You are on page 1of 73

TRKE SEVDALILARI www.gonuldiliturkce.blogcu.com www.facebook.com/Turkce.

Gonulluleri

SUNU

Trk Dil Kurumu Yazm Klavuzu 2013

Trk Dil Kurumu Gncel Trke Szlk ve Yazm Klavuzu alma Grubunun yapt almalarla Yazm Klavuzu yirmi yedinci basksna ulam bulunuyor. Hemen belirtelim; yazm kurallarn kalc hle getirmek, kkletirmek, bylece yazmda birlii salamak amacyla bu baskda da yerlemi kurallarla ilgili olarak herhangi bir deiiklie gidilmemitir. Trk Dil Kurumunun 1996 ylnda yaymlad klavuzda yazm geleneklemi biimleri esas alma, yazmdaki tartmalara son verme amacyla yazmda orta yolun tutturulmas ilkesi bu baskda da gzetilmitir. Yazm Klavuzunun bu basks Trke Szlkn son basksyla e gdm ierisinde hazrlanm, dilde yaanan gelimeler sonucunda ortaya kan yazmla ilgili yeni sorunlar bir kurala balanm, nceki basklarda deinilemeyen konular yazm kural hline getirilmitir. Gncel Trke Szlk ve Yazm Klavuzu alma Grubu, her kuralla ilgili yzlerce rnei gzden geirirken yazmn bir alkanlk ve gelenek olduu ilkesiyle kullanm sklklarn gz nnde bulundurmutur. Seksen yl akn bir sredir kullanmakta olduumuz Latin kaynakl Trk yazsyla kimi sorunlara karn artk yazmn gelenekletiini syleyebiliriz. Bunda hi kukusuz, Trk Dil Kurumunun seksen yla ulaan almalar nemli bir rol oynamaktadr. lkemizde yazm klavuzu hazrlamak, yazmak ve yaymlamak grevi, Anayasann 134. maddesine dayal olarak karlan 664 sayl Kanun Hkmnde Kararnamenin 10. maddesinin fkrasyla Trk Dil Kurumuna verilmitir. Trk Dil Kurumu, kuruluundan bu yana yazm kurallarnn belirlenmesinde ve yazm klavuzlarnn yaymlanmasnda kendisine den grevi yerine getirmeye almaktadr. Trk Dil Kurumunun kuruluundan nce Dil Encmeni tarafndan hazrlanan ml Lgati dnda geen yaklak seksen yllk sre ierisinde ml Klavuzu, Yeni ml Klavuzu, Yeni Yazm (ml) Klavuzu, Yeni Yazm Klavuzu gibi deiik adlarla ayr dizide klavuzun yirmi alt kez basm yaplmtr. Kurum, ilk bask ml Lgatini de kendi yayn gibi deerlendirmi, 1941 ve 1948 yllarnda yaymlanan klavuzlarn Dil Encmeninin 1928 ylnda hazrlad ml Lgatinin ikinci ve nc basklar olduunu zellikle belirtmitir. Bu ilk dizide klavuzun yedi basks yaplmtr. 1965 ylnda yaymlanan Yeni ml Klavuzunda bask says belirtilmemise de bir yl sonra yaymlanan klavuzun ikinci bask olduu kaydedilmitir. En son 1981 ylnda 11. basks yaplan Yeni Yazm Klavuzundan sonra Trk Dil Kurumunun Anayasa kurumu hlini almasyla birlikte 1985 ylnda bask says belirtilmeden ml Klavuzu yaymlanmtr. Daha sonraki klavuzlar da bask says verilmeden baslmtr. Trk Dil Kurumunun yazm klavuzu yaymlama geleneinin bir btn hlinde gzler nne serilebilmesi amacyla 2005 ylnda yaymladmz klavuzun yirmi drdnc bask olduu zellikle belirtilmitir. Sz konusu klavuzun tkenmesi zerine iki kez tpkbasm

yoluyla basklar yenilenmitir. Trkenin Arap kaynakl alfabe ile yazlnda yaanan sorunlarn Osmanl Devletinde XIX. yzyln ikinci yarsndan itibaren aka dile getirilmeye balanmasndan sonra klavuz yaymlanmas almalar Trkiye Cumhuriyetinde 1928 ylnda Latin kaynakl yaznn kabulyle yeni bir grnm kazanr. Yeni harflerin belirlenmesi almalarn yrten Alfabe Encmeni, 1928 ylnda brahim Grantayn hazrlad Alfabe Raporunu yaymlar. Yazmda birlii salamak amacyla bu rapora dayal olarak 1928de Dil Encmenince bir ml Lgati karlr. Eserin banda, Trke szlerin yan sra yabanc kkenli szlerin yazl, byk harflerin kullanl gibi birtakm yazm kurallarnn yer ald giri yazs bulunmaktadr. Birleik szlerin yazl ile ilgili bilgiler de ieren giri blmnde Latin harflerinin Trkeye getirdii yararlardan birinin de birleik szlerin yazmnda grld belirtilmektedir. Trkenin her dneminde kullanldna deinilen birleik szlerin tek bir gvde hlinde gsterilmesi iin vaktiyle harcanan abann baarya ulaamadna dikkat ekilerek yine Dil Encmeni tarafndan hazrlanan Muhtasar Trke Gramere gre bitiik yazlmas gereken szlere rnekler verilmitir. rnekler arasnda bavekil, demiryolu, nayak, uluorta, yalnkat, yeralt, yerkat, yzkara, yzst bulunmaktadr. Dzeltme iaretinin kullanld yerler ile ilgili bilgiler de ieren giri blmnde Arapa kkenli szlerde grlen kesmeli hecelerin yazmnda da kesme iaretinin kullanlaca yerler anlatlmtr. Altnda Dil Encmeni yelerinin adlarnn bulunduu bu giri yazsndan sonra, szlerin Arap kkenli alfabeye gre yazlm ve alfabetik olarak sralanm biimlerinin karsnda yeni Trk alfabesine gre yazl biimlerini gsteren dizin blm bulunmaktadr. Dizin; Kamus- Trk ve Yeni Trke Lgatte bulunan szler esas alnarak ancak dnemin yaz dilinde kullanlmayan ve halk tarafndan da benimsenmedii gzlenen szler karlarak oluturulmutur. Formalar hlinde hazrlanan ml Lgatinin ilk birka formasnda, dizinin oluturuluunda farkl ilkeler gz nne alnrken almann ilerlemesiyle daha sonraki formalarda bu ilkeler deitirilmi ve balangta dizine alnmas gereksiz grlenler ile unutulan kelimeler eserin sonunda ilave edilen kelimeler bal altnda sralanmtr. Son blmde ise ek almas durumunda baz szlerin nasl yazlmas gerektiini gsteren bir liste ile vilayet ve kaza adlarnn yazl biimleri yer almtr. Yeni bir alfabeye ve yaz dzenine gei sreci ierisinde ve sonrasnda yazmla ilgili birtakm sorunlarn zmne yardmc olan ml Lgati tam on yl boyunca kullanlmtr. Ancak yabanc szlerden bazlarnn yazmnn gsterilmemesi, yazm kurallarnn ok ak bir biimde verilmemesi kararszlklara ve karklklara yol amt. Bu sorunun zmnn yan sra yaz ve konuma dili arasndaki farkllklarn giderilerek dilde birlii salamak, Trkenin gelitirilmesi, zenginletirilmesi ve zletirilmesi almalarn yrtmek ve Trk dili zerine aratrmalar yapmak zere bir kurum kurulmas gerei ortaya kmt. Atatrkn istei zerine 12 Temmuz 1932 gn Trk Dili Tetkik Cemiyeti kurulur, 26 Eyll 1932de de Birinci Trk Dili Kurultay toplanr. Cemiyetin yapmas gereken almalarn banda szlk hazrlamann yan sra yazm kurallarn belirlemek ve klavuz hazrlamak ii gelmekteydi. Oluturulan Kltr Kurulu, yazmla ilgili sorunlar ve zmlerini ieren ve raportrln brahim Necmi Dilmenin yapt bir rapor hazrlayarak Maarif Vekilliine sunmutur. Kurulda yaplan grmeler sonucunda stanbul ve Ankara niversitelerinin ve dier yksekretim okullarnn ilgili uzmanlarndan raporlar istenmi; gazete, dergi ve kitaplarda ileri srlen dnceler gzden geirilmitir. Ortaya kan grler dorultusunda ml Klavuzu zerine Bir ntasar adl kitapk baslarak grlerini bildirmeleri iin ilgili kiilere gnderilmitir. Gelen grler deerlendirilerek Tasar adyla Genel Merkez Kuruluna sunulmutur. Bu almalar sonucunda Genel Merkez Kurulunda son ekli verilerek ml Lgatinin ikinci basks saylan ml Klavuzu 1941 ylnda yaymlanmtr. Klavuzun nasl hazrlandn aklayan nszden sonra ml Kurallar ad altnda bir blm eklenmitir. Yazm ile ilgili pek ok kuraln sraland bu blmde noktalama iaretleriyle szlerin ve eklerin yazmyla ilgili

kurallar, sesler ve ses olaylar ile ilgili bilgiler yer almaktadr. Dizin blmne ise birok yeni sz ve terim eklenmi, baz szlerin ml Lgatindeki yazllar dzeltilmitir. Bir nceki baskya gre kurallar blm daha ayrntl bir biimde yazldndan bu baskda kelimelerin Arap alfabesiyle yazl biimlerine yer verilmemitir. Bununla birlikte yazmlarnda benzerlik olan szlerin yanlarna ayra iinde anlamlar verilmitir. Mevcudunun tkenmesi zerine 1948 ylnda nc, 1956 ylnda drdnc, 1957 ylnda beinci, 1960 ylnda altnc ve 1962 ylnda yedinci basks yaplan bu klavuz, yirmi drt yl boyunca kullanlmtr. Ancak bu sre ierisinde klavuzda yazl olan baz kurallarn kullana uygun olmamas (gzylesyleniinin gziyle yazmnn doru kabul edilmesi), baz kurallarn szlerin gvdesini bozmas (syle- gvdesininsyliyen biiminde kullanlmas), byk harfin kullanld yerlerdeki elikiler (Trkenin imls derken dil adnn byk,trke arklar derken de kk harfle yazlmas), baz alnt szlerin ikili yazm biimlerine yer verilmesi (linyit, prens, tren, triko yazmlarnn yan sra linit, pirens, tiren, tiriko) gibi eitli uygulamalar, yazmda yeni sorunlar ortaya karmaya balamt. Bununla birlikte, klavuzda yazmla ilgili baz sorunlara hi deinilmemi, bunlarla ilgili herhangi bir kural getirilmemiti. Birden fazla addan oluan kii adlarnn yer ad olarak kullanlmas durumunda ve say adlarnn yazyla ifade edilmesi srasnda bitiik mi, ayr m yazlacaklarnn; kii ve yer adlaryla tarihlerin nasl yazlmas gerektiinin belirtilmemesi, ksaltmalar dizininin bulunmamas gibi eksikliklerin de giderilmesi amacyla yeni bir klavuz karlmas yoluna gidilir. Gramer Kolu Bakan Prof. Dr. Vecihe Hatibolu yazm kurallar ve birleik szler zerine bir alma yapar. Kurumun ilgili kurullarnca incelenen bu alma 1965 ylnda Yeni ml Klavuzu adyla yaymlanr. Ancak bu klavuzdaki dzenlemeler, yerlemi pek ok kuraln sarslmasna ve yazmla ilgili yeni tartmalarn balamasna yol amtr. Adna yeni sz eklenen ve 1928de yaymlanan ml Lgati ile onu izleyen alt basky bir kenara brakan 1965 klavuzu, Trkenin biim bilgisi yapsn zorlayan kurallar ieriyordu. Bu klavuzla birlikte birleik szlerin yazm iin getirilen kurallar sonucunda, belirtisiz ad tamlamas yapsndaki neredeyse btn szlerin bitiik yazlmasna doru bir gidi balad. zleyen basklarda da bu tutumun srdrlmesi, eklemeli bir dil olan Trkenin biim yapsn olumsuz etkiliyordu. Yazmda yeni tartmalar balatan Yeni ml Klavuzunun ikinci basks 1966da, nc basks 1967de, drdnc basks 1969da tpkbasm olarak yaplmtr. 1970 ylnda yaplan beinci baskda eserin ad Yeni Yazm (ml) Klavuzuolarak deitirilmi, daha sonra bu klavuzun tpkbasm altnc bask olarak yaymlanmtr. Yedinci bask ise 1973te Yeni Yazm Klavuzu adyla yaymlanm, bu baskda kurallar ve dizin ksmnda deiiklik yaplmadan yalnzca dizgi ve dzenleme yanllarnn dzeltilmesiyle yetinilmitir. Klavuzun tpkbasm olan sekizinci basks 1975 ylnda yaplmtr. Prof. Dr. Doan Aksann ynetiminde hazrlanan dokuzuncu bask, Yeni Yazm Klavuzu adyla 1977 ylnda yaymlanmtr. Klavuzun kurallar blm bir kurul tarafndan gzden geirilmi, yeni szlerle kavramlar dizine eklenmitir. nceki klavuzlarda baz szlerin ikili kullanmlarna izin veren durumlardan kanld belirtilen bu klavuzda birleik szlerin yazm ile ilgili uygulamalar srdrlmtr. 1980 ylnda yaplan onuncu baskda yalnzca bir iki kurala rnek ve dipnot eklenmi, baz szlerin ekimini belirlemek ve birka zorunlu dzeltme yapmakla yetinilmitir. Klavuzun on birinci basks ise 1981 ylnda yaplmtr. Anayasann 134. maddesine gre karlan 2876 sayl Atatrk Kltr, Dil ve Tarih Yksek Kurumu Kanunu ile Trk Dil Kurumunda yeni bir yaplanmaya gidilmesinden hemen sonra yeni bir klavuz hazrlna giriilir. Prof. Dr. Hasan Erenin hazrlad klavuz, be kiilik bir komisyon tarafndan gzden geirildikten sonra Trk Dil Kurumu Yrtme Kurulunda yeni katklarla gelitirilir. Balangta Yazm Klavuzu olarak belirlenen klavuzun ad, Trk Dil Kurumu Bilim Kurulunda oy okluuyla deitirilerek ml Klavuzuna dntrlm ve 1985 ylnda yaymlanmtr. Yeni ml Klavuzunun (1965) ve onu izleyen basklarn yazmda yol at olumsuzluklar gidermek zere yazm sorunlarna zmler sunma, neriler getirme amacyla hazrlanan 1985 baskl ml Klavuzu, olumsuzluklar gideremedii gibi yazmda yeni tartmalara da yol amtr.

Bu klavuzla ilgili eletiri, uyar ve neriler gz nne alnarak 1988 ylnda ml Klavuzunun geniletilmi yeni basks yaplmtr. Tartmal yazm kurallarna aklk getirilirken yeni rnekler eklenmitir. Buna karlk yanl tretilip de yaygnlamam szler ile sadece azlarda kullanlan baz szler klavuzdan karlmtr. Dzeltme iaretinin kullanlmamas sonucunda ortaya kan karklklar gidermek zere bu iaretin kullanlmasnn zorunlu olduu durumlar kurallar blmnde ayrntl bir biimde belirtildii gibi bu szler dizin blmnde de dzeltme iaretiyle gsterilmitir. Yine kurallar blmnde szlerin ayr ve bitiik yazlmasnda belirtilen ilkeler dikkate alnarak bu konuda ortaya kacak tereddtleri gidermek amacyla dizinde ayr yazlmas gerekli grlen szlere de yer verilmitir. ml Klavuzunun gzden geirilmi yeni bir basks 1993 ylnda yaplmtr. Ancak yazm sorunlar zerine tartmalar bir trl kesilmedii gibi byk bir blm ticari kayglarla Kurum dnda yaymlanan farkl klavuzlar gerek eitim ve retimde gerek basn, yayn ve iletiim dnyasnda yazm karmaas yaanmasna yol amt. te byle bir ortamda klavuzun yeni basksnn hazrlna giriilir. ml Komisyonunun hazrlad klavuza 1995 ylnda yeni seilen asli yelerden oluan Bilim Kurulunun drt gn sren oturumlarnda tartlarak son biimi verilir. nceki basklarda yaanan deneyimlerden yola klarak hazrlanan bu klavuzda yazm geleneklemi biimler esas alnm ve tartmalara son verilmesi amacyla yazmda orta yolun tutturulmas hedeflenmiti. Geniletilmi ve gzden geirilmi yeni bask ml Klavuzu 1996 ylnda yaymlanmtr. Bu baskda hibir konunun akta kalmamasna, sorun oluturan her uygulama ve szcn klavuzda yer almasna zen gsterilmitir. Kurallarla ilgili blmde dikkat ekilmesi gereken noktalar uyar notuyla ve eitli rneklerle aklanmtr. Yeni yelerin de katlmyla 1999 ylnda oluturulan ml Komisyonunda klavuz batan sona okunarak gzden geirilmi, gerekli dzenlemeler ve eklemeler yaplarak geniletilmi ve gzden geirilmi yeni bask ml Klavuzu 2000 ylnda yaymlanmtr. Klavuzun bu basksnda dizin blm de denetlenerek kurallar blmyle dizin arasnda tutarllk salanmtr. Bu basknn da mevcudunun tkenip yeni basksnn yaplmas gerei ortaya ktnda, yazm kurallarn gzden geirmek, dilde yaanan gelimelerden hangilerinin klavuza yanstlmas gerektii konusunu ele almak ve yazmla ilgili dier sorunlar grmek zere 13-14 Mart 2003 gnlerinde Trk Dil Kurumunda ml Sorunlar toplants dzenlenmitir. Konuyla ilgili pek ok kii ve kurumun grlerini almak zere olabildiince geni katlm salanmasnn amaland bu toplantya Mill Eitim Bakanl Talim ve Terbiye Kurulundan yeler ve temsilciler, niversitelerin ilgili blmlerinden retim yelerinin yan sra basn kurulularndan, TRTden, Anadolu Ajansndan, Trke ile ilgilenen sivil toplum kurulularndan temsilciler ve bilgisayarlardaki yazm denetimi yazlmnn hazrlayclar da arlmtr. Toplantda yazmla ilgili genel konular tartld gibi nispet i ()si iin kullanlan dzeltme iareti, yabanc szlerin yazl gibi zel yazm sorunlar da ele alnd. ncelikle ilkretim dzeyindeki renciler iin daha basit anlatml bir klavuz hazrlanmas gerei ortaya knca ml Klavuzu alma Grubu Atatrk Kltr, Dil ve Tarih Yksek Kurumu Ynetim Kurulunun 25 Temmuz 2003 tarih ve 460/4 sayl karar ile niversitelerimizin ilgili blmlerinden bilim adamlarnn yan sra MEB Talim ve Terbiye Kurulu Bakanlnn temsilcilerinden oluan yeni yelerinin katlmyla almalarn srdrd. Klavuzun ilkretim rencilerinin dzeyinde hazrlanmas ve dizin ksmnn ilkretim mfredatna gre gzden geirilmesi srasnda yazmla ilgili eitli sorunlar da gndeme getirilmiti. Satta bulunan 2000 basks ml Klavuzuna aykr olmayan dzenlemeler yaplmasna, dier yazm sorunlarnn zmnn ise klavuzun yeni basksna braklmasna karar verilerek klavuzun yeni basksn hazrlamak zere Atatrk Kltr, Dil ve Tarih Yksek Kurumu Ynetim Kurulunun 4 Kasm 2003 tarih ve 465/4 sayl karar ile bilim adamlarndan, MEB Talim ve Terbiye Kurulu Bakanlndan, Anadolu Ajansndan temsilcilerin katlmyla ml Klavuzu alma Grubu oluturulmutur. alma Grubu, yazmla ilgili kurallar belirlerken yazm tartmal ve ok ekilli olan szlerden hangisinin esas alnmas gerektiini edeb eserleri, gazeteleri, dergileri tarayarak; a ortamndaki arama motorlarndan da

yararlanarak belirlemitir. nceki klavuzlarda tartma konusu olan yazm kurallar yeniden gzden geirilip yaygnlk kazanarak geleneklemi biimlerin esas alnmas kararlatrlmtr. nceki klavuzda olduu gibi 2005 basksnda da sorunlu her noktann ve szn kurallar ve dizin blmlerinde yer almasna dikkat edilmi, rnekler oaltlarak kurallar ak ve anlalr bir anlatmla yazlm, bylece yazmla ilgili hibir konuyu akta brakmayan ayrntl bir klavuz ortaya konulmaya allmtr. Bilgisayar yazlmlarnn da yardmyla klavuz ve szlk almalar e gdm ierisinde yrtlrken klavuzda belirlenen kurallar ve szlerin yazl biimleri Trke Szlkte de esas alnmtr. Klavuzun kurallar blmnn ve dizininin gzden geirilmesi ve a ortamndaki kullanclarn gr, neri ve eletirilerinin deerlendirilmesinden sonra zel adlarn kullanmyla ilgili kurallarn anlalr bir duruma getirilmesi, ayr veya bitiik olarak yazlan birleik szlerin yaygn kullanmlarnn kabul edilmesi; saylarn, noktalama iaretlerinin ve ksaltmalarn kullanm ile ilgili ayrntl kurallarn belirlenmesi ve rneklerle desteklenmesi, dzeltme iaretinin kullanld yerlerin yeniden gzden geirilmesi; yazm yaygnlam baz szlerin bu biimleriyle dizine alnarak kurallar blmyle dizin arasnda ve kurallar ierisinde uyumun salanmas iin klavuz batan sona denetlenmitir. alma Grubunda gndeme gelen klavuzun ad konusunda yelerin ounluu Yazm Klavuzu adndan yana gr bildirmiti. O dnem Kurum yasasndaki eksik maddeler yznden yeni dnem yelerinin seilememi olmas dolaysyla son dnem bilim kurulu yelerinin ve hlen grev yapmakta olan dier alma grubu yelerinin yazl grlerine bavurulmu, bu grler dorultusunda byk bir ounluun Yazm Klavuzu adn benimsedii grlmtr. Konu, en yetkili kurul olan AKDTYK Ynetim Kuruluna sunulmu, 10 Austos 2005 tarihli ve 502/32 sayl karar ile klavuzun ad Yazm Klavuzu olarak deitirilmitir. Ksa sre ierisinde tkenmesi zerine yirmi drdnc basknn 2008 ve 2009 yllarnda tpkbasmlar yaplm, kurallarda hibir deiiklik ve ekleme olmamasna karn bunlara da yirmi be ve yirmi alt biiminde bask says verilmitir. Tpkbasmlarn da mevcudu tkenince, Gncel Trke Szlk ve Yazm Klavuzu alma Grubunun almalarn tamamlamasnn ve Trke Szlkn on birinci basksnn hazrlanmasnn ardndan Yazm Klavuzunun yeni basks gndeme gelmitir. Atatrk Kltr, Dil ve Tarih Yksek Kurumu Ynetim Kurulunun 26 Ocak 2012 tarihli ve 652/14 sayl karar ile Yazm Klavuzunun yirmi yedinci basks iin ilem balatlmtr. Yazm Klavuzunun bu basks da Trke Szlk ile e gdm ierisinde hazrlanmtr. nceki basklara gre yazm kurallar ile ilgili blmde nl dmesi, saylarn ve simgelerin yazl; virgl, noktal virgl, nlem ve kesme iaretinin kullanld yerler gibi baz konulara aklk getirilmi, yeni rneklerden yola klarak bu kurallarla ilgili maddelere eklemeler yaplmtr. Ksaltmalar Dizini gelitirilmi ve geniletilmitir. Dizin blm de Trke Szlkteki madde ba sz varl gz nnde bulundurularak yeniden deerlendirilmi ve eklemelerle zenginletirilmitir. Ksacas, dilde yaanan gelimelerle birlikte ortaya kan yeni kullanm biimleri gz nne alnarak Yazm Klavuzu gelitirilmi ve geniletilmitir. Yazmda salanacak birliin, dil birliinin korunmas asndan ne denli nemli olduunun bilinciyle hareket eden Trk Dil Kurumu, bu klavuzda da birletiricilii gz nnde bulundurmutur. Trk Dil Kurumu Gncel Trke Szlk ve Yazm Klavuzu alma Grubu, yazmda yaanan tartmalar sona erdirmek ve herkesin benimseyecei, kullanaca yazm kurallarn ve yazm biimlerini yaygnlatrmak ilkesiyle her kuraln, her yazln zerinde titizlikle durmutur. Bu tutuma ve titizlie karn Yazm Klavuzunun bu basksnda da eletirilecek noktalar bulunabilir. Trk Dil Kurumu, gemite olduu gibi bugn de yapc her trl eletiriye aktr. Eletiriler, yrtlen almalara yn verecek, farkl bak alar kazandracaktr.

