬

‫بر‬

‫پر‬

‫لب‬

‫از‬

‫اندرین‬

‫بخردان‬
‫کیمیا‬

‫که نشنید کس نوش با نیش جفت‬

‫گفت‬

‫بجوشید‬

‫بدین‬
‫بباید‬

‫منش‬
‫کنید‬

‫رای‬

‫و‬

‫رای‬

‫بر‬

‫شنیدن‬

‫وزین‬

‫بند‬

‫من‬

‫راه‬

‫نو‬

‫افگند‬

‫نکوهش‬

‫بسی‬

‫گشایش‬

‫بن‬

‫کنید‬

‫سرزنش‬
‫کنید‬

‫که با کهتران کس نکرد از مهان‬

‫به جای شما آن کنم در جهان‬
‫و‬

‫باشد‬

‫جوان‬

‫خواسته‬

‫که هم راه دینست و هم ننگ نیست‬

‫که دانم که چون این پژوهش کنید‬
‫بود‬

‫همی‬

‫ز‬

‫بن‬

‫سوی دین و آیین نهادست روی‬

‫چو نشنید از ایشان سپهبد سخن‬
‫پر‬

‫ماندی‬

‫کاین‬

‫جوانی‬

‫بدین در خردمند را جنگ نیست‬
‫کنون‬

‫و‬

‫مغز‬

‫چه‬

‫چه مهتر چه کهتر چو شد جفت جوی‬
‫موبد‬

‫گیتی‬

‫اندر‬

‫نرگس‬

‫زمینش‬

‫منست‬

‫پیش‬

‫گیرد‬

‫به‬

‫فرزند‬

‫بگویید‬

‫غمی‬

‫بین‬

‫بی‌جفت‬

‫گل‬

‫دلم گشت با دخت سیندخت رام‬
‫گویی‬

‫است‬

‫نیاید‬

‫پدید‬

‫ازان رفته نام و بدین مانده بخت‬

‫تخت‬

‫منوچهر‬

‫فزونی‬

‫توانای‬

‫که‬

‫بودنیها‬

‫که این پور زالست و آن پور سام‬

‫که از من رمیدست صبر و خرد‬
‫نگشتم‬

‫همین‬

‫گردد‬

‫به‬

‫آیدش‬

‫فرزند‬

‫داستان‬

‫ندیدم‬

‫یک‬

‫ارج‬

‫بماندی‬

‫خدای‬

‫تخم‬

‫تاج‬

‫وزو‬

‫جهان‬

‫دین‬

‫از‬

‫سراسر‬

‫آراسته‬

‫پهلوان‬

‫ز‬

‫که‬

‫سخن‬

‫شد‬

‫ز‬

‫بزد‬

‫بر‬

‫همه‬

‫رقم‬

‫ز‬

‫راستی‬
‫‪117‬‬

‫بد‬

‫ناورم‬

‫بر‬

‫شما‬

‫کاستی‬

‫همه‬

‫پاسخ‬

‫موبدان‬

‫همه‬

‫آراستند‬

‫نه‬

‫که ما مر ترا یک به یک بنده‌ایم‬
‫بدانست‬
‫اگر‬

‫یکی‬
‫ترا‬

‫مگر‬

‫کز‬

‫شاه‬

‫نامه‬

‫خود‬
‫کو‬

‫منوچهر‬

‫رابد‬

‫باید‬

‫خرد‬

‫یکی‬

‫هم‬

‫نگردد‬
‫ما‬

‫بیشتر‬

‫سوی‬

‫زان‬

‫نامه‬

‫رای‬

‫و‬

‫اژدهاست‬
‫گمان‬

‫سام‬

‫گر‬

‫چند‬

‫نباشد‬

‫سرافگنده‌ایم‬

‫شگفتی‬

‫بر‬

‫ازو‬

‫تازیان‬

‫ننگ‬

‫پادشاست‬

‫بر‬

‫دودمان‬

‫به‬

‫اندیشتر‬

‫چنان چون تو دانی به روشن روان‬

‫پهلوان‬

‫نزدیک‬

‫از‬

‫بس‬

‫و‬

‫او‬

‫بزرگست و گرد و سبک مایه نیست‬

‫ابا آنکه مهراب ازین پایه نیست‬
‫گوهر‬

‫کام‬

‫آرام‬

‫خواستند‬

‫و‬

‫روان‬

‫فرستد‬

‫شاه‬

‫نپردازد‬

‫سوار‬

‫گمانت‬

‫کند‬

‫ره‬

‫از‬

‫رای‬

‫را‬

‫او‬

‫مایه‬

‫بدین‬

‫نگاه‬
‫کار‬

‫نامه زال به نزدیک سام‬
‫سپهبد‬
‫یکی‬
‫ز‬

‫نویسنده‬

‫نامه‬

‫خط‬

‫ازویست‬
‫ازو‬

‫باد‬

‫فرمود‬

‫نخست‬
‫شادی‬

‫خداوند‬

‫هست‬

‫چماننده‌ی‬

‫بر‬

‫گراینده‌ی‬

‫به‬

‫من‬

‫او‬

‫پدر‬

‫بود‬

‫سام‬

‫تاج‬

‫باد‬

‫هنر‬

‫و‬

‫در‬

‫را‬

‫بسان‬

‫در‬

‫ناز‬

‫خواند‬

‫نزدیک‬

‫سام‬

‫ازویست‬

‫زور‬

‫نیرم‬

‫درود‬

‫آفرین‬

‫و‬

‫دیزه‬

‫فزاینده‌ی‬

‫مردی‬

‫را‬

‫پیش‬

‫زرین‬

‫خرد‬

‫ساخته‬

‫به‬

‫بنده‌ام‬

‫نیازم‬

‫بد‬

‫آنکو‬

‫و‬

‫شکار‬

‫کو‬

‫و‬

‫و‬

‫خون‬

‫مهرش‬

‫جهان‬

‫و‬

‫کرگس‬

‫از‬

‫درود‬

‫زال‬

‫روان‬

‫و‬

‫ناهید‬
‫ایزد‬

‫اندر‬

‫و‬

‫هور‬

‫و‬

‫خود‬

‫ابر‬

‫بر‬

‫تخت‬

‫هنرها‬
‫و‬

‫آفرید‬

‫یکیست‬

‫شمشیر‬
‫ز‬

‫خرام‬

‫نبرد‬

‫سیاه‬
‫زر‬

‫برافراخته‬
‫آگنده‌ام‬

‫دل‬

‫ز گردون به من بر ستمها رسید‬

‫ز مادر بزادم بران سان که دید‬
‫خز‬

‫خداوند‬

‫کوپال‬

‫بندگانیم‬

‫نشاننده‌ی‬

‫کمر‬

‫و‬

‫خداوند‬

‫کیوان‬

‫فشاننده‌ی‬

‫آوردگاه‬

‫و‬

‫دادگر‬

‫چراننده‌ی‬

‫گرد‬

‫یکی‬

‫سراسر‬

‫نوید‬

‫همه‬

‫نیست‬

‫هنر‬

‫آگنده‬

‫بدان‬

‫گسترید‬

‫خداوند‬

‫هنگام‬

‫دل‬

‫بودش‬

‫همه‬

‫برفشاند‬

‫مرا‬

‫پرند‬

‫ابا‬

‫آورد‬

‫برده‬

‫بچه‌ام‬

‫سیمرغ‬
‫در‬

‫بر‬

‫کوه‬

‫شمار‬

‫هند‬

‫آورد‬

‫زمان تا زمان خاک چشمم بدوخت‬

‫همی پوست از باد بر من بسوخت‬
‫‪118‬‬

‫همی‬

‫خواندندی‬

‫کس‬

‫داد‬

‫یزدان‬

‫چو‬

‫از‬

‫سنان‬

‫گرفتار‬

‫یکی‬

‫گر‬

‫چنین‬

‫یزدان‬

‫بدندان‬

‫فرمان‬

‫کار‬

‫پدر‬

‫مرا‬

‫راند‬

‫پیش‬

‫دلیرست‬

‫گر‬

‫پور‬

‫اندر‬

‫بخاید‬

‫سندان‬

‫بود‬

‫بود‬

‫دل‬

‫شکن‬

‫ستاره‬

‫به‬

‫اگر‬

‫شب‬

‫رنجی‬
‫چه‬

‫چه‬

‫رسیدستم‬

‫از‬

‫اکنون‬

‫جهان‬

‫دلم‬

‫فرماید‬

‫پیمان‬

‫ز‬

‫دید‬

‫نگردد‬

‫چو‬

‫منست‬

‫خویشتن‬

‫چندین‬

‫ستم‬

‫سپهبد‬

‫پدر‬

‫که‬

‫نیارم‬

‫پهلوان‬

‫هیچ‬

‫که‬

‫بر‬

‫آرزو‬

‫تیز‬

‫که‬

‫من‬

‫زدن‬

‫دریا‬

‫رنج‬

‫کار‬

‫را‬

‫به‬
‫و‬

‫دستور‬

‫روش‬

‫چرم‬
‫بر‬

‫بنده‬

‫شیر‬
‫انجمن‬

‫رواست‬

‫بریان‬

‫شدم‬

‫همه‬

‫انجمن‬

‫کنار‬

‫بگرید‬

‫جز‬

‫ازین‬

‫بدین‬

‫منست‬

‫فرمانت‬

‫سختی‬
‫باشد‬

‫دم‬

‫روان‬
‫مگر‬

‫کنم راستی را به آیین و کیش‬

‫به پیمان چنین رفت پیش گروه‬
‫دلت‬

‫بر‬

‫راز‬

‫آتش‬

‫آنم‬

‫گشایم‬

‫که من دخت مهراب را جفت خویش‬

‫ستودنش‬

‫بشنود‬

‫بر‬

‫برآید‬

‫دندانش‬

‫نتوان‬

‫اگر‬
‫من‬

‫بپرد‬

‫چند‬

‫که‬

‫من از دخت مهراب گریان شدم‬
‫تیره‬

‫بدرد‬

‫ز‬

‫آواز‬

‫او‬

‫چه‬

‫وگر‬

‫نراژدهاست‬

‫یار‬

‫بران‬

‫بود‬

‫چرخ‬

‫روان‬

‫وگر‬

‫دلیر‬

‫یزدان‬

‫و‬

‫گریغ‬

‫به‬

‫میغ‬

‫بوش‬

‫نیابد‬

‫آمدم‬

‫سام‬

‫به اورنگ بر سام و من در کنام‬

‫چو‬

‫نگسلم‬

‫کنون‬

‫آوریدم‬

‫باز‬

‫اندرین‬

‫ز‬

‫است‬

‫البرز‬

‫بسته‬

‫کوه‬
‫دلم‬

‫رای زدن سام با موبدان در کار زال‬
‫سواری‬

‫به‬

‫بفرمود‬
‫به‬

‫دیگر‬

‫و‬

‫فرستاده‬
‫چو‬

‫همی‬

‫چنین‬

‫که‬

‫کردار‬

‫گفت‬

‫تو‬

‫در‬

‫پای‬

‫نزدیکی‬
‫گشت‬
‫گفت‬

‫آمد‬

‫پیش‬

‫ار‬

‫آذر‬

‫بماند‬

‫اندر‬

‫او‬

‫گرد‬

‫با‬

‫یکی‬

‫غمگساران‬

‫سواری‬

‫دمان‬

‫برو‬

‫برین سان همی تاز تا پیش گو‬

‫آور‬

‫باد‬

‫گرگساران‬

‫گشسپ‬

‫ز کابل سوی سام شد بر دو اسپ‬
‫نباید‬

‫یکی‬

‫ترا‬

‫زدن‬

‫دم‬

‫اندکی‬

‫به زیر اندرش چرمه پوالد گشت‬

‫گشت‬

‫یکایک‬

‫رسید‬

‫چماننده‬

‫کوهسار‬

‫بدان‬

‫خویش‬

‫چمان‬

‫کابلی‬
‫‪119‬‬

‫ز‬

‫کار‬

‫یوز‬

‫دورش‬

‫دیده‬

‫چرمه‌ی‬

‫و‬

‫سپهبد‬

‫رمنده‬

‫سواران‬

‫زیر‬

‫او‬

‫بدید‬

‫شکار‬

‫خویش‬
‫زابلی‬

‫درست‬

‫ازو‬

‫هم اندر زمان پیش او شد سوار‬

‫به‬

‫فرستاده‌ی‬

‫ز‬

‫باشد‬

‫زال‬

‫دستان‬

‫و‬

‫ایران‬

‫و‬

‫آمد‬

‫و‬

‫خاک‬

‫را‬

‫فرود‬

‫بپرسید‬

‫و‬

‫سپهدار‬

‫سخنهای‬
‫پسندش‬
‫چنین‬

‫چو‬

‫ز‬

‫بستد‬

‫بگشاد‬

‫نامه‬

‫که‬

‫ژیان‬

‫نخچیر‬

‫ازو‬

‫چنان‬

‫پاسخ‬

‫مرغ‬

‫نامه‬

‫سراسر‬

‫نیامد‬

‫داد‬

‫از‬

‫بوس‬

‫از‬

‫دستان‬

‫شهریار‬

‫باشد‬

‫کامد‬

‫آمد‬

‫سوی‬

‫داد‬

‫سام‬

‫سوی‬

‫آرزوی‬
‫پدید‬

‫ازین‬

‫مرغ‬

‫باز‬

‫سخن‬

‫هر‬

‫گشاده‌تر‬

‫چه‬

‫دیوزاد‬

‫اندر‬

‫باشد‬

‫آن‬

‫گشاد‬

‫آن‬

‫سخن‬

‫بر‬

‫ستاره‬

‫شمر‬

‫همانا‬

‫که‬

‫باشد‬

‫به‬

‫روز‬

‫شمار‬

‫یکی‬

‫از‬

‫اختر‬

‫بجوئید‬

‫ستاره‌شناسان‬

‫بدیدند‬

‫به‬

‫و‬

‫سام‬

‫با‬

‫به‬

‫و‬

‫خنده‬

‫نریمان‬

‫پیش‬

‫آمدند‬

‫روز‬

‫ستاره‬

‫ازین‬

‫جهان‬

‫دو‬

‫زیرپای‬

‫هنرمند‬
‫اندر‬

‫آرد‬

‫گویی‬

‫از‬

‫کوه‬

‫خیره‬

‫او‬

‫را‬

‫پیام‬

‫بلند‬

‫بماند‬

‫به‬

‫جوید‬

‫خوی‬

‫از‬

‫اندیشه‬

‫سوی‬

‫گفتار‬

‫روزگار‬
‫دراز‬

‫آمد‬

‫گرای‬

‫دانش‬

‫و‬

‫پیمان‬

‫شکن‬

‫چگونه‬

‫برآید‬

‫نژاد‬

‫تن‬

‫زارتر‬

‫را‬

‫بدانچت‬

‫نیاسوده‬

‫خسته‌تر‬

‫زان‬

‫انجمن‬

‫کرد‬

‫فرمان‬

‫فریدون‬

‫همه‬

‫دراز‬

‫هواست‬

‫گشت‬
‫و‬

‫کردگار‬

‫دهد‬

‫با‬

‫اندران‬
‫جهان‬

‫بخردان‬

‫کار‬

‫و‬

‫همی‬

‫ز‬

‫چنین‬

‫گفت‬

‫باشد‬
‫و‬

‫از‬

‫بن‬

‫ستم‬

‫کردار‬

‫فرخ‬

‫نهید‬

‫را‬

‫ضحاک‬

‫کارزار‬

‫آسمان‬

‫بازجستند‬

‫راز‬

‫کای‬

‫زرین‬

‫کمر‬

‫که دو دشمن از بخت خویش آمدند‬

‫شمر‬

‫به‬

‫جای‬

‫دل‬

‫اندر‬

‫خام‬

‫برآمیخته‬

‫گرد‬

‫که باشند هر دو به شادی همال‬

‫ترا مژده از دخت مهراب و زال‬
‫پیلی‬

‫بود‬

‫کرد‬

‫یاد‬

‫که فرجام این بر چه باشد گذر‬

‫دو گوهر چو آب و چو آتش به هم‬
‫پاسخ‬

‫بخفت‬

‫و‬

‫چو‬

‫چو برخاست از خواب با موبدان‬

‫دهید‬

‫بپرداز‬

‫دل‬

‫دلش‬

‫دشوارتر‬
‫نهان‬

‫مکن‬

‫داوری‬

‫دلش‬

‫چه‬

‫سرش گشت از اندیشه‌ی دل گران‬
‫بر‬

‫تیغ‬

‫بایستش‬

‫چنین‬

‫شوم‬

‫انجمن‬

‫بنده‬

‫و‬

‫از‬

‫آنچه‬

‫بر‬

‫کام‬

‫به‬

‫و گر گویم آری و کامت رواست‬
‫پرورده‬

‫جهان‬

‫سخن‬

‫آفرین‬

‫خواستار‬

‫سخن هر چه از گوهر بد سزید‬

‫آموزگار‬

‫وان‬

‫فرود‬

‫آمد‬

‫اندرون‬

‫نامه‌ی‬

‫نامدار‬

‫باید‬

‫گفت‬

‫دگرگونه‬

‫همی گفت اگر گویم این نیست رای‬
‫شهریاران‬

‫بسی‬

‫از‬

‫دست‬

‫بپژمرد‬

‫بخواند‬

‫سر‬

‫همی‬

‫فرستاده‬

‫بند‬

‫خانه‬

‫آگهی‬
‫کرد‬

‫جست‬

‫باید‬

‫نخست‬

‫بیاید‬

‫ژیان‬

‫ببندد‬

‫به‬

‫مردی‬

‫میان‬

‫نهد تخت شاه از بر پشت میغ‬

‫تیغ‬
‫‪120‬‬

‫ببرد‬

‫نه‬

‫به‬

‫بدو‬

‫پی‬

‫سگسار‬

‫خواب‬

‫پی‬

‫خنک‬

‫بدسگاالن‬

‫باشد‬

‫ماند‬

‫اندرد‬
‫کو‬

‫باره‌ای‬

‫آرد‬

‫چو‬

‫ببخشیدشان‬

‫فرستاده‌ی‬

‫سر‬

‫دردمند‬

‫نه‬

‫ایرانیان‬

‫گفتار‬

‫بی‌کران‬
‫را‬

‫زال‬

‫اخترشناس‬

‫پیش‬

‫و‬

‫فرستاده‬

‫سوی‬

‫گرگساران‬

‫هزار‬

‫ببستند‬

‫آن‬

‫از‬

‫همان‬

‫سپهبد‬

‫ناله‌ی‬

‫فرستاده‬
‫گرفت‬
‫درم‬

‫کوس‬

‫سوی‬

‫با‬

‫دوان‬

‫سوی‬

‫زال‬

‫دینار‬

‫درویش‬

‫را‬

‫شهر‬

‫آمد‬

‫آفرین‬

‫داد‬

‫کره‬

‫نای‬

‫ایران‬

‫زال‬

‫و‬

‫بر‬

‫و‬

‫پیاده‬

‫خروش‬
‫برآمد‬
‫سپه‬

‫کشید‬

‫ابا‬

‫بران‬

‫کردگار‬

‫با‬

‫آرزو‬

‫نشاید‬

‫گفت‬

‫سپاه‬

‫دو بهره چو از تیره شب درگذشت‬

‫آمد‬

‫به‬

‫را‬

‫زاری‬

‫سواران‬
‫ز‬

‫را‬

‫بخت‬

‫به‬

‫به‬

‫شد‬

‫هنگام‬

‫بیم‬

‫هیچ‬

‫روی‬

‫سپاس‬
‫براند‬

‫سخنها‬

‫بیداد‬

‫جست‬

‫گذارم‬

‫مزن‬

‫آن‬

‫هیچ‬
‫کار‬

‫کشیدند‬

‫برآمد‬

‫دهلیز‬

‫پلنگ‬

‫نام‬

‫نبد‬

‫از‬

‫نزد‬

‫گزند‬

‫او‬

‫ازیشان‬

‫او‬

‫پیروز‬

‫بخشش‬

‫نوازنده‬

‫برد‬

‫ایران‬

‫سپهبد‬

‫و‬

‫نوید‬

‫جنگی‬

‫به‬

‫خیره‬

‫گرز‬

‫گران‬

‫راه‬

‫خرام‬

‫پذرفت‬

‫شهر‬

‫بدو‬

‫گسی کردش و خود به راه ایستاد‬

‫و‬

‫این‬

‫بهانه‬

‫من اینک به شبگیر ازین رزمگاه‬
‫را‬

‫به‬

‫شاهی‬

‫و‬

‫روی‬

‫گونه‬

‫که‬

‫ولیکن چو پیمان چنین بد نخست‬
‫داد‬

‫پهلوان‬

‫را‬

‫نماند‬

‫به‬

‫جنگ‬

‫آرامش‬

‫زهر‬

‫بگفتش که با او به خوبی بگوی‬

‫چندی‬

‫بمالد‬

‫برو‬

‫چو‬

‫خواند‬

‫درم‬

‫ببندد‬

‫بخندید‬

‫سیم‬

‫بشوید‬

‫در‬

‫زمانه‬

‫او‬

‫زمین‬

‫را‬

‫ازو‬

‫جنگ‬

‫هنگام‬

‫زر‬

‫زمین‬

‫امید‬

‫به‬

‫که‬

‫به‬

‫مازندران‬

‫را‬

‫چماند‬

‫پادشاهی‬

‫بشنید‬

‫ز‬

‫خاک‬

‫روی‬

‫بر‬

‫مغاک‬

‫سپاه‬
‫دم‬

‫شاد‬

‫خوار‬

‫دشت‬

‫ز‬

‫پرده‌سرای‬
‫کشید‬

‫دلیران‬

‫و‬

‫فرخنده‬

‫فال‬

‫مردم‬

‫خویش‬

‫را‬

‫گردش‬

‫روزگار‬

‫آگاه شدن سیندخت از شیفتگی زال و رودابه‬
‫میان‬

‫پیام‬

‫سپهدار‬

‫بدو‬

‫سپهدار‬

‫آوریدی‬
‫دستان‬

‫گفت‬

‫و‬
‫مر‬

‫آن‬

‫سوی‬

‫نزدیک‬

‫او‬

‫سرو‬
‫را‬

‫رودابه‬

‫زنی‬

‫بن‬

‫هم‬

‫پهلوان‬
‫بخواند‬

‫بود‬

‫از‬

‫گوینده‬

‫پهلوان‬

‫شیرین‬

‫سوی‬

‫سرو‬

‫سخن‬
‫روان‬

‫سخن هر چه بشنید با او براند‬
‫بگویش که ای نیک دل ماه نو‬

‫رو‬
‫‪121‬‬

‫سخن چون ز تنگی به سختی رسید‬

‫فراخیش‬

‫را‬

‫بسی گفت و بشنید و زد داستان‬

‫سرانجام‬

‫او‬

‫فرستاده‬
‫سبک‬
‫به‬

‫پری‬

‫باز‬

‫آمد‬

‫از‬

‫پاسخ‬

‫نامه‬

‫زن‬

‫رودابه‬

‫نزدیک‬

‫بر‬

‫روی‬

‫یکی‬

‫شاره‬

‫یکی‬

‫جفت‬

‫پیکرش‬

‫همه‬

‫فرستاد‬

‫پیش‬

‫سام‬

‫را‬

‫سپرد‬

‫آمد‬

‫زن‬

‫چو‬

‫درم‬

‫سربند‬
‫سرخ‬

‫مایه‬

‫پر‬

‫دستان‬

‫نزدیک‬

‫بدین‬

‫باد‬

‫به‬

‫شده‬

‫آورید‬

‫و‬

‫زر‬

‫سام‬

‫نگه‬

‫زمان‬

‫به‬

‫دل‬

‫بر‬

‫روشنم‬

‫تو‬

‫به‬

‫بگذری‬

‫شد‬

‫بدگمان‬

‫بدو‬

‫گفت‬

‫بدو‬

‫پرنگار‬

‫سیندخت‬

‫سپردم به رودابه گفت این دو چیز‬
‫بها‬

‫درم‬

‫بگذار‬

‫گفت‬

‫گفت‬

‫همی‬

‫فردا‬

‫کژ‬

‫بیامد‬

‫بر‬

‫دهد‬

‫دانست‬

‫بجستش‬

‫بر‬

‫چشم‬
‫گفتار‬

‫او‬

‫ماه‬

‫و‬

‫چو‬

‫در‬

‫کاخ‬

‫بفرمود‬
‫دو‬

‫آن‬

‫گل‬

‫تا‬

‫بر‬

‫رفت‬

‫پیش‬

‫خویشتن‬

‫دخترش‬

‫رابدو‬

‫نرگس‬

‫بر‬

‫بر‬

‫اندرو‬

‫ناپدید‬

‫آن‬

‫و‬

‫روی‬

‫زمین‬

‫درآیی‬

‫به‬

‫گفت‬

‫مرا‬

‫تا‬

‫از‬

‫ناپدید‬

‫از‬

‫و‬

‫پیام‬

‫داد‬

‫بوس‬

‫درود‬
‫او‬

‫برنشاند‬
‫گهر‬

‫فلک‬

‫سیندخت‬

‫حجره‬

‫دادم‬

‫اکنون‬

‫بسته‬

‫ز‬

‫فزون‬

‫خواست‬

‫تا‬

‫بیاراست‬

‫همی‬
‫به‬

‫به خشم اندرون شد ازان زن غمی‬
‫جامه‌های‬

‫پود‬

‫با‬

‫کرد‬

‫آواز‬

‫پیکرش‬

‫چون‬

‫یکی‬

‫بها‬

‫آستی‬

‫گرانمایه‬

‫و‬

‫مژده‬

‫داد‬

‫مشتری‬

‫را‬

‫کجایی‬
‫من‬

‫زهی‬

‫بدید‬

‫بگوی‬

‫ننگری‬

‫گر‬

‫کمان‬

‫همینست‬

‫راست‬

‫پرگوهر‬

‫اندیشه‬

‫اکنون‬

‫شاهوار‬

‫بگشایی‌ام‬

‫بیارمش‬

‫نیز‬

‫یکی آب بر زن برین خشم من‬

‫روی‬

‫دید‬

‫همداستان‬

‫ورا‬

‫زر‬

‫حلقه‬

‫دل‬

‫بنمایی‌ام‬
‫من‬

‫پیام‬

‫همی نان فراز آرم از چند روی‬

‫بدین حجره رودابه پیرایه خواست‬

‫بیاوردمش‬

‫فرخ‬

‫گشت‬

‫همه‬

‫داد‬

‫بگویی‬

‫بدو گفت زن من یکی چاره‌جوی‬
‫افسر‬

‫زر‬

‫بترسید‬

‫پر اندیشه شد جان سیندخت ازوی‬
‫تا‬

‫تار‬

‫بسی‬

‫زن از بیم برگشت چون سندروس‬
‫زمان‬

‫کرسی‬

‫فروزنده‬

‫زن از حجره آنگه به ایوان رسید‬

‫پیش‬

‫و‬

‫شادمانی‬

‫شده‬

‫انگشتری‬

‫من‬

‫شادمانی‬

‫بینی‬

‫زن از پیش او بازگشت و ببرد‬

‫برفشاند‬

‫پیش‬

‫یاقوت‬

‫ابا‬

‫زود‬

‫کلید‬

‫هم‬

‫نیابم‬
‫دل‬

‫جست‬

‫خواری‬
‫از‬

‫تو‬
‫را‬

‫ازو‬

‫از‬

‫به‬

‫کژی‬

‫کشیدش‬

‫رودابه‬

‫دست‬

‫من‬

‫مجوی‬

‫و‬

‫کاستی‬

‫پیکار‬

‫بروی‬

‫پیرایه‬

‫او‬

‫زمی‬
‫دید‬

‫از اندیشگان شد به کردار مست‬

‫ببست‬

‫همی دست برزد به رخسار خویش‬
‫همی‬

‫خوابدار‬
‫‪122‬‬

‫شست‬

‫تا‬

‫شد‬

‫گالن‬

‫آبدار‬

‫به‬

‫گفت‬

‫رودابه‬

‫سرافراز‬

‫ای‬

‫ماه‬

‫ستمگر‬

‫گشتی‬

‫چرا‬

‫ماه‌روی‬

‫به‬

‫که این زن ز پیش که آید همی‬

‫سخن بر چه سانست و آن مرد کیست‬
‫ز‬

‫بدین‬

‫زمین‬
‫فرو‬

‫گنج‬

‫بزرگ‬

‫بد‬

‫نام‬

‫دید‬

‫افسر‬

‫دادخواهی‬

‫رودابه‬

‫ریخت‬

‫از‬

‫مام‬

‫فرخ‬

‫و‬

‫به‬

‫آب‬

‫مهر‬

‫ز‬

‫بن‬

‫پشت‬

‫دیدگان‬

‫مرا‬

‫سپهدار‬

‫دستان‬

‫کابل‬

‫به‬

‫پای‬

‫همی‬

‫نخواهم‬

‫بدن‬

‫چنین‬
‫که‬

‫فرستاده‬

‫شد‬

‫نزد‬

‫فرستاده‬

‫را‬

‫زمانی‬

‫بپیچید‬

‫دستور‬

‫و‬

‫بسیار‬

‫داد‬

‫او‬

‫به‬

‫آرنده‌ی‬

‫فرستاده‬

‫سیندخت‬

‫فروماند‬

‫زان‬

‫بزرگ‬

‫بزرگست‬

‫هنرها‬
‫شود‬

‫همه‬

‫شاه‬

‫پور‬

‫بود‬

‫هست‬

‫گیتی‬

‫و‬

‫چیز‬

‫پسند‬

‫و‬

‫رها‬

‫چنان‬

‫بیامد‬

‫کرد‬

‫دید‬
‫ز‬

‫زن‬

‫رودابه‬

‫تیمار‬

‫را‬

‫گریان‬

‫در‬

‫هرگز‬

‫مرا‬

‫نیک‬

‫بر‬

‫شدم‬

‫یک‬

‫گرفتیم‬

‫پاسخ‬
‫همه‬

‫به‬

‫بد‬

‫سخن‬

‫و‬

‫نهان‬

‫آتش‬

‫آشکار‬

‫به‬

‫بایسته‬

‫یا‬

‫بشکرد‬
‫نشاند‬

‫موی‬

‫او‬

‫دستش‬

‫بدست‬

‫و‬

‫شنود‬

‫زال‬

‫گفت‬

‫پاسخ‬

‫سترگ‬

‫سام‬

‫نیز‬

‫جامه‬

‫بود‬

‫پاسخ‬

‫آمدش‬

‫این‬

‫نامه‬

‫را‬

‫زال‬

‫جفت‬

‫اوی‬

‫همش نام و هم رای روشن روان‬

‫که‬
‫ز‬

‫گردد‬

‫کابل‬

‫هنر‬

‫برآرد‬

‫پیش‬

‫به‬

‫او‬

‫خورشید‬

‫اندکی‬
‫خاک‬

‫کسی پای خوار اندر آرد به زین‬

‫نخواهد که از تخم ما بر زمین‬
‫را‬

‫مباد‬

‫چو دستان ز پرمایگان گرد نیست‬

‫یکی‬

‫بنواختش‬

‫پیمان‬

‫مرا‬

‫پهلوان‬

‫بدین‬

‫و‬

‫زیان‬

‫زدی بر زمین و کشیدی به روی‬

‫گفت‌گوی‬

‫خشمناک‬

‫آید‬

‫انگشتریست‬

‫دخت‬

‫اویم‬

‫نیرزد‬

‫شنیدم‬

‫بود‬

‫آهو‬

‫بگوی‬
‫همی‬

‫سود‬

‫جان‬

‫من‬

‫گریان‬

‫سخنهای‬

‫چنین داد پاسخ که این خرد نیست‬
‫جهان‬

‫مهر‬

‫فرستاد‬

‫به دست همین زن که کندیش موی‬
‫نامه‬

‫مادر‬

‫و‬

‫بسیار‬

‫زاده‌ام‬

‫ز‬

‫جهانم‬

‫بدان کو مرا دید و بامن نشست‬
‫سام‬

‫ماند‬

‫و‬

‫چه‬

‫سربند‬

‫مهر‬

‫نرفتی‬

‫چنان تنگ شد بر دلم بر جهان‬
‫زنده‬

‫چو‬

‫من‬

‫ما‬

‫بهر‬

‫نهان‬

‫به خون دو نرگس بیاراست چهر‬

‫بماند‬

‫بی‌روی‬

‫که‬

‫زیبای‬

‫آشکار‬

‫پیش‬

‫ز‬

‫برگاه‬

‫فرو ماند از خشم مادر به جای‬

‫به مادر چنین گفت کای پر خرد‬
‫نزادی‬

‫ننمودمت‬

‫پیشت‬

‫به‬

‫تازیان‬
‫باد‬

‫همه‬

‫رازها‬

‫که‬

‫چه ماند از نکو داشتی در جهان‬
‫ای‬

‫گزین‬

‫کردی‬

‫از‬

‫ناز‬

‫چاه‬

‫چنان‬
‫کجا‬

‫نهان‬

‫کرد‬

