You are on page 1of 287

IPSA

INSTITUT
Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta

Naziv projekta: “Autocesta u Koridoru Vc” Priprema planske i studijske dokumentacije Lot br. 1

Studija uticaja na okolinu Knjiga 01 Juni 2007

IPSA
INSTITUT
Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta

Glavne naznake projekta
Naručilac: Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta BA-5C-ICB-01-S-04-BOS “Autocesta u Koridoru Vc“ Priprema planske i studijske dokumentacije Direktor projekta: mr. Kupusović Namik,dipl.ing. Zamjenik direktora projekta: Božo Blagojević,dipl.ing. Telefon (00387 33) 204 620 Fax (00387 33) 668 493 E-mail: mkpbih@bih.net.ba IPSA Institut d.o.o., Put života bb, 71000 Sarajevo, Bosna i Hercegovina Prof. dr. Ešref Gačanin, Generalni direktor IPSA Instituta Ana Handžić, dipl.ing. Bisera Karalić-Hromić,dipl.ing.

Ugovor br.: Naziv:

Ovlašteni predstavnici Naručioca: Kontakti Naručioca:

Vodeći konsultant

Ovlašteni predstavnik Vodećeg konsultanta: Ugovorni direktor i rezidentni direktor projektaLOT1 Kontakti Vodećeg konsultanta:

Telefon (00387 33) 276 320 Fax (00387 33) 276 355 E-mail: ipsage@bih.net.ba Institut za hidrotehniku Stjepana Tomića 1, 71000 Sarajevo, BiH Traser Maršala Tita 70, 71000 Sarajevo, BiH DIVEL Tešanjska 5a, 71000 Sarajevo, BIH Zavod za saobraćaj Stjepana Tomića 1, 71000 Sarajevo, BiH IGH d.d. Janka Rakuše 1, 10000 Zagreb, R. Hrvatska Urbanistički zavod RS a.d. Save Mrkalja 16, 51000 Banja Luka, BIH

Konsultanti-partneri:

PLANSKO – STUDIJSKA DOKUMENTACIJA AUTOPUTA NA KORIDORU Vc
LOT 1: DIONICA SVILAJ – DOBOJ JUG (KARUŠE)

STUDIJA UTICAJA NA OKOLINU FAZA II
PODFAZA – STUDIJA UTICAJA NA OKOLINU

IPSA Institut, Sarajevo

Sarajevo, juni 2007

IPSA
INSTITUT
Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta

NARUČILAC:

MINISTARSTVO KOMUNIKACIJA I TRANSPORTA BOSNE I HERCEGOVINE

OVLAŠTENI PREDSTAVNIK KONSULTANATA: IPSA INSTITUT, SARAJEVO LOT 1: DIONICA SVILAJ - DOBOJ JUG (KARUŠE) STUDIJA UTJECAJA NA OKOLIŠ FAZA II PODFAZA – STUDIJA UTICAJA NA OKOLINU KONSULTANTI:
KOORDINATOR GRUPE:

URBANISTIČKI ZAVOD RS, Banja Luka
mr. Milan Veljković, dipl. inž. građ. Prof. dr. Tarik Kupusović, dipl.inž. građ. Prof. dr. Hamid Čustović, dipl. inž. polj. mr. Nijaz Lukovac, diplć inž. građ. mr. Amir Fejzić, dipl. inž. saob. mr. Azra Čabaravdić, dipl. inž. mr. Slavko Maksimović, dipl. inž. meteor. Dragan Milić, dipl. inž. građ. Barbara Stošić, dipl. inž. građ. Branko Erak, dipl. inž. građ. Dragana Selmanagić dipl.inž.građ. Sabina Hadžiahmetović, dipl.inž.građ. Vukašin Balta, dipl.inž.geol. Jozo Stefanjuk, inž.građ. Želimir Sočo, geometar Dragan Savović, dipl. inž. arh. Ljilja Dmitrović, dipl. inž. arh. Hrnić Dragica, dipl. prostorni planer Davor Babić, dipl. ing. Marta Brkić, dipl. ing. Ratko Đorđević, dipl. ing. Jović Vera, dipl. inž. arh. Danica Spasova, dipl. inž. meteor.

EKSPERTNI TIM:

IPSA
INSTITUT
Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta

STUDIJA UTICAJA NA OKOLINU

Voditelj projekta: Ana Handžić, dipl. inž. građ. Odgovorni projektant: mr. Milan Veljković, dipl. inž. građ.

Direktor: Prof.dr Ešref Gačanin

IPSA INSTITUT Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta Sarajevo. 2007 .

...1.................3.... Primjenjena metodologija ............................. 49 3.......................................................... 63 3........................................................... Padavine...........1..................1.................................................................................. 49 3............................................................................................... Vlažnost vazduha ............................... 34 2........... OPIS PREDLOŽENOG PROJEKTA ...... 55 3...................5.......... Dionica 2: Odžak ................2............3.5................ 84 4............. 95 4.4...5...........61 3....................................... Opština Vukosavlje....................3....... 75 4....................79 do km17+289.............................. Dionica 5: Johovac .............1 Svrha i cilj projekta . 51 3.....................................2........................Odžak od km 0+000......................6.......................1...................... Tehnički opis usvojene trase.................2.....................02 do km 62+634...7.....................2..........................58 3..............8............................................ 93 4......................................................2...................... Projektni zadatak .................................... 35 2.................... .... Opština Doboj-Jug.........................................4 Društveno ekonomski značaj Projekta ......14 do km 52+816.......................................................................5...............................21 ............................ 70 3......... 65 3........ Dionica 6: Rudanka ..............................................01 .......Podnovlje od km 17+289.......00 do km 10+890.............................3............3.........Rudanka od km 46+624........5........ 39 2..................................................... Vjetar ..5........14... Indeks mraza .....2.......................1 2.. 92 4...............1.......................79 ................... 40 2.. 72 3.....................59 do km 46+624.... 81 4..02 .............................Vukosavlje od km10+289....................................... 41 2................ Zaključne konstatacije ................ 42 3... 68 3................................ UVOD ....01 do km 33+466.......... Podaci i prostorno planska dokumentacija specifičnog područja kojim će prolaziti autocesta na koridoru Vc.....................1... 92 4..................4.......1........6......................2...................5......................59.................................................. Zakonska regulativa ...5......................... Temperatura zraka ......... 77 4......2....................1.......... NETEHNIČKI REZIME .......................... Pojava magle........................ Opština Modriča ..2.................Johovac od km 33+466.....................4...2......... 74 4..7. Prostorne granice istraživanja u okviru SUO ............................2.............................. 66 3............. 99 ................... Opšta metodologija................ 88 4....... OPIS OKOLINE KOJA BI MOGLA BITI UGROŽENA PROJEKTOM .................................... Demografske i ekonomske karakteristike ..2.....2................................................................2............. Osunčavanje i oblačnost .......3.. 73 3...........1........................................................ 86 4..... 87 4............3 Prostorno-planska dokumentacija uticajnog područja ...... Opština Odžak...............................3.......... 99 4.. 94 4...................6......1......................................................................................3......................................................................................................5.............. Metodologija izrade SUO .. Opština Doboj............................................. Klimatske i meteorološke karakteristike ........... 34 2..................IPSA INSTITUT Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta SADRŽAJ: 1......................................1............................... 52 3.. Dionica: 4 Podnovlje ........... 75 4..................................6.............. 79 4................. Otpadni materijali i emisije ..................................................................................... Dionica 1: Svilaj ......................1.... Osnove za procjenu uticaja na okolinu ....... Opština Usora..................................................... 75 4...........Karuše od km 52+816.1..5.. Dionica 3: Vukosavlje ......3...2 Opšti opis projekta .

IPSA
INSTITUT
Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta

4.3. Geomorfološke karakteristike ................................................................................ 99 4.4. Geološke, inženjersko-geološke i geotehničke karakteristike ........................ 100
4.4.1. Geološke katakteristike terena ....................................................................... 100 4.4.2. Inženjerskogeološke karakteristike ................................................................ 102 4.4.3. Seizmotektonske karakteristike...................................................................... 103 4.5. Hidrogeološke i hidrografske karakteristike i njihove hidrološke značajke ... 105 4.5.1. Hidrogeološke karakteristike .......................................................................... 105 4.5.1.1. Izvori podzemnih voda za vodosnabdijevanje ........................................... 108 4.5.2. Hidrografske karakteristike............................................................................. 114 4.5.2.1. Pregled vodotoka koje presjeca trasa autoputa ......................................... 114 4.5.3. Hidrološke karakteristike ................................................................................ 117 4.5.4. Kvalitet površinskih i podzemnih voda ........................................................... 118 4.5.4.1. Kvalitet površinskih voda ........................................................................ 119 4.5.4.2. Kvalitet podzemnih voda ......................................................................... 127 4.6. Tlo i bonitet zemljište............................................................................................. 128 4.6.1. Primijenjena metoda istraživanja.................................................................... 128 4.6.2. Opće karakteristike područja trase................................................................. 128 4.6.3. Tipološka zastupljenost zemljišta u širem području trase koridora Vc........... 130 4.6.4. Prikaz kategorija upotrebne vrijednosti zemljišta .......................................... 134 4.7. Flora ......................................................................................................................... 138 4.7.1. Šume .............................................................................................................. 138 4.7.2. Travnjaci i oranice .......................................................................................... 140 4.7.2.1. Travnjaci ............................................................................................... 140 4.7.2.2. Oranice ................................................................................................. 140 4.8.Fauna........................................................................................................................ 141 4.8.1. Nizinski dio koridora Vc .................................................................................. 141 4.8.2. Gorski dio koridora Vc .................................................................................... 143 4.9. Pejzaž .......................................................................................................... 146 4.9.1. Prirodni pejzaž................................................................................................ 146 4.9.2. Kultivirani pejzaž............................................................................................. 147 4.9.3. Izgrađeni pejzaž ............................................................................................. 147 4.9.4. Kulturno-istorijski pejzaž................................................................................. 148 4.10. Zaštićeni dijelovi prirode ............................................................................ 149 4.11. Kulturno-historijsko naslijeđe ..................................................................... 152 4.11.1. Opština Odžak.............................................................................................. 152 4.11.2. Opština Vukosavlje....................................................................................... 153 4.11.3. Opština Modriča ........................................................................................... 153 4.11.4. Opština Doboj .............................................................................................. 154 4.12. Lovstvo....................................................................................................... 155 4.13. Stanje komunalne buke ............................................................................. 156 4.13.1. Opis mjernih mjesta...................................................................................... 157 4.13.2. Izvori buke .................................................................................................... 157 4.13.3. Uvjeti mjerenja.............................................................................................. 157 4.14. Infrastruktura ........................................................................................................ 158 4.14.1. Opština Odžak.............................................................................................. 158 4.14.1.1. Putna mreža ..................................................................................... 158 4.14.1.2. Elektroenergetika ............................................................................... 159

IPSA
INSTITUT
Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta
4.14.1.3. Telekomunikacije............................................................................... 159 4.14.1.4. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda ..................................... 159

4.14.2. Opština Vukosavlje....................................................................................... 160 4.14.2.1. Putna mreža ..................................................................................... 160 4.14.2.2. Telekomunikacije............................................................................... 161 4.14.2.3. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda ..................................... 161 4.14.3. Opština Modriča ........................................................................................... 162 4.14.3.1. Putna mreža ..................................................................................... 162 4.14.3.2. Elektroenergetika .............................................................................. 163 4.14.3.3. Telekomunikacije............................................................................... 163 4.14.3.4. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda ..................................... 163 4.14.4. Opština Doboj............................................................................................... 164 4.14.4.1. Putna mreža ..................................................................................... 164 4.14.4.2. Elektroenergetika .............................................................................. 166 4.14.4.3. Telekomunikacije............................................................................... 166 4.14.4.4. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda ..................................... 166 4.14.5. Opština Usora............................................................................................... 167 4.14.5.1. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda ..................................... 167 4.14.6. Opština Doboj-Jug........................................................................................ 168 4.14.6.1. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda ..................................... 168 4.15. Ugroženost od mina ................................................................................... 170 4.16. Emisije i kvalitet zraka................................................................................ 170 5. OPIS MOGUĆIH ZNAČAJNIH UTICAJA PROJEKTA NA OKOLINU ................. 174 5.1. Osnove za procjenu uticaja na okolinu ........................................................ 174 5.2. Socijalni uticaji - uticaj na stanovništo i naseljenost..................................... 176 5.2.1. Uticaji u toku izgradnje ................................................................................... 176 5.2.1.1. Zauzimanje površina .............................................................................. 177 5.2.2. Uticaji u toku eksploatacije ............................................................................. 179

5.3. Mikroklima .................................................................................................... 180
5.3.1. Uticaji u fazi izgradnje..................................................................................... 180 5.3.2. Uticaji u fazi eksploatacije .............................................................................. 180 5.4. Uticaj na vode ....................................................................................... 181 5.4.1. Uticaji u fazi izgradnje..................................................................................... 182 5.4.2. Uticaji u fazi eksploatacije .............................................................................. 187 5.4.2.1. Osnovne karakteristike izvora zagađenja.................................................. 188 5.4.2.2. Vrste, oblik prisustva i količina zagađujućih materija .................................. 188 5.4.3. Uticaji na vode u slučaju akcidentnih situacija ............................................... 189 5.5. Uticaj na vazduh .......................................................................................... 190 5.5.1. Osnovne postavke kvantifikacije .................................................................... 190 5.5.2. Mjerodavne komponente aerozagađenja ....................................................... 190 5.5.3. Uticaji mjerodavnih aerozagađivača............................................................... 191 5.5.3.1. Ugljenmonoksid ..................................................................................... 191 5.5.3.2. Oksidi azota .......................................................................................... 192 5.5.3.3. Ugljovodonici ......................................................................................... 192 5.5.3.4. Sumpordioksid ....................................................................................... 192 5.5.3.5. Olovo i njegova jedinjenja ....................................................................... 192 5.5.4. Normirane vrijednosti...................................................................................... 193

IPSA
INSTITUT
Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta 5.5.5. Uticaji u fazi izgradnje..................................................................................... 193 5.5.6. Uticaji u fazi eksploatacije .............................................................................. 193 5.5.6.1. Metodologija proračuna .......................................................................... 194 5.5.6.2. Rezultati proračuna i analiza ................................................................... 194 5.6. Uticaj na tlo i poljoprivredno zemljište ................................................... 196 5.6.1. Izvori oštećenja i zagađenosti ........................................................................ 196 5.6.2. Procjena koncentracije teških metala ............................................................ 198 5.6.3. Uticaji u fazi izgradnje..................................................................................... 201 5.6.4. Uticaji u fazi eksploatacije .............................................................................. 202 5.7. Uticaj na floru ............................................................................................... 202 5.7.1. Uticaji u fazi izgradnje..................................................................................... 202 5.7.2. Uticaji u fazi eksploatacije .............................................................................. 203 5.8. Uticaj na faunu ............................................................................................. 204 5.8.1. Uticaji u toku izviđenja radova........................................................................ 204 5.8.2. Uticaji u toku eksploatacije ............................................................................. 205 5.9. Uticaj na pejzaž............................................................................................ 205 5.9.1 Uticaji u toku izviđenja radova......................................................................... 206 5.9.2 Uticaji u toku eksploatacije .............................................................................. 206 5.9.2.1. Geometrisko oblikovanje trase ................................................................. 206 5.9.2.2. Pejzažne karakteristike............................................................................ 206 5.10. Uticaj na zaštićene dijelove prirode i kulturno-historijsko nasljeđe ............ 208 5.10.1. Uticaji u toku izviđenja radova...................................................................... 208 5.10.2. Uticaji u toku eksploatacije ........................................................................... 208 5.11. Uticaj na šume i lovstvo ............................................................................. 208 5.11.1. Uticaji u toku iizgradnje ................................................................................ 209 5.11.2. Uticaji u toku eksploatacije ........................................................................... 209 5.12. Uticaj buke ................................................................................................. 210 5.12.1. Izvori buke na autoputu ................................................................................ 211 5.12.2. Uticaji buke ................................................................................................... 212 5.12.3. Postojeći i budući uticaj buke na postojećoj putnoj mreži ............................ 212 5.12.4. Ekološki standardi za nivoe uticaja buke...................................................... 212 5.12.5. Uticaj buke bez mjera za zaštitu od buke.................................................... 214 5.13. Uticaj vibracija ............................................................................................ 214 5.13.1. Uticaji u toku izvođenja radova..................................................................... 216 5.13.2. Uticaji u toku eksploatacije ........................................................................... 216 5.13.2.1. Osnovni metodološki postupci proračuna ............................................. 216 5.13.2.2. Proračun u granicama uticajne zone.................................................... 217 5.13.2.3. Rezultati proračuna i analiza............................................................... 217 5.14. Uticaji na infrastrukturu .............................................................................. 217 5.14.1. Uticaji u toku izgradnje ................................................................................. 217 5.14.1.1 Odnos trase prema naseljenim mjestima i putnoj mreži .......................... 217 5.14.1.2. Odnos trase prema vodoprivredi ......................................................... 219 5.14.1.3. Odnos trase prema vodosnabdijevanju i vodnoj infrastrukturi ................. 220 5.14.1.4. Odnos trase prema elektroenergetskom sistemu .................................. 220 5.14.1.5. Odnos trase prema sistemu za transport gasa...................................... 221 5.14.1.6. Odnos trase prema sistemu telekomunikacija ....................................... 221 5.10.2. Uticaji u toku eksploatacije ........................................................................... 222

IPSA
INSTITUT
Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta

5.15. Uticaj autoputa sa aspekta saobraćajnih nezgoda..................................... 222 6. OPIS MJERA ZA UBLAŽAVANJE EFEKATA NA OKOLINU ............................. 223 6.1. Opšte mjere zaštite životne sredine ............................................................. 223 6.2. Posebne mjere ublažavanja negativnih efekata na okoliš ........................... 223 6.3. Tehničke mjere ublažavanja negativnih efekata na okoliš............................ 224
6.3.1. Stanovništvo ................................................................................................... 224 6.3.1.1. Mjere zaštite u toku izgradnje .................................................................. 224 6.3.1.1.1. Zauzimanje površina .................................................................... 224 6.3.1.1.2. Mjere za umanjenje socijalnih uticaja ................................................ 225 6.3.1.1.3. Ostale mjere ............................................................................... 226 6.3.1.2. Mjere zaštite u fazi eksploatacije ............................................................. 226
6.3.2.1. Mjere za prevenciju i ublažavanje negativnih efekata na vode tokom pripreme i izgradnje autoputa ........................................................ 227
6.3.2.1.1. Tokom viših faza projektovanja ........................................................ 227 6.3.2.1.2. Tokom građenja zahvata ................................................................ 229 6.3.2. Vode ............................................................................................................... 227 6.3.3. Vazduh ........................................................................................................... 233 6.3.3.1. Mjere zaštite u fazi izgradnje .................................................................. 233 6.3.3.2. Mjere zaštite u fazi eksploatacije ............................................................ 233 6.3.4. Tlo................................................................................................................... 233

6.3.4.1. Mjere za prevenciju i ublažavanje negativnih efekata na okoliš tokom priprema i građenja autoputa .................................................................. 233 6.3.4.2. Posebne mjere ublažavanja negativnih efekata na okoliš .......................... 235
6.3.4.2.1. Površine pojedinih pedosistematskih jedinica po kategorijama

....................................... 236 6.3.4.3. Mjere tokom viših faza projektovanja....................................................... 238 6.3.4.4. Tehničke mjere ublažavanja ................................................................... 239 6.3.4.5. Mjere u toku gradnje kao i u toku korištenja autoputa................................ 240 6.3.4.5.1. Mjere tokom građenja autoputa ...................................................... 240 6.3.4.5.2. Mjere tokom korištenja autoputa .................................................... 241 6.3.4.6. Zakonska regulativa korištenja i zaštite tla ............................................... 242 6.3.5. Flora i fauna.................................................................................................... 243 6.3.5.1. Mjere zaštite u fazi izgradnje............................................................. 243 6.3.5.2. Mjere zaštite u fazi eksploatacije ...................................................... 244 6.3.6. Pejzaž............................................................................................................. 244 6.3.6.1. Mjere zaštite u fazi izgradnje............................................................. 244 6.3.6.2. Mjere zaštite u fazi eksploatacije ...................................................... 244 6.3.7. Zaštićeni dijelovi prirode ................................................................................. 245 6.3.8. Kulturno historijsko nasljeđe........................................................................... 245 6.3.8.1. Mjere zaštite u fazi izgradnje............................................................. 246 6.3.8.2. Mjere u fazi eksploatacije.................................................................. 246 6.3.9. Buka................................................................................................................ 246 6.3.9.1. Mjere zaštite u toku izgradnje ........................................................... 246 6.3.9.2. Mjere zaštite u fazi eksploatacije ...................................................... 247 6.3.10. Infrastruktura ................................................................................................ 250 6.3.10.1 Mjere zaštite u fazi izgradnje........................................................... 250 6.3.10.2. Mjere zaštite u fazi eksploatacije ................................................... 252
upotrebne vrijednosti i kategorijama zaštite

IPSA
INSTITUT
Bosna i Hercegovina Ministarstvo komunikacija i transporta

7. ALTERNATIVNA RJEŠENJA I OPIS RAZLOGA ZBOG KOJIH JE IZABRANO DATO RJEŠENJE SA ASPEKTA ZAŠTITE OKOLINE ......................................... 253 8. NAZNAKE POTEŠKOĆA KOD IZRADE SUO..................................................... 255 9. PREKOGRANIČNI UTICAJ ................................................................................. 256 10. SISTEM MONITORINGA UZ ODREĐIVANJE METODOLOGIJE..................... 258
10.1. Monitoring kvaliteta voda........................................................................................ 262 10.1.1. Monitoring nultog stanja kvaliteta voda .............................................................. 262 10.1.1.1. Površinske vode ............................................................................... 262 10.1.1.2. Podzemne vode ............................................................................... 262 10.1.2. Monitoring u fazi građenja autoputa........................................................... 265 10.1.2.1. Površinske vode .............................................................................. 265 10.1.2.2. Podzemne vode .............................................................................. 266 10.1.3. Monitoring u fazi korištenja autoputa ......................................................... 266 10.1.3.1. Površinske vode .............................................................................. 266 10.1.3.2. Podzemne vode .............................................................................. 267 10.1.3.3. Otpadne vode iz separatora ulja i masti i objekata za prečišćavanje ..... 267 10.2. Monitoring tla......................................................................................................... 268 10.2.1. Nulto stanje monitoringa tla(prije početka izvođenja radova) .............................. 268 10.2.2. Monitoring tokom faze građenja ...................................................................... 268 10.2.3. Monitoring tokom eksploatacije objekta ........................................................... 269 10.3. Monitoring stanja ekosistema (biološki monitoring ............................................... 270

11. MJERE VEZANE ZA USLOVE RADA U VANREDNIM USLOVIMA

271

11.1. Rizik od neadekvatnih mjera zaštite........................................................... 271 11.2. Rizik od akcidenata u toku građenja i održavanja...................................... 272 11.3. Rizik od udesa opasnih tereta.................................................................... 272 11.4. Rizik od prirodnih katastrofa....................................................................... 273 12. LISTA ANEKSA ................................................................................................. 274

Sedamdesetih godina 20.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 1. plovni putevi i pristaništa na rijekama Savi. U skladu sa Panevropskim transportnim inicijativama. dolinama rijeka Bosne i Neretve.Sarajevo . odnosno autoputeva i brzih puteva. Sa planiranim povećanjem kapaciteta luke Ploče. preko Osijeka (Hrvatska). Sva studijska i projektna dokumentacija za autoput ima za cilj da sveobuhvatno razmotri potrebu za poboljšanjem kvaliteta transporta. glasnik BiH br. Na trećoj Panevropskoj konferenciji o transportu. da bi se zadovoljile potrebe stanovništva i privrede i uticalo na cjelokupni razvoj. Transportni koridor Vc na potezu kroz BiH uključuje: E-put E-73 Samac . koji preko luke Ploče ima izlaz na Jadransko more. Tom deklaracijom.Doboj . te «Helsinškom deklaracijom». 23.Mostar . koji raspolaže velikim turističkim mogućnostima.Čapljina . trasa koridora Vc dužine oko 330 km ide pravcem sjever-jug. u posljednje vrijeme u BiH je pojačana aktivnost na pripremi realizacije izgradnje saobraćajnica višeg ranga. utvrđen je i usvojen pravac ovih 10 trans-evropskih koridora i njihovih ogranaka. Kao što je već rečeno. kroz Bosnu i Hercegovinu.Sarajevo . takođe. Vijeka UNDP iz Ženeve predložio je inicijativu i plan za poboljšanje mreže autoputeva u Evropi. po osnovu dodjele koncesije na dijelu i trasi koja će biti definisana ugovorom” (Sl. augusta 2003. uključujući autoputeve. sredinom zemlje. Stoga je Ministarstvo transporta i komunikacija BIH: donijelo “Odluku o postojanju javnog interesa za izgradnju autoputa na koridoru Vc. Tuzla-Orašje i Jadransko-jonska autocesta) poduzete pripremne aktivnosti i za autoput na Koridoru Vc. Bosni i Neretvi. usvojena je "Helsinška deklaracija" koja predviđa potrebu za još 10 dodatnih Panevropskih koridora. željeznička pruga Samac . Tako su između ostalih putnih pravaca (Banja Luka-Gradiška. NETEHNIČKI REZIME Svrha i cilj projekta Koridor Vc je uvršten u mrežu TEM transportne infrastrukture Jugoistočne Evrope i ide pravcem od Budimpešte (Mađarska).Doljani.Doboj . Izlazni podaci iz studija će biti upotrebljeni kao osnove za donošenje investicionih odluka od strane naručioca studija i finansijskih institucija. U projekat je uključen i autoput Baltičko more-Jadransko more (Baltic-Adriatic) sa nazivom TEM. najpovoljnijim prirodnin uslovima.Metković. dok se na sjeveru spaja u Budimpešti. kapaciteta i sigurnosti saobraćaja u koridora kroz izgradnju autoputa punog profila. a posebno luku Ploče sa koridorom X na potezu Zagreb-Beograd i završava u čvorištu u Budimpešti. a za Bosnu i Hercegovinu koridor ima potencijal da poveća trgovinu sa susjednim zemljama i Centralnom Evropom.Mostar . koja predstavlja zemlje Evropske Unije i Međunarodne organizacije u pitanjima razvoja infrastrukture u Evropi. aerodromi Sarajevo i Mostar. od 7. održanoj u Helsinkiju 1997. Koridor Vc spada u Pan-evropsku mrežu koridora koji povezuje srednji dio Jadranske obale. Sarajeva (BiH). Ovo posebno treba imati na umu u toku pripreme prefeasibility studije i Studije zaštite okoline. godine. godine).Čapljina . Izbor pravca rute kroz BiH definisan je pod stavkom Vc Panevropskog koridora (Budimpešta-Osijek-Sarajevo-Ploče). koje su prihvaćene kao velika šansa Evrope i posebno BiH. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 1 . koridor ima potencijal da stvarno poboljša trgovačke veze za zemlje u regionu. do luke Ploče (Hrvatska). Kroz BiH.

