You are on page 1of 6

De schat in de akker

Aren van Waarde

Mattheüs heeft als enige van de vier evangelisten de gelijkenis van de schat in de akker opgetekend. Jezus vertelde deze gelijkenis nadat Hij naar zijn huis in Kapernaüm as teruggekeerd !Mattheüs 1"#"$%. Hij had zich aan &oord van een schip &egeven en vanuit de 'zee( de menigte op het land onderricht gegeven in gelijkenissen !Mattheüs 1"#1)"%. *e gelijkenis van de schat in de akker as &estemd voor de discipelen en had een korte maar krachtige &oodschap# “Het koninkrijk der hemelen is gelijk aan een schat, in de akker verborgen, die een mens vond en verborg; en vanwege zijn blijdschap daarover gaat hij heen en verkoopt alles wat hij heeft, en koopt die akker” !Mattheüs 1"#++% ,itleg van de gelijkenis gaf Jezus niet- maar zijn discipelen &egrepen at Hij ilde zeggen !Mattheüs 1"#.1%. /f ij het 00k &egrijpen- is de vraag 1 ant er orden van deze gelijkenis uiteenlopende verklaringen gegeven. De gangbare uitleg *e gang&are uitleg is te vinden in de kanttekeningen van de 2tatenvertaling# “Met deze gelijkenis wijst Christus aan de uitnemende waardigheid van de leer en de beloften des vangelies, mitsgaders den ijver en naarstigheid, die men behoort aan te wenden om dezelve te verkrijgen, al ware het ook met schade en verlies van alle tijdelijke dingen !zie 3ilippenzen "#4%( . 5olgens de 2tatenvertalers staat de 'mens( in de gelijkenis model voor 'de gelovige(. /m te verkrijgen at in het evangelie ordt &eloofd- volgens de kanttekeningen toegang tot het koninkrijk der hemelen- &ehoort zo6n gelovige ijver en opofferingsgezindheid aan de dag te leggen. Hij moet &ereid zijn om afstand te doen van alles at hij heeft- ja zelfs van zijn eigen leven- om het hemelrijk te kunnen &e7rven. *e kanttekenaren van de 895 2tud: ;i&le zijn het met de 2tatenvertalers eens. Hun commentaar is het volgende# “Het koninkrijk is van zo!n grote waarde dat men bereid behoort te zijn om alles wat men bezit op te geven ten einde het te kunnen winnen” /ok de &ekende <ngelse commentator Matthe de gelijkenis as- hij schreef# Henr: meende dat dit de &etekenis van

1

“"ie door Christus behouden willen worden moeten bereid zijn om alles voor Hem op te geven, alles in de steek te laten en Hem te volgen”# Onbevredigend Hoe het u vergaat eet ik niet- maar mij heeft &ovengenoemde uitleg nooit kunnen overtuigen. <n el om de volgende redenen# 1. 5olgens Jezus6 eigen oorden hadden de gelijkenissen die Hij vertelde &etrekking op 'de verborgenheden van het koninkrijk der hemelen( 1 geheimen die aan de discipelen erden &ekendgemaakt- maar die de menigte niet &egreep omdat 'hun hart vet as ge orden( en zij hun ogen en oren hadden gesloten !Mattheüs 1"#1>) 14- "+)".%. =. *at het volgen van ?hristus offers vraagt- as geen geheim 1 Jezus had dat al meerdere malen onom onden gezegd !Mattheüs $#=+- @#1@)==- 1>#"+)"A% en Hij zou het &ij een latere gelegenheid nogmaals onom onden zeggen !Mattheüs 1$#=+)=4%. ". *e gelijkenis &evat details aaraan in de uitleg geen aandacht ordt &esteed. Wat il het &ijvoor&eeld zeggen dat de schat in een akker erd gevondenB <n dat de vinder hem opnieu ver&org en egging om de akker te gaan kopenB Waarom moest de vinder 'alles at hij had( verkopen om de akker te kunnen &etalenB Waarom alles- en niet veelB Was de vinder soms een arme manB +. *e handel ijze van de mens uit de gelijkenis as in feite onrechtvaardig. *e vinder van de schat had de landeigenaar &ehoren te informeren. Maar hij hield zijn mond en &etaalde alleen de koopprijs voor het stuk grond. Het offer van zijn schamele &ezittingen as voor hem een peuleschil- &innen enkele uren zou hij immers schatrijk zijnC Den koste van een nietsvermoedende volksgenoot- el te verstaan. Aan een geschiedenis als deze kon een gelovige Jood onmogelijk een voor&eeld nemen. .. *e klassieke uitleg ontleent aan de gelijkenis conclusies die in de ;ij&eltekst niet orden getrokken. *e mens uit het verhaal 'moet( niet afstand doen van zijn &ezittingen- maar hij is z0 &lij over zijn vondst dat hij spontaan alles at hij heeft verkoopt. 9n de gang&are uitleg ligt de nadruk op 'moeten(- '&ehoren(- en 'plicht(. Maar in de gelijkenis van Jezus ligt de nadruk op &lijdschap. $. *e schat in de akker is volgens het ;ij&el oord niet 'een erfdeel in het koninkrijk( of 'behoud door Christus( of 'toegang tot het rijk(. 5olgens Jezus is de schat het koninkrijk zElf. 4. *e mens in de gelijkenis koopt niet de schat maar de akker- en krijgt de schat op de koop toe. *e schat is een onderdeel van de akker en in de akker ver&orgen. 9n de gang&are uitleg ordt aan dit element van het verhaal geen enkele &etekenis toegekend.