Yazm Klavuzunun bu basksyla yazmda birliin salanmas yolunda nemli bir mesafenin daha alnd dncesindeyiz. Her basksnda daha da gelitirilen, geniletilen, kurallar ak ve anlalr hle getirilip rneklerle pekitirilen Yazm Klavuzunun her basksnda deiiklik yaplyor gibi genellemelerle glgelenmemesi gerekir. Yazmda tartmalarn sona ermesi, Trkenin ksr tartmalarla ypratlmamas; gelitirilmesi, yaygnlatrlmas ve zenginletirilmesi iin uzun soluklu ve titiz bir alma sonucunda hazrlanan Trk Dil Kurumu Yazm Klavuzunun birletirici ve btnletirici bir kaynak olacana inanyoruz. Prof. Dr. kr Halk AKALIN Gncel Trke Szlk ve Yazm Klavuzu alma Grubu Bakan

Simgeler 1. Elementlerin simgeleri, uluslararas biimleriyle kullanlr: C (karbon), Ca (kalsiyum), Fe (demir) vb. 2. Ekler elementlerin simgelerine deil adlarna getirilir: Auya deil altna, Feye deil demire vb.

Ayr Yazlan Birleik Kelimeler 1. Etmek, edilmek, eylemek, olmak, olunmak yardmc fiilleriyle kurulan birleik fiiller, ilk kelimesinde herhangi bir ses dmesi veya tremesine uramazsa ayr yazlr: alt etmek, arz etmek, azat etmek, dans etmek, el etmek, g etmek, ilan etmek, kabul etmek, kul etmek, kul olmak, not etmek, oyun etmek, sz etmek, terk etmek, var olmak, yok etmek, yok olmak vb. 2. Birleme srasnda kelimelerinden hibiri veya ikinci kelimesi anlam deiikliine uramayan birleik kelimeler ayr yazlr. a. Hayvan trlerinden birinin adyla kurulanlar: ada bal, ate bal, dil bal, fulya bal, kedi bal, kl bal, kpek bal, ton bal, ylan bal; ac balk, bykl balk, dikenli balk vb. ard kuu, ar kuu, al kuu, deve kuu, muhabbet kuu, saka kuu, tarla kuu, yamur kuu; alc ku, bomakl ku, makaral ku vb. austos bcei, ate bcei, crcr bcei, hamam bcei, ipek bcei, uu bcei, uur bcei; al bcek, algc bcek, smkl bcek vb. at sinei, et sinei, meyve sinei, sr sinei, su sinei, uyuz sinei vb. deniz ylan, ok ylan, su ylan; Ankara keisi, da keisi, yaban keisi; fndk faresi, tarla faresi; da san, tarla san; Be tavuu, da tavuu; ada tavan, yaban tavan; kaya rmcei, eytan rmcei; bal

ars, yaprak ars; Pekin rdei, deniz rdei; Ankara kedisi, bozkr kedisi; Afrika domuzu, yer domuzu vb. b. Bitki trlerinden birinin adyla kurulanlar: ayrk otu, beparmak otu, rek otu, erelti otu, gzelavrat otu, kelebek otu, kse otu, pisipisi otu, takran otu, yksk otu; ac ot, stl ot vb. ate iei, uha iei, gzelhatun iei, ipek iei, kpe iei, lavanta iei, mum iei, yayla iei, yldz iei; lmez iek vb. avize aac, ban aac, dantel aac, kt aac, mantar aac, d aac, pelesenk aac, tespih aac vb. altn kk, eir kk, helvac kk, meyan kk; ek kk, saak kk, yumru kk vb. da elmas, yer elmas; al dikeni, deve dikeni; kpek zm, ku zm; akal armudu, da armudu; at kestanesi, kuzu kestanesi; can erii, gvem erii; kuzu mantar, yer mantar; su kam, eker kam; da nanesi, ta nanesi; ay gl, Japon gl; Antep fst, am fst; srk fasulyesi, soya fasulyesi; Amerikan bademi, ta bademi; Afrika menekesi, deniz menekesi; Japon sarma, kuzu sarma; Hint inciri, kavak inciri; armut kurusu, kays kurusu; kaya sarmsa, kpek sarmsa; eker pancar, yaban pancar vb. kuru fasulye, kuru incir, kuru soan, kuru zm vb. UYARI: iek dnda anlamlar tayan baklaiei (renk), nariei (renk), suiei (hastalk); ot dnda anlamlar tayan azotu (barut), sanotu (arsenik); ses dmesine uram olan reotu ve yazm geleneklemi olan semizotu, dereotu bitiik yazlr. c. Nesne, eya ve alet adlarndan biriyle kurulan birleik kelimeler: al ta, bilei ta, akmak ta, Hacbekta ta, kire ta, lle ta, Oltu ta, snger ta, ylan ta; buzul ta, damla ta, dikili ta, kayaan ta, yaprak ta vb. arap sabunu, el sabunu; kahve deirmeni, yel deirmeni; kahve dolab, su dolab; mzik odas, oturma odas; duvar saati, kol saati; duvar takvimi, masa takvimi; kriz masas, yemek masas; itfaiye arac, kurtarma arac; masa rts, yatak rts; el kitab, okuma kitab; Frenk gmlei, ngiliz anahtar, ngiliz sicimi; alt geit, tp geit, st geit; ekme demir, ekme kat, dolma kalem, dnme dolap, kesme kaya, toplu ine, vurmal alglar, vurmal sazlar, yapma iek vb. afyon ruhu, katran ruhu, lokman ruhu, nane ruhu, tuz ruhu vb. . Yol ve ulamla ilgili birleik kelimeler: Arnavut kaldrm; evre yolu, deniz yolu, hava yolu, kara yolu, kei yolu; kpr yol vb. d. Durum, olgu ve olay bildiren szlerden biriyle kurulan birleik kelimeler: ak oturum, ak retim, ana dili, Ay tutulmas, ba ars (hastalk), ba belas, ba dnmesi, k yolu, zm yolu, dil birlii, din birlii, g birlii, i birlii, i blm, madde ba, ses uyumu, yer ekimi vb. e. Bilim ve bilgi szleriyle kurulan birleik kelimeler: anlam bilimi, dil bilimi, edebiyat bilimi, gk bilimi, halk bilimi, ruh bilimi, toplum bilimi, toprak bilimi, yer bilimi; dil bilgisi, halk bilgisi, ses bilgisi, ekil bilgisi vb. f. Yuvar ve kre szleriyle kurulan birleik kelimeler: gz yuvar, hava yuvar, s yuvar, k yuvar, renk yuvar, yer yuvar; hava kre, k kre, su kre, ta kre, yar kre, yarm kre vb. g. Yiyecek, iecek adlarndan biriyle kurulan birleik kelimeler: boha brei, tala brei; badem ya, kuyruk ya; arpa suyu, maden suyu; tulum peyniri, beyaz peynir; Adana kebab, tas kebab; negl kftesi, zmir kftesi; ezogelin orbas, yourt orbas; irmik helvas, koz helva; ac badem kurabiyesi; Kemalpaa tatls,

yourt tatls; badem ekeri, kestane ekeri; balk yumurtas, lop yumurta vb. burgu makarna, yksk makarna; kakaolu kek, zml kek; i kfte, ili kfte; dolma biber, sivri biber; esmer eker, kesme eker; szme yourt; yarma eftali; kuru yemi vb. . Gk cisimleri: oban Yldz, Kervan Yldz, Kutup Yldz, kuyruklu yldz; gk ta, hava ta, meteor ta vb. h. Organ veya organ yerine geen szlerden biriyle kurulan birleik kelimeler: patlak gz, szgn gz; ak kemii, elmack kemii; sere parmak, ehadet parma, yzk parma; az dii, kpek dii, st dii; kuyruk sokumu, safra kesesi; atma ka, takma di, takma kirpik, takma kol; eki surat, kepe surat; gaga burun (kimse), karga burun, kepe kulak vb. . Benzetme yoluyla insann bir niteliini anlatmak zere bitki, hayvan ve nesne adlaryla kurulan birleik kelimeler: etin ceviz, psz zm; eski kurt, sar yan, samal inek; eski toprak, eski tfek, kara maa, sapsz balta, akr pene, demir yumruk, kuru kemik vb. i. Zamanla ilgili birleik kelimeler: ba bozumu, gece yars, gn ortas, hafta ba, hafta sonu vb. 3. -r / -ar / -er, -maz / -mez ve -an / -en sfat-fiil ekleriyle kurulan sfat tamlamas yapsndaki birleik kelimeler ayr yazlr: bakar kr, alar saat, kar yol, dner sermaye, gler yz, koar adm, yazar kasa, yeter say; kmaz sokak, gemez ake, grnmez kaza, lmez iek, tkenmez kalem; akan yldz, doyuran buhar, uan daire vb. 4. Renk sz veya renklerden birinin adyla kurulmu isim tamlamas yapsndaki renk adlar ayr yazlr:bal rengi, duman rengi, gm rengi, portakal rengi, saman rengi; ate krmzs, boncuk mavisi, ivit mavisi, gece mavisi, limon sars, safra yeili, st kr vb. 5. Rengin tonunu belirtmek zere renkten nce kullanlan sfatlar ayr yazlr: ak mavi, ak yeil, kara sar, kirli sar, koyu mavi, koyu yeil vb. 6. Yer adlarnda kullanlan bat, dou, gney, kuzey, gneybat, gneydou, kuzeybat, kuzeydou, aa, yukar, orta, i, yakn, uzak kelimeleri ayr yazlr: Bat Trakya, Dou Anadolu, Gney Kutbu, Kuzey Amerika, Gneydou Anadolu, Aa Ayranc, Yukar Ayranc, Orta Anadolu, Orta Asya, Orta Dou, Asya, Anadolu, Yakn Dou, Uzak Dou vb. 7. Kii adlarndan olumu mahalle, bulvar, cadde, sokak, ile, ky vb. yer ve kurulu adlarnda, sondaki unvanlar hari ahs adlar ayr yazlr: Yunus Emre Mahallesi; Gazi Mustafa Kemal Bulvar, Ziya Gkalp Bulvar; Nene Hatun Caddesi; Fevzi akmak Soka, Cemal Nadir Soka; Koca Mustafapaa; Kzm Karabekir Eitim Fakltesi, St mam niversitesi vb. 8. D, i, sra szleriyle oluturulan birleik kelime ve terimler ayr yazlr: ahlak d, a d, din d, kanun d, olaan d, yasa d; ceviz ii, hafta ii, yurt ii; akl sra, ard sra, pei sra, yan sra vb. 9. Somut olarak yer belirten alt ve st szleriyle oluturulan birleik kelime ve terimler ayr yazlr: deri alt, su alt, toprak alt, yer alt (yzey); bbrek st bezi, tepe st (en yksek nokta) vb. 10. Alt, st, ana, n, art, arka, yan, kar, i, d, orta, byk, kk, sa, sol, pein, bir, iki, tek, ok, ift szlerinin baa getirilmesiyle oluturulan birleik kelime ve terimler ayr yazlr: alt kurul, alt yaz; st kat, st kme; ana bilim dal, ana dili; n sz, n yarg; art damak, art niyet; arka plan, arka teker; yan cmle, yan etki; kar gr, kar oy; i sava, i tzk; d bor, d hat; orta kulak, orta oyunu; byk dalga, byk defter; kk harf, kk parmak; sa ak, sa bek; sol ak, sol bek; pein fikir, pein hkm; bir gzeli, bir hcreli; iki anlaml, iki eeyli; tek eli, tek hcreli; ok dzlemli, ok hcreli; ift ayakllar, ift kanatllar vb.

Pekitirmeli Szlerin Yazl Pekitirmeli Szlerin Yazl Sfat veya zarf grevindeki pekitirmeli szler bitiik yazlr: apak, apak, bsbtn, epeevre, rlplak, dmdz, dpedz, gmgk, gpegndz, kapkara, kupkuru, masmavi, mosmor, parampara, sapasalam, sapsar, srlsklam, srsklam, sipsivri, yemyeil vb.

Ek Fiilinin Yazl Ek Fiilin Yazl Ek fiilin ekimli biimleri (idi, imi, ise) ayr yazlabildii gibi bitiik olarak da yazlabilir. nszle biten kelimelere bitiik olarak yazldnda i nls der, ayrca byk nl uyumuna uyar:yorgun-du (yorgun idi), gzel-mi (gzel imi), gelir-se (gelir ise) vb. nlyle biten kelimelere bitiik olarak yazldnda araya y nsz girer ve bandaki i nls der, ayrca byk nl uyumuna uyar: sonuncu-y-du (sonuncu idi), yabanc-y-m (yabanc imi), ne-y-se (ne ise) vb. Ek-fiilin zarf-fiil eki alm biimi olan iken ayr yazlabildii gibi kelimelere eklenerek de yazlabilir. Eklenerek yazldnda bataki i der. Eklendii kelimenin nlleri kaln olsa da -ken zarf-fiil ekinin nls ince kalr: balayacak-ken (balayacak iken), alyor-ken (alyor iken), durgun-ken (durgun iken), okur-ken (okur iken), olgun-ken (olgun iken), uyur-ken (uyur iken), yazar-ken (yazar iken); geliyor-ken (geliyor iken), glm-ken (glm iken), retmen-ken (retmen iken) vb. iken, nlyle biten kelimelere bitiik olarak yazldnda araya y nsz girer ve bandaki i nls der: evde-y-ken (evde iken), okulda-y-ken (okulda iken), okumakta-y-ken (okumakta iken), yolda-y-ken (yolda iken) vb.

Mastarlara Gelen Eklerin Yazl Mastarlara Gelen Eklerin Yazl -ma / -me ile biten mastarlardan sonra -a / -e, - / -i eklerinden biri geldiinde araya y koruyucu nsz girer: alma-y-a, darlma-y-, kalaylama-y-a, okuma-y-a; grme-y-i, glme-y-i, sevme-y-e, silme-y-ivb.

Fiil ekimi ile lgili Yazllar Fiil ekimi ile lgili Yazllar -a / -e, -acak / -ecek, -aym / -eyim, -alm / -elim, -an / -en vb. eklerden nce gelen nl veya ekin geni nls syleyie baklmakszn a / e ile yazlr: balaya, gelmeye; balayacam, gelmeyeceksin; balayaym, geleyim; balayalm, gelmeyelim; balayan, gelmeyen vb.

Bulunma Durumu Eki -da / -de / -ta / -te'nin Yazl Bulunma Durumu Eki -da / -de / -ta / -tenin Yazl Bulunma durumu eki getirildii kelimeye bitiik yazlr: devede (deve-de) kulak, yolda (yol-da)kalmak, ayakta (ayak-ta) durmak, ite (i-te) almak vb. Yurtta sulh, cihanda sulh. (Atatrk)

le'nin Yazl ilenin Yazl ile, ayr olarak yazlabildii gibi kelimelere eklenerek de yazlabilir. ile, nszle biten kelimelere bitiik olarak yazldnda i nls der ve byk nl uyumuna uyar:bulut-la (bulut ile), iek-le (iek ile), ku-la (ku ile) vb. ile, nlyle biten kelimelere bitiik olarak yazldnda araya y nsz girer ve bandaki i nls der:arkada-y-la (arkada ile), evre-y-le (evre ile), sr-y-le (sr ile), yap-y-la (yap ile) vb.

Bala Olan ki'nin Yazl Bala Olan kinin Yazl Bala olan ki ayr yazlr: bilmem ki, demek ki, kald ki vb. Trk dili, dillerin en zenginlerindendir; yeter ki bu dil, uurla ilensin. (Atatrk)

Gemi zaman olur ki hayali cihan deer. Birka rnekte ki balac kalplam olduu iin bitiik yazlr: belki, nk, hlbuki, mademki, meerki, oysaki, sanki. Bu rneklerden nk sznde ek ayn zamanda kk nl uyumuna uymutur. phe ve pekitirme greviyle kullanlan ki sz de ayr yazlr: Ders bitti, zil ald m ki? Seni yle greceim geldi ki.

Bala Olan da, de'nin Yazl Bala Olan da / denin Yazl Bala olan da / de ayr yazlr ve kendisinden nceki kelimenin son nlsne bal olarak byk nl uyumuna uyar: Kz da geldi gelini de. Durumu oluna da bildirdi. Sen de mi kardeim? G de olsa. Konuur da konuur. UYARI: Ayr yazlan da / de hibir zaman ta / te biiminde yazlmaz: Gidip de gelmemek var, gelip de grmemek var (Gidip te gelmemek var, gelip te grmemek var deil) UYARI: Ya szyle birlikte kullanlan da ayr yazlr: ya da UYARI: Da / de balacn kendisinden nceki kelimeden kesme ile ayrmak yanltr: Aye de geldi(Ayede geldi deil). Kitabn kapana da dikkat et (Kitabn kapanada dikkat et deil).

Soru Eki m, mi, mu, m'nn Yazl Soru Eki m / mi / mu / mnn Yazl Bu ek geleneklemi olarak ayr yazlr ve kendisinden nceki kelimenin son nlsne bal olarak nl uyumlarna uyar: Kald m? Sen de mi geldin? Olur mu? nsanlk ld m? Soru ekinden sonra gelen ekler, bu eke bitiik olarak yazlr: Verecek misin? Okuyor muyuz? ocuk muyum? Gelecek miydi? Gler misin, alar msn? Bu ek sorudan baka grevlerde kullanldnda da ayr yazlr: Gzel mi gzel! Yamur yad m dar kamayz. UYARI: Birleik fiillerde mi soru eki iki kelimenin arasna da gelebilir: Vaz m getin?

Hece Yaps ve Satr Sonunda Kelimelerin Blnmesi Trkede kelime iinde iki nl arasndaki nsz, kendinden sonraki nlyle hece kurar: a-ra-ba, bi-i-mi-ne, in-

sa-nn, ka-ra-ca vb. Kelime iinde yan yana gelen iki nszden ilki kendinden nceki nlyle, ikincisi kendinden sonraki nlyle hece kurar: al-d, bir-lik, sev-mek vb. Kelime iinde yan yana gelen nsz harften ilk ikisi kendinden nceki nlyle, ncs kendinden sonraki nlyle hece kurar: alt-lk, Trk-e, kork-mak vb. Bat kkenli kelimeler, Trkenin hece yapsna gre hecelere ayrlr: band-rol, kont-rol, port-re, prog-ram, santral, srp-riz, tund-ra, volf-ram vb. Trkede satr sonunda kelimeler blnebilir fakat heceler blnemez. Satra smayan kelimeler blnrken satr sonuna ksa izgi (-) konur. Burasn ilk defa gryormu gibi duvarlara, perdelere, mblelere, eyalara bakyor, hayret ediyordu. Btn bu muhitte Trk hayatna, Trk ruhuna ait bir glge, bir izgi bile yoktu. Birden Bursadaki ocukluunun getii babaevini hatrlad; sofada rahat ve beyaz rtl divanlar vard. (mer Seyfettin) lk heceden sonraki heceler nszle balar. Bitiik yazlan kelimelerde de bu kurala uyulur: ba--ret-men, il-kokul, Ka-ra-os-ma-no-lu vb. Ayrmada satr sonunda ve satr banda tek harf braklmaz: ........................................................................................................... uurtma deil, ......................................................................................................uurtma; .................................................................................................. mdafaa deil, ..................................................................................................... mdafaa; Kesme iareti satr sonuna geldiinde yalnz kesme iareti kullanlr; ayrca izgi kullanlmaz. ................................................................................................... Edirne nin...

.................................................................................................. Ankara dan... ..................................................................................................... 1996 da...

kilemelerin Yazl kilemeler ayr yazlr: adm adm, ar ar, akn akn, allak bullak, aval aval (bakmak), eit eit, derin derin, gide gide, gzel gzel, kar kar, ks ks (dinlemek), kucak kucak, pr pr, tak tak (vurmak), takm takm, tkr tkr, yava yava, krk elli (yl), be (kii), yz yz elli (yllk) vb. bata ka, oluk ocuk, de kalka, eci bc, eri br, enine boyuna, eski psk, ev bark, konu komu, pl prt, salkm saak, sere serpe, soy sop, sklm pklm, yana yakla, yarm yamalak vb. m ile yaplm ikilemeler de ayr yazlr: at mat, ocuk mocuk, dolap molap, kap map, kitap mitapvb. sim durum ekleri ve iyelik ekiyle yaplan ikilemeler de ayr yazlr: ba baa, diz dize, el ele, gz gze, i ie, omuz omuza, yan yana; batan baa, daldan dala, elden ele, gnden gne, iten ie, yldan yla; baa ba, bire bir (l), die di, gze gz, teke tek; ard ardna, bou bouna, gn gnne, pei peine, ucu ucuna vb.