‫نشنود‬

‫پیدا‬

‫پند‬

‫که‬

‫کس‬

‫نشناختش‬

‫در‬

‫جهان‬

‫همی پوست بر تنش گفتی بکفت‬

‫بخفت‬
‫‪123‬‬

‫آگاه شدن مهراب از کار رودابه‬
‫آمد‬

‫چو‬

‫گرانمایه‬
‫بپرسید‬

‫چنین‬
‫ازین‬

‫به‬

‫سیندخت‬

‫و‬

‫گفتا‬

‫داد‬

‫وزین‬
‫بدین‬

‫ز‬

‫آباد‬

‫و‬

‫بندگان‬

‫چهره‬

‫آبداری‬

‫ناکام‬

‫و‬

‫باید‬

‫را‬

‫خفته‬

‫دید‬

‫به‬

‫مهراب‬

‫باز‬

‫چه‬

‫پاسخ‬

‫کاخ‬

‫وزین‬

‫درگاه‬

‫مهراب‬

‫و‬

‫بودت‬
‫این‬

‫سرو‬

‫رخش‬

‫بگوی‬

‫که‬

‫بکشتیم‬

‫دادیم‬

‫و‬

‫و‬

‫انجام‬

‫ما‬

‫برینست‬

‫بدین‬

‫سان‬

‫بود‬

‫سرای‬

‫یکی‬
‫به‬

‫بدو‬

‫خرد‬
‫زدم‬

‫فرو‬

‫اندر‬

‫نگردد‬

‫دگر‬

‫شادی‬
‫گفت‬

‫یافته‬

‫و‬

‫انده‬

‫سیندخت‬

‫داستان‬

‫برد‬

‫آید‬

‫دگر‬

‫سرو‬

‫موبد‬
‫تا‬

‫این‬
‫ز‬

‫سهی‬

‫نیک‬

‫به‬

‫نوآوردی‬
‫خرد‬

‫بگذرد‬

‫برین‬

‫ببردست‬

‫روشن‬

‫دلش‬

‫اندر‬

‫تا‬

‫و‬

‫کجا‬

‫یافته‬

‫دگر‬

‫به‬

‫فرزند‬

‫سپهبد‬

‫خرد‬

‫به‬

‫خم‬

‫که‬

‫چنان دان که رودابه را پور سام‬
‫را‬

‫باد‬

‫برش‬

‫آمد‬

‫آورد‬

‫کاستی‬

‫باید‬

‫نو‬

‫تاج‬

‫باشد‬

‫شمرد‬

‫سر‬

‫و‬

‫گنج‬

‫مایه‌دار‬
‫ما‬

‫آرام‬

‫نگردد‬

‫زو‬

‫نیست‬

‫بروی‬

‫که گردون به سر بر چنان نگذرد‬
‫ز‬

‫آراسته‬

‫کهن‬
‫بود‬

‫هراسان‬

‫گذر نی که چرخش همی بسپرد‬

‫بخت‬

‫داد‬

‫اسپان‬

‫ما‬

‫از‬

‫خاک‬

‫بدان‬

‫داستان‬

‫راه‬

‫دلم‬

‫زمان‬

‫رنج‬

‫بیاویختیم‬

‫به سیندخت مهراب گفت این سخن‬
‫سپنجی‬

‫اندر‬

‫شد‬

‫دراز‬

‫درختی که تریاک او زهر ماست‬

‫چو بر شد به خورشید و شد سایه‌دار‬
‫فرجام‬

‫تا‬

‫همه‬

‫یکی تنگ تابوت ازین بهر ماست‬
‫آبش‬

‫تازی‬

‫زمان‬

‫سپرد‬

‫به‬

‫آشفته‬

‫وزین نام و این دانش و رای ما‬

‫ما‬

‫رنج‬

‫دل‬

‫دید‬

‫ازین تاج و این خسروانی نشست‬

‫راستی‬

‫دشمن‬

‫پژمریده‬

‫اندیشه‬

‫وزین‬

‫سپهبدپرست‬
‫باالی‬

‫از‬

‫بسیار‬

‫چرا پژمرید آن چو گلبرگ روی‬

‫خواسته‬

‫این‬

‫به‬

‫همی‬

‫شاد‬

‫کرد‬

‫زال‬

‫یاد‬

‫نرگس‬

‫نهانی‬

‫یکی‬

‫راه‬
‫‪124‬‬

‫ما‬

‫به‬

‫پیکار‬

‫زد‬
‫گل‬

‫بر‬

‫با‬

‫دادگر‬

‫داستان‬

‫درخت‬

‫نهد‬

‫گفتار‬

‫سرخ‬

‫من‬
‫را‬

‫باستان‬

‫داد‬

‫را‬

‫همی‬

‫باید‬

‫ای‬

‫چاره‬

‫مان‬

‫کرد‬

‫باید‬

‫نهادست‬

‫هر‬

‫بنگرد‬

‫گونه‬

‫نم‬

‫پرخرد‬
‫دام‬

‫نگاه‬

‫دلش‬

‫بسی دادمش پند و سودش نکرد‬

‫نهاد‬

‫چو بشنید مهراب بر پای جست‬
‫تنش‬

‫گشت‬

‫همی‬

‫لرزان‬

‫گفت‬

‫و‬

‫رودابه‬

‫رخ‬

‫را‬

‫خون‬

‫چنین گفت کز کهتر اکنون یکی‬
‫بپیچید‬
‫مرا‬

‫و‬

‫گفت‬

‫نکشتم‬
‫پسر‬

‫بنداخت‬

‫دختر‬

‫چون‬

‫بگشتم‬

‫کو‬

‫ز‬

‫سام‬

‫یل‬

‫ز‬

‫راه‬

‫بگذرد‬

‫اگر‬

‫ز‬

‫کابل‬

‫چنین‬
‫کزین‬

‫با‬

‫برآید‬

‫گفت‬

‫به‬

‫خورشید‬

‫یافت‬

‫سام‬

‫سوار‬

‫سیندخت‬

‫آگهی‬

‫شاه‬

‫دود‬

‫با‬

‫چنین‬

‫مهراب‬

‫گفت‬

‫مرزبان‬

‫مرا‬

‫دل‬

‫بدو‬

‫گفت‬

‫که‬

‫گزند‬

‫باشد‬

‫تو‬

‫که‬

‫پیوند‬

‫سیندخت‬
‫پیدا‬

‫سام‬

‫گزند‬

‫که‬

‫اگر‬

‫سوار‬

‫به‬

‫سرفراز‬

‫دل‬

‫همین‬

‫شود‬

‫هرانگه که بیگانه شد خویش تو‬

‫بترسید‬

‫سیندخت‬

‫ازان‬

‫تیز‬

‫مر‬

‫سرم‬

‫را‬

‫نه‬

‫کشت‬

‫ما‬

‫یکی‬

‫مگردان‬

‫به‬

‫خاک‬

‫را‬

‫ز‬

‫اهواز‬

‫ایمنی‬

‫گفتار‬

‫درمند‬

‫جنگ‬

‫ز‬
‫و‬

‫دستگاه‬
‫درود‬

‫خیره‬

‫باد‬

‫یابمی‬

‫کژی‬

‫بدگمانی‬

‫جهانجوی‬

‫فریدون به سرو یمن گشت شاه‬

‫به‬

‫پشت‬

‫زبان‬

‫تو‬

‫مرا‬

‫فرمان‬

‫تا‬

‫از‬

‫مبادم‬

‫بند‬

‫از‬

‫برد‬

‫گزند‬

‫قندهار‬
‫نیاز‬

‫منست‬

‫نخست‬

‫که چندین بد اندیشه باید گرفت‬

‫اگر باشد این نیست کاری شگفت‬

‫سیندخت‬

‫در‬

‫نخواهد‬

‫چنین است و این بر دلم شد درست‬

‫فرمود‬

‫آباد‬

‫ماند‬

‫پدر‬

‫نشمرد‬

‫سخن هیچ با من به کژی مگوی‬

‫منست‬

‫پس‬

‫سر‬

‫گشاده شدست این سخن نیست راز‬

‫دردمند‬

‫کای‬

‫زمان‬

‫برید‬

‫به دل ترس و تیمار و سختی مدار‬

‫چنین خود کی اندر خورد با خرد‬
‫بدین‬

‫بیابند‬

‫بر‬

‫بازداری‬

‫کزین‬

‫ماه‌روی‬

‫نیستی‬

‫اندر‬

‫دلیرش‬

‫نه‬

‫وی از گرگساران بدین گشت باز‬
‫کای‬

‫رهنمای‬

‫برآورد‬

‫ز‬

‫چرا‬

‫همم بیم جانست و هم جای ننگ‬
‫منوچهر‬

‫چون‬

‫پیل‬

‫مست‬

‫و‬

‫خرد‬

‫آیدت‬

‫کنون ساخت بر من چنین کیمیا‬

‫نیا‬

‫پدر‬

‫سخن‬

‫بشنو‬

‫و‬

‫گوش‬

‫دار‬

‫اندکی‬

‫ببایستش‬

‫پدید‬

‫راه‬

‫بروی‬

‫زمین‬

‫بر‬

‫کنم‬

‫هم‬

‫خروشی‬

‫بدست‬

‫آمد‬

‫دست‬

‫کنون‬

‫روان‬

‫ازان پس همان کن که رای آیدت‬
‫او‬

‫شمشیر‬

‫دست‬

‫کمر کرد بر گردگاهش دو دست‬

‫چو این دید سیندخت برپای جست‬

‫را‬

‫بر‬

‫همی‬

‫پر از خون جگر دل پر از باد سرد‬

‫الجورد‬

‫رود‬

‫خیره‬

‫از‬

‫بینم‬

‫روی‬

‫زرد‬

‫دستان‬

‫تیره‬

‫رای‬

‫همین‬

‫دید‬

‫بداندیش‬

‫راه‬
‫تو‬

‫که رودابه را خیز پیش من آر‬

‫نامدار‬

‫که او را ز درد اندر آرد به گرد‬

‫مرد‬
‫‪125‬‬

‫بدو‬

‫زبان‬

‫گفت‬

‫پیمانت‬

‫گفت‬

‫بنگر‬

‫داد‬

‫بدو‬

‫خواهم‬

‫سیندخت‬

‫را‬

‫شاه‬

‫که‬

‫نخست‬

‫به چاره دلش را ز کینه بشست‬

‫زمین‬

‫دل از ما کند زین سخن پر ز کین‬

‫که‬

‫نامجوی‬

‫شود‬

‫نه ماند بر و بوم و نه مام و باب‬
‫بر‬

‫آمد‬

‫دختر‬

‫از‬

‫پر‬

‫خنده‬

‫و‬

‫رو‬

‫همی مژده دادش که جنگی پلنگ‬
‫کنون‬

‫زود‬

‫پیرایه‬

‫بگشای‬

‫روان‬

‫مرا‬

‫پور‬

‫سامست‬

‫بدو‬

‫رودابه‬

‫گفت‬

‫پیرایه‬

‫بهشتی‬
‫پدر‬

‫ورا‬

‫دید‬

‫چون‬

‫اهرمن‬

‫جفت‬

‫گردد‬

‫پری‬

‫که‬

‫چو‬

‫رودابه‬

‫بشنید‬

‫سیه‬

‫مژه‬

‫بر‬

‫سوی‬

‫خانه‬

‫شد‬

‫پس‬

‫آگاهی‬

‫آمد‬

‫سخن‬

‫رفت‬

‫هر‬

‫آن‬

‫جهان‬

‫ز‬

‫که‬

‫دژم‬

‫به‬

‫گرفتند‬

‫یزدان‬

‫هر‬

‫کرد‬

‫پدر‬

‫خورشید‬

‫شو‬

‫زیر‬

‫کوتاه‬

‫زاری‬

‫به‬

‫بباید‬

‫چنگ‬
‫بنو‬

‫نهفت‬

‫به‬

‫تابان‬

‫آفرین‬

‫را‬

‫تاج‬

‫بادت‬

‫مه‬

‫همی‬

‫رخان‬

‫دل‌شده‬

‫دو‬

‫ژیان‬

‫پرگوهران‬

‫فرو‬

‫پدر دل پر از خشم و سر پر ز جنگ‬
‫دختر‬

‫روزگون‬

‫شب‬

‫این‬

‫بهار‬

‫خرم‬

‫نهانی‬

‫کی‬

‫مه‬

‫بخواند‬
‫خورد‬

‫اندر‬

‫انگشتری‬

‫دژم گشت و چون زعفران کرد روی‬

‫گفت‌وگوی‬

‫نرگسان‬

‫خاک‬

‫آشکارا‬

‫چو‬

‫بدو گفت ای شسته مغز از خرد‬
‫با‬

‫بنهاد‬

‫روی‬

‫به یاقوت و زر اندرون گشته غرق‬

‫پرنگار‬

‫خیره‬

‫رخ‬

‫پیش‬

‫چرا‬

‫جفت‬

‫بماند‬

‫بر‬

‫رودابه‬

‫با‬

‫رودآب‬

‫به جای سر مایه بی‌مایه چیست‬

‫به پیش پدر شد چو خورشید شرق‬
‫بد‬

‫برد‬

‫گور‬

‫به‬

‫چیست‬

‫آراسته‬

‫و‬

‫گشاده‬
‫ز‬

‫را‬

‫پست‬

‫فرو‬

‫چو بشنید سیندخت سر پیش اوی‬
‫لب‬

‫رودابه‬

‫بد‬

‫نیارد‬

‫بروی‬

‫خوابنید‬
‫رفت‬

‫و‬

‫غران‬

‫نزد‬

‫معصفر‬

‫هیچ‬

‫بسان‬
‫بزر‬

‫دم‬

‫پلنگ‬
‫آژده‬

‫هم این دل شده ماه و هم پیشگاه‬

‫پناه‬

‫آگاه شدن منوچهر از کار زال‬
‫ز‬

‫پیوند‬

‫چنین‬

‫مهراب‬

‫گفت‬

‫با‬

‫به‬

‫وز‬

‫گونه‬

‫شاه‬

‫مهر‬

‫با‬

‫بخردان‬

‫بزرگ‬

‫ز‬

‫مهراب‬

‫موبدان‬

‫به‬

‫پیش‬

‫وزان‬

‫زال‬

‫شهریار‬

‫و‬

‫دستان‬

‫ناهماالن‬

‫سرافراز‬

‫سام‬

‫سترگ‬

‫شاه‬

‫ردان‬

‫گشته‬

‫همال‬

‫که بر ما شود زین دژم روزگار‬

‫‪126‬‬

‫چو ایران ز چنگال شیر و پلنگ‬

‫برون آوریدم به رای و به جنگ‬

‫نباید که بر خیره از عشق زال‬

‫همال‬

‫فریدون‬

‫ضحاک‬

‫ز‬

‫بشست‬

‫گیتی‬

‫اگر‬

‫گیرد‬

‫تاب‬

‫مادرش‬

‫موبدان‬

‫همه‬

‫بگفتند‬
‫همان‬

‫بفرمود‬
‫بدو‬

‫چو‬

‫هم‬

‫کز‬

‫کن‬

‫تا‬

‫گفت‬

‫دیدی‬

‫نوذر‬

‫رو‬

‫با‬

‫پیش‬

‫برخاست‬

‫سام‬

‫داناتری‬

‫خرد‬

‫بگویش‬

‫آنگاه‬

‫سوی‬

‫کجا‬

‫ما‬

‫آمدش‬

‫پیش‬

‫سام‬

‫سوار‬

‫فرزند‬

‫شاه‬

‫اژدها‬

‫ویژگان‬

‫بپرسش‬
‫ز‬

‫ابا‬

‫روی‬

‫که‬

‫نزدیک‬

‫ویژگان‬

‫ابا‬

‫گردد‬

‫پاک‌دین‬

‫بایستها‬

‫ابا‬

‫سوگرای‬

‫نهادند‬

‫بازگردد‬

‫مگر‬

‫تاج‬

‫خسرو‬

‫دل‬

‫و‬

‫گنج‬

‫یکی‬

‫تیغ‬

‫به‬

‫درخورد‬

‫کزین‬

‫نیرم‬

‫ورا‬

‫از‬

‫نیام‬

‫گردد‬

‫تیز‬

‫پراگنده‬

‫بدو‬

‫خواندند‬

‫تو‬

‫سرافگنده‬

‫زگفت‬

‫کند شهر ایران پر آشوب و رنج‬
‫آفرین‬

‫برآید‬

‫همال‬

‫چو از دخت مهراب و از پور سام‬
‫سوی‬

‫بترسم‬

‫که‬

‫آید‬

‫ازان‬

‫تخم‬

‫رست‬

‫ماکن‬

‫تواناتری‬

‫خرد‬

‫و‬

‫چون‬

‫خواندند‬

‫بر‬

‫را‬

‫بشکرد‬

‫بزرگان‬
‫آمد‬

‫سوی‬

‫خویش‬

‫از‬

‫خانه‬

‫سرنهاده‬

‫ژنده‌پیالن‬

‫سرش‬

‫پرخاش‬

‫به‬

‫کارزار‬
‫رای‬
‫راه‬

‫جوی‬

‫رسین سام به نزد منوچهر‬
‫چو‬
‫ز‬

‫زین‬

‫همه‬

‫کار‬

‫پیش‬

‫رسیدند‬
‫پیام‬

‫چنین‬

‫نامداران‬
‫پس‬

‫پدر‬

‫داد‬

‫نهادند‬

‫سام‬

‫پدر‬

‫نوذر‬

‫پذیره‬

‫پیش‬

‫شاه‬

‫پاسخ‬

‫خوان‬

‫یل‬

‫آگاه‬

‫که‬

‫و‬

‫پذیره‬

‫شد‬

‫بیامد‬

‫نامدار‬

‫بزرگان‬

‫سوار‬

‫نوذر‬

‫فرمان‬

‫گرفتند‬

‫به‬

‫شادی‬

‫خروش‬

‫درآمد‬

‫تبیره‬

‫برآمد‬

‫ز‬

‫ژنده‌پیل‬

‫نزدیک‬
‫و‬

‫و‬

‫شاه‬

‫سوار‬

‫سام‬

‫تبیره‬

‫کی‬

‫شدند‬

‫نامدار‬

‫نوذر‬

‫به دیدار او سام یل گشت شاد‬

‫بداد‬

‫ز‬

‫کنم‬

‫دیدار‬

‫نخست‬

‫جام‬

‫گرفتند‬

‫پس از نوذر و سام و هر مهتری‬
‫شب‬

‫به‬

‫ابا‬

‫شدند‬

‫سام‬

‫سوی‬

‫پورکی‬

‫شد‬

‫چو‬

‫دیریاز‬

‫هیون‬

‫در‬
‫‪127‬‬

‫از‬

‫او‬

‫منوچهر‬

‫شادی‬

‫خورشید‬

‫رامش‬
‫ز‬

‫رخشنده‬

‫دالور‬

‫جان‬

‫کنم‬

‫بردند‬

‫نام‬

‫بگشاد‬

‫راز‬

‫هر‬

‫برآورد‬

‫کشوری‬
‫پر‬

‫بارگاه‬

‫سوی‬

‫منوچهر‬

‫ز‬

‫چون‬

‫ساری‬

‫ببستند‬
‫سپاهی‬

‫و‬

‫آئین‬

‫که‬

‫منوچهر‬

‫یافت‬

‫آمل‬

‫کوه‬

‫از‬

‫شاه‬

‫زو‬

‫آگهی‬

‫برآمد‬

‫ژوپین‬
‫تا‬

‫به‬

‫برفتند‬

‫مرد‬

‫ازین‬

‫گونه‬

‫آمد‬

‫چو‬

‫چو‬

‫شاه‬

‫بر‬

‫خویش‬

‫منوچهر‬

‫وزان‬

‫لشکر‬

‫جهاندار‬

‫بگشاد‬

‫روی‬

‫به‬

‫برخاست‬
‫بر‬

‫بپرسید‬

‫از‬

‫تخت‬

‫گرگساران‬
‫و‬

‫نزدیکی‬

‫جنگ‬

‫بسیار‬

‫بسی‬

‫ز‬

‫برفتم‬
‫که‬

‫از‬

‫سپاهی‬

‫بران‬

‫تازی‬

‫که‬

‫اسپان‬

‫آوران‬
‫خورد‬

‫ز‬

‫به‬

‫شهر‬

‫نر‬

‫پلنگان‬
‫از‬

‫ازان‬

‫همه پیش من جنگ جوی آمدند‬
‫نبیره‬

‫به‬

‫سپاهی‬

‫مور‬

‫کردار‬

‫من‬

‫این‬

‫دل‬

‫آمد‬

‫سپه‬

‫به‬

‫نزدیک‬

‫خروشی‬
‫چو‬

‫بیامد‬

‫گرز‬

‫یک‬

‫خروشیدم‬

‫بشنید‬

‫همه‬

‫بازجای‬

‫از‬

‫پشت‬

‫زین‬

‫کاکوی‬

‫آواز‬

‫من‬

‫را‬

‫من‬

‫جنگ‬

‫بگشاد‬

‫بر‬

‫سزا‬

‫نره‬

‫بود‬

‫سرش‬

‫دیوان‬

‫تاج‬

‫بنواختش‬
‫مازندران‬

‫کوته‬

‫تو‬

‫بدگمان‬

‫بد‬

‫گردان‬

‫پس‬

‫ایران‬

‫من‬

‫خیره‬

‫دالورترند‬

‫نمایندشان‬

‫جنگی‬

‫مغزشان‬

‫همه‬
‫و‬

‫شهر‬

‫پوی‬

‫شد‬

‫تهی‬

‫بگذاشتند‬
‫آمدند‬

‫پوی‬

‫نبد دشت پیدا نه کوه و نه شخ‬

‫چو برخاست زان لشکر گشن گرد‬
‫زخم‬

‫راه‬

‫شاه‬

‫به پیش سپاه اندر آمد چو گرگ‬

‫ملخ‬

‫برداشتم‬

‫تبیره‬

‫پس اندر فراز آمد و پیش غار‬

‫بزرگ‬

‫و‬

‫و‬

‫چون‬

‫آواز‬

‫چنان‬

‫سپه جنب جنبان شد و روز تار‬
‫جهاندار‬

‫درفش‬

‫رخشنده‬

‫جان‬

‫ز‬

‫برداشتند‬

‫سلم‬

‫و‬

‫شدند‬

‫نه دیوان که شیران جنگی به بر‬

‫ز من چون بدیشان رسید آگهی‬
‫اندرون‬

‫خشتهای‬

‫سپهبد سخن یک به یک یادکرد‬

‫خوانندشان‬

‫نعره‬

‫یاقوت‬

‫وزان‬

‫تکاورترند‬

‫سگسار‬

‫شد‬

‫چنان‬

‫که نوشه زی ای شاه تا جاودان‬
‫شهر‬

‫گران‬

‫زمین را ببوسید و شد پیش اوی‬

‫بنشاختش‬

‫دیوان‬

‫با‬

‫با‬

‫پیاده‬

‫عاج‬

‫تیمار‬

‫دیهیم‬

‫ابا تازی اسپان و پیالن و گنج‬

‫بارگاه‬

‫تخت‬

‫شاهنشهی‬

‫سپر در سپر ساخته سرخ و زرد‬

‫ابا کوس و با نای روئین و سنج‬
‫پذیره‬

‫برگرفتند‬

‫چو دریای سبز اندر آمد به جوش‬

‫وران‬

‫شدند‬

‫فرمان‬

‫بیاراست‬

‫خروش‬

‫کوه‬

‫او‬

‫راه‬

‫رخ‬

‫سپه‬

‫نامداران‬
‫را‬

‫ما‬

‫هم‬

‫گشت‬

‫آنجای‬

‫زرد‬

‫بگذاشتم‬

‫که چون آسیا شد بریشان زمین‬
‫سراسر‬

‫چنان‬

‫ساز‬

‫چو‬
‫‪128‬‬

‫سوی‬

‫زخم‬

‫پیل‬

‫رزم‬

‫سرباز‬

‫ژیان‬

‫با‬

‫کردند‬

‫کوپال‬
‫کمند‬

‫رای‬
‫من‬

‫دراز‬

‫خواست‬

‫مرا‬

‫کیانی‬

‫کمان‬

‫عقاب‬

‫به‬

‫کارد‬

‫کمند‬

‫چو‬

‫دیدم‬

‫خمیدم‬

‫برانگیختم‬

‫چو‬

‫آتش‬

‫بدو‬

‫خم‬

‫به‬

‫گرفتم‬

‫تکاور‬

‫به‬

‫چنگ‬

‫که‬

‫گمانم چنان بد که سندان سرش‬

‫برآمد‬

‫نگه کردم از گرد چون پیل مست‬

‫چنان‬

‫شهریارا‬

‫آمدم‬

‫چو‬

‫گرفتم‬
‫زدم‬

‫آمد‬

‫به‬

‫بر‬

‫زمین‬

‫کمربند‬

‫چو‬

‫بر‬

‫من‬

‫سرفراز‬

‫مرد‬

‫پیل‬
‫و‬

‫کوه‬

‫نشیب‬

‫و‬

‫سوار‬

‫چو‬

‫فراز‬

‫و‬

‫پیاده‬

‫بشنید‬

‫و‬

‫ده‬

‫ساالر‬

‫شاه‬

‫گفتار‬

‫دو‬

‫به‬

‫چو‬

‫بیامد‬

‫چنی‬
‫به‬

‫نباید‬
‫زمان‬
‫هر‬

‫شب‬

‫روز‬

‫سپهدار‬

‫گفت‬

‫با‬

‫هندوستان‬
‫که‬

‫تا‬

‫او‬

‫آنکس‬

‫شد‬

‫زمان‬

‫پرده‌ی‬
‫شاه‬

‫جهان‬

‫سام‬

‫سام‬

‫ستوهی‬

‫جهان‬

‫آتش‬

‫یابد‬

‫که‬

‫از‬

‫زو‬

‫بد‬

‫او‬

‫بود‬

‫ایدون‬

‫کنم‬

‫با‬

‫سپاه‬

‫پیوسته‌ی‬

‫به‬

‫چنین‬

‫ببوسید‬
‫سوی‬

‫داد‬

‫پاسخ‬

‫تخت‬

‫خانه‬

‫و‬

‫بنهاد‬

‫بمالید‬

‫سر‬

‫بجان‬

‫کردم‬

‫بکردار‬

‫دراز‬

‫شیر‬

‫برگشت‬

‫از‬

‫آمد‬

‫اندر‬

‫شمار‬

‫تا‬

‫گرفته‬

‫پاک‬

‫یاد‬

‫و‬

‫نزد‬

‫کز‬

‫کاخ‬

‫او‬

‫که‬

‫ماه‬

‫فرو‬

‫دید‬

‫سپهبد‬
‫دادند‬

‫منوچهر‬

‫ایدر‬

‫همه‬

‫برو‬

‫مهراب‬

‫ماند‬

‫با‬

‫از‬

‫فرخ‬

‫از‬

‫شد‬

‫بد‬

‫گشادند‬

‫زی‬

‫شاه‬

‫و‬

‫به‬

‫کاله‬
‫کوه‬

‫بدگمان‬

‫شاه‬

‫گزیده‬

‫لب‬
‫راه‬

‫بزرگ‬
‫مهان‬

‫بسوز‬

‫کابل‬

‫اژدها‬

‫بچه‌ی‬

‫شود رام گیتی پر از جنگ و جوش‬

‫خروش‬

‫بزرگان‬

‫ز‬

‫سر از تن جدا کن زمین را بشوی‬
‫که‬

‫به‬

‫کارزار‬

‫پدید‬

‫گشادند‬

‫فروز‬
‫رها‬

‫برآید‬

‫به‬

‫سترگ‬

‫اندر‬

‫چنگال‬

‫روی‬

‫برافراخت‬

‫شب‬

‫بارگاه‬

‫دست‬

‫خواهد‬

‫برگسستم‬

‫فگنده‬

‫می و مجلس آراست و شد شادمان‬
‫بگماز‬

‫مغفرش‬

‫به هر سو شده مردمان هم گروه‬

‫چو روز از شب آمد بکوشش ستوه‬
‫کوتاه‬

‫زنهار‬

‫چرمه‬

‫زین‬

‫سپه‬

‫هزار‬

‫کردند‬

‫هندی‬

‫تا‬

‫ریختم‬

‫بدین آهنین دست و گردی میان‬

‫چو افگنده شد شاه زین گونه خوار‬
‫بیابان‬

‫از‬

‫ز‬

‫دلیر‬

‫ژیان‬

‫تبر‬

‫خدنگ‬

‫همی جستمش تا کی آید به چنگ‬

‫وی اندر شتاب و من اندر درنگ‬
‫نزدیک‬

‫تیر‬

‫مغز‬

‫تیغ‬

‫کوه‬

‫و‬

‫راه‬

‫بر‬

‫دوخته‬

‫یکی‬

‫کزو‬

‫گمان‬

‫من‬

‫پیکان‬
‫شد‬

‫پوالد‬

‫ز‬

‫گزند‬

‫پیوند‬

‫که‬

‫در‬

‫ضحاک‬

‫دسته‌ی‬
‫و‬

‫او‬

‫خویشان‬

‫بود‬

‫اوی‬

‫که کین از دل شاه بیرون کنم‬

‫بران‬

‫روی‬

‫بدان‬

‫‪129‬‬

‫نامور‬
‫باد‬

‫مهر‬

‫پایان‬

‫انگشت‬

‫جوینده‬

‫اوی‬
‫راه‬

‫رفتن سام به جنگ مهراب‬
‫که‬

‫به مهراب و دستان رسید این سخن‬

‫خروشان‬
‫همی‬

‫چو‬

‫کابل‬

‫ز‬

‫گفت‬

‫همی‬

‫اگر‬

‫کابلستان‬

‫رفت‬

‫اژدهای‬

‫بخواهد‬

‫را‬

‫آگاهی‬

‫چو‬

‫همه‬

‫آمد‬

‫لشکر‬

‫پذیره‬

‫از‬

‫شدن‬

‫به‬

‫جای‬

‫زال‬

‫دژم‬

‫بیاید‬
‫پر‬

‫که‬

‫دلیر‬

‫را‬

‫تبیره‬

‫دید‬

‫دستان‬

‫سام‬

‫چو‬

‫پدر‬

‫روی‬

‫بزرگان‬

‫پیاده‬

‫زال‬

‫دلیر‬

‫نشست‬

‫از‬

‫را‬

‫زمین‬

‫بزرگان‬

‫شدند‬

‫ببوسید‬

‫تازی‬

‫بر‬

‫همه‬

‫که‬

‫آزرده‬

‫پدر‬

‫گر‬

‫از‬

‫دو‬

‫اسپ‬

‫پیش‬

‫بر‬

‫گشتست‬

‫او‬

‫بیاراسته‬

‫چه‬

‫سخن‬

‫آرد‬

‫مغز‬

‫به‬

‫چنین‬

‫تا‬

‫فرود‬

‫به‬

‫از‬

‫آمد‬

‫درگاه‬

‫باره‬

‫سام‬

‫یکی‬
‫که‬

‫ز‬

‫آفرین‬

‫بیدار‬

‫تیغ‬

‫تو‬

‫کرد‬

‫دل‬

‫بر‬

‫پهلوان‬

‫الماس‬

‫شاد‬

‫بریان‬

‫بچه‌ی‬

‫فریدون‬

‫سپهبد‬

‫سرخ‬

‫و‬

‫ساالرخواه‬

‫و‬

‫با‬

‫نره‬

‫پذیره‬

‫شیر‬

‫بیاراستند‬
‫شدند‬

‫زرد‬

‫و‬

‫چه‬

‫ساالرجوی‬

‫او‬

‫درخشنده‬

‫پوزش‬

‫همانا‬

‫بنفش‬

‫پدر‬

‫دیر‬

‫نیز‬

‫بلند‬

‫کوهی‬

‫مکش‬

‫آور‬

‫سر‬

‫هیچ‬

‫بر‬

‫سخن‬

‫نگذرد‬

‫سخن‬

‫پس از شرمش آب اندر آرم به چشم‬

‫گشاده‌دل‬

‫آمدند‬

‫هم‬

‫سوار‬

‫زمین‬

‫چو زال اندر آمد به پیش پدر‬
‫سام‬

‫ز‬

‫بباید‬

‫درود‬

‫سرانجام آخر به جز خاک نیست‬

‫و گر برگشاید زبان را به خشم‬
‫سام‬

‫گفتار‬

‫سر‬

‫بسوزد‬

‫پر‬

‫ره‬

‫زرین‬

‫یکی‬

‫چنین داد پاسخ کزین باک نیست‬
‫اندر‬

‫ز‬

‫من‬

‫به‬

‫دم‬

‫برآورده‬

‫به تیمار و با گفت و گو آمدند‬

‫آمدند‬

‫خرد‬

‫دل‬

‫گفت‬

‫چو‬

‫سمند‬

‫تو‬

‫و‬

‫سر‬

‫و‬

‫یال‬

‫پیاده شد از اسپ و بگذارد گام‬

‫روی‬

‫پدر‬