Izrađena planerska i projektna dokumentacija treba završno da posluži kao osnova za podnošenje zahtjeva za izdavanje urbanističke saglasnosti za pojedine dionice trase autoputa.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija potpisalo sporazum kojim se prihvata tačka graničnog prijelaza između Republike Hrvatske i BiH na rijeci Savi (Svilaj-Odžak) kao dio trase autoputa. razmatralo prijedlog Republike Hrvatske za utvrđivanje južne spojne tačke autoputa na koridoru Vc i utvrdilo da određivanje položaja ove tačke. valorizaciju geosaobraćajnog položaja BiH. koje namjeravaju izgraditi dijelove ovog koridora na svom području. Izgradnjom autoputa ostvarit će se racionalno povezivanje bosansko-hercegovačkih prostora sa susjednim državama i regijama i postići stabilizirajući i razvojni efekti za zemlju. smanjenje troškova prevoza robe i putnika. povećanje zaposlenosti. zajedno sa koordinatama trase (03. veliki interes za izgradnjom su izrazile i Mađarska i Hrvatska. septembar 2003. te status prema Svjetskoj banci i Međunarodnom monetarnom fondu i nemogućnost značajnijih zaduživanja ili izdvajanja sredstava iz budžeta odlučio da je jedan od primjerenih načina finansiranja izgradnje ovog autoputa koncesioni način. Dakle. zahtijeva detaljniju izradu projektne dokumentacije. vršilo kontinuiranu razmjenu informacija i stavova sa predstavnicima Republike Hrvatske i Republike Mađarske u vezi priprema izgradnje autoputa na koridoru Vc. osiguralo potrebna sredstva za izradu planersko-studijske dokumentacije i drugih pripremnih aktivnosti za autoput na koridoru Vc. Savjet ministara BiH je uzevši u obzir zaduženost zemlje. godine). na nivou autoputeva. izgradio i koristio na ekonomičan način i to što je moguće prije. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 2 . godine. Cilj izrade studijske i projektne dokumentacije je da se odredi ekonomska opravdanost izgradnje pojedinih dijelova autoputa kao i autoputa u cjelini. Poboljšanje uslova transporta će poboljšati kvalitet života što će se manifestovati kroz: smanjenje dužine puta i vremena putovanja roba i putnika. jedan je od najznačajnijih i najprioritetnijih projekata za BiH. te da se na osnovu prefeasibility studije ispita interes za dodjelu koncesije za cijelu trasu autoputa kroz BiH raspisivanjem Međunarodnog konkurentskog natječaja. Pored BiH. zbog nedovoljnog nivoa izrađene projektne dokumentacije i složenosti povezivanja sa Jadransko-jonskim autoputem. do 2010. kao i pod kojim uslovima je projekat isplativ. početak investicionog ciklusa otvaranjem građevinskih radova na više tačaka te omogućavanje razvoja pratećih aktivnosti uz trasu izgrađenog autoputa. pristupilo se izradi studijske i projektne dokumentacije za cijelu dužinu trase prema današnjim standardima istraživanja i projektovanja i prema standardima Svjetske banke i drugih međunarodnih finansijskih institucija. Postoji politička spremnost da se pomogne razvitak zemlje tako što bi se projekat odobrio. Sekundarni cilj je privlačenje stranih investicija. Očekuje se da izgradnja ovog autoputa bude ključni pokretač privrednih aktivnosti i da omogući uključenje BiH u glavne evropske saobraćajne tokove i globalni evropski ekonomski sistem. Nakon političkih odluka da se ubrzaju pripreme za izgradnju autoputa. U tom smislu je Savjet ministara BiH donio odluku o pristepenu izradi studijske i projektne dokumentacije na osnovu koje bi se definisala rješenja i stvorili uslovi za iznalaženje mogućnosti finansiranja izgradnje autoputa. autoput na koridoru Vc Budimpešta-Osijek-Sarajevo-Ploče. kroz BiH.

izrada studijske i projektne dokumentacije autoputa kroz BiH se posmatra u šest funkcionalnih cjelina kroz šest Ugovora (šest Lot-ova)............. te standarde Svjetske banke i drugih međunarodnih finansijskih institucija......m....... Obzirom da je potrebno imati prefeasibility studiju za cijelu trasu kroz BiH..na stacionaži km9+410 čvorište „Odžak”............ specifične cjeline............ Dionica Svilaj ......... U ovom dijelu trase teren je ravan.... do naselja Podnovlje........... dužine oko 16 km Sekcija 4: Podnovlje . TEM standarde i smjernice.... Teren grade naslage aluvijalnih sedimenata koji sa nalaze u Posavini i dolini rijeke Bosne. stacionaži km16+340 čvorište „Vukosavlje” i stacionaži km32+590 čvorište „Podnovlje”....Sarajevo jug i Sarajevo jug .Doboj jug (Karuše)......... Trasa je položena zapadnim obodom regiona Posavine.... kao i obilaznica oko Doboja....... potom terasama uz rijeku Bosnu obostrano. dve lokacija pratećih uslužnih objekata (Na stacionaži oko km7+100 su postavljeni naspramni prateći uslužni objekti „Potočani” (tip C) za svaki smjer zasebno.....granica jug..... kapaciteta i sigurnosti saobraćaja u koridoru kroz izgradnju autoputa punog profila.......Rudanka...... LOT1 počinje sa mostom preko njeke Save (most je zajednička investicija sa Republikom Hrvatskom) i pruža se u prvom dijelu dolinom rijeke Bosne pored naselja Vukosavlje... dužine oko 6 km Sekcija 5: Rudanka -Doboj Jug (Karuše) .... i na stacionaži km30+410 prateći uslužni objekti „Podnovlje”..... povoljan i trasa je pretežno u nasipu..Johovac ... Opšti opis projekta Autoput je do sada razmatran u vidu studija. kao i tri čvorišta .... od kojih LOT 1 obuhvata dionicu Svilaj .dužine oko 63 km.. Trasa autoputa se nalazi u ranijim i u sadašnjim prostornim planovima.. a izradi studijske i projektne dokumentacije za cijelu dužinu trase treba pristupiti imajući u vidu današnje standarde istraživanja i projektovanja... Naručena studijska i projektna dokumentacija ima za cilj da sveobuhvatno razmotri potrebu za poboljšanjem kvaliteta transporta.... Najveća nadmorska visina trase je 130 m..... Najduži objekat je međudržavni most na rijeci Savi dužine oko 600 m za koji je Republika Hrvatska uradila idejno rješenje koje treba pregledati i predložiti naredne aktivnosti. Na ovom dijelu javlja se 5 većih mostova ukupne dužine oko 1700m. odnosno LOT-a...... idejnih rješenja i idejnih projekata na pojedinim dionicama trase... Izlazni podaci iz studija će biti upotrebljeni kao osnove za donošenje investicionih odluka od strane naručioca studija i finansijskih institucija.... kroz naselje Modriča...... dužine oko 11 km Sekcija 2: Odžak – Vukosavlje .. studijama su obuhvaćeni i neophodni prilazi svim gradovima i naseljima u blizini trase..... predviđeno je da predmet dva posebna Ugovora (Lot-a) bude saobraćajna studija i prefeasibility studija i to za dionicu Svilaj ... dužine oko 13 km Sekcija 4: Johovac . pokretanje novih projekata i povećanje privatnih investicija u regionalnoj ekonomiji... na stacionaži km23+940 dužine......Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija povećanje konkurentnosti privrede na gravitacionom području koridora. na stacionaži km27+220 dužine 245m i na stacionaži km27+860 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 3 . dužine oko 10 km Osim trase autoputa na koridoru Vc. Osim ovog objekta planirani su mostovi na stacionaži km16+630 preko rijeke Bosne (naselje Modriča) dužine 512m............ Trasa budućeg autoputa je podijeljena na četiri projektantske dionice.n. dužina oko 6 km Sekcija 3: Vukosavlje – Podnovlje.. tako da je stabilan....Doboj jug (Karuše) je u cilju bolje efikanosti i operativnosti podijeljena na šest sekcija: Sekcija 1: Svilaj – Odžak. Ove dvije dionice pojedinačno predstavljaju posebne. Dakle...

Trasa je položena lijevom stranom doline rijeke Bosne do naselja Rudanka. Na ovm dijelu trase planirano je i 5 većih mostova i dva tunela i nekoliko manjih mostova preko manjih vodotoka. Nakon prelaska rijeke Bosne trasa prelazi brdovit teren gdje Studija uticaja na okolinu – Lot 1 4 . obzirom da u zoni Donjeg Polja trasa u više navrata siječe rijeku. Teren u ovom dijelu je stabilan. Na ovom potezu planira se jedna lokacija sa pratećim uslužnim objektima na stacionaži km36+120 PUO-„Šešlije” i tri čvorišta na stacionaži km47+520 čvorište „Johovac” na stacionaži km52 čvorište „Rudanka” i na stacionaži km59+950 čvorište „Karuše”. zatim most na stacionaži km52+300 dužine 885m preko pruge i rijeke Bosne uz koji je vezano i čvorište „Rudanka”. Ukupna dužina većih mostova na ovom dijelu je 1650m (bez mosta preko Save). Položaj autoputa u odnosu na nasljena mjesta U drugom dijelu trasa počinje u dolini rijeke Bosne u Podnovlju i završava mostom u blizini Karuša (km62+600).Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija dužine 350m. a nakon toga u dolinu rijeke Usore čime je izbegnuta kolizija sa postojećom gradskom infrastrukturom naselja Doboj. Prvi most na ovom dijelu je na stacionaži km38+100 preko rijeke Bosne dužine 300m. trasa dolazi do brdovitog terena. svi preko rijeke Bosne. Takođe trasa siječe i niz manjih vodotoka i lokalnih puteva. Posle naselja Rudanka.

L = 6 398 m. na stacionaži km55+700 dužine 245m. L = 9 818 m Studija uticaja na okolinu – Lot 1 5 . Površinski vodotoci i njihovo priobalje.3. U ovoj karti prezentirane su zone sanitarne zaštite izvorišta u sistemima za javno vodosnabdijevanje duž LOT-a 1 (označena crvenim šrafurama sa oznakom zone). na stacionaži km56+300 dužine 440m i na stacionaži km59 preko vodotoka Duboki potok dužine 315m. Prostorne granice istraživanja u okviru SUO Najšire prostorne granice područja interesantnog za istraživanje uticaja planiranog autoputa u koridoru Vc. na stacionaži km54+850 dužine 1300m. kod definisanja prostornog ograničenja usvojena je prirodna granica vodonosnika prema vodonepropusnoj sredini. knjige 02 ove Studije. Ukupna dužina trase iznosi 62 634 m i podijeljena je u šest dionica i to : Prva dionica Svilaj – Odžak. razdjelnim pojasom odvojena.d. Sa zapadne strane granica istraživanja je postavljena približno duž postojećeg puta od Svilaja do Doboja a sa istočne strane duž postojeće pruge.3. Svi tehnički elementi autoputa definisani su prema projektnom zadatku i pravilnicima za kategoriju i značaj predmetnog autoputa. Šesta dionica Rudanka – Karuše.5. pripremljena je karta ograničenja vezano za vodne resurse priložena u grafičkim prilozima 12. Sarajevo u martu 2006. Prostor istraživanja za aspekt vodnih resursa obuhvata pojas od po jedan kilometar sa lijeve i desne strane krajnje konturne linije autoputa. kao i dva tunela. kao i osjetljiva područja u odnosu na podzemne vode (označena narandžastim kosim šrafurama). kao konturna granica. L = 6 192 m. obuhvataju širu prostornu cjelinu u dolini rijeke Bosne od Svilaja pa do Doboja. uz koje je autoput trasiran ili ih presijeca. Uvažavajući prethodno izneseno. a tunela oko 1960 m. također su tretirani kao osjetljiva područja.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija je usled konfiguracije bilo potrebno isprojektovati tri mosta.4. Odnosno od granice sa Republikom Hrvatskom pa do Doboja (Karuše). one su pravno zaštićene odgovarajućom odlukom i u njima se provode zaštitne mjere u skladu sa važećom Odlukom. godine. vrela ili crpilišta za vodosnabdijevanje. Druga dionica Odžak – Vukosavlje. odnosno zakonskim aktom. L = 16 178m. Četvrta dionica Podnovlje – Johovac. Nakon iscrpne argumentacije u ovoj fazi usvojena je konačna varijanta trase koja je predmet ove Studije „Procjena uticaja na životnu sredinu za fazu izrade Idejnog projekta”. Ukupna dužina mostova je 2750m. U fazi izrade Tehničke studije i Idejnog rješenja razmatrano je šire područje kroz koje trasa autoputa Vc prolazi. L = 13 157 m. i na satcionaži km57+125 dužine 700m. uključujući i samu trasu. Autoput je projektovan s dva. L = 10 891 m. Topografske podloge korištene za grafičke prikaze u ovoj Studiji dobivene su od IPSE. d. odnosno sa aspekta zaštite podzemnih voda.1-12. LOT 1. a u cilju izbora najpovoljnije varijante trase. Treća dionica Vukosavlje – Podnovlje. U situacijama gdje je to bilo opravdano sa hidrogeološkog. Zone sanitarne zaštite su područja koja se utvrđuju istražnim radovima.5. za projektnu brzinu Vp=120km/h. Projektovanjem navedenih čvorišta obezbjeđeno je povezivanje sa postojećom kao i planiranom putnom mrežom. Osjetljiva područja su vodonosnici kroz koje autoput može proći uz poduzimanje svih potrebnih mjera prevencije i minimiziranja negativnog uticaja na podzemne vode. Peta dionica Johovac – Rudanka. kolovoza koji će imati dvije vozne trake i jednu zaustavnu traku. obzirom da su u takvom okruženju veoma česte pojave izvora.

a. Koraci u izradi projektne dokumentacije prikazani na sljedećem grafikonu. Institut za hidrotehniku . morfoloških karakteristika terena kao i pojedinih potencijala. U sklopu prethodnih aktivnosti a prema zahtjevima regulative Bosne i Hercegivine analize uticaja na životnu sredinu se kod ovakvih projekata vrši u dve etape i to: izrada Prethodna procjena uticaja na okolinu koju vrši resorno ministarstvo na osnovu dokumentacije za prethodnu procjenu i Izdavanje okolinske dozvole od strane resornog ministarstva na osnovu Projektnog zadatka Ministarstva i Studije uticaja na okolinu urađene na osnovu Projektnog zadatka. To je zbog toga što trasa prolazi uglavnom kroz ravničarski dio terena i zauzima zemljište koje se koristi u poljoprivrednoj proizvodnji. Metodologija izrade SUO Bez obzira na već istaknute osnovne stavove vezane za problematiku zaštite životne sredine i određene karakteristike metodoloških koraka primjenjenih u procesu procjene uticaja za potrebe ovog studijskog istraživanja. Osnovni cilj se sastoji prije svega u pokušaju da se opšta metodologija prilagodi specifičnostima predmetne saobraćajnice i metodološkim koracima izrade planske i projektne dokumentacije. i dostavljena na mišljene svim relevantnim subjektima. Dokumentacijom prethodne procjene utjecaja na okoliš sagledano je područje istraživanja koje obuhvata cijelu trasu dionice LOT1. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 6 .Sarajevo.d. što će svakako dodatno izvršiti pritisak na stanje u okolišu pa tako i na zemljište. restorani. Ova analiza je neophodna da bi se mogla napraviti potrebna upoređenja sa primjenjenom metodologijom korišćenom za potrebe ovog studijskog istraživanja i metodološkim osnovama koje su zakonski proklamovane u sklopu opšte zakonske regulative koja pokriva ovu problematiku (Pravilnika o pogonima i postrojenjima za koje je obavezna procjena utjecaja na okoliš i pogonima i postrojenjima koji mogu biti izgrađeni i pušteni u rad samo ako imaju okolinsku dozvolu („Sl. a vrlo blisko tome je i upotrebna vrijednost. Dvokut – Ecro. Zona uticaja je generalno najuža u pogledu potencijala tla a najšira kod potencijala vezanih za prostore rezervisane za odmor i rekreaciju. skretnice. na kartografskom prikazu daje se i širi pojas od 1000 m (500 m od osovine puta) zbog uvida u šire stanje rasprostranjenost pojedinih tipova zemljišta i pripadajućih kategorija zaštite. Izrada Prethodne procjene uticaja na okolinu urađena je u toku 2005. Novine Federacije BiH”.). njihove ciljeve i vezu sa samim procesom planiranja i projektovanja. Studija utjecaja na okoliš tretirala je trasu odabranu na osnovu multikriterijalne analize. Osim toga još uvijek se ne zna na kojim lokalitetima će se graditi pomoćna i prateća infrastruktura (pumpne stanice. Urbanistički zavod Republike Srpske.Sarajevo. U sklopu procedure prethodne procjene uticaja na okoliš dokumentacija Prethodne procjene uticaja na okoliš bila je dostupna svim zainteresovanim na web stranici Federalnog ministarstva prostornog uređenja i okoliša. Zbog svega navedenog uvid u šire područje je takođe važan. Zagreb. moteli. Istraživanja većine autora koji su se bavili problematikom definisanja potencijala za potrebe određivanja mogućeg rizika zbog izgradnje saobraćajnica pokazuju da se svi neposredni uticaji javljaju u određenim granicama u odnosu na prostorni položaj puta. ulazi i izlazi s autoputa i sl. Ove granice prvenstveno zavise od saobraćajnog opterećenja. postoji niz činjenica koje zahtjevaju da detaljnije analiziramo primjenjenu metodologiju istraživanja obraćajući posebno pažnju na hijerarhiski uređene korake. parkirališta. Međutim.Banja Luka. godine od strane konsultanta: IPSA . . br. 19/04)).Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Širina trase koja se razmatra sa stanovišta uticaja autoputa i mjera zaštite je u pojasu od 500 m (250 m na jednu i drugu stranu od osovine puta). Područje indirektnih uticaja šire područje i teško je definisati ga određenom granicom.

nivo detaljnosti postojećih i proizvedenih informacija kao i elemente eventualno korišćenog analitičkog aparata. PROJEKTANTI EKOLOGISTI GRAĐANI PROSTORNI I URBANISTIČKI PLANOVI PREDHODNA PROCJENA UTICAJA NA OKOLINU STUDIJA UTICAJA NA OKOLINU OKOLINSKA DOZVOLA URBANISTIČKA SAGLASNOST Faze u izradi dokumentacije koja tretira pitanja okoliša Opšta metodologija Da bi prethodni ciljevi bili ispunjeni proces projektovanja puteva i proces procjene uticaja na životnu sredinu moraju biti dva komparativna procesa usaglašena na svim nivoima sa jasnom hijerarhijskom strukturom i utvrđenim redoslijedom međusobne razmJene podataka. Potreba za jedinstvenim metodološkim koracima istraživanja problematike životne sredine potiče od neophodnosti ispunjenja osnovnih principa kompatibilnosti. hijerarhijske uređenosti i sukcesivne razmjene informacija. sa jasno definisanim koracima za analizu problematike životne sredne. Na osnovu iznesenih činjenica nedvosmisleno je jasno da mora postojati jedinstvena metodološka osnova. Značaj principa kompatibilnosti procesa projektovanja puteva i procjene uticaja na životnu sredinu vezan je prvenstveno za ostvarivanje mogućnosti da se rezultati jednog i drugog mogu uopšte međusobno koristiti i drugo. usklađenosti nivoa analize. Hijerarhijska uređenost metodoloških koraka predstavlja polazni uslov za ispravan metodološki pristup omogućavajući prvenstveno poštovanje utvrđenog redoslijeda poteza i stvaranje osnove za donošenje odluka. Sve analize i zaključci moraju biti na istom nivou detaljnosti jer su jedino takvi mjerodavni za donošenje dokumentovanih odluka i mogu predstavljati polaznu osnovu za dalje korake.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija S T R U Č NJ A C I ZA DRUŠTVENOEKONOMSKI RAZ. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 7 . Potreba za usklađivanjem nivoa analize predstavlja takođe značajnu činjenicu obzirom na širinu pristupa. da se kao informacije mogu upotrebiti u širim domenima jedne i druge oblasti. Svi izvedeni zaključci iz prethodne faze predstavljaju obavezu i polaznu osnovu svakog narednog koraka.

životna sredina odvijaju se na osnovu međusobne zavisnosti mnogobrojnih odnosa pri čemu se kao rezultat tih odnosa dešavaju i mnogobrojne promјene. Sam proces projektovanja mora biti definisan kroz već uobičajene metodološke korake kojima su pridodati i koraci izrade investicione dokumentacije. što je po svom karakteru sigurno autoput Svilaj . Po pravilu negativne posljedice se javljaju kao rezultat iskopa/deponovanja. transporta i ugrađivanja velikih količina građevinskog materijala kao i trajnog ili privremenog zauzimanja prostora i svih aktivnosti koje su u vezi sa tim. projektovanje. Imajući u vidu globalni karakter problematike zaštite životne sredine osnovni metodološki koraci se definišu u širem kontekstu. Dio najšire prostorne analize koji se radi u početnim koracima mora prethoditi radu na projektu.životna sredina. U smislu navedenih činjenica Studija uticaja na životnu sredinu predstavlja ključni korak u pozitivnom pristupu problematici životne sredine. Budući da se radi o prostornom razmeštaju potencijalnih zagađivača od posebnog je značaja da se sistematski definišu svi uticajni kriterijumi i izvrši njihova kvantifikacija kroz odgovarajuće indikatore. Posljedica su prisustva ljudi i mašina kao i tehnologije i organizacije izvođenja radova. jasno je da se na ovom nivou pružaju i jedine suštinske šanse za zaštitu životne sredine. sa svojim sadašnjim osobinama. Promјene se kreću od sasvim neznatnih pa do tako drastičnih da Studija uticaja na okolinu – Lot 1 8 . U okvirima iznesenih stavova sa sigurnošću se može tvrditi da planiranje pa posljedično i izgradnja kapacitetnih putnih pravaca. Informativna osnova ove studije je podloga razmjere 1:25000.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Potreba za jedinstvenim redoslijedom razmjene podataka između ovih procesa uslovljena je činjenicom da rezultati jednog procesa predstavljaju ulazne podatke drugog i obrnuto. predstavljaju izvore značajnih zagađenja životne sredine. Ovi uticaji u većini slučajeva imaju karakter prostornog i vremenskog povećanja što nas u svakom slučaju upućuje na činjenicu da je potrebno blagovremeno obratiti pažnju na njihovu prirodu. Uticaji na životnu sredinu koji se javljaju kao posljedica egzistencije autoputa u prostoru i njegove eksploatacije kroz vrijeme imaju uglavnom trajni karakter i kao takvi sigurno da predstavljaju uticaje posebno interesantne sa stanovišta odnosa autoput . Ovaj kontekst podrazumijeva proces prostornog planiranja u kome su integrisani specifični planerski postupci karakteristični za put. U tom smislu se i planiranje. Prvi vid pretstavljaju uticaji koji se javljaju kao posljedica građenja objekta i koji su po prirodi većinom privremenog karaktera. Svi procesi unutar složenog odnosa autoput . Osnove za procjenu uticaja na okolinu Svi vidovi saobraćajnih sistema. Smisao ove dokumentacije je da služi kao sredstvo šire komunikacije između svih zainteresovanih subjekata. Kako je suština odgovarajuće projektantske faze izbor optimalnih projektantsikh rješenja. obzirom na njegove funkcionalne zahtjeve i specifične posljedice. Druga važna činjenica se odnosi na višedimenzionalno usklađivanje ovih podataka kako za potrebe samih procesa tako i za potrebe stvaranja jedinstvenih informacionih osnova od šireg značaja.Doboj uvijek dovodi do suočavanja sa nizom konflikata na relaciji autoput-životna sredina. Pri tome je bitno naglasiti da taj redoslijed nije proizvoljan već striktno prati logiku jednih i drugih analiza kao i međusobne sprege. Globalna analiza uticaja autoputa na životnu sredinu pokazuje da se svi efekti ispoljavaju u okviru tri osnovna vida uticaja. građenje i eksploatacija autoputeva javlja kao vrlo značajan problem u očuvanju i zaštiti životne sredine. Dinamika izrade mora biti usklađena sa dinamikom izrade ostale projektne dokumentacije.

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija pojedini elementi potpuno gube svoja osnovna obilježja. Na osnovu svih unaprijed definisanih činjenica i konkretnih lokacijskih uslova za ovo istraživanje definisani su osnovni uticaji (kriterijumi). Studija uticaja na okolinu – Lot 1 9 . Sva dosadašnja iskustva u domenu ove problematike pokazuju da se danas sa dovoljno pouzdanosti može govoriti o poznatoj matrici uticaja pri čemu se uvijek ima u vidu da takva matrica predstavlja i prostorno i vremenski promјenljivu kategoriju i da se. razmatrani su osnovni kriterijumi koji su kroz postupke kvantifikacije dovedeni do pokazatelja sa osnovnom namjerom da se budući odnosi detaljno kvantifikuju i definiše njihova prava priroda. i lokalne prostorne odnose. tako i njihove apsolutne granice. buduća. Da bi značaj svakog od uticaja mogao biti na odgovarajući način kvantifikovan neophodno je za konkretne uslove svakom uticaju pridružiti niz pokazatelja koji po prirodi stvari treba da predstavljaju egzaktne veličine koje se zatim jednostavno koriste u procesu definisanja potrebnih mjera zaštite. stanja predložene su i adekvatne mjere zaštite životne sredine. na osnovu kojih definišemo većinu mogućih uticaja. Svaki od kriterijuma u određenim uslovima može imati dominantno značenje ali je ipak dosadašnja praksa istakla osnovne matrice odnosa. Definisanje pojedinih uticaja (kriterijuma) i njihovih pokazatelja u smislu detaljnosti. uvažavajući sve specifičnosti kojima se karakteriše trasa planiranog autoputa. U okviru ovog istraživanja. to je i mogućnost kvantifikacije i tačnost egzaktnih pokazatelja ograničena ovom činjenicama. bitno je vezano za fazu projekta za koju se analize rade. vezana za karakteristike informativne osnove koja za sobom povlači i sve bitne činjenice u vezi sa obimom i tačnošću dostupnih informacija. što ne znači da u budućnosti sa razvojem određenih saznanja i izoštravanjem ekološke svijesti ovakve matrice neće pretrpjeti promјene. Na osnovu propisanih graničnih vrijednosti pojedinih uticaja i njihovih vrijednosti za planirana. Dio problematike odnosa autoputa i životne sredini leži u činjenici da se za pojedine uticaje. ne mogu odrediti egzaktni pokazatelji i da se dio ili pak kompletan uticaj odvija u sferi subjektivnog odnosa. moraju posmatrati uvijek u realnim prostornim odnosima. Ove činjenice prvenstveno znače da se svaki uticaj mora kvantifikovati uz pomoć verifikovanih postupaka i da mu se u zavisnosti od konkretnih lokalnih odnosa mora odrediti pravi značaj. Sistemski pristup navedenim odnosima kroz analizu pojedinih kriterijuma u većini slučajeva daje zadovoljavajuće rezultate samo kod njihove objektivne kvantifikacije i dosljednog poštovanja hijerarhije metodoloških koraka. za koje znamo da postoje. Kako je svaka faza projektne. kako relativni značaj pojedinih uticaja. odnosno planske dokumentacije. Analiza i vrednovanje postojećeg stanja životne sredine kao i procjena mogućih uticaja koji su posljedica izgradnje planiranog autoputa pokazuju da se do nedvosmislenih kvantifikovanih podataka može doći samo na osnovu sveobuhvatne analize.