Noktalama ve Dier aretler . , ; ... ? ! " () [] {} ' ^ Nokta Virgl Noktal virgl nokta Soru nlem Uzun izgi Trnak Tek trnak Denden Ayra Keli ayra Kal ayra Kesme Dzeltme (apka) iareti

+ x ve . ve : / \ : = % ve ./. ./ ve *
o

Toplama iareti, art karma iareti, eksi, ksa izgi arpma iareti, arp Blme iareti, bl Blme iareti, bl, eik izgi Ters eik izgi Blme, bl, iki nokta Karekk Eitlik, eit Eitsizlik, eit deil Yaklak olarak eit Eksii veya fazlas Yzde Binde s, dakika Paragraf Yaznn arkas var, eviriniz Son sayfa, bitti Kelimeden sonra dipnot; kelimeden nce varsaym Derece Devam Devam; gnderme Benzerlik, yaklaklk, denklik Byktr; dil bilgisinde kma Kktr; dil bilgisinde gelime Blm sonu iareti Trk liras Dolar Avro Kuyruklu a Telif hakkna sahip (copyright) Telif hakk alnm (registered)

=> ~ > < *** $ @

Ksaltmalar Dizini A AA AADFI AAET Alay Anadolu Ajans bk. AKBB Avrupa Atom Enerjisi Topluluu

AAFSE AB ABB ABD ABGS ABKF AB ABS ACU AC ASAP ADB ADFD ADKF ADSL AD ADY AEGM AEB AEK AET AE AFAD AFFB AFF AFP age. AGK AGT AGM agm. agy. AI AB AB A AID AIDS

bk. GAMHK (Allied Air Forces Southern Europe) 1. Adalet Birlii Bakanl 2. Amerikan Borsas 3. Avrupa

Avrupa Birlii Bankas Ana bilim dal Avrupa Birlii Genel Sekreterlii Avrupa Blgesel Kalknma Fonu Afrika Birlii rgt Motorlu tatlarda fren sistemi (Antilock Braking System) bk. ATB (Asian Clearing Union) Acbadem niversitesi Ana ocuk Sal ve Aile Planlamas Genel Mdrl bk. AKB (African Development Bank) bk. ADKF (Abu Dhabi Fund For Development) Abu Dabi Kalknma Fonu Asimetrik saysal abone hatt (Asymmetric Digital Subscriber Line) Adnan Menderes niversitesi Adyaman niversitesi Kltr ve Turizm Bakanl Aratrma ve Eitim Genel Mdrl Avrupa Ekonomik Birlii rgt bk. BMAEK Avrupa Ekonomik Topluluu Ahi Evran niversitesi Afet ve Acil Durum Ynetimi Bakanl Avrupa Futbol Federasyonlar Birlii Akaryakt Fiyat stikrar Fonu bk. FBA (Agence France Press) Ad geen eser Avrupa Gvenlik ve Birlii Konferans Avrupa Gvenlik ve Birlii Tekilat Aalandrma ve Erozyon Kontrol Genel Mdrl Ad geen makale Ad geen yayn bk. UAT (Amnesty International) Avrupa Birlii rgt Abant zzet Baysal niversitesi Ar brahim een niversitesi bk. UKA (Agency for International Development) Edinilmi baklk yetersizlii belirtisi (Acquired immune deficiency syndrome)

AHAD AHM AHS AK AKB APB AK AKB AKBB AKBL AKT AKD AKDTYK AKM AKPM AKUT AK ALADI Alb. ALES Alm. AMB AMEX AMF AMK ANAM anat. ANA ANT ant. AO AO AB AF AP APA APB APE APEC APF APB

Avrupa nsan Haklar Adalet Divan Avrupa nsan Haklar Mahkemesi Avrupa nsan Haklar Szlemesi Afrika ktisat Komisyonu Avrupa mar ve Kalknma Bankas Avrupa ktisadi ve Parasal Birlii Avrupa Konseyi Afrika Kalknma Bankas Afrika Kalknma Bankalar Birlii Akll bilet Avrupa Kmr ve elik Topluluu Akdeniz niversitesi Atatrk Kltr, Dil ve Tarih Yksek Kurumu Atatrk Kltr Merkezi Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi Arama Kurtarma Tekilat Afyon Kocatepe niversitesi bk. LABB Albay Akademik Personel ve Lisanst Eitimi Giri Snav Almanca 1. Amerika Merkez Bankas 2. Avrupa Merkez Bankas bk. AB (American Stock Exchange) bk. APF (Arab Monetary Fund) Amerikan Merkez Komutanl Avrupa Nkleer Aratrma Merkezi Anatomi Anadolu niversitesi Akaryakt kmal ve Nato Pol Tesisleri letme Bakanl Antropoloji Anonim ortaklk Atatrk Orman iftlii Avrupa demeler Birlii Akretim Fakltesi ABD Haber Ajans (Associated Press) Avrupa Para Anlamas Avrupa Para Birlii Avrupa Para Enstits bk. APB (Asia Pacific Economic Cooperation) Arap Para Fonu Asya Pasifik ktisadi Birlii

AP APS Apt. Ar. AREL AR-GE ark. Ar. Gr. As. As. z. ASAL Asb. ASEAN ASELSAN ASF ASGM ASK ASK ASO AST ASTB astr. astrol. AS A AT AT ATAD ATAM ATATRK N ATB Atm. ATK atm. ATO AT ATYGF AUA A Av. AVM

Avrupa Parlamenterler rgt Acele Posta Servisi Apartman, apartman Arapa stanbul Arel niversitesi Aratrma gelitirme Arkeoloji Aratrma Grevlisi Asker, asker, askerlik Asker nzibat Asker Alma Dairesi Bakanl Astsubay bk. GAUT Asker Elektronik Sanayii Avrupa Sosyal Fonu Adli Sicil ve statistik Genel Mdrl Avrupa Standartlar Komitesi Ankara Su ve Kanalizasyon daresi Ankara Sanayi Odas Ankara Sanat Tiyatrosu 1. Amerika Serbest Ticaret Blgesi 2. Avrupa Serbest Ticaret Birlii Astronomi Astroloji Aksaray niversitesi Anonim irket Ankara ehirler Aras Terminal letmesi Avrupa Topluluu Avrupa Topluluklar Adalet Divan Atatrk Aratrma Merkezi Atatrk niversitesi Asya Takas Birlii Astemen Adli Tp Kurumu Atmosfer Ankara Ticaret Odas Atlm niversitesi Avrupa Tarmsal Ynlendirme ve Garanti Fonu Avrupa Uzay Ajans 1. Ankara niversitesi 2. Ardahan niversitesi Avukat Alveri merkezi

AYB AYM AYM B BADET BAE ba. BA-KUR BAKB BASAGM BAT BATO BA BAY N BBC BCG Bv. BD BDDK BDT BE BERD BE BB BK BIS bit. b. biy. bk. bl. Bl. BM BMAEK BMYT BMEBKT BMSK BMT BMTKK BMYR

1. Avrupa Yayn Birlii 2. Avrupa Yatrm Bankas Asker Yksek dare Mahkemesi Anayasa Mahkemesi 1. Bat 2. Bay Bat Afrika Devletleri Ekonomik Topluluu Birleik Arap Emirlikleri Bala Esnaf ve Sanatkrlar ve Dier Bamsz alanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Bat Afrika Kalknma Bankas Babakanlk Aile ve Sosyal Aratrmalar Genel Mdrl bk. TBB (The Banks Association of Turkey) Bat Afrika Takas Odas Balkesir niversitesi Bayburt niversitesi ngiliz Radyo Televizyon Broadcasting Corporation) Baavu Bilim dal Bankaclk Dzenleme ve Denetleme Kurulu Bamsz Devletler Topluluu Bykeli bk. AKB (European Bank for Reconstruction and Development) Bitlis Eren niversitesi Bayndrlk ve skn Bakanl Basn lan Kurumu bk. UB (Bank for International Settlements) Bitki bilimi Biyoloji Baknz Biliim Blk Birlemi Milletler Birlemi Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu Birlemi Milletler ocuklara Yardm Tekilat Birlemi Milletler Eitim, Bilim ve Kltr Tekilat Birlemi Milletler Snai Kalknma rgt Birlemi Milletler Tekilat Birlemi Milletler Ticaret ve Kalknma Konferans Birlemi Milletler Yardm ve Rehabilitasyon daresi Kurumu (British

Verem as (Bacillus Calmette Gurin)

Bn. Bnb. BOAD BOREN bot. BOTA Bl. BRT bs. BSEC BSTDB Bk. BTF BTK BT BUE Bul. Bulg. B

Bayan Binba bk. BAKB Ulusal Bor Aratrma Enstits bk. bit. b. Boru Hatlar ile Petrol Tama Anonim irketi Blm Bartn niversitesi Bask, basm bk. KE (Black Sea Economic Cooperation Pact) bk. KTKB Bakan, bakanlk, bakan, bakanl Babakanlk Tantma Fonu Kurulu Bilgi Teknolojileri ve letiim Kurumu Batman niversitesi bk. ABB (Bank of Union European) Bulvar, bulvar Bulgarca 1. Baheehir niversitesi 2. Bakent niversitesi 3. Bilecik niversitesi 4. Bingl niversitesi 5. Boazii niversitesi 6.Bozok niversitesi Bte ve Mali Kontrol Genel Mdrl Bezmilem Vakf niversitesi Basn-Yayn ve Enformasyon Genel Mdrl Cilt bk. OAOP (Central American Common Market) Cadde, caddesi bk. AKPM (Consultative Assembly of European Council) bk. SH (Civil Aviation Organization) bk. KTOP Cell Bayar niversitesi Konsolosluk birimi (Corps Consulaire) 1. Kordiplomatik (Corps (Compact Disc) Diplomatique) 2. bk. YD

BMKO BV BYEGM C CACM Cad. CAEC CAO CARICOM CB CC CD CDB CDH CE CEAP CECA CEDH CEE CEI

bk. KKB (Caribbean Development Bank) bk. AHAD (Cour Europeenne des Droits de lHomme) bk. AK (Council of Europe) bk. APB (Asia Pacific Economic Cooperation) bk. AKT (European Coal and Steel Community) bk. AHM (European Court of Human Rights) bk. AET (European Economic Community) bk. BDT (Commonwealth of Independent States)

CEN CENTCOM CENTO CERN

bk. ASK bk. AMK bk. MA (Central Treaty Organization) bk. ANAM (Conseil europen pour la recherche nuclaire, European Organization for Nuclear Research) Uluslararas fizik birimleri sistemi bk. MHAT (Central Intelligence Agency) Maliyet-sigorta-navlun (cost, insurance, freight) Ceza leri Genel Mdrl bk. UAD (International Court of Justice) bk. UBOK (Conseil International pour lOrganisation Scientifique) 1. Tama ve sigorta bedeli denmi olarak teslim. 2.Ticaretle uraan nemli kiiler (Commercially Important Person) bk. BDT (Commonwealth of Independent States) bk. ATAD (European Court of Justice) Santimetre bk. KEYK (Council for Mutual Economic Aid) Ceza Muhakemesi Kanunu Ceza Muhakemeleri Usul Kanunu

CGS CIA CIF CGM CIJ CIOS CIP

CIS CJCE cm CMEA CMK CMUK

CNRS
co. COMCEC

bk. UBAM (Centre National de la Recherche Scientifique)


Corafya bk. SEDAK (Standing Committee for Economic and Commercial Cooperation of the Organization of the Islamic Conference) bk. KEYK (Council for Mutual Economic Aid) bk. GDAOP (Common Market For Eastern and Southern Africa) Kosins Cumhurbakanl Senfoni Orkestras bk. UM (Center on Transnational Corporations) Ceza ve Tevkifevleri Genel Mdrl Cumhurbakan, Cumhurbakanl Cumhuriyet niversitesi a niversitesi alma ve Sosyal Gvenlik Eitim ve Aratrma Merkezi ay letmeleri Genel Mdrl evresel Etki Deerlendirmesi ve Planlama Genel Mdrl eviren alma ve Sosyal Gvenlik Bakanl alma Genel Mdrl ankr Karatekin niversitesi

COMECON COMESA cos CSO CTC CTE Cum. Bk. C A N ASGEM AYKUR ED ev. GM N

OM S SGB UKOBRLK v. YGM D DAGM DAKB dal dam DAP DAT DB db. DBAFT DDB DDT DDY DESYAB DE DFF DFMH dg DGK DGM DG DGS DHM DB DE dil b. DYH dk. DKK DKMP dl DLH dm DM DMO

anakkale Onsekiz Mart niversitesi imento Sanayisi alma ve Sosyal Gvenlik Bakanl ukurova Pamuk Tarm Sat Kooperatifleri Birlii 1. ankaya niversitesi. 2. ukurova niversitesi avu 1. evre Ynetimi Genel Mdrl 2. raklk ve Yaygn Eitim Genel Mdrl Dou Devlet Arivleri Genel Mdrl Dou Afrika Kalknma Bankas Dekalitre Dekametre Dou Anadolu Projesi Dou Afrika Topluluu Dnya Bankas Dil bilgisi Dnya Bankalar Aras Finansal letiim Topluluu Dernekler Dairesi Bakanl Bcek ldrc (Dichloro-diphenol-trichloro-ethane) Devlet Deniz Yollar Devlet Sanayi ve i Yatrm Bankas Dokuz Eyll niversitesi Destekleme ve Fiyat stikrar Fonu Dnya Fikr Mlkiyet Haklar rgt Desigram Dnya Gda Konseyi Devlet Gvenlik Mahkemesi Dnya Gmrk rgt Dikey Gei Snav Devlet Hava Meydanlar letmesi Diyanet leri Bakanl Devlet statistik Enstits Dil bilimi alma ve Sosyal Gvenlik Bakanl D likiler ve Yurt D i Hizmetleri Genel Mdrl Dakika Deniz Kuvvetleri Komutanl Doa Koruma ve Mill Parklar Genel Mdrl Desilitre Demiryollar Limanlar ve Hava Meydanlar naat Genel Mdrl Desimetre Devlet Meteoroloji leri Genel Mdrl Devlet Malzeme Ofisi

DNA DOBGM Do. do. DO DGM DSM DPB DPT DP Dr. drl. DS DSO DS DT DTCF DTM DT D DVD Dz. Kuv. Dz. Kuv. K. dzl. E EAC

Deoksirbo nkleik asit Devlet Opera ve Balesi Genel Mdrl Doent Doum tarihi Dou niversitesi Din retimi Genel Mdrl Kltr ve Turizm Bakanl Dner Sermaye letmesi Merkez Mdrl Devlet Planlama Bakanl Devlet Planlama Tekilat Mstearl Dumlupnar niversitesi Doktor Derleyen Devlet Su leri Genel Mdrl Devlet Sanayi Ofisi Dnya Salk rgt Devlet Tiyatrolar Genel Mdrl Dil ve Tarih-Corafya Fakltesi D Ticaret Mstearl Dnya Ticaret rgt Dicle niversitesi bk. SYD (Digital Versatile Disc) Deniz Kuvvetleri Deniz Kuvvetleri Komutan, Komutanl Dzenleyen Eczane 1. bk. AB (European Association for Cooperation) 2. bk. DAT (The East African Community) bk. DAKB (East African Development Bank) bk. AAET (European Atomic Energy Community) bk. ATYGF (European Agricultural Guidance and Guarantee Fund) Eski Anadolu Trkesi Et ve Balk Kurumu Genel Mdrl bk. AKB (European Bank for Reconstruction and Development bk. AYB (European Broadcasting Union)

EADB EAEC EAGGF EAT EBK EBRD EBU

EBWE
EC ECB ECE ECHR ECJ

bk. AKB (European Bank for Reconstruction and Development)


bk. AT (European Community) bk. AMB (European Central Bank) bk. BMAEK (United Nations Economic Commission for Europe) bk. AHM (European Court of Human Rights) bk. ATAD (European Court of Justice)

ECLA

bk. LAKEK (The Economic Commission for Latin America and Caribbean)

ECOWAS
ECSC Ecz. ed.

bk. BADET (Economic Community of West African States)


bk. AKT (European Coal and Steel Community) Eczac 1. Edebiyat 2. Editr

e.
EEC EEG EFT

Edat
bk. AET (European Economic Community) Beyin akm grafii (Elektroensefalogram) Bankalar aras para aktarm (Electronic fond transfer)

EFTA
EGM EGMR EGO ETEK EIB EBKT EB EE EKG ekon. EMG EMI EMK EMU Ens. EPA EPDK EPU ERDEMR ERDF Erm. ER ESA ESF ESGM ESHOT ESOG ET ETKB ETOGM

bk. ASTB (European Area/Association)


Emniyet Genel Mdrl

Free

Trade

bk. AHM (European Court of Human Rights) Ankara Belediyesi Elektrik, Gaz, Otobs letmeleri Eitim Teknolojileri Genel Mdrl bk. AYB (European Investment Bank) Ekonomik Birlii ve Kalknma Tekilat Ekonomik Birlii rgt Elektrik leri Ett daresi Genel Mdrl Kalp akm grafii (Elektrokardiyogram) Ekonomi Kas akm grafii (Electromyographie) bk. APE (European Monetary Institute) Elektromotor kuvvet bk. APB (European Monetary Union) Enstit, enstits bk. AP (European Parliamentary Association) Enerji Piyasas Dzenleme Kurulu bk. AB (European Payments Union) Ereli Demir elik Fabrikalar bk. ABKF (European Regional Development Fund) Ermenice Erciyes niversitesi bk. AUA (European Space Agency) bk. ASF (European Social Fund) Esnaf ve Sanatkrlar Genel Mdrl zmir Belediyesi Elektrik, Su, Hava Gaz, Otobs, Tramvay letmeleri Eskiehir Osmangazi niversitesi Eski Trke Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanl Erkek Teknik retim Genel Mdrl

EU EuGH EURATOM E EA EWG EXMBANK f. F FAB FAC Fak. Fak-Fuk Fon FAO Far. FBA FBI fel. FIBA FIDE FIDES FIFA fil. FILA FIR FSKOBRLK fiz. fizy. FKB FM FMVI fob Fr. FRB FSMV FTAA F g G

bk. AB (European Union) bk. ATAD (European Court of Justice) bk. AAET (European Atomic Energy Community) 1. Ege niversitesi 2. Erzincan niversitesi Elektrik retim Anonim irketi bk. AET (European Economic Community) Trkiye hracat ve Kredi Bankas Fiil Fiyat, fiyat Federal Aratrma Brosu bk. YBF Faklte Sosyal Yardmlama ve Dayanmay Tevik Fonu bk. GT (United Nations Food and Agricultural Organization) Farsa Fransz Basn Ajans bk. FAB (Federal Bureau of Investigation) Felsefe bk. UBF (Fdration Internationale de Basketball Association) bk.USF (Fdration Internationale des checs) bk. SKYF bk. UFF (Fdration Internationale de Football Association) Filoloji, filolojisi bk. UAGF (Fdration Internationale des Luttes Associes) Uu hatt dzenlemesi (Flight Information Region) Fndk Tarm Sat Kooperatifleri Birlii Fizik Fizyoloji Fizik, kimya, biyoloji Frekans modlasyonu (Frequency Modulation) Ik niversitesi Maln belirlenen limanda gemi zerindeki teslim fiyat (free on board) Franszca bk. AMB (Federal Reserve Bank) Fatih Sultan Mehmet Vakf niversitesi bk. ASTB (Free Trade Area of the Americas) 1. Fatih niversitesi 2. Frat niversitesi Gram Gney

GAMHK GAP GAPBK GATA GAUT GAZ GB GBT GD GDAOP GDZ Gen. geom. GB GGM gn. Gnkur. GO Gn. gr. Grt GSGM GSM GSMH GS GSYH GT GUS G GYD GYTE GZK H HA HABITAT HACCP HAVA hay. b. haz.