‫آمد‬

‫سپاه‬

‫همه پشت پیالن به رنگین درفش‬

‫گیتی‬

‫اندیشه‬

‫درفش‬

‫برخاستند‬

‫لفج‬

‫که‬

‫نخستین‬

‫بسود‬

‫زدند‬

‫شاه‬

‫فروهشته‬

‫به پیش پدر شد پر از خون جگر‬
‫سام‬

‫و‬

‫سپهبد‬

‫فگندند‬

‫بن‬

‫وزاب‬

‫گرد‬
‫باد‬

‫اندر‬

‫روانش‬

‫شود‬

‫را‬

‫دو‬

‫و‬

‫زمان‬

‫ببوسید‬

‫نرگس‬

‫شادکام‬

‫زال‬

‫و‬

‫همی‬

‫گراینده‌ی‬

‫آمدند‬

‫داد‬

‫را‬

‫بار‬

‫گسترد‬

‫بر‬

‫داد‬

‫باد‬

‫گل‬

‫سترد‬

‫زمین روز جنگ از تو گریان شود‬
‫‪130‬‬

‫کجا‬

‫دیزه‌ی‬

‫سپهری‬
‫زمین‬

‫همه‬

‫کجا‬

‫نسپرد‬

‫مردم‬

‫مگر‬

‫من‬

‫یکی‬

‫داد‬

‫از‬

‫به‬

‫تو‬

‫ز‬

‫خاک‬

‫و‬

‫بی‌بهره‌ام‬

‫را‬

‫تیمار‬

‫کنون‬

‫جهان‬

‫کم‬

‫نشستم‬

‫به‬

‫که‬

‫گر‬

‫که‬

‫ویران‬

‫ز‬

‫مازندران‬

‫من‬

‫اینک‬

‫به‬

‫اره‬

‫سپهبد‬

‫بدو‬

‫همه‬
‫ز‬

‫کابل‬

‫من‬

‫مشو‬

‫یکی‬

‫کینه‬

‫هدیه‬

‫کنی‬

‫به‬

‫میانم‬

‫چو‬

‫گفت‬
‫کار‬

‫فزاینده‬

‫را‬

‫و‬

‫به‬

‫به‬

‫نامه‬

‫تو‬

‫استاده‌ام‬

‫پیش‬

‫بدو‬

‫آری‬

‫من‬

‫با‬

‫نیم‬

‫کن‬

‫گفتار‬

‫همینست‬
‫تو‬

‫کار‬

‫تو‬

‫خود‬

‫همین‬

‫خواستی‬

‫فرمایم‬

‫اکنون‬

‫شاه‬

‫تا‬

‫چاره‌ی‬

‫به‬

‫هم‬

‫چنین‬
‫تن‬
‫ز‬

‫اگر‬

‫یار‬

‫باشد‬

‫جایگه‬

‫خدایی‬

‫به‬

‫رای‬

‫و‬

‫داشتم‬

‫از‬

‫که‬

‫داد‬

‫ساختی‬

‫من‬

‫بنگرید‬

‫کابل‬

‫زبان‬
‫دل‬

‫به‬

‫تو‬

‫کشتی‬

‫مپیمای‬

‫گوش‬
‫بر‬

‫دشمنان‬

‫تنگی‬

‫بسازم‬

‫دل‬

‫بر‬

‫کنون‬

‫و‬

‫همی‬

‫ترا‬

‫با‬

‫فرو‬

‫راستی‬
‫از‬

‫بار‬

‫بدین‬

‫خواهی‬

‫خشم‬

‫پیمان‬

‫به‬

‫گرگساران‬

‫بنده‬

‫برافراخت‬

‫تو‬

‫نیز‬

‫بر‬

‫جای‬

‫آرمت‬

‫تاختی‬

‫داد‬

‫من‬

‫داده‌ام‬

‫من‬

‫بر‬

‫تو‬

‫سخن‬

‫برد‬

‫یال‬

‫شاد‬

‫بود‬

‫گواست‬

‫برخاستی‬

‫بازار‬

‫تو‬

‫داد‬

‫آورم‬

‫فرستم به دست تو ای نیک‌خواه‬
‫روان‬

‫سخن هر چه باید به یاد آورم‬
‫جهاندار‬

‫سپردی‬

‫چشم‬

‫درختی‬

‫راست‬

‫بیداد‬

‫اندرم‬

‫آتش‬

‫نگه‬

‫زال‬
‫بود‬

‫کوه‬

‫با‬

‫ابا رای و با تاج و تخت و سران‬

‫نیازارمت‬

‫آباد‬

‫هست‬

‫این‬

‫که از چه سیاه و سپیدست رنگ‬

‫تو‬

‫من‬

‫گر‬

‫به‬

‫پرورید‬

‫این‬

‫خان‬

‫پیوند‬

‫پدر‬

‫ساختی‬

‫بشنید‬

‫آرزو‬

‫تیز‬

‫جویی‬

‫گرچه‬

‫تو‬

‫شهره‌ام‬

‫نژادم‬

‫ابا گنج و با تخت و گرز گران‬
‫به‬

‫به‬

‫زمین‬

‫و‬

‫زمان‬

‫هنر‬

‫را‬

‫فرمان‬

‫تو‬

‫داد‬

‫کشته‬

‫یابد‬

‫بنیاد‬

‫تو‬

‫که بر من کسی را بران هست راه‬

‫ترا با جهان آفرین نیست جنگ‬
‫آفرین‬

‫و‬

‫خرد‬

‫نیارد‬

‫کشید‬

‫خورد‬

‫بینداختی‬

‫زاینده‬

‫ستاره‬

‫سپاه‬

‫به گیتی مرا نیست با کس نبرد‬

‫گناه‬

‫یلستم‬

‫بزادم‬

‫روان‬

‫شادمان‬

‫داد‬

‫آید‬

‫همانا‬

‫دید‬

‫داد‬

‫تو‬

‫سام‬

‫جنگ‬

‫تو‬

‫با‬

‫خویشتن‬

‫مادر‬

‫فگندی‬

‫شیر‬

‫از‬

‫آنکه‬

‫ز‬

‫گرز‬

‫پرورده‌ام‬

‫همی‬

‫مگر‬

‫چمد‬

‫باد‬

‫که‬

‫مرغ‬

‫ندانم‬

‫تو‬

‫روز‬

‫شتاب‬

‫اندر‬

‫درنگ‬

‫به‬

‫ما‬

‫‪131‬‬

‫و‬

‫کام‬

‫دلش‬

‫تو‬

‫سوی‬

‫گردد‬

‫همه‬

‫کار‬

‫ما‬

‫نامه سام نزد منوچهر شاه‬
‫نویسنده‬

‫را‬

‫سرنامه‬

‫پیش‬

‫کرد‬

‫ز‬

‫بنشاندند‬

‫آفرین‬

‫ازویست نیک و بد و هست و نیست‬

‫همه‬

‫بران‬

‫هر آن چیز کو ساخت اندر بوش‬

‫خداوند‬

‫به‬

‫رزم‬

‫گراینده‬

‫کشنده‬
‫ز‬

‫باد‬

‫کیوان‬

‫اندرون‬
‫گرز‬

‫درفش‬

‫خورشید‬

‫و‬

‫زهر‬

‫تریاک‬

‫فریدون‬

‫به‬

‫و‬

‫عمود‬

‫گشاینده‬

‫تو‬

‫وزو‬

‫ماه‬

‫به‬

‫سوز‬

‫یکی‬

‫همی‬

‫بنده‌ام‬
‫گرد‬

‫من‬

‫گیرد‬

‫کافور‬

‫یکی‬

‫ببستم‬

‫میان‬

‫را‬

‫بشد‬

‫آب‬

‫گردان‬

‫بلند‬

‫چنان‬

‫اژدها‬

‫سرم‬

‫زمین‬

‫شهر‬

‫تا‬

‫هوا‬

‫پاک‬

‫دیدم‬

‫او‬

‫نهنگ‬
‫زمین‬

‫دژم‬

‫گشت‬

‫بی‌مردم‬

‫و‬

‫ساختم‬

‫گردن‬

‫همان‬

‫کوه‬

‫همان‬

‫روی‬

‫همی‬

‫زمین‬

‫ز تفش همی پر کرگس بسوخت‬
‫بر‬

‫کارزار‬

‫ز‬

‫کشان‬

‫گردن‬

‫برون آمد و کرد گیتی چو کف‬

‫پرندگان‬

‫کشیدی‬

‫سرافشان‬

‫جاودان‬

‫برآورده‬

‫کشف‬

‫ز‬

‫سمند‬

‫چو من دست بردم به گرز گران‬

‫جهان را ازو بود دل پر هراس‬
‫ز‬

‫خاک‬

‫جنگی‬

‫نعل‬

‫پلنگ‬

‫چو من کس ندیدی به گیتی سوار‬

‫مازندران‬

‫شهر‬

‫سرافراز‬

‫ابا‬

‫بنده‌وار‬

‫پهنای‬

‫ماه‬

‫گیتی‬

‫فروز‬

‫منوچهر‬

‫شاه‬

‫چنین کرد خورشید و ماه افسرم‬

‫ز من گر نبودی به گیتی نشان‬
‫کو‬

‫اندرون‬

‫بر‬

‫روان‬

‫به مردی بشست اندر آورده پای‬

‫عنان پیچ و اسپ افگن و گرزدار‬

‫ز‬

‫بزم‬

‫چرخ‬

‫را‬

‫روش‬

‫به آبشخور آری همی گرگ و میش‬

‫جای‬

‫رود‬

‫آفرین‬

‫شود‬

‫همان از دل پاک و پاکیزه کیش‬
‫رسیده‬

‫است‬

‫کشنده‬

‫جنگ‬

‫به‬

‫بندگانیم‬

‫و‬

‫ایزد‬

‫یکیست‬

‫ز شادی به هر کس رساننده بهر‬

‫شهر‬

‫کوه‬

‫هر‬

‫همی‬

‫کجا هست و باشد همیشه به جای‬

‫خدای‬

‫و‬

‫در‬

‫سخنها‬

‫راندند‬

‫آب‬

‫داشتندی‬
‫زیر‬

‫تا‬

‫کوه‬

‫شب‬

‫گیتی‬

‫زهرش‬

‫و‬

‫ز‬

‫همی‬

‫باالی‬
‫روز‬

‫او‬

‫پاس‬

‫درندگان‬

‫برفروخت‬

‫به دم درکشیدی ز گردون عقاب‬
‫همه‬

‫چارپای‬

‫چو دیدم که اندر جهان کس نبود‬

‫یکسر‬

‫او‬

‫را‬

‫سپردند‬

‫جای‬

‫که با او همی دست یارست سود‬
‫‪132‬‬

‫به‬

‫زور‬

‫میان‬

‫جهاندار‬

‫را‬

‫به‬

‫ببستم‬

‫زین‬

‫برفتم‬

‫مرا‬

‫به‬

‫اندرون‬

‫نام‬

‫نهنگ‬

‫پدرود‬

‫گاوسر‬

‫سپر‬

‫نشستم‬

‫بلند‬

‫گرزه‌ی‬

‫بسان‬

‫کرد‬

‫یزدان‬

‫پاک‬

‫بیفگندم از دل همه ترس و باک‬

‫به‬

‫مرا‬

‫دژم‬

‫هرکو‬

‫شنید‬

‫درختی‬

‫سیاه‬

‫زبانش‬

‫ای‬

‫شهریار‬

‫چنان‬

‫گمانی‬

‫ز‬

‫ز‬

‫برو‬

‫بانگش‬
‫بر‬

‫یکی‬

‫بلرزید‬

‫زدم‬

‫تیر‬

‫بانگ‬

‫الماس‬

‫برسان‬

‫پیکان‬

‫هم‬

‫زمان‬

‫اندر‬

‫زمین‬

‫زدم‬

‫سدیگر‬

‫یزدان‬

‫گیهان‬

‫خدای‬

‫به‬

‫زدم‬

‫بر‬

‫سرش‬

‫گاو‬

‫گرزه‌ی‬

‫برو‬

‫چهر‬

‫مرا‬

‫چو‬

‫فرو‬

‫بران‬

‫سام‬
‫زو‬

‫یک‬

‫ریخت‬
‫بوم‬

‫زخم‬

‫بازگشتم‬
‫از‬

‫تا‬

‫باره‬

‫ازان‬
‫بر‬

‫گستوان‬

‫تن‬

‫سالیان‬

‫چون‬

‫چرخ‬

‫آتش‬

‫کنار‬

‫بر‬

‫شده‬

‫تیره‬

‫دود‬

‫بود‬

‫کار‬

‫مرد‬

‫دلیر‬

‫اندرون‬

‫بر‬

‫راندم‬

‫دهانش‬

‫بی‌درنگ‬

‫بپیچید‬

‫این‬

‫گاوسر‬

‫پیلتن‬

‫کوه‬

‫زمین‬

‫همی‬
‫که‬

‫جهان‬

‫برهنه‬

‫روشنم‬

‫بر‬

‫اندر‬

‫خشم‬

‫ازان‬

‫را‬

‫گفتی‬

‫بارید‬

‫ز‬

‫گرزکین‬
‫جای‬

‫سپهر‬

‫ز مغزش زمین گشت باکوه راست‬

‫بود‬

‫خواندند‬

‫آمد‬

‫به‬

‫به‬

‫راه‬

‫فرو ریخت زو زهر چون رود نیل‬

‫همه کوهساران پر از مرد و زن‬

‫جهانی‬

‫سیه‬

‫فگنده‬

‫و‬

‫مگر‬

‫برانگیختم‬

‫کشف رود پر خون و زرداب شد‬
‫بران‬

‫کرده‬

‫غرید‬

‫برآهختم‬

‫به زخمی چنان شد که دیگر نخاست‬

‫جنگ‬

‫خواهم‬

‫کشید‬

‫برآمد همی جوی خون از جگرش‬

‫شکستم سرش چون تن ژنده پیل‬

‫نظاره‬

‫به‬

‫ابر‬

‫باز‬

‫دارم‬

‫زدم‬

‫چو تنگ اندر آورد با من زمین‬
‫نیروی‬

‫گرز‬

‫ورا‬

‫بماند از شگفتی به بیرون زبانش‬

‫همچنان‬

‫بر‬

‫مرا‬

‫دید‬

‫به‬

‫خدنگ‬

‫میان‬

‫فر‬

‫چنان‬

‫شیر‬

‫زفرش‬

‫اژدها‬

‫و‬

‫تیز‬

‫دم‬

‫ز زهرش زمین شد چو دریای چین‬

‫چو شد دوخته یک کران از دهانش‬
‫دیگری‬

‫چنگ‬

‫بر‬

‫که‬

‫جهان پیش چشمم چو دریا نمود‬
‫روی‬

‫و‬

‫به‬

‫گردن‬

‫کشان موی سر بر زمین چون کمند‬

‫چو دو آبگیرش پر از خون دو چشم‬
‫بردم‬

‫کمان‬

‫تیز‬

‫که‬

‫ز سر تا به دمش چو کوه بلند‬
‫بسان‬

‫بران‬

‫بازو‬

‫پیل‬

‫پیکر‬

‫سمند‬

‫وزین‬
‫جز‬

‫نبود‬

‫سران‬

‫چنین و جزین هر چه بودیم رای‬
‫‪133‬‬

‫جای‬

‫آن‬

‫زر‬

‫هست‬
‫را‬

‫و‬

‫زشت‬

‫پتیاره‬

‫بود‬

‫خواندندی‬

‫اژدها‬

‫شد‬

‫از‬

‫آرامش‬

‫آفرین‬

‫و‬

‫خواب‬

‫شد‬

‫از‬

‫هر‬

‫سوخته‬

‫گوهر‬

‫نامور‬

‫چند‬

‫خار‬

‫سرآوردمی‬

‫بمن‬

‫برافشاندند‬
‫جوشنم‬

‫رانم‬

‫زیان‬

‫زیر‬

‫پای‬

‫خاور‬

‫نبود‬

‫چمانیدمی‬

‫کجا‬

‫من‬

‫همه‬

‫گرگساران‬

‫بپرداختی‬

‫بادپای‬

‫مرا‬

‫کنون چند سالست تا پشت زین‬
‫زمانی‬

‫نکردم‬

‫این‬

‫کنون‬

‫بدان‬

‫کمندی‬

‫سپردیم‬
‫یکی‬

‫که‬

‫هم‬

‫و‬

‫مازنداران‬

‫برافراخته‬

‫من‬

‫بینداخت‬
‫نوبت‬

‫آرزو‬

‫برو‬

‫بودی‬
‫از‬

‫بوم‬

‫نماند‬

‫کنون‬

‫دارد‬

‫زال‬

‫اندر‬

‫همان‬
‫بر‬

‫نکردیم‬
‫همانا‬

‫که‬

‫بی‌رای‬

‫شست‬

‫که‬

‫را‬

‫نهان‬

‫کجا‬

‫با‬

‫زال‬

‫که‬

‫من‬

‫گفت‬

‫مرا‬

‫چو‬

‫چنان‬

‫چو‬

‫پرورده‌ی‬
‫ماه‬

‫دیوانه‬

‫باشد‬

‫مرغ‬

‫به‬

‫بیند‬

‫گردد‬

‫به‬

‫کنی‬

‫بر‬

‫بی‌گناه‬

‫ز‬

‫بس‬

‫گسی‬

‫درد‬

‫کردمش‬

‫کو‬

‫با‬

‫دلی‬

‫چو‬

‫ترا‬

‫نخفت‬

‫چو خورشید سر سوی خاور نهاد‬

‫بیامد‬
‫به‬

‫سوی‬

‫شهنشاه‬

‫بنهاد‬

‫شده‬

‫شاه‬

‫شاه‬

‫فرمان‬
‫باشد‬

‫جهان‌بان‬

‫زی‬

‫آهنگ‬
‫در‬

‫را‬

‫آید‬

‫سپیده‬

‫چو آن جامه‌ها سوده بفگند شب‬
‫به‬

‫کرد‬

‫کوپال‬

‫من‬

‫را‬

‫جهان‬

‫اوست‬

‫سترگ‬
‫من‬

‫بسیچ‬

‫کابل‬

‫میان‬

‫کنی‬

‫گروه‬

‫کین‬

‫نباید‬

‫گرفت‬

‫به‬

‫خود‬

‫نزدیک‬

‫نیاموخت‬

‫تخت‬
‫باید‬

‫بلند‬

‫خرد‬

‫ستد زود دستان و بر پای خاست‬

‫چو نامه نوشتند و شد رای راست‬

‫زین‬

‫شاه‬

‫که‬

‫ببست‬

‫چنان رفت پیمان که بشنید شاه‬

‫همان کن که با مهتری در خورد‬

‫اندر‬

‫سزاتر‬

‫که‬

‫زیر‬

‫همی‬

‫که بخشایش آرد هر آن کش بدید‬

‫مستمند‬

‫آورد‬

‫درین‬

‫و‬

‫ز‬

‫نباید‬

‫روزها‬

‫ازو‬

‫کنون رنج مهرش به جایی رسید‬
‫دید‬

‫بنده‬

‫باژگونه‬

‫کمربند‬

‫نیکویی‬

‫کوپال‬

‫خماند‬

‫من‬

‫چو سرو سهی بر سرش گلستان‬

‫کابلستان‬

‫نباشد‬

‫مرا‬

‫بخواهد‬

‫نشانی‬

‫کوه‬

‫شگفت‬

‫اسپم‬

‫همی چاک چاک آمدش ز استخوان‬

‫به پیش من آمد پر از خون رخان‬
‫بردار‬

‫کوبنده‬

‫گردگاهم‬

‫شنیدست‬

‫که از رای او سر نپیچم به هیچ‬
‫آمل‬

‫زخم‬

‫شاید‬

‫بیاید‬

‫بزرگ‬

‫پیمان‬

‫و‬

‫زمانه‬

‫یکی آرزو کان به یزدان نکوست‬
‫شاه‬

‫است‬

‫زمین‬

‫ترا خواستم راد و پیروز و شاد‬

‫همی‬

‫دست‬

‫تختگاه‬

‫و‬

‫درنده‬

‫به تو راست کردم به گرز گران‬

‫یاد‬

‫یال‬

‫شیر‬

‫جای‬

‫برآمد‬

‫پای‬

‫ابا‬

‫روی‬

‫‪134‬‬

‫و‬

‫نیاسود‬

‫بخندید‬

‫خروشیدن‬

‫نامه‌ی‬

‫سام‬

‫و‬

‫تا‬

‫بگشاد‬
‫کره‬

‫آزاده‬

‫بامداد‬
‫لب‬

‫نای‬

‫خوی‬

‫خشم گرفتن مهراب بر سیندخت‬
‫چو در کابل این داستان فاش گشت‬

‫سر‬

‫بدو گفت کاکنون جزین رای نیست‬

‫که با شاه گیتی مرا پای نیست‬

‫همه‬

‫برآشفت و سیندخت را پیش خواند‬
‫که‬

‫آرمت‬

‫دخت‬

‫با‬

‫ناپاک‬

‫تن‬

‫برآساید‬
‫دل‬

‫چو بشنید سیندخت بنشست پست‬

‫اگر‬

‫چند‬

‫بدو‬

‫گفت‬

‫باشد‬

‫مهراب‬

‫سیندخت‬

‫کای‬

‫سرفراز‬

‫بدو‬

‫مرا‬

‫بگویم‬

‫رفت‬

‫بدو‬

‫باید‬

‫به‬

‫آنچه‬

‫نزدیک‬

‫بدو‬

‫گفت‬

‫سپردن‬

‫مگر‬

‫شهر‬

‫کابل‬

‫غم‬

‫بیارای‬

‫پرستنده و اسپ و تخت و کاله‬
‫چین‬

‫گفت‬

‫نسوزد‬

‫سیندخت‬

‫کای‬

‫هم‬

‫نگین‬

‫چو‬

‫ما‬

‫به‬

‫نامدار‬

‫نباید که چون من شوم چاره‌جوی‬

‫به‬

‫برگشایم‬

‫خرد‬

‫کلید‬

‫به‬

‫اندیشه‬

‫بست‬

‫خورشید‬

‫فش‬

‫کامت‬

‫میان‬

‫کت‬

‫زبان‬

‫ز من رنج جان و ز تو خواسته‬
‫مهراب‬

‫در‬

‫بود‬

‫سزد‬

‫بستان‬

‫گردد‬

‫بکن‬

‫آید‬

‫دراز‬

‫نماند‬

‫شود‬

‫بدخشان‬

‫داستان‬

‫یالن‬

‫وگر چادر خون به تن بر بپوش‬

‫سام‬

‫گفتن‬

‫یکی‬

‫چون‬

‫مزن‬

‫بگو آنچه دانی و جان را بکوش‬
‫گفت‬

‫انجمن‬
‫زمین‬

‫اندر‬

‫تیرگی‬

‫جهان‬

‫شود روز چون چشمه روشن شود‬
‫کز‬

‫سر‬

‫رام‬

‫شاه‬

‫دیگر‬

‫برو‬

‫دیریاز‬

‫باستان‬

‫وی‬

‫ببخش و بدان کین شب آبستنست‬

‫تنست‬

‫شب‬

‫و‬

‫بر‬

‫چو‬

‫بدو گفت بشنو ز من یک سخن‬
‫ترا‬

‫بر‬

‫چاره‌جوی‬

‫بیامد‬

‫وزان پس دوان دست کرده به کش‬
‫خواسته‬

‫رودابه‬

‫زارتان‬

‫بر‬

‫براند‬

‫که بد ژرف بین و فزاینده رای‬

‫یکی چاره آورد از دل به جای‬

‫گر‬

‫پرخاش‬

‫ازان زخم گرزش که یارد چشید‬

‫به کابل که با سام یارد چخید‬

‫ز‬

‫پر‬

‫خشم‬

‫کشم‬

‫مگر شاه ایران ازین خشم و کین‬

‫بهر‬

‫مرزبان‬

‫ز‬

‫گشت‬

‫خام‬

‫گنج‬
‫و‬

‫به‬

‫جای‬

‫چو‬

‫تیغ‬

‫گفتارها‬

‫من‬

‫با‬

‫پژمرده‬

‫خونم‬

‫هرگز‬

‫روان‬

‫از‬

‫را‬

‫نیام‬
‫پزد‬

‫آراسته‬

‫نباید‬

‫کشید‬

‫برفروزد‬

‫ما‬

‫خویشتن‬

‫شد‬

‫نیاید‬

‫گنج‬

‫نیاز‬

‫بر‬

‫خواسته‬

‫به‬

‫به‬

‫راه‬

‫خواردار‬

‫تو رودابه را سختی آری به روی‬
‫‪135‬‬

‫مرا‬

‫ندارم‬

‫جهان‬

‫در‬

‫انده‬

‫همی‬

‫جان‬

‫انده‬

‫کنون‬

‫اوست‬

‫ازویست‬

‫خویشتن‬

‫با‬

‫روز‬

‫توم‬

‫این‬

‫و‬

‫درد‬

‫پیمان‬

‫اندوه‬

‫اوست‬
‫من‬

‫پس آنگه به مردی ره چاره جست‬

‫یکی سخت پیمان ستد زو نخست‬

‫رفتن سیندخت به نزد سام‬
‫بیاراست‬
‫پس‬

‫به‬

‫ابا‬

‫تن‬

‫از‬

‫زرین‬

‫را‬

‫گنج‬

‫به‬

‫زرش‬

‫ستام‬

‫زرین‬

‫طوق‬

‫دیبا‬

‫ز‬

‫بهر‬

‫و‬

‫آوریدند‬

‫پرستنده‬

‫زر‬

‫به‬

‫سی‬

‫از‬

‫برون‬

‫نثار‬

‫ز‬

‫پر از مشک و کافور و یاقوت و زر‬
‫چهل‬

‫جامه‬

‫پیکر‬

‫دیبای‬

‫زر‬

‫یکی‬

‫صد‬

‫بسان‬

‫سپهری‬

‫وزان‬

‫ژنده‌پیالن‬

‫برش‬

‫یکی‬

‫خسروی‬

‫ابا‬

‫شاهوار‬

‫تخت‬

‫پهنای‬

‫بیست‬

‫هندی‬

‫زر‬
‫او‬

‫چهار‬

‫بیامد‬
‫به‬

‫که‬
‫ز‬

‫بیامد‬

‫کار‬

‫گرازان‬

‫آگهان‬

‫آمد‬

‫مهراب‬
‫بر‬

‫گفت‬

‫فرستاده‌ای‬

‫گرد‬

‫تا‬

‫آوریده‬
‫یل‬

‫سام‬

‫زمین‬

‫را‬

‫ببوسید‬

‫و‬

‫از‬

‫چند‬

‫همه‬

‫سی‬

‫گونه‬

‫به‬

‫پارسی‬

‫و‬

‫طوق‬

‫برو‬
‫همه‬

‫جامه‬

‫یکی‬

‫باره‬

‫با‬

‫سیصد‬

‫چندی‬

‫گهر‬

‫داده‬

‫پرند‬

‫زهراب‬

‫همه‬

‫ساخته‬

‫نه‬

‫سام‬

‫آواز‬

‫بگویند‬

‫ناگهان‬

‫به‬

‫کابلی‬

‫به‬

‫پیام‬

‫بگفت‬

‫پرده‌دار‬

‫به‬

‫فرود آمد از اسپ سیندخت و رفت‬
‫کرد‬

‫و‬

‫سی‌هزار‬

‫گونه‬

‫بارکش‬
‫یاره‬

‫چند‬

‫فزون‬

‫و‬

‫بود‬

‫راه‬

‫و‬

‫گونه‬

‫گهر‬

‫جوی‬

‫گوشوار‬

‫باالی‬

‫کردند‬

‫فرش‬

‫گهر‬
‫او‬

‫بار‬

‫چو گردی به مردی میان را ببست‬

‫یکی ترگ رومی به سر بر نهاد‬
‫به‬

‫چون‬

‫تازی‬

‫استر‬

‫چو‬

‫چو شد ساخته کار خود بر نشست‬
‫درگاه‬

‫کرد‬

‫پیروزه‌ی‬

‫جزان‬

‫صد اشتر همه ماده‌ی سرخ موی‬
‫تاج‬

‫دینار‬

‫اسپان‬

‫طرازش‬

‫به زرین و سیمین دوصد تیغ هند‬
‫پرگوهر‬

‫به‬

‫پرمایه‬

‫یکی جام زر هر یکی را به دست‬

‫شست‬

‫به‬

‫در‬

‫و‬

‫یاقوت‬

‫سر‬

‫ابر‬

‫آفرین‬
‫‪136‬‬

‫نزد‬

‫نزد‬

‫داد‬
‫با‬

‫زیراندرش‬
‫و‬

‫و‬

‫بفرمود‬

‫شاه‬

‫بر‬

‫پیش‬

‫سپهبد‬

‫و‬

‫برگفت‬

‫نه‬

‫سرفراز‬

‫سپهبد‬

‫سپهبد‬

‫همچو‬

‫یل‬

‫جهانگیر‬
‫تا‬

‫داد‬

‫خرامید‬

‫پهلوان‬

‫باد‬

‫نام‬

‫جهان‬
‫زابلی‬
‫سام‬
‫بار‬

‫تفت‬

‫زمین‬

‫و‬

‫نثار‬

‫پرستنده‬

‫یکایک‬
‫پر‬

‫همه‬

‫اندیشه‬

‫که‬

‫جایی‬

‫و‬

‫گر‬

‫گراین‬

‫و‬

‫سام‬

‫بنشست‬

‫کجا‬

‫زو‬

‫بازگردانم‬

‫سر‬

‫برسان‬

‫مایه‬

‫خواسته‬

‫برآورد‬

‫اسپ‬

‫پیش‬

‫گفت‬

‫و‬

‫مست‬

‫بکش کرده دست و سرافگنده پست‬

‫چندین‬
‫پیش‬

‫زال‬

‫کاین‬

‫سر‬

‫آورید‬
‫بود‬

‫پذیرم‬

‫از‬

‫پیل‬

‫رده بر کشیده ز در تا دو میل‬

‫ز‬

‫همه‬

‫به‬

‫آن‬

‫چو‬

‫دید‬

‫گرفته یکی جام هر یک به دست‬

‫به‬

‫پیش‬

‫چو‬

‫چنین‬

‫با‬

‫سپهبد‬

‫پهلوان‬

‫گفت‬

‫بزرگان‬

‫ز‬

‫گنهکار‬

‫گر‬

‫کار‬

‫بر‬

‫سیندخت‬

‫تو‬

‫ریختند‬

‫دانش‬

‫با‬

‫که‬

‫پهلوان‬

‫به‬

‫آموختند‬

‫به‬

‫به مهر تو شد بسته دست بدی‬
‫سر‬

‫بود‬

‫بیگناهان‬

‫همه‬

‫شهر‬

‫نیاید‬

‫چنین‬

‫کابل‬

‫مهراب‬

‫بود‬

‫برای‬

‫تواند‬

‫چه‬

‫زنده‬

‫ز‬

‫کجا‬

‫کرد‬

‫از‬

‫تو‬

‫کارش‬

‫کهتری‬

‫گر‬

‫همال‬

‫تو‬

‫مهراب‬

‫و‬

‫فرهنگ‬

‫اوی‬

‫ز‬

‫بدو‬

‫باال‬

‫و‬

‫گفت‬

‫سیندخت‬

‫کای‬

‫ازان‬

‫که‬

‫از‬

‫تو‬

‫نیاید‬

‫به‬

‫تو‬

‫خون‬

‫دلش‬

‫اندر‬

‫پیر‬

‫تیرگیها‬

‫گرزت‬

‫و‬

‫باال‬

‫دیگر‬

‫خانه‬

‫تو‬

‫رفته‬

‫جای‬

‫گشاده‬

‫دیده‬

‫آورد‬

‫خاک‬

‫و‬

‫ناهید‬

‫آراسته‬
‫دهید‬

‫دل‬

‫سرو‬

‫بال‬

‫شادکام‬
‫دید‬

‫بدند‬

‫نشست‬

‫برآمیختند‬
‫بپرداختند‬

‫گردد‬

‫جوان‬

‫ره‬

‫ایزدی‬

‫برافروختند‬

‫سیراب‬

‫باید‬

‫پای‬

‫هور‬

‫بود‬

‫بگرد‬

‫تواند‬

‫آفرید‬

‫کت‬

‫بپرسم‬

‫بهانه‬

‫مجوی‬

‫مر آن دخت او را کجا دید زال‬
‫به من گوی تا باکی اندر خورد‬
‫بران سان که دیدی یکایک بگوی‬