Ono što je na prvi pogled jasno jeste činjenica da svi kriterijumi nemaju istu težinu a naročito da nemaju istu težinu uvažavajući konkretne prostorne odnose u okviru analiziranog područja. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 10 .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija BUKA AEROZAGAĐENJE VIBRACIJE VODE TLO ZAUZIMANJE POVRŠINA FLORA AUTOPUT FAUNA MIKROKLIMA VIZUELNA ZAGAĐENOST PRISTUPAČNOST ENERGIJA I RESURSI SAOBRAĆAJNI UDESI SOCIJALNI UTICAJI PRIRODNO NASLJEĐE KULTURNO NASLJEĐE Matrica analiziranih kriterijuma Matrica analiziranih kriterijuma predstavlja rezultat dosadašnjih saznanja iz domena problematike odnosa autoputa i životne sredine.

u odnosu na Dobojsku regiju.1 st/km2). zauzimanje površina i problemi pristupačnosti su kriterijumi koji u datim okolnostima imaju značaj budući da analizirani koridori presjecaju područje u dolini Bosne sa izraženim reproduktivnim karakteristikama zemljišta. Manji značaj se ogleda prvenstveno kroz dva osnovna fenomena koja se mogu definisati kao: lokalna prostorna rasprostranjenost uticaja ili nizak intenzitet duž analiziranih koridora. Uvažavajući konkretne lokacijske uslove. Problematika zagađenja voda je kriterijum koji ima značajnu težinu prvenstveno u sklopu mogućih uticaja na zagađenje Bosne i njenih pritoka. Površina ovog kantona je 3343. Problematika buke na analiziranom prostoru prisutna je prije svega kao parametar sadašnjih i budućih odnosa duž planiranog autoputa u odnosu na stanovništvo koje naseljava analizirano područje.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Problematika aerozagađenja predstavlja činjenicu koja se mora kvantifikovati s obzirom na moguće uticaje duž planirane dionice autoputa prvenstveno u odnosu na floru. Posavski kanton sa površinom od 324. na osnovu kvantifikovanih pokazatelja.2% teritorije Federacije Bosne i Hercegovine. Prosječna gustina naseljenosti od 137. namjenu površina u okviru koridora kao i osnovne zakonitosti mjerodavnih odnosa u okviru većine kriterijuma kojima se definiše odnos autoput .5 st/km2 je iznad prosječne gustine Federacije BiH (89.6km2.životna sredina. a zatim ograničeno i na ljudsku populaciju i objekte. na kome živi 1. karakteristike saobraćajnih tokova. Sve navedene činjenice pokazuju da se razjašnjenje odnosa u domenu problematike životne sredine može očekivati jedino u koliko se svaki od navedenih kriterijuma analizira u konkretnim prostornim odnosima i postupcima kvantifikacije dovede do reprezentativnog pokazatelja. Prosječna gustina naseljenosti u regiji (85.5 st/km2) je iznad prosječne gustine naseljenosti Republike Srpske (60. na kojoj živi 17. Zagađenja tla.4% i dosta visoku gustinu naseljenosti.3 km2 na kome živi 401. Lokalni karakter imaju mikroklimatski uticaji. što čini 12.5% teritorije Republike Srpske.71 km2.8% ukupnog stanovništva Republike Srpske. specificiraju se i zahtjevi u pogledu potrebnih mjera zaštite. uticaji vezani za problematiku resursa i energije. Što se tiče Zeničko-Dobojskog kantona u obuhvatu se nalaze dvije opštine Usora i Doboj – Jug.9% stanovništva ukupne FBiH.1 st/km2). Izgradnjom novog autoputa u ovoj zoni dogodiće se i značajne promјene u ekonomskoj sferi. čini 1. Specifičnosti prostornih odnosa u zoni analiziranih koridora uslovljavaju značaj uticaja u domenu flore i faune budući da je u okviru analize postojećeg stanja utvrđeno postojanje određenih potencijala i u ovom domenu. Stanovništvo Dobojska regija ima površinu od 3065. Postojeći odnosi u okviru analiziranog prostora uslovljavaju manji značaj ostalih kriterijuma. Uticaji u sociološkoj sferi imaju određenog značaja prije svega sa stanovišta sadašnjeg stanja duž doline Bosne. Posavski kanton ima stopu rasta od 2. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 11 .667 stanovnika sa prosječnom gustinom naseljenosti od 120 st/km2.

skraćuje vrijeme putovanja. U procesu definisanja mogućih uticaja potrebe za zauzimanjem površina se moraju sagledati i sa ekološkog stanovišta i preduzeti odgovarajuće mjere u smislu mogućih svođenja uticaja na najmanju moguću mjeru.ešavati u periodu do izgradnje puta prije svega na nivou kontakta sa ovim zajednicama i razjašnjenju osnovnih problema koji će po njih nastati u toku i nakon izgradnje planiranog autoputa. dovela je do potrebe za razmatranjem ovog pokazatelja. Jednu grupu čine korisnici puta. kao korisnici prostora i objekata na njemu u odnosu na koje se ovaj fenomen može istraživati. poboljšava saobraćajna povezanost na širem prostoru (sa svim pozitivnim karakteristikama koje iz toga proističu) i stvaraju povoljniji uslovi za razvoj na širem prostoru. Dio ovih problema mora se r. smanjuje potrošnja goriva (čime se pozitivno utiče i na čitav niz globalnih problema koji su sa njom povezani). Prva socijalna grupa koju sačinjavaju korisnici puta ostvaruje niz povoljnosti budući da se izgradnjom planiranog puta značajno poboljšava sigurnost saobraćaja. kuća prodavnica i delatnosti pored puta koje mogu da budu pogođene oduzimanjem. Da bi neželjeni efekti bili umanjeni u najranijim projektantskim fazama trebalo bi da se odredi približan broj poseda. Izučavanje ove problematike postalo je aktuelno onog trenutka kada se napokon shvatilo da površine koje putevi pokrivaju predstavljaju zauvijek izgubljeni resurs i da se skoro nikada više ne mogu privesti nekoj drugoj namjeni. Navedena činjenica kao i činjenica da su. što ukazuje da je veći broj umrlih od rođenih stanovnika. Stopa mortaliteta bilježi rast na svim područjima u regiji. limitirane u smislu raspoloživih količina. ali se mogu pojaviti uticaji koji proističu zbog izlaganja socijalnim kontaktima znatnog višeg nivoa (praktično međunarodnog značaja) iz čega mogu proisteći i značajni problemi kod zajednica koje su do sada živj. Problematika zauzimanja površina neophodnih za izgradnju autoputa kao i svih pratećih sadržaja koji su značajni za ostvarivanje kompletnog programa izgradnje predstavlja jedan od bitnih parametara mjerodavan za definisanje odnosa puta i životne sredine. U situacijama kada se trasa puta nalazi u rijetko nastanjenim područjima dio problema se minimizira. a drugu grupu čine stanovnoici duž puta kao i vlasnici nepokretnosti koje su pod uticajem zbog planirane izgradnje. U smislu prethodno navedenog u konkretnim uslovima koji važe za planirani autoput jasno se mogu izdvojiti dve osnovne interesne populacije. Uticaj planiranog puta na socijalno okruženje može se posmatrati samo ako se jasno determinišu određene socijalne grupe. U Osnovama dokumentacije za planiranje dat je detaljan pregled podataka o stanovništvu. Vitalni indeks je ispod jedan. Ovakva procedura pruža prve indikacije o obimu mogućih problema vezanih za zauzimanje zemlje i raseljavanje. Dio problema u socijalnoj sferi biće prisutan i u fazi izvođenja radova pri čemu treba nastojati da se stacionirani objekti gradilišta ne lociraju tako da se izbjegnu mogući problemi između radnika koji su angažovani na realizaciji puta i lokalnog stanovništva.ele u tradicionalnom okruženju. naročito obradive površine.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Zadnjih pet godina. izuzev u slučaju opština Teslić i Derventa. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 12 . za ukupno stanovništvo Dobojske regije karakterističan je opšti pad nataliteta i prirodnog priraštaja.

ali se uvijek mogu svesti na najmanju.Karuše“ delikatan zadatak. tercijarne gline. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 13 . Kao najvažnije karakteristike izdvajaju se: klima područja.11. dionica Svilaj . sa mogućnosti uzgoja širokog broja poljoprivrednih kultura. Na dionici nema zemljišta I (prve) kategorije upotrebne vrijednosti. Na širem području trase koridora izdvojena je 24 pedosistematska jedinica i to 7 iz razdjela Automorfnih i 17 iz razdjela Hidromorfnih zemljišta. Ovo ukazuje da trasa autoputa prolazi najvećim dijelom preko poljoprivrednog zemljišta koje se obzirom na uslove terena manje ili više intenzivno koristi. divergentnog mehaničkog sastava od glinovitog do ilovastog i pjeskovitog. Štete se dakako ne mogu potpuno izbjeći. Ovakva struktura matične podloge na kojoj su nastala ova tla ukazuje na njenu erodibilnost i potencijalnu pokretljivost putem erozije. šljunci.LOT 1. Dat je i prikaz fizičko mehaničkih i hemijskih svojstava navedenih pedosistematskih jedinica.6-02. što se vidi iz tabele 4. Sve navedene pedosistematske jedinice svrstane su u četiri kategorije upotrebne vrijednosti. a najslabija V (peta). pješčari. glinci i ilovače. Putevi pripadaju skupini neskromnih “konzumenata” poljoprivrednih tala.12.10. te ostalih fizičkih i hemijskih osobina. To se prije svega odnosi na onečišćenja s puta i minimalne gubitke poljoprivrednog zemljišta. Sve navedene pedo . Ovo ukazuje da trasa autoputa prolazi najvećim dijelom preko poljoprivrednog zemljišta koje se obzirom na uslove terena manje ili više intenzivno koristi. Takva rješenja mogu se naći samo na temelju naučnih saznanja o prostornoj distribuciji i značaju tala na trasi dionice. 16. pijesci. Najbolja kategorija upotrebne vrijednosti je II (druga). dubina. mehanički sastav. a posebno na nižim nadmorskim visinama. a mjere popravke ovih zemljišta su relativno jednostavne. s umjerenim ograničenjima. reljef i karakteristike zemljišta Na cijelom ovome području vlada semi-humidna klima sa tendencijom razvoja smeđih zemljišta. To su veoma dobra poljoprivredna zemljišta.13. racionalnu mjeru.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tlo i poljoprivredno zemljište Odgovoran odnos prema poljoprivrednom zemljištu i općenito zemljišnom prostoru uslov je stabilnog razvoja privrede svakog područja. a u razdjelu Hidromorfnih iz klase Fluvijalnih i Fluvijalno glejnih zemljišta te klase Hipoglejnih zemljišta. Tu spadaju pedosistematske jedinice označene u tabeli i karti pod rednim brojem: 8. Stoga je izbor optimalne trase sektora „Autoputa na koridoru Vc. Postavljanje trase puta treba da osigura krajnje racionalan odnos i maksimalnu zaštitu poljoprivrednog zemljišta od svih vrsta oštećenja. dreniranost tla. Na osnovu trajnih svojstava tla kao što su: nagib. lapori i jedri krečnjaci.sistematske jedinice svrstane su u četiri kategorije upotrebne vrijednosti. šljuncima ili pijescima i šljuncima ovisno kakvi su uslovi vladali tokom procesa sedimentacije ovoga materijala na kojemu je nastalo aluvijalno tlo. Na širem području trase Koridora Vc . izdvojene su sljedeće kategorije upotrebne vrijednosti tla na istraživanom području: II Kategorija upotrebne vrijednosti U drugu kategoriju upotrebne vrijednosti su svrstana zemljišta iz klase aluvijalnih koja su uglavnom karbonatna. preovlađuju litološki supstrati na kojima su se formirala današnja tla i to: aluvijalno diluvijalni nanosi. Da bi se postavljeni cilj mogao ostvariti na bazi raspoloživih podataka analizirane su najvažnije opće prirodne karakteristike područja trase autoputa koje utiču na stanje formiranja tla i agrohidrološke prilike. a najslabija V (peta). 9. litološke (petrografske) prilike. škriljci.14. Najbolja kategorija upotrebne vrijednosti je II (druga). Razvila su se uglavnom na pijescima. U razdjelu Automorfnih tala preovlađuju tipovi iz klase Kambičnih i Humusno akumulativnih.

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija III Kategorija upotrebne vrijednosti U trećoj kategoriji upotrebne vrijednosti se nalaze zemljišta iz klase Aluvijalno – deluvijalnih i klase Semiglejnih tala. Mogu biti veoma dobra šumska tla.702. Izbor kultura je značajno reduciran na svega nekoliko u odnosu na prethodnu upotrebnu kategoriju. U ovi kategoriju spadaju pedo-sistematske jedinice označene u tabeli i karti pod rednim brojevima: 3. poljoprivredna zemljišta pod nagibom.40 133. 20.40 27. U ovi kategoriju spadaju pedosistematske jedinice označene u tabeli i karti pod rednim brojevima: 1.35 505. 6.20 509. distričnog ili eutričnog tipa pri čemu se u okviru šume javljaju prirodne livade i pašnjaci.15 378. IV Kategorija upotrebne vrijednosti U četvrtu kategoriju upotrebne vrijednost su svrstana zemljišta iz klase kambičnih tala.55 319.IV kategorija upotrebne vrijednosti – 28%. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 14 .70 Procentualna zastupljenost pojedinih kategorija zemljišta u ukupnoj površini zahvaćenoj uticajem auto puta.75 13. .20 29. 23.00 51. 2. dreniranost.Karuše Ukupno Stacionaža 0+000 – 10+891 10+891–17+289 17+289–33+467 33+467–46+624 46+624–52+816 52+816–62+634 152.V kategorija upotrebne vrijednosti – 2%. .50 868. širine pojasa 500 m je sljedeća: .90 808. Pregled površina kategorija upotrebne vrijednosti po dionicama i ukupno: Kategorija upotrebne vrijednosti zemljišta u ha (širine koridora 500 m) II III IV V Ukupn o 13.40 1.60 490.55 276.60 67. te Mineralno-močvarno oglejeno kiselo i Mineralno močvarno oglejeno beskarbonatno tlo.II kategorija upotrebne vrijednosti – 54%.Johovac Johovac .95 17. Ovoj kategoriji pripada i Sivo smeđe-livadsko degradirano tlo iz klase Semiglejnih tala. Ova tla se u poljoprivredi smatraju prilično dobrim sa određenim jačim ograničenjima.85 309.80 544.131. 24. 22.45 23. 17. ali ne moraju biti podložna eroziji jer su obrasla vegetacijom. ili zemljišta gdje su ograničenja u poljoprivredi uslovljena visokim nivoom podzemne vode.Rudanka Rudanka . 18. To su umjereno dobra poljoprivredna zemljišta sa nekim ograničenjima sa stanovišta osobina tla.00 138. Poljoprivredno zemljište se uglavnom nalazi na području II i III kategorije upotrebne vrijednosti. što iznosi oko 70% ukupne površine.80 22.85 185.Odžak Odžak . Kod izdvojenih pedositematskih jedinica u tabeli 2 najvažnija ograničenja odnose se na hidrološki režim tj.40 104.III kategorija upotrebne vrijednosti – 16%.55 148. gdje preovlađuje distrični kambisol ili kiselo smeđe tlo.Vukosavlje Vukosavlje Podnovlje Podnovlje . topografije ili dreniranosti. 19.90 3.50 264.90 657. Ova tla su se uglavnom razvila na škriljavim stijenama na nagibu.05 629. . 7. U ovu kategoriju spadaju pedo-sistematske jedinice označene u tabeli i karti pod rednim brojevima:15. dok su ostalo površine pod degradiranom šumom. V Kategorija upotrebne vrijednosti U petu kategoriju upotrebne vrijednosti izdvojena su uglavnom šumska tla iz klase Kambičnih.55 Dionica Svilaj . 4. 5. 21.

c) širi pojas se je u prečniku od 500 m (250 m od osi puta na jednu i drugu stranu ili 150 m u produžetku od prethodnog. To znači da će na dionici autoputa LOT 1 na ovaj najdirektniji način biti «napadnuto» 382. te što je veći dio trase koji koristi vijadukte i tunele. 5.45 ha zemljišta. Na taj se način postižu tri efekta: vrijednija tla se čuvaju od promjene namjene. manja sumaglica i broj dana s maglom na samoj autocesti Svako unošenje štetnih materija u poljoprivredno tlo dovodi u pitanje njegovu funkciju. fizička i hemijske svojstva od uticaja na plodnost tla. duboka najvrijednija tla na trasi. povoljnih fizičkih i hemijskih svojstava. (skeletnost). dubinu.59 i 9. ako je to ikako moguće. prema sljedećim općim kriterijima: I kategorija .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Površine poljoprivrednog i ostalog zemljišta koje će biti pod uticajem izgradnje autoputa mogu se podijeliti u tri nivoa i to: a) uži pojas do 60 m širine (30 m od osi puta do nasipa ili škarpe na lijevu i desnu stranu) biće u potpunosti «napadnut» bilo samom trasom auto puta bilo objektima i mehanizacijom prilikom njegove izgradnje. S obzirom na osnovni značaj štetnih emisija iz prometa. Analizirani su predvidivi uticaji dionice autoputa Koridor Vc od Svilaja do Karuša kod Doboja na poljoprivredna tla i agroekosisteme posebno s aspekta promjene namjene tla. U ovaj pojas ulaze zemljišne površine direktnog fizičkog oštećenja i nestanka zemljišta i površine uz auto put koje su pod neposrednim uticajem saobraćaja. Na području Studija uticaja na okolinu – Lot 1 15 . Sa stajališta poljoprivrede logičan je zahtjev da se u najvećoj mogućoj mjeri izbjegnu duboka plodna tla ovog područja. To je moguće postići na dijelu sektora u podnožju padine da se trasa usmjeri tako da ide rubnim dijelom i tako izbjegne presijecanje većih proizvodnih cjelina. Ako se uzme širina pojasa od 500 m ovim pojavama biće izložena površina od 3131. Cd i Zn u zoni koja se tretira na cijeloj dužini trase puta iznosi 9. emisija plinova. a intenzitet saobraćaja uzet iz Studije „Završni izvještaj Pre-feasibility studije“ za 2015 godinu. sprječava se usitnjavanje parcela. tipsku pripadnost. Kao primjer izvršen je proračun prosječne koncentracije teških metala (Pb.cjelovita zaštita. Ukupna količina Pb. svrstana su s obzirom na potrebne mjere i nivo zaštite u četiri kategorije (nivoa). Uglavnom i sve mjere zaštite se odnose na ovaj pojas. usitnjavanje proizvodnih parcela i emisija štetnih materija u tlo. Gubitak tla promjenom namjene utoliko je manji što je trasa kraća.27 tone. obuhvata plodna. emisija tekućih materije. one se mogu podijeliti u četiri grupe: emisija krutih čestica – prašine. b) nešto širi je prečnika od 200 m (100 m od osi puta na jednu i drugu stranu). Pristupačnost teških metala za biljku zavisi od stanja tla.84 ha. Cd i Zn) u pojasu od 3 metra od ruba ceste (pojas bankine ili nasipa).27. dakle potpuno zaštititi. Procijenjena je akumulacija tri najvažnija teška metala u 3 m širokom pojasu od asfalta puta na obje strane. a naročito pH reakcija te se intervencijom u pravcu promjene pH reakcije tla može spriječiti ulazak teških metala u lanac prehrane. sva tla na području dionice u prečniku od 500 m od osi puta. Ovo je svakako gruba procjena ali indicira potencijalnu opasnost kontaminacije pojasa uz auto put. Mjere ublažavanja negativnih efekata na tlo. Efikasno odvijanje saobraćaja često je u koliziji sa zahtjevom da se proizvodne parcele cijepaju što manje. Ako se računa površina obuhvaćena ovim pojasom onda ona iznosi 1274. Ta tla potrebno je cjelovito. s obzirom na geomorfološke prilike. emisija soli za otapanje snijega. po dionicama i za ukupnu dužinu trase. Uz prethodni ovo se smatra pojasom direktnog uticaja odvijanja saobraćaja na autoputu i uglavnom je u vlasništvu koncesionara puta ili države.7 ha. trasa je izdignuta u odnosu na tla u dolini i polju gdje su učestalija zračna strujanja.

Studija uticaja na okolinu – Lot 1 16 . Naprijed navedeni pristupi se trebaju primijeniti pri izradi izvedbene projektne dokumentacije u svakoj konkretnoj situaciji na terenu obzirom na konstelaciju faktora i okruženje kroz koje trasa puta prolazi. izbor vrsta za vjetrozaštitne pojaseve. površine premošćivati nadvožnjakom. II kategorija . duboka najvrijednija tla povoljnih fizičkih i hemijskih svojstava. dakle unutar ograđenog prostora. manjim površinama. Za dionicu LOT 1 koja je predmet ove studije sugeriramo koncept zaštite poljoprivrednog proizvodnog prostora . Tehničke mjere ublažavanja negativnih efekata na okoliš podrazumijevaju. izgradnja taložnika. Pri ovome je veoma važno poznavanje i dominantnosti kretanja vjetrova kako bi se reducirao prostor širenja polutanata na što uži pojas. prvenstveno tala s rjeđom ili gušćom makijom unutar koje se u vrtačama. Ukoliko trasa presijeca takve površine potrebno je paziti da oštećenja tala izgradnjom ceste budu izvršena krajnje obazrivo. da bi se izbjegla žarišta erozije tla vjetrom i vodom. Kod druge i treće kategorije zaštite. Ukoliko trasa presijeca takve površine potrebito je paziti da oštećenja tla izgradnjom ceste budu izvršena krajnje obazrivo. pondova i sl. III kategorija . odnosno poljoprivrednog ekosistema temeljen na nekoliko temeljnih načela: Efikasne zaštita svih vrjednijih poljoprivrednih zemljišta od grube prašine Raspršivanje fine prašine i aerosola na što je moguće uži prostor.cjelovita zaštita. Svakako da su prva (I) i druga (II) kategorija zaštite najvažnije. primjena bioloških mjera i podizanje zaštitnih nasada. visoke plodnosti. Ove otpadne vode s autoputa ne smiju direktno oticati u rijeke i male vodotoke već u izgrađene sabirne bazene ili prirodne močvare u kojima će se istaložiti prisutni polutanti i tako se zadržati u limitiranom prostoru. ali tla na ograničenim. biće neophodno primijeniti kombinaciju mjera biološke zaštite sa izgradnjom objekata za sakupljanje (odvodnju) i pročišćavanje otpadnih voda.zaštićena (šumska) tla obuhvata tla pod suvislim šumskim pokrovom. Poljoprivredne parcele su vrlo dispergovane pa je neophodno prilikom izrade izvedbenog projekta planirati vjetrobrane pojaseve i podizanje raslinja uz rub autoputa kako bi se spriječilo širenje otpadnih materije na šire poljoprivredne površine koje će se nalaziti uz autoput. jer su to kategorije koje obuhvataju plodna. pravilno postavljenog kako bi sakupio sve otpadne vode do prihvatnog bazena lociranog što je moguće niže i dalje od eventualnih naselja ili površina na kojima se uzgajaju poljoprivredne kulture. Pošto trasa koridora prolazi najvećim dijelom kroz područje gdje je neophodna primjena I kategorije . akcenat treba dati na zaštitu od erozije i fizičko utvrđivanje obala puta kako ne bi došlo do klizanja terena i drugih posljedica na životnu sredinu. izbjegavajući pri tome onečišćenje vrjednijih agrobiotopa Osim ovoga veoma je važno i optimalno projektovanje nivoa trase u odnosu na teren kroz koji autoput prolazi. a sve s ciljem da se emitirana onečišćenja sakupe na uskoj zoni uz cestu.selektivna zaštita.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija gdje trasa dionice presijeca ova tla potrebno je primijeniti zatvoren sistem odvodnje s površine ceste.visoka zaštita. Tu spadaju i zemljišta pod šumom koja su zaštićena. izgraditi efikasan drenažni sistem putem odvodnih kanala duž presjeka slivne sekcije.. IV kategorija . naročito u I i II kategoriji zaštite. da bi se izbjegla žarišta erozije tla vodom. dolcima ili usjecima javljaju dublja tla na kojima se prakticira intenzivan uzgoj prvenstveno voća i povrća.tla. a svakako primijeniti vjetro-zaštitne pojaseve pažljivim izborom vrsta. Posebne mjere ublažavanja negativnih efekata s takođe važne obzirom da se u svim dionicama nalaze različite pedosistematske jedinice pa samim tim i različite kategorije (nivoi) zaštite. obuhvata tla povoljnih fizikalnih i kemijskih svojstava.

b) Kod sadnje grmlja. Dubina skidanja bi u prosjeku trebala da se kreće. također su tretirani kao osjetljiva područja. obradi ovisno o reljefu. Mjere u toku eksploatacije. izvršiti izbor adekvatnih. unošenju organskih. I kroz ovaj program se može ostvariti ekonomska korist uspostavom novih poljoprivrednih površina ili popravkom izgleda pejzaža. laboratorijske analize tla i obradu podataka te izraditi studiju sadašnjeg stanja i program monitoringa nultog stanje monitoringa tla i to prije početka izvođenja radova. na površinama koje će biti trajno prekrivene asfaltom ili nekim infrastrukturnim objektima treba izvršiti selektivno skidanje plodnog humusnog tla sa površine. To se prije svega odnosi na tla iz II upotrebne kategorije koja su i najbolja i najplodnija tla.Terenska istraživanja . Na ovaj način bi se bar djelomično nadoknadio trajni gubitak tla izgradnjom autoputa. autohtonih sjemena trava. nagibu i drugim faktorima.Laboratorijske analize . Uvažavajući prethodno izneseno. c) Pošumljavanje se izvodi na najugroženijim nagibima. ali i mineralnih (NPK) đubriva.000 m3 tla za rekultivaciju i nastiranje ogoljelih površina. a za što je neophodno obaviti: .5.Monitoring tokom eksploatacije objekta Vodni resursi Prostor istraživanja za aspekt vodnih resursa obuhvata pojas od po jedan kilometar sa lijeve i desne strane krajnje konturne linije autoputa. ovisno o kvalitetu površinskog sloja od 25-35 cm. deponovati ga i čuvati za potrebe nasipanje i uređenja okolnog oštećenog prostora. kao konturna granica. kod definisanja prostornog ograničenja usvojena je prirodna granica vodonosnika prema vodonepropusnoj sredini. pripremljena je karta ograničenja vezano za vodne resurse (Prilog 12.3. uz koje je autoput trasiran ili ih presijeca. obzirom da su u takvom okruženju veoma česte pojave izvora. LOT 1 Svilaj – Karuše. Topografske podloge Studija uticaja na okolinu – Lot 1 17 . uključujući i samu trasu. oštećenih i plitkih zemljišta. strmim padinama. To je jedan je od važnih preduslova u kreiranju mjera posebnoga opreza i zaštite tala na ugroženim dijelovima trase.Obradu rezultata Nakon ovoga bi se tek mogao nastaviti sprovoditi: . Površine na kojima će se saditi ili sijati biljke biće potrebno prethodno pravilno pripremiti.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Mjere u toku gradnje. uzimanje uzoraka. prirodnim osobinama ambijenta i drugim karakteristikama i efektima koji se ostvaruju ovom mjerom. U ovoj karti prezentirane su zone sanitarne zaštite izvorišta u sistemima za javno vodosnabdijevanje duž LOT-a 1 (označena crvenim šrafurama sa oznakom zone). Monitoring tla podrazumijeva prije svega utvrđivanje nultog stanja i monitoring stanja tala na dionici koridora Vc. Površinski vodotoci i njihovo priobalje. oko tunela i sl. kao i osjetljiva područja u odnosu na podzemne vode (označena narandžastim kosim šrafurama). a to znači prije svega: a) Kod sjetve trava prvo treba voditi računa o pripremi. potencijalnim klizištima i usjecima. Obaveze nosioca programa bi trebale biti da formira kompetentan istraživački tim koji će izvesti terenski rad.). pri čemu treba voditi računa da će Projekt značajno izmijeniti pejzaž s obzirom da neće bit na istoj visini sa okolnim terenom. odnosno sa aspekta zaštite podzemnih voda. vrela ili crpilišta za vodosnabdijevanje. Na ovaj način bi se moglo sačuvati (stokirati) preko 900. U situacijama gdje je to bilo opravdano sa hidrogeološkog. dubini nastiranja. žbunja i drveća za sjetvu i sadnju. žbunja i drugog niskog raslinja treba obratiti pažnju da li postoji stvarna potreba i razlog da se na nekom lokalitetu sadi ovakva vrsta raslinja.Monitoring tokom faze građenja .