=

De elementen van het verhaal *oor 2chrift met 2chrift te vergelijken kunnen e ontdekken at de elementen van het verhaal uit&eelden. /ok dan moeten e nog gissen naar het punt van de vergelijking- maar de kans dat e de plank mis slaan ordt el een stuk kleiner. Aan het tekstver&and ontlenen e het volgende# a. *e schat is 'het koninkrijk der hemelen( 1 ant Jezus zegt# 'Het koninkrijk der hemelen is gelijk aan een schat( !Mattheüs 1"#++%. 8iet een erfdeel in het rijk- of toegang tot het rijk- maar het rijk zelf. *aar&ij moeten e &eseffen dat het Friekse oord basileia zo el 'koninkrijk( als 'koningschap( kan &etekenen. *e schat kan een &epaald grondge&ied uit&eelden maar ook de natie die in dat ge&ied oont of de koninklijke aardigheid. Wie het koninkrijk der 8ederlanden koopt- verkrijgt veertigduizend vierkante kilometer grond- ver erft zestien miljoen onderdanen en mag zich voortaan koning noemen. &. Wat de 'akker( voorstelt is niet onmiddellijk duidelijk. Maar in hetzelfde hoofdstuk komt het oord 'akker( meerdere malen voor !vs.=+-=4-"1% en in zijn uitleg van eerdere gelijkenissen zegt Jezus# '*e akker is de ereld( !vs."@%. *irekt daarna vertelt Hij de gelijkenis van de schat in de akker. Het ligt voor de hand om te veronderstellen dat ook in dat verhaal de akker model staat voor de ereld. c. Wie de 'mens( in de gelijkenis is- is evenmin direct duidelijk. Maar uit vers ++ &lijkt dat deze persoon het rijk koopt. Wie het rijk koopt- ordt koning. Als e dat inzien- &egrijpen e meteen ie de &etrokkene is. Het is *< mens- Jezus zelf. <en ogen&lik geleden had Hij zich 'de Goon des mensen( genoemd !vs."4-+1%- at in het He&reeu s zoiets &etekent als 'de erfgenaam van Adam(- de mens &ij uitstek. /ver deze drie punten kan mijns inziens geen t ijfel &estaan. <en &ij&elgetrou e interpretatie zal hieraan vasthouden en er niet van af ijken. *e mens in de gelijkenis kan onmogelijk 'iedere gelovige( zijn en de schat is niet het &ehoud van zo6n gelovige. Het is opvallend dat de mens in de gelijkenis de schat 'vindt( maar hem ver&ergt. Hij gaat eg en verkoopt alles at hij heeft. Het verhaal veronderstelt dat de vinder na het kopen van de akker zal terugkeren om de schat op te graven en zich die toe te eigenen. Maar over die terugkeer ordt in de gelijkenis niet gesproken. Het verhaal dat Jezus vertelde eindigt met de koop van de akker. Het koninkrijk der hemelen /nder 'het koninkrijk der hemelen( verstaat een 9sra7liet niet# 'een rijk in de hemelen(maar- zoals de ;ij&eltekst dat ook zegt# (het rijk van de hemelen(. Het koninkrijk der hemelen vangt aan anneer de hemelen over de aarde- of op aarde- &eginnen te regeren. Wanneer aan een Jood ordt gevraagd at de uitdrukking 'koninkrijk der hemelen( &etekent- dan zal hij ant oorden- dat e dit kunnen lezen in het ;ij&el&oek *ani7l- in de uitleg die *ani7l gaf van de droom van koning 8e&ukadnezar#