‫سر‬

‫پهلوان‬

‫پهلوانان‬

‫و‬

‫پشت‬

‫گوان‬

‫که لرزان شود زو بر و بوم و رست‬

‫یکی سخت پیمانت خواهم نخست‬
‫جانم‬

‫رای‬

‫پیالن‬

‫بدی‬
‫به‬

‫به‬

‫سیمرغ‬

‫رمه‬

‫میان را به خون ریختن در مبند‬

‫به روی و به موی و به خوی و خرد‬
‫دیدار‬

‫با‬

‫بیگانه‬

‫درخشنده‬

‫بدو سام یل گفت با من بگوی‬
‫را‬

‫یک‬

‫پرستنده‬

‫ازان ترس کو هوش و زور آفرید‬
‫پسند‬

‫بفرمود‬

‫کامد‬

‫پیکر‬

‫شاه‬

‫و‬

‫و‬

‫و‬

‫آیین‬

‫بود‬

‫کابلستان‬

‫گویا‬

‫رسیده‬

‫ز‬

‫ساختند‬

‫مه‬

‫بهی‬

‫همه‬

‫آزرده‬

‫کردار‬

‫و‬

‫کرد‬

‫سمن‬

‫سه بت روی با او به یک جا بدند‬
‫فرو‬

‫به‬

‫شد‬

‫چه‬

‫گردد‬

‫نام‬

‫زبان‬

‫پری روی سیندخت بر پیش سام‬
‫هدیه‌ها‬

‫من‬

‫غالمان‬

‫برید این به گنجور دستان دهید‬
‫را‬

‫زن‬

‫برآرد‬

‫خواسته‬

‫پذیرفته‬

‫پهلوان‬

‫فرستادن‬

‫خیره‬

‫کان‬

‫بدید‬

‫نه آنکس که بر من بود ارجمند‬

‫گزند‬
‫‪137‬‬

‫کاخ‬

‫مرا‬

‫ایوان‬

‫و‬

‫هست‬

‫همان گنج و خویشان و بنیاد هست‬

‫کابلستان‬

‫زابلستان‬

‫آباد‬

‫بگویم‬

‫چو ایمن شوم هر چه گویی بگوی‬

‫نهفته‬

‫نیز‬

‫جزین‬

‫گنج‬

‫همه‬

‫هر‬

‫کاندر‬

‫چیز‬

‫بکوشم‬

‫بیبد‬

‫خورد‬

‫چو‬

‫سیندخت‬

‫بشنید‬

‫همان‬

‫او‬

‫که من خویش ضحاکم ای پهلوان‬

‫همان‬

‫مام‬

‫همه‬

‫رودابه‌ی‬

‫دودمان‬
‫بر‬

‫همی‬

‫آمدم‬

‫کنون‬
‫اگر‬

‫پیش‬

‫تو‬

‫ما‬

‫تا‬

‫بر‬

‫خواندیم‬

‫هوای‬

‫گنهکار‬

‫تو‬

‫و‬

‫پاک‬

‫آفرین‬

‫دل‬

‫چیست‬

‫سخنها‬

‫بشنید‬

‫چو‬

‫چنین‬

‫داد‬

‫بدین‬

‫نیز‬

‫که‬

‫پاسخ‬

‫که‬

‫زال‬

‫شما‬

‫گرچه‬

‫گوهر‬

‫از‬

‫آفریند‬

‫چنان‬

‫یکی‬

‫یکی‬
‫به‬

‫از‬

‫نزد‬

‫نامه‬

‫فزایش‬
‫با‬

‫منوچهر‬

‫البه‌ی‬

‫ز‬

‫شد‬

‫بدین‬

‫زال‬

‫را‬

‫کشی‬

‫تیره‬

‫روز‬

‫شادان‬

‫شاه‬

‫نه‬

‫ور‬

‫اندر‬

‫دل‬

‫چو‬

‫کردگار‬

‫نمانیم‬
‫یکی‬
‫ز‬

‫با‬

‫دردمند‬

‫چنان‬

‫زر‬

‫همان‬

‫چو‬

‫دهد‬
‫‪138‬‬

‫و‬

‫کمی‬

‫نبشتم‬

‫به زین اندر آمد که زین را ندید‬
‫شاه‬

‫جهاندار‬

‫گر‬

‫گیتی‬

‫ابا‬

‫آراسته‬

‫پاسخ‬

‫تا‬

‫زمین‬

‫اندر‬

‫ببندی‬

‫آید‬

‫خوریم‬
‫ببند‬
‫روز‬

‫به‬

‫رودابه‬

‫تن‌درست‬

‫و‬

‫همال‬

‫جوید‬

‫همان تاج و اورنگ را در خورید‬

‫رای‬

‫زال‬

‫برکشد‬

‫پادشاهی‬

‫بمانید‬

‫یکی بر فراز و یکی در نشیب‬
‫دل‬

‫روز‬

‫چاک‬

‫درست است اگر بگسلد جان من‬

‫چنین است گیتی وزین ننگ نیست‬
‫که‬

‫روشن‬

‫روان‬

‫میانش چو غرو و به رفتن تذرو‬

‫دیگرید‬

‫آیدش‬

‫گفتار‬

‫پیوند‬

‫او‬

‫زنی دید با رای و روشن روان‬

‫تو با کابل و هر که پیوند تست‬
‫همداستانم‬

‫و‬

‫مهراب‬

‫بر‬

‫کجا‬

‫به رخ چون بهار و به باال چو سرو‬
‫پیمان‬

‫شب‬

‫تیره‬

‫بکش‬

‫پهلوان‬
‫من‬

‫زن‬

‫گرد‬

‫بدین‬

‫مسوز‬

‫ازو‬

‫مهتر‬

‫ز کابل ترا دشمن و دوست کیست‬

‫من اینک به پیش توام مستمند‬
‫بیگناهان‬

‫راست‬

‫همان‬

‫بدگوهریم‬

‫کابل‬

‫من‬

‫پر‬

‫خرد‬

‫که دستان همی جان فشاند بروی‬

‫روی‬

‫یزدان‬

‫رسانم‬

‫ز‬

‫به‬

‫بگفت آنچه اندر نهان بود راست‬

‫زمین را ببوسید و بر پای خاست‬
‫ماه‬

‫بجویم‬

‫ورا نیک بنواخت و پیمان ببست‬

‫گرفت آن زمان سام دستش به دست‬
‫سوگند‬

‫بدین‬

‫آب‬

‫روی‬

‫جهان‬

‫ماندیم‬

‫فزونی‬
‫به‬

‫شد‬

‫نعل‬

‫خندان‬

‫دل‬

‫که‬

‫با‬

‫جنگ‬

‫یکی‬

‫دیگری‬

‫نزدیک‬

‫گفتی‬

‫اسپش‬
‫شود‬

‫های‬

‫شاه‬

‫های‬

‫نهیب‬

‫کاسته‬
‫بلند‬

‫برآورده‬

‫پر‬

‫فرخ‬

‫نهد‬

‫زمین‬

‫رای‬

‫با‬

‫نیست‬

‫را‬

‫ندید‬

‫که‬

‫پرورده‌ی‬

‫شدست‬

‫از آب مژه پای در گل شدست‬
‫بها‬

‫مرغ‬

‫بی‌دل‬

‫آن‬

‫بچه‌ی‬

‫اژدها‬

‫اندر‬

‫سمند‬

‫سزد گر برآیند هر دو ز پوست‬

‫عروس ار به مهر اندرون همچو اوست‬

‫یکی‬

‫روی‬

‫چماند‬

‫به‬

‫بدو‬

‫گفت‬

‫به‬

‫سام‬

‫نوندی‬
‫من‬

‫دوم‬

‫کاخ‬

‫کابل‬

‫لب‬
‫کز‬

‫سیندخت‬

‫سیندخت‬

‫اندیشه‌ی‬
‫اینک‬
‫روز‬

‫گرانمایه‬
‫روارو‬

‫برآمد‬

‫دگر‬

‫ساختن‬

‫سام‬

‫بکابل‬
‫دگر‬

‫سام‬

‫دگر‬

‫یاد‬

‫هیچ‬

‫ز‬

‫اندر‬

‫گفت‬

‫خلعت‬
‫را‬

‫چارپایان‬

‫هر‬

‫چه‬

‫بود‬

‫پذیرفت‬
‫سرافراز‬

‫مر‬

‫گردی‬

‫دخت‬
‫و‬

‫مردی‬

‫شگفته شد‬

‫کار‬

‫را‬

‫مژده‬

‫ره‬

‫بر‬

‫زمان‬

‫مهمان‬

‫به‬

‫بسیچ‬

‫نمودن‬

‫به‬

‫شادمان‬
‫آنچه‬

‫گنج‬

‫دیهیم‬

‫بااو‬

‫دیدی‬

‫آنچه‬

‫نام‬

‫به‬

‫زمانی‬

‫سوی‬

‫داماد‬

‫جوی‬
‫دراز‬

‫کابل‬

‫پیمان‬

‫به‬

‫پرمایه‌تر‬

‫خدای‬

‫مهراب‬

‫نو‬

‫گو‬

‫خواستند‬

‫ز کاخ و زباغ و زکشت و درود‬

‫ز‬

‫دوشیدنی‬

‫گستردنی‬

‫گرفت‬
‫که‬

‫بزال‬

‫دویست‬

‫و‬

‫باشند‬

‫یک‬

‫هر‬

‫ز‬

‫هم‬

‫پیمان‬

‫نیز‬
‫دو‬

‫پوشیدنی‬
‫ببست‬
‫همال‬

‫بشادی‬

‫بدو داد و گفتش که ایدر مایست‬

‫به کابل بباش و به شادی بمان‬
‫آن‬

‫آوریم‬
‫داد‬

‫خواندندش‬

‫سخن‬

‫ز‬

‫به سیندخت بخشید و دستش بدست‬
‫او‬

‫نثار‬

‫ساالر‬

‫گفت‬

‫بگو‬

‫آراستند‬

‫را‬

‫کن‬

‫بانوان‬

‫شدن‬

‫نو‬

‫و‬

‫و‬

‫درگاه‬

‫مه‬

‫جای‬
‫رو‬

‫جان‬

‫مهراب‬

‫نجویم‬

‫به‬

‫نماز‬

‫مهمان‬

‫آسمان‬

‫بجنیبد و بیدار شد سر ز خواب‬

‫سام‬

‫به‬

‫او‬

‫شاد‬

‫بیایم‬

‫روی‬

‫بردش‬

‫برگرد‬

‫دلت‬

‫آفتاب‬

‫درگاه‬

‫و‬

‫برافگند‬

‫دمان‬

‫بنهاد‬

‫کار‬

‫سام‬

‫کردار‬

‫پیش‬

‫به‬

‫بلند‬

‫همه بیخ کین از دلش کنده دید‬

‫باد‬

‫چشمه‌ی‬

‫بازگشتن‬

‫یل‬

‫او‬

‫پرخنده‬

‫نامه‬

‫همه‬

‫آوریم‬
‫دید‬

‫سرم‬

‫بر‬

‫شود‬

‫و‬

‫کند بنده را شاد و روشن روان‬

‫پهلوان‬

‫شهریار‬

‫مکن‬

‫سیندخت‬

‫دستوری‬

‫سزاوار‬

‫بد‬

‫چون‬

‫بیامد‬

‫ورا‬

‫به‬

‫پس‬

‫بر‬

‫به‬

‫من‬

‫چنو‬

‫دالور‬

‫اگر‬

‫مرا‬

‫نیز‬

‫بنمای‬

‫بستان‬

‫ازین‬

‫به‬

‫روی پژمرده ماه‬

‫‪139‬‬

‫پس‬

‫نیک‬

‫مترس‬

‫اختری‬

‫از‬

‫بد‬

‫بدگمان‬

‫برگرفتند‬

‫راه‬

‫رسیدن زال با نامه سام به نزد منوچهر‬
‫پس‬

‫آگاهی‬

‫پذیره‬

‫چو‬

‫چو‬

‫آمد‬

‫شدندش‬

‫آمد‬

‫نزدیکی‬

‫بارگاه‬

‫همه‬

‫به‬

‫نزدیک‬

‫سوی‬

‫شهریار‬

‫اندر‬

‫شاه‬

‫که‬

‫سرکشان‬

‫آمد‬

‫که‬

‫سبک‬

‫زمین‬

‫زمانی همی داشت بر خاک روی‬
‫بیامد‬

‫تخت‬

‫بر‬

‫ارجمند‬

‫که چون بودی ای پهلو راد مرد‬

‫به‬

‫ازو‬

‫تو‬

‫فر‬

‫گفتا‬

‫بستد‬

‫همه‬

‫آن‬

‫ابا‬

‫پهلوان‬

‫ولیکن‬

‫بدین‬

‫بسازم‬

‫برآرم‬

‫همه‬

‫خوان‬

‫زر‬

‫ببردند‬

‫بفرمود‬

‫چو‬

‫تا‬

‫خوان‬

‫از‬

‫نامداران‬

‫خسرو‬

‫گر‬

‫برفت‬

‫بیامد‬
‫برو‬

‫و‬

‫به‬

‫آفرین‬

‫شبگیر‬
‫کرد‬

‫بسته‬

‫شاه‬

‫دشوار‬

‫همه‬

‫اینست‬

‫شهنشاه‬

‫پراگند‬

‫شهریار‬

‫با‬

‫باد‬

‫رنج‬

‫مشک‬

‫و‬

‫بلند‬
‫گرد‬

‫رامشگریست‬

‫فرجام‬

‫همه‬

‫بنشست‬

‫نشستند‬

‫چو می خورده شد نامور پور سام‬
‫بپیمود‬

‫ازو‬

‫وی‬

‫آزرمجوی‬

‫آرام‬

‫تو‬

‫زال‬

‫زر‬

‫که تا من به کارت زنم نیک رای‬

‫بپرداختند‬

‫باالی‬

‫تو‬

‫بر‬

‫شاه‬

‫آفرین‬

‫برانم که نندیشم از بیش و کم‬

‫تو یک چند اندر به شادی به پای‬
‫خوالیگران‬

‫بر‬

‫دل‬

‫شاه‬

‫کرد‬

‫راه‬

‫که بنوشت با درد دل سام پیر‬

‫اگر چه مرا هست ازین دل دژم‬
‫کام‬

‫شاهش‬

‫داد‬

‫راه‬

‫پادشاهی‬

‫گشادند‬

‫نشان‬

‫که رنجی فزودی به دل بر دراز‬

‫دلپذیر‬
‫تو‬

‫در‬

‫سام‬

‫بخندید و شد شاد و روشن روان‬

‫چو بر خواند پاسخ چنین داد باز‬
‫نامه‌ی‬

‫ستردند‬

‫و‬

‫بدین‬

‫بهتریست‬

‫نامه‌ی‬

‫ببوسید‬

‫بپرسید‬

‫ره‬

‫نزد‬
‫و‬

‫بدو‬

‫بفرمود تا رویش از خاک خشک‬
‫شاه‬

‫آمد‬

‫بودند‬

‫ز‬

‫زال‬

‫سوار‬

‫به‬

‫تخت‬

‫پر‬

‫اندیشه‬

‫نشست‬

‫شب‬

‫به‬

‫کمر‬

‫چو‬

‫جهان‬

‫‪140‬‬

‫بر‬

‫از‬

‫پیش‬

‫برگشت‬

‫خوان‬

‫با‬

‫شاه‬

‫رمه‬

‫دگر‬

‫جای‬

‫می‌ساختند‬

‫دل‬

‫ز‬

‫لب‬

‫بر‬

‫اسپ‬
‫پر‬

‫منوچهر‬

‫بستودش‬

‫زرین‬

‫گفتار‬

‫اندر‬

‫ستام‬

‫پیروزگر‬
‫نهان‬

‫پرسیدن منوچهر‪ ،‬اختر زال را از اخترماران‬
‫بفرمود‬

‫تا‬

‫برفتند‬

‫و‬

‫کنند‬

‫موبدان‬

‫انجمن‬

‫و‬

‫پیش‬

‫ردان‬

‫تخت‬

‫بردند‬

‫ستاره‌شناسان‬
‫به‬

‫بلند‬
‫دراز‬

‫رنج‬

‫زبان‬

‫گشادند‬

‫بر‬

‫داد‬

‫از‬

‫چنین‬

‫آمد‬

‫بود‬

‫زندگانیش‬

‫کجا‬

‫او‬

‫شهریار‬

‫اختر‬

‫پدید‬

‫بسیار‬

‫مر‬

‫باره‌ی‬

‫عقاب‬

‫یکی‬
‫هوا‬

‫کمر‬

‫بر‬

‫از‬

‫برز‬

‫به‬

‫را‬

‫بسته‌ی‬

‫ترگ‬

‫باال‬

‫شمشیر‬

‫او‬

‫بود‬

‫گریان‬

‫شهریاران‬

‫که‬

‫کردیم‬

‫سپهری‬

‫ستاره‬

‫زیج‬

‫با‬

‫با‬

‫پژوهش‬

‫چه‬

‫رومی‬

‫چرخ‬

‫دارند‬
‫به‬

‫گردان‬

‫کنند‬
‫راز‬

‫چنگ‬
‫شمار‬

‫گوی پر منش زاید و نیک نام‬

‫همش زور باشد هم آیین و فر‬
‫به رزم و به بزمش نباشد همال‬

‫همش برز باشد همش شاخ و یال‬
‫کند‬

‫با‬

‫و‬

‫که این آب روشن بخواهد دوید‬

‫ازین دخت مهراب و از پور سام‬

‫موی‬

‫که‬

‫تا‬

‫برفتند‬

‫سه روز اندران کارشان شد درنگ‬
‫بر‬

‫کار‬

‫هم‬

‫بخردان‬

‫شود‬

‫تر‬

‫سران‬

‫نگذرد‬

‫همه‬

‫فرمند‬

‫بر‬

‫کند‬

‫به‬

‫بود‬

‫جهان‬

‫شیر‬

‫آتش‬

‫کزین‬

‫چنین گفت پس شاه گردن فراز‬

‫خشک‬

‫ایران‬
‫هر‬

‫همرزم‬
‫را‬

‫گیرد‬

‫یکی‬

‫پناه‬

‫چه‬

‫او‬

‫بکس‬

‫به‬

‫گور‬

‫را‬

‫خم‬

‫جگر‬

‫نشمرد‬
‫کمند‬

‫بریان‬

‫سواران‬

‫گفتید‬

‫کند‬

‫دارید‬

‫بود‬
‫راز‬

‫آزمودن موبدان‪ ،‬زال را‬
‫بخواند‬
‫بدان‬

‫تا‬

‫نشستند‬

‫بپرسید‬

‫آن‬

‫زمان‬

‫بپرسند‬
‫بیدار‬

‫مر‬

‫زال‬

‫زال‬

‫ازو‬

‫دل‬

‫را‬

‫چند‬

‫را‬

‫شهریار‬

‫کزو خواست کردن سخن خواستار‬

‫بخردان‬

‫موبدان‬

‫نهفته‬

‫چیز‬

‫همان‬
‫ازین‬

‫موبدی‬

‫که‬

‫که از ده و دو تای سرو سهی‬
‫‪141‬‬

‫سخنهای‬

‫زال‬

‫تیزهش‬

‫رستست‬

‫با‬

‫راه‬

‫دیرینه‬

‫نامور‬

‫شاداب‬

‫بین‬

‫با‬

‫نیز‬

‫بخردی‬
‫فرهی‬

‫ازان بر زده هر یکی شاخ سی‬
‫موبدی‬

‫دگر‬

‫یکی‬

‫بجنبید‬

‫زان‬

‫و‬

‫به‬

‫گفت‬

‫هر‬

‫کردار‬

‫کای‬

‫سرفراز‬

‫دریای‬

‫دو‬

‫قار‬

‫شتابنده‌اند‬

‫یکی‬

‫چهارم‬

‫یکی‬

‫کم‬

‫شود‬

‫باز‬

‫با‬

‫تیز‬

‫چنین‬

‫مرد‬

‫گفت‬

‫بشمری‬

‫کان‬

‫بزرگ‬

‫یکی‬

‫مرغ‬

‫دارد‬

‫ازان‬

‫دو‬

‫همیشه‬

‫یکی‬

‫آبدار‬

‫بپرسید‬
‫خرامند‬

‫بناها‬

‫که‬

‫دیگر‬

‫ازان‬

‫مردم‬

‫سر‬

‫کشیدند‬

‫یکی‬

‫بومهین‬

‫بدان‬

‫خیزد‬

‫شارستان‌شان‬

‫آشکارا‬

‫کنی‬

‫کس‬

‫بر‬

‫گر‬

‫زمانی‬

‫این‬

‫پر‬

‫شد‬

‫اندیشه‬

‫زال‬

‫به‬

‫ز‬

‫زر‬

‫به‬

‫سالی‬

‫ده‬

‫و‬

‫دو‬

‫چو‬

‫نو‬

‫سپید‬
‫شب‬

‫و‬

‫و‬

‫سیاهست‬

‫روز‬

‫باشد‬

‫که‬

‫به‬

‫دهد‬

‫شده‬

‫هامون‬

‫گشتند‬

‫یادکردن‬

‫بومشان‬

‫پیش‬

‫خاک‬

‫برین‬

‫و‬

‫غرو‬

‫سیه‬

‫یال‬

‫بوی‬

‫یافتم‬

‫و‬

‫مشک‬

‫سوگوار‬
‫استوار‬

‫یکی‬

‫خارستان‬

‫هم‬

‫پاک‬

‫ردان‬

‫پرسش‬

‫شاه‬

‫فروزان‬

‫کنون آنکه گفتی ز کار دو اسپ‬
‫هر‬

‫جویبار‬

‫پیشگاه‬

‫سخن‬

‫گردد‬

‫نشمرد‬
‫نهان‬
‫آورد‬

‫دراز‬

‫آشکارا‬

‫مشک‬

‫سارا‬

‫موبدان‬

‫کرد‬

‫و‬

‫بگوی‬
‫کنی‬
‫بر‬

‫بگسترد‬

‫یاد‬

‫که هر یک همی شاخ سی برکشند‬

‫به سی روز مه را سرآید شمار‬
‫دو‬

‫از‬

‫اندیشگان‬

‫همه‬

‫نخست از ده و دو درخت بلند‬
‫بود‬

‫سبزه‬

‫پژمریده‬

‫از‬

‫برآورد‬

‫وزان پس به پاسخ زبان برگشاد‬
‫ماه‬

‫پر‬

‫باز‬

‫شارستان‬

‫و‬

‫هم‬

‫به پرده درست این سخنها بجوی‬
‫رازها‬

‫بر‬

‫نشیند‬

‫پرستنده‬

‫ناگهان‬

‫نیاز‬

‫دریای‬

‫با‬

‫موج‬

‫برسان‬

‫گرفته‬

‫ماه‬

‫آورد‬

‫مرغزار‬

‫اندر‬

‫آید‬

‫سترگ‬

‫بینی‬

‫یکی‬

‫وزان شارستان شان به دل نگذرد‬
‫از‬

‫بر‬

‫شهریار‬

‫چون‬

‫یکی‬

‫شارستان‬

‫تا‬

‫سوی‬

‫را‬

‫نیابنده‌اند‬
‫بنگری‬

‫بران‬

‫کوهسار‬

‫به‬

‫همان‬

‫سی‬

‫بود‬

‫بگذرانند‬

‫سپید‬

‫آبدار‬

‫و‬

‫نشیمش به شام آن بود این به بام‬

‫ازین چون بپرد شود برگ خشک‬
‫بر‬

‫بلور‬

‫همان‬

‫ز‬

‫دگر گفت کان برکشیده دو سرو‬
‫بریشان‬

‫گرانمایه‬

‫تیزتاز‬

‫نه بردارد او هیچ ازان کار سر‬

‫همی بدرود آن گیا خشک و تر‬
‫کنام‬

‫بیش‬

‫یکدیگر‬

‫که‬

‫مرغزار‬

‫داسی‬

‫یکی‬

‫چون‬

‫اسپ‬

‫کجا‬

‫سدیگر چنین گفت کان سی سوار‬
‫چون‬

‫نگردد‬

‫کم‬

‫دو‬

‫و‬

‫در‬

‫پارسی‬

‫پس‬

‫زمان‬

‫دم‬

‫می‌بگذرد‬
‫‪142‬‬

‫سان‬

‫نو‬

‫به‬

‫یکدگر‬

‫چرخ‬

‫آیین‬

‫بود‬

‫ابر‬

‫گردش‬

‫کردار‬

‫بر‬

‫تیز‬

‫ما‬

‫هر‬

‫گاه‬

‫نو‬

‫روزگار‬

‫آذرگشسپ‬
‫دو‬

‫همی‬

‫دوان‬

‫بشمرد‬

‫کجا‬

‫سدیگر که گفتی که آن سی سوار‬
‫ازان‬

‫نگفتی‬

‫سی‬

‫سواران‬

‫سخن‬

‫یکی‬
‫ز‬

‫جز‬

‫کم‬

‫نقصان‬

‫به‬

‫شود‬

‫ز‬

‫برج‬

‫تا‬

‫بره‬

‫ماه‬

‫همی‬
‫پر‬

‫چنین تا ز گردش به ماهی شود‬
‫برو‬

‫مرغ‬

‫دگر‬

‫پران‬

‫شارستان‬

‫سر‬

‫بر‬

‫همی‬

‫برآید‬
‫همه‬

‫دم‬

‫زدن‬

‫بر‬

‫رنج‬

‫ما‬

‫ماند‬

‫یکی‬

‫از‬

‫کسی‬

‫دیگر‬

‫اگر‬

‫توشه‌مان‬

‫باد‬

‫رنج‬

‫زی‬

‫با‬

‫ما‬

‫هم‬

‫بشمرد‬

‫ز‬

‫زلزله‬

‫گذر‬

‫خارستان‬

‫پدید‬

‫و گر آز ورزیم و پیچان شویم‬

‫ازان‬

‫گر ایوان ما سر به کیوان برست‬
‫آن‬

‫بیابان‬

‫و‬

‫دروگر‬

‫زمانست‬

‫مرد‬
‫و‬

‫ما‬

‫چون‬

‫گیا‬

‫وگر‬

‫همانش‬

‫جهان‬
‫ازین‬

‫را‬

‫در‬

‫چنینست‬
‫درآید‬

‫بدان‬

‫به‬

‫یکی‬

‫شادی‬

‫یکی‬

‫نهاد‬

‫زمانه‬

‫بگذرد‬

‫ازو‬

‫جشنگاهی‬

‫و‬

‫جای‬

‫خروش‬

‫باید‬

‫بران‬

‫و‬

‫آنگه‬

‫بهره‌ی‬

‫او‬

‫سوی‬

‫نیز‬

‫باشد‬

‫آید‬

‫هم‬

‫برآید‬

‫برو‬

‫دان‬

‫قرار‬

‫و‬

‫نو‬

‫سر‬

‫که‬

‫ما‬

‫هم‬

‫و‬

‫بشکرد‬
‫خله‬

‫شارستان‬
‫بگذرد‬

‫نگردد‬

‫کهن‬

‫بیجان‬

‫شویم‬

‫گرامی‬

‫یکی‬

‫بود‬

‫چادرست‬

‫سازی‬

‫سخن‬

‫البه‬

‫که‬

‫پیش‬

‫آیدش‬

‫برو‬

‫دم‬

‫همی‬

‫بشمرد‬

‫زهازه‬

‫گرفت‬

‫نبیره‬

‫شادمان‬

‫شهنشاه‬

‫برشگفت‬

‫بیاراست‬

‫و‬

‫امید‬

‫نژند‬

‫همانش‬

‫نشنود‬
‫نیا‬

‫بشکرد‬

‫که جز مرگ را کس ز مادر نزاد‬

‫چو زال این سخنها بکرد آشکار‬
‫انجمن‬

‫کرد‬

‫شکاری‬

‫به پیر و جوان یک به یک ننگرد‬
‫ساز‬

‫و‬

‫سیاهی‬

‫نیمی‬

‫شود‬

‫کجا خشک و تر زو دل اندر هراس‬

‫تر و خشک یکسان همی بدرود‬

‫و‬

‫ازو‬

‫اندر‬

‫همه جای بیمست و تیمار و باک‬

‫چو پوشند بر روی ما خون و خاک‬
‫با‬

‫بیم‬

‫برفرازد‬

‫گیتی‬

‫روانها‬

‫بود‬

‫تیز‬

‫او‬

‫همین‬

‫چنین رفت از آغاز یکسر سخن‬

‫داس‬

‫شادب‬

‫درنگست‬

‫نپاید‬

‫برخورد‬

‫نیکنامی‬

‫و‬

‫نهان‬

‫کزو ناز و گنجست و هم درد و رنج‬

‫همین خارستان چون سرای سپنج‬
‫تو‬

‫همان‬

‫دارد‬

‫تیرگی‬

‫را‬

‫سرای‬

‫کوهسار‬

‫بر‬

‫نیمه‬

‫جهان‬

‫دان‬

‫تیرگی‬

‫از‬

‫کزو‬

‫دو سرو ای دو بازوی چرخ بلند‬
‫چو‬

‫شمردن‬

‫سی‬

‫بود‬

‫دو بن سرو کان مرغ دارد نشیم‬

‫جهان‬

‫خورشید‬

‫گاه‬

‫بر‬

‫که یک شب کم آید همی گاه گاه‬

‫کنون از نیام این سخن برکشیم‬
‫ترازو‬

‫برگذشتند‬

‫شهریار‬

‫گیتی‬

‫شد‬

‫دل‬

‫شهریار‬

‫چنان چون شب چارده چرخ ماه‬

‫شاه‬

‫سرمیگساران‬

‫کشیدند می تا جهان تیره گشت‬
‫‪143‬‬

‫ز‬

‫می‬

‫خیره‬

‫گشت‬

‫مرد‬

‫خروشیدن‬

‫باالی‬

‫گاه‬

‫کوه‬

‫آفتاب‬

‫یکایک‬

‫برزد‬

‫چو‬

‫بیامد‬
‫به‬

‫زبانه‬

‫کمربسته‬

‫دستوری‬

‫زال‬

‫بازگشتن‬

‫سر‬

‫به‬

‫دلیر‬

‫ز‬

‫در‬

‫تخت‬

‫عاج‬

‫ببوسیدم‬
‫بدو‬

‫ای‬

‫گفت‬

‫بویه‌ی‬

‫ترا‬

‫شاه‬

‫ای‬

‫دخت‬

‫جوانمرد‬

‫پیش‬

‫مرا‬

‫برآمد‬

‫ز‬

‫شهنشاه‬

‫ساالر‬

‫نزد‬

‫سام‬

‫چهر‬

‫چون‬

‫نره‬

‫فرخ‬

‫آمدست‬

‫خواب‬
‫شیر‬
‫پدر‬

‫آرزوی‬

‫دلم گشت روشن بدین برز و تاج‬

‫یک‬

‫گرد‬

‫مهراب‬

‫نامدران‬

‫شدن‬

‫به شاه جهان گفت کای نیکخوی‬
‫پایه‌ی‬

‫برآمد‬

‫گرفته یکی دست دیگر به دست‬

‫برفتند گردان همه شاد و مست‬
‫ز‬

‫ز‬

‫درگاه‬

‫شاه‬

‫امروز‬

‫دلت‬

‫خاست‬

‫نیزت‬

‫راهش‬

‫بباید‬

‫زابل‬

‫سام‬

‫سپرد‬

‫کجاست‬

‫هنر نمودن زال در میدان‬
‫بفرمود‬

‫ابا‬

‫نیزه‬

‫تا‬

‫کمانها‬

‫کمان‬

‫بزد‬

‫و‬

‫گرز‬

‫هر‬

‫یک‬

‫و‬

‫و‬

‫گرفتند‬

‫بپیچید‬

‫درختی‬

‫سنج‬

‫گشن‬

‫را‬

‫بر‬

‫هندی‬

‫تیر‬

‫و‬

‫به‬

‫بد‬

‫بمالید‬

‫به‬

‫میان‬

‫درای‬

‫و‬

‫کمان‬

‫چیزی‬

‫عنان‬

‫تیر‬

‫درخت‬

‫برفتند‬
‫نشانه‬

‫خدنگ‬

‫میدان‬

‫دستان‬

‫به‬

‫سپر‬

‫شاه‬

‫سام‬

‫گذاره‬

‫سهی‬

‫بزد‬
‫به‬

‫یکی‬
‫همه‬

‫خشت‬

‫گردنکشان‬

‫گفت‬

‫برگراییدش‬

‫برکشیدند‬

‫شاه‬

‫اندر‬

‫گردان‬

‫روز‬

‫شادمان‬
‫جنگ‬

‫برو‬

‫شد‬

‫آن‬

‫اسپ‬

‫و‬

‫و‬

‫بسیار‬

‫برآورد‬

‫تیر‬

‫ماه‬
‫نام‬

‫شاهنشهی‬

‫بینداخت و بگذاشت چون نره شیر‬
‫بگشتند‬

‫برانگیخت‬
‫به‬

‫کمان را بینداخت و ژوپین گرفت‬
‫بر‬

‫همه‬

‫چون‬

‫سال‬

‫برانگیخت‬

‫سپر خواست از ریدک ترک زال‬
‫سه‬

‫نهادند‬

‫گذشته‬

‫ژوپین‌وران‬

‫سپر‬

‫گردان‬

‫با‬

‫به گرز و به تیغ و به تیر و سنان‬

‫هم اندر تگ اسپ یک چوبه تیر‬
‫برگرفتند‬

‫میدان‬

‫گذارند‬

‫کره‬

‫نای‬

‫ژوپین‬

‫گشاده‬

‫گیل‌وار‬

‫به‬

‫خشتهای‬

‫با‬

‫اسپ‬

‫شکار‬

‫دیگر‬

‫گران‬

‫و‬

‫برآورد‬

‫یال‬

‫سو‬

‫افگند‬

‫خوار‬

‫نوآیین‬

‫گرفت‬

‫که با او که جوید نبرد از مهان‬

‫جهان‬

‫که از تیر و ژوپین برآورد گرد‬

‫نبرد‬

‫بدل‬

‫سلیح‬
‫‪144‬‬

‫خشمناک‬

‫و‬

‫زبان‬

‫پر‬

‫مزیح‬

‫به‬

‫آورد‬

‫نگه‬

‫کرد‬

‫پیچان‬

‫رفتند‬

‫عنان‬

‫ابا‬

‫سوار‬

‫عنان‬

‫ز‬

‫تا‬

‫گرد‬

‫کیست‬
‫آمد‬

‫اندر‬

‫بسان‬

‫گرفتش‬

‫نهنگ‬

‫آواز‬

‫به‬

‫هر آن کس که با او بجوید نبرد‬

‫ز‬

‫شیران‬

‫چنین‬

‫نزاید‬

‫برو‬

‫آفرین‬

‫بزرگان‬

‫یکی‬
‫چه‬

‫همان‬

‫به‬

‫کرد‬

‫گرد‬

‫سوی‬

‫از‬

‫کاخ‬

‫آراست‬

‫خلعت‬

‫پرمایه‬

‫تاج‬

‫جامه‌های‬
‫سپهبد‬

‫زال‬

‫و‬

‫گرانمایه‬

‫آن‬

‫سپرد‬

‫را‬

‫او‬

‫چنگ‬

‫به‬

‫از‬

‫مادر‬

‫نهنگانش‬

‫گیتی‬

‫نامور‬

‫بسته‬

‫برو‬

‫دلیر‬

‫باید‬

‫مهتران‬
‫با‬

‫و‬

‫الژورد‬

‫و‬

‫کاله‬

‫شمرد‬
‫سوار‬

‫سترگ‬
‫آمدند‬

‫که گشتند ازان خیره یکسر مهان‬

‫جهان‬

‫تخت‬

‫بماند‬

‫به‬

‫گرد‬

‫کمر‬

‫آمدند‬

‫شاه‬

‫کمربند‬

‫کند‬

‫همان‬

‫بزرگ‬

‫شاه‬

‫پیچ‬

‫جامه‬

‫چه‬

‫خنک سام یل کش چنین یادگار‬
‫شاه‬

‫و‬

‫گردنکش‬

‫که مردم نبیند کسی زین نشان‬

‫گردنکشان‬
‫نیز‬

‫و‬

‫نامدار‬

‫که شاه و سپه ماند اندر شگفت‬

‫چنان خوارش از پشت زین برگرفت‬
‫گفتند‬

‫و‬

‫آب‬

‫برانگیخت زال اسپ و برخاست گرد‬

‫چنان شد که مرد اندر آمد به مرد‬
‫زیشان‬

‫نیزه‬

‫داده‬

‫سنان‬

‫چه از یاره و طوق و زرین کمر‬

‫زر‬

‫پرستنده و اسپ و هر گونه چیز‬

‫نیز‬

‫همه‬

‫زمان‬

‫چیزها‬

‫کران‬

‫از‬

‫کران‬

‫تا‬

‫پاسخ منوچهر به سام‬
‫شگفتی‬

‫پس آن نامه‌ی سام پاسخ نوشت‬
‫که‬

‫ای‬

‫نامور‬

‫نبیند‬

‫چو‬

‫رسید‬

‫و‬

‫همه‬

‫آرزوها‬

‫همان‬

‫برآمد‬

‫پور‬

‫هر‬

‫تو‬

‫نیز‬

‫فرخنده‬

‫بدانستم‬

‫آنچ‬

‫آن‬

‫پهلوان‬

‫دلیر‬

‫گردان‬
‫از‬

‫زال‬

‫ترا‬

‫سپردم‬

‫به‬

‫کام‬

‫سوار‬

‫گسی‬

‫کردمش‬

‫با‬

‫کار‬

‫شیر‬

‫برسان‬

‫کزو‬

‫ماند‬

‫همان‬

‫زال‬

‫اندر‬

‫یادگار‬

‫جهان‬

‫همان خواهش و رای و آرام او‬

‫او‬

‫بود‬

‫بسی‬

‫بدوی‬

‫روزه‬

‫را‬

‫رای‬

‫فرخ‬

‫و‬

‫آرام‬

‫شمردم‬

‫بود‬

‫بدوی‬

‫چه زاید جز از شیر شرزه به جنگ‬

‫ز شیری که باشد شکارش پلنگ‬
‫دلی‬

‫هر‬

‫پیروز‬

‫فرخ‬

‫به رزم و به بزم و به رای و به چهر‬

‫سپهر‬

‫کام‬

‫سخنهای‬

‫نوشت‬

‫کزو‬

‫شادمان‬
‫‪145‬‬

‫دور‬

‫بادا‬

‫بد‬

‫بدگمان‬

‫رفت‬

‫برون‬

‫نوندی‬

‫فرخی‬

‫با‬

‫برافگند‬

‫خلعت‬

‫ابا‬

‫نزدیک‬

‫خسروانی‬

‫زال‬

‫ز‬

‫زر‬

‫که‬

‫سام‬

‫و‬

‫تاج‬

‫برافگند‬

‫زود‬

‫به‬

‫سواری‬

‫نوازیدن‬

‫شهریار‬

‫چنان‬
‫که‬

‫شد‬

‫شاد‬

‫همی‬

‫گفتی‬

‫وزان‬

‫جهان‬

‫گذاریم‬

‫ز‬

‫ز‬

‫برافشاندند‬

‫گرانمایه‬

‫را‬

‫سیندخت‬

‫خواند‬

‫به شاخی زدی دست کاندر زمین‬
‫همه‬

‫گنج‬

‫همی‬

‫مژده‬

‫دادش‬