tako i na potencijalne negativne uticaje autoputa na iste. od kojih je većina još uvijek nedovoljno istražena. koje se nalazi u sistemu za javno vodosnabdijevanje Odžaka. detaljni podaci o izvorima koji se koriste u sistemu javnog vodosnabdijevanja gradova i prigradskih naselja. Općine i komunalna preduzeća nisu imali podatke o lokalnim izvorima. U nekim slučajevima. te prezentirani u Studiji.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija korištene za grafičke prikaze u ovoj Studiji dobivene su od IPSE. kao i komunalnih vodovodnih poduzeća u tim Općinama. među kojima je najznačajnija rijeka Bosna sa svojim manjim i većim pritokama. U brojnim slučajevima pojavio se problem nedostatka podataka. kod projektiranja i izgradnje autoputa potrebno je pridržavati se ograničenja propisanih za III zaštitnu zonu za izvorišta u izdanima intergranularne poroznosti i planirati objekte koji će udovoljiti zahtjevima propisanim važećim „Pravilnikom o uslovima za određivanje zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta voda koje se koriste ili planiraju da se koriste za piće-Oktobar 2002. Značajne informacije vezano za izvorišta za vodosnabdijevanje. S obzirom da trasa prolazi kroz predloženu treću zonu sanitarne zaštite izvorišta vodovoda u Odžaku (prema projektu zaštite urađenom u decembru 2005. Uvažavajući konkretne lokacijske uvjete i postojeće dostupne podatke procijenjen je potencijalni negativni uticaj građenja i korištenja autoputa na površinske i podzemne vode. vodonosnika koji predstavljaju značajan resurs kvalitetne vode za piće za zadovoljavanje rastućih potreba. kao i njihove pripadajuće vodozaštitne zone izbjegnu. dobivene su od Javnog preduzeća za vodno područje slivova rijeke Save u Sarajevu i Direkcije za vode Republike Srpske u Bijeljini. čiji je popis naveden u popisu korištene literature i dokumentacije na kraju Studije. d. Objekti za tretman otpadnih voda sa autoputa načelno se smiju locirati unutar područja definisanih kao osjetljiva u ovoj Studiji. ali se prije konačnog odabira dispozicije tih objekata treba konsultirati detaljna hidrogeološka podloga užeg pojasa oko autoputa u razmjeri 1:5. kao i izvorima lokalnog karaktera. preko čijih prostora prolazi razmatrana dionica. odnosno potreba za provođenjem detaljnih istraživanja određenih vodnih pojava u višim fazama projektnog rješenja imajući u vidu kako njihov potencijalni negativni uticaj na sami autoput. Sarajevo u martu 2006. osjetljivim područjima smatraju se obale vodotoka uz koje je trasiran i koje presijeca autoput. godine).000. Izuzetak je izvorište vodovoda Odžak. Za sagledavanje i sveukupni prikaz aspekta vodnih resursa uzduž trase. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 18 . U zoni prolaska autoputa na ovoj dionici postoji gusto razvijena mreže vodotoka. pa su se oni prikupljali u Mjesnim zajednicama. Osim guste mreže površinskih vodotoka postoje i značajni resursi podzemne vode. Analizom hidrogeoloških karakteristika analiziranog koridora Studijom je utvrđeno 11 osjetljivih područja za podzemne vode. Prilikom polaganja trase vodilo se računa da se izvorišta javnih sistema za vodosnabdijevanje gradova i naselja duž dionice LOT –a 1. godine“. korišteni su i svi dostupni izvori. te izvori u i izvan sistema vodosnabdijevanja. te u skladu s tim predložene mjere prevencije odnosno minimiziranja istih. Uz njihovu pomoć prikupljeni su. Tokom izrade Studije uticaja na okoliš za LOT 1. Jedna od poteškoća u fazi izrade ove Studije bila je nepostojanje detaljne hidrogeološke karte užeg pojasa oko autoputa dobivene na bazi istražnih radova. tj. U smislu građenja i korištenja.d. kao i pomoć u planiranju monitoringa vodnih resursa duž LOT-a 1 za faze građenja i korištenja autoputa. i značajno je udaljeno od trase autoputa. godine. obrađivači aspekta vodnih resursa kontaktirali su predstavnike svih šest Općina. a za potrebe izrade Studije.

tako i u fazi korištenja autoputa štetnim uticajima će biti najizloženija izvorišta: Odžak. odnosno hidrogeoloških karata i uzdužnih profila uskog pojasa autoputa u detaljnijem mjerilu (1:5. S obzirom da trasa prolazi kroz predloženu treću zonu sanitarne zaštite izvorišta vodovoda u Odžaku. Ularice. kao i pružanje trase autoputa u odnosu na izvorišta koja se nalaze u sistemu za vodosnabdijevanje Osječana. sumirani su i prezentirani očekivani uticaji na površinske vode. Isto važi i za lokalne izvore registrovane na lokalitetu Opštine Doboj-jug. te planirane mjere prevencije i minimiziranja štetnih uticaja u fazi građenja. dosta su udaljena od trase autoputa. te je u tom smislu u mjerama prevencije preporučena izrada odgovarajućih projektnih rješenja vanjske i unutrašnje odvodnje. Ovaj negativni uticaj se ocjenjuje kao značajan i u skladu s tim predložene su mjere prevencije odnosno minimiziranja. te izvora Ularice. Odgovarajućom organizacijom gradilišta i primjenom predloženih mjera prevencije u toku gradnje. Doboja i Doboj-juga. regulacije vodotoka. Imajući u vidu hidrogeološku sliku i odnose duž razmatrane dionice LOT-a 1. može se reći da radovi na izgradnji predmetne dionice mogu izazvati značajan uticaj. Vukosavlja. te se ne očekuju negativni uticaji na iste. Kako se izvorište Kraševo nalazi na desnoj obali rijeke Usore. značajno je udaljeno od trase autoputa.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Potrebno je obratiti pozornost na to da se objekti ne pozicioniraju u akviferskim područjima u kojima su utvrđeni visoki nivoi podzemne vode kako ne bi došlo do poremećaja hidrauličkog režima tečenja podzemnih voda. Određeni uticaji na vode mogu se izbjeći u fazi projektovanja. kao i na područjima gdje je trasa smještena uz obale vodotoka. Sva karakteristična mjesta prelaska autoputa preko vodotoka duž LOT-a 1 po dionicama data su u tabeli u nastavku. može se reći da radovi na izgradnji predmetne dionice mogu izazvati značajan uticaj. te projektovanje vertikalnih barijera (ograda) duž autoputa na lokalitetima označenim kao ranjivim i osjetljivim sa aspekta vodnih resursa. u skladu s tim. Izvorište koja se nalaze u sistemu za javno vodosnabdijevanje Odžaka. Imajući u vidu sve prethodno navedeno potrebno je izvršiti kontrolu pretpostavljenih uticaja na vode na temelju podataka koji će se dobiti nakon završetka istražnih radova. održavanjem izvedenih objekata za prečišćavanje otpadnih voda sa saobraćajnica mogu se izbjeći negativni uticaji na kvalitet podzemnih i površinskih voda. Bare-Osječani. Makljenovac i Alibegovci. Makljenovac i Alibegovci u opštini Usora. koje u najvećoj mjeri ovise o načinu izgradnje i korištenja. Svi predviđeni negativni uticaji na navedene vodne pojave u fazi građenja i korištenja autoputa mogu se izbjeći ili umanjiti predloženim mjerama prevencije/minimizacije. ne očekuju se značajniji negativni uticaji na ovo izvorište. Na svim mjestima križanja planiranog autoputa i vodotoka. hortikulturnog uređenja zaštitnog pojasa. mogući su također značajni negativni uticaji tokom građenja i korištenja autoputa. Osjetljiva područja u vidu vodonosnika također u fazi građenja i korištenja autoputa mogu biti značajno ugrožena. Imajući u vidu da autoput izaziva brojne promjene na vodnim pojavama uzduž trase. Kako tokom građenja. te u fazi eksploatacije. a vodeći računa o najboljim okolišnim praksama predložene su mjere prevencije odnosno minimiziranja štetnih uticaja. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 19 . Također. poremećaja prihranjivanja izdani i sl.000). Izvorišta koja se nalaze u sistemima za javno vodosnabdijevanje Modriče.

betoniranja. Vukosavlje – Podnovlje Km 17+289 – 33+466. Deponiranje ne vršiti u koritu i uz obale vodotoka. U blizini vodotoka koristiti samo čisti materijal za nasip.40 Betonski most Dionica 3. odbacivanje motornih ulja i sličnog otpada. kao i van definisanih osjetljivih zona. odnosno ostaviti pufer zone formirane od biljnog pokrivača između saobraćajnice i vodotoka. bez primjesa zemlje ili drugih nečistoća. Svilaj . Km 13+820 Km 16+634. Zabraniti bilo kakvo privremeno ili trajno odlaganje otpadnog materijala na okolno tlo.24 Potok Dubokova c Kužnjača Km 20+160. koji neće biti odmah upotrijebljen u građevinskim aktivnostima. Dobra praksa upravljanja gradilištem i saobraćajem da se izbjegne zagađivanje vodotoka. Km 28+389 do 28+914 Km 31+199 do 32+438 D. Odžak – Vukosavlje Km 10+890 – 17+289 Kolibe – Suho polje Rijeka Gnojnica Jakeš – Suho polje Rijeka Gnojnica Betonski most Dužina regulacije L= 141 m – korito regulisano sa reno madracima Zagađenje površinskih voda usljed: izvođenja građevinskih radova (miniranja. Betonski most Km 17+584.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Dužina i način regulacije vodotoka/ Most na vodotoku Dionica 1. U slučaju da se ovi lokaliteti nađu na vodnom dobru i javnom vodnom dobru potrebno je tražiti vodoprivrednu saglasnost. mora biti deponovan na za to predviđenim lokacijama u skladu sa Projektom organizacije gradilišta (deponije viška materijala) zaštićenim od pojave erozije. U najvećoj mogućoj mjeri sačuvati biljni pokrivač.6 Km 17+569 do 18+639 Tarevci Kanal Kužnjača Km 19+484. slučajnog prosipanja ili akcidentnih izlijevanja nafte i naftnih derivata.Podnovlj Dužina regulacije L= 1260 m – korito e regulisano sa reno Rijeka madracima Mogućnost pojave masovnijeg odlaganja nanosa. Zaštiti priobalne površine osjetljive na eroziju sredstvima stabilizacije i biljkama koje sprječavaju eroziju. kao što je šljunak. dubokih iskopa. armiranja i sl.10 Potok Dubokova c Vidakovići Rijeka Bosnica Promjena režima površinskih voda (kvantiteta) usljed nekontrolisanog deponovanja iskopanog materijala u korito vodotoka. ili zonama sanitarne zaštite kao i zonama koje su definisane kao osjetljive.62 Tarevci Rijeka Dusa Dužina regulacije L= 130 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 1070 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 522 m – korito regulisano sa reno madracima Zamućena ili na drugi način onečišćena površinska voda može se drenirati u priobalne podzemne vodonosnike i zagaditi ih. a time i zatrpavanje korita smanjenjem Studija uticaja na okolinu – Lot 1 20 .). Stacionaža autoputa Lokalitet/ vodotok Očekivani uticaj na vode Mjere ublažavanja u toku pripreme gradilišta i izgradnje autoputa Poseban način miniranja da se ne poremete pravci podzemnih tokova i prihranjivanja površinskog vodotoka. Korištenja neprikladnih materijala za građenje. Sav materijal od iskopa. uništavanja i skidanje prirodnog pokrovnog sloja.Odžak Km 0+000 – 10+890 Dionica 2. Nekontrolisana odvodnja sanitarnih voda i onečišćenih oborinskih voda na gradilištima.

35 Markovići Rijeka Betonski most Studija uticaja na okolinu – Lot 1 21 . Nadzirati procese formiranja nanosa. Osigurati prostore sa nepropusnom podlogom za smještaj i servisiranje građevinske mehanizacije. van definisanih osjetljivih zona. skupljati u vodonepropusnim rezervoarima i prečišćavati na propisani način (bilo na licu mjesta. Disciplinski sankcionirati prekršitelje utvrđenih pravila ponašanja.69 Km 47+989.54 Majevac Rijeka Lovnica Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Km 45+032. a prije ispuštanja u recipijent ili Km 45+730. bilo na udaljenoj lokaciji). Johovac – Rudanka Km 46+624. Upotrijebljene vode sa gradilišta prihvatiti odgovarajućim sistemima kanalizacije.64 Dionica 5. Podnovlje – Johovac Km 33+466.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Dužina i način regulacije vodotoka/ Most na vodotoku Glogovica Km 32+589 Dionica 4. Uspostaviti kontinuirani nadzor tokom izvođenja radova uz prisustvo specijaliste za zaštitu okoliša. te organizirati čišćenje dna i pokosa korita od suvišnog materijala. Zauljene oborinske vode sa prostora gradilišta prikupiti u vodonepropusnim rezervoarima i prečišćavati na propisani način (bilo na licu mjesta.1 – 52+816 Vasiljevići Jasenici Rijeka Lukavica Dužina regulacije L= 150 m – korito regulisano sa reno madracima Km 46+853. Provoditi učestalo i kontrolirano zbrinjavanje komunalnog i opasnog otpada na propisan način.1 Betonski most Km 33+589.21 Osječani Potok Pljevare Osječani Potok Pljevare Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Rijeka Glogovica Betonski most njegove protočne moći što može imati negativne posljedice pri prolasku velikih poplavnih voda. bilo na udaljenoj lokaciji). Stacionaža autoputa Lokalitet/ vodotok Očekivani uticaj na vode Mjere ublažavanja u toku pripreme gradilišta i izgradnje autoputa osim na za to Projektom organizacije gradilišta predviđenim mjestima.98 Kožuhe Mrki potok Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Km 35+386. a prije ispuštanja u recipijent ili gradsku kanalizaciju.07 Osječani Stara Bosna Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Km 45+362.79 Kožuhe Potok Ljuteš Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Km 37+143. te osigurati nepropusne kontejnere za otpad. za potrebe radnika obavezno postaviti ekološke toalete.6 – 46+624. Na lokalitetima gradilišta.

dok ju s druge strane karakterizira homogenost klimatskih prilika (osobine umjereno tople kišne klime).21 Flora i fauna Područje zahvata karakterizira raznolikost hidroloških.34 Dionica 6.62+634. izlijevanja goriva ili maziva. reljef i klima. Zabraniti popravak građevinskih mašina. servisa. ovisno o budućem korištenju prostora dovesti u prvobitno stanje. Za lokacije gradilišnih baza. hidrogeoloških. Tokom građenja u osjetljivim zonama postaviti obavještenja (ploče) za radnike na gradilištu sa upozorenjem na izvođenje radova u ovim zonama.84 Km 51+194. geoloških cjelina. Rudanka – Karuše Km 52+816 . Studija uticaja na okolinu – Lot 1 22 . Prvobitni izgled vegetacije znatno je promijenjen antropogenim čimbenicima. gdje se manja odstupanja javljaju uslijed reljefnih osobina prostora.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Dužina i način regulacije vodotoka/ Most na vodotoku Lukavica Durmići Km 49+525 Pranjkovač Betonski most ki potok Durmići Grapska rijeka Kamenjani Potok Mihajlovac Betonski most Betonski most Stacionaža autoputa Lokalitet/ vodotok Očekivani uticaj na vode Mjere ublažavanja u toku pripreme gradilišta i izgradnje autoputa gradsku kanalizaciju. u okoliš potrebna je hitna intervencija u skladu sa Planom žurnih intervencija u slučaju akcidenata. ali unatoč tome područje se ističe raznolikošću ekoloških sistema i staništa. Prirodni uvjeti. pozajmišta i drugih objekata zatražiti posebne vodoprivredne uvjete u narednoj fazi projektovanja. te izmjenu ulja u definisanim osjetljivim zonama.2 Suva voda Km 56+150 do 57+200 Rijeka Suva voda Km 56+440 do 56+990 Suva voda Rijeka Suva voda Suva voda Km 58+650 Grgića potok Greda – Brezićka Km 59+250 Betonski most Potok Ograđenov ac Ularice Alibegovač Betonski most ka rijeka Usora Betonski most Betonski most Dužina regulacije L= 1152 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 555 m – korito regulisano sa reno madracima Km 61+950 Km 62+634. direktno su utjecali na izgled i stanje vegetacijskog pokrova područja zahvata. odnosno. U slučaju akcidenata. a također i krajobrazna raznolikost. Sve gradilišne površine i ostale uticajne zone tokom građenja potrebno je sanirati u skladu sa Planom sanacije. pedoloških. asfaltnih baza. Km 50+113.

Livada ovsenice pahovke (as. Oni se danas vrlo ekstenzivno i samo povremeno koriste za ispašu i košnju. urbani (naselja. dijelom iz drugih. Zajednička im je odlika povećana količina dušika što dovodi do florističke srodnosti koja se ogleda u mnoštvu Studija uticaja na okolinu – Lot 1 23 .Livada uspravnog oviska i krestaca (as. Šume hrasta kitnjaka I običnog graba (Qveco-Carpinetum illiricum) 3. ribnjaci). zatim sitovi (Juncus). Za travnjake su karakteristične su razne vrste iz porodica trava (Poacae). glavočike (Asteracae). Prostorno ovaj pojas se nastavlja na šumski pojas u Slavoniji poznat pod nazivom "slavonske hrastove šume". rubne površine uz polja. Na području zahvata je tradicionalno primjenjivan ekstenzivni način korištenja travnjaka. Nizijske dijelove dionice LOT 1 karakteriziraju veće ili manje površine zaostalih šuma lužnjaka i običnog graba. Bromo-Plantaginetum mediae) Oranice kao umjetno nastali ekološki sistemi namijenjeni su isključivo poljoprivrednoj proizvodnji. usprkos činjenici da nisu prirodnog postanka predstavljaju staništa koja u velikoj mjeri obogaćuju biološku i krajobraznu raznolikost područja zahvata. klimatskih prilika i dr.Livada uspravnog ovisk i srednjeg trputca (as. a niži dio biljnogeografskoj srednjeevropskoj provinciji ilirskih grabovih šuma. Dakle. gradovi). Na brežuljkastim i uzdignutijim prostorima nalazi se šumska zajednica hrasta kitnjaka i običnog graba. Od primarnih ekoloških sistema na području zahvata postoje šume. Dakle. te se s obzirom na šumske zajednice može podijeliti na niži i viši dio. a od sekundarnih (antropogenih) ekoloških sistema to su poljoprivredni (travnjaci. Arrhenatheratum eltioris) . Brdska šuma bukve ilirskog područja (Fagetum montanum illyricum) Travnjaci. osobito stepskih područja istočne Europe i Azije. a na fluviosolima šume vrba i topola. koje nastanjuju vlažna staništa. To su nitrofilni ekološki sistemi među koje spadaju i voćnjaci. Karakteristične kontinentalne livade koje su karakteristične za područje zahvata su: .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Prema postanku. kanale i kuće. dionicu LOT 1 karakteriziraju sljedeće šumske fitocenoze koje su se formirale u zavisnosti od reljefa. a obrađuju se na način koji nedostatno uvažava zaštitu biološke raznolikosti. gažene površine putova i dvorišta. ekološke sisteme razvrstavamo u primarne i sekundarne. Područja travnjaka koja su su odoljela antropogenim utjecajima su područja raznolikih predstavnika. a mjestimično su se razvile i bukove šume pretplaninskog pojasa. travnjaci i oranice. faktora: 1. Širi prostor područja zahvata prema fitogeografskom raščlanjenu pripada Eurosibirskojsjevernoamjeričkoj regiji. umjetni vodeni ekološki sistemi (akumulacije. te odlagališta odpada. područje zahvata karakteriziraju sljedeći ekološki sistemi: šume. oranice). Bromo-Cynosuretum cristati) . Naseljeni su biljnim vrstama kojedijelom potječu iz šuma. šumske kulture i drugi. mente (Mentha). dok su se neke svojte polimorfnih vrsta razvile upravo zahvaljujući antropogenim utjecajima na travnjacima. u mikro depresijama šume crne johe. vrtovi. Gorje pripada biljno-geografskoj ilirskoj provinciji ilirskih bukovih šuma. koji su većinom ugroženi jer su pretvoreni u oranice. Šume hrasta lužnjaka i običnog graba (Carpino betuli-Qvercetum roboris) 2. jer se koriste na intenzivan način uz primjenu umjetnih gnojiva i kemijskih sredstava za zaštitu bilja. vinogradi.

te razne vrste močvarica (divlje patke i guske. Fazan (Phasianus colchicus L. Svi podaci o potrebama za krčenje šuma definisani su na osnovu podataka iz literature i ortofoto snimka i u sljedećoj fazi realizacije mora se izvršiti detaljnija ananliza kojom će se dobiti precizniji podaci. Početak Koridora Vc.7%). Današnja je rasprostranjenost životinja trenutačno stanje povijesnog proizvoda svih činilaca o kojima ovisi.25 do km2. a koje su značajne za lovno gospodarstvo su prvenstveno Zec (Lepus europaeus Pallas). zoogeografski pripada u tzv. Ove šume imaju značajan status zaštite međunarodne (Habitat) Direktive.5 do km1. Za predmetni prostor nema podataka o ustaljenim putevima kretanja životinja koji bi mogli da predstavljaju osnovu za formiranjem posebnih konstrukcija za njihovo kretanje.5 (nakon izlaska iz tunela Radušine) do km58 biće posečeno oko 18ha šume kitnjaka i graba (Querco – Casrpinetum).). dok preostali dio pripada u srednje eurposko alpsko područje. šumsko 2 213 ha (11. Isto tako treba uzeti u obzir antropogeni učinak na tom području nakon rata pogotovo u područjima gdje je došlo do povećanog naseljavanja.4%). Jarebica poljska (Perdix perdix L.ostalo 5 865 ha (30. Potentilletum anserinae) U neposrednoj zoni uticaja koridora autoputa Vc LOT1.25 biće posečeno oko 50ha šume bukve (Fagetum montanum). Ovdje se vrši stroga selekcija biljaka različitim poljodjelskim mjerama (oranje. Vegetacija gaženih površina i ruderalnih staništa je sljedeća: . cevastih i pločastih propusta što uključujući činjenicu da većina vrsta pri migraciji koristi obalni pojas uz vodotoke. liske. Polygono-Bidentetum) . Vrste koje obitavaju na području zahvaćenom usvojenom varijantom. Detaljna analiza količine posečenih stabala kao i trajno oštećenih zona biće obrađena u dokumenatciji Projekta zaštite životne sredine. odnoso uticaja na floru.5 biti posečeno još oko 2.). europsko potpodručje panonsku potpokrajinu odnosno subalpsko slavonsko srijemsku krajinu.4%). vodno 653 ha (3.Zajednica trnoklasnog dvornika i dvozube torice (as. U dijelu trase na dionici Svilaj – Odžak od km0. Lolio-Plantaginetum majoris) . na poljoprivredno zemljište otpada 10 524 ha (54. uporaba pesticida. itd. dok će na istoj dionici od km2. Tako je i sastav faune na prostorima koridora Vc vjerovatno promijenjen u odnosu na posljednje podatke kojima raspolažemo s obziroma na ratna zbivanja krajem prošlog stoljeća na području Hrvatske i Bosne i Hercegovine. nizinski dio Posavina. Iz ovog se jasno vidi da je poljoprivredno zemljište dominantna kategorija zemljišnog resursa. te nije ustaljena i trajna.Zajednica vratića i običnog pelina (a. Trasa autoputa najvećim dijelom prolazi kroz prostor na kome su staništa sitne (niske) divljači.5 izgradnjom mostovske konstrukcije biće posečeno oko 20ha sastojine vrba i topola (Salicetum et Populetum).Utrina gusjaka (as. dok je do km55 planiran tunel čime se uticaji na floru ne javljau osim u zoni portala.).). a od krupne divljači to su Srna (Capreolus capreolus L.4%) i tzv. Svilaj – Doboj-Jug (Karuše) čija ukupna površina iznosi 19 255 ha. te dijelom i krupne (visoke) divljači.Utrina ljulja i širokolisnog trpuca (as. Ruderalne zajednice).5ha šume vrbe i topole (Salicetum et Populetum). pretežno uz vodene tokove. Na istoj dionici od km 57. jer su svi oni zajedno sa životinjama podvrgnuti neprestanim promjenama. Na trasi postoji veći broj objekata za moguća upravna kretanja u vidu mostova. Obaveza je Investitora da nakon registrovanih podataka o migracionim kretanjima životinja na Studija uticaja na okolinu – Lot 1 24 .) i Svinja divlja (Sus scrofa L).Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija zajedničkih nitrofilnih biljaka (tzv. kopanje. Tanaceto-Artemisetum) . Prepelica (Coturnix coturnix L. gnojenje. Takođe na dionici Rudanka – Karuše od km52.5 do km54.