"

“Maar in de dagen van die koningen zal de $od des hemels een koninkrijk oprichten, dat in eeuwigheid niet zal te gronde gaan, en waarvan de heerschappij op geen ander volk meer zal overgaan, het zal al die koninkrijken verbrijzelen en daaraan een einde maken, maar zelf zal het bestaan in eeuwigheid, juist zoals gij gezien hebt, dat zonder toedoen van mensenhanden een steen van de berg losraakte en het ijzer, het koper, het leem, het zilver en het goud verbrijzelde” !*ani7l =#++)+.% /ok in ver&and met een droom van *ani7l ordt er gesproken over dit rijk# “%k bleef toekijken in de nachtgezichten en zie, met de wolken des hemels kwam iemand gelijk een mensenzoon; hij begaf zich tot de &ude van dagen, en men leidde hem voor deze; en hem werd heerschappij gegeven en eer en koninklijke macht, en alle volken, nati'n en talen dienden hem# (ijn heerschappij is een eeuwige heerschappij, die niet zal vergaan, en zijn koningschap is een, dat onverderfelijk is” !*ani7l 4#1")1+% “ n het koningschap, de macht en de grootheid der koninkrijken onder de ganse hemel zal gegeven worden aan het volk van de heiligen des )llerhoogsten; zijn koningschap is een eeuwig koningschap, en alle machten zullen het dienen en gehoorzamen” !*ani7l 4#=4% /ver het koninkrijk der hemelen ordt in het &oek *ani7l het volgende gezegd# 1. Hijken die een aardse oorsprong he&&en zijn tijdelijk van aard. 8a kortere of langere tijd gaan ze te gronde- doordat de heerschappij van het ene volk op de heerschappij van een ander volk overgaat. Met het rijk dat zijn oorsprong heeft in de hemelen zal dat niet het geval zijn- de heerschappij daarvan zal 'in eeu igheid niet te gronde gaan( !*ani7l =#++%. =. Het koninkrijk der hemelen zal de ereldrijken vernietigen en in hun plaats komen. Het zal immers 'al die koninkrijken ver&rijzelen en daaraan een einde maken- maar zelf &estaan in eeu igheid( !*ani7l =#++%. *e steen in de droom van 8e&ukadnezar die het rijk ver&eeldt- ' ordt tot een grote &erg- die de hele aarde vult( !*ani7l =#".%. ". *e vorst over het rijk is 'iemand gelijk een mensenzoon(- dat il zeggen# een menselijk ezen !*ani7l 4#1"%. Maar geen ge oon mens- ant hij sterft niet en ordt nooit oud. Gijn heerschappij is eeu ig !d. .z. &lijvend% en zijn koningschap is onverderfelijk. Het &egint nooit te tanen en het raakt nooit in verval !*ani7l 4#1+%. +. *e vorst over het rijk ontvangt zijn koningschap pas nadat hij 'met de olken des hemels( &ij de '/ude van dagen( is gekomen- dat il zeggen# &ij Fod !*ani7l 4#1"%. .. *e vorst over het rijk heerst over de hele mensheid. 'Alle volken- nati7n en talen dienen hem( !*ani7l 4#1+%. $. *e vorst over het rijk heerst niet alleen. /nder alle volken- nati7n en talen die samen de mensheid vormen is er IIn volk dat samen met hem de koninklijke heerschappij uitoefent- het 'volk van de heiligen des Allerhoogsten( !*ani7l 4#=4%. *ie naam &etekent# het volk dat de Allerhoogste- de 2chepper- op een &ijzondere ijze toe&ehoort en dat door Hem uit alle andere nati7n is afgezonderd.