‫به‬

‫زن‬

‫سوی‬

‫بدو‬
‫من‬

‫ز‬

‫چو‬

‫و‬

‫مرد‬

‫کام‬

‫گفت‬

‫از‬

‫بیاراست‬
‫دگر‬

‫یک‬

‫همه‬
‫ز‬

‫دل‬

‫رودابه‬

‫چشم‬

‫بشنید‬

‫بساطی‬

‫را‬

‫خاک‬

‫تو‬

‫همه‬

‫یاقوت‬

‫مر‬

‫تو‬

‫آهرمنان‬

‫سیندخت‬

‫بیفگند‬

‫پیکرش‬

‫تیز‬

‫پیکر‬

‫تخت‬

‫دور‬

‫باد‬

‫گفتار‬

‫زرین‬

‫نهاد‬

‫پایه‬

‫بود‬

‫را‬

‫آگنده‬

‫برو‬

‫شهریاران‬

‫به‬

‫دل‬
‫به‬

‫اوی‬

‫به‬

‫بسی‬

‫سزای‬

‫کنم‬

‫زر‬

‫خواندند‬

‫با‬

‫گفتار‬

‫براند‬

‫او‬

‫این‬

‫مر‬

‫کنند‬

‫را‬

‫آفرین‬

‫جست‬

‫سرانجام‬

‫آمد‬

‫دختر‬

‫راز‬

‫سراینده‬

‫گر‬

‫سر‬

‫از‬

‫سرزنش‬

‫فرازد‬

‫به‬

‫هر‬

‫انجمن‬

‫کنون هر چه جستی همه یافتی‬
‫ستایش‬

‫فرمانت‬

‫جان‬

‫و‬

‫آرایش‬

‫آرایش‬

‫تو‬

‫خانه‌ی‬

‫دین‬

‫سور‬

‫کاخ‬

‫بنهاد‬

‫بافته‬

‫سر‬

‫کنم‬
‫باد‬

‫روی‬

‫گالب و می و مشک و عنبر سرشت‬

‫بهشت‬

‫خوشاب‬

‫تخت‬

‫گوهر‬

‫شاه‬

‫زابلستان‬

‫رامشگران‬

‫خوب‬

‫سزد‬

‫منش‬

‫بالین‬

‫چون‬

‫در‬

‫زال‬

‫زن‬

‫جای‬

‫خورشید‬

‫چون‬

‫که دیدی چنان چون بباید همال‬

‫بشتافتی‬

‫ای‬

‫پای‬

‫ایوانها‬

‫پیکرش‬

‫ایوان‬

‫از‬

‫هر‬

‫بر‬

‫چو بشنید سیندخت ازو گشت باز‬
‫بلندی‬

‫پیوند‬

‫چنان‬

‫سزد‬

‫اگر تخت عاجست اگر خواستست‬

‫آراستست‬

‫دیدار‬

‫هر‬

‫بیاید‬

‫چنان هم کجا ساختی از نخست‬
‫پیش‬

‫دو‬

‫که‬

‫از‬

‫بیفروخت از رایت این تیره جای‬

‫بدو گفت کای جفت فرخنده رای‬

‫تو‬

‫شادمانی‬

‫رفت‬

‫مهان‬

‫لبش گشت خندان و دل شادمان‬

‫چو مهراب شد شاد و روشن روان‬
‫پیش‬

‫برگشتم‬

‫شاه‬

‫به مهراب گفت آن کجا رفته بود‬

‫کابلستان‬

‫جان‬

‫از‬

‫دل‬

‫شادکام‬

‫که با پیر سر شد به نوی جوان‬

‫من اینک چو دستان بر من رسد‬
‫شاه‬

‫لشکر‬

‫همان یاره و طوق و هم تخت عاج‬

‫چنان شاد شد زان سخن پهلوان‬
‫کابل‬

‫گردان‬

‫برآورده‬

‫سر‬

‫زبر‬

‫جد‬

‫برو‬

‫به‬

‫آیین‬

‫و‬

‫که‬

‫بود‬

‫میان‬

‫بود‬

‫هر‬

‫دانه‌ای‬

‫گهر‬

‫قطره‌ای‬

‫آرایش‬

‫نقشها‬

‫به‬

‫آب‬

‫چین‬

‫کنده‬

‫سر‬

‫بود‬

‫نهاد‬
‫بود‬

‫که تخت کیان بود و پرمایه بود‬
‫‪146‬‬

‫یک ایوان همه جامه‌ی رود و می‬

‫بیاورده از پارس و اهواز و ری‬

‫آراسته‬

‫پر از رنگ و بوی و پر از خواسته‬

‫بیاراست‬

‫رودابه‬

‫همه‬

‫کابلستان‬

‫همه‬

‫پشت‬

‫نشستند‬
‫پذیره‬
‫همی‬

‫را‬

‫پیالن‬

‫بر‬

‫رند‬

‫شد‬

‫چون‬

‫شدن‬

‫دستان‬

‫نگار‬

‫ز‬

‫بیاراستند‬

‫پیل‬
‫را‬

‫پر از جامه و رنگ و بوی بهار‬

‫رامشگران‬

‫گرفته‬

‫کابل‬

‫نهاده‬

‫پرستندگان‬

‫به‬

‫بر‬

‫سر‬

‫خواستند‬
‫افسران‬

‫زر‬

‫نثارش همه مشک و زر خواستند‬

‫بیاراستند‬

‫چو پرنده مرغ و چو کشتی برآب‬

‫شتاب‬

‫رسیدن زال به سام‬
‫را‬

‫کسی‬

‫خروشی‬
‫پذیره‬

‫فرود‬

‫نشست‬
‫چنین‬

‫نبد‬

‫برآمد‬

‫شدش‬

‫آمد‬

‫سخنهای‬

‫ز‬

‫از‬

‫آمدنش‬
‫پرده‬

‫ز‬

‫سام‬

‫از‬

‫یل‬

‫باره‬

‫بر‬

‫تخت‬

‫سیندخت‬

‫گفت‬

‫بوسید‬

‫ز‬

‫کامد‬

‫آگهی‬

‫که‬

‫سرای‬

‫کابل‬

‫پیام‬

‫ابا‬

‫لبش‬

‫گرفت‬

‫سخنها‬

‫آنکه‬

‫نخست‬

‫بران‬

‫دگر آنکه زی او به مهمان شویم‬

‫فرستاده‌ای‬
‫کنون‬

‫آمد‬

‫چیست‬

‫از‬

‫پاسخ‬

‫نزد‬

‫فرستاده‬

‫که‬

‫اوی‬

‫چه‬

‫را‬

‫که‬

‫ز شادی چنان شد دل زال سام‬
‫چنین‬

‫سپه‬

‫داد‬

‫رانی‬

‫پاسخ‬

‫و‬

‫ما‬

‫که‬
‫به‬

‫ای‬

‫کابل‬

‫دل‬

‫گشت‬

‫خندان‬

‫هرگز‬

‫نباشم‬

‫شود‬

‫کابلستان‬

‫خرم‬

‫زنی‬

‫که‬

‫ز هر چیز کز من به خوبی بخواست‬
‫با‬

‫زال‬

‫پیمبر‬

‫ز من خواست پیمان و دادم زمان‬
‫ماه‬

‫آمد‬

‫ره‬

‫فرخنده‌رای‬

‫بگفت آن کجا دید و بشنید پاک‬

‫خاک‬

‫پرمایه‬

‫ز‬

‫زال‬

‫با‬

‫همی داشت اندر برش یک زمان‬

‫شادمان‬
‫سام‬

‫گفتن‬

‫پذیره‬

‫نرفتند‬

‫فرهی‬

‫بود‬

‫بران‬

‫جفت‬

‫دردها‬

‫پردخته‬

‫گوییم‬

‫رنگش‬

‫و‬

‫نهفتن‬

‫سیندخت‬
‫بدو‬

‫خورشید‬

‫شد‬

‫کار‬

‫مهراب‬

‫سراپای‬

‫نام‬

‫راست‬

‫درمان‬

‫زابلستان‬

‫بنمای‬

‫شد‬

‫گرفت‬

‫بدگمان‬

‫برنهادیم‬

‫پاک‬

‫شادکام‬

‫آزاده‬

‫لعل‬

‫شویم‬
‫روی‬
‫را‬

‫فام‬

‫گر ایدون که بینی به روشن روان‬

‫پهلوان‬

‫بگوییم‬

‫شویم‬

‫بدانست‬

‫به دستان نگه کرد فرخنده سام‬
‫‪147‬‬

‫زین‬

‫کورا‬

‫در‬

‫ازین‬

‫سخن‬

‫بشنویم‬

‫چیست‬

‫کام‬

‫سخن هر چه از دخت مهراب نیست‬

‫به نزدیک زال آن جز از خواب نیست‬

‫دلیر‬

‫مهراب‬

‫شیر‬

‫چون‬

‫سزید‬

‫بفرمود‬

‫تا‬

‫زنگ‬

‫بگوید‬

‫که‬

‫آمد‬

‫هیونی‬

‫فرستاده‬
‫چنان‬
‫که‬

‫و‬

‫برافگند‬
‫تازان‬

‫شد‬

‫شاد‬

‫گفتی‬

‫هندی‬

‫درای‬

‫مرد‬

‫سپهبد‬

‫به‬

‫همی‬

‫کابل‬

‫شاه‬

‫جان‬

‫زدند‬

‫ز‬

‫بدان‬
‫ابا‬

‫راه‬

‫و‬

‫تا‬

‫زال‬

‫خروشی‬

‫رسید‬

‫ز‬

‫کابلستان‬

‫با‬

‫شود‬

‫هر‬

‫پرده‬

‫نزد‬

‫پیل‬

‫چندی‬

‫و‬

‫برآمد‬

‫چنان‬

‫جای‬

‫رامشگران‬

‫پیوند‬

‫ز‬

‫برافشاندند‬

‫گشادند‬

‫سرای‬

‫خورشید‬

‫سپاه‬

‫زابلستان‬
‫خواندند‬

‫گواه گیران رودابه و زال‬
‫بزد‬

‫ابا‬
‫ز‬

‫نای‬
‫بس‬

‫مهراب‬

‫ژنده‌پیالن‬
‫گونه‬

‫و‬

‫بربست‬

‫و‬

‫گون‬

‫بیاراست‬

‫کوس‬

‫چه سرخ و سپید و چه زرد و بنفش‬

‫درفش‬

‫خروشیدن‬

‫چه آوای نای و چه آوای چنگ‬

‫گرفتش‬

‫شه‬

‫نشست‬
‫یکی‬
‫به‬

‫همه‬
‫تو‬

‫جهان‬

‫کابلستان‬
‫از‬

‫تاج‬

‫کابل‬

‫شهر‬

‫بر‬

‫زرین‬

‫رسیدند‬

‫گفتی‬

‫ز‬

‫گرفت‬

‫نگارش‬

‫خندان‬

‫آوای‬

‫و‬

‫دد‬

‫هندی‬

‫بپرسیدش‬

‫کنار‬

‫چو‬

‫تیزرو‬

‫و‬

‫ز‬

‫درای‬

‫سیندخت‬

‫بندگان‬

‫برون‬

‫رفت‬

‫همه‬

‫سام‬

‫را‬

‫گردش‬

‫بر‬

‫سر‬

‫دیرینه‬

‫به‬

‫بربط‬

‫برکشد‬

‫تارک‬
‫و‬

‫زال‬

‫کردند‬

‫چنگ‬

‫آرایشی‬

‫ماه‬

‫و‬

‫نو‬

‫زر‬

‫یاد‬

‫نای‬

‫دیگرست‬

‫بر اندوده پر مشک و پر زعفران‬

‫میان‬

‫بسته‬

‫سیصد‬

‫پرستندگان‬

‫به دست اندرون پر ز مشک و گهر‬

‫مر آن هر یکی را یکی جام زر‬
‫آفرین‬

‫نالیدن‬

‫زمانه‬

‫بش و یال اسپان کران تا کران‬
‫با‬

‫از‬

‫کوه‬

‫سخنهای‬

‫شاد‬

‫دام‬

‫از‬

‫نهاد‬

‫گهر‬

‫رامشگرست‬

‫از‬

‫روزگار‬

‫چه بر سام و بر زال زر همچنین‬

‫آفرین‬

‫باره‌ی‬

‫بوق‬

‫آوای‬

‫فرود آمد از اسپ و بگذارد گام‬

‫همی رفت ازین گونه تا پیش سام‬
‫پهلوان‬

‫و‬

‫زنگ‬

‫یکی رستخیز است گر رامش است‬

‫تو گفتی مگر روز انجامش است‬
‫در‬

‫لشکر‬

‫چشم‬

‫زمین شد بهشت از کران تا کران‬

‫رامشگران‬

‫پرنیانی‬

‫چو‬

‫خروس‬

‫پس‬

‫خواندند‬
‫‪148‬‬

‫از‬

‫جام‬

‫گوهر‬

‫برافشاندند‬

‫بدان جشن هر کس که آمد فراز‬

‫شد از خواسته یک به یک بی‌نیاز‬

‫بدو گفت سیندخت هدیه کجاست‬

‫هواست‬

‫که‬

‫بخندید و سیندخت را سام گفت‬

‫برفتند‬
‫نگه‬

‫تا‬

‫سام‬

‫کرد‬

‫کش‬

‫ندانست‬
‫بفرمود‬

‫به‬

‫سر‬

‫تا‬

‫یک‬

‫ماه‬

‫بیاورد‬

‫اندران‬

‫چون‬

‫رفت‬

‫تختشان‬
‫با‬

‫پس‬

‫زرنگار‬

‫ماه‬

‫مهراب‬

‫شاد‬

‫افسر‬

‫دفتر‬

‫برو‬

‫همی‬

‫پیش‬

‫برفتند‬

‫از‬

‫وز‬

‫ایوان‬

‫سر‬

‫ماه‬

‫بزرگان‬

‫آنجا‬

‫سوی‬

‫باغ‬
‫با‬

‫کشورش‬

‫سام‬

‫دست‬

‫نریمان‬

‫سه‬

‫باز‬

‫عماری‬

‫باالی‬

‫و‬

‫و‬

‫بند‬

‫برفت‬

‫زمانه‬

‫رسیدند‬

‫بساخت‬

‫یکی‬
‫پس‬

‫بزم‬

‫آنگاه‬

‫سام‬

‫آنگهی‬

‫سیندخت‬

‫ساز‬

‫آنجا‬

‫سوی‬

‫شوم‬

‫منوچهر‬

‫بترسم‬

‫گرگساران‬

‫گفت‬
‫ز‬

‫کان‬

‫منشور‬

‫شد‬

‫آن‬

‫شهر‬

‫پادشاهی‬

‫آشوب‬

‫بد‬

‫برآیین‬

‫با‬

‫تاج‬

‫همی‬

‫و‬

‫زبرجد‬

‫کیش‬

‫برافشاندند‬
‫گوهرنگار‬

‫گنج‬

‫به‬

‫بر‬

‫شادی‬
‫پیش‬

‫آراسته‬

‫سیستان‬

‫گرفتند‬

‫ساز‬

‫بنهاد‬

‫تفت‬

‫کاخ‬

‫روی‬

‫رکاب‬

‫سوی‬

‫داد‬

‫ورا‬

‫بلند‬

‫بوس‬

‫روی‬

‫سیستان‬

‫کردند‬

‫پیش‬

‫پر از آفرین لب ز نیکی کنش‬
‫چنان شاد و خندان و گیتی فروز‬

‫نیمروز‬

‫سه‬

‫کرد‬

‫روز‬

‫اندران‬

‫بزم‬

‫بگماز‬

‫کرد‬

‫لشکر‬

‫به‬

‫فرخنده‬

‫فال‬

‫با‬

‫ما‬

‫ندارند‬

‫خود و لشکرش سوی کابل براند‬

‫بماند‬

‫برون‬

‫سپرد آن زمان پادشاهی به زال‬
‫و‬

‫گشاید‬

‫اندروی‬

‫یکی مهد تا ماه را در نشاخت‬

‫برفتند شادان دل و خوش منش‬
‫پیروز‬

‫هفته‬

‫سوی‬

‫چو سیندخت و مهراب و پیوند خویش‬
‫تا‬

‫بماند‬

‫چون‬

‫نخست‬

‫کشیدند‬

‫ابا زال و با لشکر و پیل و کوس‬
‫هودج‬

‫خرم‬

‫بهار‬

‫ببودند یک هفته با می به دست‬

‫نشست‬

‫رفتند‬

‫بود‬

‫آیدت‬

‫کام‬

‫که گوش آن نیارست گفتی شنود‬

‫برو خواند از گنجها هر چه بود‬
‫به‬

‫آنچه‬

‫را‬

‫شاه‬

‫یکی‬

‫آفتابت‬

‫شگفتی‬

‫و‬

‫سر‬

‫خواسته‬

‫چند‬

‫عقدی‬

‫عقیق‬

‫دار‬

‫جای‬

‫چشم‬

‫ببستند‬

‫بنشاندند‬

‫نام‬

‫کجا‬

‫اندرو‬

‫یکایک‬

‫روی‬

‫ستاید‬

‫ازمن‬

‫بخواه‬

‫اگر‬

‫دیدن‬

‫که‬

‫چنین داد پاسخ به سیندخت سام‬
‫خانه‌ی‬

‫رودابه‬

‫را‬

‫خواهی‬

‫نهفت‬

‫درفش‬

‫باختر‬

‫مراست‬

‫برد‬

‫دل‬

‫و‬

‫به‬

‫ویژه‬

‫خجسته‬

‫دیده‬

‫برافراخت‬

‫سر‬

‫راست‬

‫مرا داد و گفتا همی دار و خوار‬

‫بر‬

‫گوهران‬

‫ز‬

‫گردان‬

‫مازنداران‬

‫می و مجلس آراست و بفراخت یال‬

‫بشد سام یکزخم و بنشست زال‬
‫‪149‬‬

‫رستم‬
‫روزگار‬

‫که‬

‫آزاده‬

‫شکم گشت فربه و تن شد گران‬

‫شد‬

‫آن‬

‫بسی‬

‫برنیامد‬

‫دل‬

‫بهار‬

‫برین‬

‫پژمرده‬

‫افروز‬

‫همی‬

‫چنین داد پاسخ که من روز و شب‬

‫همانا‬

‫چنین‬

‫گه‬

‫تا‬

‫فراز‬

‫یکایک‬
‫به‬

‫همان‬

‫بالین‬

‫رودابه‬

‫سیمرغش‬

‫پر‬

‫شد‬

‫آمد‬

‫زال‬

‫به‬

‫آگهی‬
‫زر‬

‫چو‬

‫که‬

‫ابری‬

‫برو‬

‫کرد‬

‫کزین‬

‫سرو‬

‫زال‬

‫آفرین‬

‫یاد‬

‫که‬
‫از‬

‫هران‬

‫ز‬

‫به‬

‫خاک‬

‫آواز‬

‫آواز‬

‫او‬

‫سیمین‬

‫چه‬

‫دراز‬

‫چرم‬

‫جنگی‬

‫پی‬

‫گرد‬

‫جای‬

‫او‬

‫خرد‬

‫او‬

‫کاواز‬
‫اندر‬

‫سام‬

‫کوپال‬

‫اوی‬

‫آید‬

‫ز‬

‫سنگی‬

‫پر‬

‫آمد‬

‫برآمد‬

‫برگ‬

‫سیمرغ‬
‫آن‬

‫مرجان‬

‫ستودش‬

‫خروش‬
‫سهی‬

‫سرو‬

‫که‬

‫لختی‬

‫مرغ‬

‫آرایش‬
‫و‬

‫فراوان‬

‫بسوخت‬

‫فرمان‬

‫جان‬

‫بردش‬

‫روا‬

‫بود‬

‫نماز‬

‫به چشم هژبر اندرون نم چراست‬
‫یکی‬

‫ماه‌روی‬

‫ببوسد‬

‫که‬

‫پژمرده‬

‫شد‬

‫پدید‬

‫بود‬

‫هژبر‬

‫از‬

‫ایوان‬

‫دستان‬

‫وزآن‬

‫چنین گفت با زال کین غم چراست‬
‫بر‬

‫نیابم‬

‫بخندید و سیندخت را مژده داد‬

‫هم اندر زمان تیره گون شد هوا‬
‫بارانش‬

‫بردن‬

‫جواز‬

‫پر از آب رخسار و خسته جگر‬

‫یکی مجمر آورد و آتش فروخت‬
‫مرجان‬

‫فریاد‬

‫بکند آن سیه گیسوی مشک بوی‬

‫خروشید سیندخت و بشخود روی‬
‫بدستان‬

‫بار‬

‫به‬

‫لب‬

‫به خواب و به آرام بودش نیاز‬

‫چنان بد که یک روز ازو رفت هوش‬
‫رسید‬

‫رخش‬

‫و گر آهنست آنکه نیز اندروست‬

‫تو گویی به سنگستم آگنده پوست‬
‫زادن‬

‫برگشایم‬

‫وزین‬

‫فراز‬

‫آمد‬

‫ارغوانی‬

‫زعفران‬

‫چه بودت که گشتی چنین زرد فام‬

‫بدو گفت مادر که ای جان مام‬
‫زمان‬

‫سرو‬

‫آمد‬

‫دلش را غم و رنج بسپرده شد‬

‫شد‬

‫آمدستم‬

‫اندر‬

‫به‬

‫بار‬

‫نیارد‬

‫نره‬

‫شیر‬

‫گذشتن‬

‫به‬

‫آید‬

‫سر‬

‫و‬

‫نامجوی‬

‫برش‬

‫ابر‬

‫یال‬

‫اوی‬

‫شود چاک چاک و بخاید دو چنگ‬

‫پلنگ‬

‫ببیند‬
‫دل‬

‫پای‬
‫بود‬

‫بر‬

‫مرد‬

‫و‬

‫بازوی‬

‫جنگی‬

‫و‬

‫برآید‬

‫ز‬

‫جای‬

‫به خشم اندرون شیر جنگی بود‬

‫‪150‬‬

‫به‬

‫نیاید‬

‫باالی‬

‫به‬

‫بیاور‬

‫و‬

‫سرو‬

‫به‬

‫گیتی‬

‫نیروی‬

‫ز‬

‫خنجر‬

‫یکی‬

‫راه‬

‫پیل‬

‫به آورد خشت افگند بر دو میل‬

‫آبگون‬

‫پرفسون‬

‫به‬

‫زهش‬

‫تهیگاه‬

‫بکافد‬
‫وزو‬

‫شیر‬

‫بچه‌ی‬

‫نباشد‬

‫سهی‬

‫بیرون‬

‫همه‬

‫کشد‬

‫بساو‬

‫برآالی‬

‫و‬

‫شاد‬

‫باید‬

‫بدن‬

‫ترا‬

‫زین‬

‫غمگین‬

‫مدار‬

‫کار‬

‫دل‬

‫بدین‬

‫زال‬

‫و‬

‫بگفت‬

‫و‬

‫بدان‬

‫کار‬

‫بشد‬

‫یکی‬

‫پر‬

‫آن‬

‫نظاره‬

‫ز‬

‫بازو‬

‫او‬

‫پر‬

‫یک‬

‫شد‬

‫پهلوی‬

‫را‬

‫ماه‬

‫همان‬

‫خجسته‬

‫به‬

‫پیش‬

‫که‬

‫که او دادت این خسروانی درخت‬
‫هیچ‬

‫مر‬

‫ببینی‬

‫بدو مال ازان پس یکی پر من‬
‫سخن‬

‫او‬

‫ز‬

‫درد‬

‫در‬

‫آگهی‬
‫کشد‬

‫خون‬

‫بکوب و بکن هر سه در سایه خشک‬

‫گیاهی که گویمت با شیر و مشک‬
‫بر‬

‫بینادل‬

‫ز دل دور کن ترس و تیمار و باک‬

‫وز آن پس بدوز آن کجا کرد چاک‬
‫خستگیش‬

‫مرد‬

‫نیکی‬

‫ز دل بیم و اندیشه را پست کن‬

‫نخستین به می ماه را مست کن‬
‫سرو‬

‫فرمان‬

‫یکی‬

‫دادار‬

‫دهش‬

‫هر‬

‫شاخ‬

‫که‬

‫فگند‬

‫بکند‬

‫بود‬

‫روز‬

‫روز‬

‫سایه‌ی‬

‫فر‬

‫من‬

‫بشکفاندش‬

‫بخت‬

‫جهاندار‬
‫نو‬

‫برومندت‬

‫به‬

‫و‬

‫پیوستگیش‬

‫باید‬

‫آمد‬

‫بر‬

‫پرواز‬

‫شدن‬

‫به‬

‫شد‬

‫بار‬

‫بلند‬

‫برفت و بکرد آنچه گفت ای شگفت‬

‫برگرفت‬

‫همه دیده پر خون و خسته روان‬

‫جهان‬

‫که کودک ز پهلو کی آید برون‬

‫فرو ریخت از مژه سیندخت خون‬

‫رستمزاد‬
‫بیامد‬

‫بکافید‬

‫چنان‬

‫یکی‬

‫موبدی‬

‫بی‌رنج‬

‫بی‌گزندش‬

‫چرب‬

‫پهلوی‬

‫دست‬

‫مر آن ماه رخ را به می کرد مست‬

‫آورید‬

‫که کس در جهان این شگفتی ندید‬

‫بتابید‬

‫ماه‬

‫برون‬

‫به‬

‫یکی بچه بد چون گوی شیرفش‬

‫که‬

‫شگفت اندرو مانده بد مرد و زن‬

‫همان‬

‫شبانروز‬

‫دردگاهش‬
‫مادر‬

‫ز‬

‫فرو‬

‫می‬

‫به‬

‫دوختند‬

‫خفته‬

‫مر‬

‫باال‬

‫بچه‬

‫بلند‬

‫نشنید‬
‫داور‬

‫را‬

‫و‬

‫کس‬

‫همه‬

‫به‬

‫سر‬

‫بچه‌ی‬
‫درد‬

‫ز‬

‫دیدار‬

‫پیل‬

‫راه‬

‫کش‬
‫تن‬

‫بسپوختند‬

‫ز می خفته و هش ازو رفته بود‬

‫بود‬
‫‪151‬‬

‫چو از خواب بیدار شد سرو بن‬

‫به سیندخت بگشاد لب بر سخن‬

‫تاختند‬

‫برافراختند‬

‫زر‬

‫برو‬

‫آن‬

‫مر‬

‫بخندید‬
‫به‬

‫رستم‬

‫یکی‬

‫به‬

‫زیر‬

‫نبد‬

‫آنگه‬

‫کار‬

‫اندر‬

‫پر‬

‫دشت‬

‫زاولستان‬
‫کهتر‬

‫پس‬

‫آن‬

‫اگر‬

‫نیم‬

‫به‬

‫شادی‬

‫آمد‬

‫بر‬

‫یکسر‬

‫برخ‬

‫سمور‬
‫دلیر‬

‫گرفته‬

‫سنان‬

‫همه‬

‫ساخته‬

‫و‬

‫باده‬

‫از‬

‫کران‬

‫پیکر‬

‫رستم‬

‫تا‬

‫بر‬

‫مهتران‬

‫ازین‬

‫می‌آورد‬

‫و‬

‫برآمد‬

‫رامشگران‬

‫را‬

‫نخست‬

‫آفرین‬

‫ستودن‬

‫گرفت‬

‫بفرمود‬

‫کین‬

‫پس‬

‫آمد‬

‫بدان‬
‫را‬

‫پیکر‬

‫پرنیان‬

‫آنگهی‬

‫چنین‬

‫زال‬

‫چون‬

‫نیز‬

‫ببایست‬

‫بران‬

‫بر‬

‫نزدیک‬

‫تا‬

‫زاولستان‬

‫پرداخته‬
‫ریختند‬

‫درم‬

‫سوار‬

‫سام‬

‫به‬

‫هر‬

‫به‬

‫جای‬

‫نزدیک‬

‫ساید‬

‫ابر‬

‫بیاراست‬

‫میدان‬

‫نظاره‬

‫شدند‬

‫به‬

‫پس آن نامه‌ی زال پاسخ نوشت‬
‫کرد‬

‫به‬

‫فرمان‬

‫چاکران‬

‫چند‬

‫کابلستان‬

‫رامشگران‬

‫سام‬

‫سوار‬

‫زمین‬

‫دامنش‬

‫درم ریخت تا بر سرش گشت راست‬

‫بیاراست جشنی که خورشید و ماه‬
‫بر‬

‫به‬

‫سرش‬

‫بخواند‬

‫کردگار‬

‫و‬

‫مرا ماند این پرنیان گفت راست‬

‫وزان پس فرستاده را پیش خواست‬
‫ز‬

‫اندرش‬

‫ببردند‬

‫شیرخوار‬

‫درگاه‬

‫ناهید‬

‫هور‬

‫نشسته چنان چون بود تار و پود‬

‫فرود‬

‫کوس‬

‫ناخورده‬

‫نگاریده‬

‫گرد‬

‫نشسته‬

‫ابر سام یل موی بر پای خاست‬
‫پیکر‬

‫شیر‬

‫شیر‬

‫به هر کنج صد مجلس آرای بود‬

‫کران‬

‫آید‬

‫بر‬

‫ز‬

‫بود‬

‫تنش‬

‫آن‬

‫ببردند‬

‫گلستان‬

‫نای‬

‫باالی‬

‫چنان‬

‫گرزدار‬

‫در‬

‫رستمش‬

‫نام‬

‫پسر‬

‫به یک دست کوپال و دیگر عنان‬

‫سمند‬

‫رستم‬

‫فر‬

‫شاهنشهی‬

‫به چنگ اندرش داده چنگال شیر‬

‫برانگیختند‬

‫کردند‬

‫از‬

‫حریر‬

‫موی‬

‫اندرو‬

‫نهادند‬
‫به‬

‫آفرین‬

‫سپهری‬

‫بدید‬

‫بسر‬

‫از‬

‫اسپ‬

‫صورت‬

‫جشن‬

‫سرو‬

‫بسان‬

‫سهی‬

‫اژدهای‬

‫تکاور‬

‫آن‬

‫یکی‬

‫بر‬

‫کش‬

‫شد‬

‫پس‬

‫به‬

‫آگنده‬

‫بازوش‬

‫او‬

‫بچه‬

‫دوختند‬

‫وی‬

‫هیون‬

‫همه‬

‫بگفتا‬

‫غم‬

‫ازان‬

‫نشاندندش‬
‫چو‬

‫را‬

‫پیش‬

‫کودکی‬

‫درون‬
‫به‬

‫بچه‬

‫و‬

‫گوهر‬

‫ابر‬

‫برافشاندند‬

‫کردگار‬

‫خواندند‬

‫خواهندگان‬

‫بیاراست‬

‫چون‬

‫خداوند‬

‫شمشیر‬

‫بدارید‬

‫کز‬

‫بران‬

‫را‬

‫چو‬
‫بر‬

‫چشم‬

‫درم‬

‫اندران‬

‫مرغزار‬

‫گردش‬

‫شادمان‬

‫و‬

‫خروس‬

‫برفشاند‬
‫بزمگاه‬

‫بهشت‬
‫روزگار‬

‫کوپال‬

‫را‬

‫که یال یالن داشت و فر کیان‬

‫ارجمند‬
‫‪152‬‬

‫دم‬

‫نیابد‬

‫گزند‬

‫نهان‬

‫شب‬

‫و‬

‫کنون شد مرا و ترا پشت راست‬

‫نباید‬

‫جز‬

‫همی‬

‫نیایش‬

‫زنده‬

‫که‬

‫فرستاده‬

‫اندر‬

‫کردم‬

‫ببیند‬

‫آمد‬

‫جهانبین‬

‫چو‬

‫ز‬

‫من‬

‫باد‬

‫دمان‬

‫شادمانی‬

‫فزود‬

‫بر‬

‫به‬

‫همی‬

‫شادیش‬

‫چندی‬

‫گشت‬

‫بروبر‬

‫برهنه‬

‫چو‬

‫بدی‬
‫چو‬

‫شیر‬

‫از‬

‫مرده‬

‫پنج‬

‫رستم‬

‫مراو‬

‫بپیمود‬

‫بماندند‬

‫خورش‬

‫باالی‬

‫گردی‬

‫زندگانیش‬

‫خواست‬
‫شادمان‬

‫روشن‬

‫دل‬

‫و‬

‫گردن‬

‫به‬

‫چرخ‬

‫آن‬

‫شد‬

‫کبود‬
‫نهان‬

‫روزگار‬

‫شد از نان و از گوشت افزودنی‬

‫خوردنی‬

‫را‬

‫از‬

‫به‬

‫آیین‬

‫من‬

‫که نیروی مردست و سرمایه شیر‬

‫به رستم همی داد ده دایه شیر‬
‫آمد‬

‫زال‬

‫برافراخت‬

‫جهان‬

‫سوی‬

‫تو‬

‫با‬

‫که روشن روان اندر آید به مغز‬

‫چو بشنید زال این سخنهای نغز‬
‫بر‬

‫تخم‬

‫روز‬

‫کردگار‬

‫جهان‬

‫مردم‬

‫بسان‬

‫هشت‬

‫یکی‬

‫جهان‬

‫چنان شد که رخشان ستاره شود‬

‫بر‬

‫سرو‬

‫پرورش‬

‫ازان‬

‫آزاد‬

‫نظاره‬

‫ستاره‬

‫گشت‬
‫شود‬

‫به باال و دیدار و فرهنگ و رای‬

‫تو گفتی که سام یلستی به جای‬

‫آمدن سام به دیدن رستم‬
‫چو‬

‫کس‬

‫آگاهی‬

‫بجنبید‬
‫سپه‬

‫آمد‬

‫اندر‬

‫را‬

‫به‬

‫جهان‬

‫مرسام‬
‫به‬

‫سام‬

‫دلیر‬

‫که‬

‫ز‬

‫جای‬

‫به‬

‫کودک‬

‫را‬

‫ساالر‬

‫دل‬

‫نارسید‬

‫لشکر‬

‫سپرد‬

‫خود‬

‫و‬

‫یکی‬

‫لشکر‬

‫مهراب‬

‫گرد‬

‫خدای‬

‫خروشیدن‬

‫یکی‬

‫از‬

‫تازی‬

‫ژنده‬

‫کوه‬

‫تا‬

‫اسپان‬

‫پیلی‬

‫و‬

‫برفت‬

‫و‬

‫دیدار‬
‫را‬

‫آن‬

‫و‬

‫کودک‬

‫جهاندیدگان‬

‫سوی‬

‫آمدش‬

‫رای‬

‫را‬

‫زاولستان‬

‫ببرد‬

‫کشید‬

‫پذیره‬

‫شدن‬

‫زمین‬

‫قیرگون‬

‫برو‬

‫تخت‬

‫نهادند‬

‫را‬

‫رای‬

‫برآمد ز هر دو سپه دار و رو‬

‫بزد مهره در جام و برخاست غو‬
‫کوه‬

‫بدین‬

‫شیر‬

‫مردی‬

‫گردی‬

‫ندید‬

‫ز لشکر زمین گشت چون آبنوس‬

‫چو زال آگهی یافت بر بست کوس‬
‫کابل‬

‫شد‬

‫سپه‬

‫چو مهرش سوی پور دستان کشید‬

‫پور‬

‫دستان‬

‫همانند‬

‫شیر‬

‫مرد‬

‫همی‬

‫پیل‬

‫بیاراستند‬
‫‪153‬‬

‫رفت‬

‫آواز‬

‫و‬

‫تا‬

‫زرین‬

‫هوا‬

‫چند‬

‫الژورد‬
‫میل‬

‫بپیراستند‬

‫نشست از بر تخت زر پور زال‬

‫ابا بازوی شیر و با کتف و یال‬

‫آمد‬

‫پدید‬

‫برکشید‬

‫سر‬

‫بر‬

‫زمین‬

‫پیل‬

‫پیش‬

‫آورید‬

‫رستمش‬

‫تخت‬

‫ای‬

‫شگفت‬

‫بنده‌ام‬

‫نامور‬

‫سپر پیش و در دست گرز گران‬

‫به سر برش تاج و کمر بر میان‬
‫چو‬

‫دور‬

‫از‬

‫یل‬

‫سام‬

‫سپه‬

‫بزرگان‬

‫فرود آمد از باره مهراب و زال‬
‫نهادند‬

‫یکایک‬

‫ابر‬

‫چو گل چهره‌ی سام یل بشکفید‬
‫چنان‬

‫همش‬

‫یکی‬

‫ببوسید‬
‫که‬

‫آفرین‬

‫ای‬

‫یکی‬

‫بر‬

‫پهلوان‬

‫سام‬

‫کرد‬

‫شاد‬

‫جهان‬

‫چهر‬

‫به‬

‫ماند‬

‫تو‬

‫باش‬

‫چو‬

‫کاخها‬

‫همه‬

‫برآمد‬

‫برین‬

‫باده‬

‫بخوردند‬

‫به‬

‫آوای‬

‫رود‬

‫بر‬

‫به‬

‫ز‬

‫همی‬

‫رستم‬

‫چو‬

‫ران‬

‫هیونان‬

‫ستبر‬

‫دو‬

‫شادمانی‬

‫کنون‬

‫می‬

‫خوریم‬

‫فرو‬

‫ز‬

‫پهلو‬

‫برون‬

‫آورند‬

‫برو‬

‫دل‬

‫ندارد‬
‫به‬

‫که‬

‫بسیمرغ‬

‫بادا‬

‫هزار‬

‫خور‬

‫آن‬

‫بزی‬

‫شاد‬

‫دیر‬

‫تو‬

‫بنیاد‬

‫باش‬

‫ستایش‬

‫نو‬

‫من‬

‫خواب‬

‫و‬

‫ناوک‬

‫تو‬

‫بگرفت‬

‫و‬

‫فرستم‬

‫باشد‬

‫مگر‬

‫و‬

‫آوای‬

‫پیالن‬

‫راه‬

‫شادان‬

‫رنجی‬

‫با‬

‫و‬

‫گرفت‬

‫آرام‬

‫را‬

‫درود‬

‫زهره‌ام‬

‫دستش‬

‫نبستند‬

‫هشته‬

‫هر‬

‫زمان‬

‫شیر‬

‫می‬

‫بپرسی‬

‫به زال آنگهی گفت تا صد نژاد‬
‫کودک‬

‫بچه‌ی‬

‫شیر‬

‫دید‬

‫بدست‬
‫کوس‬

‫گفت‌وگوی‬
‫میان‬

‫هرگز‬

‫تاج‬

‫از‬

‫نام‬

‫همای‬

‫پر‬

‫بخواند‬

‫یزدان‬

‫میان چون قلم سینه و بر فراخ‬

‫بدین خوب رویی و این فر و یال‬
‫بدین‬

‫خواندند‬

‫دگر گوشه رستمش گرزی به دست‬

‫بدان بازوی و یال و آن پشت و شاخ‬
‫رانش‬

‫آفرین‬

‫همی گفت هر یک به نوبت سرود‬