i ona se mora lako korigovati. moraju se obnoviti prethodno uklonjeni biotopi.Većina uticaja izazvana trupom puta je neizbežna. pogotovo na sekcijama od visokog značaja za biljke i životinje. Umanjenje u toku gradjevinske faze Da bi se izbego nepotrebni gubitak biotopa. odmah nakon završetka radova na toj dionici. pogotovu u zonama jezera. Drugim rečima. a koje treba razraditi kroz Projekte posebnih konstrukcija za prelaz životinja. Građevinske mašine ne bi trebalo da se kreću van gradilišta zbog mogućnosti zbijanja tla. Uticaj planiranog puta u toku eksploatacije na faunu reka treba smatrati uticajem bez posebno izraženih negativnih efekata s obzirom na karakteristike kvaliteta vodotoka rijeke Bosne. . Mjere umanjenja uticaja izazvanog saobraćajem . blizina puta i rijeke i sl. Uklanjanje drveća i žbunja mora se vršiti u toku zime da bi se izbeglo vrijeme ležanja na jajima koje je od 1 marta do 30 septembra. Ovim se postiže očuvanje postojeće močvarne i vodene vegetacije i ornitološkog stanovništva. Mora se voditi računa pri projektovanju da se izbegnu uklanjanja samoniklog (autohotnog) drveća kao što su jablan. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 25 .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija predmetnom prostoru izgradi posebne konstrukcije za kretanje životinja u vidu prolaza. ( navodi mjesta u studiji gdje dolazi do velikih konflikata usled: mostovi projektovani negativno po ekologiju. gradilište se mora ograničiti na minimalnu moguću potrebnu površinu. mora se smanjiti na minimum degradacija prostora nakon radova prilikom iskopa i nasipa . Ukoliko te vrste rastu u zonama konstrukcije puta potrebno ih je presaditi u zone sa sličnim uslovima. raskrsnice u rečnim dolinama. topole i vrbe. . i odgovarajuće mjere zaštite radi smanjenja rizika bi trebalo sprovesti na ″ugroženim″ dionicama puta. . Kod analiziranja postojećeg stanja utvrđeno je da na širem prostoru ne postoje staništa retkih i zaštiđenih vrsta i da u tom smislu ne treba očekivati negativne uticaje u toku eksploatacije. mora se konsultovati sa odgovarajućim stručnjacima u cilju nalaženja odgovarajućeg rješenja. Po završetku radova.U slučajevima velikog broja stradalih vodozemaca na pojedinim dionicama puta.Mostovi treba da budu sa visokim ogradama da bi se izbegao sudar ptica (jata ili pojedinačnih) sa vozilima. Mora se obezbediti skupljanje i odnošenje čvrstog otpada iz zona radničkih kamp kućica kao i iz zona parkiranja i održavanja vozila - - - - Umanjenje uticaja nastalih postojanjem trupa puta . pogotovo u toku selidbenih perioda.Stalno nadgledanje broja i vrsta ptica nastradalih duž puta. U fazi izgradnje puta mora se voditi računa da se ne naruše pejzažne vrijednosti. moraju se zaštititi ograđivanjem u toku građevinske faze. konsultacije. odnsno prelaza. Uklonjene strukture biotopa na gradilištu trebalo bi nadoknaditi nakon završetka radova. Uzimajući u obzir prostorni položaj postojećih staništa kao i prostorni položaj predmetne trase može se doći do zaključka da posebno negativne uticaje ne treba očekivati.Analiza po dionicama koje su vrste ugrožene i koje treba zaštititi. Odlaganje materijala mora se vršiti samo u okviru gradilišta. Da se obrati pažnja u blizini tokova u cilju izbegavanja prekida ili ometanja površinskih ili podzemnih voda. Izvođač radova se mora obavezati na skupljanje i odnošenje na najbližu deponiju viška čvrstog otpada bilo koje vrste. Površine koje su od visokog ekološkog značaja.

njegove lokacije i odnosa prema okolnom prostoru.). U području zahvata je u najvećem dijelu zastupljen dolinski i brežuljkasti reljef (do 200 m. Dolinski pejzaž uzdužno je presječen tokom rijeke Bosne. Pejzaž Okvirnom analizom pejzažnih obilježja ove cjeline. Pejzaž nizinskih područja determiniran je uglavnom šumskim i poljoprivrednim površinama koje se izmjenjuju u slici krajobraza. a hladnije položaje zauzimaju šume bukve. a manje nisko brdoviti (200-600m). Na osnovu prostornih odnosa trase planiranog autoputa (maksimalne visine nasipa i useka.v. Šire područja zahvata karakterizira dolinski tip pejzaža koji graniči s brdovitim.Kultivirani pejzaž . Reljefna struktura sastoji se od niskih ravničarskih područja. To su predjeli s nadmorskom visinom između 200 i 500 metara. Zato treba smanjiti sadnju drveća i grmlja na minimum koji je dovoljan za pejzaž i sprečavanje erozije. prostorne organizacije – matrice naselja.n. ali ne i za stvaranje novih biotopa.povijesni pejzaž. pripadajućeg karakterističnog tipa naselja. Prigorje predmetnog područja čine padine koje se spuštaju u dolinu rijeke Bosne. Najniže padine kultivirane su poljodjelskim površinama. Uzvišenja brdovitog pejzaža pokrivena su šumom i pašnjacima Taj je brežuljkasti kraj je izgrađen obiteljskim kućama tipa prigradskih naselja s razvijenom vrtnom poljoprivredom. skoro kroz sredinu. Zonu izmenjenih pejzažnih karakteristika moguće je definisati na osnovu medicinskog praga vidljivosti usvajajući mjerodavni vidni ugao od 100 kao mjeru za sagledavanje maksimalne visinske razlike u profilu uprave na liniju terena. moguće je doći do podatka da najveća širina ove zone iznosi oko 2000 pa do 10000 metara. morfoloških i funkcionalnih obilježja stambene i gospodarske arhitekture dolazimo do sljedećih zaključaka: Šire područje zahvata pripada sjevernom peripanonskom dijelu Republike Srpske koji karakterizira brežuljkasti teren koji se postepeno spušta u ravničarke prostore. plodnih riječnih dolina i ravnica. Dakle najveće denivelacije u poprečnom profilu bile bi sagledljive sa rastojanja od čak 10 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 26 . Ptice će biti privučene živicom i koristiće ove biotopne strukture pored puta kao novo stanište. Ovakav odnos podrazumijeva da je širina zone eventualno ugroženog pejzaža 600 H (H je maksimalna visinska razlika u poprečnom profilu).Kulturno . načinu poljodjelske obrade prostora koji okružuje naselje. Sadnja na usecima je nešto manje problematična jer je drveće i grmlje locirano iznad puta i usled toga ne dolazi do preplitanja vozila i ptica. na kojima se izmjenjuju prostrane brdske livade sa šumama.Prirodni pejzaž . karakteristika i načina korištenja tipične parcele. blago uzdignutih terena i pobrđa. Viši dijelovi su pokriveni šumom kitnjaka i običnog graba. Prigorja obuhvaćaju brežuljkaste dijelove područja.Izgrađeni pejzaž .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija - Biotopi koji mogu imati visoke vrijednosti ne bi trebalo saditi u blizini puta jer je to opterećena zona koja će imati negativan uticaj na faunu. strukturnih. Nizine obuhvaćaju krajeve do 200 metara n/m i čine gotovo veći dio područja zahvata. Za šire područje zahvata je karakteristična zona doticaja ovih dvaju prostora sa vizurama koje sadrže elemente jednog i drugog tipa. Za pejzaž šire prostorne cjeline karakteristične su četiri osnovne kategorije pejzaža: .

Izabrane vrste budu reprezentativne za kategoriju puta i njegovu funkciju.Nagibi kosina useka i nasipa treba da budu promјenljivi i u skladusa lokalnim morfološkim karakteristikama. Vizuelna zagađenja mogu se umanjiti ako se posebno povede računa o oblokovanju različitih zaštitnih i potpornih konstrukcija (različite konstrukcije za zaštitu od buke). umanjenje uticaja ili kompenzaciju pri tome treba uvijek voditi računa da nije moguće izgraditi put a da uticaji u domenu pejzaža ne postoje. Koeficijent “narušavanja” pejzaža za pojedine dionice iznosi od 3480 do 4850 što se može smatrati za značajan uticaj.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija kilometara. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 27 . uvedu posebne kaznene mjere. Podaci koji su prezentirani pokazuju da u morfološkom smislu trasa planiranog autoputa opterećuje pejzaž i da se u tom smislu moraju preduzeti i određene mjere zaštite. živica) Treba izvršiti presađivanje biljajka u smislu skladnog uklapanja u postojeći pejzaž. drvorede. Zasađena vegatacija ograniči i potcrta različite pejzažne cjeline koje smenjuju duž trase puta. Postupci održavanja izgrađenog puta u mnogome mogu da utiču na pejzažne i vizuelne karakteristike puta. Zasađena vegetacije ne ograničava vizure i da se biljke ne sade samo da bi popunile prostor. Zato je u okviru dokumentacije izrađen Projekat pejzažnog uređenja koji detaljno tretira ovu problematiku i definiše potrebne mjere smanjenja uticaja. .Pogled sa puta može da bude posebno potenciran namjernim oblokovanjem elemenata situacionog i nivelacionog plana. vijadukti i tuneli mogu da se koriste kada put prelazi preko strmih padina radije nego da se koriste useci i nasipi. Negativni uticaji na pejzaž mogu da se kompenziraju do nekih granica pošumljavanjem predela da bi se nadomjestilo ono drveće koje je moralo biti odsečeno pri izgradnji puta i rehabilitacijom područja u kojima postoje problemi. reguliše sistem reklamiranja duž puta i sl.Elementi projektne geometrije moraju zadovoljavati principe homogenosti i moraju biti uklopljeni u lokalne morfološke karakteristike. grmlje. Na ovaj način se čuva vizuelni i fizički kontinuitet pejzaža. Na osnovu predhodnog razmatranja moguće je zaključiti da u konkretnim uslovima dominantnu odliku imaju visoki nasipi u zoni rijeke Bosne kao i pojedini objekti. Ovaj rezultat je direktna posljedica visokih nasipa duž doline rijeke Bosne. Na osnovu dobijenih podataka moguće je doći i do kvantifikovanih pokazatelja o uticajima planiranog autoputa na pejzaž.Mostovi. . U svetlu definisanih potencijala treba tražiti i odgovarajuće mjere za zaštitu. Vegetacija potencira različite uslove odvijanja saobraćaja (promјene u situacionom planu). Posebno značajni efekti mogu se postići u koliko se posebna pažnja posveti ozelenjavanju područja kroz koje put prolazi pri čemu se mora voditi računa da: Put bude uklopljen u lokalnu vegetaciju (drveće. . Obrati pažnja korišćenje lokalnih materijala za objekte na trasi. Napori u procesu projektovanja moraju biti usmjereni da se prisutne mjere umanje pri čemu treba voditi računa da: .

Kulturno historijsko nasljeđe Analizom postojećeg stanja i mogućih uticaja ustanovljeno je da na analiziranoj lokaciji postoje arheološki lokaliteti. Prostorne cjeline koje su navedene kao takve podrazumijevaju određeni nivo društvene brige i obično su zakonskim normativima uvedene u određeni sistem zaštite.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Zaštićeni dijelovi prirode Određivanje uticaja planiranog puta u domenu prirodnog nasljeđa podrazumijeva anlizu nad prirodnim cjelinama koje se obično definišu kao nacionalni parkovi. prema podacima iz Podloga za plansku dokumentaciju kojom je sagledan širi prostor autoputa. strogi prirodni rezervati. U smislu navedenih činjenica zaštita mogućih lokaliteta sprovodila bi se u tri faze koje bi prema razvoju konkretne situacije sledile jedna drugu. Ukoliko se prilikom istraživanja u prvoj fazi utvrdi da na lokalitetima nije sačuvan kulturni sloj ili da ih trasa predmetne saobraćajnice zaobilazi. Takođe na predmetnom prostoru egzistira pet arhioloških zaštićrnih zona pri čemu trasa prolazi kroz dve i to: od km38. u toku izrade glavnog projekta potrebno je izvršiti sondažna i zaštitna istraživanja prema posebnim programima arheoloških iskopavanja. kao i na prostorni položaj ovih objekata ne očekuju se posebno negativni direktni uticaji ukoliko se bude izvršila ispravna organizacija gradilišta. Treća faza . predeli sa posebnim prirodnim karakteristikama. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 28 .5 do km43 na prostoru Kožuha i od km 61 do km 62 na prosotru Alibegovaca. hronološka determinacija. Prva faza . Kako ovakve prostorne cjeline po prirodi stvari pretstavljaju prirodne retkosti osnovni postulat koji svakako treba ispuniti da se put nalazi na dovoljnom rastojanju od ovih cjelina kako bi se izbegli svi negativni uticaji. stratigrafija arheoloških slojeva . istraživanja koja se predviđaju drugom fazom.predstavlja nadzor stručne službe. očuvanost kulturnih slojeva i ostataka arhitekture ako postoje na njima. kao i da njihov tačan prostorni položaj nije precizno određen. odnosno nema potrebe za dodatnim mjerama zaštite te se ova problematika ne razmatra. planirala bi se zaštitna arheološka iskopavanja na određenim delovima lokaliteta koji će biti ugroženi izgradnjom. uz obavezno obavljanje zaštitnih arheoloških iskopavanja ukoliko se prilikom ovih radova naiđe na arheološke lokalitete koji su do sada bili nepoznati. u kom smislu su mogući i određeni konflikti. Istraživanja u ovoj fazi morala bi se obaviti prije početka radova na trasi. Druga faza . usled promјene režima podzemnih voda. odnosno kontrolu prilikom izvođenja zemljanih radova na trasi. naučno-istraživački prirodni rezervati. moguća je pojava negativnih uticaja na spomenike koji se nalaze i u širem okruženju. U zoni analizirane dionice. Obzirom na navedeno potrebno je definisati posebne mjere zaštite arheoloških nalazišta.predstavlja sondažna arheološka istraživanja na evidentiranim lokalitetima pri čemu bi se odredila tačna kulturna pripadnost samih lokaliteta. Sa apekta uticaja na istorijsko nasljeđe.na osnovu rezultata arheoloških istraživanja tokom prve faze. Kako ovi lokaliteti zahtjevaju poseban tretman. neće se izvoditi. posebni prirodni rezervati i spomenici prirode. karakteristični pejzaži. obzirom da se 12 objekata iz kategorije kulturnog nasljeđa nalazi u okviru područja istraživanja. nema zaštićenih delova prirode. aerozagađenja i vibracija. Obzirom na potencijalnu zonu indirektnih uticaja.

neophodno je prisustvo arheološko . a treće eliminacija kod receptora.Smanjenje emisiju buke na njenim izvorima (vozila. gdje je na pitanje o tome koji problem u vezi zagađenosti životne sredine naročito tangira stanovništvo.. izračunavala se izofona relevantne buke. Mjerna mjesta obilježena su kao MM-1 i MM-2. Izbor mjernih mjesta obavljen je na osnovu zone utjecaja budućeg autoputa. Proračunata visina zidova je zadovoljavajuća u većini slučajeva s obzirom da se autoput uglavnom nalazi na nasipu. Na osnovu sprovedene analize zaključeno je da negativni uticaji aerozagađenja na ljude. Aerozagađenje Kao i na razini Bosne i Hercegovine tako su i podaci o kvaliteti zraka na području Republike Srpske vrlo šturi. Prema izvršenom mjerenju kvalitet vazduha je zadovoljavao propisane norme. Bazirano na ovome. U ovim stambenim objektima bi se trebali ugraditi efikasni prozori za zaštitu od buke (pasivne mjere). a stanovnicima bi sprečavali pogled. Određene mjere ublažavanja date su zbirno u tabeli . određene su dimenzije zidova za zaštitu od buke zavisno od lokacije (visina i dužina) kako bi se zadovoljio standard od 50 dB(A) u doba noći. Mjerenje imisije obavljeno je na dva mjerna mjesta. Za potrebe ovog studijskog istraživanja izvršeno je posebno mjerenje na lokaciji Modriča. Znajući da autoput na lotu 1 najviše ide po nasipu. Jedna od najvažnijih mjera ublažavanja jeste izgradnja zvučnih barijera. bile bi potrebne visine zidova za zaštitu od buke (5 do 10 m) koje bi što se tiče cijene bile nerazumne i neprihvatljive. Da bi se uporedili efekti zaštite različitih visina zidova za zaštitu od buke na stambena područja duž novog autoputa. odgovoreno da je to zagađenje zraka. Da problem zagađenosti postoji. Što se tiče zagađenosti (kvalitete) zraka na području budućeg autoputa (općine Modriča. Za proračun nivoa buke osvojena je prosječna visina zida od 3 m. a s ciljem sagledavanja sadašnjeg stanja kvalitete zraka u blizini rijeke Bosne. Sve navedene mjere detaljno su obrađene u Idejnom projektu zaštite od buke koji je dio dokumentacije Idejnog projekta. površina kolovoza autoputa). posebno gdje su oni locirani direktno pored trase. .Smanjenjem prenosa buke montažom zvučnih barijera (prepreka). Smanjenje buke može se postići različitim pristupima: . Za stambene objekte koji su locirani visočije na padinama brda iznad efikasne visine zida za zaštitu od buke.Smanjenje uticaja buke u stambenim područjima montažom prozora za zaštitu od buke na pojedinačnim objektima.. Buka Jedan od glavnih ciljeva procjene buke jeste da se istraži efekat mjera ublažavanja kako bi se izbjegli negativni uticaji buke na objekte koji okružuju autoput. drugo je eliminacija izvora. Doboj. opravdanijim se smatraju tanki zidovi za prevenciju buke (npr.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Obzirom na mogućnost novih nalazišta na ostalom prostoru. ukazuje provedena anketa u Modriči. Redoslijed za implementaciju ovih mjera polazi od postavljanja zvučnih barijera. . paneli) nego široke konstrukcije kosih nasipa koji imaju kvalitet prevencije širenja zvuka. Odžak i Svilaj) iz gore navedenih razloga mora se na žalost konstatirati da ne postoje pokazatelji pomoću kojih bi se moglo utvrditi realno stanje. U analizi su korištene podloge korigovanih rješenja trase iz Idejnog rješenja koja je urađena u 2D. životinje i objekte nisu od posebnog značaja u okviru analiziranog prostopra za planirani Studija uticaja na okolinu – Lot 1 29 .konzervatorskog nadzora tokom izvođenja radova duž cele dionice predmetnog autoputa..

s obzirom na osavremenjavanje voznog parka u budućnosti i značajne restrikcije u pogledu kvaliteta izduvnih gasova. Prema ovim podacima predložene su mjere zaštite pojednih objekata u toku izgradnje čime se izbegavaju kolizione tačke i negativni uticaji koji se mogu javiti. tj.11.Odžak i na dionici Rudanka . Projektirana trasa autoputa na ovoj dionici gotovo je cijelom dužinom položena u dolini rijeke Bosne.3. U tom smislu. Sa stanovišta uticaja različitih aerozagađivača na biljni svet. planiranom sistemu za transport gasa i ostalo. Potpuno je razumljivo da je potrebno predmetni prostor očistiti od mina.11. Posebno treba naglasiti da je potrebno pažnju obratiti na ovu problematiku u fazi izvođenja radova. prekogranično na vode u Republici Hrvatskoj. u slučaju akcidentnih situacija mogući su prekogranični uticaji u vidu transporta zagađenja u rijeku Savu u susjednoj državi.Karuše. prije svega padavina. postoji rizik i vjerovatnoća da projekt može imati uticaj na vodne resurse na području druge države. Bitno je naglasiti da usled spoljnih uticaja. Ugroženost od mina Prema podacima iz Podloga za plansku diokumentaciju. Generalni zaključak koji je moguće doneti na osnovu svih urađenih analiza je da problematika aerozagađenja nije posebno izražena u zoni planiranog autoputa a da. možda dospjeti i na područje druge države (rijeka Sava). Zone prostora minskih polja prikazane su na prilozima 12. smanjenje koncentracija polutanata. moguća su zagađenja voda uslijed izlijevanja opasnih materija. Uzevši u obzir prostornu dimenziju ove dionice. odnosno za izdavanje informacija na teritoriji BiH nadležan je isključivo Centar za mine . precizni podaci o minama nisu poznati. a don+bijene vrednsoti se mogu redukovati zasadima adekvatne vegetacije. U tom slučaju. vodoprivrednim sistemima. koja se mogu transportirati sa područja jednog entiteta na područje drugog entiteta (ukoliko zagađenje dospije u rijeku Bosnu). uočeno je postojanje mina na dijelu dionice Svilaj .1-12. kao i na mogućnost pojave mina i na mjestima koja kao takva nisu uneta na planove i karte. treba očekivati. Akcidentne situacije nastaju posebno u slučaju prevrtanja vozila u blizini vodotoka. elektroenergetskom i telekomunikacionom sistemu. ovaj fenomen je značajan zbog karakteristika površina u neposrednoj blizini autoputa.Doboj jug (Karuše) prolazi područjem Federacije BiH i Republike Srpske.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija projektni period.4. izvršiti razminiranje svih polja. a koja prevoze opasne materije. odnosno. bez obzira na porast opterećenja. Prekogranični uticaj Dionica LOT 1: Svilaj . Na osnovu ovih podataka Studija uticaja na okolinu – Lot 1 30 . Rizik od akcidenata sa opasnim teretom može se definisati ako se poznaje struktura prijevoza i osnovni podaci o saobraćajnim udesima na predmetnoj dionici. Infrastruktura U okviru analize uticaja koji će se reflektovati na postojeću i planiranu infrastrukturu sakupljeni su svi relevantni podaci o naseljima i putnoj mreži. Dobijene koncentracije pokazuju da negativne posljedice treba očekivati samo u neposrednoj blizini autoputa. te u ovisnosti od niza specifičnih faktora.MAC čija saradnja je neophodna u daljem procesu realizacije projekta. Rijeka Bosna ulijeva se u rijeku Savu koja predstavlja teritorijalnu granicu između Republike Hrvatske i BiH. gdje je na više mjesta presijeca ili je smještana uz njenu lijevu ili desnu obalu. Za detaljnije podatke o minama na predmetnom području potrebno je uraditi poseban elaborat. a za ovu problematiku.3.

koji se prevoze u cisternama. . ali je izvjesna zbog čega je potrebno poduzeti sve odgovarajuće mjere zaštite voda u koje mogu dospjeti opasne materije. Ovo se takođe odnosi i na fazu izgradnje i mora se naglasiti u tenderskoj dokumentaciji. Kada su u pitanju prekogranični uticaji na vode. butan. .Otrovne i zarazne materije . koje se pakuju u džakove i sitnu kartonsku ambalažu. zapaljiva. moraju se ispoštovati i u odnosu na njih usvojiti posebne mjere zaštite. te osiguranja uvjeta da se blagovremeno mogu poduzeti sve dodatne mjere zaštite. herbicidi.Nagrizajuće ili korozivne materije . te se vodnim putem eksportirati na područje drugog entiteta (Republika Srpska) i druge države (Republika Hrvatska). koje se prevoze u cisternama i razna ulja (mašinska. hidraulička. koja se prevoze u različitoj ambalaži.sumporna. .Oksidirajuće materije . sa aspekta prirodnih poplava.hloridi. Pod opasnim materijama podrazumijevaju se one materije koje imaju vrlo toksična. Svaka saobraćajnica ima određenu ulogu u prijevozu opasnih materija s obzirom na njen položaj u mreži. S obzirom na dostupne podatke o broju udesa na planiranom autoputu može se izvesti zaključak da je vjerovatnoća udesa vozila sa opasnim materijama mala. te se time garantira sigurnost od ove prirodne pojave. redukciona. eksplozivna. samozapaljiva i druga svojstva opasna po život ljudi i okoliš. a moguće posljedice su posebno potencirane u biološki vrijednim prostorima kao i na mjestima koncentracije saobraćajnog toka što je svakako karakteristika planiranog autoputa.pesticidi. motorna. moguće je spriječiti transport zagađenja voda.propan.Zapaljive tečnosti . te nadalje u Republici Hrvatskoj. prilikom projektiranja trase. Isto se odnosi i na akcidente koji bi mogli da negativno utiču na vode u toku gradnje autoputa. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 31 . niveleta autoputa izdignuta je dovoljno visoko od mjerodavnih kota velikih voda (VV 1/100 i 1/500).Zbijeni gasovi . eko-toksična. Posebno treba uvesti sistem hitnog obavještavanja odgovornih vlasti za vode u Republici Srpskoj. peroksidi.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija moguće je odrediti vjerovatnoću mogućeg akcidenta i u skladu sa tim preduzeti posebne mjere zaštite. hlorovodonična i azotna kiselina koje se prevoze u cisternama ili balonima. S obzirom na karakteristike transporta koji se obavlja preko planirane saobraćajnice mogu se očekivati sljedeće opasne materije: . Zone posebne zaštite koje su utvrđene projektom. oksidirajuća. Međutim. Faza projektovanja Ček lista u fazi projektovanja je neophodna da bi se ispravno sagledali i uzeli u obzir svi ekološki aspekti i problemi. Takođe EAP olakšava sagledavanje efekata zaštitnih mjera i uvođenja neophodnih poboljšanja i ispravki. Imajući u vidu sve prethodno izneseno treba primjenjivati sve raspoložive mjere za smanjenje vjerovatnoće pojave ovih akcidentnih situacija. koji se pakuju u specijalne čelične posude.benzin i dizel gorivo. Sistem monitoringa Ekološki Akcioni Plan je neophodan dio ove dokumentacije čija je namjena da omogući adekvatno sprovođenje predloženih mjera zaštite. emulziona). treba istaći da je planirani autoput projektiran u zoni koja je izložena poplavnim vodama rijeka Bosne i Save. Uz monitoring kvaliteta voda duž planiranog autoputa. odnosno da bi se ispravno uradili projekti mjera zaštite. .

voda. Kroz osnove za istraživanje definisani su svi relevantni činioci koji su imali uticaja na predmetno studijsko istraživanje. neophodne mjere zaštite. LOT 1. Banja Luka i INSTITUT ZA HIDROTEHNIKU Sarajevo. karakteristike i vrednovanje postojećeg stanja. zauzimanja površina. i drugih relevantnih uticaja. Faza održavanja Inženjer za zaštitu životne sredine ima zadatak da obezbedi detaljnu proceduru. i Izvođač radova je u obavezi da ima osobu odnosno osobe odgovorne za monitoring sprovođenja ekoloških zahtjeva prema tenderskoj dokumentaciji. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 32 . Kroz istraživanje i vrednovanje postojećeg stanja izvršena je detaljna analiza postojećih potencijala (tlo.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Faza izgradnje U cilju ispunjenja svih ekoloških zahtjeva projekta potrebno je angažovati inženjera za zaštitu životne sredine (ekološkog eksperta) koji bi nadgledao način izvođenja radova sprovođenjem čestih inspekcija i na taj način štitio interes Investitora.D. aerozagađenja. karakteristike planiranog autoputa. Primjenjeni metodološki koraci analize saglasni su ugovornoj dokumentaciji koju je definisao Investitor. a pod odgovornošću izvođača radova. kompleksna analiza uticaja na životnu sredinu. Takođe. bezbednosne i svetlosne signalizacije. voda. saniranje akcidentnih situacija (prosipanje/izlivanje hazardnih materija) i održavanje zelenih površina (ovi dokumenti takođe mogu da budu uključeni u dokumentaciju za tender). URBANISTIČKI ZAVOD REPUBLIKE SRPSKE A. Svaki od uticaja je definisan kroz pokazatelje koji karakterišu lokalne uslove pri čemu su uzete u ubzir sve prostorne specifičnosti i specifičnosti nastajanja i prostorne raspodjele uticaja. prirodnog i kulturnog nasljeđa. biotopi. Ova analiza je pokazala da se predmetna prostorna cjelina odlikuje određenim značajnim potencijalima u kom smislu je bilo neophodno uraditi sve analize mogućih uticaja na životnu sredinu. analizirana je u sklopu posebne studijske dokumentacije na nivou sadržaja Prethodne procjene uticaja na životnu sredinu. pejzaž i dr. vizuelnih zagađenja. zakonske odredbe i metodologiju istraživanja. vibracija. Cjelokupna problematika analizirana je u okviru nekoliko posebnih cjelina kroz koje su obuhvaćene osnove za istraživanje. U okviru Studije uticaja na okoliš istražena je problematika buke. Ovaj uslov treba naglasiti izvođaču prilikom pregovora. klima. flore i faune. U okviru poglavlja o karakteristikama autoputa definisane su karakteristike koje su definisane u okviru Idejnog rješenja. monitoring i akcioni plan zaštite životne sredine. tehnički priručnik/instrukcije za redovno održavanje sistema odvodnjavanja. a prije potpisivanja ugovora. Studijsku dokumentciju su izradili konsultanti IPSA Sarajevo. tla.) i urađena ocena njihovog stanja. Zaključak Problematika zaštite životne sredine za planirani autoput od Svilaja do Doboja. Parametri koji se prate u toku izvođenja radova obihvataju sprovođenje usvojenih mjera zaštite i svi ti parametri će biti pod čestom kontrolom inženjera za zaštitu životne sredine. a koji su se prvenstveno odnosili na polazne programske osnove.