Gney Avrupa Mttefik Hava Kuvvetleri Gneydou Anadolu Projesi GAP Blge Kalknma daresi Bakanl Glhane Asker Tp Akademisi Gneydou Asya Uluslar Topluluu Gaziantep niversitesi 1. Bilgisayarda bellek birimi (Gigabyte) 2. Gneybat 3.Gmrk Birlii Genel Bilgi Taramas Gneydou Gney ve Dou Afrika Ortak Pazar Gediz niversitesi General Geometri Gelir daresi Bakanl Babakanlk Gvenlik leri Genel Mdrl Genel Genelkurmay Gaziosmanpaa niversitesi Gnderen Gramer Groston 1.Genlik ve Spor Genel Mdrl 2. Gzel Sanatlar Genel Mdrl Mobil cep telefonu (Global Communications) Gayrisafi mill hasla Galatasaray niversitesi Gayrisafi yurt ii hasla Gda ve Tarm rgt bk. BDT (Commonwealth of Independent States) 1. Gazi niversitesi 2. Giresun niversitesi 3. Gmhane niversitesi Grntl youn disk Gebze Yksek Teknoloji Enstits Gazikent niversitesi 1. Hicri 2. Hastane, hastanesi Harp Akademisi Birlemi Milletler nsan Yerleimleri Konferans (Centre for Human Settlements) Kritik kontrol noktalarnda tehlike analizi Hava Alanlar ve Yer Hizmetleri Genel Mdrl Hayvan bilimi Hazrlayan System for Mobile

HDD hek. HGK HGM HIV HT HKK hl hlk. HM hm HMUK HO HR Hs. Uzm. HSSGM HUK huk. H Hv. Kuv. Hv. Kuv. K. Hz. z. Hz. ID IAAF IAEA IATA A IBEC br. IBRD B BN ICAO ICC ICIC ICJ ICRC ICSID

Ana bellek srcs (Hard Disk Drive) Hekimlik, hekim, hekimi Harita Genel Komutanl Haberleme Genel Mdrl AIDS hastalna neden Immunodeficiency Virus) Hitit niversitesi Hava Kuvvetleri Komutanl Hektolitre Halk az Hazine Mstearl Hektometre Hukuk Muhakemeleri Usul Kanunu Harp Okulu Harran niversitesi Hesap Uzman Salk Bakanl Hudut ve Sahiller Salk Genel Mdrl Maliye Bakanl Hesap Uzmanlar Kurulu Bakanl Hukuk Hacettepe niversitesi Hava Kuvvetleri Hava Kuvvetleri Komutan, Komutanl Hizmete zel 1. Hazret, Hazreti 2. Hizmet, hizmette Idr niversitesi bk. UAAF (International Amateur Athletic Federation) bk. UAEA (International Atomic Energy Agency) bk. UHTB (International Air Transport Association) stanbul Aydn niversitesi bk. UEBB (International Corporation) branice bk. UKB (International Bank for Reconstruction and Development) stanbul Bilim niversitesi stanbul Bilgi niversitesi bk. USH (International Civil Aviation Organization) bk. UTO (International Chambers of Commerce) bk. UHK (Islamic Committee of the International Crescent) bk. UAD (International Court of Justice) bk. UKK (International Committee of the Red Cross) bk. UYAM (International Center of the Settlement of Investment Disputes) Bank for Economic olan virs (Human

IDA IDB DB DT IEA EGM ETT E IFAD IFC IFOAM GB GEME IGH GM HB KB KB K K KV LBANK ILO IMF MKB

bk. UKA (International Development Agency) bk. KB (Islamic Development Bank) hsan Doramac Bilkent niversitesi ktisadi Devlet Teekklleri bk. UEA (International Energy Agency) la ve Eczaclk Genel Mdrl stanbul Elektrik, Tnel, Tramvay letmesi zmir Ekonomi niversitesi bk. UTKF (International Fund for Agricultural Development) bk. UFK (International Finance Corporation) bk. UETHF (International Federation of Organic Agriculture Movements) Babakanlk dareyi Gelitirme Bakanl hracat Gelitirme Etd Merkezi bk. UAD (International Court of Justice) lkretim Genel Mdrl nsan Haklar Bakanl slam Kalknma Bankas stanbul Kemerburgaz niversitesi slam Konferans rgt stanbul Kltr niversitesi ktisadi Kalknma Vakf ller Bankas Genel Mdrl bk. U (International Labor Organization) bk. UPF (International Monetary Fund) stanbul Menkul Kymetler Borsas

IMO
ng. INTERPOL O IOC IPI IRO is. ISBN SDEMR SEDAK SG SK SKYF

bk. UD Organization)
ngilizce

(International

Maritime

Uluslararas Cinayet Polisi Komisyonu (International Criminal Police Commission) lkretim okulu bk. UOK (International Olympic Committee) bk. UBE (International Press Institute) bk. UMT (International Refugee Organization) sim Uluslararas standart kitap numaras (International Standard Book Number) skenderun Demir elik Fabrikalar slam Konferans rgt Ekonomik ve Ticari Birlii Daim Komitesi Sal ve Gvenlii Genel Mdrl stanbul Su ve Kanalizasyon daresi ktisadi ve Sosyal Kalknma Yatrm Fonlar

ISMN ISO SO sp. ISSN KUR il. OT t. TB ITC TG TC ITO TO T IWF YTE ZTB ZTO Z J JAL Jap. jeol. JGK JHY K kal KARDEMR KASTB KA KB KBB KB KD KDV KED

Uluslararas standart mzik numaras (International Standard Music Number) bk. US (International Standardization) stanbul Sanayi Odas spanyolca Uluslararas standart dizi Standard Serial Number) Trkiye Kurumu leyen stanbul ehirler Aras Otobs Terminali talyanca stanbul Ticaret Borsas bk. UTM (International Trade Center) Ticaret Genel Mdrl stanbul Ticaret niversitesi Birlemi Milletler Uluslararas Birlii (International Trade Organization) stanbul Ticaret Odas stanbul Teknik niversitesi 1. nn niversitesi 2. stanbul niversitesi bk. UPF (International Monetary Fund) zmir Yksek Teknoloji Enstits zmir Ticaret Borsas zmir Ticaret Odas zmir niversitesi Jandarma bk. JHY (Japan Airlines) Japonca Jeoloji Jandarma Genel Komutanl Japon Hava Yollar (Japan Airlines) 1. Kuzey 2. Komutan, komutanl Kalori Karabk Demir elik Fabrikalar Kuzey Amerika Serbest Ticaret Blgesi Kafkas niversitesi Kuzeybat Kulak, Burun, Boaz Karabk niversitesi Kuzeydou Katma deer vergisi Kablosuz Eriim Dzenei Ticaret numaras (International Organization for

KEGM KE KEYK kg KGB KGM KHK KH KHz KBB KK kim. KT KY KKB KKGM KKK KKTC KL km KMS KM KOB KO koor. Kor. Kora. Korg. KOSGEB KO KPDS KPSS kr. kr. KSDB KSGM KS KTKB KTO-K KTOP

Ky Emniyeti Genel Mdrl Karadeniz Ekonomik Birlii Karlkl Ekonomik Yardm Konseyi Kilogram Sovyet Gizli Haber Alma Tekilat (Komitet Gossudarrstvennoi Bezopastnosti) Adalet Bakanl Kanunlar Genel Mdrl Kanun hkmnde kararname Kadir Has niversitesi Kilohertz Kalknma in Blgesel Birlii 1. Kamu hale Kurumu 2. Kamu ktisadi Kurulular Kimya Kamu ktisadi Teekkl Kilis 7 Aralk niversitesi Karayip Kalknma Bankas Tarm ve Kyileri Bakanl Koruma ve Kontrol Genel Mdrl Kara Kuvvetleri Komutanl Kuzey Kbrs Trk Cumhuriyeti Krklareli niversitesi Kilometre Kurumlar i Merkez Eleme Snav Karamanolu Mehmetbey niversitesi Kk ve Orta Boy (lekli) letme Kamu Ortakl daresi Koordinasyon Kolordu Koramiral Korgeneral Kk ve Orta lekli letmeleri Gelitirme ve Destekleme daresi Bakanl Kocaeli niversitesi Kamu Personeli Yabanc Dil Bilgisi Seviye Tespit Snav Kamu Personel Seme Snav Kuru Karlatrnz Kanserle Sava Dairesi Bakanl Kadnn Stats Genel Mdrl Kahramanmara St mam niversitesi Karadeniz Ticaret ve Kalknma Bankas KTO Karatay niversitesi Karayip Topluluu ve Ortak Pazar

KTGM KT KUGM Kur. Kur. Bk. K KVMGM KYGM l LABB LAFTA LAIA LAKEK LASTB Lat. LCV LES LP LPG Ltd. LYS m M Mac. Mah. MAK man. MA MASAK mat. MA MB Md. MEB mec. ME MGK MGM

Kz Teknik retim Genel Mdrl Karadeniz Teknik niversitesi Kara Ulatrma Genel Mdrl Kurmay Kurmay Bakan, Bakanl 1. Kastamonu niversitesi 2. Krkkale niversitesi 3. Ko niversitesi Kltr Varlklar ve Mzeler Genel Mdrl Ktphaneler ve Yaymlar Genel Mdrl Litre Latin Amerika Btnleme Birlii bk. LASTB (Latin America Free Trade Area) bk. LABB (Latin American Integration Association) Latin Amerika ve Karayipler Ekonomik Komisyonu Latin Amerika Serbest Ticaret Blgesi Latince Ltfen cevap veriniz Lisansst Eitim Giri Snav Uzunalar (long play) Svlatrlm Petrol Gaz (Liquified Petroleum Gas) Limitet Lisans Yerletirme Snav Metre Miladi Macarca 1. Mahalle, mahallesi 2. Mahkeme, mahkemesi Mehmet Akif Ersoy niversitesi Mantk Merkez Antlama rgt Mali Sular Aratrma Kurulu Bakanl Matematik 1. Mardin Artuklu niversitesi niversitesi 2. Mu Alparslan bellek

1. Maliye Bakanl 2. Bilgisayarda birimi (megabyte) Mdr, mdrlk, mdrl Mill Eitim Bakanl Mecaz Mersin niversitesi Mill Gvenlik Kurulu Genel Sekreterlii 1. ileri Bakanl Mahalli dareler Mdrl 2.Maliye Bakanl Muhasebat Mdrl Mula niversitesi Merkez Haber Alma Tekilat

Genel Genel

M MHAT

MHz MGEM MLE mim. min. MT MK MKB MKE MKS MK MKYK mm MOBESE MOSSAD M MP MPM MR MS MSB MSGS MTA M Mh. Mr. mz. MYK NAFTA NASA

Megahertz Maden leri Genel Mdrl Mill Emlak Genel Mdrl Mimarlk Mineraloji Mill stihbarat Tekilat Mstearl Medeni Kanun Mill Ktphane Bakanl Makine ve Kimya Endstrisi Kurumu Metre-Kilogram-Saat Mustafa Kemal niversitesi Merkez Karar Ynetim Kurulu Milimetre Blgesel gvenlik sistemi (Mobil Elekronik Sistem Entegrasyonu) srail Gizli Haber Alma rgt Milattan nce Mill Piyango daresi Genel Mdrl Mill Prodktivite Merkezi Manyetik rezonans grntleme Milattan sonra Mill Savunma Bakanl Mimar Sinan Gzel Sanatlar niversitesi Maden Tetkik ve Arama Genel Mdrl 1. Maltepe niversitesi 2. Marmara niversitesi 3. Melikah niversitesi Mhendis, mhendisi, mhendislik Mracaat Mzik 1. Mesleki Yeterlilik Kurumu 2. Mlteciler Yksek Komiserlii bk. KASTB (North American Free Trade Area) Amerikan Ulusal Havaclk ve Uzay Aratrmalar Merkezi(National Aeronautics and Space Administration) Kuzey Atlantik Antlamas Tekilat (North Atlantic Treaty Organization) Nevehir niversitesi Nide niversitesi Namk Kemal niversitesi Numara Havaclar ve denizciler iin uyar bildirimi (Notice to Airmen) Nbeti Nbeti subay

NATO NE N NK No. NOTAM N. N. Sb.

NVGM OACI OAE OAB OAOP OAPEC OAU OBESD OCDE OCI ODT OD OECD OEEC OGM OIC OIEC OKAN OKNEGM Okt. OK OMC OMI OM Onb. OPEC OPEP Opr. Or. Ora. Ord. Org. ORKY Ort. OSB Osm. T. OSZE

Nfus ve Vatandalk leri Genel Mdrl bk. USH (International Civil Aviation Organization) bk. AB (Organization of African Unity) Orta Anadolu hracat Birlikleri Genel Sekreterlii Orta Amerika Ortak Pazar bk. PEA (Organization of Exporting Countries) Arab Petroleum

bk. AB (Organization of African Unity) Okul i Beden Eitimi Spor ve zcilik Dairesi Bakanl bk. EBKT (Organization for Economic Cooperation and Development) bk. K (Organization of the Islamic Conference) Orta Dou Teknik niversitesi Ordu niversitesi bk. EBKT (Organization for Economic Cooperation and Development) bk. AEB (Organization for European Economic Cooperation) 1. Orman Genel Mdrl 2. Ortaretim Genel Mdrl bk. K (Organization of the Islamic Conference) bk. UB (Organization for International Economic Cooperation) Okan niversitesi Okul ncesi Eitimi Genel Mdrl Okutman Osmaniye Korkut Ata niversitesi bk. DT (World Trade Organization) bk. UD (International Maritime Organization) Ondokuz Mays niversitesi Onba bk. PET (Organization of Petroleum Exporting Countries) bk. PET (Organization of Petroleum Exporting Countries) Operatr Ordu Oramiral Ordinarys Orgeneral Orman-Ky likileri Genel Mdrl Ortaklk, ortaklar, ortakl Organize Sanayi Blgesi Osmanl Trkesi bk. AGT (Organisation fr Sicherheit und

Zusammenarbeit in Europa) OUA OYAK OYEGM KKB B l. KGM r. RGM SGM SS SYM TV YK YS z. Z Z PA ped. PEN PETKM PEA PET PGM PK PO POA Port. Prof. psikol. PTT RAM RC RCD RK RNA ROM bk. AB (Organization of African Unity) Ordu Yardmlama Kurumu retmen Yetitirme ve Eitimi Genel Mdrl zel evre Koruma Kurumu Bakanl zelletirme daresi Bakanl lm tarihi zel retim Kurumlar Genel Mdrl rnek zel Eitim Rehberlik ve Danma Hizmetleri Genel Mdrl Sanayi ve Ticaret Bakanl ller ve Standartlar Genel Mdrl renci Seme Snav lme, Seme ve Yerletirme Merkezi zel tketim vergisi zelletirme Yksek Kurulu renci Yerletirme Snav zel zrller daresi Bakanl zyein niversitesi Pamukkale niversitesi Pedagoji bk. UYB (International Association of Playwrights, Editors, Essayists and Novelists) Petrokimya Endstrisi Genel Mdrl Petrol hra Eden Arap lkeleri rgt Petrol hra Eden lkeler Tekilat Petrol leri Genel Mdrl Posta kutusu Petrol Ofisi Petrol Ofisi Anonim irketi Portekizce Profesr Psikoloji Posta ve Telgraf Tekilat Genel Mdrl Bilgisayarda okunabilir ve yazlabilir bellek (Random Access Memory) Kzlha (Red Cross) bk. KBB (Regional Cooperation for Development) Rekabet Kurumu Ribo nkleik asit Bilgisayarda yalnzca okunabilir bellek (Read-Only Memory) Poets,

Ro-Ro RSHM RTK Rum. Rus. R S s. sa. SAS SAT SATEM SA Sb. SB SBF SBS SDIF SD SEFD Bk. SEK SEKA sf. SG SGK SGM SHEK SHGM SH S SKT Sl. SMWK Sn. snt. SN Sok. SOS sos. sp.

Gemiye tat indirme bindirme (Rolon-roloff) Refik Saydam Hfzsshha Merkezi Bakanl Radyo ve Televizyon st Kurulu Rumca Rusa Rize niversitesi Say Sayfa Saat Su Alt Savunma (Komandolar) Su Alt Taarruz (Komandolar) Savunma Sanayii ve Teknoloji Eitim Merkezi Sakarya niversitesi Subay Salk Bakanl Siyasal Bilgiler Fakltesi Seviye Belirleme Snav bk. TMSF (Savings Deposit Insurance Fund) Sleyman Demirel niversitesi Mill Savunma Bakanl Bakanl Seferberlik Dairesi

St Endstrisi Kurumu Sanayi ve Ticaret Anonim irketi Selloz ve Kt Sanayii Kurumu Sfat Sahil Gvenlik 1.Sosyal Gvenlik Komutanl Kurumu 2. Sahil Gvenlik

Sanayi ve Ticaret Bakanl Sanayi Genel Mdrl Sosyal Hizmetler ve ocuk Esirgeme Kurumu Sivil Havaclk Genel Mdrl Sivil Havaclk rgt Siirt niversitesi Son kullanma tarihi Slavca bk. KE (Black Sea Economic Cooperation Pact) 1. Sayn. 2. Saniye Santral Sinop niversitesi Sokak Uluslararas yardm isteme uyars (Save Our Souls) Sosyoloji Spor

SPA SPK Srp. SSCB SSDB SSK SSM STB STK ST SUGES S SWIFT SYD SYDGM b. EHR t T. T.C. TAA TAEK TAGEM TAI TAPDK tar. TAR TASS TA TAU Tb. TBB TBMM TCDD TCK TCMB TCZB TD

bk. SUGES (Salus per aquam) Sermaye Piyasas Kurulu Srpa Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birlii Salk Bakanl Stma Sava Dairesi Bakanl Sosyal Sigortalar Kurumu Savunma Sanayi Mstearl Sanayi ve Ticaret Bakanl Sivil Toplum Kuruluu Sivil Toplum rgt Sudan gelen salk 1. Sabanc niversitesi 2. Seluk niversitesi bk. DBAFT (Society for Worldwide Financial Telecommunication) Saysal youn disk Sosyal Yardmlama ve Dayanma Genel Mdrl irket ube stanbul ehir niversitesi rnak niversitesi Ton Trke Trkiye Cumhuriyeti Trkiye Adalet Akademisi Trkiye Atom Enerjisi Kurumu Tarmsal Aratrmalar Genel Mdrl bk. THS (Turkish Aerospace Industry) Ttn ve Alkol Piyasas Dzenleme Kurulu Tarih Tarm Sat Kooperatifleri Birlii Sovyetler Birlii Telgraf Ajans (Telegrafnoe Agentstvo Sovetskogo Soyuza) Trk Anonim irketi Teknik Aratrma ve Uygulama Genel Mdrl Tabur 1. Trkiye Bankalar Birlii 2. Trkiye Barolar Birlii Trkiye Byk Millet Meclisi Trkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryollar Trkiye Cumhuriyeti Karayollar Trkiye Cumhuriyet Merkez Bankas Trkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankas Trkiye Demir elik letmeleri Interbank

TD TDK TEAE TEA TEDA TEDGEM TEFE TEA TEK tek. tel. telg. TEM TEMSAN TETA TFF TGC TGM TGS Tm. THA THK THS THSGM THY TIR tic. TGEM TKA TM TSK tiy. TK TKAE TKB

Trkiye Denizcilik letmeleri Trk Dil Kurumu Tarmsal Ekonomi Aratrma Enstits Trkiye Elektrik retim Anonim irketi Trkiye Elektrik Datm Anonim irketi Tekilatlanma ve Destekleme Genel Mdrl Toptan eya fiyatlar endeksi Trkiye Elektrik letim Anonim irketi Trkiye Elektrik Kurumu Teknik, teknoloji Telefon Telgraf Avrupa Transit Kara Yolu (Trans European Motor Way) Trkiye Elektromekanik Sanayii Trkiye Elektrik, Ticaret ve Taahht Anonim irketi Trkiye Futbol Federasyonu Bakanl Trkiye Gazeteciler Cemiyeti Kltr ve Turizm Bakanl Tantma Genel Mdrl Trkiye Gazeteciler Sendikas Temen Trk Haberler Ajans 1. Trk Hava Kurumu 2. Trk Hukuk Kurumu Trk Havaclk Sanayii Telif Haklar ve Sinema Genel Mdrl Trk Hava Yollar Uluslararas Kara Yolu International Routier) Ticaret Tarm letmeleri Genel Mdrl Trk Birlii ve Koordinasyon Ajans Bakanl Trkiye hracatlar Merkezi Trkiye verenler Sendikas Konfederasyonu Tiyatro bk. BTK (Telekomnikasyon Kurumu) Trk Kltrn Aratrma Enstits 1. Trkiye Kalknma Bankas 2. Trkiye Kalknma Bankas Anonim irketi Genel Mdrl 3. Trk Kadnlar Birlii Toplu Konut Fonu Tapu ve Kadastro Genel Mdrl Trkiye Kmr letmeleri Trk liras Tamacl (Transport

TKF TKGM TK TL

tlks. tls. TM TMMOB TMO TMSF TMSK TNC TOBB TOBB ET TODAE TOEFL TOK Top. TMER T TP TPAO TPE TR TRGM TRKGM TRS TRT TSE TS TSK TSKB TT TTB TTK TTKB TTOK TUBM Tug. Tua. Tug. TURKSTAT TUS T

Teleks Telsiz Trk mal Trk Mhendis ve Mimar Odalar Birlii Toprak Mahsulleri Ofisi Tasarruf Mevduat Sigorta Fonu Trkiye Muhasebe Standartlar Kurulu Tunceli niversitesi Trkiye Odalar ve Borsalar Birlii TOBB Ekonomi ve Teknoloji niversitesi Trkiye ve Orta Dou Amme daresi Enstits Yabanc dil olarak ngilizce testi (Test of English as a Foreign Language) Toplu Konut daresi Bakanl Topu Trke retim Merkezi Turgut zal niversitesi Trk Petrolleri Trkiye Petrolleri Anonim Ortakl Trk Patent Enstits Trkiye Tarm Reformu Genel Mdrl Tketicinin ve Rekabetin Korunmas Genel Mdrl Toros niversitesi Trkiye Radyo ve Televizyon Kurumu Trk Standartlar Enstits Trkiye saati ile Trk Silahl Kuvvetleri Trkiye Snai Kalknma Bankas Trkiye Trkesi Trk Tabipleri Birlii 1. Trk Tarih Kurumu 2.Trkiye Takmr Kurumu Talim ve Terbiye Kurulu Bakanl Trkiye Turing ve Otomobil Kurumu Trkiye Uyuturucu ve Uyuturucu Bamlln zleme Merkezi Tugay Tuamiral Tugeneral bk. TK (Turkish Statistic Institution) Tpta Uzmanlk Eitimi Giri Snav Trakya niversitesi

TBA TBTAK TDEMSA TFE TGEM TK TLOMSA Tm. Tma. Tmg. TPRA TRDOK TRKAK TRKYE KOOP TRKKOOP TRKSAT TRKEKER TRSAB TTAV TVASA TV TYDTA TZDK TZOB UA UAAF UAD UAEA UAGF UAT UBAK UBAM UBB UBE UBF UBOK U UD UE UEA UEFA

Trkiye Bilimler Akademisi Trkiye Bilimsel ve Teknolojik Aratrma Kurumu Trkiye Demiryolu Makineleri Sanayii Anonim irketi Tketici fiyatlar endeksi Tarmsal retim ve Gelitirme Genel Mdrl Trkiye statistik Kurumu Trkiye Lokomotif ve Motor Sanayii Anonim irketi Tmen Tmamiral Tmgeneral Trkiye Petrol Rafinerileri Anonim irketi Trkiye Dokmantasyon Merkezi Trk Akreditasyon Kurumu Trkiye Mill Kooperatifler Birlii Trkiye Tarm Kredi Kooperatifleri Merkez Birlii Trksat Uydu Haberleme Kablo TV ve letme Anonim irketi Trkiye eker Fabrikalar Anonim irketi Trkiye Seyahat Acenteleri Birlii Trk Tantma Vakf Trkiye Vagon Sanayii Anonim irketi Televizyon Trkiye Yatrm Destek ve Tantm Ajans Bakanl Trkiye Zirai Donatm Kurumu Trkiye Ziraat Odalar Birlii Avrupa Birlii Eitim ve Genlik Programlar Merkezi Bakanl Uluslararas Amatr Atletizm Federasyonu Uluslararas Adalet Divan Uluslararas Atom Enerjisi Ajans Uluslararas Amatr Gre Federasyonu Uluslararas Af Tekilat Ulatrma Bakanl Ulusal Bilimsel Aratrma Merkezi Uluslararas Basn Birlii Uluslararas Basn Enstits Uluslararas Basketbol Federasyonu Uluslararas Bilimsel Organizasyon Konseyi Uluslararas alma rgt Uluslararas Denizcilik rgt bk. AB (European Union) Uluslararas Enerji Ajans bk. AFFB (Union of European Football Associations)

UEBB UETHF UFF UFK UFO UHF UHK UHTB UB UKB UKA UKK UMT UN UNAC UNCTAD UNCTC UNESCO UNHCR UNICEF

Uluslararas Ekonomik Birlii Bankas Uluslararas Ekolojik Tarm Hareketleri Federasyonu Uluslararas Futbol Federasyonu Uluslararas Finansman Kurumu Tanmlanmam Object) Uan Nesne (Unidentified Flying