+

4. Het koninkrijk der hemelen is een ereldrijk op aarde- ant aan het heilige volk zal 'het koningschap- de macht en de grootheid van de koninkrijken onder de ganse hemel( orden gegeven !*ani7l 4#=4% De boodschap van de gelijkenis Met &ovenstaande informatie kunnen e pro&eren om de &oodschap van de gelijkenis te &egrijpen. Wanneer een schat in een akker is ver&orgen- is er geen sprake van normale omstandigheden. <en schat is &edoeld om er van te genieten- en die te ge&ruiken. Men &ehoort met hem te investeren- dan kan hij rente of inst opleveren !zie Mattheüs =.#1+) ">%. Het ver&ergen van een schat ijst op een oorlogssituatie. Men ver&ergt een schat om te voorkomen dat die als oorlogs&uit door een invallend leger of invallende rovers&enden ordt meegenomen. 9n de evangeli7n lezen e slechts IIn keer dat Jezus zich 'verheugde(. *at as toen de zeventig !of t ee7nzeventig% discipelen van een rondreis door het land 9sra7l &ij hun leermeester terugkeerden en Hem &erichtten dat ze niet alleen hadden kunnen prediken maar in zijn naam ook demonen hadden kunnen uitdrijven !Jukas 1>#14)=+%. /nget ijfeld verheugde Jezus zich over het feit dat 'de krachten van de toekomstige eeu ( !He&ree7n $#.% zich hadden geopen&aard. /mdat er 'door de Feest !of# vinger% Fods( demonen aren uitgedreven as het rijk van Fod zicht&aar ge orden !Mattheüs 1=#=@- Jukas 11#=>%. Maar de respons van 9sra7l op de open&aring van het rijk as niet unaniem positief. *e menigten hadden el &elangstelling- vooral om te orden genezen van hun k alen- maar de rijken en machtigen reageerden uiterst vijandig. Hun vijandschap zat z0 diep- dat ze zelfs zeer grote en volstrekt onloochen&are onderen van &armhartigheid &estempelden als erken van de duivel !Mattheüs 1=#==)"=- Markus "#=>)">- Jukas 11#1+)="%. 5an een &ekering van heel 9sra7l as geen sprake. Gelfs &ij een groot deel van de menigte as er geen sprake van &lijvende of diepgaande verandering. *e 'mens(- Jezus- 'vond( de schat in de akker ) het koninkrijk van Fod erd open&aar in de ereld. Hij verheugde zich daarover- maar van ege de omstandigheden nam Hij het &esluit om de schat eer te ver&ergen. Wat dit 'ver&ergen( inhoudt- kunnen e lezen in Mattheüs 1=#"1)"= en +")+$. Het huis dat as geveegd en geordend zou eer net zo vies orden als het as ge eest- ja - zelfs nog viezer. Het rijk dat even zicht&aar as zou eer onzicht&aar orden. ;etekent dit dat de mens zijn vondst heeft opgegeven- dat de schat voorgoed verloren isB 5olgens de gelijkenis niet. 5an ege zijn &lijdschap over de vondst gaat de mens 'heen en verkoopt alles at hij heeft- en koopt de akker(. 9n plaats van de rijkdom te grijpen die voor het oprapen ligt-

.

gaat hij eg en verkoopt al zijn &ezittingen. *it heeft &etrekking op de gang naar het kruisaar Jezus afstand deed van alles at Hij had- van iedere eer of aardigheid- ja zelfs van zijn leven. *oor die eg te gaan kocht Hij de akker- de schat incluis. <lke knie zal zich &uigen en elke tong zal &elijden- dat Hij heer is !3ilippenzen =#.)11%. Heel de aarde is zijn eigendom ge orden- met alles at daarin is. 8iet alleen 9sra7l- ook de volken. 8iet alleen de levenden- maar ook de gestorvenen en de hemellingen !vgl. Homeinen 1+#4)1=%. *e gelijkenis veronderstelt dat de koper naar de akker zal terugkeren om die in &ezit te nemen en de schat definitief op te graven. Maar dat gedeelte van het verhaal ordt niet verteld. *e gelijkenis &eant oordt de vraag hoe het koninkrijk der hemelen zich tijdens het leven van de luisteraars zou ont ikkelen. Het opeisen van de akker zal plaatsvinden &ij de 'voleinding van de eeu ( en ordt in andere gelijkenissen &eschreven.

* * * * * * *

$