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Uzimajući u obzir dozvoljene vrijednost pojedinih uticaja kao i karakteristične prostorne odnose analizom se došlo do mogućnosti u pogledu preduzimanja određenih mjera zaštite. Na osnovu svih analiza relevantnih uticaja moguće je doneti generalni zaključak da je posebno bitan uticaj u zoni neposrednog priobalja rijeke Bosne i zona vodozaštite. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 33 .

saznanja o konkretnim prostornim odnosima i uticajima. Osnove za procjenu uticaja na okolinu Inicijativa da se pristupi izradi plansko-studijske dokumentacije za izgradnju autoputa u koridoru Vc rezultirala je zahtjevom da se investicioni projekat rasvjetli i sa stanovišta odnosa prema okolini. kao i donošenje rješenja nadležnih ministarstava za oblast zaštite životne sredine u Federaciji BiH i Republici Srpskoj. Studija uticaja na životnu sredinu predstavlja relevantnu dokumentaciju koja treba da posluži za uvid svih relevantnih subjekata u problematiku životne sredine za objekat autoputa na kridoru Vc kao i za sprvodjenje procedure javne rasprave. stekli su se svi uslovi o neophodnosti izrade studijskog istraživanja na nivou Studije uticaja na okolinu. Kako se Studija radi kao sastavni dio Idejnog projekta svi njeni globalni okviri su bili predodređeni ovom činjenicom što prvenstveno znači da analize iz okvira ovog istraživanja moraju naći svoje pravo mjesto u procesu odluke o opravdanosti izgradnje. Sve navedene predpostavke stvorile su osnovu i polazni okvir za istraživanje problematike zaštite i unapređenja životne sredine i polazne repere za izradu Studije uticaja na životnu sredinu kao dela lansko-studijske dokumentacije autoputa u koridoru Vc dionica LOT1 od Svilaja do Karuša. ovaj građevinski objekat spada u grupu onih za koje je izrada ovakvih istraživanja neophodna. ulogu planiranog putnog pravca u mreži puteva. odnsno.1. UVOD 2. Osnove za izradu Studije uticaja na životnu sredinu proistekle su i iz pretpostavki koje su ugrađene u dokumentaciju koja je prethodila ovoj fazi projektne dokumentacije. U okviru ove dokumentacije posebno dragoceni podaci koji su relevantni za većinu mogućih uticaja proistekli su iz namjenskih istraživanja koja su se odnosila na geotehnička istraživanja. za potrebe ove analize obavljena na terenu. sa jedne strane. koji su posljedica izgradnje i eksploatacije autoputa. za nivo Idejnog rješenja. Sva istraživanja koja su rađena u prethodnom periodu za potrebe izrade projektne dokumentacije predstavljala su osnovu i za ovo istraživanje. saglasno sa važećim zakonima. Značajne pretpostavke koje su bile relevantne za izradu Studije uticaja na životnu sredinu proistekle su i iz važeće planske dokumentacije za šire područje istraživanja od Svilaja do Karuša. predstavlja kvalitativni doprinos problematici zaštite i unapređenja životne sredine. a sa druge strane. istraživanja koja su rađena za potrebe izrade planske dokumentacije za urbana područja u okviru analiziranog područja kao i istraživanja koja su namjenski. Polazni osnov za izradu Studije uticaja na životnu sredinu je ugovorna dokumentacija kojom su specificirani polazni okviri za izradu ovog istraživanja. S obzirom na moguće uticaje. Ispunjenje predhodnog uslova. svakako i određena poboljšanja vezana za trasu planiranog autoputa. prije svega Prethodne procjene uticaja na životnu sredinu. kao i u prateću dokumentaciju koja je rađena za potrebe ovog nivoa preojektovanja. S obzirom na navedene činjenice. Polazne programske osnove definisane u okviru tenderske dokumentacije stvorile su osnovne predpostavke o neophodnosti izrade predmetnog istraživanja koje se radi kao sastavni dio Idejnog projekta. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 34 .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 2.

0 17. (″Sl. 18/98). glasnik RS″ 52/2. glasnik RS″ 20/00).0 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 35 .0 15. 55/02). novine FBiH″ 33/03). Zakon o izmjenama i dopunama zakona o šumama (″Sl. (″Sl.2 Zakonska regulativa Bitnu osnovu na kojoj su fundira svako istraživanje uticaja objekta na okolinu moraju predstavljati važeće zakonske odredbe i odgovarajuća regulativa kojima se ova problematika reguliše. novine FBiH″ 2/06).0 Zakon o zaštiti životne sredine/okoliša. glasnik RS″ 13/97).0 16. glasnik RS″ 53/02. (″Sl. novine FBiH″ 33/03). ″Sl. novine FBiH″ 25/03). Sl. novine FBiH″ 27/02 i 8/02). glasnik RS″ 52/02. Zakon o građenju (″Sl. 3/97.0 14. novine FBiH″ 29/03). novine FBiH″. novine FBiH″ 20/02). novine FBiH″ 33/03).0 Zakon o zaštiti voda. 29/03).0 24.0 25. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o zaštiti dobara koja su odlukama Komisije za zaštitu nacionalnih spomenika proglašena nacionalnim spomenicima BiH (″Sl. 10/97. glasnik RS″ 53/02. Zakon o prostornom planiranju i korištenju zemljišta na nivou FBiH (″Sl. glasnik RS″ 14/94. ″Sl.0 Zakon o zaštiti prirode. novine FBiH″ 02/02).0 Zakon o zaštiti od jonizirajućeg zračenja. (″Sl. 2.0 Zakon o meteorološkoj i hidrološkoj djelatnosti. Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o privrednim društvima (″Sl. “Sl. novine FBiH″ 33/03). novine FBiH″ 33/03). Zakon o prostornom uređenju (″Sl. glasnik RS″ 10/98 i 51/01.0 12. (″Sl. 6. novine FBiH″ 33/03).0 21.0 19. 4. glasnik RS″ 53/02. 10/97). Zakon o zaštiti bilja. Ispravka u prevodu teksta Odluke Visokog predstavnika broj 147/03 kojom se proglašava Zakon o građevinskom zemljištu Federacije BiH (″Sl. Zakon o komunalnim djelatnostima (“Sl list SR BiH” 20/90).0 18. novine FBiH″.0 Zakon o fondu za zaštitu životne sredine/okoliša. Glasnik BiH” 23/03). ″Sl. (″Sl. ″Sl. Ono što predstavlja posebnu karakteristiku je činjenica da specifične zakonske osnove u domenu puteva u Federaciji BiH i Republici Srpskoj još ne postoje. 7. novine FBiH″ 52/ 02). glasnik RS″ 13/97. novine FBiH″ 70/06) 8. Zakon o lovstvu. (″Sl. ″Sl.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 2.0 26. 11. Zakon o slatkovodnom ribarstvu (″Sl. 8/96. 18/99. novine FBiH″ 2/98). Za potrebe ovog istraživanja korišćena je šira regulativa kojom su stvorene neke od zakonskih pretpostavki u širem domenu životne sredine a imaju određeni značaj za tumačenje odnosa koji nastaju izgradnjom i eksploatacijom planiranog autoputa.0 Zakon o zaštiti vazduha/zraka. (″Sl. 23/98. Korišćena je regulativa koja je u Republici Srpskoj i Federaciji BiH na snazi: 1.0 22. Zakon o izmjeni Zakona o šumama (″Sl. 23. Zakon o šumama.0 13.0 Zakon o poljoprivrednom zemljištu. novine FBiH″. 3. glasnik RS″ 50/06. novine FBiH″ 64/04) Zakon o zaštiti zdravlja bilja (“Sl. ″Sl. 9. ″Sl.0 20. 10. glasnik RS″ 53/2. glasnik RS″ 13/94. novine FBiH″ 37/04).0 Zakon o vodama – novi (″Sl. glasnik RS″ 52/01). (″Sl.0 Zakon o upravljanju otpadom (″Sl.0 Zakon o vodama – stari (″Sl. 5. (″Sl. (″Sl. ″Sl. Zakon o zaštiti dobara koja su odlukama komisije za zaštitu nacionalnih spomenika proglašena kao nacionalni spomenik BiH (″Sl.

načinu određivanja i održavanja zona i pojaseva sanitarne zaštite. (″Sl.list SRBiH″ 18/76). Pravilnik o uslovima za ispuštanje otpadnih voda u javnu kanalizaciju (″Sl. Pravilnik o mjerama zaštite šuma i usjeva od požara (″Sl. podzemnih voda i otpadnih voda (″Sl. novine FBiH″ 16/04). područje rijeka Save i Neretve (“Sl. Pravilnik o zaštiti vazduha od zagađivanja (″Sl. načinu i obimu mjerenja i ispitivanja upotrebljene i iskorišćene vode i ispuštene zagađene vode (″Sl.l. međudržavnih voda i voda obalnog mora Jugoslavije (“Sl. Pravilnik o maksimalnim granicama radioaktivne kontaminacije čovjekove okoline i o obavljanju dekontaminacije (″Sl. novine FBiH″ 32/01) Uredba o zabrani izvoza van granica RS šumskih sortimenata koji su predmet primarne prerade. Pravilnik o uslovima koje moraju ispunjavati vodoprivredne laboratorije kao pravna lica ili u okviru pravnih lica koje vrše određenu vrstu ispitivanja površinskih voda.0 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 36 . Pravilnik ko načinu skupljanja.l. list SRBiH” 19/80).0 34. Uredba o klasifikaciji voda međurepubličkih vodotoka. list SFRJ” 3/66 i 7/66). Uredba o planu odbrane od poplava. područja na kojima se nalaze izvorišta. glasnik RS″ 44/01). obrade. list SFRJ” 6/78). Uredba o klasifikaciji voda i kategorizaciji vodotoka (″Sl. Pravilnik o katastru šuma i šumskog zemljišta (″Sl. glasnik RS″ 44/01).Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 27.0 33. Uredba o prijavljivanju objekata koji mogu zagađivati vazduh (″Sl.l. 23/82.0 42.list SRBiH″ 39/85.list SRBiH″ 2/76.0 36. Uredba o klasifikaciji voda i voda obalnog mora Jugoslavije u granicama SRBiH (“Sl.0 40.0 39.0 32. list SR BiH” 42/67). glasnik RS″ 42/01).0 50.0 51. organizacijskim i drugim uslovima za rad stanica za tehnički pregled vozila (″Sl. FNRJ″ 3/66. 26/82). list SR BH” 5/78).0 29. Pravilnik o tretmanu i odvodnji otpadnih voda za područja gradova i naselja gdje nema javne kanalizacije (″Sl. FNRJ″ 14/66). Pravilnik o dopunama Pravilnika o uslovima rada. glasnik RS″ 28/98).0 46. Pravilnik o opasnim materijama koje se ne smiju unositi u vodu (“Sl. evidentiranja. 49. čuvanja.0 41.0 Zakon o slobodi pristupa informacijama u FBiH (″Sl.0 37. glasnik RS″ 44/01).0 44. glasnik RS″ 68/01). SFRJ″ 40/86). 7/66). konačnog smještaja i ispuštanja radioaktivnih otpadnih materija u čovjekovu okolinu (″Sl. Pravilnik o vrstama. glasnik RS″ 30/94).0 48.0 47.0 43. Uredba o kategorizaciji vodotoka (“Sl. SFRJ″ 8/87.0 38.0 35. 27/90).0 28. glasnik RS″ 7/03) Pravilnik o načinu održavanja riječnih korita i vodnog zemljišta (″Sl. 23/76. Pravilnik u uvjetima koje moraju ispunjavati ovlašteni laboratorij i sadržaju i načinu izdavanja ovlaštenja (″Sl. Pravilnik o posebnom režimu kontrole djelatnosti koje ugrožvaju ili mogu ugroziti sredinu (″Sl.0 45.0 30. novine FBiH″ 54/99). Pravilnik o uslovima za ispuštanje otpadnih voda u površinske vode (″Sl. Pravilnik o mjerama zaštite. Pravilnik o opasnim materijama koje se ne smiju unositi u vode (″Sl.0 31.l. kao i vodnih objekata i voda namijenjenih ljudskoj upotrebi (″Sl. glasnik RS″ 16/96). 20/90). glasnik RS″ 9/00).

Ženeva. ispuštene otpadne vode i izvađenog materijala iz vodotoka (″Sl. glasnik BiH” 43/03). Odluka kojom se donosi Zakon o građevinskom zemljištu Federacije BiH (″Sl. novine FBiH″ 37/98). o dugoročnom finansiranju programa saradnje za praćenje i procjene prekograničnog prenosa zagađujućih tvari u vazduhu na velike daljine u Evropi.56/04).list R BH 13/94. 1984.0 Protokol uz Konvenciju o prekograničnom zagađivanju vazduha na velikim udaljenostima iz 1979.) (Sl.0 62.list SFRJ MU 11/86). 1985.1986.20/03.0 56. Sl.) (Sl. ranije objavljen u “Sl. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika . 59. novine FBiH″ 51/02). 5.Odluke (“Sl.0 55. Odluka o maksimalno dopuštenim koncentracijama radionuklida i opasnih materija u međurepubičkim vodotocima.list SFRJ″ 8/78). Sl. Odluka o maksimalno dopuštenim koncentacijama radionuklida i opasnih materija u međurepubličkim vodotocima. Uputstvo o utvrđivanju dozvoljenih količina štetnih i opasnih materija u zemljištu i metode njihovog ispitivanja (″Sl.0 58. novine FBiH″ 68/05).09. Sl.0 53. 3. Pravilnik o pogonima i postrojenjima za koje je obavezna procjena utjecaja na okoliš i pogonima i postrojenjima koji mogu biti izgrađeni i pušteni u rad samo ako imaju oklinsku dozvolu (″Sl. novine FBiH″ 25/03).0 Bečka konvencija o zaštiti ozonskog omotača.0 67.list R BH 13/94. novine FBiH″ 19/04).0 Pravilnik o vrstama.0 Međunarodni ugovori i konvencije kojima je BiH pristupila: 1. Rio de Žaneiro. Beč.0 Okvirna konvencija Ujedinjenih naroda o klimatskim promjenama. Odluka o granicama vodnih područja (″Sl.glasnik BH 19/00). (stupila na snagu: 22. 23/91). ispravka 35/01.03.0 66. novine FBiH″ 48/98. 2000. Pravilnik o uvjetima za određivanje zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta voda koje se koriste ili planiraju da koriste za piće (″Sl.03. Odluka o granicama glavnih slivnih područja (″Sl. Pravilnik o uvjetima koje moraju ispunjavati ovlaštene laboratorije i sadržaju i načinu izdavanja ovlaštenja (″Sl.1988.0 57. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 37 .0 63. Odluka o izmjeni kriterija za proglašenje dobara nacionalnim spomenicima (“Sl. (stupila na snagu: 19. godine.0 61. (stupio na snagu: 28. novine FBiH″ 11/99). glasnik BiH” 15/03). 1979.1994) (Sl.). Helsinki.01.04. (stupila na snagu: 21.1988. Odluke o nacionalnim spomenicima (“Sl.list SFRJ MU 2/87). novine FBiH″ 37/98). Odluke o proglašenju nacionalnim spomenikom (“Sl. međudržavnim vodama i vodama obalnog mora (″Sl. glasnik BiH” 23/03).list R BH 13/94.0 54. 2.0 Konvencija o prekograničnim uticajima industrijskih nesreća. načinu i opsegu mjerenja i ispitivanja iskorištene vode. 1992. glasnik BiH” 15/03). međudržavnim vodama i vodama obalnog mora Jugoslavije (“Sl list SFRJ” 8/78).0 Konvencija o prekograničnom zagađivanju vazduha na velikim udaljenostima. Ženeva. 36/00.0 65. novine FBiH″ 54/99). godine (stupila na snagu: 16.0 64.list SFRJ MU 1/90). SFRJ” 33/87. Pravilnik o uvjetima i kriterijima koje moraju ispunjavati nosioci izrade Studije uticaja na okoliš i visini naknade i ostalih troškova nastalih u postupku procjene uticaja na okoliš (″Sl. 1992.13/94.0 60. 4.) (Sl.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 52. Pravilnik o higijenskoj ispravnosti vode za piće (Sl list R BiH 2/92.

) (Sl.2003. 1982.) (stupio na snagu: 23.05.list SFRJ MU 1/90). Bazel. (stupila na snagu: 26.3. Rio de Janeiro.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 6.) (Sl.). (stupila na snagu: 26. Sofija 1994.07. 12/77).list R BH-Posebno izdanje-Međunarodni ugovori 6/96). 17.) (Sl.usvojena 26. (Sl. 12. 1951. 10.Standardi iz oblasti zemljišta Studija uticaja na okolinu – Lot 1 38 . list SFRJ-Međunarodni ugovori. Sl.). 7. glasnik BiH . Sl.0 Konvencija o pomoći u slučaju nuklearne nesreće ili radiološke katastrofe.0 Odluka o ratifikaciji Konvencije o biološkoj raznolikosti.0 Konvencija o saradnji na zaštiti i održivoj upotrebi rijeke Dunav (Konvencija o zaštiti rijeke Dunav).06.list R BH 13/94.0 Odluka o davanju saglasnosti za ratifikaciju Međunarodne konvencije o zaštiti bilja (Sl.list SFRJ MU 15/89).1987.02.0 Bazelska konvencija o nadzoru prekograničnog prometa opasnog otpada i njegovom odlaganju. Glasnik BiH dodatak Međunarodni ugovori 10/03. broj 13 od 31.1952.1986. (Sl.) (Sl.Standadi iz oblasti upravljanja zaštite životne sredine. (stupila na snagu: 03.06.2003. 22. godine (Sl. god.0 Međunarodna konvencija o zaštiti biljaka. Monako.list SFRJ MU 60/73. London. Sl. Beč. Rio de Janeiro. Rim.0 Dopuna Bazelske konvencija o nadzoru prekograničnog prometa opasnog otpada injegovom odlaganju.0 Konvencija o ranom obavještavanju o nuklearnim nesrećama. Standardi . 15. Atina. Glasnik BiH). 1996.0 Konvencija o zaštiti Sredozemnog mora od zagađivanja.) (Sl. (stupio na snagu: 17.0 Odluka o ratifikaciji Međunarodne konvencije o zaštiti bilja (Sl. 21. godine. 20. Sl. 14. 30..04.list R BH 13/94.0 Odluka o davanju saglasnosti za ratifikaciju Okvirnog sporazuma o slivu rijeke Save (Sl. od 16. glasnik BH 31/00).Standardi iz oblasti voda .1983.0 Odluka o ratifikaciji Okvirne konvencije Ujedinjenih nacija o promjeni klime (Sl. (stupila na snagu: 05. 22. 16. (stupila na snagu: 27.).09.list R BH 13/94. 8/03.1983.)(Sl. 53/74).07. Beč.2002. Brisel. 21.1986.list SFRJ MU 9/85). Glasnik BiH.10.03.0 Međunarodna konvencija o zaštiti od zagađivanja sa brodova. Barcelona. 1980.).07.02.1989. London. Ženeva.list R BH 13/94.0 Odluka o ratifikaciji Konvencije o kontroli prekograničnog prometa opasnog otpada i njegovom odlaganju (Sl. juni 1992. 23. Stupio na snagu 1978. (stupila na snagu: 29.1986. Sl. (stari naziv Protokol o posebno zaštićenim područjima Sredozemnog mora.glasnik BH 31/00). Modifikovan u Sirakuzi (Italija) 1996.1993.0 Ugovor između Vlade Republike Hrvatske i Vlade Bosne i Hercegovine o uređenju vodogospodarskih odnosa (Sl.Standardi iz oblasti vazduha . 13. Glasnik BiH dodatak Međunarodni ugovori 10/03. 1986.10. Sl.0 Međunarodna konvencija o sprečavanju zagađivanja mora naftom. 01/05) 11. 12.Međunarodni ugovori. 19. 9.2003 – dodatak). . (stupila na snagu: 02. 1954.0 Protokol o posebno zaštićenim područjima i biološkoj raznovrsnosti Mediterana. glasnikBiH.list R BH 13/94.12. 1973. br. 1992.0 Konvencija o biološkoj raznovrsnosti. 18.godine (Sl.0 Protokol o zaštiti Mediterana od zagađivanja sa kopna.list SFRJ MU 2/85). 24.list R BH 13/94.).list SFRJ MU 4/91). 1997.1976.1958. 21. 5. 8.1992. 19/00).

Ova analiza je neophodna da bi se mogla napraviti potrebna upoređenja sa primjenjenom metodologijom korišćenom za potrebe ovog studijskog istraživanja i metodološkim osnovama koje su zakonski proklamovane u sklopu opšte zakonske regulative koja pokriva ovu problematiku (Pravilnika o pogonima i postrojenjima za koje je obavezna procjena utjecaja na okoliš i pogonima i postrojenjima koji mogu biti izgrađeni i pušteni u rad samo ako imaju okolinsku dozvolu („Sl.Direktiva o vodi za piće . korišćeni su i tehnički dokumenti Svjetske Banke. A Handbook”. Mjerkblatt zur Umnjeltverträglichkeitsstudie in der Strassenplanung.(Revised Bathing Water Directive 2006/7/EC) Uvažavajući činjenicu da veliki dio specifičnih odnosa u domenu životne sredine.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Direktive EU . The World Bank Washington. koji karakterišu izgradnju jednog autoputa. i problematiku zagađenja voda. tačnije: „The World Bank technical paper No.376: Roads and the Enviroment. problematiku aerozagađenja. postoji niz činjenica koje zahtjevaju da detaljnije analiziramo primjenjenu metodologiju istraživanja obraćajući posebno pažnju na hijerarhiski uređene korake. njihove ciljeve i vezu sa samim procesom planiranja i projektovanja. Mjerkblatt über Luftverunrei-nigungen an Strassen (MLus-92). i posebno problematiku buke.Direktiva o vodama za kupanje . U sklopu prethodnih aktivnosti a prema zahtjevima regulative Bosne i Hercegivine analize uticaja na životnu sredinu se kod ovakvih projekata vrši u dve etape i to: izrada Prethodna procjena uticaja na okolinu koju vrši resorno ministarstvo na osnovu dokumentacije za prethodnu procjenu i Izdavanje okolinske dozvole od strane resornog ministarstva na osnovu Studija uticaja na okolinu – Lot 1 39 . D. br.C.Okvirna direktiva o vodama (The Water framework directive 2000/60/EC of 23 October 2000 concerning water resources management) . Takođe. Novine Federacije BiH”. Osnovni cilj se sastoji prije svega u pokušaju da se opšta metodologija prilagodi specifičnostima predmetne saobraćajnice i metodološkim koracima izrade planske i projektne dokumentacije.Direktiva o vodama za uzgoj ribe (The Fish Water Directive 78/659/EEC) . nije obrađen u sklopu postojeće regulative za potrebe ovog rada je korišćena i regulativa i smjernice drugih zemalja koje su široko verifikovane u međunarodnoj javnosti. Posebno su korišćene smjernice koje pokrivaju opštu problematiku. 2. Metodologija izrade SUO Bez obzira na već istaknute osnovne stavove vezane za problematiku zaštite životne sredine i određene karakteristike metodoloških koraka primjenjenih u procesu procjene uticaja za potrebe ovog studijskog istraživanja.EU Habitat directive 92/43/EEC . 19/04)).(The Drinking water directive 98/83/EC of 3 November 1998 concerning potable water quality) . Richtlinien für den Lärmschutz an Strassen (RLS-90). Richtlinien für Bautechnische Massnamjen an Strassen in Wassergenjinnungsgebieten.Direktiva o urbanim otpadnim vodama (The Urban waste water treatment directive 91/271/EEC of 21 May 1991 concerning discharges of municipal and some industrial waste waters) .3.