Ultra yksek frekans (Ultra High Frequency) Uluslararas Hilal slam Komitesi Uluslararas Hava Tamacl Birlii Uluslararas ktisadi Birlii rgt Uluslararas mar ve Kalknma Bankas Uluslararas Kalknma Ajans Uluslararas Kzlha Komitesi Uluslararas Mlteci Tekilat bk. BM (United Nations) bk. BMYT (United Nations Aid to Children) bk. BMTKK (United Nations Conference on Trade and Development) bk. UM (United Nations Centre on Transnational Corporations) bk. BMEBKT (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) bk. MYK Birlemi Milletler Uluslararas ocuklara Yardm Fonu(United Nations International Childrens Emergency Fund) bk. BMSK (United Nations Industrial Development Organisation) bk. BMT (United Nations Organization) bk. BMYR (United Nations Relief and Rehabilitation Administration) Uluslararas Olimpiyat Komitesi Uluslararas demeler Bankas Uluslararas Posta Birlii Uluslararas Para Fonu bk. UBB (United Press International) bk. UPB (Universal Postal Union) Uak Sanayi Anonim irketi Uluslararas Satran Federasyonu Uluslararas Sivil Havaclk rgt Uluslararas Standartlar rgt Ulustesi irketler Merkezi Uluslararas Tarmsal Kalknma Fonu Uluslararas Ticaret Merkezi

UNIDO UNO UNRRA UOK UB UPB UPF UPI UPU USA USF USH US UM UTKF UTM

UTO U UYAM UYB Uzm. AK v. DS FE nl. T tm. vb. VCD vd. VDMK Vet. VGM

Uluslararas Ticaret Odas 1. Ufuk niversitesi 2. Uluda niversitesi Uluslararas Yatrm Anlamazlklar zm Merkezi Uluslararas Yazarlar Birlii Uzman niversite niversiteleraras Kurul Bakanl stavu niversiteleraras Kurul Yabanc Dil Snav retici fiyatlar endeksi nlem retim tarihi stemen Ve bakas, ve bakalar, ve benzeri, ve benzerleri, ve bunun gibi bk. GYD (Video Compact Disc) Ve devam, ve dierleri Varla Dayal Menkul Kymetler Veteriner 1. Vakflar Genel Mdrl 2. Verimlik Genel M drl

VHF VIP vs. w WACH WADB WAP WCO WFC WHO WIPO WTO Y. Mim. Y. Mh. Yay. Yb. YD Yd. Sb. YDK YDS

ok yksek frekans (Very High Frequency) ok nemli kii (Very Important Person) Vesaire Elektrik g birimi (Watt) bk. BATO (West African Clearing House) bk. BAKB (West African Development Bank) bk. KED (Wireless Application Protocol) bk. DG (World Customs Organization) bk. DGK (World Food Council) bk. DS (World Health Organization) bk. DFMH Organisation) Yksek mimar Yksek mhendis Yayn, yaynlar Yarbay Youn disk Yedek subay Yksek Denetleme Kurulu Yabanc Dil Snav (World Intellectual Property

bk. DT (World Trade Organization)

YEGM YBF YGM

Yurt D Eitim retim Genel Mdrl Yardm ve Birlii Fonu 1. Bayndrlk ve skn Bakanl Yap leri Genel Mdrl2. Kltr ve Turizm Bakanl Yatrm ve letmeler Genel Mdrl Yeni kuru Mill Eitim Mdrl Bakanl Yksekretim Genel

YKr YGM YK YS Yrd. Do. YSE YSK YTL YT Yun. YURTKUR Y yy. YY Yzb. zf. ZK zm. ZMO zool. ZRV

Yksekretim Kurulu Yabanc Uyruklu renci Snav Yardmc Doent Yol, Su, Elektrik Genel Mdrl Yksek Seim Kurulu Yeni Trk liras 1. Yeditepe niversitesi 2. Yldz Teknik niversitesi Yunanca Yksekrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu 1. Yalova niversitesi 2. Yaar niversitesi Yzyl Yznc Yl niversitesi Yzba Zarf Zonguldak Karaelmas niversitesi Zamir Ziraat Mhendisleri Odas Zooloji Zirve niversitesi

Alnt Kelimelerin Yazl Alnt kelimelerin yazllaryla ilgili baz noktalar aada gsterilmitir: 1. ift nsz harfle balayan Bat kkenli alntlar, nszler arasna nl konulmadan yazlr: francala, gram, gramer, gramofon, grup, Hristiyan, kral, kredi, kritik, plan, pratik, problem, profesr, program, proje, propaganda, protein, prova, psikoloji, slogan, snop, spiker, spor, staj, stil, stdyo, trafik, tren, triptik vb. Bu tr birka alntda, sz banda veya iki nsz arasnda bir nl tremitir. Bu nl sylenite de yazlta da gsterilir: iskarpin, iskele, iskelet, istasyon, istatistik, kulp vb. 2. inde yan yana iki veya daha fazla nsz bulunan Bat kkenli alntlar, nszler arasna nl konmadan yazlr: alafranga, apartman, biyografi, elektrik, gangster, kilogram, orkestra, paragraf, telgraf vb.

3. ki nszle biten Bat kkenli alntlar, nszler arasna nl konmadan yazlr: film, form, lks, modern, natrmort, psikiyatr, seks, slayt, teyp vb. 4. Bat kkenli alntlarn iindeki ve sonundaki g nszleri olduu gibi korunur: biyografi, diyagram, dogma, magma, monografi, paragraf, program; arkeolog, demagog, diyalog, filolog, jeolog, katalog, monolog, psikolog, rolog vb. Ancak fotoraf ve toporaf kelimelerinde gler, ye dner. *** Aadaki durumlarda Bat kkenli kelimeler zgn biimleri ile yazlrlar: 1. Bilim, sanat ve uzmanlk dallarnda kullanlan baz terimler: andante (mzik), cuprum (kimya), deseptyl (eczaclk), quercus, terminus technicus (teknik terim) vb. 2. Latin yaz sistemini kullanan dillerden alnma deyim ve szler: Veni, vidi, vici (Geldim, grdm, yendim.); conditio sine qua non (Olmazsa olmaz.); eppur si muove (Dnya her eye ramen dnyor.); to be or not to be (olmak veya olmamak); lart pour lart (Sanat sanat iindir.); lEtat cest moi (Devlet benim.); traduttore traditore (evirmen haindir.); persona non grata (istenmeyen kii) vb. Mesele falan deildi yle, To be or not to be kendisi iin; Bir akam uyudu; Uyanmayverdi. (Orhan Veli Kank)

nsz Tremesi Arapadan dilimize giren ve zgn biimlerinde sonunda ikiz nsz bulunan kelimeler Trkede tek nszle kullanlr. Bu kelimeler nlyle balayan ek veya yardmc fiille kullanldklarnda sondaki nsz ikizleir: hak (hakk), his (hissi), ret (reddi), er (erri), tp (tbb), zam (zamm), zan (zann); af (affetmek), his (hissetmek) vb.

nszlerin Nitelikleri Ses yolunda bir engele arparak kan seslere nsz denir. Dilimizde yirmi bir nsz vardr: b, c, , d, f, g, , h, j, k, l, m, n, p, r, s, , t, v, y, z nszler ses tellerinin titreime urayp uramamasna gre iki gruba ayrlr: 1. Ses tellerinin titremesiyle oluan nszlere yumuak (tml, tonlu) nszler ad verilir: b, c, d, g, , j, l, m, n, r, v, y, z

2. Ses telleri titremeden oluan nszlere sert (tmsz, tonsuz) nszler denir: , f, h, k, p, s, , t Kkeni Trke olan kelimelerin sonunda b, c, d, g nszleri bulunmaz. Ancak anlam farkn belirtmek zere ad, od, sac gibi birka kelimenin yazlnda bu kurala uyulmaz: ad (isim), at (binek hayvan); od(ate), ot (bitki); sac (yass demir), sa (kl). Dilimizdeki hac, ad, yd gibi birka rnek dnda, alnt kelimelerin zgn biimlerinin sonlarnda bulunan yumuak nszler sertleir: kitap (<kitab), sebep (<sebeb); bant (<band), bent (<bend), cilt (<cild), ett (<etd), metot (<metod), standart (<standard); ahenk (<aheng), hevenk (<aveng), renk (<reng) vb. Bu gibi alntlar nl ile balayan bir ek aldklarnda kelime sonlarndaki sert nszler yumuar: kitap / kitab, sebep / sebebi; bant / band, bent / bendi, cilt / cildi, ett / etd, metot / metodu, standart / standard; ahenk / ahengi, hevenk / hevengi, renk / rengi vb. UYARI: Baz alnt kelimelerde yumuama olmaz: ahlak / ahlakn, cumhuriyet / cumhuriyete, evrak / evrak, hukuk / hukuku, ittifak / ittifaka, sepet / sepeti, tank / tank vb. ok heceli kelimeler nlyle balayan bir ek aldklarnda sonlarnda bulunan p, , t, k nszleri yumuayarak b, c, d, ye dnr: kelep / kelebi; aa / aac, kazan / kazanc; geit / geidi, kanat / kanad; baak / baa, bak / ba vb. Ancak birden fazla heceli olduu hlde sonlarndaki nszleri yumuamayan kelimeler de vardr: ant / ant, bulut / bulutu, kant / kant, lt / lt vb. Tek heceli kelimelerin sonunda bulunan p, , t, k nszleri ise iki nl arasnda korunur: ak / ak, at / at, bk / bk, ek / eki, et / eti, g / g, ip / ipi, ka / kanc, kk / kk, ok / oku, ot / otu, sa / sa, sap / sap, su / suu, st / st vb. Buna karlk tek heceli olduu hlde sonlarndaki nszleri yumuayan kelimeler de vardr: but / budu, dip / dibi, gk / g, kap / kab, kurt / kurdu, u / ucu, yurt / yurdu vb.

nl Daralmas Trkede a, e nlleri ile biten fiillerin imdiki zaman ekiminde, syleyite de yazmda da a nls , u; e nls i, olur: balyor (<bala-yor), oynuyor (<oyna-yor), doymuyor (<doyma-yor), izliyor (<izle-yor), diyor (<de-yor), gelmiyor (<gelme-yor), gzlyor (<gzle-yor) vb. Birden ok heceli ve a, e nlleri ile biten fiiller, nlyle balayan ek aldklarnda bu fiillerdeki a, enllerinde syleyite yaygn bir daralma ( ve iye dnme) eilimi grlr. Ancak syleyiteki , i nlleri yazya geirilmez: balayan, yaayacak, atlayarak, saklayal, atmayalm; gelmeyen, izlemeyecek, gitmeyerek, gizleyeli, besleyelim vb. Buna karlk tek heceli olan demek ve yemek fiillerinde, syleyiteki i nls yazya da geirilir: diyen, diyerek, diyecek, diyelim, diye; yiyen, yiyerek, yiyecek, yiyelim, yiye, yiyince, yiyip vb. Ancak deyince, deyip szlerindeki e yazlta korunur.

Uzun nl Kkeni Trke olan kelimelerde bugn uzun nl yoktur. Uzun nl, Arapa ve Farsadan Trkeye giren kelimelerde grlr: adalet (ada:let), beraber (bera:ber), ifade (ifa:de), kaide (ka:ide), numune (numu:ne), sade (sa:de), air (a:ir) vb. Ancak bu uzun nller yazda herhangi bir iaretle gsterilmez.

Ksaltmalar Ksaltma; bir kelimenin, terimin veya zel adn, ierdii harflerden biri veya birka ile daha ksa olarak ifade edilmesi ve simgeletirilmesidir. Ksaltmalarla ilgili kurallar unlardr: 1. Kurulu, lke, kitap, dergi ve yn adlarnn ksaltmalar her kelimenin ilk harfinin byk olarak yazlmasyla yaplr: TBMM (Trkiye Byk Millet Meclisi), TDK (Trk Dil Kurumu), ABD (Amerika Birleik Devletleri); KB (Kutadgu Bilig); TD (Trk Dili), TK (Trk Kltr), TDED (Trk Dili ve Edebiyat Dergisi); B (bat), D (dou), G (gney), K (kuzey); GB (gneybat), GD (gneydou), KB (kuzeybat), KD(kuzey dou) vb. Ancak bazen kelimelerin, zellikle son kelimenin birka harfinin ksaltmaya alnd da grlr. Bazen de aradaki kelimelerden hi harf alnmad olur. Bu tr ksaltmalarda, ksaltmann aklda kalabilmesi iin yeni bir kelime oluturma amac gdlr: BOTA (Boru Hatlar ile Petrol Tama Anonim irketi), LESAM(lim ve Edebiyat Eseri Sahipleri Meslek Birlii), TMER (Trke retim Merkezi) vb. Geleneklemi olan T.C. (Trkiye Cumhuriyeti) ve T. (Trke) ksaltmalarnn dnda byk harflerle yaplan ksaltmalarda nokta kullanlmaz. 2. l birimlerinin uluslararas ksaltmalar kullanlr: m (metre), mm (milimetre), cm (santimetre), km(kilometre), g (gram), kg (kilogram), l (litre), hl (hekto litre), mg (miligram), m (metrekare), cm(santimetrekare) vb. 3. Kurulu, kitap, dergi ve yn adlaryla llerin dnda kalan kelime veya kelime gruplarnn ksaltlmasnda, ilk harfle birlikte kelimeyi oluturan temel harfler dikkate alnr. Ksaltlan kelime veya kelime grubu; zel ad, unvan veya rtbe ise ilk harf byk; cins isim ise ilk harf kk olur: Alm. (Almanca), ng.(ngilizce), Kocatepe Mah. (Kocatepe Mahallesi), Gniz Sok. (Gniz Soka), Prof. (Profesr), Dr.(Doktor), Av. (Avukat), Alb. (Albay), Gen. (General); sf. (sfat), haz. (hazrlayan), ev. (eviren), ed. (edebiyat), fiz. (fizik), kim. (kimya) vb. *** Kk harflerle yaplan ksaltmalara getirilen eklerde kelimenin okunuu esas alnr: cmyi, kgdan,mmden, kr.un. Byk harflerle yaplan ksaltmalara getirilen eklerde ise ksaltmann son harfinin okunuu esas alnr: BDTye, TDKden, THYde, TRTden, TLnin vb. Ancak ksaltmas byk harflerle yapld hlde bir kelime gibi okunan ksaltmalara getirilen eklerde ksaltmann okunuu esas alnr: ASELSANda, BOTAn, NATOdan, UNESCOya vb. UYARI: Numara sznn ksaltmas da kelime gibi okunduundan getirilecek olan ek okunua gre getirilecektir: No.lu, No.suz Sonunda nokta bulunan ksaltmalarla s iaretli ksaltmalara gelen ekler kesmeyle ayrlmaz. Bu tr ksaltmalarda ek noktadan ve s iaretinden sonra, kelimenin veya s iaretinin okunuuna uygun olarak yazlr: vb.leri, Alm.dan, ng.yi; cme (santimetrekpe), mye (metrekareye), 64ten (alt ss drtten) vb. Sert nszle biten ksaltmalar, ek aldklar zaman okunuta sert ses yumuatlmaz: AGKin (AGin deil), CMUKun (CMUun deil), RTKe (RTe deil), TBTAKn (TBTAn deil) vb. Ancak birlik kelimesiyle yaplan ksaltmalarda syleyite knin yumuatlmas normaldir:UKOBRLKe (sylenii UKOBRLE), FSKOBRLKin (sylenii FSKOBRLN) vb.

Noktalama aretleri (Aklamalar) Duygu ve dnceleri daha ak ifade etmek, cmlenin yapsn ve duraklama noktalarn belirlemek, okumay ve anlamay kolaylatrmak, szn vurgu ve ton gibi zelliklerini belirtmek zere noktalama iaretleri kullanlr. Noktalama iaretlerinden nokta, virgl, noktal virgl, iki nokta, nokta, soru, nlem, trnak, ayra ve kesme iaretleri ait olduklar kelimelere bitiik olarak yazlr ve kesme dndaki iaretlerden sonra bir harf boluu ara verilir. Nokta ( . ) 1. Cmlenin sonuna konur: Trk Dil Kurumu, 1932 ylnda kurulmutur. Saatler getike yollara daha mahzun bir sszlk kyordu. (Reat Nuri Gntekin) 2. Baz ksaltmalarn sonuna konur: Alb. (albay), Dr. (doktor), Yrd. Do. (yardmc doent), Prof.(profesr), Cad. (cadde), Sok. (sokak), s. (sayfa), sf. (sfat), vb. (ve bakas, ve benzeri, ve benzerleri, ve bunun gibi), Alm. (Almanca), Ar. (Arapa), ng. (ngilizce) vb. 3. Saylardan sonra sra bildirmek iin konur: 3. (nc), 15. (on beinci); II. Mehmet, XIV. Louis, XV. yzyl; 2. Cadde, 20. Sokak, 4. Levent vb. 4. Arka arkaya sralandklar iin virglle veya izgiyle ayrlan rakamlardan yalnzca sonuncu rakamdan sonra nokta konur: 3, 4 ve 7. maddeler; XII XIV. yzyllar arasnda vb. 5. Bir yaznn maddelerini gsteren rakam veya harflerden sonra konur: I. II. 1. 2. A. B. a. b.

6. Tarihlerin yazlnda gn, ay ve yl gsteren saylar birbirinden ayrmak iin konur: 29.5.1453, 29.X.1923 vb. UYARI: Tarihlerde ay adlar yazyla da yazlabilir. Bu durumda ay adlarndan nce ve sonra nokta kullanlmaz: 29 Mays 1453, 29 Ekim 1923 vb. 7. Saat ve dakika gsteren saylar birbirinden ayrmak iin konur: Tren 09.15te kalkt. Toplant 13.00te balad. Tren 17.30da, hkmet daireleri kapandktan yarm saat sonra balayacaktr. (Tark Bura) 8. Kitap, dergi vb.nin knyelerinin sonuna konur: Agh Srr Levend, Trk Dilinde Gelime ve Sadeleme Evreleri, TDK Yaynlar, Ankara, 1960.

9. Drt ve drtten ok rakaml saylar sondan saylmak zere l gruplara ayrlarak yazlr ve araya nokta konur: 1.000, 326.197, 49.750.812 vb. 10. Genel A adreslerinde kullanlr: http://tdk.org.tr 11. Matematikte arpma iareti yerine kullanlr: 4.5=20, 12.6=72 vb.

Virgl ( , ) 1. Birbiri ardnca sralanan e grevli kelime ve kelime gruplarnn arasna konur: Frtnadan, souktan, karanlktan ve biraz da korkudan sonra bu scak, aydnlk ve sevimli odann havasnda erir gibi oldum. (Halide Edip Advar) Sessiz dereler, solgun aalar, sar gller Dillenmi azlarda tutuk dilli gnller (Faruk Nafiz amlbel) Zindana atlan mahkmlar gibi titreerek, haykrarak geri geri kamaya urayorduk. (Hseyin Rahmi Grpnar) Kyde kim aresiz kalrsa, kimin ii bozulursa stanbul yolunu tutar. (mer Seyfettin) 2. Sral cmleleri birbirinden ayrmak iin konur: Umduk, bekledik, dndk. (Yakup Kadri Karaosmanolu) 3. Uzun cmlelerde yklemden uzak dm olan zneyi belirtmek iin konur: Saniye Hanmefendi, merdivenlerde olunun ayak seslerini duyar duymaz, hasretlisini karlamaya atlan bir gen kadn gibi koltuundan frlam ve ona kapy kendi eliyle amaya gelmiti. (Yakup Kadri Karaosmanolu) 4. Cmle iinde ara szleri veya ara cmleleri ayrmak iin ara szlerin veya ara cmlelerin bana ve sonuna konur: Zemin bu kadar koyu bir krmzya dnnce, bir an iin de olsa, belirginliini yitiriverdi sivilceleri. (Elif afak) imdi, efendiler, msaade buyurursanz, size bir sual soraym. (Atatrk) 5. Anlama g kazandrmak iin tekrarlanan kelimeler arasna konur: Akam, yine akam, yine akam, Gllerde bu dem bir kam olsam! (Ahmet Haim) 6. Trnak iinde olmayan alnt cmlelerinden sonra konur: Adanaya yarn gideceim, dedi.

A karnna sigara imekle hi de iyi etmiyorsun, dedi. (Necati Cumal) 7. Konuma izgisinden sonraki alnt cmlesinin bitimine konur: Bu akam Dataya gidiyor musunuz, diye sordu. 8. Edeb eserlerde konuma blmnden nceki ifadenin sonuna konur: Bahe kapsn at. Sermet Beye, Bu anahtar kk de aar, dedi. (mer Seyfettin) 9. Kendisinden sonraki cmleye bal olarak ret, kabul ve tevik bildiren hayr, yok, evet, peki, pekl, tamam, olur, hayhay, bastne, yle, haydi, elbette gibi kelimelerden sonra konur: Peki, gideriz. Olur, ben de size katlrm. Hayhay, memnun oluruz. Haydi, ge kalyoruz. Evet, krk seneden beri Trke merhale merhale Trkleiyor. (Yahya Kemal Beyatl) 10. Bir kelimenin kendisinden sonra gelen kelime veya kelime gruplaryla yap ve anlam bakmndan balants olmadn gstermek ve anlam karkln nlemek iin kullanlr: Bu, tek gzl, gen fakat ihtiyar grnen bir adamcazdr. (Halit Ziya Uaklgil) Bu gece, elenceleri ilerine sinmedi. (Reat Nuri Gntekin) 11. Hitap iin kullanlan kelimelerden sonra konur: Efendiler, bilirsiniz ki hayat demek, mcadele, msademe demektir. (Atatrk) Sayn Bakan, Sevgili Kardeim, Deerli Arkadam, 12. Saylarn yazlnda kesirleri ayrmak iin kullanlr: 38,6 (otuz sekiz tam, onda alt), 0,45 (sfr tam, yzde krk be) 13. Metin iinde art arda gelen zarf-fiil eki alm kelimelerden sonra konur: Ancak yemekte bir karara varp, arkadana dikkatli dikkatli bakarak konutu. UYARI: Metin iinde zarf-fiil eki alm kelimelerden sonra virgl konmaz: Cumalar bahede bulutuka kza kendisinin adi bir mektep talebesi olmadn anlatmaya alyordu. (Halide Edip Advar) imdiye dek, ben kendimi bildim bileli kimse Deirmenoluk kynden kap da baka kyde obanlk, yanamalk etmedi. (Yaar Kemal) Meydanla varmadan bir iki defa smail kendisini grd m diye kahveye bakt. (Necati Cumal) 14. zne olarak kullanldklarnda bu, u, o zamirlerinden sonra konur:

Bu, benim gibi yazarlar iin hi kolay olmaz. O, eski defterleri oktan kapatm, Osmanlya kucan amt. (Tark Bura) 15. Kitap, dergi vb.nin knyelerinde yazar, eser, basmevi vb. maddelerden sonra konur: Falih Rfk ATAY, Tuna Kylar, Remzi Kitabevi, stanbul, 1938. Yazarn soyad nce yazlmsa soyadndan sonra da virgl konur: ERGN, Muharrem, Dede Korkut Kitab, Ankara, 1958. UYARI: Metin iinde ve, veya, yahut, ya ... ya balalarndan nce de sonra da virgl konmaz: Nihat sabaha kadar uyuyamad ve afak skerken Faike bol teekkrlerle dolu bir kt brakarak iki gn evvelki cephe dn kyafeti ile sokaa frlad. (Peyami Safa) Ya evk iinde harap ol ya ak iinde gnl Ya lale amaldr gsmzde yahut gl! (Yahya Kemal Beyatl) UYARI: Tekrarl balalardan nce ve sonra virgl konmaz: Hem gider hem alar. Ya bu deveyi gtmeli ya bu diyardan gitmeli. (Atasz) Gerek nesirde gerek nazmda yeni bir syleyie ulalmtr. Siz ister inann ister inanmayn, bir gn bile durmam. Ne kz verir ne dnr kstrr. Bu kurallar bugn de yarn da geerli olacaktr. UYARI: Cmlede pekitirme ve balama grevinde kullanlan da / de balacndan sonra virgl konmaz: mlamz lisanmz dzelince, lisanmz da kafamz dzelince dzelecek nk o da ancak onlar kadar bozuktur, fazla deil! (Yahya Kemal Beyatl) UYARI: Metin iinde -nca / -ince anlamyla zarf-fiil grevinde kullanlan m / mi ekinden sonra virgl konmaz: Ben a yattm m kt kt ryalar grrm nedense. (Orhan Kemal) yle zekiler vardr, konutular m azlarndan bal akyor sanrsn. (Attila lhan) UYARI: art ekinden sonra virgl konmaz: Tenha kelerde az aza konuurken yanlarna biri gelecek olursa hemen susuyorlard.(Reat Nuri Gntekin) Gr gzlerinle de akln yatarsa anlatver millete. (Tark Bura) Noktal Virgl ( ; ) 1. Cmle iinde virgllerle ayrlm tr veya takmlar birbirinden ayrmak iin konur: Erkek ocuklara Doan, Turul, Aslan, Orhan; kz ocuklara ise nci, iek, Gnl, Yonca adlar verilir.