‫به پیش اندرون سام گیهان گشای‬
‫در‬

‫بر‬

‫بسیار‬

‫سال‬

‫نشستند و خوردند و بودند شاد‬

‫به یک گوشه‌ی تخت دستان نشست‬
‫شگفتی‬

‫توام‬

‫تیر‬

‫همه‬

‫ماهیان‬

‫بماند‬

‫یل‬

‫یکی‬

‫فروماند‬

‫ازان پس نهادند روی‬
‫یکی‬

‫بودند‬

‫هژبرا‬

‫سپهدار‬

‫همی بر سر و چشم او داد بوس‬
‫تخت‬

‫پیل‬

‫را‬

‫شاخ‬

‫همی‬

‫چهره‌ام‬

‫زرین‬

‫که‬

‫تهما‬

‫نشایم‬

‫را‬

‫نهاد‬

‫سام‬

‫چو‬

‫ز‬

‫وزان پس فرود آمد از پیل مست‬
‫سوی کاخ‬

‫که‬

‫بر‬

‫نیا‬

‫همی پشت زین خواهم و درع و خود‬
‫همی‬

‫بر‬

‫رویه‬

‫نگه کرد و با تاج و تختش بدید‬

‫دلیر‬

‫سام‬

‫دو‬

‫رده‬

‫بدین‬
‫که‬

‫آفرین‬
‫‪154‬‬

‫نر‬

‫دارد‬

‫جان‬

‫اندوه‬

‫کس‬

‫کس‬

‫نیکویی‬

‫ایزد‬

‫ورا‬

‫از‬

‫این‬

‫و‬

‫پهلوانان‬

‫چاره‬
‫ره‬

‫زور‬

‫را‬

‫را‬

‫نمود‬

‫همال‬

‫بشکریم‬

‫ندارد‬

‫چون‬

‫ببر‬

‫بیاد‬

‫آورند‬

‫اندرین‬

‫کهن‬

‫که گیتی سپنجست پر آی و رو‬

‫ز‬

‫به می دست بردند و مستان شدند‬
‫خورد‬

‫همی‬

‫همی‬

‫گفت‬

‫کنم‬

‫زنده‬

‫سر‬

‫ماه‬

‫همی‬

‫رفت‬

‫چندان‬

‫مهراب‬

‫نندیشم‬

‫زال‬

‫از‬

‫آیین‬

‫نبید‬

‫نو‬

‫زر‬

‫بر‬

‫ز‬

‫بران‬

‫مهرماه‬

‫یکی‬
‫به‬

‫دژم‬

‫نگر‬

‫چنین گفت مر زال را کای پسر‬
‫به‬

‫فرمان‬

‫دل‬

‫شاهان‬

‫که‬

‫که من در دل ایدون گمانم همی‬

‫که‬

‫دو فرزند را کرد پدرود و گفت‬
‫سپهبد‬
‫برتند‬
‫دو‬

‫وزان‬

‫شب‬

‫سوی‬

‫با‬

‫منزل‬

‫روی‬

‫و‬

‫او‬

‫باختر‬

‫برفتند‬
‫زال‬

‫روز‬

‫با‬

‫دو‬

‫و‬

‫کرد‬

‫فرزند‬

‫گشتند‬

‫سپهبد‬

‫رستم‬

‫ز‬

‫درای‬

‫به‬

‫روی‬

‫منزلی‬

‫پدرود‬

‫بجز‬

‫برین پند من باش و مگذر ازین‬

‫برآمد‬

‫گسترد‬

‫مهراب‬

‫تخت‬

‫یکی‬

‫چنان دان که بر کس نماند جهان‬

‫ز‬

‫سایه‬

‫گفتار‬

‫همه‬

‫همه ساله بر بسته دست از بدی‬

‫درگاه‬

‫برو‬

‫خرد‬

‫آراسته‬

‫زخم‬

‫دستان‬

‫میغ‬

‫به پی مشک سارا کنم خاک را‬

‫بسازید سام و برون شد به در‬
‫پیل‬

‫رستم‬

‫نیارد‬

‫را‬

‫دستم‬

‫سوی‬

‫یاد‬

‫شدند‬

‫نه از سام و نز شاه با تاج و فر‬

‫پر از خنده گشته لب زال و سام‬
‫هرمز‬

‫شد‬

‫دیگر‬

‫که چون خویشتن کس به گیتی ندید‬

‫من و رستم و اسب شبدیز و تیغ‬
‫ضحاک‬

‫یکی‬

‫آرند‬

‫نو‬

‫تا‬

‫را‬

‫روز‬

‫بر‬

‫این‬

‫زال‬

‫کردن‬

‫نباشی‬

‫گزین‬

‫بایدت‬

‫آمد‬

‫ره‬

‫به‬

‫پیالن‬

‫دل‬

‫فرخنده‬
‫نیا‬

‫شد‬

‫کرده‬

‫راست‬

‫پندها‬

‫تنگی‬
‫را‬

‫به‬

‫هم‬

‫زبان‬

‫گرم‌گوی‬

‫کشید‬

‫آن‬

‫سپهبد‬

‫از‬

‫ره‬

‫و‬

‫زمانم‬

‫نباید‬

‫دل‬

‫پدر‬
‫دادگر‬

‫خواسته‬

‫مسپر‬

‫خروشیدن‬
‫و‬

‫با‬

‫بر‬

‫جسته‬

‫آشکار‬

‫بگزید‬

‫راه‬

‫را‬

‫جز‬

‫شادکام‬

‫ایزدی‬
‫نهان‬

‫زمین‬
‫همی‬

‫نهفت‬

‫کرنای‬

‫آزرم‌جوی‬

‫پر از آب رخ دل پر از پند او‬

‫او‬

‫باز‬

‫سوی‬

‫راه‬

‫شیرمرد‬

‫سیستان‬

‫باز‬

‫برد‬

‫براه‬

‫آن‬

‫دراز‬

‫سپاه‬

‫همی کرد شادی و هم باده خورد‬

‫‪155‬‬

‫اندرز کردن منوچهر‬
‫منوچهر را سال شد بر دو شست‬

‫ز‬

‫گیتی‬

‫کشیدن‬

‫دراز‬

‫ز‬

‫گیتی‬

‫دیگر‬

‫سرای‬

‫ستاره‌شناسان‬

‫روزش‬

‫ندیدند‬

‫بدادند‬
‫گه‬

‫زان‬

‫رفتن‬

‫نگر‬

‫تا‬

‫همه‬

‫موبدان‬

‫آمد‬

‫چه‬

‫بر‬

‫او‬

‫روز‬

‫تلخ‬

‫به‬

‫باید‬

‫کنون‬

‫همی‬

‫شدند‬

‫بفرمود‬

‫و‬

‫تا‬

‫ردان‬

‫آمدش‬

‫نوذر‬

‫آگهی‬

‫نباید‬
‫به‬

‫بخواند‬
‫پیش‬

‫بسی‬
‫به‬

‫شادی‬

‫فریدون‬

‫فر‬

‫جهان‬

‫ویژه‬

‫که‬

‫چنانم‬
‫نیرزد‬

‫کردم‬

‫همی‬

‫گویی‬

‫ندیدم‬

‫زندگانیش‬

‫میان‬

‫جهان‬
‫مرگ‬

‫نشانی‬
‫نباید‬
‫نگر‬

‫کنون‬

‫که‬

‫که‬

‫تا‬

‫نو‬

‫باشد‬

‫نتابی‬
‫شود‬

‫جز‬

‫ز‬

‫در‬

‫از‬

‫جهان‬

‫داوری‬

‫دین‬

‫دگرگون‬

‫برو‬

‫پندها‬

‫دل‬

‫داد‬

‫بیاراست‬

‫گاه‬

‫اندازه‬

‫بیش‬

‫آورد‬

‫پیش‬

‫ایشان‬

‫دل‬

‫نباید‬

‫ز‬

‫تاختن‬
‫براند‬
‫نهاد‬

‫اندرون‬

‫رزم‬

‫دشمنان‬

‫ماندم‬

‫نیای‬

‫بزرگ‬

‫ایرج‬

‫همان‬

‫کین‬

‫شمار‬

‫گذشته‬

‫شهر‬

‫کردم‬

‫بس‬

‫شد‬

‫باره‌ها‬
‫نهان‬

‫اندر‬

‫تخت‬

‫ترا‬

‫این‬

‫دادم‬

‫شاهی‬

‫شاه‬

‫تاج‬

‫و‬

‫گنج‬

‫آزمود‬

‫به خوشتر زمان بازم بایدت گشت‬

‫برآید‬

‫باز‬

‫آفرین‬

‫مرگ‬

‫جاودان‬

‫ترا‬

‫چنان دان که خوردی و بر تو گذشت‬
‫ماند‬

‫رسم‬

‫سپردم‬

‫چنان چون فریدون مرا داده بود‬
‫همی‬

‫که‬

‫به‬

‫آیدت‬

‫جای‬

‫درختی که زهر آورد بار و برگ‬

‫ازان پس که بردم بسی درد و رنج‬

‫از‬

‫نزد‬

‫بس‬

‫پتیاره‌ها‬

‫تو‬

‫بایست‬

‫باز‬

‫به پندش مرا سود شد هر زیان‬

‫بجستم ز سلم و ز تور سترگ‬
‫ز‬

‫گشت‬

‫یزدان‬

‫همه‬

‫به‬

‫راندم‬

‫ببستم‬

‫داستانها‬

‫زدند‬

‫به رنج و به سختی ببستم میان‬

‫مرا بر صد و بیست شد سالیان‬
‫و‬

‫همی‬

‫راز‬

‫ورا‬

‫که این تخت شاهی فسونست و باد‬
‫کام‬

‫ز‬

‫مگر‬

‫ساختن‬

‫دل‬

‫آسمان‬

‫رفتن‬

‫که شد تیره آن تخت شاهنشهی‬

‫سخن چون ز داننده بشنید شاه‬
‫را‬

‫همی‬

‫بار‬

‫ببست‬

‫که‬

‫که‬

‫خدای‬

‫چو‬
‫‪156‬‬

‫پاکی‬

‫دین‬

‫برو‬

‫نژاد‬

‫خدای‬

‫موسی‬

‫روزگار‬

‫آورد‬

‫بیاید‬

‫آورد‬

‫به‬

‫پاک‬

‫پاک‬

‫دراز‬
‫دین‬
‫رای‬

‫پیغمبری‬

‫پدید‬

‫بدو‬
‫تو‬

‫آید‬

‫بگرو‬

‫مگذار‬

‫ازان‬

‫پس‬

‫گزند‬

‫تو‬

‫ترا‬

‫آنگه‬

‫آن‬

‫خاور‬

‫به‬

‫دین‬

‫هرگز‬

‫یزدان‬

‫ره‬

‫بیاید‬

‫ز‬

‫ترکان‬

‫آید‬

‫ز‬

‫پور‬

‫کارهای‬

‫درشتست‬

‫زمین‬

‫نگر‬

‫ایزدی‬

‫که نیکی ازویست و هم زو بدی‬

‫بود‬

‫نهند‬

‫سپاه‬

‫پیش‬

‫ازو‬

‫بگفت‬

‫شهر‬

‫بی‌آنکش‬

‫و‬

‫فرود‬

‫آمد‬

‫آبش‬

‫بدی‬

‫هیچ‬

‫نامور‬

‫پرهنر‬

‫پشنگ‬

‫شد‬

‫بر‬

‫گرگ‬

‫باید‬

‫تخت‬

‫بدن‬

‫کاله‬

‫ایران‬

‫میش‬

‫گاه‬

‫ز توران شود کارها بر تو ننگ‬
‫ز‬

‫سام‬

‫برآمد‬

‫به‬

‫بی‌هنر‬

‫همی‬

‫بروی‬

‫بیماریی‬

‫نه‬

‫دو چشم کیانی به هم بر نهاد‬
‫آن‬

‫از‬

‫گهی‬

‫وزین نو درختی که از پشت زال‬
‫توران‬

‫تا‬

‫بر‬

‫به‬

‫نگه کن ز سر تا چه پیمان بود‬

‫بجوی ای پسر چون رسد داوری‬
‫شود‬

‫نتابی‬

‫او‬

‫کین‬

‫کین‬

‫زار‬

‫بپژمرد‬

‫شهریار‬

‫به‬

‫‪157‬‬

‫و‬

‫کنون‬

‫از‬

‫و‬

‫گیتی‬

‫ز‬

‫تو‬

‫زال‬

‫برکشد‬
‫آید‬

‫بگریست‬

‫دردها‬
‫برزد‬

‫سخن‬

‫آنگهی‬
‫شاخ‬

‫همان‬

‫نوذر‬

‫هیچ‬

‫یکی‬

‫ماند‬

‫و‬

‫یال‬

‫کینه‌ور‬
‫بروی‬

‫آزاریی‬

‫سرد‬

‫زو‬

‫یاوری‬

‫باد‬

‫یادگار‬

158

‫نوذر‬

‫‪159‬‬

‫پادشاهی نوذر‬
‫چو‬

‫سوگ‬

‫به‬

‫برین‬
‫ز‬

‫چو‬

‫تخت‬

‫گیتی‬
‫او‬

‫همی‬

‫پدر‬

‫برنیامد‬

‫برآمد‬

‫یکایک‬

‫روی‬

‫چو‬

‫از‬

‫به‬

‫سگسار‬

‫بترسید‬

‫بر‬

‫بسی‬
‫هر‬

‫به‬

‫رسمهای‬

‫مردمی‬

‫کدیور‬

‫شاه‬

‫منوچهر‬

‫نوذر‬

‫پدر‬

‫او‬

‫نزد‬

‫کشور‬

‫جای‬

‫غو‬

‫خوار‬

‫انجمن‬

‫بیدادگر‬

‫و‬

‫را‬

‫شد‬

‫دینار‬

‫سر‬

‫داد‬

‫شهریار‬

‫جهان را کهن شد سر از شاه نو‬

‫ابا‬

‫دلش‬

‫شد‬

‫شدند‬

‫موبدان‬

‫شهریار‬

‫ردان‬

‫گنج‬

‫دلیران‬

‫سزاوار‬

‫فرستاد‬

‫کس‬

‫سراسر‬

‫فرستاد‬

‫سام‬

‫و‬

‫برده‌ی‬

‫جهانی‬

‫خروش‬

‫بود‬

‫کیوان‬

‫بخواند‬

‫درنوشت‬

‫برآمد‬

‫مازندران‬

‫روزگار‬

‫که‬

‫بار‬

‫داد‬

‫سپاهی‬

‫بیدادگر‬

‫بداشت‬

‫ز‬

‫کاله‬

‫کیی‬

‫برفراشت‬

‫و‬

‫دینار‬

‫شاهی‬

‫برآمد‬

‫به‬

‫بر‬

‫او‬

‫نزد‬

‫نوذر‬

‫تیز‬

‫گشت‬
‫شد‬

‫شدند‬

‫جوش‬
‫سوار‬

‫سام‬

‫پیام‬

‫نامه نوشتن نوذر به نزدیک سام‬
‫خداوند‬
‫نه‬

‫همه‬

‫کنون‬

‫ابر‬

‫مران‬

‫کیوان‬

‫دشواری‬
‫با‬

‫از‬

‫سام‬

‫همیشه‬

‫شناسد‬

‫و‬

‫از‬

‫توانایی‬

‫خداوند‬
‫یل‬

‫پهلوان‬

‫دل‬

‫بهرام‬

‫و‬

‫مگر‬

‫باد‬

‫چیز‬

‫او‬

‫برترمنش‬

‫چندان‬

‫جهاندیده‬

‫پهلوان‬

‫یکیست‬

‫اگر هست بسیار و گر اندکیست‬

‫و‬

‫خورشید‬

‫هوشش‬

‫هور‬

‫که هست آفریننده‌ی پیل و مور‬

‫و‬

‫آباد‬

‫ماه‬

‫همیدون‬

‫مرا‬

‫پشت‬

‫ثنا‬

‫بر‬

‫که‬

‫درود‬
‫را‬

‫روانش‬

‫باد‬

‫سخنها‬

‫جهان‬

‫ز‬

‫سام‬

‫اندک‬

‫روان‬

‫آید‬

‫سرافراز‬

‫که تا شاه مژگان به هم برنهاد‬
‫گرمی‬

‫نه‬

‫آسانی‬

‫از‬

‫همی‬
‫ز‬

‫گرد‬

‫هم‬

‫هر‬

‫از‬

‫نریمان‬

‫ز‬

‫اندر‬

‫بوش‬

‫منوچهر‬

‫شاه‬

‫ابر‬

‫باران‬

‫فرود‬

‫درد‬

‫آزاد‬

‫باد‬

‫کرد‬

‫یاد‬

‫پسندیده‬

‫آشکار‬
‫بسی‬

‫و‬

‫را‬

‫نهان‬

‫که هم پهلوانست و هم شاه دوست‬

‫بدوست‬
‫‪160‬‬

‫نگهبان‬

‫کنون‬
‫اگر‬

‫چو‬

‫به‬

‫کشور‬

‫پادشاهی‬

‫برنگیرد‬

‫وی‬

‫بر‬

‫یکی‬

‫لشکری‬

‫راند‬

‫پیاده‬

‫همه‬

‫پیش‬

‫جهان‬

‫گشت‬

‫شبگیر‬

‫گرز‬

‫کین‬

‫ازین‬

‫پرآشوب‬

‫سام‬

‫به‬

‫نامه‬

‫هنگام‬

‫شاه‬

‫ازویست‬

‫آن‬

‫هنگام‬

‫نیرم‬

‫بانگ‬

‫سخنها‬

‫گشت‬

‫خروس‬

‫از‬

‫چو نزدیک ایران رسید آن سپاه‬
‫بیدادی‬

‫ز‬

‫بگردد‬

‫همی‬

‫جهان‬

‫گردد‬

‫باشد‬

‫چه‬

‫ویران‬

‫نوذر‬
‫ز‬

‫از‬

‫سام‬

‫اگر‬

‫آباد‬

‫ره‬
‫با‬

‫یل‬

‫اوی‬

‫ازو‬

‫نشیند‬

‫پهلوان‬
‫او‬

‫بدیشان‬
‫که‬
‫به‬

‫چون‬

‫چنین‬

‫نوذری‬
‫مرا‬

‫شاهی‬

‫از‬

‫تاج‬

‫به‬

‫اگر‬

‫دختری‬

‫نبودی‬

‫جز‬

‫هنوز‬

‫آهنی‬

‫دلش‬
‫من‬

‫گر‬
‫آن‬

‫شما‬
‫بدین‬

‫گیتی‬

‫بزرگان‬

‫چو‬
‫به‬

‫راه‬

‫ز‬

‫گذشته‬

‫آمرزش‬

‫آمد‬

‫ز‬

‫فرخ‬

‫خاک‬

‫پدر‬

‫گشت‬

‫فره‬

‫باز‬

‫نیست‬

‫ایزدی‬

‫بر‬

‫گر‬

‫از‬

‫اندر‬

‫کرده‬

‫به‬

‫پی‬

‫بالین‬

‫زنگار‬

‫پشیمان‬

‫کردگار‬
‫بود‬

‫خشم‬

‫پشیمان‬

‫درگاه‬

‫سام‬

‫نامور‬

‫ایران‬

‫به‬

‫کرد‬

‫راه‬

‫پدر‬

‫هر‬

‫گم‬

‫بخت‬

‫شد‬

‫برین‬

‫بزرگان‬

‫به‬

‫راه‬

‫تخت‬

‫مهرش‬

‫گونه‬

‫بیدار‬

‫فره‌ی‬

‫و‬

‫روشن‬

‫بنیاد‬

‫گروگان‬

‫دیر‬

‫اوی‬

‫ایزدی‬
‫روان‬
‫او‬

‫کنیم‬

‫کیی‬

‫تخت‬

‫کمر‬

‫بر‬

‫میان‬

‫بر‬

‫چنین زهره دارد کس اندر نهان‬

‫خود این گفت یارد کس اندر جهان‬
‫از‬

‫بوق‬

‫محالست و این کس نیارد شنود‬

‫بسود‬

‫منوچهر‬

‫و‬

‫کوس‬

‫جگر‬

‫برکشید‬

‫که این کی پسندد ز من کردگار‬

‫کیان‬

‫باید‬

‫شد‬

‫آن‬

‫دور‬

‫روانها‬

‫سوار‬

‫نژاد‬

‫و‬

‫گفتند‬

‫خیره‬

‫برویست‬

‫که ما بنده باشیم و فرمان کنیم‬
‫گفت‬

‫بر‬

‫غنوده‬

‫بخردی‬

‫سام‬

‫پذیره‬

‫شدندش‬

‫که‬

‫تاجور‬

‫داد‬

‫سرد‬

‫برآمد‬

‫از‬

‫ماند‬

‫زمین‬

‫اندر‬

‫پردخته‬

‫خروشیدن‬

‫برفتند‬

‫دلیر‬

‫کردار‬

‫باد‬

‫اندازه‬

‫گذشت‬

‫که دریای سبز اندرو گشت خوار‬

‫گرگسار‬

‫سام‬

‫تخت‬

‫یکی‬

‫رسید‬

‫از‬

‫رخشنده‬

‫فرخ‬

‫کاله‬

‫بران‬

‫شاه‬

‫تخت‬

‫بدو‬

‫من‬

‫شاد‬

‫برین‬

‫باز‬

‫جهان‬

‫آورم‬

‫به‬

‫شوید‬

‫به‬

‫شاه‬

‫رخشنده‬

‫نوی‬

‫نیابید‬

‫سپهر‬

‫پذیره‬

‫سوار‬

‫را‬

‫و‬

‫ز‬

‫برگشتن‬

‫یکایک‬

‫شدند‬

‫زرین‬

‫بودی‬

‫ز‬

‫به‬

‫زمانی‬

‫دشوار‬

‫سر‬

‫از‬

‫سر‬

‫شدش‬

‫با‬

‫جهانبین‬

‫برنیامد‬

‫که‬

‫خورد‬

‫شدی‬

‫کاله‬

‫شایدش‬
‫پیمان‬

‫شوید‬

‫مهرش‬
‫نوذر‬

‫شاه‬

‫آتش‬

‫باز‬

‫دراز‬
‫کرد‬

‫نیاز‬

‫باز‬

‫من‬

‫بود‬

‫پیمان‬

‫نوذر‬

‫آورم‬
‫مهر‬

‫جایگاه‬
‫شدند‬

‫شهریار‬

‫جهان سر به سر شد به نوی جوان‬

‫پهلوان‬
‫‪161‬‬

‫به پوزش مهان پیش نوذر شدند‬

‫به جان و به دل ویژه کهتر شدند‬

‫به‬

‫پای‬

‫رهنمای‬

‫هوشنگ‬

‫شاه‬

‫برافروخت‬
‫جهان‬
‫به‬

‫ز‬

‫که‬

‫نوذر‬

‫ز‬

‫نوذر‬

‫در‬

‫پندها‬

‫گیتی‬

‫بداد‬

‫پهلوان‬

‫گرد‬

‫دل‬

‫او‬

‫چو‬

‫گفته‬

‫دل‬

‫برون‬

‫پیش‬

‫فریدون‬
‫ز‬

‫مهتران‬

‫را‬

‫رفت‬

‫با‬

‫غالمان‬

‫شد‬

‫نوذر‬

‫و‬

‫کژی‬

‫و‬

‫تخت‬

‫و‬

‫دهش‬

‫به‬

‫از‬

‫را‬

‫اسپان‬

‫پرستنده‬

‫گشاد‬

‫همان‬
‫به‬

‫همه‬

‫کرد‬

‫گفتنیها‬

‫همه‬

‫زرین‬

‫ستام‬

‫خلعت‬

‫بود‬

‫و‬

‫نیکو‬

‫از‬

‫با‬

‫هم‬

‫بسی‬

‫کرد‬

‫منوچهر‬

‫بر‬

‫بیداد‬

‫یاد‬

‫زیبای‬

‫چشم‬

‫گاه‬

‫نگماشتند‬

‫چنان کرد نوذر که او رای دید‬

‫آورید‬

‫نرم‬

‫او‬

‫سخنهای‬

‫داشتند‬

‫داد‬

‫بدو‬

‫نشست‬

‫مهی‬

‫اندر‬

‫آرام‬

‫فرهی‬

‫به‬

‫داد‬

‫بنیاد‬

‫و‬

‫و‬

‫گردنکشان‬

‫آزرم‬

‫به‬

‫کرد‬
‫رمه‬

‫شاه‬

‫چه تخت و چه تاج و چه انگشتری‬

‫نوذری‬

‫پر از گوهر سرخ زرین دو جام‬

‫آگاهی یافتن پشنگ از مرگ منوچهر‬
‫نیز‬

‫برین‬
‫پس‬

‫آنگه‬

‫ز‬

‫نارفتن‬

‫چو‬

‫یکی‬
‫ز‬

‫همه‬

‫بگذشت‬

‫ز‬

‫بشنید‬

‫کار‬

‫چو‬

‫یاد‬

‫سپهبدش‬
‫جهان‬

‫مرگ‬

‫منوچهر‬

‫کار‬

‫ساالر‬

‫کرد‬

‫منوچهر‬

‫نامداران‬

‫ارجسپ‬

‫چندی‬

‫و‬

‫چون‬

‫پهلوان‬

‫نوذر‬

‫از‬

‫و‬

‫ترکان‬

‫پورش‬

‫و‬

‫بخواند‬

‫را‬

‫چو‬

‫بارمان‬

‫که‬

‫تیزچنگ‬

‫که‬

‫با‬

‫ما‬

‫بگفتند‬

‫و‬

‫کلباد‬

‫ساالر‬

‫بخواندش‬

‫افراسیاب‬

‫با‬

‫بدگمان‬

‫که‬

‫کین‬

‫بدی‬

‫را‬

‫لشکرش‬

‫بزرگان‬

‫جنگی‬

‫بد‬

‫درنگی‬

‫زیر‬

‫بر‬

‫هژبر‬

‫و‬

‫سپاه‬

‫دامن‬

‫آمد‬

‫را‬

‫دمان‬

‫پشنگ‬
‫شتاب‬

‫نشاید‬

‫نهفت‬

‫یک‬

‫میان‬

‫برو بر چنین کار پوشیده نیست‬

‫کسی را کجا مغز جوشیده نیست‬
‫چه‬

‫آگهی‬

‫ز گردان و ساالر و از کشورش‬

‫سخن راند از تور و از سلم گفت‬
‫کردند‬

‫تا‬

‫به‬

‫توران‬

‫سپاه‬

‫هم از تور بر زد یکی تیز دم‬

‫لشکرش‬

‫کشورش‬

‫نوذر‬

‫بودش‬

‫چنان خواست کاید به ایران به جنگ‬

‫زادشم‬

‫از‬

‫ویسه‌ی‬

‫همان‬

‫یکایک‬

‫شاه‬

‫پشنگ‬

‫نیا‬

‫گرسیوز‬

‫سپهر‬

‫نه‬

‫بشد‬

‫با‬

‫آرام‬

‫نه‬

‫مهر‬

‫ایرانیان‬
‫‪162‬‬

‫ببستند‬

‫یک‬

‫کنون روز تندی و کین جستنست‬

‫رخ از خون دیده گه شستنست‬

‫زبان‬

‫برمیان‬

‫ز‬

‫گفت‬

‫به‬

‫پدر‬

‫پیش‬

‫که‬

‫پدر‬

‫شایسته‌ی‬

‫اگر‬

‫میان‬

‫کنون‬

‫تیغ‬

‫ببستی‬

‫هرچه‬

‫گشادنش‬
‫به‬

‫جنگ‬

‫زادشم‬

‫را‬

‫شد‬

‫به‬

‫مانیده‬

‫بر‬

‫مغز‬

‫مغز‬

‫پشنگ‬

‫افراسیاب‬

‫گشاده‬

‫شیران‬

‫منم‬

‫کین‬

‫آوری‬

‫تیز‬

‫اندر‬

‫دل‬

‫از‬

‫جهان‬

‫بایران‬
‫گه‬

‫منست‬

‫آمد‬

‫برنده‬

‫تیغ‬

‫زبانش‬

‫بفرمود‬

‫به‬

‫چو‬

‫شایسته‬

‫تا‬

‫بیند‬

‫پسر‬

‫سپهبد‬

‫تیغ‬

‫برکشد‬

‫به‬

‫پیش‬

‫گفت‬

‫چنین‬

‫کای‬

‫دیده‬

‫کار‬

‫نیا‬

‫ازین‬

‫در‬

‫پسر‬

‫را‬

‫اگر‬

‫سخن‬

‫هیچ‬

‫ما‬

‫نشوریم‬

‫یکی‬

‫نره‬

‫شیرست‬

‫نبیره‬

‫که‬

‫ترا‬

‫چو‬

‫نیز‬
‫از‬

‫چنین‬

‫داد‬

‫با‬

‫او‬

‫کین‬

‫دامن‬

‫ابر‬

‫نیا‬

‫گونه‬

‫بهتر‬

‫پاسخ‬

‫که‬

‫دل‬

‫ز‬

‫پدر‬

‫چین‬

‫کم‬

‫قد‬

‫بر‬

‫منست‬

‫افراسیاب‬
‫میل‬

‫چند‬

‫ترکان‬

‫آمد‬

‫با‬

‫نام‬

‫دارد‬

‫به‬

‫زد‬

‫رهنمای‬

‫خورشید‬

‫اغریرث‬
‫همی‬

‫مردی‬

‫چون‬

‫این‬

‫به‬

‫سپاه‬

‫پشنگ‬

‫سام‬

‫رهنمای‬

‫پیشه‬

‫برآورده‬

‫نیرم‬

‫نامداران‬

‫سر‬

‫دل‬

‫سر‬

‫شدست‬
‫انجمن‬

‫آن‬

‫که ترگش همی سود بر چرخ و ماه‬
‫به‬

‫آرام‬

‫بر‬

‫کزین‬

‫جنبش‬

‫یکی‬

‫پیل‬

‫که‬

‫پشنگ‬

‫را‬

‫نگذاشتی‬

‫چه آمد ازان تیغ زن پیر گرگ‬

‫بود‬

‫نجست‬

‫بباید‬

‫اندیشه‬

‫جز‬

‫نراند‬

‫روز‬

‫سهی‬

‫برآرد‬

‫کاخ‬

‫سپهدار‬

‫سپاه‬

‫شکار‬

‫منم‬

‫سروری‬

‫رستخیز‬

‫گسترده‬

‫پسر‬

‫به‬

‫تو دانی که با سلم و تور سترگ‬
‫زادشم‬

‫مگر‬

‫شود‬

‫گر‬

‫ازیرا‬

‫چو گرشاسپ و چون قارن رزم زن‬
‫شاه‬

‫ایران‬

‫گرشاسپ‬

‫و‬

‫آن‬

‫ایران‬

‫سزد‬

‫منوچهر از ایران اگر کم شدست‬

‫توران‬

‫سایه‬

‫به‬

‫چو شد ساخته کار جنگ آزمای‬
‫پدر‬

‫نکردی‬

‫کین‬

‫چو دریا دل و کف چو بارنده میغ‬

‫پس از مرگ باشد سر او به جای‬
‫شد‬

‫به‬

‫دید‬

‫وزو‬

‫جنگ‬

‫پراندیشه‬

‫ساالر‬

‫شورش‬

‫چو‬

‫بر و بازوی شیر و هم زور پیل‬
‫کردار‬

‫را‬

‫از‬

‫کمر‬

‫ز کین جستن و چاره و کیمیا‬

‫نیا‬

‫شتاب‬

‫آگنده‬

‫هم‌آورد‬

‫برداشتی‬

‫بود‬

‫تیغ‬

‫برآمد ز آرام وز خورد و خواب‬

‫نامه‌ی‬

‫افراسیاب‬

‫آشوب‬
‫آن‬

‫جنگی‬

‫کین‬

‫کشور‬

‫دالور‬
‫گه‬

‫نخواند‬
‫بود‬

‫نهنگ‬

‫کارزار‬

‫به هر بیش و کم رای فرخ زدن‬

‫شدن‬

‫سزد‬

‫بیابان‬

‫شود‬

‫گیاها‬

‫چراگاه اسپان شود کوه و دشت‬
‫‪163‬‬

‫گر‬
‫ز‬

‫ز‬

‫نخوانی‬

‫باران‬

‫یال‬

‫پر‬

‫نژادش‬
‫از‬

‫یالن‬

‫نم‬

‫درست‬
‫شود‬

‫برگذشت‬

‫به‬

‫جهان سر به سر سبز گردد ز خوید‬
‫را‬

‫سپه‬

‫و‬

‫دهستان‬

‫از‬

‫منوچهر‬

‫بکوشید‬

‫دست‬

‫مگر‬

‫روان‬

‫همه‬

‫با‬

‫نیاگان‬

‫چنین‬

‫سوی‬

‫گرگان‬
‫آن‬

‫همه‬

‫زیر‬

‫جایگه‬

‫قارن‬

‫یابید‬

‫بر‬

‫ما‬

‫گفت‬

‫آمل‬

‫با‬

‫دلی‬

‫براند‬

‫بکوبید‬

‫نعل‬

‫به‬

‫جنگجوی‬

‫رزم‬

‫دشت‬

‫خوش‬

‫نامور‬

‫هامون‬
‫شاد‬

‫کنید‬

‫تور‬

‫گرشاسپ‬

‫دو‬

‫دل‬

‫و‬

‫کنید‬

‫سوی‬

‫گرد‬

‫برین‬

‫کین‬

‫وز‬

‫سبزه‬

‫خون‬

‫کینه‬

‫دگر‬

‫زن‬

‫بر‬

‫سراپرده‬

‫باید‬

‫سرافراز‬

‫بدسگاالن‬

‫گل‬

‫آب‬

‫بنهاد‬

‫زان‬

‫ایران‬

‫کشید‬
‫براند‬
‫لعل‬

‫روی‬

‫انجمن‬
‫زمین‬
‫کنید‬

‫پرآتش‬

‫که من خون به کین اندر آرم به جوی‬

‫نامجوی‬

‫آمدن افراسیاب به ایرانزمین‬
‫ببستند‬

‫چو دشت از گیا گشت چون پرنیان‬

‫سپاهی‬
‫که‬

‫آن‬

‫ز‬

‫بیامد‬

‫میان‬

‫را‬

‫ترکان‬
‫و‬

‫و‬

‫کرانه‬

‫هم‬

‫چین‬

‫همان‬

‫نبود‬

‫خبر‬

‫چو لشکر به نزدیک جیحون رسید‬

‫سپاه‬
‫به‬

‫راه‬

‫جهاندار‬

‫شهنشاه‬

‫دهستان‬

‫نوذر‬

‫بیرون‬

‫پس‬

‫نهادند‬

‫پشت‬

‫ز‬

‫شدند‬

‫سراپرده‌ی‬

‫روی‬
‫اوی‬

‫که‬

‫افراسیاب‬

‫شماساس‬

‫دیگر‬

‫و‬

‫خزروان‬

‫کشیدند‬
‫برین‬

‫دو‬

‫زمین‬

‫ز‬

‫گرد‬

‫سوی‬

‫خبر‬

‫ازان‬

‫شد‬

‫زابلستان‬

‫سخت‬

‫که‬

‫سام‬

‫شادان‬

‫نریمان‬

‫شد‬

‫نوذر‬

‫جوانه‬

‫نبود‬

‫به‬

‫هامون‬

‫شدند‬

‫پور‬

‫همایون‬

‫ز‬

‫روی‬

‫فریدون‬

‫قارن‬

‫کینه‬

‫دشت‬

‫نیامد‬

‫کرد‬

‫لشکر‬

‫همی‬

‫بمرد‬

‫بر‬

‫بر‬

‫ساالر‬

‫برفتند‬

‫ز جنگ آوران مرد چون سی هزار‬
‫نهادند‬

‫نزد‬

‫خاور‬

‫رسید‬

‫رزم‌جوی‬

‫تو گفتی که خورشید شد ناپدید‬

‫خود اندر دهستان نیاراست جنگ‬
‫اندر‬

‫بخت‬

‫زمین‬

‫جهانی سراسر پر از گفت و گوی‬

‫شهریار‬

‫ایران‬

‫کاخ‬

‫توران‬

‫گرزداران‬

‫سپهدارشان‬

‫چو لشکر به پیش دهستان رسید‬
‫نوذر‬

‫از‬

‫گردان‬

‫میان‬

‫سواران‬
‫به‬

‫دخمه‬

‫از‬

‫سازد‬

‫بزرگان‬

‫گزین‬

‫زمانی‬

‫بدیشان‬

‫شایسته‌ی‬
‫دستان‬

‫پیش‬

‫حصار‬

‫نهادند‬

‫ورا‬

‫زال‬

‫درنگ‬
‫سپرد‬

‫کارزار‬
‫روی‬
‫گرد‬

‫بدید آنکه بخت اندر آمد به خواب‬

‫افراسیاب‬
‫‪164‬‬

‫چو‬

‫بیامد‬

‫را‬

‫سپه‬

‫پیش‬

‫دهستان‬

‫که‬

‫دانست‬

‫نوذر‬

‫صد‬

‫رسید‬

‫کردن‬

‫شمار‬

‫چل‬

‫هزار‬

‫برابر‬

‫برو‬

‫بجوشید گفتی همه ریگ و شخ‬
‫ابا‬

‫به‬

‫شاه‬

‫لشکر‬

‫یکی‬

‫نامه‬

‫دگر‬

‫سام‬

‫همه‬

‫مرا‬

‫همانا‬

‫بنوشت‬

‫لشکر‬

‫ستودان‬

‫بیم‬

‫نگه‬

‫نوذر‬

‫رفت‬

‫همی‬

‫بد‬

‫ازو‬

‫و‬

‫کرد‬

‫سوی‬
‫در‬

‫شهریار‬

‫ار‬

‫از‬

‫سازدش‬
‫به‬

‫شماساس‬

‫ایران‬

‫در‬

‫هیونی‬

‫چو‬

‫هیون‬

‫کاهل‬

‫شود‬

‫برآورد‬

‫تکاور‬

‫بار‬

‫مور‬

‫چو‬

‫جنگی‬

‫بودند‬

‫برافگند‬

‫شکارند‬

‫همانا‬

‫زر‬

‫ندارد‬

‫ملخ‬

‫و‬

‫سوار‬

‫خواب‬

‫هنگام‬

‫زمین‬

‫و‬

‫زیر‬

‫در‬

‫نیاید‬

‫همی‬

‫پی‬

‫بدین‬
‫را‬

‫جنگ‬

‫بسپریم‬

‫پای‬

‫کارزار‬

‫و‬

‫پر‬

‫چو او شد ز ایران بجوییم کین‬

‫نشستست‬

‫به هنگام هر کار جستن نکوست‬
‫مرد‬

‫که‬

‫بشمر‬

‫هزار‬

‫که جستیم نیکی و آمد به چنگ‬

‫نیمروز‬

‫هنگام‬

‫سراسر‬

‫همانا‬

‫بشکریم‬
‫زال‬

‫چارصد‬

‫بیابان‬

‫افراسیاب‬
‫پشنگ‬

‫سراپرده‌ای‬

‫برکشید‬

‫با‬

‫گیتی‬

‫تاج‬

‫فروز‬

‫زدن رای با مرد هشیار و دوست‬

‫کار‬

‫ازان‬

‫پر‬

‫پس‬

‫بشد‬

‫نیابد‬

‫نزد‬

‫چنان‬

‫خورشید‬

‫ساالر‬

‫روزگار‬
‫فر‬

‫رزم نخستین افراسیاب‬
‫سپیده‬
‫میان‬
‫یکی‬

‫بیامد‬
‫بشد‬

‫وزان‬

‫به‬

‫ببینند‬
‫چنین‬
‫دل‬

‫چو‬

‫دو‬

‫ترک‬

‫از‬

‫لشکر‬

‫نزد‬

‫دستوری‬

‫دو‬

‫بد‬

‫سپه‬

‫پس‬

‫کوه‬
‫نام‬

‫را‬

‫ساالر‬

‫به‬

‫پیدا‬

‫گفت‬

‫مرزبانان‬

‫ز‬

‫او‬

‫بارمان‬

‫همی‬