Druga važna činjenica se odnosi na višedimenzionalno usklađivanje ovih podataka kako za potrebe samih procesa tako i za potrebe stvaranja jedinstvenih informacionih osnova od šireg značaja. Izrada Prethodne procjene uticaja na okolinu urađena je u toku 2005. Prethodne procjene uticaja na okoliš bila je dostupna svim zainteresovanim na web stranici Federalnog ministarstva prostornog uređenja i okoliša.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Projektnog zadatka Ministarstva i Studije uticaja na okolinu urađene na osnovu Projektnog zadatka. Sam proces projektovanja mora biti definisan kroz već uobičajene metodološke korake kojima su pridodati i koraci izrade investicione dokumentacije. Hijerarhijska uređenost metodoloških koraka predstavlja polazni uslov za ispravan metodološki pristup omogućavajući prvenstveno poštovanje utvrđenog redoslijeda poteza i stvaranje osnove za donošenje odluka. Zagreb. i dostavljena na mišljene svim relevantnim subjektima. Na osnovu iznetih činjenica nedvosmisleno je jasno da mora postojati jedinstvena metodološka osnova. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 40 . Svi izvedeni zaključci iz prethodne faze predstavljaju obavezu i polaznu osnovu svakog narednog koraka. usklađenosti nivoa analize. Potreba za usklađivanjem nivoa analize predstavlja takođe značajnu činjenicu obzirom na širinu pristupa.Sarajevo. Institut za hidrotehniku . Potreba za jedinstvenim metodološkim koracima istraživanja problematike životne sredine potiče od neophodnosti ispunjenja osnovnih principa kompatibilnosti.d. . da se kao informacije mogu upotrebiti u širim domenima jedne i druge oblasti. Dvokut – Ecro. obzirom na njegove funkcionalne zahtjeve i specifične posljedice. Značaj principa kompatibilnosti procesa projektovanja puteva i procjene uticaja na životnu sredinu vezan je prvenstveno za ostvarivanje mogućnosti da se rezultati jednog i drugog mogu uopšte međusobno koristiti i drugo. Pri tome je bitno naglasiti da taj redoslijed nije proizvoljan već striktno prati logiku jednih i drugih analiza kao i međusobne sprege. Imajući u vidu globalni karakter problematike zaštite životne sredine osnovni metodološki koraci se definišu u širem kontekstu.1 Opšta metodologija Da bi prethodni ciljevi bili ispunjeni proces projektovanja puteva i proces procjene uticaja na životnu sredinu moraju biti dva komparativna procesa usaglašena na svim nivoima sa jasnom hijerarhijskom strukturom i utvrđenim redoslijedom međusobne razmene podataka.Banja Luka. godine od strane konsultanta: IPSA . hijerarhijske uređenosti i sukcesivne razmene informacija. Dokumentacijom za Studiju utjecaja na okoliš sagledano je područje istraživanja koje obuhvata trasu odabranu na osnovu multikriterijalne analize u prethodnoj fazi projektovanja. 2. sa jasno definisanim koracima za analizu problematike životne sredne. Urbanistički zavod Republike Srpske a. Potreba za jedinstvenim redoslijedom razmene podataka između ovih procesa uslovljena je činjenicom da rezultati jednog procesa predstavljaju ulazne podatke drugog i obrnuto. Sve analize i zaključci moraju biti na istom nivou detaljnosti jer su jedino takvi mjerodavni za donošenje dokumentovanih odluka i mogu predstavljati polaznu osnovu za dalje korake.Sarajevo. nivo detaljnosti postojećih i proizvedenih informacija kao i elemente eventualno korišćenog analitičkog aparata.3. Ovaj kontekst podrazumijeva proces prostornog planiranja u kome su integrisani specifični planerski postupci karakteristični za put.

s obzirom na navedene činjenica. jasno je da se na ovom nivou pružaju i jedine suštinske šanse za zaštitu životne sredine. prema usvojenoj metodologiji.3. 2. očuva hijerarhijska usklađenost pojedinih koraka. planske dokumente. Budući da se radi o prostornom razmeštaju potencijalnih zagađivača od posebnog je značaja da se sistematski definišu svi uticajni kriterijumi i izvrši njihova kvantifikacija kroz odgovarajuće indikatore. Smisao ove dokumentacije je da služi kao sredstvo šire komunikacije između svih zainteresovanih subjekata. karakteristike samog objekta. po svojoj hijerarhijskoj uređenosti i sadržaju. studija uticaja izgradnje saobraćajnice na životnu sredinu mogla biti urađena kao detaljna analitička kvantifikacija budući da za osnovu procjene uticaja služi potpuno prostorno definisan položaj autoput u Korioru Vc sa svim svojim karakteristikama. Dio najšire prostorne analize koji se radi u početnim koracima mora prethoditi radu na projektu. Specifičnosti konkretnog projekta kao i specifičnosti postojećeg stanja životne sredine duž predmetnog koridora uslovili su da primjenjena metodologija u svim svojim suštinskim karakteristikama odgovara svim prethodno definisanim opštim metodološkim načelima.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija U smislu navedenih činjenica Studija uticaja na životnu sredinu predstavlja ključni korak u pozitivnom pristupu problematici životne sredine. Specifičnosti konkretnog projekta kao i specifičnosti postojećeg stanja životne sredine na konkretnoj lokaciji uslovili su da se primjenjena metodologija u određenoj mjeri modifikuje uz nastojanje da se. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 41 . Neophodnost ovih istraživanja proistekla je iz činjenice da za prostor koji je predmet ove studije nisu postojale detljane analize koje su rađene za potrebe koncipiranja osnovne mreže. Obzirom da je kroz analizu postojećeg stanja ustanovljeno da postoje određeni problemi vezani za moguće uticaje drugi dio istraživanja urađen je kao njihova detaljna kvantifikacija. Sa stanovišta globalnih zahtjeva jasno je da definisane i prihvatljive granične vrijednosti predstavljaju samo odraz trenutnih saznanja o čemu je potrebno posebno voditi računa. koliko je to moguće. Rezultat ovih istraživanja mora biti potvrda o postojanju ili nepostojanju bilo kakvog ekološkog rizika kod izgradnje i eksploatacije planiranog puta.2 Primjenjena metodologija Specifičnosti konkretnih uslova koji se odnose na ovo istraživanje ogledaju se u činjenicama da se istraživanje radi u fazi izrade projekta pa je. važeće zakonske odredbe. U smislu opštih metodoloških načela definisane su prvenstveno osnove za istraživanje kroz polazne programske elemente. Kako je suština odgovarajuće projektantske faze izbor optimalnih projektantsikh rješenja. predstavlja kvantifikovanje i vrednovanje postojećeg stanja koje prije svega obuhvata analizu osnovnih ekoloških potencijala kao i definisanje stepena njihove zaštite. Posebna pažnja u okviru ove procedure mora biti posvećena analitičkom aparatu s obzirom da vrijednosti dobijenih pokazatelja najčešće služe kao ulazni podatak za definisanje potrebnih mjera zaštite. Iz osnovne matrice uticaja detaljno se analiziraju oni za koje je dokazano da u konkretnim prostornim uslovima određuju međusobni odnos predmetne saobraćajnice i životne sredine. Istaknuti metodološki koraci istraživanja problematike životne sredine predstavljaju u fazi izrade Studije uticaja. Bitan dio istraživanja. projektne podloge i informativnu osnovu. verifikovan način dolaženja do dokumentovanih podataka i stvaranja osnova za definisanje optimalnih rješenja. Informativna osnova ove studije je podloga razmjere 1:25000. Dinamika izrade mora biti usklađena sa dinamikom izrade otale projektne dokumentacije.

3.04. br. 3. 3. Novine Federacije BiH”.Doboj Jug (Karuše). 3. Studija o utjecaju na okoliš treba da uzme u obzir rezultate Prethodne procjene uticaja na okoliš navedene pod tačkom 6. LOT 1 od Svilaja do Karuša elementima Rješenja izdatog od strane nadležnog ministrastva i kao takvo predstavlja obavezu za konsultanta.2005. za Prethodnu procjenu utjecaja na okoliš. rješavajući po zahtjevu Ministarstva komunikacija i prometa Bosne i Hercegovine. Federalno ministarstvo prostornog uređenja i okoliša. 19/04) i člana 200. d o n o s i: R J E Š E NJ E O I Z R A D I S T U D I J E O U T J E C A J U N A O K O L I Š 1. a radi vođenja daljeg postupka procjene utjecaja na okoliš.3. Studija o utjecaju na okoliš izgradnje i eksploatacije Autoputa treba da sadrži: 3.3.6. i 4. i 59. Projektni zadatak Izrada Studije uticaja na životnu sredinu izvorno je definisana zakonskom regulativom u domenu zaštite životne sredine a za konkretnu dionicu autoputa na koridoru Vc.7.2. 2.1. čl.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Na osnovu verifikovanih pokazatelja pojedinih kriterijuma istraživane su mogućnosti zaštite životne sredine i predložene odgovarajuće mjere za koje postoji opravdanost u smislu racionalnog smanjenja negativnih uticaja. br. ovog rješenja. 3. kao i da su određeni metodološki koraci posebno analitički obogaćeni uzimajući prije svega u obzir specifičnost objekta kao i najnovija saznanja iz ovog domena u oblasti putnog inženjerstva. Na bazi svih definisanih kriterijuma i njihovih pokazatelja na kraju je izvršeno vrednovanje uticaja i predložene mjere zaštite životne sredine. 3. Opis predloženog projekta Opis okoliša koji bi mogao biti ugrožen projektom Opis mogućih značajnih utjecaja projekta na okoliš Opis mjera za ublažavanje negativnih efekata Nacrt osnovnih alternativa Netehnički rezime Naznake poteškoća Opis predloženog projekta uključuje: . 3.3. 3. 33/03). Pravilnika o pogonima i postrojenjima za koje je obavezna procjena utjecaja na okoliš i pogonima i postrojenjima koji mogu biti izgrađeni i pušteni u rad samo ako imaju okolinsku dozvolu („Sl. dionica LOT1: Svilaj . br. 3. br.godine a na osnovu čl. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 42 . S toga se u sljedećem navodi kompletno Rješenje kao osnova za izradu dokumentacije.1. Zakona o upravnom postupku („Službene novine Federacije BiH”.4. 2. 2/98). Zakona o zaštiti okoliša („Službene novine Federacije BiH”.Opis fizičkih karakteristika cijelog projekta i uslove upotrebe zemljišta u toku izgradnje i eksploatacije autoputa. Ministarstvo komunikacija i prometa Bosne i Hercegovine je dužno da ovom federalnom ministarstvu dostavi Studiju o utjecaju na okoliš Autoputa na koridoru Vc.5. 0329-1017/05 od 20. 58. Na osnovu svih prethodnih stavova evidentno je da su kroz ovo studijsko istraživanje obuhvaćene sve pretpostavke koje podrazumijeva zakonska regulativa a koje su propisane kroz sadržaj akata koji tertiraju problematiku zaštite životne sredine. za trasu odabranu na osnovu multikriterijalne analize.

vodu.Opis pejzaža. . smanjenje ili ublažavanje bilo kojeg nepovoljnog utjecaja na okoliš. . vibracije. 3. Mjere vezane za uslove rada u vanrednim uslovima. 3. uključujujući kulturno-historijsko i arheološko nasljeđe.Specifični utjecaji projekta na okoliš utvrđeni prethodnom procjenom utjecaja na okoliš. 3. . Opis mogućih značajnih utjecaja projekta na okoliš. toplota.6. koje treba uzeti u obzir pri izradi Studije o utjecaju na okoliš su: Studija uticaja na okolinu – Lot 1 43 . 3.2. zrak. koji su posljedica postojanja datog projekta. kratkotrajne. uzimajući u obzir utjecaje na okoliš.3. 3. zraka i zemljišta. Opis treba da sadrži direktne utjecaje i bilo kakve indirektne. dionica LOT1 . Nacrt osnovnih alternativa i opis razloga zbog kojih je izabrana predložena alternativa.Međuodnos gore navedenih faktora. vodi.Postojeća materijalna dobra. srednje i dugotrajne. kumulativne. 4. po tipu i količini. Naznaka poteškoća kod izrade Studije o utjecaju na okoliš sa kojima se predlagač suočio zbog tehničkih nedostataka.4.Utjecaj na materijalna dobra. upotrebe prirodnih resursa. . priroda i količina materijala koji se koriste. detaljne podatke i naučna objašnjenja. i sl. . Rezultati Prethodne procjene utjecaja na okoliš Autoputa na koridoru Vc.5.dio koji se nalazi na teritoriji Federacije BiH. fauni. očekivanog otpada i emisija (zagađivanje vode.Podatke o stanovništvu.Specifične elemente utvrđene prethodnom procjenom utjecaja na okoliš. izbjegavajući tehničke izraze.Opis metoda koje je predlagač predvidio za procjenu utjecaja na okoliš. . nedostatka znanja ili nedostatka materijalnih i finansijskih sredstava. buka. Opis mjera za ublažavanje negativnih efekata sadrži mjere za sprječavanje. radijacija. zemljište. uključujući kulturno-historijsko i arheološko nasljeđe. svijetlo.Klimatske karakteristike područja. faunu. sekundarne. Procjena. . zraku.) koji su rezultat predviđene izgradnje i eksploatacije autoputa. 5. zemljištu. .Utjecaj na pejzaž. . . Sistem monitoringa uz određivanje metodologije i učestalosti mjerenja. . . 3. Opis okoliša koji bi mogao biti ugrožen projektom treba da sadrži: .7. Netehnički rezime sadrži kratak rezime informacija datih u Studiji o utjecaju na okoliš. emisije zagađujućih materija i stvaranja i uklanjanja otpada. 6. stalne i privremene. treba da sadrži: . pozitivne i negativne utjecaje projekta.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija - Opis osnovnih karakteristika proizvodnog procesa.Podatke o flori.Utjecaj na floru.Utjecaj na klimatske faktore.Utjecaj na stanovništvo.

Mostovi preko vodotokova i propusti moraju imati potrebne gabarite koji neće imati utjecaja na režim tečenja velikih voda. kao novoformirana općina nastala od MZ Matuzići i MZ Mravići. crvenom i smeđom bojom. preko rijeke Usore. ne posjeduje prostorno plansku dokumentaciju zbog nedostatka sredstava za njenu izradu. Predvidjeti i uspostaviti monitoring površinskih i podzemnih voda radi praćenja uticaja autoputa na iste i poduzimanja preventivnih mjera ako budu potrebne. usmjeriti na trase označene zelenom. ljubičasta. Prihvatljivom smatraju varijantu označenu sivom bojim s tim što se ista može u pravcu Doboja. Ocjenjuju važnim elaboriranje mogućih konfliktnih situacija zbog prelaska trase preko zaštićenih područja. te je nisu mogli ni štititi. te poduzeti mjere za sprječavanje takvih utjecaja. prijedlozi i sugestije organa uprave. nevladinih organizacija: Federalno ministarstvo poljoprivrede. u tom smislu tražiti mišljenje općina Odžak i Doboj jug. ne miješati ih sa onečišćenim vodama sa autoputa koje se moraju prečišćavati. te da od Opštine Doboj nisu preuzeli nikakvu prostorno plansku dokumentaciju a katastarsku dokumentaciju su uz pomoć OHR-a dobili tek u julu 2000.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 6. Za sve objekte na autoputu treba riješiti pitanja prikupljanja i prečišćavanja otpadnih voda. nisu poznavali trasu autoputa na koridoru Vc. odnosno kulturno-historijske i prirodne baštine. Preventivno riješiti problem incidentnih situacija i predvidjeti mjere za eliminaciju ili svođenje na minimum štetnih uticaja od takvih situacija. - Općina Doboj jug Navode da.1. Primjedbe. ljubičastom. godine usvojilo Odluku o utvrđivanju namjene površina i uslovima građenja na teritoriji Općine Doboj jug koja će se primjenjivati do donošenja prostornog odnosno urbanističkog plana. Osigurati potrebne mjere da se izgradnjom autoputa ne naruši slobodno površinsko oticanje voda. objasnili su da četiri varijante: zelena. javnih preduzeća. ili devastacije istih. vodoprivrede i šumarstva: Dodatno obraditi uticaj na postojeća i planirana izvorišta vode za piće. Općinsko vijeće 1998. jer se u protivnom poplavama može ugroziti okolni teren. Utvrditi moguće uticaje objekata autoputa na režim tečenja podzemnih voda na osnovu hidrogeoloških i drugih ispitivanja. te sugerišu da se u fazi izrade Studije utjecaja na okoliš definiše usaglašen pristup i insistira na odgovarajućoj razini obrade relevantnih podataka za svaku dionicu. godine. a koje gravitiraju autoputu. Oborinske vode sa prostora van pojasa autoputa. kao i njihovog uvođenja u recipijent nakon prečišćavanja. - JP Elektroprivreda BiH Dali zbirni komentar na dokumentaciju za prethodnu procjenu utjecaja na okoliš za sva četiri LOT-a. Smatraju da treba naglasiti moguće konflikte sa dalekovodima i drugim infrastrukturnim objektima (osnova za detaljnije razmatranje i usaglašavanje od strane službi JP Elektroprivreda BiH) - Studija uticaja na okolinu – Lot 1 44 . treba prihvatiti i odvesti posebnim objektima (kanalima). crvena i smeđa ne odgovaraju njihovoj općini jer je u tom području izgrađeno novo naselje (naznačeno na karti u prilogu). Vezano za trasu autoputa na dionici LOT 1. usljed činjenice da Općina Doboj jug.

Podržavaju sugestiju autora prethodne procjene da se u fazi izgradnje autoputa angažiraju okolišni eksperti koji bi nadgledali način izvođenja radova. približava selu i na taj način presjeca najplodnije zemljište MZ Potočani i dijeli ga na dva dijela? Predlaže se pomijeranje trase za oko 300m (od kanala) čime bi trasa išla katastarskom granicom Potočani – Odžak. koje treba uzeti u obzir u Studiji o uticaju na okoliš: 6.2.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija JP Bosanskohercegovačke šume Obavještavaju da aktivnosti u okviru procjene utjecaja na okoliš nisu u nadležnosti njihovog preduzeća te da su dobivene materijale proslijedili Kantonalnom šumskoprivrednom društvu «Sarajevo Šume» doo. koja se radi. izdvajaju dionicu LOT3 kao posebno značajnu te se ostatak komentara odnosi na tu dionicu. ipak. Odžak – Srnava. FONDEKO Procjenjuju da blagovremeno uključivanje javnosti u ovako velike i odgovorne projekte ima puno opravdanje i da će izvjesno dati pozitivne rezultate.06. Cijene da sve dionice zaslužuju odgovarajuću pažnju./ Da li je država odredila osnovne postavke kako će se nadoknađivati zemljište i privatno vlasništvo? Na dijelu trase gdje autoput prelazi rijeku Usoru nalazi se 5-6 bunara koji su u javnoj upotrebi? Koliko će oni biti onečišćeni i hoće li se rijeka Usora štititi? Kakva će biti zaštita od aerozagađenja? U kojem dijelu trase (odabrane) će postojati najveće aerozagađenje? Da li će se predvidjeti zaštita od buke? Kako će se osigurati da se sve te zaštite ispoštuju i postave? S obzirom na zagađenje zraka i šume. dnevno unositi podatke dobivene mjerenjima i analizama. postoji li način da se od investitora zatraži da zasadi drveće oko autoputa? Da li će se ona količina šume koja se uništi nadoknaditi? Da li su projekti koji se realiziraju iz drugih izvora./ Kakvo će biti rješenje zaštite od saobraćajne buke? Hoće li je vjetar rušiti (zaštitu)? Studija uticaja na okolinu – Lot 1 45 . Usora / 07. i autoput imati međusobnog uticaja? Gdje će se otklanjati otpadne vode? Nekada se raspravljalo o projektu vodosnadbjevanja ovog dijela Sjeveroistočne Bosne zajedničkim vodovodom. redovno izvještavati o stanju okoliša javnost i nadležne organe. Smatraju da je u okviru programa praćenja stanja okoliša u fazi izgradnje i eksploatacije autoputa potrebno oformiti informatički centar zaštite okoliša koji bi imao sljedeće zadatke: objediniti sve mjere zaštite okoliša i programe praćenja. primjer deponije. Da li je taj projekat još uvijek aktuelan i da li je u saglasnosti sa projektom autoputa? Doboj Jug / 07. sugestije i prijedlozi sa javnih rasprava.05. COOR Smatraju da su autori detaljno sagledali sve relevantne parametre u domenu zaštite okoliša. kroz najneplodnije zemljište.05.06. Primjedbe./ Iz kojih se razloga dionica Potočani – Odžak.06. Odžak / 06.05. usklađeni sa ovim projektom? Da li će deponija.

Novine Federacije BiH”. a saglasno čl. 2. Zagreb. Potrebno je riješiti pitanje zaštite od plavljenja. Tu su izvorišta u blizini rijeke Bosne za naselje Matuzići. Pravilnika o pogonima i postrojenjima za koje je obavezna procjena utjecaja na okoliš i pogonima i postrojenjima koji mogu biti izgrađeni i pušteni u rad samo ako imaju okolinsku dozvolu (“Sl. dozvoljena udaljenost stambenih objekata od autoputa? Kakav će biti kvalitet života u kućama uz autoput koje ostaju (ne ruše se)? Koje su tačke penjanja na autoput i silazne tačke? Da li će se raditi otvaranje pozajmišta. 5.gov. 19/04). dokumentacija za prethodnu procjenu uticaja na okoliš bila je dostupna svim zainteresovanim na web stranici Federalnog ministarstva prostornog uređenja i okoliša (http://www. sa Zahtjevom za prethodnu procjenu utjecaja na okoliš Autoputa na koridoru Vc. Zakona o zaštiti okoliša. kantonalni i općinski organi uprave: 1. Usoru i Doboj-jug a koju je na inicijativu JP za “Vodno podučje slivova rijeke Save” radio Institut za hidrotehniku Građevinskog fakulteta u Sarajevu. koje pripada općini Doboj-jug i dva naselja Luke. U sklopu procedure prethodne procjene uticaja na okoliš. energetike i prostornog uređenja Posavskog kantona Ministarstvo poljoprivrede. za dionicu magistralnog puta M4 Doboj-Teslić. Institut za hidrotehniku . nalazi na listi onih za koje je. vodoprivrede i šumarstva Posavskog kantona Ministarstvo prometa i veza Posavskog kantona Studija uticaja na okolinu – Lot 1 46 . . Uzeti u obzir Studiju uređenja korita rijeke Usore.ba/). izvorište koje pripada općini Tešanj u Kraševu.Sarajevo. koja zahvata tri općine: Tešanj. 3. kakav će uticaj ta rasvjeta imati na živi svijet? OBRAZLOŽENJE Ministarstvo komunikacija i prometa Bosne i Hercegovine. ublažiti aerozagađenje? Da li su predviđeni karantini za stoku? Da li će izgradnja autoputa donijeti zapošljavanje? Dolina rijeke Bosne opterećena je pojavom magli. a koju su pripremili konsultanti: IPSA . po zakonu. Da li je napravljena studija o uticaju dominantnih vjetrova? Postoje li neki dominatni vjetrovi koji će. koliko toliko.fmpuio. Imati u vidu da je industrijska zona uz Usoru i da se tu nalazi novo naselje te da bi stanovnicima tog dijela više odgovarala varijanta gdje ima manje objekata. 36. 4. dionica LOT 1: Svilaj – Doboj Jug (Karuše). vodoprivrede i šumarstva Federacije BiH Ministarstvo prometa i komunikacija Federacije BiH Federalna direkcija cesta Ministarstvo industrije. obavezna procjena uticaja na okoliš. Uzeti u obzir «ideju» izgradnje zaobilaznice na Karušama uz rijeku Usoru.Banja Luka. br. da izgradnja autoputa za ovu općinu ne bude dodatni problem. i 4. Urbanistički zavod Republike Srpske a. Ministarstvo poljoprivrede. te dostavljena na mišljene sljedećim subjektima: Federalni. Dvokut – Ecro.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija - - - - Koja je. gdje i na kojem prostoru?! Posebnu pažnju obratiti na zaštitu izvorišta za vodosnabdjevanje.Sarajevo. koja ima za cilj smanjenje frekvencije saobraćaja u ovoj zoni koja je napadnuta gradnjom. prije izdavanja okolinske dozvole. Zbog toga će vjerovatno biti postavljena i ulična rasvjeta na autoputu.d. Studija utjecaja na okoliš treba da se fokusira na trasu odabranu na osnovu multikriterijalne analize. Dokumentacija za prethodnu procjenu utjecaja na okoliš odnosi se na područje istraživanja koje obuhvata sve analizirane varijante trase. 3. 6. projekat se. na osnovu čl. obratilo se ovom federalnom ministarstvu. Obzirom da se radi o izgradnji autoputa. izvorište koje obezbjeđuje napajanje građana Mravića. Uz zahtjev je priložena dokumentacija za prethodnu procjenu uticaja na okoliš.

2. Doboj jug i Usora.06. Federalno ministarstvo prostornog uređenja i okoliša. dana 06. 5. na web stranici Ministarstva te u prostorijama Ministarstva komunikacija i prometa BiH. godine. Javne rasprave su održane u sljedećim općinama: 1. Prezentacija dokumentacije za prethodnu procjenu utjecaja na okoliš – predstavnik investitora i konsultanta 3. 4.2005. Ministarstvo za prostorno uređenje. 3.Odžak.COOR FONDEKO EKO MREŽA BIH Lovačko društvo «Fazan. odgovori.2005.dio koji se nalazi na teritoriji Federacije BiH.. 7. Općina Doboj Jug Javna preduzeća: 1.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 7. prostorijama Federalnog ministarstva prostornog uređenja i okoliša.o. JP Bosanskohercegovačke šume. Općina Odžak 8.2005.predstavnik Federalnog ministarstva prostornog uređenja i okoliša 2. Javne rasprave su imale sljedeći dnevni red: 1. u prostorijama Općine. Općina Usora 11.o. Usora. 6. Odžak Ekološki pokret “ZELENI” Zenica Od navedenih subjekata svoje mišljenje su dostavili: Federalno ministarstvo poljoprivrede. 2. godine. u prostorijama Općine. vodoprivrede i šumarstva. Diskusija. 3. JP Elektroprivreda BiH. 7. u Kino dvorani Centra za kulturu . Poziv na javne rasprave objavljen je u dnevnim listovima Dnevni avaz i Oslobođenje.06. Fondeko. vodoprivrede i šumarstva Zeničko-dobojskog kantona 10. promet i komunikacije i zaštitu okoline Zeničkodobojskog kantona 9.05. Odžak. dana 07.06. Odžak Centar za građansku saradnju i aktivnost. dana 26. 2. pojašnjenja Raspravama je prisustvovalo: u Odžaku 46 učesnika. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 47 . u saradnji sa Ministarstvom komunikacija i prometa Bosne i Hercegovine. Centar za okolišno održivi razvoj – COOR. te oglašen na vidnim mjestima u pomenutim općinama. 3. Općina Doboj-jug. Regionalni centar za okoliš za centralnu i istočnu Evropu – REC BiH Centar za okolišno održivi razvoj . Doboj jug. Ministarstvo poljoprivrede. Prezentacija zakonskog osnova za Procjenu utjecaja na okoliš . Dokumentacija za prethodnu procjenu utjecaja na okoliš bila je dostupna na uvid u općinama Odžak. godine. 8. 6.05. dionica LOT 1: Svilaj – Doboj jug (Karuše) . organizovalo je javne rasprave o prethodnoj procjeni uticaja na okoliš Autoputa na koridoru Vc. Mostar JP Bosanskohercegovačke šume JP Šume HZ Herceg-Bosne Željeznice Federacije BiH Nevladine organizacije: 1. dana 07. u Doboju jug 47 a u Usori 22. 5. JP Elektroprivreda BiH JP Elektropriveda HZ Herceg Bosne JP za «Vodno područje slivova rijeke Save» JP BH Telecom Hrvatske telekomunikacije d. 4.

su sumirani i čine sastavni dio sadržaja Rješenja o izradi Studije o utjecaju na okoliš. izrada istog nalaže se ovim Dopunskim rješenjem. sa podacima o mogućim utjecajima na okoliš susjedne države. br. Na osnovu čl. za trasu odabranu na osnovu multikriterijalne analize.Doboj Jug (Karuše).Republike Hrvatske. br. primjedbi i sugestija i rezultati javne rasprave. o izradi Studije o utjecaju na okoliš Autoputa na koridoru Vc. rješavajući po zahtjevu Ministarstva komunikacija i prometa Bosne i Hercegovine za Prethodnu procjenu utjecaja na okoliš donijelo je Rješenje. d o n o s i: D O P U N S K O R J E Š E NJ E O IZRADI STUDIJE O UTJECAJU NA OKOLIŠ Ministarstvo komunikacija i prometa Bosne i Hercegovine je dužno da ovom federalnom ministarstvu. Zakona o zaštiti okoliša. kojim se nalaže sadržaj Studije utjecaja na okoliš.04. Zakona o zaštiti okoliša (¨Službene novine Federacije BiH¨.godine. br. U Rješenju. dostavi posebno poglavlje sa podacima o mogućim utjecajima na okoliš susjedne države .2005. Zakona o upravnom postupku (¨Službene novine Federacije BiH¨. 0329-1017/05 od 20. Zakona o upravnom postupku. rješavajući po zahtjevu Ministarstva komunikacija i prometa Bosne i Hercegovine. 214.2005.07.godine a na osnovu čl. OBRAZLOŽENJE Federalno ministarstvo prostornog uređenja i okoliša. 63. 33/03) i člana 214. za Prethodnu procjenu utjecaja na okoliš. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 48 . dionica LOT1: Svilaj . Federalno ministarstvo prostornog uređenja i okoliša. a u skladu sa čl. 2/98).Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Rezultati pristiglih mišljenja. doneseno je rješenje kao u dispozitivu. u okviru Studije o utjecaju na okoliš Autoputa na koridoru Vc.Doboj Jug (Karuše). koji se odnose na zaštitu okoliša. Imajući u vidu navedeno. 63. dionica LOT1: Svilaj . broj UPI/03/02-23-4-46/05 od 20. nije obuhvaćeno gore navedeno poglavlje.