Trkiye, ngiltere, Azerbaycan; Ankara, Londra, Bak. 2. geleri arasnda virgl bulunan sral cmleleri birbirinden ayrmak iin konur: Sevinten, heyecandan iim iime smyor; barmak, kahkahalar atmak, alamak istiyorum. At lr, meydan kalr; yiit lr, an kalr. (Atasz) 3. kiden fazla e deer geler arasnda virgl bulunan cmlelerde zneden sonra noktal virgl konabilir: Yeni usul iirimiz; zevksiz, kksz, acemice grnyordu. (Yahya Kemal Beyatl) ki Nokta (: ) 1.Kendisiyle ilgili rnek verilecek cmlenin sonuna konur: Mill Edebiyat akmnn temsilcilerinden bir ksmn sralayalm: mer Seyfettin, Halide Edip Advar, Ziya Gkalp, Mehmet Emin Yurdakul, Ali Canip Yntem. 2. Kendisiyle ilgili aklama verilecek cmlenin sonuna konur: Bu kararn istinat ettii en kuvvetli muhakeme ve mantk u idi: Esas, Trk milletinin haysiyetli ve erefli bir millet olarak yaamasdr. (Atatrk) Kendimi takdim edeyim: Meclis ktiplerindenim. (Falih Rfk Atay) 3. Ses bilgisinde uzun nly gstermek iin kullanlr: a:ile, ka:til, usu:le, i:cat. 4. Karlkl konumalarda, konuan kiiyi belirten szlerden sonra konur: Bilge Kaan: Trklerim, iitin! stten gk kmedike, alttan yer delinmedike lkenizi, trenizi kim bozabilir sizin? Koro: Ge erer bamz banla senin! Bilge Kaan: Ulusum birleip ycelsin diye gece uyumadm, gndz oturmadm. Trklerim Bilge Kaan der bana. Ben her eyi onlar iin bildim. Nbetteyim! (A. Turan Oflazolu) 5. Edeb eserlerde konuma blmnden nceki ifadenin sonuna konur:

Budayla arpadan baka ne biter bu topraklarda? Ziraat sayar: Yulaf, pancar, zerzevat, ttn... (Falih Rfk Atay) 6. Genel A adreslerinde kullanlr: http://tdk.org.tr 7. Matematikte blme iareti olarak kullanlr: 56:8=7, 100:2=50 vb. Nokta ( ... ) 1. Anlatm olarak tamamlanmam cmlelerin sonuna konur: Ne are ki irkinlii hemencecik ve herkes tarafndan grlveriyordu da bu yan... (Tark Bura) 2. Kaba sayld iin veya bir baka sebepten dolay ak yazlmak istenmeyen kelime ve blmlerin yerine konur: Klavuzu karga olann burnu b...tan kmaz. Arabac B...a yaklatn sylyor, ikide bir frsat bularak arabann iine doru ban eviriyordu. (Ahmet Hamdi Tanpnar) 3. Alntlarda bata, ortada ve sonda alnmayan kelime veya blmlerin yerine konur: ... derken ehrin te bandan bouk bouk sesler gelmeye balad... (Tark Bura) 4. Szn bir yerde kesilerek geri kalan blmn okuyucunun hayal dnyasna brakldn gstermek veya ifadeye g katmak iin konur: Sana uurlar olsun... Ayrlyor yolumuz! (Faruk Nafiz amlbel) Binaenaleyh, biz her vastadan, yalnz ve ancak, bir noktainazardan istifade ederiz. O noktainazar udur: Trk milletini, medeni cihanda layk olduu mevkiye isat etmek ve Trk cumhuriyetini sarslmaz temelleri zerinde, her gn, daha ziyade takviye etmek... (Atatrk) 5. nlem ve seslenmelerde anlatm pekitirmek iin konur: Glgeler yaklatlar. Bir adm kalnca onu kyafetinden tandlar: Koca Ali... Koca Ali, be!.. (mer Seyfettin)

UYARI: nlem ve soru iaretinden sonra nokta yerine iki nokta konulmas yeterlidir: Gk ekini bier gibi!.. Baaklar daha dolmadan. (Tark Bura) Nasl da akam oldu?.. Nasl da yavrucaklar sustu?.. Nasl da serecikler yuvalarna snd?..(Necip Fazl Ksakrek) 6. Karlkl konumalarda, yeterli olmayan, eksik braklan cevaplarda kullanlr: Yabanc yok! Kimsin?

Ali... Hangi Ali? ... Sen misin, Ali usta? Benim!.. Ne aryorsun bu vakit buralarda? Hi... Nasl hi? Suya ekicini mi drdn yoksa!.. !.. (mer Seyfettin) UYARI: nokta yerine iki veya daha ok nokta kullanlmaz. Soru areti ( ? ) 1. Soru eki veya sz ieren cmle veya szlerin sonuna konur: Ne zaman tkenecek bu yollar, arabac? (Faruk Nafiz amlbel) Atatrk bana sordu: Yeni yazy tatbik etmek iin ne dndnz? (Falih Rfk Atay) 2. Soru bildiren ancak soru eki veya sz iermeyen cmlelerin sonuna konur: Gmrkteki memur ban kaldrd: Adnz? 3. Bilinmeyen, kesin olmayan veya pheyle karlanan yer, tarih vb. durumlar iin kullanlr: Yunus Emre (1240 ?-1320), (Doum yeri: ?) vb. 1496 (?) ylnda doan Fuzuli... Ankaradan Antalyaya arabayla saatte (?) gitmi. UYARI: m / mi ekini alan yan cmle temel cmlenin zarf tmleci olduunda cmlenin sonuna soru iareti konmaz: Akam oldu mu srler dner. Hava karard m eve gideriz. Bahar gelip de nehir al al kabarmaya balamaz m iimi geri kalm bir saat huzursuzluu kaplard. (Haldun Taner) UYARI: Soru ifadesi tayan sral ve bal cmlelerde soru iareti en sona konur: ok yakndan m bu sesler, ok uzaklardan m?

skdardan m, Hisardan m, Kavaklardan m? (Yahya Kemal Beyatl) nlem areti ( ! ) 1. Sevin, kvan, ac, korku, ama gibi duygular anlatan cmle veya ibarelerin sonuna konur: Hava ne kadar da scak! Ak olsun! Ne kadar akll adamlar var! Vah vah! Ne mutlu Trkm diyene! (Atatrk) 2. Seslenme, hitap ve uyar szlerinden sonra konur: Ordular! lk hedefiniz Akdenizdir, ileri! (Atatrk) Ey Trk genlii! Birinci vazifen; Trk istiklalini, Trk cumhuriyetini, ilelebet, muhafaza ve mdafaa etmektir. (Atatrk) Ak tolgal beylerbeyi haykrd: lerle! (Yahya Kemal Beyatl) Dur, yolcu! Bilmeden gelip bastn Bu toprak bir devrin batt yerdir. (Necmettin Halil Onan) UYARI: nlem iareti, seslenme ve hitap szlerinden hemen sonra konulabilecei gibi cmlenin sonuna da konabilir: Arkada, biz bu yolda trkler tuttururken Sana uurlar olsun... Ayrlyor yolumuz! (Faruk Nafiz amlbel) 3. Alay, kinaye veya kmseme anlam kazandrlmak istenen szden hemen sonra yay ayra iinde nlem iareti kullanlr: steseymi bir gnde bitirirmi (!) ama ne yazk ki vakti yokmu (!). Adam, akll (!) olduunu sylyor. Ksa izgi ( - ) 1. Satra smayan kelimeler blnrken satr sonuna konur: Souktan m titriyordum, yoksa heyecandan, zntden mi bilmem. Havuzun suyu bulank. Kapnn saatleri 12yi gemi. Kanepelerde kimseler yok. Tramvay ne fena gcrdad! Tramvaydaki adam bir tandk m idi acaba? Ne diye yle dnp dnp bakt? Yoksa kimseciklerin oturmad kanepelerde bu saatte pek babolar m oturur? (Sait Faik Abasyank)

2. Cmle iinde ara szleri veya ara cmleleri ayrmak iin ara szlerin veya ara cmlelerin bana ve

sonuna konur, bitiik yazlr: Kk bir sr -drt inekle birka koyun- kye giren geni yolun aznda durmutu. (mer Seyfettin) 3. Kelimelerin kkleri, gvdeleri ve eklerini birbirinden ayrmak iin kullanlr: al-, dur-ak, gr-g-szlk vb. 4. Fiil kk ve gvdelerini gstermek iin kullanlr: al-, dur-, gr-, ver-; baar-, kana-, okut-, tala-, yazdrvb. 5. sim yapma eklerinin bana, fiil yapma eklerinin bana ve sonuna konur: -ak, -den, -, -lk; -msa-; -la; -tr- vb. 6. Heceleri gstermek iin kullanlr: a-ra-tr-ma, bi-le-zik, du-ru-ma, ku-yum-cu-luk, prog-ram, ya-zarlk vb. 7. Arasnda, ve, ile, ila, ...-den ...-e anlamlarn vermek iin kelimeler veya saylar arasnda kullanlr:Aydn-zmir yolu, Trk-Alman ilikileri, Ural-Altay dil grubu, Dil ve Tarih-Corafya Fakltesi, 09.3010.30, Beikta-Fenerbahe karlamas, Manas Destannda soy-dil-din geni, 1914-1918 Birinci Dnya Sava, Trke-Franszca Szlk vb. UYARI: Cmle iinde say adlarnn yinelenmesinde araya ksa izgi konmaz: On on be yl. be kii geldi. 8. Matematikte karma iareti olarak kullanlr: 50-20=30 9. Sfrdan kk deerleri gstermek iin kullanlr: -2 C Uzun izgi () Yazda satr bana alnan konumalar gstermek iin kullanlr. Buna konuma izgisi de denir. Frankfurta gelene herkesin sorduu unlardr: Eski ehri gezdin mi? Rothschildin evine gittin mi? Goethenin evini gezdin mi? (Ahmet Haim) Oyunlarda uzun izgi konuann adndan sonra da konabilir: Stk Bey Kaleyi kurtarmak iin daha gzel bir are var. Gerekten lecek adam ister. slam Bey Ben daha lmedim. (Namk Kemal) UYARI: Konumalar trnak iinde verildiinde uzun izgi kullanlmaz. Arabamz tutarken Erciyesin yolunu: Hanc dedim, bildin mi Maral eyholunu? (Faruk Nafiz amlbel) Eik izgi ( / ) 1. Dizeler yan yana yazldnda aralarna konur: Korkma! Snmez bu afaklarda yzen al sancak /

Snmeden yurdumun stnde tten en son ocak / O benim milletimin yldzdr, parlayacak / O benimdir, o benim milletimindir ancak. (Mehmet Akif Ersoy) 2. Adres yazarken apartman numaras ile daire numaras arasna ve semt ile ehir arasna konur: Altay Soka No.: 21/6 Kurtulu / ANKARA lke ad yazlacanda ise: Atatrk Bulvar No.: 217 06680 Kavakldere / Ankara TRKYE 3. Tarihlerin yazlnda gn, ay ve yl gsteren saylar birbirinden ayrmak iin konur: 18/11/1969, 15/IX/1994 vb. 4. Dil bilgisinde eklerin farkl biimlerini gstermek iin kullanlr: -a /-e, -an /-en, -lk /-lik, -madan /meden vb. 5. Genel A adreslerinde kullanlr: http://tdk.gov.tr 6. Matematikte blme iareti olarak kullanlr: 70/2=35 7. Fizik, matematik vb. alanlarda birimler aras orantlar gsterirken eik izgi araya boluk konulmadan kullanlr: g/sn (gram/saniye) Ters Eik izgi ( \ ) Biliim uygulamalarnda art arda gelen dizinleri birbirinden ayrt etmek iin kullanlr:C:\Belgelerim\Trk aret Dili\Kitapk.indd Trnak areti ( ) 1. Baka bir kimseden veya yazdan olduu gibi aktarlan szler trnak iine alnr: Trk Dil Kurumubinasnn yan cephesinde Atatrkn Trk dili, Trk milletinin kalbidir, zihnidir. sz yazldr. Dil ve Tarih-Corafya Fakltesinin n cephesinde Atatrkn Hayatta en hakiki mrit ilimdir. vecizesi yer almaktadr. Ulu nderin Ne mutlu Trkm diyene! sz her Trk duygulandrr. Baknz, air vatan ne gzel tarif ediyor: Bayraklar bayrak yapan stndeki kandr. Toprak eer urunda len varsa vatandr. UYARI: Trnak iindeki alntnn sonunda bulunan iaret (nokta, soru iareti, nlem iareti vb.) trnak iinde kalr: zmir zerine dnyada bir ehir daha yoktur! diyorlar. (Yahya Kemal Beyatl) 2. zel olarak vurgulanmak istenen szler trnak iine alnr: Yeni bir bar taarruzu balad. 3. Cmle ierisinde eserlerin ve yazlarn adlar ile blm balklar trnak iine alnr:

Bugn renciler Kendi Gk Kubbemiz adl iiri incelediler. Yazm Kurallar blmnde baz uyarlara yer verilmitir. UYARI: Cmle ierisinde zel olarak belirtilmek istenen szler, kitap ve dergi adlar ve balklar trnak iine alnmakszn eik yazyla dizilerek de gsterilebilir: Hyk sz Anadoluda tepe olarak geer. Cahit Stknn airin lm iirini Yahya Kemal ok sevmiti. (Ahmet Hamdi Tanpnar) UYARI: Trnak iine alnan szlerden sonra gelen ekleri ayrmak iin kesme iareti kullanlmaz: Elif afakn Bit Palasn okudunuz mu? 4. Bilimsel almalarda knye verilirken makale adlar trnak iinde yazlr. Tek Trnak areti ( ) Trnak iinde verilen cmlenin iinde yeniden trnaa alnmas gereken bir sz, ibareyi belirtmek iin kullanlr: Edebiyat retmeni iirler iinde Han Duvarlar gibisi var m? dedi ve Faruk Nafizin bu gzel iirini okumaya balad. Atatrk henz Gazi Mustafa Kemal Paa idi. Benden ona dair bir kitap iin n sz istemilerdi. (Falih Rfk Atay) Denden areti (") Bir yazdaki maddelerin sralanmasnda veya bir izelgede alt alta gelen ayn szlerin, sz gruplarnn ve saylarn tekrar yazlmasn nlemek iin kullanlr: a. Etken b. Edilgen c. Dnl . te Yay Ayra ( ) 1. Cmledeki anlam tamamlayan ve cmlenin dnda kalan ek bilgiler iin kullanlr. Yay ayra iinde bulunan ve yarg bildiren anlatmlarn sonuna uygun noktalama iareti konur: Anadolu kentlerini, kylerini (Ky szn de ekinerek yazyorum.) gezsek bile grmek iin deil, kendimizi gstermek iin geziyoruz. (Nurullah Ata) 2. zel veya cins isme ait ek, ayratan nce yazlr: Yunus Emrenin (1240?-1320)... fiil " " "

mek fiilinin (ek fiil) geni zaman ahs ekleriyle ekilir. 3. Tiyatro eserlerinde ve senaryolarda konuann hareketlerini, durumunu aklamak ve gstermek iin kullanlr: htiyar (Yava yava Kaymakam'a yaklar.) Ne oluyor beyefendi? Allah rzas iin bana da anlatn... (Reat Nuri Gntekin) 4. Alntlarn aktarld eseri, yazar veya knye bilgilerini gstermek iin kullanlr: Cihann tarihi, vatan urunda senin kadar uraan, kann dken bir millet daha gsteremez. Senin kadar kimse kendi vatanna sahip olmaya hak kazanmamtr. Bu vatan ya senindir ya kimsenin. (Ahmet Hikmet Mftolu) Ein var, aiyann var, baharn var ki beklerdin Kyametler koparmak neydi ey blbl, nedir derdin? (Mehmet Akif Ersoy) Bir isim kk, gerektiinde eitli eklerle fiil kk durumuna getirilebilir (Zlfikar 1991: 45). 5. Alntlarda, alnmayan kelime veya blmlerin yerine konulan nokta, yay ayra iine alnabilir. 6. Bir sze alay, kinaye veya kmseme anlam kazandrmak iin kullanlan nlem iareti yay ayra iine alnr: Adam, akll (!) olduunu sylyor. 7. Bir bilginin pheyle karlandn veya kesin olmadn gstermek iin kullanlan soru iareti yay ayra iine alnr: 1496 (?) ylnda doan Fuzuli... 8. Bir yaznn maddelerini gsteren say ve harflerden sonra kapama ayrac konur: I) II) Keli Ayra ( [ ] ) 1. Ayra iinde ayra kullanlmas gereken durumlarda yay ayratan nce keli ayra kullanlr: Halikarnas Balks [Cevat akir Kabaaal (1886-1973)] en gzel eserlerini Bodrumda yazmtr. 2. Metin aktarmalarnda, evirilerde, alntlarda almay yapann ekledii szler iin kullanlr: Eldem, Osmanlda en nemli fark[n], mezar tann eklinde ortaya k[tn] syledikten sonra... (Hilmi Yavuz) 3. Kaynak olarak verilen kitap veya makalelerin knyelerine ilikin baz ayrntlar gstermek iin kullanlr: Reat Nuri [Gntekin], alkuu, Dersaadet, 1922. Server Bedi [Peyami Safa] Kesme areti ( ) 1. zel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme iaretiyle ayrlr: Kurtulu Savan,Atatrkm, Trkiyemizin, Fatih Sultan Mehmete, Muhibbinin, Gl Babaya, Sultan Anann, Mehmet Emin Yurdakuldan, Kzm Karabekiri, Yunus Emreyi, Ziya Gkalptan, Refik Halit Karaym, Ahmet Cevat Emredir, Namk Kemalse, inasiyle, Almansnz, Krgzm, Karakeilinin, Osmanl Devletindeki, Cebrailden, anakkale Boaznn, Samanyolunda, Sait Halim Paa Yalsndan, Resm Gazetede, Mill Eitim Temel Kanununa, Telif Hakk Yayn ve Sat Ynetmeliini, Eski an, Ykselme Dneminin, Cumhuriyet Dnemi Trk Edebiyatna vb. 1) 2) A) B) a) b)

Onun iin Batda bunlara birer fonksiyon buluyorlar. (Burhan Felek) 1919 senesi Maysnn 19uncu gn Samsuna ktm. (Atatrk) Yer bildiren zel isimlerde ksaltmal syleyi sz konusu olduu zaman ekten nce kesme iareti kullanlr: Hisardan, Boazdan vb. Belli bir kanun, tzk, ynetmelik kastedildiinde byk harfle yazlan kanun, tzk, ynetmelik szlerinin ek almas durumunda kesme iareti kullanlr: Bu Kanunun 17. maddesinin c bendi... Yukarda ad geen Ynetmelikin 2nci maddesine gre... vb. zel adlar iin yay ayra iinde bir aklama yapldnda kesme iareti yay ayratan nce kullanlr:Yunus Emrenin (1240?-1320), Yakup Kadrinin (Karaosmanolu) vb. Ek getirildiinde Avrupa Birlii kesme iareti ile kullanlr: Avrupa Birliine ye lkeler... UYARI: Sonunda 3. teklik kii iyelik eki olan zel ada, bu ek dnda baka bir iyelik eki getirildiinde kesme iareti konmaz: Boaz Kprmzn gzellii, Amik Ovamzn bitki rts, Kuadamzdaki liman vb. UYARI: Kurum, kurulu, kurul, birleim, oturum ve i yeri adlarna gelen ekler kesmeyle ayrlmaz:Trkiye Byk Millet Meclisine, Trk Dil Kurumundan, Trkiye Petrolleri Anonim Ortaklna, Trk Dili ve Edebiyat Blm Bakanlnn; Bakanlar Kurulunun, Danma Kurulundan, Yrtme Kuruluna; Trkiye Byk Millet Meclisinin 112nci Birleiminin 2nci Oturumunda; Mavi Ke Bakkaliyesinden vb. UYARI: Babakanlk, Rektrlk vb. Rektrle vb. biimlerde yazlr. szler nlyle balayan bir ek geldiinde Babakanla,

UYARI: zel adlara getirilen yapm ekleri, okluk eki ve bunlardan sonra gelen dier ekler kesmeyle ayrlmaz: Trklk, Trklemek, Trk, Trklk, Trke, Mslmanlk, Hristiyanlk, Avrupal, Avrupallamak, Aydnl, Konyal, Bursal, Ahmetler, Mehmetler, Yakup Kadriler, Trklerin, Trkln, Trklemekte, Trkenin, Mslmanlkta, Hollandaldan, Hristiyanlktan, Atatrkln vb. UYARI: Sonunda p, , t, k nszlerinden biri bulunan Ahmet, elik, Halit, ahap; Bosna-Hersek; Kerkk, Sinop, Tokat, Zonguldak gibi zel adlara nlyle balayan ek getirildiinde kesme iaretine ramen Ahmedi, Halidi, ahab; Bosna-Hersei; Kerk, Sinobu, Tokad, Zongulda biiminde son ses yumuatlarak sylenir. UYARI: zel adlar yerine kullanlan o zamiri cmle iinde byk harfle yazlmaz ve kendisinden sonra gelen ekler kesme iaretiyle ayrlmaz. 2. Kii adlarndan sonra gelen sayg ve unvan szlerine getirilen ekleri ayrmak iin konur: Nihat Beye, Aye Hanmdan, Mahmut Efendiye, Enver Paaya; Trk Dil Kurumu Bakanna vb. 3. Ksaltmalara getirilen ekleri ayrmak iin konur: TBMMnin, TDKnin, BMde, ABDde, TVye vb. 4. Saylara getirilen ekleri ayrmak iin konur: 1985te, 8inci madde, 2nci kat; 7,65lik, 9,65lik, 657yle vb. 5. Belirli bir tarih bildiren ay ve gn adlarna gelen ekleri ayrmak iin konur: Bavurular 17 Aralka kadar srecektir. Yabanc Szlere Karlklar Klavuzunun veri tabannn Genel Ada hizmete sunulduu gn olan 12 Temmuz 2010 Pazartesinin TDK iin nemi byktr.