‫خفته‬

‫را‬

‫نشان‬

‫داد‬

‫فرسنگ‬

‫همی‬

‫ساالر‬

‫شاه‬

‫سر‬

‫برکشید‬

‫طالیه‬

‫به‬

‫پیش‬

‫توران‬

‫من‬

‫اغریرث‬

‫شکسته‬

‫سراپرده‌ی‬

‫بنگرید‬

‫بیدار‬

‫من‬

‫همه‬

‫بود‬

‫ساز‬

‫سپاه‬

‫که‬

‫گفت‬

‫ما‬

‫بجویم‬

‫شیروار‬

‫را‬

‫و‬

‫آرایش‬

‫شاه‬

‫ازان‬
‫هنر‬

‫ازان‬

‫دهستان‬

‫گفت‬

‫جنگ‬
‫بیدار‬

‫نوذر‬

‫لشکر‬

‫چند‬

‫انجمن‬

‫و‬

‫باید‬

‫رسید‬
‫بود‬

‫مان‬

‫بدید‬

‫بارگاه‬
‫نهفت‬

‫کارزار‬

‫جز از من کسی را نخوانند گرد‬

‫دستبرد‬

‫که گر بارمان را رسد زین گزند‬

‫هوشمند‬

‫برین‬

‫شود‬
‫‪165‬‬

‫انجمن‬

‫کار‬

‫بسته‬

‫شود‬

‫یکی‬

‫مرد‬

‫پرآژنگ‬

‫بروی‬

‫تو‬

‫بشد‬

‫کزین‬

‫نگه‬

‫کس‬

‫شد‬

‫دژم‬

‫باشی‬

‫کرد‬

‫روی‬

‫تا‬

‫لشکر‬

‫پشنگ‬

‫انجمن‬

‫سرفراز‬

‫به‬

‫دشت‬

‫نبرد‬

‫به‬

‫مردان‬

‫مرد‬

‫نوذر‬

‫قارن‬

‫نامدارانش‬

‫گشت‬

‫با‬

‫بارمان‬

‫که جوشن بپوش و به زه کن کمان‬

‫پور‬

‫گفت‬

‫بران‬

‫بارمان‬

‫از‬

‫دژم‬

‫بی‌نام‬

‫باید‬

‫گزید‬

‫که انگشت ازان پس نباید گزید‬

‫ساالر‬

‫ازان‬

‫مگر‬

‫نداد‬

‫بسیار‬

‫ز‬

‫هوش‬

‫ز‬

‫دل‬

‫جوان‬

‫چندان‬
‫قارن‬

‫گشت‬

‫آزرده‬

‫که‬

‫که سال تو اکنون به جایی رسید‬

‫تویی‬

‫بخون‬

‫مایه‌ور‬

‫شکست‬

‫گر‬

‫شود‬

‫اندرآید‬

‫لعل‬

‫با‬

‫نگه‬

‫کن‬

‫که‬

‫ز‬

‫گاه‬

‫خجسته‬

‫را‬

‫برآید‬

‫به‬

‫را‬

‫به‬

‫مویی‬

‫بدین‬

‫قارن‬

‫شوند‬

‫سپید‬

‫پر‬

‫رزم‌گاه‬

‫چه‬

‫زن‬

‫سر‬

‫بدان ای برادر که تن مرگ راست‬
‫کسی‬

‫یکی‬

‫زنده‬

‫بر‬

‫منوچهر‬

‫آسمان‬

‫از‬

‫باز‬

‫شمشیر‬
‫برآید‬

‫زمان‬

‫یکی‬
‫اگر‬

‫یکی‬

‫من‬

‫روم‬

‫دخمه‌ی‬

‫زین‬

‫جهان‬

‫خسروانی‬

‫سپار‬

‫ای‬

‫برادر‬

‫تو‬

‫رزم‬

‫زن‬

‫همی‬

‫چنین‬

‫گفت‬

‫تا‬

‫کارزار‬

‫جوید‬

‫نبرد‬

‫به‬

‫جوش‬

‫دالور‬

‫برآمد‬

‫قباد‬

‫از‬

‫جوید‬

‫دلیران‬

‫جنگ‬

‫رزم‬

‫همی‬

‫زبان‬

‫دستت‬

‫اوی‬

‫برگشاد‬

‫بباید‬

‫کشید‬

‫همه‬

‫ناامید‬

‫از‬

‫اندران‬

‫انجمن‬

‫دلیران‬

‫این‬

‫درد‬

‫گوید‬

‫رزم‬

‫امروز‬

‫گردد‬

‫زن‬

‫قباد‬

‫سودن‬

‫بودم‬

‫دل‬

‫تن‬

‫و‬

‫مرگش‬

‫نیزه‬

‫تیغ‬

‫نیک‌خواه‬

‫ترگ‬

‫اندر‬

‫همی‬

‫راست‬
‫گداز‬

‫بشکرد‬

‫و‬

‫باید‬

‫رفت‬

‫ز‬

‫برنده‬
‫بن‬

‫راست‬

‫بی‌گمان‬

‫برادر به جایست با برز و شاخ‬

‫فراخ‬

‫پس‬

‫کند‬

‫تنم‬

‫را‬

‫از‬

‫رفتنم‬

‫بدان‬

‫جای‬

‫مهربانی‬
‫جاوید‬

‫کند‬

‫خواب‬

‫همیشه خرد تار و تو پود باش‬

‫باش‬

‫به آوردگه رفت چون پیل مست‬

‫بگفت این و بگرفت نیزه به دست‬
‫با‬

‫پیر‬

‫سرش‬

‫سرم را به کافور و مشک و گالب‬
‫پدرود‬

‫که‬

‫کند‬

‫کرد‬

‫بدانگه که آید دو لشگر به جوش‬

‫تنش کرگس و شیر درنده راست‬
‫بستر‬

‫من‬

‫برادر‬

‫شکارست‬

‫نگذرد‬
‫هوش‬

‫با‬

‫آواز‬

‫به‬

‫گاز‬

‫همی بر تو گردد همه رای شاه‬

‫سپاه‬

‫رزم‬

‫نیاید‬

‫کاوه‬

‫پیرگشته‬

‫گفت‬

‫میان‬

‫قباد‬

‫کدخدای‬

‫که‬

‫انجمن‬

‫یکی‬

‫جنگجوی‬
‫از‬

‫دندان‬

‫قارن‬

‫داری‬

‫آمدش‬

‫از آن لشکر گشن بد جای خشم‬

‫ز خشمش سرشک اندر آمد به چشم‬
‫مردم‬

‫به‬

‫انگشت‬

‫که‬

‫نامدار‬

‫پاسخ‬

‫ز‬

‫گفتار‬

‫سوی‬

‫اغریرث‬

‫ننگ‬

‫که‬

‫بارمان‬
‫‪166‬‬

‫آورد‬

‫پیشم‬

‫سرت‬

‫را‬

‫زمان‬

‫ماندن‬

‫ببایست‬

‫گفت‬

‫چنین‬

‫به‬

‫جایی‬

‫ز‬

‫شبگیر‬

‫بگفت‬
‫به‬

‫یکی‬
‫ز‬

‫بشد‬

‫تا‬

‫پیروز‬

‫چو‬
‫دو‬

‫اندر‬

‫زد‬

‫بارمان‬
‫کشته‬
‫به‬

‫لشکر‬

‫درخشیدن‬

‫شد‬

‫سرین‬

‫آمد‬

‫نزد‬

‫خلعتش‬

‫شد‬

‫کردار‬

‫تیغ‬

‫کاید‬

‫گسترد‬

‫بر‬

‫داد‬

‫را‬

‫زمان‬

‫بیاید‬

‫زمان‬

‫نگونسار‬
‫کاندر‬

‫که‬

‫قباد‬

‫شبدیز‬

‫سایه‬

‫خشت‬

‫او‬

‫مرد‬

‫برانگیخت‬

‫فرجام‬

‫یکی‬

‫بارمان‬

‫توان‬

‫و‬

‫اسپ‬

‫که‬

‫مر‬

‫خود‬

‫روزگار‬

‫همی‬

‫کرد‬

‫بداد‬

‫را‬

‫هور‬

‫به‬

‫بارمان‬

‫که‬

‫قباد‬
‫سر‬

‫چین‬

‫ز‬

‫گون‬

‫یکی‬

‫رزم‬

‫شب‬

‫تا‬

‫برآمد‬

‫ز‬

‫بر‬

‫ورا‬

‫چنین‬
‫چو‬

‫نوذر‬

‫دید‬

‫آمد‬

‫گفت‬

‫به‬

‫نوذر‬

‫خورشید‬

‫کز‬

‫فروریخت‬

‫مرگ‬

‫بادا‬

‫سام‬

‫روان‬

‫چنین‬

‫فریدون‬
‫هنوز‬

‫گفت‬

‫نهاد‬

‫آن‬

‫قارن‬

‫این‬

‫که‬

‫کله‬

‫کمربند‬

‫بر‬

‫کمرگاه‬

‫اندر‬
‫پیر‬

‫او‬

‫برگشاد‬
‫سر‬

‫ساالر‬

‫را‬

‫و‬

‫بیاورد‬

‫روی‬

‫بنهاد‬

‫بارد‬

‫شنگرف‬

‫آفتاب‬

‫برو‬

‫پر از آب شنگرف شد جان تیغ‬

‫همی‬

‫آهن‬

‫تافت‬

‫آذرگشسپ‬

‫چو‬

‫چه مرجان که در کین همی جان فشاند‬

‫بزد اسپ و لشکر سوی او کشید‬

‫بدید‬

‫بکردند و نامد دل از کین ستوه‬

‫کوه‬

‫بیاورد‬
‫ز‬

‫سرای‬

‫ازان‬

‫آب‬

‫خون‬

‫ندیدم‬

‫سوار‬

‫ترا‬

‫قباد‬

‫سوی‬
‫برادر‬

‫مژه‌ی‬

‫زین‬

‫روان‬

‫جهان‬

‫دهستان‬
‫دل‬

‫شده‬

‫سیرنادیده‬

‫را‬

‫چنین‬

‫جاودان‬

‫سپاه‬
‫جای‬

‫ز‬

‫خواب‬

‫سوگوار‬

‫بهر‬

‫باد‬

‫زمی را جز از گور گهواره نیست‬

‫کزین رزم وز مرگمان چاره نیست‬
‫تا‬

‫آن‬

‫شیردل‬

‫بند‬

‫که‬

‫چو شب تیره شد قارن رزمخواه‬
‫پرده‬

‫آمد‬

‫دمان‬

‫دل‬

‫شده لعل و آهار داده به خون‬

‫تو گفتی که الماس مرجان فشاند‬
‫قارن‬

‫تیز‬

‫را‬

‫زمان‬

‫تو گفتی که شد جنب جنبان زمین‬

‫به هر سو که قارن برافگند اسپ‬
‫چو‬

‫میدان‬

‫جنگ‬

‫سپه‬

‫پر از ناله‌ی کوس شد مغز میغ‬

‫افراسیاب‬

‫یک‬

‫بی‌گمان‬

‫کس از کهتران نستد آن از مهان‬

‫به گرد اندرون همچو دریای آب‬

‫آن‬

‫مرا‬

‫داد‬

‫داد‬

‫شکفته دو رخسار با جاه و آب‬

‫رزمجوی‬

‫الماس‬

‫آرمیدن‬

‫شد‬

‫جهان‬

‫دریای‬

‫گیتی‬

‫تو‬

‫همی این برآن آن برین کرد زور‬

‫افراسیاب‬

‫قارن‬

‫با‬

‫یکچند‬

‫جان‬

‫کارزار‬

‫تن‬

‫زاده‌ام‬

‫که‬

‫سرم‬

‫بر‬

‫کین‬

‫ایرج‬

‫سرانجام‬

‫من‬

‫هم‬

‫همان‬

‫نگشاده‌ام‬

‫برادر شد آن مرد سنگ و خرد‬
‫‪167‬‬

‫پرهنر‬

‫مرگ‬

‫تیغ‬

‫را‬

‫داده‌ام‬

‫زمین‬

‫بسپرم‬

‫برین‬

‫بگذرد‬

‫پوالد‬

‫ننهاده‌ام‬

‫انوشه‬

‫تو‬

‫بدی‬

‫امروز‬

‫که‬

‫به‬

‫جنگ‬

‫از‬

‫چو از لشکرش گشت لختی تباه‬

‫مرا‬
‫به‬

‫دید‬

‫با‬

‫رویش‬

‫گرزه‌ی‬

‫گونه‬

‫بران‬

‫اندر‬

‫شدم‬

‫گفتی‬

‫تو‬

‫مرا‬

‫ببایست‬

‫برگشتن‬

‫هوا‬

‫همی‬

‫از‬

‫رده‬

‫رزمگاه‬

‫چو‬

‫چنان‬

‫افراسیاب‬
‫شد‬

‫دهاده‬

‫آن‬

‫ز‬

‫گرد‬

‫سپه‬

‫بر‬

‫برآمد‬

‫برانسان‬

‫را‬

‫سپه‬

‫دو‬

‫گروه‬

‫سواران‬

‫هر‬

‫ز‬

‫هم‬

‫کجا‬

‫سرانجام‬

‫خاستی‬

‫چنان‬

‫نوذر‬

‫نیزه‬

‫بر‬

‫ز‬

‫قلب‬

‫نیزه‬

‫از‬

‫به‬

‫ایران‬

‫روی‬

‫بیچارگی‬

‫افراسیاب‬
‫سپاه‬

‫انداختند‬

‫شد‬

‫برگاشتند‬

‫ازیشان‬

‫ترا‬

‫دل‬

‫نبود‬

‫فرو‬

‫ریختی‬

‫خون‬

‫ز‬

‫بیامد‬

‫به‬

‫نزدیک‬

‫ز‬

‫کوه‬

‫گرد‬

‫سیاه‬

‫یک‬

‫شهان‬

‫را‬

‫وزان‬

‫روی‬

‫خیره‬

‫به‬

‫چنین‬

‫شد‬

‫دیگر‬
‫کی‬

‫دست‬

‫پیکار‬

‫هامون‬

‫او‬

‫رزمخواه‬

‫برافراختند‬

‫بود‬

‫پور‬

‫پیوسته‬

‫برافگنده‬

‫کارزار‬

‫پشنگ‬
‫شد‬

‫بگذاشتند‬

‫که تاجش ز اختر پر از گرد بود‬

‫بفرمود‬

‫تا‬

‫او‬

‫پیش‬

‫رفت‬

‫طوس‬

‫لبان پر ز باد و روان پر ز غم‬

‫همی گفت چندی و چندی گریست‬
‫پر از خون جگر لب پر از باد سرد‬

‫کرد‬

‫سپاهی‬

‫کجا گفته بودش که از ترک و چین‬
‫شود‬

‫دوم‬

‫ایچ‬

‫به‬

‫بگفت آنک در دل مرا درد چیست‬
‫از‬

‫جنگجوی‬

‫پیدا‬

‫برو‬

‫بشد طوس و گستهم با او به هم‬
‫اندرز‬

‫روز‬

‫سنان‬

‫چو از دشت بنشست آوای کوس‬

‫فرخ‬

‫خاک‬

‫آید‬

‫همه خون شدی دشت چون رود آب‬

‫دل نوذر از غم پر از درد بود‬

‫پدر‬

‫اندر‬

‫همی‬

‫چو رود روان خون همی ریختند‬

‫آویختند‬

‫یاد‬

‫از‬

‫زیر‬

‫بیابان‬

‫چنین تا شب تیره آمد به تنگ‬
‫سپه‬

‫بازو‬

‫کوفتن‬

‫که خورشید گفتی شد اندر نهان‬

‫که بر هم نپیچد بران گونه مار‬
‫بیشتر‬

‫خیره‬

‫گشت‬

‫بزد کوس رویین و صف برکشید‬

‫جهان‬

‫خسته‬

‫برابر‬

‫جنگجوی‬

‫چنان چون بود ساز جنگ کیان‬

‫به هر سو که قارن شدی رزمخواه‬
‫گرد‬

‫نزدیک‬

‫شدم‬

‫من‬

‫دیدگانش‬

‫برفتند‬

‫ایرانیان‬
‫بدید‬

‫خواست‬

‫چندی‬

‫سپاه‬

‫که گرد سپه بود و شب شد سیاه‬

‫برآسود پس لشکر از هر دو روی‬
‫برکشیدند‬

‫با‬

‫به‬

‫آورد‬

‫که با چشم روشن نماند آب و رنگ‬

‫شب آمد جهان سر به سر تیره گشت‬
‫زمانه‬

‫آسودگان‬

‫که‬

‫یکی جادوی ساخت با من به جنگ‬
‫سرآید‬

‫تنگ‬

‫بیامد‬

‫گاوروی‬

‫اندر‬

‫پور‬

‫پشنگ‬

‫بسی‬

‫دردمند‬
‫‪168‬‬

‫بر‬

‫بیاید‬

‫سپاه‬

‫به‬

‫تو‬

‫ایران‬

‫آید‬

‫زمین‬
‫گزند‬

‫ز‬

‫کس‬

‫شاه‬

‫گفتار‬

‫از‬

‫شما‬

‫نامه‌ی‬

‫را‬

‫اکنون‬

‫نشان‬

‫فراز‬

‫باید‬

‫شدن‬

‫شبستان‬

‫سپاهان‬

‫روید‬

‫آمد‬

‫سوی‬

‫نامداران‬

‫پارس‬

‫ازیدر‬

‫ز‬

‫کار‬

‫کنون‬

‫دل‬

‫شکسته‬

‫شما‬

‫دیدار‬

‫باشد‬

‫نخواند‬

‫بران‬

‫وزین‬

‫شوند‬

‫ندانم‬
‫ازین‬

‫لشکر‬

‫شب‬

‫و‬

‫شما‬

‫روز‬

‫ار‬

‫مدارید‬

‫دل‬

‫دارید‬

‫دهند‬

‫بد‬

‫آگهی‬

‫بس‬

‫تن‬

‫کشته‬

‫بدادش‬

‫با‬

‫مران‬

‫چون‬

‫پندها‬

‫شود‬

‫تیره‬

‫یکی‬

‫یکی را به جنگ اندر آید زمان‬
‫مرده‬

‫یک‬

‫امشب‬

‫که باید‬

‫مستمند‬

‫یکسان‬

‫جان‬

‫بجویید‬

‫کارآگهان‬

‫کوه‬

‫با‬

‫و‬

‫البرز‬

‫خستگی‬

‫برد‬

‫جزین‬

‫بیاوردن‬

‫لشکر‬

‫برین‬

‫ز تخم فریدون مگر یک دو تن‬
‫که‬

‫آمد‬

‫روز‬

‫که چندین سپه کس ز ترکان براند‬

‫وزان جا کشیدن سوی زاوه کوه‬
‫زی‬

‫آن‬

‫گردنکشان‬

‫بردن‬

‫خویش‬

‫ازین‬

‫نیز‬

‫کاله‬

‫روید‬

‫شوند‬

‫خسته‬

‫بی‌شمار‬

‫هشیار‬

‫چنین‬

‫گروه‬

‫پنهان‬

‫بکوشیم‬
‫این‬

‫آمدن‬

‫دست‬

‫کار‬

‫فر‬

‫بد‬

‫انجمن‬

‫ز‬

‫مهی‬

‫پسین‬
‫جهان‬

‫شاهنشهی‬

‫چرخ‬

‫بلند‬

‫شادمان‬

‫طپد یک زمان بازش آسان شود‬

‫شود‬

‫پس آن دست شاهانه بیرون کشید‬

‫سزید‬

‫فرو‬

‫گرفت آن دو فرزند را در کنار‬

‫آب‬

‫ریخت‬

‫از‬

‫شهریار‬

‫مژه‬

‫دیگر میدان رزم‬
‫ازان‬

‫نبد‬
‫ابا‬

‫پس‬

‫شاه‬

‫لشکر‬

‫خروشیدن‬
‫تبیره‬
‫به‬

‫همه‬

‫زمین‬

‫بیاسود‬
‫را‬

‫آمد‬

‫برآمد‬

‫پرده‌سرای‬

‫شب‬

‫کوه‬

‫همی‬
‫تا‬

‫لشکر‬

‫روزگار‬

‫نوذر‬
‫ز‬

‫روز‬

‫سه دیگر چو بفروخت گیتی فروز‬

‫افراسیاب‬

‫چو دریای جوشان بد و رود آب‬

‫دو‬

‫نبرد‬

‫ز‬

‫پرده‌سرای‬

‫رد‬

‫افراسیاب‬

‫درگاه‬

‫لشکر‬

‫کوه‬

‫به‬
‫ابا‬

‫شاه‬

‫بیچارگی‬

‫ناله‌ی‬

‫نهادند‬

‫بر‬

‫همی‬

‫تیغ‬

‫جنگ‬

‫بایست‬

‫کرد‬

‫و‬

‫هندی‬

‫درای‬

‫کوس‬

‫سر‬

‫ز‬

‫آهن‬

‫کاله‬

‫کسی را سر اندر نیامد به خواب‬

‫آراستند‬

‫برفتند‬

‫جوشن‌وران‬

‫ز‬

‫نبد کوه پیدا ز ریگ و ز شخ‬
‫‪169‬‬

‫دریا‬

‫با‬

‫به‬

‫و‬

‫ژوپین‬

‫گرزهای‬

‫دریا‬

‫بپیراستند‬

‫کشیدند‬

‫گران‬
‫نخ‬

‫اندرون‬

‫که با شاه باشد سپه را ستون‬

‫ز شبگیر تا خور ز گردون بگشت‬

‫نبد کوه پیدا نه دریا نه دشت‬

‫بیاراست‬
‫چپ‬

‫شاه‬

‫دل‬

‫تیغ‬

‫به‬

‫قارن‬

‫گرد‬

‫قلب‬

‫تلیمان‬

‫چو شاپور نستوه بر دست راست‬

‫بخاست‬

‫گفتی‬

‫ببالد‬

‫همی‬

‫بخت‬

‫اندرون‬

‫تیرگی‬

‫زمین‬

‫چو شد نیزه‌ها بر زمین سایه‌دار‬

‫چو‬

‫آمد‬

‫بران‬

‫به‬

‫سو‬

‫همی‬

‫که‬

‫بود‬

‫از‬

‫شاپور‬

‫شاپور‬

‫انبوه‬

‫نستوه‬
‫کشته‬

‫تا‬

‫ترکان‬

‫بود‬

‫شد‬

‫برآمد‬

‫یکی‬

‫سوی‬
‫کزان‬

‫چو‬

‫نامور‬

‫ترک‬

‫پارس‬

‫سو‬

‫قارن‬

‫بد‬

‫را‬

‫فرمود‬

‫تا‬

‫را‬

‫بنه‬

‫آنکه‬

‫شنود‬

‫به‬

‫که‬

‫سوی‬

‫توران‬

‫شبستان‬

‫به‬

‫ترا‬

‫ننگ‬

‫شه‬

‫آن‬

‫ماگر‬

‫به‬

‫دست‬

‫آورد‬

‫آب‬

‫روان‬

‫پوشیدگان‬

‫روی‬

‫اندرون‬

‫خوردنی‬

‫سر‬

‫هست‬

‫و‬

‫شود‬

‫بر‬

‫سپاه‬

‫برین‬
‫به‬

‫ناپدید‬

‫شد‬

‫نیز‬

‫کروخان‬

‫انبوه‬

‫بود‬

‫نهادند‬

‫روی‬

‫گشته‬

‫چندی‬

‫جنگ‬

‫راه‬

‫درنگی‬
‫ویسه‬

‫سر‬

‫بنه‬

‫شد‬

‫درنگ‬
‫سوار‬

‫شتاب‬
‫نژاد‬

‫کشید‬

‫اندر‬

‫مردم‬

‫آمد‬

‫فرستاد‬

‫نامداران‬

‫دنب‬

‫سپاهی‬
‫که‬

‫بگیرم‬

‫بدتنه‬

‫پلنگ‬

‫بسان‬

‫از‬

‫به‬

‫بی‬

‫کروخان‬
‫مهر‬

‫شهریاران‬

‫بریشان‬

‫به‬

‫مر‬

‫شکست‬

‫تو‬

‫ز‬

‫بباید‬

‫دارد‬

‫دلیری‬

‫هر‬

‫گونه‬

‫راه‬

‫آورد‬

‫کشید‬
‫روان‬
‫سزد‬
‫راه‬

‫سپه را چو تو لشکرآرای نیست‬

‫ز بهر بنه رفت گستهم و طوس‬

‫بدین‬

‫دهستان‬

‫جنگ‬

‫نوذر‬

‫سپاهی‬

‫بدو گفت نوذر که این رای نیست‬
‫زودی‬

‫ایرانیان‬

‫چیرگی‬

‫نگه کن که با شاه ایران چه کرد‬

‫کنون من شوم بر پی این سپاه‬

‫اندر‬

‫برو‬

‫مایه‌دار‬

‫گسی کرد لشکر به هنگام خواب‬

‫همی باش و دل را مکن هیچ بد‬

‫شبستان‬

‫راه‬

‫سوی‬

‫هرک‬

‫بیابان‬

‫بجوید‬

‫شد از رشک جوشان و دل کرد تنگ‬
‫ناجوانمرد‬

‫ز‬

‫سپهبد‬

‫افراسیاب‬
‫مرد‬

‫بسته‬

‫گرفتش‬

‫برکشید‬

‫ایرانیان‬

‫برین‬

‫برو‬

‫افراسیاب‬

‫کرد‬

‫سوی‬

‫بنالد‬

‫آمد‬

‫ترکان‬

‫بخت‬

‫به‬

‫پرخاشجوی‬

‫یاد‬

‫پراگنده‬

‫شد‬

‫سر‬

‫چو نوذر فرو هشت پی در حصار‬
‫سواران‬

‫شکست‬
‫گرفتند‬

‫شب و روز بد بر گذرهاش جنگ‬
‫بیاراست‬

‫زیر‬

‫اندر‬

‫اسپان‬

‫همی‬

‫بدانگه‬

‫که‬

‫زمانی‬

‫دل‬

‫برخاست‬

‫آوای‬

‫کوس‬

‫کند ساز ایشان چنان چون سزد‬

‫رسد‬

‫نشستند بر خوان و می خواستند‬

‫همه‬

‫پس آنگه سوی خان قارن شدند‬
‫‪170‬‬

‫دیده‬

‫از‬

‫چون‬

‫غم‬

‫ابر‬

‫بپیراستند‬

‫بهمن‬

‫شدند‬

‫سخن‬

‫فگندند‬

‫را‬

‫گونه‬

‫هر‬

‫بن‬

‫بران‬

‫که ما را سوی پارس باید کشید‬

‫چو‬

‫رویان‬

‫پوشیده‬

‫ایران‬

‫نباید‬

‫سپاه‬

‫کرا‬

‫چو شیدوش و کشواد و قارن بهم‬
‫چو‬

‫بدین‬

‫نیمی‬

‫وزان‬
‫کزو‬

‫روی‬

‫روی‬

‫دژدار‬

‫دژ‬

‫قارن‬
‫نیزه‬

‫بر‬

‫چون‬

‫زد‬

‫و‬

‫سپاه‬

‫بد‬

‫بارمان‬

‫رزم‌زن‬

‫برآویخت‬

‫یکی‬

‫گذشت‬

‫از‬

‫شب‬

‫شیر‬

‫خسته‬

‫کمربند‬

‫اوی‬

‫بنهاد‬

‫روی‬

‫با‬

‫سپهبد‬

‫سوی‬

‫باشد‬

‫دلیران‬

‫آرام‬

‫به‬

‫دلیران‬

‫از‬

‫جایگاه‬

‫و‬

‫آرمید‬

‫کینه‌خواه‬

‫بد‬

‫نشست‬

‫جای‬

‫رفتن‬

‫بیدار‬

‫گرفتند‬
‫او‬

‫با‬

‫ساز‬
‫بهم‬

‫ابا کوس و پیالن نشسته به راه‬

‫به‬

‫سوی‬

‫بارمان‬

‫که‬

‫سپه سر به سر دل شکسته شدند‬
‫پارس‬

‫شوند‬

‫یکسر‬

‫زدند اندرین رای بر بیش و کم‬

‫گژدهم‬
‫بود‬

‫برین‬

‫اسیران‬

‫که گیرد بدین دشت نیزه به دست‬
‫دیریاز‬

‫برنهادند‬

‫سخن‬

‫خون‬

‫چاره‬

‫بگسست‬

‫همه یک‬

‫ابا‬

‫‪171‬‬

‫برادر‬

‫نامور‬

‫جستن‬
‫بنیاد‬

‫ز دیگر‬

‫لشکر‬

‫کمربسته‬
‫و‬

‫ندادش‬

‫پیوند‬

‫بود‬

‫زمان‬
‫اوی‬

‫گسسته شدند‬
‫جنگ‌جوی‬

172

‫افراسیاب‬

‫‪173‬‬

‫گرفتار شدن نوذر بر دست افراسیاب‬
‫بشنید‬

‫چو‬

‫همی‬

‫تاخت‬

‫سپاه‬

‫انجمن‬

‫چو‬

‫نوذر‬

‫افراسیاب‬
‫تنگ‬

‫چو‬

‫که‬

‫کز‬

‫اندر‬

‫یافت‬

‫زوی‬

‫نهادست‬

‫روی‬

‫هم‬

‫کارزار‬

‫روز‬

‫بد‬

‫و‬

‫پویان‬

‫آگهی‬

‫کرد‬

‫قارن‬

‫برفت‬

‫دمان از پسش روی بنهاد و تفت‬

‫آمد‬

‫سپهرش‬

‫بگذرد‬

‫که‬

‫شهریار‬

‫شب‬
‫ز‬

‫خود‬

‫تیره‬

‫گرد‬
‫و‬

‫بسی‬

‫چنان‬

‫شد‬

‫تا‬

‫جهان‬

‫سواران‬

‫نامداران‬

‫راه‬

‫هزار‬

‫جستند‬
‫را‬

‫لشکری‬

‫و‬

‫و‬

‫گرفته‬

‫تار‬

‫آفتاب‬
‫شد‬

‫به‬

‫بیاورد‬

‫بند‬

‫هم‬

‫اگر با تو گردون نشیند به راز‬
‫تاج‬

‫همو‬

‫تخت‬

‫و‬

‫بلندی‬
‫ابر‬

‫سیاه‬

‫رزم‬

‫زن‬

‫همو‬

‫گهی‬

‫به دشمن همی ماند و هم به دوست‬
‫سرت‬

‫وزان‬

‫گر‬

‫پس‬

‫بجویید‬

‫به‬

‫بساید‬

‫بفرمود‬

‫تا‬

‫غمی‬

‫گشت‬

‫ازان‬

‫ز‬

‫چنین‬
‫که‬

‫ترا‬

‫گفت‬

‫چون‬

‫رفت‬

‫باید‬

‫ببسته‬

‫قارن‬

‫کاوه‬

‫جنگ‬

‫گرفتار‬

‫شد‬

‫از‬

‫با‬

‫بال‬

‫تیرگی‬

‫مغز‬

‫یابی‬

‫خاک‬

‫هم‬

‫شهریار‬

‫و‬

‫برآویختند‬
‫بلند‬

‫او‬

‫نیابی‬

‫جواز‬

‫ازو‬

‫گاه‬

‫پوست‬

‫است‬

‫نژندی‬
‫ازو‬

‫دهد‬

‫جایگاه‬

‫نیابد‬

‫شبستان‬

‫کار‬

‫ازین‬

‫برآشفته‬

‫انجمن‬
‫بود‬

‫ازو دور شد خورد و آرام و خواب‬

‫بران‬

‫که قارن رها یافت از وی به جان‬
‫با‬

‫نوذر‬

‫گردش‬

‫رهایی‬

‫افراسیاب‬

‫ویسه‌ی‬

‫نوذر‬

‫افراسیاب‬

‫که از غار و کوه و بیابان و آب‬

‫چو بشنید کاو پیش ازان رفته بود‬
‫کار‬

‫دام‬

‫سرانجام‬

‫افراسیاب‬

‫قارن‬

‫همی‬

‫گشت‬

‫با‬

‫و‬

‫تو گفتی کشان بر زمین جای نیست‬

‫بگریختند‬

‫دهد‬

‫همش‬

‫تاختن‬

‫دید‬

‫سرانجام‬

‫دویست‬

‫به‬

‫بیابان‬

‫که تا بر سر آرد سری بی‌کاله‬

‫بدان سان که آمد همی جست راه‬
‫بلند‬

‫زیر‬

‫چو شیر از پسش روی بنهاد و تفت‬

‫برفت‬

‫بر‬

‫سوی‬

‫مگر‬

‫پی‬

‫نسپرد‬

‫درد‬

‫پیچید‬

‫و‬

‫شد‬

‫بدگمان‬

‫که دل سخت گردان به مرگ پسر‬

‫نامور‬

‫پلنگ‬

‫آورد‬

‫یکی‬

‫کمر‬

‫‪174‬‬

‫از‬

‫شتابش‬

‫لشکری‬

‫درنگ‬

‫ساخته‬

‫آورد‬

‫پرهنر‬

‫نبرد قارو و ویسه‪ ،‬و گریختن ویسه‬
‫بشد‬

‫ساالر‬

‫توران‬

‫سپاه‬

‫ابا‬

‫گردان‬

‫توران‬

‫سپاه‬

‫بسی‬

‫ویسه‬

‫پیشتر‬

‫ازان‬

‫دلیران‬

‫تابه‬

‫و‬

‫درفش‬

‫دریده‬

‫و‬

‫ز‬

‫ویسه‬

‫به‬

‫ز‬

‫درد‬

‫پسر‬

‫ز‬

‫گرد‬

‫اندر‬

‫ستوران‬

‫قارن‬

‫تازی‬

‫قارن‬

‫ویسه‌ی‬

‫که‬

‫آگهی‬

‫جنگجوی‬

‫رده‬

‫برکشیدند‬

‫ز‬

‫قنوج‬

‫ز‬

‫قلب‬

‫بر‬

‫سپه‬

‫دو‬

‫هر‬

‫ز‬

‫ویسه‬

‫مرز‬

‫تا‬

‫روی‬

‫کجا‬

‫چنین‬

‫یافت‬
‫داد‬

‫پاسخ‬

‫که‬

‫من‬

‫داد‬

‫چو‬

‫برآمد‬
‫سپه‬

‫بر‬

‫از‬

‫کین‬

‫چپ‬

‫یک‬

‫ویسه‬

‫او‬

‫آرامگاه‬
‫قارنم‬

‫و‬

‫به‬

‫شد‬

‫راست‬

‫دیگر‬

‫قارن‬

‫گرد‬
‫رزم‬

‫جوی‬

‫بشد‬

‫ویسه‬

‫چپش‬

‫لشکر‬

‫گیتی‬

‫فروز‬

‫آمد‬

‫پدید‬

‫ترکان‬

‫به‬

‫پیش‬

‫سپاه‬

‫پرخاشجوی‬

‫همان‬
‫ازان‬

‫پس‬

‫در‬

‫نقش‬

‫ایوانها‬

‫گلیم‬

‫اندر‬

‫کنون‬

‫کین‬

‫کجا‬

‫بست‬
‫و‬

‫آب‬

‫شد‬

‫و‬

‫نیرنگ‬

‫زابلستان‬

‫گرفتار‬

‫روان‬

‫ماست‬
‫شاه‬

‫افگنم‬

‫و‬

‫جنگ‬

‫ترا‬

‫ساختم‬

‫چو رود روان خون همی ریختند‬

‫برآویختند‬

‫ازو ویسه در جنگ برگاشت روی‬

‫بورد‬

‫چو بر ویسه آمد ز اختر شکن‬
‫تا‬

‫خود‬

‫رفت‬

‫و‬

‫فرهی‬

‫نه روی هوا ماند روشن نه ماه‬

‫فراوان ز جنگ آوران کشته شد‬
‫پیش‬

‫فگنده‬

‫به پیش پسرت آمدم کینه جوی‬

‫بپرداختم‬
‫سیاه‬

‫به‬

‫پیروزی‬

‫گردان‬

‫تا‬

‫بر‬

‫نه از بیم رفتم نه از گفت‌وگوی‬
‫دل‬

‫با‬

‫او‬

‫به‬

‫راه‬

‫که شد تاج و تخت بزرگی به باد‬

‫همه سر به سر پاک در چنگ ماست‬
‫خواهی‬

‫دست‬

‫برفتند‬

‫کابلستان‬

‫تو‬

‫و‬

‫سپهدار‬

‫سیاه‬

‫آواز‬

‫کشته‬

‫افگنده‬

‫دید‬

‫سوی پارس چون باد بنهاد روی‬

‫چو از پارس قارن به هامون کشید‬
‫آمد‬

‫آمد‬

‫فرستاد‬

‫نیمروز‬

‫درفش‬

‫نیز‬

‫را‬

‫نامور‬

‫چو الله کفن روی چون سندروس‬

‫کوس‬

‫رسید‬

‫سوی‬

‫گرامیش‬

‫رسید‬

‫نگونسار‬

‫لشکری‬

‫کینه‌خواه‬

‫نرفت‬
‫ز‬

‫افراسیاب‬

‫‪175‬‬

‫چون‬

‫درد‬

‫از‬

‫ویسه‬

‫پسش‬

‫پسر‬

‫مژه‬

‫سرگشته‬
‫قارن‬

‫کرده‬

‫شد‬

‫رزم‌زن‬
‫پرآب‬

‫لشکر کشی شماساس و خزروان به سیستان‬
‫و دیگر که از شهر ارمان شدند‬

‫به‬

‫هزار‬

‫ز‬

‫کز‬

‫شماساس‬
‫خزروان‬

‫پیش‬

‫ابا‬

‫برفتند‬

‫جیحون‬

‫تیغ‌زن‬

‫تا‬

‫بیدار‬

‫ز بهر پدر زال با سوگ و درد‬
‫به‬

‫شهر‬

‫اندرون‬

‫فرستاده‌ای‬
‫به‬

‫گرد‬

‫آمد‬

‫پیش‬

‫از‬

‫سراپرده‬

‫که‬

‫بیداردل‬

‫شاه‬

‫به‬

‫پیوستگی‬

‫جان‬

‫ز‬

‫ضحاک‬

‫نزد‬

‫آمد‬

‫ما‬

‫تازیست‬

‫بود‬

‫اوی‬

‫بدین‬
‫جز‬

‫همی‬

‫همان‬

‫کنون این سرای و نشست منست‬

‫ازایدر‬

‫چو‬

‫زمان‬

‫خواهم‬

‫دلم‬

‫یکی‬
‫مگر‬

‫شادمان‬
‫مرد‬

‫کز‬

‫دستان‬
‫شد‬

‫از‬

‫نامور‬

‫پهلوان‬

‫به‬

‫بینادل‬

‫نهان‬

‫بشد‬

‫سوگوار‬

‫من‬

‫تیمار‬

‫و‬

‫آگه‬

‫ز‬

‫برآنم‬

‫اوی‬

‫همه‬

‫پرشتاب‬

‫تن‬

‫ازین‬

‫نوندی‬

‫پهلوان‬
‫سو‬

‫دل‬

‫را‬

‫برافگند‬

‫نیارم‬

‫پهلوان‬

‫به‬

‫را‬

‫نزدیک‬

‫بنهاد‬

‫روی‬

‫جاودان‬

‫با‬

‫کاله‬

‫چاره‬

‫ندیدم‬

‫شود‬

‫شماساس‬
‫دادش‬

‫تا‬

‫پادشاهی‬

‫نیم‬

‫زاولستان‬

‫به‬

‫این‬

‫نیز‬

‫بهر‬

‫فرستم‬

‫ستودان‬

‫که‬

‫تا‬

‫سخنهای‬

‫هرگز‬

‫به‬

‫فراوان‬

‫سخت‬

‫دست‬
‫سام‬

‫نبینمش‬

‫فرستم‬

‫هیونی‬

‫گوینده‬

‫کوته‬

‫نزدیک‬

‫درود‬
‫شاد‬

‫همی‬

‫منست‬
‫سوار‬
‫روی‬

‫دوان‬

‫افراسیاب‬
‫شود‬

‫جز این نیز هرچ از در پادشاست‬

‫جز از پیش تختش نباشم به پای‬

‫گر ایدونک گوید به نزد من آی‬
‫پادشاهی‬

‫همی‬

‫دخمه‬

‫کرد‬

‫اندر‬

‫مهراب‬

‫بدان‬

‫نثاری فرستم چنان چون سزاست‬
‫سپارم‬

‫به‬

‫سوی‬

‫بماناد‬

‫نژاد‬

‫خریدم‬

‫به‬

‫گوراب‬

‫ز‬

‫سپاه‬

‫را‬

‫ترکان‬

‫که روشن روان بود و بی‌خواب بود‬

‫فرود‬

‫توران‬

‫بزرگان‬

‫خنجرگزار‬

‫ابا تیغ و با گرز و بخت بلند‬

‫هیرمند‬

‫مهراب‬

‫کینه‬

‫زابلستان‬

‫سوی سیستان روی بنهاد و تفت‬

‫برفت‬

‫سی‬

‫سوی‬

‫شدند‬

‫همیشه‬

‫بدوی‬

‫فرستمش‬

‫رنج‬

‫ببست‬

‫شاد‬

‫دلی‬

‫هرگونه‬

‫دارم‬

‫آگنده‬

‫بدوی‬
‫گنج‬

‫وزان در سوی چاره یازید دست‬

‫که پرنده شو باز کن پر و بال‬

‫زال‬

‫بگویش‬

‫به دستان بگو آنچ دیدی ز کار‬
‫‪176‬‬

‫که‬

‫از‬

‫آمدن‬

‫سر‬

‫مخار‬

‫که‬

‫دو‬

‫دو‬

‫پهلوان‬

‫لشکر‬

‫ایدر‬

‫آمد‬

‫کشیدند‬

‫ز ترکان سپاهی چو دشتی پلنگ‬

‫بجنگ‬

‫بر‬

‫به‬

‫هیرمند‬

‫دینارشان‬

‫برآید‬

‫گر از آمدن دم زنی یک زمان‬

‫پای‬

‫همی‬

‫کردم‬

‫به‬

‫کامه‌ی‬

‫بند‬

‫بدگمان‬

‫رسیدن زال به یاری مهراب‬
‫فرستاده‬
‫سوی‬

‫نزدیک‬

‫گرد‬

‫دستان‬

‫مهراب‬

‫به‬

‫رسید‬

‫بنهاد‬

‫همی‬

‫روی‬

‫پس‬

‫به‬

‫سوی‬

‫آنگه‬

‫مهراب‬

‫ای‬

‫گفت‬

‫هشیوار‬

‫آگه‬

‫شوند‬

‫کمانی‬

‫از‬

‫به‬

‫من‬

‫روی‬

‫پسندیده‬

‫مرد‬

‫در‬

‫بازو‬

‫دل‬

‫یکی‬

‫سخت‬

‫بران‬

‫چو شب روز شد انجمن شد سپاه‬
‫بگفتند‬
‫چو‬

‫به‬

‫کاین‬

‫خورشید‬

‫شهر‬

‫برآمد‬

‫سپاه‬

‫عمودی‬

‫یکی‬

‫تابان‬

‫اندرون‬

‫سپه‬

‫را‬

‫دمان‬

‫شد‬

‫بزد‬

‫درع‬

‫ز‬

‫کوس‬

‫به‬

‫اندرآورد‬

‫خزروان‬
‫چو‬

‫تیر‬

‫با‬

‫بر‬

‫تافته‬

‫باال‬

‫با‬

‫پیش‬

‫عمود‬

‫پوشید‬

‫بر‬

‫شاه‬

‫زال‬

‫نراند‬

‫بس‬

‫خروش‬

‫بگشت‬

‫کینه‬

‫ساز‬

‫برسان‬

‫خروشیدن‬

‫تیر‬

‫چنین‬

‫سراپرده‬

‫کشید‬
‫و‬

‫و‬

‫تیر‬

‫خروشیدن‬

‫کرنای‬

‫هامون‬

‫آگنده‬

‫برآمد‬

‫بینداخت سه جای سه چوبه تیر‬
‫زالست‬

‫همه‬

‫شاخ‬

‫آمدم‬

‫درخت‬

‫خدنگی به چرخ اندرون راند راست‬

‫نگه کرد تا جای گردان کجاست‬

‫و‬

‫اندر‬

‫کارکرد‬

‫یکی دست یازم بریشان به خون‬

‫بازآمدم‬

‫افگند‬

‫تاخت‬

‫لشکری‬

‫چو آمد به شهر اندرون نامجوی‬

‫کنون من شوم در شب تیره‌گون‬
‫که‬

‫با‬

‫جنگجوی‬

‫چه پیشم خزروان چه یک مشت خاک‬

‫به دل گفت کاکنون ز لشکر چه باک‬
‫شهر‬

‫کردار‬

‫دلش‬

‫به سرش اندرون دانش و رای دید‬

‫چو مهراب را پای بر جای دید‬
‫بنهاد‬

‫آتش‬

‫بردمید‬

‫کردند‬

‫تبیره‬
‫و‬

‫در‬

‫زنگ‬

‫دار‬

‫و‬

‫کمان‬

‫تیر‬

‫هر‬

‫برآمد‬

‫پیل‬

‫و‬

‫کس‬
‫ز‬

‫هندی‬

‫بیرون‬

‫گیر‬

‫نگاه‬

‫کس‬

‫دشت‬
‫درای‬

‫کشید‬

‫چو هامون شد از گرد کوه سیاه‬

‫سپاه‬

‫یکی‬

‫سپر‬

‫گسسته‬

‫روشنش‬

‫برفتند‬

‫زابلستان‬

‫تاختن‬

‫شد‬

‫کرد‬

‫آن‬

‫گردان‬

‫بر‬

‫نامور‬

‫زال‬

‫زر‬

‫جوشنش‬

‫کابلستان‬

‫به جنگ اندر آمد به کردار شیر‬

‫دلیر‬
‫‪177‬‬

‫بدست‬
‫بزد‬

‫بیفگند‬

‫بر‬

‫شماساس‬
‫به‬

‫چو‬

‫کمان‬

‫اندرون‬

‫سرش‬

‫و‬

‫را‬

‫خواست‬

‫اندرون‬

‫شمشیرزن‬
‫را‬

‫به‬

‫بر‬

‫ابا‬

‫میانش‬

‫و‬

‫درگذشت‬

‫ز پیش سپاه اندر آمد به دشت‬

‫گرز‬

‫گرزه‌ی‬

‫بسپرد‬

‫گرد‬

‫بزد‬

‫داشت‬

‫پدر‬

‫سرش گشته پر خشم و پر خون جگر‬

‫گاورنگ‬

‫زو‬

‫کاید‬

‫یافت‬

‫کلباد‬

‫گرز‬

‫دستان‬

‫کمربند‬

‫کلباد‬

‫زه‬

‫کرد‬

‫کوهه‌ی‬

‫زمین شد ز خونش چو پشت پلنگ‬

‫زال‬

‫زین‬

‫برون‬
‫را‬

‫بدید‬

‫شماساس‬
‫پس‬

‫آن‬

‫و‬

‫اندر‬

‫دلیران‬

‫سوی‬

‫شماساس‬
‫که‬

‫به‬

‫از‬

‫هم‬

‫بدانست‬
‫بزد‬

‫ازان‬

‫شاه‬

‫پراگنده‬

‫ساز‬

‫لشکر‬

‫ویسه‬

‫بازخوردند‬

‫نای‬

‫گریزان‬

‫چون‬

‫در‬

‫قارن‬

‫رویین‬

‫که‬

‫لشکر‬

‫خسته‬

‫شاه‬

‫ترکان‬

‫سوی‬

‫شماساس‬

‫و‬

‫برگشته‬

‫بود‬

‫هر‬

‫دو‬

‫ایشان‬

‫و‬

‫با‬

‫چند‬

‫رسید‬

‫ز‬

‫ز‬

‫به‬

‫به‬

‫مرد‬

‫به‬

‫دژخیم‬

‫آگهی‬

‫سپهدار‬

‫نوذر‬

‫چو‬

‫آگاه‬

‫بند‬

‫تنگ‬

‫ببستند‬

‫بازوش‬

‫کابلستان‬

‫کاوه‬

‫گسسته‬
‫آمد‬

‫کمر‬

‫پدید‬

‫با‬

‫قارن‬

‫سپاه‬

‫اندر‬

‫پیش‬

‫خورشید‬

‫ازان‬

‫نامداران‬

‫ساخته‬

‫تابان‬

‫تیره‬

‫بر‬

‫کینه‌خواه‬

‫آمد‬

‫چیند‬
‫سپاه‬

‫برآورد‬

‫گرد‬

‫شد‬

‫تهی‬

‫گرد‬

‫جهان‬

‫نبرد‬

‫کزو ویسه خواهد همی کینه خواست‬

‫یکی‬
‫ببر‬

‫بدانست‬
‫سوی‬

‫سپاهی پر از غلغل و گفت و گوی‬
‫با‬

‫باز‬

‫دو رخ را به خون جگر داد نم‬

‫کشان‬
‫شد‬

‫و‬

‫قارن‬

‫زاولستان‬

‫کزان‬

‫چه چاره است جز خون او ریختن‬
‫فرمود‬

‫ره‬

‫برفتند‬

‫برآشفت و گفتا که نوذر کجاست‬
‫کو‬

‫گشتند‬

‫شاه‬

‫سلیح‬

‫شماساس‬

‫دلش گشت پر آتش از درد و غم‬

‫را‬

‫بر‬

‫به خواری گرامیش را کشته بود‬

‫کیند‬

‫مرد‬

‫بسته‬

‫رزم‬

‫با‬

‫گشاده‬

‫سپاه‬

‫بگرفت‬

‫خوار‬

‫که گفتی جهان تنگ شد بر سپاه‬

‫رسید‬

‫راه‬

‫زنجیر‬

‫از‬

‫برفتند‬

‫زاولستان‬

‫بیابان‬

‫بند‬

‫پوالد‬

‫ناپدید‬

‫شماساس شد بی‌دل و روی زرد‬

‫چنان شد ز بس کشته در رزمگاه‬
‫ترکان‬

‫اندرون‬

‫راند‬

‫خویشتن‬

‫را‬

‫سپه را به کلباد بر دل بسوخت‬

‫بدوخت‬

‫نهادند‬

‫برآورد‬

‫پوالد‬

‫ازو‬

‫بدو‬

‫بران‬

‫بر‬

‫سر‬

‫گردن‬

‫خدنگی‬

‫چو این دو سرافگنده شد در نبرد‬
‫لشکر‬

‫همی‬

‫کرد‬

‫به‬

‫سوار‬

‫رزم‬

‫نیامد‬

‫برون‬

‫کش‬

‫بخوشید‬

‫خون‬

‫تا‬

‫کینه‌ی‬

‫بیاموزد‬

‫‪178‬‬

‫کش‬

‫روز‬

‫از‬

‫جای‬

‫شاه‬

‫کشیدندش‬

‫نو‬

‫نوذر‬

‫او‬

‫برانگیختن‬
‫سرفشان‬

‫کوتاه‬

‫نهادند‬
‫پیش‬

‫شد‬

‫روی‬

‫نهنگ‬

‫به دشت آوریدندش از خیمه خوار‬

‫برهنه سر و پای و برگشته کار‬

‫ز تور و ز سلم اندر آمد نخست‬

‫دل و دیده از شرم شاهان بشست‬

‫چو‬

‫دور‬

‫از‬

‫زبان‬

‫دیدش‬

‫ز‬

‫برگشاد‬

‫گردن‬

‫بزد‬

‫شد‬

‫آن‬

‫ایا‬

‫یادگار‬

‫دانشی‬

‫منوچهر‬

‫مرد‬

‫بسیار‬

‫جایی‬

‫که‬

‫تنش‬

‫تاجدار‬

‫رسیدی‬

‫شاه‬

‫هوش‬

‫سرآمد‬
‫که‬

‫به‬

‫پس آن بستگان را کشیدند خوار‬

‫چو‬

‫همی‬

‫چندین‬

‫گفت‬

‫بیامد‬

‫خروشان‬

‫گرفتار‬

‫کشتن‬

‫که‬

‫سزد‬

‫چندین‬

‫نه‬

‫گر‬

‫نیاید‬

‫به‬

‫ساری‬

‫به‬

‫زاری‬

‫بریشان‬
‫به‬

‫سرافراز‬

‫به‬

‫ببخشید‬

‫بفرمودشان‬

‫یکی‬

‫غار‬

‫جان‌شان‬
‫تا‬

‫به‬

‫گرد‬

‫ز‬

‫بی‌گناه‬

‫و‬

‫سوار‬

‫جانشان‬

‫گزند‬

‫برآرند‬

‫هوش‬

‫واال‬

‫گفتار‬

‫ساری‬

‫کاله‬

‫کیانی‬

‫به‬

‫او‬

‫تن‬

‫خواهی‬

‫آرزو‬

‫بازگرداندت‬

‫خاکست‬

‫خواستند‬

‫ببر‬

‫دور‬

‫نشیبست‬

‫بود‬

‫در‬

‫با‬

‫ماند‬

‫شنید‬

‫مستمند‬

‫بالین‬

‫تو‬

‫آتش‬

‫دمید‬

‫آنگهی‬

‫چو‬

‫به‬

‫نامور‬

‫یافتی‬

‫فرمان‬

‫زینهار‬
‫شاه‬

‫داوری‬

‫جایی‬

‫باال‬

‫که‬

‫بود‬

‫سپاری همیدون به من شان ببند‬

‫نگهدارشان‬

‫کنم‬

‫کنم‬

‫هوشمندان‬

‫تو از خون به کش دست و چندین مکوش‬

‫چو‬

‫اوی‬

‫با‬

‫بشنید‬

‫پیکار‬

‫درد‬

‫اوی‬

‫به غل و به مسمار و خواری برند‬

‫برند‬

‫زمین‬

‫زیر‬

‫اسپان‬

‫نهفتن‬

‫دادن‬

‫در‬

‫گرفت‬

‫از اسپان به رنج و به تک خوی کشید‬

‫ز پیش دهستان سوی ری کشید‬
‫سر‬

‫جان‬

‫چند‬

‫مپوش‬

‫نه با ترگ و جوشن نه در کارزار‬

‫چو این کرده شد ساز رفتن گرفت‬
‫بر‬

‫کزو‬

‫هم‬

‫بیاراست‬

‫خواهشگری‬

‫زندان‬

‫به‬

‫دل‬

‫بدید‬

‫سر‬

‫اندر‬

‫آزمندی‬

‫داستان‬

‫سرانجام‬

‫که گر چرخ گردان کشد زین تو‬
‫اغریرث‬

‫چادر‬

‫چنین‬

‫چه جویی از این تیره خاک نژند‬

‫پرهنر‬

‫را‬

‫همه‬

‫بشتافتی‬

‫آن‬

‫بخاک‬

‫افگند‬

‫خوار‬

‫تهی ماند ایران ز تخت و کاله‬

‫که تخت و کله چون تو بسیار دید‬
‫به‬

‫کین‬

‫همی‬

‫بگفت و برآشفت و شمشیر خواست‬

‫بدو گفت هر بد که آید سزاست‬
‫خسرو‬

‫نیاگان‬

‫کرد‬

‫یاد‬

‫به‬

‫نهاد‬

‫که‬

‫به گستهم و طوس آمد این آگهی‬

‫‪179‬‬

‫دینار‬

‫تیره‬

‫شد‬

‫آن‬

‫فر‬

‫اندرگشاد‬

‫شاهنشهی‬

‫پادشاهی افراسیاب اندر ایرانزمین‬
‫شمشیر‬

‫به‬

‫تیز‬

‫بکندند‬

‫موی‬

‫سوی‬

‫زابلستان‬

‫آن‬

‫و‬

‫سر‬

‫به‬

‫تاجدار‬

‫شخودند‬

‫روی‬

‫نهادند‬

‫روی‬

‫از‬

‫سر سرکشان گشت پرگرد و خاک‬

‫بر‬

‫که‬

‫زال‬

‫زارا‬

‫نگهبان‬
‫سرت‬

‫گیایی‬

‫همی‬

‫رفتند‬
‫ایران‬

‫افسر‬

‫نشان‬
‫همه‬

‫تیغ‬

‫شاه‬

‫خاک‬

‫خواهیم‬

‫فریدون‬

‫شها‬

‫و‬

‫روید‬

‫داد‬

‫سوگ‬

‫دلیرا‬

‫از‬

‫که‬

‫با‬

‫و‬

‫جوید‬

‫بران‬

‫بوم‬

‫بدو‬

‫زنده‬

‫زاری‬

‫و‬

‫همانا‬

‫سوگ‬

‫برین‬

‫ما‬

‫با‬

‫همه‬

‫زبان‬

‫انجمن‬
‫داد‬

‫زار‬

‫که‬

‫دستان‬

‫تا‬

‫نوذرا‬

‫رکابست‬

‫بر‬

‫به‬

‫کنیم‬

‫زمین‬

‫بود‬

‫روان‬

‫شما‬
‫ز‬

‫را‬

‫مادر‬

‫به‬

‫همه‬

‫داد‬

‫مرگ‬

‫جهان‬
‫را‬

‫و‬

‫شاهان‬

‫مهان‬

‫پشت‬

‫ببوید‬

‫همی‬

‫سوگواری‬

‫کنیم‬

‫خون‬

‫نعل‬

‫پدر‬

‫با‬

‫اسپ‬

‫بنده‬

‫ورا‬

‫نامدار‬

‫بود‬

‫انجمن‬

‫ز دیده فرو باردی خون به مهر‬

‫همه‬

‫جامه‌ی‬

‫ناز‬

‫بیرون‬

‫کنید‬

‫تیز‬

‫بریان‬

‫شدند‬

‫نباشد پر از آب و دل پر ز خشم‬
‫چو‬

‫شدند‬

‫نبیند‬

‫رستخیز‬

‫بر‬

‫سنان‌دار‬
‫یکی‬

‫آتش‬

‫نیام‬

‫ترگ‬

‫نیزه‬

‫مرا‬

‫تیره‬

‫تیغ‬

‫درخت‬
‫سرم‬

‫را‬

‫تیز‬

‫منست‬
‫کاله‬

‫همی چون دو چشمم به جوی آب نیست‬

‫برین کینه آرامش و خواب نیست‬
‫چنان‬

‫مها‬

‫مهترا‬

‫به کین جستن آیید و دشمن کشید‬

‫سپهر‬

‫شهریار‬

‫خون‬

‫بریدند‬

‫برکشید‬

‫جهان‬

‫روان‬

‫شاه‌جوی‬

‫نگون دارد از شرم خورشید سر‬

‫چمان چرمه در زیر تخت منست‬
‫پای‬

‫و‬

‫تاجداران‬

‫زمین‬

‫همی‬

‫مرا‬

‫یکی‬

‫تاجدارا‬

‫سر‬

‫جهان‬

‫جایگاه‬

‫شاه‌گوی‬

‫گوا‬

‫که با کین شاهان نشاید که چشم‬
‫و‬

‫برآمد‬

‫های‌وهوی‬

‫رخان پر ز خون و سران پر ز گرد‬

‫شما نیز دیده پر از خون کنید‬
‫گریان‬

‫ایران‬

‫زبان‬

‫به زاری و خواری سرش را ز تن‬
‫زهرآبگون‬

‫زاری‬

‫و‬

‫همه دیده پر خون همه جامه چاک‬

‫درد‬

‫و‬

‫بریدند‬

‫برگشت‬

‫کار‬

‫درخشنده‬

‫آفرین‬

‫بادا‬

‫میان‬

‫مهان‬

‫ورا‬

‫داده‌ایم‬

‫دل ارمیده بادا به آیین و دین‬

‫برینیم‬

‫زاده‌ایم‬
‫‪180‬‬

‫و‬

‫گردن‬

‫چو‬

‫گردان‬

‫ازان‬

‫پس‬

‫کینه‬

‫سوی‬

‫بشتافتند‬

‫به‬

‫پیام‬

‫که‬

‫ای‬

‫به‬

‫جایست‬

‫پر‬

‫ازیشان بشد خورد و آرام و خواب‬

‫به‬

‫تو‬

‫چو‬

‫به‬

‫گیتی‬

‫دانی‬

‫یالنند‬

‫چو‬

‫برزین‬

‫با‬

‫ازان‬
‫اگر‬

‫بیند‬

‫به‬

‫چنین‬
‫ز‬

‫یکی‬

‫من‬

‫و‬

‫سر‬

‫ازین‬

‫رد‬

‫یک‬

‫اغریرث‬

‫گردیم‬

‫زنده‌ایم‬

‫رمه‬

‫دراز‬

‫عنان‬

‫اغریرث‬

‫آشکارا‬

‫شود‬

‫سازم‬

‫چو‬

‫به‬

‫آرد‬

‫بپردازم‬

‫بزرگان‬

‫چو‬

‫بپویید‬
‫که‬

‫یکی‬

‫کز‬

‫آمل‬

‫از‬

‫ایران‬

‫سخت‬

‫ایران‬

‫گرانمایه‬
‫مگر‬
‫چو‬

‫بزرگان‬

‫پوینده‬
‫و‬

‫ز‬

‫ما‬

‫ما‬

‫دستان‬

‫پیمان‬

‫چو‬

‫اغریرث‬
‫در‬

‫جهاندار‬

‫فگندیم‬

‫دستان‬

‫چنگ‬

‫نیک‬

‫جنگ‌آوران‬

‫بستگان‬
‫ز‬

‫آرد‬

‫پرشتاب‬
‫کاله‬

‫بهر‬

‫پیش‬

‫یزدان‬
‫گفتار‬

‫سر‬

‫مهان‬
‫کنیم‬

‫نیایش‬

‫کی‬

‫مرد‬

‫درخورد‬
‫آهرمنی‬

‫که‬

‫با‬

‫من‬

‫نگردد‬

‫به‬

‫دستان‬

‫سپارم‬

‫شما‬

‫را‬

‫همه‬

‫بران‬

‫را‬

‫ز‬

‫ز‬

‫تن‬

‫پیام‬

‫‪181‬‬

‫ز‬

‫زمین‬

‫آمل‬

‫و‬

‫یک‬

‫اندرآرم‬

‫ساری‬

‫ازان‬

‫برنهادیم‬

‫سراینده‬

‫رسید‬

‫نام‬

‫اغریرث‬

‫بیایند‬

‫پی‬

‫را‬

‫نوک‬

‫سنان‬

‫برادر‬

‫شد‬

‫آزادمرد‬

‫بخواند‬

‫زابلستان‬

‫از‬

‫دست‬

‫به‬

‫بیاورد‬

‫بن‬

‫این‬

‫آرند‬

‫اندر‬

‫گونه‬

‫نوندی‬

‫سام‬

‫اژدها‬

‫چنین‬

‫باز‬

‫کشواد‬

‫اندر‬

‫پیش‬

‫بروی‬

‫اوی‬

‫آفرینش‬

‫بر‬

‫از‬

‫گفتار‬

‫و‬

‫لشکرشکن‬

‫کین‬

‫سرم‬

‫جنگ‬

‫بپرداختند‬

‫نزدیک‬

‫بخشود‬

‫زنده‬

‫نیایم‬

‫به‬

‫با‬

‫شاه‬

‫یکی لشکر آرد بر ما به جنگ‬

‫گر ایدون که دستان شود تیزچنگ‬
‫نزدیک‬

‫مهتر‬

‫نیک‌نام‬

‫کابلستان‬

‫برگشاییم‬

‫بجوشد‬

‫دشمنی‬

‫ساری‬

‫خاک‬

‫کزین‬

‫پرخرد‬

‫رمه‬

‫دلش‬

‫گردد‬

‫همان‬

‫کنیم‬

‫دگرگونه‬

‫پرمنش‬

‫ایران‬

‫چشم‬

‫زبان‬

‫جهان‬

‫زین‬

‫گشتند‬

‫مر این بستگان را گشاید ز بند‬

‫هوشمند‬

‫ستایش‬

‫ندارند‬

‫به‬

‫بی‌گناه‬

‫خراد‬
‫از‬

‫به‬

‫افراسیاب‬

‫گرد‬

‫گفت‬

‫چو‬

‫رزم‌زن‬

‫سو‬

‫از‬

‫از‬

‫افراسیاب‬

‫همه یک به یک مر ترا بنده‌ایم‬

‫زابلستان‬

‫قارن‬

‫چنگهای‬

‫بزرگان‬

‫چاره‬

‫تو‬

‫به‬

‫چون‬

‫گردد‬

‫آنگه‬

‫پیش‬

‫دستان‬

‫گردان‬

‫تیز‬

‫پراگنده‬

‫گفتار‬

‫که‬

‫تابند‬

‫پس‬

‫اغریرث‬

‫به‬

‫آمد‬

‫ساری‬

‫بیم‬

‫سران‬

‫آگهی‬

‫یافتند‬

‫پر‬

‫جویند‬

‫گذارد‬

‫جهان‬

‫در‬

‫یالن‬

‫برنهادند‬

‫خرد‬

‫یکسر‬

‫پیش‬

‫با‬

‫مردم‬

‫را‬

‫روی‬

‫تاختند‬

‫نامداران‬

‫سپه‬

‫پیش‬

‫به‬

‫برون‬

‫ننگ‬

‫یار‬

‫وی‬

‫به‬

‫آید‬

‫دستان‬
‫ایشان‬

‫پیام‬
‫ما‬

‫سخن‬
‫نبرد‬
‫ری‬

‫رها‬

‫رسید‬
‫براند‬

‫پلنگان‬

‫ازان پس چنین گفت کای سروران‬

‫کدامست‬
‫خریدار‬

‫ببر‬

‫این‬

‫جنگ‬

‫آفرین‬

‫کرد‬

‫زد‬

‫برو‬

‫سپاهی‬

‫مردی‬

‫بران‬

‫کشواد‬

‫دست‬

‫و‬

‫کار‬

‫ز‬

‫کنارنگ‬

‫دل‬

‫این‬

‫به‬

‫گردان‬
‫به‬

‫بماند‬

‫همه‬

‫چو‬

‫را‬

‫بستگان‬

‫فرخ‬

‫گشواد‬

‫ساری‬

‫به‬

‫چو‬

‫به‬

‫آمد‬

‫پدید‬
‫ز‬

‫یکی‬

‫گنج‬

‫بران‬

‫بستگان‬

‫چو‬

‫پس‬
‫به‬

‫چنان‬

‫گشواد‬

‫ویژه‬

‫نزدیک‬
‫زار‬

‫از‬

‫نامور‬

‫هم‬

‫که‬

‫شهر‬

‫بیاراست‬

‫به‬

‫اندر‬

‫دستان‬

‫درویش‬
‫بگریست‬

‫دیر‬

‫زابل‬

‫نوذر‬

‫همه‬

‫نوذر‬

‫بدین‬

‫آمل‬

‫به‬

‫نای‬

‫آمد‬

‫اغریرث‬

‫داد‬

‫دست‬

‫نهادند‬

‫روی‬

‫نیک‬

‫خواه‬

‫را‬

‫کلید‬

‫رویین‬

‫و‬

‫سوی‬

‫زابلستان‬

‫آن‬

‫ساری‬

‫برگشت‬

‫سراینده‬

‫را‬

‫بندها‬

‫گشواد‬

‫لشکر‬

‫با‬

‫جامه‌ی‬

‫براند‬

‫بتاخت‬
‫فرهی‬

‫خویش‬

‫داد‬

‫چنگ‬

‫شیر‬

‫پذیره شدش زال زر چون سزید‬

‫رسید‬

‫کجا‬

‫مانده‬

‫در‬

‫بودند‬

‫به سر خاک بر کرد و بگریست زار‬

‫شهریار‬

‫آوردشان‬

‫هنگام‬

‫که‬

‫به‬

‫شد‬

‫بزد‬

‫آگهی‬
‫داد‬

‫یازان‬

‫زابل‬

‫خبر‬

‫یکی اسپ مر هر یکی را بساخت‬
‫دستان‬

‫گفت‬

‫ز‬

‫رسید‬

‫سام‬

‫گردن‬

‫برافراختن‬

‫که خرم بدی تا بود ماه و سال‬

‫چو از پیش دستان برون شد سپاه‬
‫ساری‬

‫خورشید‬

‫منم‬

‫زال‬

‫پرخاشجوی‬

‫جنگی‬

‫به مردی سیه کرده در جنگ دل‬

‫تاختن‬

‫فرخنده‬

‫و‬

‫نام‌آوران‬

‫بیاراست‬

‫ارجمند‬

‫بلند‬

‫ایوانهای‬

‫که با تاج و با تخت و افسر بدند‬

‫بدند‬

‫شد‬

‫دستگاه‬

‫خواسته‬

‫از‬

‫آن‬

‫بی‌نیاز‬

‫سپاه‬

‫کشتن افراسیاب‪ ،‬اغریث نیک پی را‬
‫وزان‬

‫چو اغریرث آمد ز آمل به ری‬
‫بدو‬

‫گفت‬

‫بفرمودمت‬

‫بدانش‬

‫سر‬

‫چنین‬

‫مرد‬

‫کاین‬
‫کای‬

‫چیست‬

‫کانگیختی‬

‫سر‬

‫جنگجوی‬

‫نیاید‬

‫داد‬

‫جنگی‬

‫پاسخ‬

‫برادر‬

‫خرد‬

‫به‬

‫به‬

‫که‬

‫با‬

‫کارها‬

‫شهد‬

‫آگهی‬

‫حنظل‬

‫یافت‬

‫کی‬

‫برآمیختی‬

‫که جای خرد نیست و هنگام هش‬

‫کش‬

‫نباید‬
‫که‬

‫نسپرد‬

‫به‬

‫هرگز‬

‫جنگ‬

‫نیامیخت‬

‫اندرون‬
‫کین‬

‫با‬

‫آبروی‬
‫خرد‬

‫که لختی بباید همی شرم و آب‬

‫افراسیاب‬
‫‪182‬‬

‫هر آنگه کت آید به بد دسترس‬

‫ز یزدان بترس و مکن بد بکس‬

‫پرخرد‬

‫درخورد‬

‫که تاج و کمر چون تو بیند بسی‬

‫یکی‬

‫سپهبد‬
‫میان‬

‫چو‬

‫ز‬

‫پر‬

‫برآشفت‬

‫آتش‬

‫چون‬

‫برادر‬

‫از‬

‫کار‬

‫نای‬

‫رویین‬

‫یکی‬

‫پیل‬

‫بدونیم‬

‫اغریرث‬

‫نخواهد‬

‫خرد‬

‫مست‬
‫کرد‬

‫چنان‬

‫خبر‬

‫چنین گفت کاکنون سر بخت اوی‬

‫بزد‬

‫سپهبد‬
‫ز‬

‫چو‬

‫دریا‬

‫بیاورد‬

‫سوی‬
‫به‬

‫بشنید‬

‫لشکر‬

‫و‬

‫پارس‬

‫دریا‬

‫همی‬

‫افراسیاب‬
‫سوی‬

‫بنهاد‬

‫مرد‬

‫این‬

‫خوار‬

‫سر‬

‫دیو‬

‫کی‬

‫به پاسخ به شمشیر یازید دست‬

‫نامدار‬

‫بربست‬

‫با‬

‫شدن‬

‫رام‬

‫با‬

‫هر‬

‫کسی‬

‫سنگدل‬
‫به‬

‫شد‬

‫ناهشیوار‬

‫نزدیک‬

‫مرد‬

‫سوار‬

‫زال‬

‫شود تار و ویران شود تخت اوی‬

‫کوس‬

‫بیاراست‬

‫روی‬

‫لشکر‬

‫چو‬

‫چشم‬

‫خروس‬

‫همی رفت پرخشم و دل کینه جوی‬

‫بود‬

‫رخ ماه و خورشید پر گرد بود‬

‫سخن‬

‫که‬

‫ری‬

‫دستان‬

‫بیاراست‬

‫طالیه شب و روز در جنگ بود‬

‫جنگی‬

‫جنگ‬

‫و‬

‫چه‬

‫افگند‬

‫بیفشارد‬

‫بن‬

‫پی‬

‫تو گفتی که گیتی برو تنگ بود‬

‫مبارز بسی کشته شد بر دو روی‬

‫همه‬

‫‪183‬‬

‫نامداران‬

‫پرخاشجوی‬

184

‫زوتهماسپ‬

‫‪185‬‬

‫پادشاهی زوتهماسپ‬
‫شبی‬

‫زال‬

‫همی‬

‫گفت‬

‫از‬

‫هم‬

‫بباید‬

‫کردار‬

‫نزیبد‬
‫که‬

‫ز‬

‫داردی‬

‫بریشان‬

‫باشد‬

‫تخم‬

‫ندیدند‬
‫بشد‬

‫یکی‬

‫چو‬

‫طوس‬
‫بدو‬

‫و‬

‫دستان‬

‫کهن‬

‫بود‬

‫شاهی‬
‫را‬

‫پور‬

‫زو‬

‫بر‬

‫کار‬

‫نیارست‬

‫و‬

‫و‬

‫فره‌ی‬

‫یکسر‬

‫گفته‌ی‬

‫ایران‬

‫سال‬

‫بدی‬

‫و‬

‫باز‬

‫بستن‬

‫بتابد‬

‫نیامد‬

‫همی‬

‫ز‬

‫نکردند‬

‫یکروز‬

‫و‬

‫روان‬
‫بیاد‬

‫سخنها‬

‫یکی‬

‫بسیار‬

‫شاه‬

‫دیهیم‬

‫بیداربخت‬

‫او‬

‫زیبای‬

‫مر‬

‫تخت‬

‫بخردی‬
‫بلند‬

‫ز‬

‫و‬

‫بامین‬

‫گرزبان‬

‫ز‬

‫که تاج فریدون به تو گشت نو‬

‫ترا‬

‫همان‬

‫موبدان‬

‫به‬

‫سپاه‬

‫خواستند‬

‫سر‬

‫ای‬

‫قارن‬

‫گفته‌ی‬
‫بر‬

‫سزاوار‬

‫گاه‬

‫کیانی‬

‫کاله‬

‫و‬

‫نهاده‬

‫بخردان‬

‫نشست از بر تخت زو پنج سال‬

‫زال‬

‫بداد و به خوبی جهان تازه کرد‬

‫مرد‬

‫که با پاک یزدان یکی راز داشت‬

‫داشت‬
‫کسی‬

‫وزان‬

‫پس‬

‫همی‬

‫برکشیدند‬

‫کشتن‬

‫بسی‬

‫ندیدند‬

‫نان‬

‫با‬

‫درم‬

‫و‬

‫رزم‬

‫شده خشک خاک و گیا را دهان‬

‫نم‬

‫دو لشکر بران گونه تا هشت ماه‬
‫جنگی‬

‫روشن‬

‫گردان‬

‫شاه‬

‫سپاهی‬

‫همان بد که تنگی بد اندر جهان‬
‫اسمان‬

‫یاران‬

‫خویش‬

‫که زور کیان داشت و فرهنگ‌گو‬

‫سپاه‬

‫هیچ‬

‫و‬

‫گذشته‬

‫و‬

‫ز‬

‫یکی‬

‫مرزبان‬

‫خواند‬

‫هشتاد‬

‫بباید‬

‫چند‬

‫نزدیک‬

‫بیدار‬

‫دارد‬

‫سپاهست‬

‫تخت‬

‫زو‬

‫و‬

‫بسیار‬

‫همش باد و هم بادبان تخت شاه‬

‫فر‬

‫طهماسپ‬

‫پهلوانان‬

‫بخت‬

‫که‬

‫سپاه‬

‫زو‬

‫آفرین‬

‫بود‬

‫ایزدی‬

‫بجستند‬

‫نزدیک‬

‫برو‬
‫ز‬

‫تاج‬

‫بردند‬

‫وزان‬

‫خسرونژاد‬

‫گستهم‬

‫موبد‬

‫سخن‬

‫خویش‬

‫کار‬

‫و‬

‫همی‬

‫مژده‬

‫بیامد‬

‫گرفتن‬

‫کشتیست‬

‫جز‬

‫به‬

‫سپه‬

‫شاه‬

‫فریدون‬

‫بشنید‬

‫کز‬

‫پهلوان‬

‫نامداران‬

‫هرچند‬

‫قارن‬

‫سپهدار‬

‫به‬

‫رزم‌زن‬

‫یکی‬

‫به‬

‫اگر‬

‫بنشست‬

‫هنگام‬

‫خواب‬

‫گفت‬

‫ز‬

‫افراسیاب‬

‫به‬

‫نه‬

‫گران‬

‫سپه‬

‫ز تنگی چنان شد که چاره نماند‬
‫‪186‬‬

‫روی‬

‫اندر‬

‫را‬

‫همی‬

‫روز‬

‫یالن‬

‫آورده‬

‫بود‬

‫پود‬

‫و‬

‫روی‬

‫سپاه‬

‫تاره‬

‫نماند‬

‫سران‬

‫سخن رفتشان یک به یک همزبان‬

‫که‬

‫که گر بهر ما زین سرای سپنج‬

‫نیامد‬

‫بیا‬

‫تا‬

‫سر‬

‫ببخشیم‬

‫نامداران‬

‫آن‬

‫بر‬

‫شد‬

‫تهی‬

‫هر‬

‫برنهادند‬

‫ز‬

‫دو‬

‫ز‬

‫جنگ‬

‫ز‬

‫دریای‬

‫ز‬

‫مرزی‬

‫پیکند‬

‫خرگاه‬

‫بود‬

‫وزین‬

‫سوی‬

‫سوی‬

‫روی‬

‫کجا‬

‫ترکان‬

‫لشکر‬

‫پارس‬

‫زابلستان‬

‫نجویند‬

‫راند‬

‫برون‬

‫زال‬

‫بشد‬

‫جهان‬

‫چون‬

‫مهان‬

‫را‬

‫چو‬

‫فراخی‬

‫مردم‬
‫که‬

‫عروسی‬
‫بدارد‬

‫همه‬

‫آمد‬

‫نهاد‬

‫انجمن‬
‫ز‬

‫کرد‬

‫تنگی‬

‫ازو‬

‫چنین‬
‫ببد‬

‫تا‬

‫برآمد‬

‫بخت‬

‫برین‬

‫ایرانیان‬

‫به‬

‫درد‬

‫یک‬
‫دل‬

‫و‬

‫نبد‬

‫نزدیک‬

‫اندوه‬

‫با‬

‫و‬

‫دگر‬

‫روزگار‬

‫ندارند‬

‫گذشته‬

‫شاهی‬

‫زال‬

‫چنین بخش‬

‫راه‬

‫کهن‬

‫زو‬
‫زر‬

‫را‬

‫بود‬

‫جهانی‬

‫زو‬

‫رنج‬

‫آفرین‬
‫درنگ‬
‫کهن‬

‫کین‬

‫یاد‬

‫نیارند‬

‫بران‬

‫کوتاه‬

‫دست‬

‫انجمن‬
‫بود‬

‫کردند تخت‬

‫و کاله‬

‫یک‬

‫بر‬

‫لی