6. Seslerin l ve syleyi gerei dtn gstermek iin kullanlr: Bir ok attm karl dan ardna Dt mola sevdiimin yurduna l yanmazken ben yanarm derdine Engel aramz at neyleyim (Karacaolan) emsin gzlerine bir phe reklendi: Dostum nen var? Her ey yolunda m? (Elif afak) Gzelliin on paretmez Bu bendeki ak olmasa (k Veysel) 7. Bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayrmak iin konur: adan zye kadar, Trkede -lkla yaplm szler.

Yabanc zel Adlarn Yazl Latin Harflerini Kullanan Dillerdeki zel Adlar 1. Latin harflerini kullanan dillerdeki zel adlar zgn biimleriyle yazlr: Beethoven, Byron, Cervantes, Chopin, Eminescu, Grimm, Horatius, Molire, Puccini, Rousseau, Shakespeare; Bologna, Buenos Aires, Iorga, Ile-de-France, Karlovy Vary, Latium, Loire, Mann, New York, Nice, Rio de Janeiro, Vaasa, Wuppertal vb. Ancak Bat dillerinde kullanlan adlarn okunular ayra iinde gsterilebilir: Shakespeare (ekspir) vb. 2. Eskiden dilimize yerlemi baz Bat kkenli kii ve yer adlar Trke sylenilerine gre yazlr:Napolyon, arlken, arl (Demirba arl); Atina, Brksel, Cenevre, Londra, Marsilya, Mnih, Paris, Roma, Selnik, Venedik, Viyana, Zrih; Hollanda, Letonya, Lksemburg vb. 3. Yabanc zel adlardan tretilmi akm adlar Trke sylenilerine gre yazlr: Dekartlk, Epikrclk, Kalvenci, Kalvencilik, Kalvenizm, Kartezyenizm, Lterci, Ltercilik, Markslk, Marksist, Marksizm vb. 4. Ait olduu dilde ayr yazlan yer adlar Trkede de ayr yazlr: Buenos Aires, Frankfurt am Main, Freiburg im Breisgau, Hyde Park, Mont Blanc, New Orleans, New York, Rio de Janeiro, San Marino, Wiener Neustadt, Titov Veles vb. Arapa ve Farsa zel Adlar Kkeni Arapa ve Farsa olan kii ve yer adlar Trkenin ses ve yap zelliklerine gre yazlr:Ahmet, Bedrettin, Fuat, Mehmet, Necmettin, Nizamettin, mer, Rza, Saadettin; Cezayir, Fas, Filistin, Msr, Suudi Arabistan; Badat, Cidde, Erdebil, Halep, sfahan, skenderiye, Medine, Mekke, am, iraz, Tahran, Tebriz, Trablusgarp vb. Yunanca zel Adlar Yunanca adlar yazlrken Yunan harflerinin ses deerlerini karlayan Trk harfleri kullanlr: Homeros,

Herodotos, Euripides, Pindaros, Solon, Sokrates, Aristoteles, Platon, Venizelos, Karamanlis, Papandreu, Onasis vb. Ancak Herodotos, Sokrates, Aristoteles, Platon, Pythagoras, Eukleides adlar dilimize Herodot, Sokrat, Aristo, Eflatun, Pisagor, klid biimlerinde yerlemitir. Rusa zel Adlar Rusa zel adlar yazlrken Rus harflerinin ses deerlerini karlayan Trk harfleri kullanlr: Bolevik, Brejnev, aykovski, ehov, Dostoyevski, Gogol, Gorbaov, lminskiy, lyi, Katayev, Klyatorny, Malov, Mendeleyev, Prokofyev, Pukin, olohov, Tolstoy, Yeltsin; Moskova, Omsk, Orenburg, Petersburg, Volga, Yenisey vb. Uzak Dou Dillerindeki zel Adlar 1. ince adlar, Trkede yerlemi biimlerine gre yazlr: Huangho, Kanton, Nankin, Pekin, anghay. incede soyadlar kk adlardan nce gelir. Soyadlar oklukla tek hecelidir, kk adlar ise bir veya iki heceden oluur. Bu adlar byk harfle balar; heceler arasna izgi konur: Sun Yat-sen, Lin Yutang.Yalnz Konfys gibi yaygnlk kazanm adlar bitiik yazlr. 2. Japonca adlar da Trkede yerlemi biimlerine gre yazlr: Tokyo, Hiroima, Nagazaki, Osaka, Kyoto; Hirohito, Kayako Hayashi, Sbuishi Kato, Masao Mori. Trk Devletleri ve Topluluklarndaki zel Adlar Trk devletleri ve topluluklarndaki kii ve yer adlar Trkede yerlemi biimlerine gre yazlr:Azerbaycan, zbekistan; Takent, Semerkant, Bak, Bikek; Abdullah Tukay, Abdrrauf Ftrat, Bahtiyar Vahapzade, Baykonur, Cafer Cebbarl, Cemal Kemal, Cengiz Aytmatov, slam Kerimov, Muhtar Avazov, Osman Nasr vb.

Deyimlerin Yazl Deyimler ayr yazlr: akntya krek ekmek, am devirmek, anak tutmak, gnlnden geirmek, gz atmak, kulak asmak, kulak vermek, antada keklik, devede kulak, yal kuyruk, yz grmlvb.

Bitiik Yazlan Birleik Kelimeler Belirtisiz isim tamlamalar, sfat tamlamalar, isnat gruplar, birleik fiiller, ikilemeler, ksaltma gruplar ve kalplam ekimli fiillerden oluan ifadeler yeni bir kavram karladklarnda birleik kelime olurlar. Birleik kelimeler belirli kurallar erevesinde bitiik veya ayr olarak yazlr. Birleik kelimeler aadaki durumlarda bitiik yazlrlar: 1. Ses dmesine urayan birleik kelimeler bitiik yazlr: birbiri (< biri biri), kaynana (< kayn ana), kaynata (< kayn ata), nasl (< ne asl), niin (< ne iin), pazartesi (< pazar ertesi), stla (< stl a) vb. 2. zgn biimleri tek heceli baz Arapa kkenli kelimeler etmek, edilmek, eylemek, olmak,

olunmak yardmc fiilleriyle birleirken ses dmesine, ses deimesine veya ses tremesine uradklarnda bitiik yazlr: emretmek, menolunmak, cemetmek, kaybolmak; darbetmek, dercetmek, hamdetmek;affetmek, hissetmek, reddetmek vb. 3. Kelimelerden her ikisi veya ikincisi, birleme srasnda anlam deimesine uradnda bu tr birleik kelimeler bitiik yazlr. a. Bitki adlar: aslanaz, civanperemi, keiboynuzu, kuburnu, turnagagas, akaz, akkuyruk(ay), alaba, altnba (kavun), altparmak (palamut), be byk (mumula), obanantas, karnkara(brlce), katrtrna, kuyemi, eytanarabas, ylanyast, akamsefas, camgzeli, adrua,ayekadn (fasulye), hafzali (zm), havvaanaeli, meryemanaeldiveni vb. b. Hayvan adlar: danaburnu (bcek), akba (ku), alabacak (at), barkara (ku), beparmak(deniz hayvan), akrkanat (rdek), kababurun (balk), kamkuyruk (koyun), kamkulak (at),karagz (balk), karafatma (bcek), kzlkanat (balk), sarkuyruk (balk), yeilba (rdek), sazkayas(balk), srtkara (balk), eytaninesi, yalapkn (ku), bozbakkal (ku), bozyrk (ylan), karadul(rmcek) vb. c. Hastalk adlar: itdirsei (arpack), deliba, karaba, karabacak vb. . Alet ve eya adlar: balkgz (halka), deveboynu (boru), domuztrna (kanca), horozaya(burgu), kargaburnu (alet), kedigz (lamba), leylekgagas (alet), sankuyruu (trp), gagaburun(gemi), kancaba (kayk), adayavrusu (tekne) vb. d. Biim, tarz, tr, motif vb. adlar: aybaca (yelken biimi), balksrt (desen), civanka (nak),eeksrt (at biimi), kazkanad (oyun), krlangkuyruu (iaret), koboynuzu (desen), kpekkuyruu(yal gre), sandii (diki), balgmeci (diki), beikrts (at biimi), turnageidi (frtna) vb. e. Yiyecek adlar: hanmgbei (tatl), kadnbudu (kfte), kedidili (biskvi), dilberduda (tatl),tavukgs (tatl), vezirparma (tatl), blblyuvas (tatl ), kulokumu (kurabiye), alinazik (kebap) vb. f. Oyun adlar: beta, dokuzta, ta vb. g. Gk cisimlerinin adlar: Altkarde (yldz kmesi), Demirkazk (yldz), Kkay (yldz kmesi),Yedikarde (yldz kmesi) vb. kmesi), Arkovan (yldz kmesi), Bykay (yldz kmesi), Kervankran (yldz), Samanyolu (yldz

. Renk adlar: baklaiei, balkp, camgbei, devety, fildii, glkurusu, kavunii, nariei, rdekba, rdekgagas, tavanaz, tavankan, turnagz, vapurduman, viner, yavruaz vb. h. Olu, kz szleri: apanolu, elolu, hinoluhin, elkz vb. 4. -a, -e, -, -i, -u, - zarf-fiil ekleriyle bilmek, vermek, kalmak, durmak, gelmek ve yazmakfiilleriyle yaplan tasvir fiiller bitiik yazlr: dnebilmek, sevebilmek; alvermek, glvermek; uyuyakalmak; gidedurmak, yazadurmak; kagelmek, sregelmek; deyazmak, leyazmak vb. 5. Bir veya iki gesi emir kipiyle kurulan kalplam birleik kelimeler bitiik yazlr: albeni, atekes, alene, alyaka, dnbaba, gelberi, incitmebeni, sallaba, sallasrt, unutmabeni; batk, ekyat, gege, kag, kapka, rtbas, seal, tutkal, veryansn, yapboz, yazboz vb. 6. -an/-en, -r/-ar/-er/-r/-ir, -maz/-mez ve -m/-mi sfat-fiil ekleriyle kurulan kalplam birleik kelimeler bitiik yazlr: alaybozan, cankurtaran, patan, dalgakran, demirkapan, gkdelen, yelkesen; akmtoplar, altpatlar, barsever, basnler, zezer, przalr; batanmaz, deerbilmez, etyemez, hacyatmaz, kadirbilmez, karncaezmez, kukonmaz, klyutmaz, tanrtanmaz, varyemez;okbilmi, gngrm vb.

7. kinci kelimesi -d (-di / -du / -d, -t / -ti / -tu / -t) kalplam belirli gemi zaman ekleriyle kurulan birleik kelimeler bitiik yazlr: albast, cierdeldi, tkrldm, dalbast, frdnd, gecekondu, gndnd, hnkrbeendi, imambayld, karyad, klbast, mirasyedi, papazkat, serdengeti, psevdi, zpkt vb. 8. Her iki kelimesi de -d (-di / -du / -d, -t / -ti / -tu / -t) belirli gemi zaman veya -r /-ar /-er geni zaman eklerini alm ve kalplam bulunan birleik kelimeler bitiik yazlr: dedikodu, kaptkat, oldubitti, utuutu; bierbalar, bierdver, gerkonar, kazaratar, konarger, okuryazar, uyurgezer, yanardner, yzergezer vb. Ayn yapda olan akaralmaz kelimesi de bitiik yazlr. 9. Somut olarak yer bildirmeyen alt, st ve zeri szlerinin sona getirilmesiyle kurulan birleik kelimeler bitiik yazlr: ayakalt, bilinalt, gzalt (gzetim), uuralt; akamst, ayakst, bayramst, gerekst, ikindist, olaanst, lest, lezeri, sust, yzst; akamzeri, ayakzeri vb. 10. ki veya daha ok kelimenin birlemesinden olumu kii adlar, soyadlar ve lakaplar bitiik yazlr:Alper, Birol, Glnihal, Glseren, enol, Varol; Abasyank, Advar, Atatrk, Gkalp, Gntekin, nn, Karaosmanolu, Tanpnar, Yurdakul; Boynueri Mehmet Paa, Tepedelenli Ali Paa, Yirmisekiz elebi Mehmet, Yedisekiz Hasan Paa vb. 11. ki veya daha ok kelimeden olumu il, ile, semt vb. yer adlar bitiik yazlr: anakkale, Gmhane; Acpayam, Pnarba, ebinkarahisar; Beikta, Kabata vb. ehir, ky, mahalle, da, tepe, deniz, gl, rmak, su, ay vb. kelimelerle kurulmu sfat tamlamas ve belirtisiz isim tamlamas kalbndaki yer adlar bitiik yazlr: Akehir, Eskiehir, Suehri, Yeniehir; Atakent, Batkent, Konutkent, Korukent; engelky; Yenimahalle; Karada, Uluda; Kocatepe, Tnaztepe; Akdeniz, Karadeniz, Kzldeniz; Acgl; Kzlrmak, Yeilrmak; ncesu, Karasu, Sarsu; Akay vb. 12. Kii adlar ve unvanlarndan olumu mahalle, meydan, ky vb. yer ve kurulu adlarnda, unvan kelimesi sonda ise geleneklemi olarak bitiik yazlr: Abidinpaa, Bayrampaa, Davutpaa, Gazi Osmanpaa (mahalle); Erturulgazi (ile), Kemalpaa (ile); Mustafabey (cadde), Necatibey (cadde)vb. 13. Ara ynleri belirten kelimeler bitiik yazlr: gneybat, gneydou, kuzeybat, kuzeydou 14. Dilimizde her iki gesi de asl anlamn koruduu hlde yaygn bir biimde geleneklemi olarak bitiik yazlan kelimeler de vardr: a. Ba szyle oluturulan sfat tamlamalar: baarlk, babakan, babayan, baavu, baeser, bafiyat, bahekim, bahemire, bakahraman, bakent, bakomutan, bake, bamfetti, baretmen, baparmak, bapehlivan, barol, basavc, bayazar vb. b. Bir topluluun yneticisi anlamndaki ba szyle oluturulan belirtisiz isim tamlamalar: aba, binba, arkba, eriba, eleba, mehterba, onba, ustaba, yzba vb. c. Aa, baba, bey, efendi, hanm, nine vb. szlerle kurulan birleik kelimeler: aababa, aabey, beyefendi, efendibaba, hanmanne, hanmefendi, hacaa, kadnnine, paababa vb. . Biraz, birok, birou, birka, birka, birtakm, herhangi, hibir, hibiri belirsizlik sfat ve zamirleri de geleneklemi olarak bitiik yazlr. 15. Ev kelimesiyle kurulan birleik kelimeler bitiik yazlr: aevi, bakmevi, basmevi, doumevi, gzlemevi, huzurevi, kahveevi, konukevi, orduevi, retmenevi, polisevi, yaynevi vb. 16. Hane, name, zade kelimeleriyle oluturulan birleik kelimeler bitiik yazlr: ayhane, dershane,

kahvehane, yazhane; beyanname, kanunname, seyahatname, siyasetname; amcazade, dayzade, teyzezade vb. 17. -zede ile oluturulmu birleik kelimeler bitiik yazlr: depremzede, afetzede, selzede, kazazedevb. 18. Farsa kurala gre oluturulan szler bitiik yazlr: lemmul, cihanmul; dardnya, ehlibeyit, ehvenier, erknharp, gayrimenkul, gayrimeru, Kuvaymilliye, Misakmill, suikast; crmmehut, hamdsena, hercmer, hsnkuruntu, hsnniyet vb. 19. Arapa kurala gre oluturulan szler bitiik yazlr: aliyyll, ceffelkalem, darlaceze, darlfnun, dassla, fevkalade, fevkalbeer, hfzsshha, hvelbaki, eyhlislam, tahtelbahir, tahteuur; aleykmselam, Allahualem, bismillah, fenafillah, fisebilillah, hafazanallah, inallah, maallah, velhasl vb. 20. Mzikte kullanlan makam adlar bitiik yazlr: acembuselik, hisarbuselik, muhayyerkrdi vb. UYARI: Bir sfatla oluturulan usul adlarnda sfat ayr yazlr: ar aksak, yrk aksak, yrk semaivb. 21. Kanunda bitiik geen veya bitiik olarak tescil ettirilmi olan kurulu adlar bitiik yazlr: ileri, Dileri, Genelkurmay, Yksekretim Kurulu, Akretim Fakltesi, Gaziosmanpaa niversitesivb. 22. Renk adlaryla kurulan bitki, hayvan veya hastalk adlar bitiik yazlr: akaa, alacameneke, karadut, sariek; alabalk, beyazsinek, bozay; aksu, akbasma, mavihastalk, mavikf vb.

Byk Harflerin Kullanld Yerler A.Cmle byk harfle balar: Ak ake kara gn iindir. Hayatta en hakiki mrit ilimdir, fendir. (Atatrk) Cmle iinde trnak veya yay ayra iine alnan cmleler byk harfle balar ve sonlarna uygun noktalama iareti (nokta, soru, nlem vb.) konur: Atatrk "Muhta olduun kudret, damarlarndaki asil kanda mevcuttur!" diyor. Anadolu kentlerini, kylerini (Ky szn de ekinerek yazyorum.) gezsek bile grmek iin deil, kendimizi gstermek iin geziyoruz. (Nurullah Ata) UYARI: ki izgi arasndaki aklama cmleleri byk harfle balamaz: Bir zamanlar -bu zamanlar ok da uzak deildir, bundan on, on iki yl nce- Trk saltanatnn maddi snrlar usuz bucaksz denilecek kadar geniti. (Yakup Kadri Karaosmanolu) Bu sefer de onlar -her zamanki yerlerinde bulmak ihtimaliyle- farknda olmadan aramtm. (Ahmet Hamdi Tanpnar) ki noktadan sonra gelen cmleler byk harfle balar: Menfaat sandalyeye benzer: Banda tarsan seni kltr, ayann altna alrsan ykseltir. (Cenap ahabettin) UYARI: ki noktadan sonra cmle ve zel ad niteliinde olmayan rnekler sralandnda bunlar byk

harfle balamaz: Bu eskilii siz de ok evde grmsnzdr: duvarlarda iviler, ivi yerleri, lekeler... (Memduh evket Esendal) UYARI: Rakamla balayan cmlelerde rakamdan sonra gelen kelime zel ad deilse byk harfle balamaz: 2007 ylnda Trk Dil Kurumunun 75. yln kutladk. rnek niteliindeki kelimelerle balayan cmlede de ilk harf byk yazlr: "Banka, bte, devlet, fndk, kanepe, meneke, emsiye" gibi yzlerce kelime, kkenleri yabanc olmakla birlikte artk dilimizin mal olmutur. "Et-, ol-" fiilleri, dilimizde en sk kullanlan yardmc fiillerdir. B. Dizeler byk harfle balar: Halk iinde muteber bir nesne yok devlet gibi Olmaya devlet cihanda bir nefes shhat gibi. (Muhibbi) Korkma! Snmez bu afaklarda yzen al sancak Snmeden yurdumun stnde tten en son ocak. (Mehmet Akif Ersoy) Bin atl aknlarda ocuklar gibi endik Bin atl o gn dev gibi bir orduyu yendik. (Yahya Kemal Beyatl) C. zel adlar byk harfle balar: 1. Kii adlaryla soyadlar byk harfle balar: Mustafa Kemal Atatrk, smet nn, Kzm Karabekir, Ahmet Haim, Sait Faik Abasyank, Yunus Emre, Karacaolan, k mer, Wolfgang von Goethe, Vilhelm Thomsen vb. Takma adlar da byk harfle balar: Muhibbi (Kanuni Sultan Sleyman), Demirta (Ziya Gkalp), Tarhan (mer Seyfettin), Aka Gndz (Hseyin Avni, Enis Avni), Kirpi (Refik Halit Karay), Deli Ozan (Faruk Nafiz amlbel), Server Bedi (Peyami Safa), rfan Kudret (Cahit Stk Taranc), Mehmet Ali Sel (Orhan Veli Kank) vb. 2. Kii adlarndan nce ve sonra gelen unvanlar, sayg szleri, rtbe adlar ve lakaplar byk harfle balar:Cumhurbakan Mustafa Kemal Atatrk, Kaymakam Erol Bey, Dr. Aladdin Yavaa; Sayn Prof. Dr. Hasan Eren; Mustafa Efendi, Zeynep Hanm, Bay Ali ieki; Mareal Fevzi akmak, Yzba Cengiz Topel; Mimar Sinan, Fatih Sultan Mehmet, Gen Osman, Deli Petro vb. Akrabalk ad olup lakap veya unvan olarak kullanlan kelimeler byk harfle balar: Baba Gndz, Day Kemal, Hala Sultan, Nene Hatun; Gl Baba, Susuz Dede, Telli Baba vb. UYARI: Akrabalk bildiren kelimeler kk harfle balar: Tlay ablama gittim. Aye teyzemin keki ok gzel. 3. Cmle iinde zel adn yerine kullanlan makam veya unvan szleri byk harfle balar: Uzak Doudan gelen heyeti Vali dn kabul etti. 4. Sayg bildiren szlerden sonra gelen ve makam, mevki, unvan bildiren kelimeler byk harfle balar:

Sayn Bakan, Sayn Bakan, Sayn Rektr, Sayn Vali, Mektuplarda ve resm yazmalarda hitaplar byk harfle balar: Sevgili Kardeim, Aziz Dostum, Deerli Dinleyiciler, 5. Hayvanlara verilen zel adlar byk harfle balar: Boncuk, Fndk, Minno, Pamuk vb. 6. Millet, boy, oymak adlar byk harfle balar: Alman, Arap, ngiliz, Japon, Rus, Trk; Kazak, Krgz, Ouz, zbek, Tatar; Hacmusal, Karakeili vb. 7. Dil ve lehe adlar byk harfle balar: Trke, Almanca, ngilizce, Rusa, Arapa; Ouzca, Kazaka, Krgzca, zbeke, Tatarca vb. 8. Devlet adlar byk harfle balar: Trkiye Cumhuriyeti, Kuzey Kbrs Trk Cumhuriyeti, Amerika Birleik Devletleri, Suudi Arabistan, Azerbaycan, Krm zerk Cumhuriyeti vb. 9. Din ve mezhep adlar ile bunlarn mensuplarn bildiren szler byk harfle balar: Mslmanlk, Mslman; Hristiyanlk, Hristiyan; Musevilik, Musevi; Budizm, Budist; Hanefilik, Hanefi; Katoliklik, Katolik vb. 10. Din ve mitoloji ile ilgili zel adlar byk harfle balar: Tanr, Allah, lah, Cebrail, Zeus, Osiris, Kibele vb. UYARI: Tanr, Allah, lah szleri zel ad olarak kullanlmadklarnda kk harfle balar: Eski Yunan tanrlar. Mzik dnyasnn ilah. Amerika'da kaakln allahlar vardr. (Tark Bura) 11. Gezegen ve yldz adlar byk harfle balar: Merkr, Neptn, Satrn; Halley vb. UYARI: Dnya, gne, ay kelimeleri gezegen anlam dnda kullanldklarnda kk harfle balar: Biz dnyadan ayr yaarken dnya epey deimi. (Hseyin Cahit Yaln) 12. Dnce, hayat tarz, politika vb. anlamlar bildirdiinde dou ve bat szlerinin ilk harfleri byk yazlr: Bat medeniyeti, Dou mistisizmi vb. UYARI: Bu szler yn bildirdiinde kk yazlr: Bursann dousu, Ankarann bats vb. 13. Yer adlar (kta, blge, il, ile, ky, semt vb.) byk harfle balar: Afrika, Asya; Gneydou Anadolu, Anadolu; stanbul, Takent; Turgutlu, rgp; Akaky, ayrba; Bahelievler, Kzlay, Saryer vb. 14. Yer adlarnda ilk isimden sonra gelen ve deniz, nehir, gl, da, boaz vb. tr bildiren ikinci isimler byk harfle balar: Ar Da, Aral Gl, Asya Yakas, anakkale Boaz, Dicle Irma, Ege Denizi, Erciyes

Da, Frat Nehri, Svey Kanal, Tuna Nehri, Van Gl, Zigana Geidi vb. UYARI: zel ada dhil olmayp tamlama kuran ehir, il, ile, belde, ky vb. szler kk harfle balar: Konya ili, Etimesgut ilesi, Uzungl beldesi, Taflan ky vb. 15. Mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak adlarnda geen mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak kelimeleri byk harfle balar: Halit Rifat Paa Mahallesi, Yunus Emre Mahallesi, Karaky Meydan, Zafer Meydan, Gazi Mustafa Kemal Bulvar, Ziya Gkalp Bulvar, Nene Hatun Caddesi, Cemal Nadir Soka, nklap Soka vb. 16. Saray, kk, han, kale, kpr, kule, ant vb. yap adlarnn btn kelimeleri byk harfle balar: Dolmabahe Saray, shakpaa Saray, ankaya Kk, Horozlu Han, Ankara Kalesi, Alanya Kalesi, Galata Kprs, Mostar Kprs, Beyazt Kulesi, Zafer Abidesi, Bilge Kaan Ant vb. 17. Yer bildiren zel isimlerde ksaltmal syleyi sz konusu olduunda, yer adnn ilk harfi byk yazlr: Hisardan, Boazdan, Kke vb. 18. Kurum, kurulu ve kurul adlarnn her kelimesi byk harfle balar: Trkiye Byk Millet Meclisi, Trk Dil Kurumu, Dil ve Tarih-Corafya Fakltesi, Devlet Malzeme Ofisi, Mill Ktphane, ocuk Esirgeme Kurumu, Atatrk Orman iftlii, ankaya Lisesi; Anadolu Kulb, Mavi Ke Bakkaliyesi; Trk Oca, Yeilay Dernei, Muharip Gaziler Dernei, Emek naat; Bakanlar Kurulu, Trk Dili Dergisi Yayn Danma Kurulu, Talim ve Terbiye Kurulu Bakanl; Trk Dili ve Edebiyat Blm vb. 19. Kanun, tzk, ynetmelik, ynerge, genelge adlarnn her kelimesi byk harfle balar: Medeni Kanun, Trk Bayra Tz, Telif Hakk Yayn ve Sat Ynetmelii vb. 20. Kurum, kurulu, kurul, merkez, bakanlk, niversite, faklte, blm, kanun, tzk, ynetmelik ve makam szleri asllar kastedildiinde byk harfle balar: Trkiye Byk Millet Meclisi her yl 1 Ekimde toplanr. Bu yl ise Meclis, yeni dneme erken balayacak. Trk Dil Kurumu almalarn titizlikle srdryor. Ataszleri ve Deyimler Szl, Kurumun 21 Mays 2009 tarihinde Karsta dzenledii toplantda kullanma ald. 2876 sayl Kanun bu yl yeniden gzden geiriliyor. Yazarlara denecek telif creti, Telif Hakk Yayn ve Sat Ynetmeliine gre dzenlenmektedir. Yaplan ilem Ynetmelikin 4nc maddesine aykr dmektedir. 21. Kitap, dergi, gazete ve sanat eserlerinin (tablo, heykel, beste vb.) her kelimesi byk harfle balar: Nutuk, Safahat, Kendi Gk Kubbemiz, Anadolu Notlar, Sinekli Bakkal; Trk Dili, Trk Kltr, Varlk; Resm Gazete, Hrriyet, Milliyet, Trkiye, Yeni Asr; Kaplumbaa Terbiyecisi; Yorgun Herkl; Saraydan Kz Karma, Onuncu Yl Mar vb. UYARI: zel ada dhil olmayan gazete, dergi, tablo vb. szler byk harfle balamaz: Milliyet gazetesi, Trk Dili dergisi, Hal Dokuyan Kzlar tablosu vb. UYARI: Kitap, makale, tiyatro eseri, kurum ad vb. zel adlarda yer alan kelimelerin ilk harfleri byk yazldnda ve, ile, ya, veya, yahut, ki, da, de szleriyle m, mi, mu, m soru eki kk harfle yazlr: Mai ve Siyah, Su ve Ceza, Leyla ile Mecnun, Turfanda m, Turfa m?, Diyorlar ki, Dnyaya kinci Geli yahut Sr inde Esrar, Ya Devlet Baa ya Kuzgun Lee, Ben de Yazdm, Atatrk Kltr, Dil ve Tarih Yksek Kurumu vb. zel adn tamam byk yazldnda ve, ile, ya, veya, yahut, ki, da, de szleriyle m, mi, mu, m soru eki de byk harfle yazlr: DL VE TARH-CORAFYA FAKLTESvb. 22. Ulusal, resm ve din bayramlarla anma ve kutlama gnlerinin adlar byk harfle balar: Cumhuriyet

Bayram, Ulusal Egemenlik ve ocuk Bayram, 19 Mays Atatrk Anma Genlik ve Spor Bayram, Ramazan Bayram, Kurban Bayram, Nevruz Bayram, Mira Kandili; Anneler Gn, retmenler Gn, Dnya Tiyatro Gn, 14 Mart Tp Bayram, Hdrellez vb. 23. Kurultay, bilgi leni, altay, ak oturum vb. toplantlarn adlarnda her kelimenin ilk harfi byk yazlr: VI. Uluslararas Trk Dili Kurultay, Kitle letiim Aralarnda Trkenin Kullanm Bilgi leni, Karamanl Trkesi Aratrmalar altay vb. 24. Tarih olay, a ve dnem adlar byk harfle balar: Kurtulu Sava, Mill Mcadele, Cilal Ta Devri, lk a, Lale Devri, Cahiliye Dnemi, Buzul Dnemi, Mill Edebiyat Dnemi, Servetifnun Dneminin, Tanzimat Dneminde vb. 25. zel adlardan tretilen btn kelimeler byk harfle balar: Trklk, Trklemek, Trk, Trklk, Trke, Avrupal, Avrupallamak, Asyallk, Darvinci, Konyal, Bursal vb. UYARI: zel ad kendi anlam dnda yeni bir anlam kazanmsa byk harfle balamaz: acem (Trk mziinde bir perde), hicaz (Trk mziinde bir makam), nihavent (Trk mziinde bir makam), amper (elektrik akmnda iddet birimi),jul (fizikte i birimi), allahlk (saf, zararsz kimse), donkiotluk (gerei yokken kahramanlk gstermeye kalkma) vb. UYARI: Para birimleri byk harfle balamaz: avro, dinar, dolar, lira, kuru, liret vb. UYARI: zel adlar yerine kullanlan "o" zamiri cmle iinde byk harfle yazlmaz. UYARI: Mzikte kullanlan makam ve tr adlar byk harfle balamaz: acemairan, acembuselik, bayati, hicazkr, trk, varsa, bayat vb. 26. Yer, millet ve kii adlaryla kurulan birleik kelimelerde sadece zel adlar byk harfle balar: Antep fst, Brksel lahanas, Frenk gmlei, Hindistan cevizi, ngiliz anahtar, Japon gl, Mara dondurmas, Van kedisi vb. . Belirli bir tarih bildiren ay ve gn adlar byk harfle balar: 29 Mays 1453 Sal gn, 29 Ekim 1923, 28 Aralk 1982de greve balad. Lale Festivali 25 Haziranda balayacak. Belirli bir tarihi belirtmeyen ay ve gn adlar kk harfle balar: Okullar genellikle eylln ikinci haftasnda retime balar. Yrtme Kurulu toplantlarn perembe gnleri yaparz. D. Tabela, levha ve levha niteliindeki yazlarda geen kelimeler byk harfle balar: Giri, k, Mdr, Vezne, Bakan, Doktor, Otobs Dura, Dolmu Dura, ehirler Aras Telefon, 3. Kat, 4. Snf, 1. Blok vb. E. Kitap, bildiri, makale vb.nde ana balktaki kelimelerin tamam, alt balktaki kelimelerin ise yalnzca ilk harfleri byk olarak yazlr. F. Kitap, dergi vb.nde bulunan resim, izelge, tablo vb.nin altnda yer alan aklayc yazlar byk harfle balar. Aklayc yaz, cmle niteliinde deilse sonuna nokta konmaz.

Saylarn Yazl 1. Saylar harflerle de yazlabilir: bin yldan beri, on drt gn, haftann beinci gn, ayda bir, yz soru, iki hafta sonra, nc snf vb.

Buna karlk saat, para tutar, l, istatistik verilere ilikin saylarda rakam kullanlr: 17.30da, 11.00de, 1.500.000 lira, 25 kilogram, 150 kilometre, 15 metre kuma, 1.250.000 kii vb. Saatler ve dakikalar metin iinde yazyla da yazlabilir: saat dokuzu be gee, saat yediye eyrek kala, saat sekizi on dakika saniye gee, mesela saat onda vb. Drt veya daha ok basamakl saylarn kolay okunabilmesi amacyla iinde geen bin, milyon, milyarve trilyon szleri harfle yazlabilir: 1 milyar 500 milyon kii, 3 bin 255 kalem, 8 trilyon 412 milyar vb. 2. Birden fazla kelimeden oluan saylar ayr yazlr: iki yz, yz altm be, bin iki yz elli bir vb. 3. Para ile ilgili ilemlerle senet, ek vb. ticari belgelerde geen saylar bitiik yazlr: 650,35 (altyzelliTL,otuzbekr.) 4. Yzde ve binde iaretleri yazlrken saylarla iaret arasnda boluk braklmaz: %25, 50 vb. 5. Adlar saylardan oluan iskambil oyunlar bitiik yazlr: altmalt, ellibir, yirmibir vb. 6. Romen rakamlar tarih olaylarda, yzyllarda, hkmdar adlarnda, tarihlerde aylarn yazlnda, kitap ve dergi ciltlerinde, kitaplarn asl blmlerinden nceki sayfalarn numaralandrlmasnda, maddelerin sralandrlmasnda kullanlr: II. Dnya Sava; XX. yzyl; III. Selim, XIV. Louis, II. Wilhelm, V. Karl, VIII. Edward; 1.XI.1928; I. Cilt; I)... II) ... vb. 7. Drt veya daha ok basamakl saylar sondan saylmak zere l gruplara ayrlarak yazlr ve aralarna nokta konur: 4.567, 326.197, 49.750.812, 28.434.250.310.500 vb. 8. Saylarda kesirler virglle ayrlr: 15,2 (15 tam, onda 2); 5,26 (5 tam, yzde 26) vb. 9. Sra saylar yazyla ve rakamla gsterilebilir. Rakamla gsterilmesi durumunda ya rakamdan sonra bir nokta konur ya da rakamdan sonra kesme iareti konularak derece gsteren ek yazlr: 15., 56., XX.; 15inci, 56nc, XXnci vb. UYARI: Sra saylar ekle gsterildiklerinde rakamdan sonra sadece kesme iareti ve ek yazlr, ayrca nokta konmaz: 8.inci deil 8inci, 2.nci deil 2nci vb. 10. letirme saylar 100erdeil yzer vb. rakamla deil yazyla belirtilir: 2er deil ikier, 9ar deil dokuzar,

11. Baya kesirlere getirilecek ekler alttaki say esas alnarak yazlr: 4/8i (drt bl sekizi), 1/2si (bir bl ikisi) vb. 12. Bir zorunluluk olmadka cmle rakamla balamaz.

nsz Uyumu Dilimizde sert nszle biten kelimeler sert nszle balayan ekler alr: a-t, a-, bak-tm, bas-k, iekten, d-kn, ge-tim, ipek-i, se-kin, se-ti, st- vb. Yumuak nszle biten kelimeler ise yumuak nszle balayan ekler alr: al-d, an-d, bil-gi, del-gi, gz-c, ver-di, yol-da vb.

nl Dmesi 1. ki heceli baz kelimeler nlyle balayan bir ek aldklarnda ikinci hecelerindeki dar nller der:az / az, aln / aln, bar / barm, beniz / benzi, beyin / beynimiz, boyun / boynu, br / brm, burun / burnu, geniz / genzi, gs / gsn, gnl / gnlnz, karn / karn, oul / olu; evir- / evril-, devir- / devril- vb. 2. nlyle balayan ek aldklarnda vurgusuz orta hecesindeki dar nls den kelimelerle oluturulan ikilemelerde ikinci kelimenin dar nls dmez: az aza, burun buruna, koyun koyuna (yatmak), omuz omuza, devirden devire, nesilden nesile, ouldan oula, ehirden ehire vb. 3. eri, dar, ileri, ura, bura, ora, yukar, aa gibi szler ek aldklarnda sonlarnda bulunan nller dmez: ierde deil ieride, dardan deil dardan, ilerde deil ileride, urda deil urada, burda deil burada, orda deil orada, yukarda deil yukarda, aada deil aada vb.

Kk nl Uyumu Bir kelimede dz nlden sonra dz (a, e, , i), yuvarlak nlden sonra yuvarlak dar (u, ) veya dz geni (a, e) nller bulunur: anlamal, bilek, ilek, srmak, lklamak, kayk, seslenmek, yeil; boyunduruk, breki, ocuk, gremek, ocak, odun, zlemek, srmek, vurmak, yoklamak, yorgunluk, yumurta, yreksiz vb. Kk nl uyumuna aykr Trke kelimeler de vardr: avu, avurt, amur, kabuk, kavuk, kavun, kavurmak, kavumak, savurmak, yamur vb. Kk nl uyumu, alnt kelimelerde aranmaz: aktr, alkol, bandrol, daktilo, kabul, doktor, muzr, mhim, mmin, mzik, profesr, radyo, vakur vb. Kk nl uyumuna aykr baz kelimelere getirilen ekler, kelimenin son nlsne uyar: kavun-u, konsolos-luk, muzr-lk, mzik-i, yamur-luk vb. Baz alnt kelimelerde ekler bu uyuma girmez: alkol-l, kabul-, bandrol-l, saat-lik vb. -ki aitlik eki yalnzca birka rnekte kk nl uyumuna uyar: bugnk, dnk, brk vb. Byk ve kk nl uyumuyla ilgili yukardaki kurallar aadaki izelgede de gsterilmi ve rneklendirilmitir:

a a, (takar, alr) e e, i (geer, gelir) , a (kl, ksa) i i, e (ilik, ince)

o u, a (omuz, oya) , e (l, rdek) u u, a (uzun, ufak) , e (t, rkek)

Byk nl Uyumu Bir kelimenin birinci hecesinde kaln bir nl (a, , o, u) bulunuyorsa dier hecelerdeki nller de kaln, ince bir nl (e, i, , ) bulunuyorsa dier hecelerdeki nller de ince olur: adm, ayak, boyunduruk, burun, dalga, dudak, krlang; beik, bilezik, gelincik, gzlk, zengi, vergi, yzk vb. Byk nl uyumuna aykr olan Trke kelimeler de vardr: anne, dahi, elma, hangi, hani, inanmak, karde, iman vb. Alnt kelimelerde byk nl uyumu aranmaz: ahenk, badem, ceylan, iroz, dkkn, fidan, gazete, hamsi, kestane, limon, model, niasta, otomatik, pehlivan, selam, tiyatro, viraj, ziyaret vb. Bitiik yazlan birleik kelimelerde byk nl uyumu aranmaz: akgz, bilgisayar, ekyat, hanmelivb. -gil, -ken, -leyin, -mtrak, -yor ekleri byk nl uyumuna uymaz: akam-leyin, bakla-gil-ler, alr-ken, eki-mtrak, yr-yor vb. -da (-ta) eki baz kelimelerde byk nl uyumuna uymaz: din-da, gnl-da, meslek-ta, lk-da vb. -ki aitlik eki byk nl uyumuna uymaz: akamki, duvardaki, karki, onunki, yarnki, yoldaki vb. Byk nl uyumuna girmeyen kelimelere gelen ekler, kalnlk incelik bakmndan son hecenin nlsne uyar: adalet-li, anne-si, karde-lik, meslekta-mz, iman-lk vb. Baz alnt kelimelerde ekler bu uyuma girmez: idrak-i, mehul-e, mentol-de, sembol-ler vb. Son nlleri kaln sradan olmasna karn son sesleri ince sylenen baz alnt kelimeler ince nll ekler alr: alkol / alkol, hakikat / hakikati, helal / helalimiz, idrak / idrakimiz, kabul / kabul, kontrol / kontrol, protokol / protokole, saat / saate, sadakat / sadakati, santral / santraller vb.

Dzeltme areti Dzeltme iaretinin kullanlaca yerler aada gsterilmitir: 1. Yazllar bir, anlamlar ve sylenileri ayr olan kelimeleri ayrt etmek iin okunular uzun olan nllerin zerine konur: adem (yokluk), dem (insan); adet (say), det (gelenek, alkanlk); alem(bayrak), lem (dnya, evren); ak (eklem kemii), k (vurgun, tutkun); hal (sebze, meyve vb. satlan yer), hl (durum, vaziyet); hala (babann kz kardei), hl (henz); rahim (esirgeme), rahm (koruyan, acyan); ura (u yer), ra (danma kurulu) vb. UYARI: Katil (<katl = ldrme) ve kadir (<kadr = deer) kelimeleriyle karma olasl olduu hlde katil (ka:til = ldren) ve kadir (ka:dir = gl) kelimelerinin dzeltme iareti konmadan yazlmas yaygnlamtr. 2. Arapa ve Farsadan dilimize giren birtakm kelimelerle zel adlarda bulunan ince g, k nszlerinden sonra gelen a ve u nlleri zerine konur: dergh, gvur, karargh, tezgh, yadigr, Nigr; dkkn, hikye, kfir, kt, Hakkri, Kzm; glgn, merzeng; mahkm, mezkr, skn, skt vb. Kii ve yer adlarnda

ince l nsznden sonra gelen a ve u nlleri de dzeltme iareti ile yazlr: Halk, Lle, Naln; Bal, Elz, slhiye, Ldik, Lpseki, Selnik vb. 3. Nispet ekinin, belirtme durumu ve iyelik ekiyle karmasn nlemek iin kullanlr: (Trk) askeri veasker (okul), (slam) dini ve din (bilgiler), (fizik) ilmi ve ilm (tartmalar), (Atatrkn) resmi veresm (kurulular) vb. Nispet eki alan kelimelere Trke ekler getirildiinde dzeltme iareti olduu gibi kalr: millletirmek, milllik, resmletirmek, resmlik vb.

nllerin Nitelikleri Trkede sesler, nller ve nszler olmak zere iki ana gruba ayrlr. Ses yolunda bir engele arpmadan kan sese nl denir. Trkede sekiz nl vardr: a, e, , i, o, , u, nller u biimde snflandrlr: A. Dilin durumuna gre: 1.Kaln nller: a, , o, u 2.nce nller: e, i, , B. Dudaklarn durumuna gre: 1.Dz nller: a, e, , i 2.Yuvarlak nller: o, , u, C. Azn aklna gre: 1.Geni nller: a, e, o, 2.Dar nller: , i, u, nllerin nitelikleri aadaki izelgede toplu olarak gsterilmitir:

Dz Geni a e Dar i

Yuvarlak Geni o Dar u

Kaln nce

Ses, Harf ve Alfabe

Akcierlerden gelen havann ses yolunda oluturduu titreime ses denir. Ses, dilin ilevli en kk birimidir. Harf ise sesin yazdaki karldr. Bir dildeki harflerin belirli bir sraya dizilmi btnne alfabe denir. Trk alfabesi, Latin harfleri esas alnarak 1.XI.1928 gn ve 1353 sayl Trk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakknda Kanun ile kabul edilmitir. Bu Kanuna gre Trk alfabesinde 29 harf bulunmaktadr.* Trk alfabesindeki harflerin sra saylar, adlar, kitap ve el yazs biimleri ile kodlar** aada belirtilmitir:

* Kanunda nce i sonra belirtilmise de yaygn ve yerlemi olan sraya gre nce sonra i gelmektedir. ** Trk Kodlama Sistemi, ilgili kurum ve kurulularla bilim adamlarnn grleri alnarak TDK mla Klavuzu alma Grubu tarafndan 8 Ocak 2004 gn belirlenmi ve TSE tarafndan Nisan 2005/TS 13148 numaral belge ile lnl (standart) hle getirilmitir.