Sarajevo .Doboj . Bosni i Neretvi. . Kroz BiH.Čapljina . koja predstavlja zemlje Evropske Unije i Međunarodne organizacije u pitanjima razvoja infrastrukture u Evropi. U projekat je uključen i autoput Baltičko more-Jadransko more (Baltic-Adriatic) sa nazivom TEM. do luke Ploče (Hrvatska). koridor ima potencijal da stvarno poboljša trgovačke veze za zemlje u regionu. te «Helsinškom deklaracijom». uključujući autoputeve. . Tom deklaracijom. .Sarajevo . trasa koridora Vc dužine oko 330 km ide pravcem sjever-jug. sredinom zemlje. Tuzla-Orašje i Jadransko-jonska autoputa) poduzete pripremne aktivnosti i za autoput na Koridoru Vc.Metković.Doljani.aerodromi Sarajevo i Mostar. U skladu sa Panevropskim transportnim inicijativama. Koridor Vc spada u Pan-evropsku mrežu koridora koji povezuje srednji dio Jadranske obale.E-put E-73 Šamac . održanoj u Helsinkiju 1997.željeznička pruga Šamac . preko Osijeka (Hrvatska). Transportni koridor Vc na potezu kroz BiH uključuje: .Čapljina . OPIS PREDLOŽENOG PROJEKTA 3. Kao što je već rečeno. Izbor pravca rute kroz BiH definisan je pod stavkom Vc Panevropskog koridora (Budimpešta-Osijek-Sarajevo-Ploče). Tako su između ostalih putnih pravaca (Banja Luka-Gradiška. da bi se zadovoljile potrebe stanovništva i privrede i uticalo na cjelokupni razvoj.Mostar .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 3.Doboj . Vijeka UNDP iz Ženeve predložio je inicijativu i plan za poboljšanje mreže autoputeva u Evropi. dok se na sjeveru spaja u Budimpešti. Izlazni podaci iz studija će biti upotrebljeni kao osnove za donošenje investicionih odluka od strane naručioca studija i finansijskih institucija. usvojena je "Helsinška deklaracija" koja predviđa potrebu za još 10 dodatnih Panevropskih koridora. Stoga je Ministarstvo transporta i komunikacija BIH: Studija uticaja na okolinu – Lot 1 49 . Sva studijska i projektna dokumentacija za autoput ima za cilj da sveobuhvatno razmotri potrebu za poboljšanjem kvaliteta transporta. utvrđen je i usvojen pravac ovih 10 trans-evropskih koridora i njihovih ogranaka. koji raspolaže velikim turističkim mogućnostima. a posebno luku Ploče sa koridorom X na potezu Zagreb-Beograd i završava u čvorištu u Budimpešti. također. odnosno autoputeva i brzih puteva.Mostar . dolinama rijeka Bosne i Neretve. koje su prihvaćene kao velika šansa Evrope i posebno BiH. u posljednje vrijeme u BiH je pojačana aktivnost na pripremi realizacije izgradnje saobraćajnica višeg ranga. kapaciteta i sigurnosti saobraćaja u koridora kroz izgradnju autoputa punog profila. Sedamdesetih godina 20.plovni putevi i pristaništa na rijekama Savi. a za Bosnu i Hercegovinu koridor ima potencijal da poveća trgovinu sa susjednim zemljama i Centralnom Evropom.1 Svrha i cilj projekta Koridor Vc je uvršten u mrežu TEM transportne infrastrukture Jugoistočne Evrope i ide pravcem od Budimpešte (Mađarska). Na trećoj Panevropskoj konferenciji o transportu. Sa planiranim povećanjem kapaciteta luke Ploče. koji preko luke Ploče ima izlaz na Jadransko more. najpovoljnijim prirodnin uslovima. Ovo posebno treba imati na umu u toku pripreme prefeasibility studije i Studije zaštite okoline. Sarajeva (BiH). godine.

do 2010. vršilo kontinuiranu razmjenu informacija i stavova sa predstavnicima Republike Hrvatske i Republike Mađarske u vezi priprema izgradnje autoputa na koridoru Vc. zajedno sa koordinatama trase (03. na nivou autoputeva. veliki interes za izgradnjom su izrazile i Mađarska i Hrvatska. gdje studija uticaja na okoliš predstavlja važan segment. autoput na koridoru Vc Budimpešta-Osijek-Sarajevo-Ploče. 23. Cilj izrade cjelokupnog seta studijske i projektne dokumentacije. Pored BiH. Sekundarni cilj je privlačenje stranih investicija.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija - - - - donijelo “Odluku o postojanju javnog interesa za izgradnju autoputa na koridoru Vc. U tom smislu je Savjet ministara BiH donio odluku o pristepenu izradi studijske i projektne dokumentacije na osnovu koje bi se definisala rješenja i stvorili uslovi za iznalaženje mogućnosti finansiranja izgradnje autoputa. kroz BiH. Poboljšanje uslova transporta će poboljšati kvalitet života što će se manifestovati kroz: Studija uticaja na okolinu – Lot 1 50 . godine. te status prema Svjetskoj banci i Međunarodnom monetarnom fondu i nemogućnost značajnijih zaduživanja ili izdvajanja sredstava iz budžeta odlučio da je jedan od primjerenih načina finansiranja izgradnje ovog autoputa koncesioni način. glasnik BiH br. potpisalo sporazum kojim se prihvata tačka graničnog prijelaza između Republike Hrvatske i BiH na rijeci Savi (Svilaj-Odžak) kao dio trase autoputa. Izgradnjom autoputa ostvarit će se racionalno povezivanje bosansko-hercegovačkih prostora sa susjednim državama i regijama i postići stabilizirajući i razvojni efekti za zemlju. je da se odredi ekonomska opravdanost izgradnje pojedinih dijelova autoputa kao i autoputa u cjelini. septembar 2003. početak investicionog ciklusa otvaranjem građevinskih radova na više tačaka te omogućavanje razvoja pratećih aktivnosti uz trasu izgrađenog autoputa. Očekuje se da izgradnja ovog autoputa bude ključni pokretač privrednih aktivnosti i da omogući uključenje BiH u glavne evropske saobraćajne tokove i globalni evropski ekonomski sistem. koje namjeravaju izgraditi dijelove ovog koridora na svom području. godine). zahtijeva detaljniju izradu projektne dokumentacije. te da se na osnovu prefeasibilitv studije ispita interes za dodjelu koncesije za cijelu trasu autoputa kroz BiH raspisivanjem Međunarodnog konkurentskog natječaja. Dakle. izgradio i koristio na ekonomičan način i to što je moguće prije. kao i pod kojim uslovima je projekat isplativ. augusta 2003. od 7. Nakon političkih odluka da se ubrzaju pripreme za izgradnju autoputa. po osnovu dodjele koncesije na dijelu i trasi koja će biti definisana ugovorom” (Sl. razmatralo prijedlog Republike Hrvatske za utvrđivanje južne spojne tačke autoputa na koridoru Vc i utvrdilo da određivanje položaja ove tačke. osiguralo potrebna sredstva za izradu planersko-studijske dokumentacije i drugih pripremnih aktivnosti za autoput na koridoru Vc. pristupilo se izradi studijske i projektne dokumentacije za cijelu dužinu trase prema današnjim standardima istraživanja i projektovanja i prema standardima Svjetske banke i drugih međunarodnih finansijskih institucija. Izrađena planerska i projektna dokumentacija treba završno da posluži kao osnova za podnošenje zahtjeva za izdavanje urbanističke saglasnosti za pojedine dionice trase autoputa. godine). Postoji politička spremnost da se pomogne razvitak zemlje tako što bi se projekat odobrio. Savjet ministara BiH je uzevši u obzir zaduženost zemlje. kroz Bosnu i Hercegovinu. zbog nedovoljnog nivoa izrađene projektne dokumentacije i složenosti povezivanja sa Jadransko-jonskim autoputem. jedan je od najznačajnijih i najprioritetnijih projekata za BiH.

godini do 3. kapaciteta i sigurnosti saobraćaja u koridoru kroz izgradnju autoputa punog profila. 3. Naručena studijska i projektna dokumentacija ima za cilj da sveobuhvatno razmotri potrebu za poboljšanjem kvaliteta transporta. i . Za potrebe izrade studijske dokumentacije trasa autoputa podjeljena je u četiri LOT-a: . godini. predviđeno je da predmet dva posebna Ugovora (Lot-a) bude saobraćajna studija i prefeasibility studija i to za dionicu Svilaj . Trasa autoputa se nalazi u ranijim i u sadašnjim prostornim planovima. a za scenarij B stopa porasta saobraćaja iznosi od 5. valorizaciju geosaobraćajnog položaja BiH. . idejnih rješenja i idejnih projekata na pojedinim dionicama trase. U okviru LOT5 izvršena je detaljna analiza i prognoza saobraćaja za predmetni autoput.2% u 2042. Izlazni podaci iz studija će biti upotrebljeni kao osnove za donošenje investicionih odluka od strane naručioca studija i finansijskih institucija. studijska dokumentacija autoputa u koridoru Vc ima još dva LOT-a. LOT 5 sadrži saobraćajnu. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 51 . Nadalje. Prema porastu saobraćaja za scenarij A prosječna godišnja stopa porasta iznosi 5.7% u 2005. kao i povezanosti između osnovnih socioekonomskih parametara i porasta saobraćaja.LOT 1: DIONICA SVILAJ-DOBOJ JUG (KARUŠE) . odnosno kako je već navedeno za dionicu LOT1 u okviru „Saobraćajne studije cestovnog koridora Vc” izrađene od strane IPSA 2005 godine.2 Opšti opis projekta Autoput je do sada razmatran u vidu studija. a izradi studijske i projektne dokumentacije za cijelu dužinu trase treba pristupiti imajući u vidu današnje standarde istraživanja i projektovanja. specifične cjeline.LOT 3: DIONICA SARAJEVO JUG (Tarčin)-MOSTAR SJEVER. dok LOT 6 sadrži saobraćajnu. godini. pre-feasibility i feasibility studiju za prostorni obuhvat Lot-a 3 i LOT-a 4. a takođe naglo padaju u početnim godinama otvaranja autopute. te standarde Svjetske banke i drugih međunarodnih finansijskih institucija.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija - smanjenje dužine puta i vremena putovanja roba i putnika. Stope porasta saobraćaja po scenariju B prihvatljivije su od stopa porasta saobraćaja po scenariju A sa aspekta uobičajenog rasta saobraćaja u koridoru autopute.granica jug. povećanje zaposlenosti. Ove dvije dionice pojedinačno predstavljaju posebne. pokretanje novih projekata i povećanje privatnih investicija u regionalnoj ekonomiji.Sarajevo jug i Sarajevo jug . izrada studijske i projektne dokumentacije autoputa kroz BiH se posmatra u šest funkcionalnih cjelina kroz šest Ugovora (šest Lot-ova). Podaci o relevantnim saobraćajanim podacima priloženi su u narednoj tabeli. smanjenje troškova prevoza robe i putnika. Obzirom da je potrebno imati prefeasibility studiju za cijelu trasu kroz BiH.8% u 2005. TEM standarde i smjernice. Temeljem provedenih socioekonomskih analiza. Dakle.1% u 2042. pre-feasibility i feasibility studiju za prostorni obuhvat LOT-a 1 i LOT-a 2.LOT 2: DIONICA DOBOJ JUG (KARUŠE)-SARAJEVO JUG (TARČIN). bez poddionice Kakanj-Blažuj (Vlakovo). te uobičajene krivulje porasta saobraćaja dana su dva scenarija rasta saobraćaja.LOT 4: MOSTAR SJEVER-GRANICA JUG. a uvažavajući sadašnju osnovu cestovnog saobraćaja u BiH. godini do 3. povećanje konkurentnosti privrede na gravitacionom području koridora. U scenariju A predviđene su stope porasta koje imaju konzervativni karakter.

Modriča. kroz naselje Modriča... U drugom dijelu trasa počinje u dolini rijeke Bosne u Podnovlju i završava mostom u blizini Karuša (km62+600)...n.. 2042. potom terasama uz rijeku Bosnu obostrano. Prostorni obuhvat šireg uticajnog područja obuhvata regiju 1 Saobraćajna studija cestovnog koridora Vc LOT5 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 52 ... dužina oko 6 km Sekcija 3: Vukosavlje – Podnovlje. na potezu LOT1 prolazi kroz opštine Odžak.. dve lokacija pratećih uslužnih objekata i tri čvorišta.... povoljan i trasa je pretežno u nasipu.... U ovom dijelu trase teren je ravan..dužine oko 63 km... Teren u ovom dijelu je stabilan..... dužine oko 13 km Sekcija 4: Johovac .Doboj jug (Karuše)............ odnosno LOT-a.. dužine oko 6 km Sekcija 5: Rudanka -Doboj Jug (Karuše) . Trasa je položena zapadnim obodom regiona Posavine.. do naselja Podnovlje.. od kojih LOT 1 obuhvata dionicu Svilaj .. dužine oko 10 km Osim trase autoputa na koridoru Vc..... Najveća nadmorska visina trase je 130 m....... Vukosavlje.. god. Teren grade naslage aluvijalnih sedimenata koji sa nalaze u Posavini i dolini rijeke Bosne.......3 Prostorno-planska dokumentacija uticajnog područja Trasa autoputa u Koridoru Vc...2-01: Ukupan broj putovanja1 Vrsta vozila OV BUS TV Ukupno god.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 3...... 2013.Rudanka .. Trasa je položena lijevom stranom doline rijeke Bosne do naselja Rudanka. Trasa budućeg autoputa je podijeljena na četiri projektantske dionice.m..... Doboj. .......... Posle naselja Rudanka. Usora i Doboj-jug. studijama su obuhvaćeni i neophodni prilazi svim gradovima i naseljima u blizini trase.. dužine oko 11 km Sekcija 2: Odžak – Vukosavlje .Johovac.. Najduži objekat je međudržavni most na rijeci Savi dužine oko 600 m.. kao i obilaznica oko Doboja.. tako da je stabilan...... dužine oko 16 km Sekcija 4: Podnovlje ... Na ovom potezu planira se jedna lokacija sa pratećim uslužnim objektima i tri čvorišta... LOT1 počinje sa mostom preko njeke Save (most je zajednička investicija sa Republikom Hrvatskom) i pruža se u prvom dijelu dolinom rijeke Bosne pored naselja Vukosavlje. Na ovom dijelu javlja se 5 većih mostova ukupne dužine oko 1700m..Doboj jug (Karuše) je u cilju bolje efikanosti i operativnosti podijeljena na šest sekcija: Sekcija 1: Svilaj – Odžak.. trasa dolazi do brdovitog terena a nakon toga u dolinu rijeke Usore čime je izbegnuta kolizija sa postojećom gradskom infrastrukturom naselja Doboj. a tunela oko 1960 m. Za ovaj most Republika Hrvatska je uradila idejno rješenje koje treba pregledati i predložiti naredne aktivnosti.... scenario A 93781 1861 21239 116881 153571 3047 34778 191396 scenario B 154887 3073 35078 193038 scenario A 419066 8314 94900 522280 scenario B 529196 10501 119849 659547 god..... Projektovanjem navedenih čvorišta obezbeđeno je povezivanje sa postojećom kao i planiranom putnom mržom.... 5 većih mostova i dva tunela. 2004....... 3. Dionica Svilaj ..... Ukupna dužina mostova je 2750m.

tako i u BiH i regionu u cjelosti. ovo područje je bilo u sastavu opština Odžak. Funkcinalni centri i regije (opštine u sastavu regije su Doboj.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Doboj u čijem je sastavu osam opština2. tako da opštine Doboj – Jug i Usora se nalaze u okviru Zeničko – Dobojskog kantona. Slika 3. Modriča i Doboj).Uže uticajno područje obuhvata prostor od šest opština od kojih su tri na teritoriji Republike Srpske (Vukosavlje. Federacija Bosne i Hercegovine je organizovana i na kantonalnom nivou. dok je opština Odžak u Posavskom kantonu. Područje prostornog obuhvata LOT1 je 50 naseljenih mjesta navedena u tabeli T.g. U proteklih desetak godina došlo je do značajnih promjena kako na ovim prostorima.3. Derventa. Teritorijalne jedinice kroz koje prolazi trasa LOT1 2 Etapni plan RS 1996-2001.3-01.3-01. Bosanski Brod. dok su ostale tri na teritoriji Federacije Bosne i Hercegovine (Odžak. Petrovo. Do 1992. Usora i Doboj – Jug). Novoformirane opštine su Vukosavlje (nastalo izdvajanjem dijela iz opština Odžak i Modriča). Šamac i Vukosavlje) Studija uticaja na okolinu – Lot 1 53 . ratna dešavanja. promjene u geopolitičkom okruženju itd. Modriča. Modriča i Doboj. formiranje novih teritorijalno – političkih granica. godine. za razliku od Republike Srpske. Doboj – Jug (nastalo izdvajanjem naselja iz opštine Doboj) i Usora (nastalo izdvajanjem iz opština Doboj i Tešanj). Teslić.

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 3.3-01: Naselja prostornog obuhvata ENTITET Šire uticajno područje – kantoni – Uže uticajno područje – opštine – Područje neposrednog uticaja – naseljeno mjesto – Srnava Jezero Jakeš VUKOSAVLJE Gnionica Brezik Potočani Modrički Lug Koprivna Vranjak Tarevci MODRIČA Botajica Modriča Dugo Polje Kužnjača Babešnica Podnovlje Glogovice Božinci Donji Trnjani REPUBLIKA SRPSKA Majevac Kožuhe Ritešić Bukovac Kotorsko Osječani Gornji Osječani Donji Johovac DOBOJ Kladari Bušletić Čivčije Bukovičke Grapska Donja Grapska Gornja Kostajnica Bukovica Velika Bukovica Mala Pločnik Prisade Čajre Miljkovac Doboj Studija uticaja na okolinu – Lot 1 54 .

Podaci i prostorno planska dokumentacija specifičnog područja kojim će prolaziti autoputa na koridoru Vc Izvod iz Prostornog Plana BIH za period od 1981.JUG Ularice Makljenovac Matuzići Vrbovac Odžak Potočani Novi Grad Donji Svilaj Posavska Mahala 3.) Prostornim planom Bosne i Hercegovine utvrđene su trase evropskih puteva (E 73.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija ZENIČKO . Izvod iz prostornog plana BiH za područje LOT1 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 55 .Jug" .3-02. a ide dolinama rijeka Bosne i Neretve.1. treba zaštititi prostor pri izradi prostornih planova opština i urbanističkih planova gradova. E 761 i E 762) s posebnim naglaskom da na pravcu transevropske autoputa "Sjever . koji se poklapa sa putem E 73.2000. na čijim područjima je planirana trasa evropskog puta E 73. prečišćeni tekst (1988. Slika 3.3.DOBOJSKI KANTON FEDERACIJA BiH POSAVSKI KANTON ODŽAK Alibegovci USORA DOBOJ . . E 661.

U Prostornom planu BiH za period 1981-2000. Izvod iz Prostornog plana Republike Srpske za period 2001-2015. . Akcenat je dat na planirani autoput Bijeljina – Novi Grad (pravac istokzapad) koj se nalazi na primarnoj osnovi razvoja Republike Srpske.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Prostorni plan Bosne i Hercegovine. – prečišćeni tekst trasa autoputa od mjesta Modriča ide dolinom rijeke Bosne do Bosanskog Šamca. nije tretirao saobraćajni koridor Vc. U Nacrtu plana iz 1982. Slika 3. Prostorni plan Republike Srpske 1996-2015.g. za period 1981.glasnik SRBiH “.godine utvrđena je trasa autoputa koja ide od Modriče na sjever prema Odžaku i granici sa Republikom Hrvatskom. 33/88).g.-2000. br. Kontaktna tačka je na rijeci Savi kod mjesta Svilaj. Nacrt 2005.prečišćeni tekst ( “Sl.). donosi izvjesnu razliku u pogledu pozicije trase autoputa utvrđene u Nacrtu istog Plana (iz 1982. – Etapni plan 1996-2001.g.3-03: Izvod iz prostornog plana RS za područje LOT1 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 56 .

godine pokrenuta je izrada Prostornog plana za period 2001-2015. već koristi Prostorni plan BiH 1981-2000. Vukosavlje je bilo u sastavu opštine Modriča. Usora i Doboj Jug koje su novoformirane opštine na prostoru Republike Srpske i Federacije Bosne i Hercegovine. inicirana je izradom i donošenjem Prostornog plana Bosne i Hercegovine za period 1981. kroz koje prolazi Koridor Vc. Izuzetak su opštine Vukosavlje. širine 250m. Opština Modriča Prostornim planom opštine Modriča. Tu je i najveća koncentracija stanovništva (75% stanovništva RS naseljava ovaj prostor po podacima iz 1996. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 57 . Izrada prostornih planova opština u Bosni i Hercegovini. Početkom 2002..godine). Naselje Jakeš kao opštinski centar je bilo prije rata u sastavu opštine Modriča.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Na ovom razvojnom pravcu bilo je 13 privrednih centara među kojima i Banjaluka kao najveći centar u Republici. Modriča i Doboj. zaštitu i unapređenje čovjekove sredine 1976.god. zacrtane Prostornim planom. kroz opštine Vukosavlje. Opština Odžak Opština Odžak nema Prostorni plan već koristi Prostorni plan BiH 1981-2000. Opština Vukosavlje je novoformirana opština na prostoru Republike Srpske.) predviđen je i tretiran koridor autoputa pravac «Sjever-Jug». Većina opština ima urađenu i donesenu prostorno-plansku i urbanističku dokumentaciju.g.g. Usora i Doboj-Jug u sastavu opštine Doboj. Opština Vukosavlje Opština Vukosavlje nema Prostorni plan već je na snazi Prostorni plan Republike Srpske. Donošenjem Uputstva o obaveznoj i jedinstvenoj metodologiji za pripremu i donošenje prostornih planova 1974. počeo je proces izrade prostornih planova opština. Ovim planom predviđena je brza saobraćajnica Banjaluka – Doboj sa priključkom na autoput u koridoru Vc kod mjesta Johovac i brza saobraćajnica Bijeljina – Modrića sa priključkom na autoput Vc kod Modriče. Opština Usora Usora je novoformirana opština i nema prostorno-plansku dokumentaciju.faza prijedloga Opština Doboj Prostorni plan opštine Doboj (1987) sačuvao je koridor autoputa kao dionicu transevropske magistrale.-2000. januara 1975. pristupilo se izradi Prostornog plana Bosne i Hercegovine. planiran je koridor autoputa. Plan je rađen na osnovu Zakona o prostornom uređenju i uz korištenje metodologije koju je usvojio Komitet za prostorno uređenje.god. U Nacrtu plana (2005. U prostornom planu Modriče data je trasa autoputa kroz urbano područje naselja Jakeš. U toku je izrada Urbanističkog plana «Modriča 2020» . Odlukom Skupštine SRBiH od 28.

Sarajevo. Kroz Bosnu i Hercegovinu Koridor Vc se proteže njenim središnjim područjem u pravcu sjever-jug. centri zimskog turizma oko Sarajeva na olimpijskim planinama Jahorina. b) U pojasu Koridora širine oko 40km (na manje od 20% teritorije) živi preko 50% stanovništva. prekomjerna buka i sl. prirodnih i radom stvorenih resursa. velikim vremenskim gubicima. Bjelašnica i Igman. a) Na Trećoj Panevropskoj konferenciji o transportu (Helsinki 1997) saobraćajni koridor Budimpešta – Osijek – Sarajevo .Mostar. kako za okolinu tako i za sam saobraćaj (stvaranje drugih kolona. banjsko-zdravstveni kapaciteti Ilidža. najveće saobraćajno drumsko i željezničko čvorište .energetskih. kulturno-istorijskih i vjerskih centara.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Opština Doboj-Jug Doboj-Jug je novoformirana opština i nema prostorno-plansku dokumentaciju. Na širi društveno-ekonomski značaj. Izrada planersko-studijske dokumentacije za autoput u u Koridoru Vc kroz Bosnu i Hercegovinu realizuje se u ambijentu u kojem je vrlo otežano postizanje opšteg nacionalnog. Projekat izgradnje autoputa proglašen je prioritetnim razvojnim projektom od državnog interesa i tretiran kao "razvojni projekat stoljeća". regionalnog. i to dijelova (LOT-ova) koji su procesu planiranja (projektovanja) tako i dijelova koji su u fazi izvođenja ili su već izvedeni od Svilaja do južne granice. rudarsko-metalurški centar BiH-Zenica.Međugorje. čime je potvrđen njegov širi međunarodni značaj. ukazuju sljedeće činjenice. 3. tako da se neke njegove dionice pretvaraju u gradske i prigradske saobraćajnice na kojima se miješaju tranzitni. Rafinerija ulja Modriča i dr. Unutar ovog područja nalazi se administrativno-kulturni. dolinama rijeka Bosne i Neretve. Ovakav tretman proizilazi iz njegovog opšteg društvenoekonomskog i političkog značaja za Bosnu i Hercegovinu. zagušenje sa dužim zastojima. celuloza Maglaj. područjem sa najvećom koncentracijom stanovništva.Hutovo Blato. Takav pristup ima potpuno utemeljen princip obzirom da nije moguće posmatrati procese na relaciji kapitalne investicije . Termoelektrana i Rudnik Kakanj. Jedan od rijetkih pozitivnih izuzetaka je opšti konsenzus u pogledu izgradnje tretiranog autoputa. već koristi Prostorni plan BiH 1981-2000. brojni udesi. što je posljedica ratom poremećenih odnosa. koja prolazi uzduž Koridora (put M17). što u sadašnjim uslovima ima poseban značaj. sportsko-rekreativnih.Doboj. Fojnica. centar vjerskog turizma . kao i na planini Vlašić kod Travnika. drvna industrija Zavidovići. kulturnosportski i turističko-privredni centar i najveći grad Hercegovine .Ploče uvršten je u Panevropsku transportnu mrežu kao Koridor Vc. zagađivanje vazduha.4 Društveno ekonomski značaj Projekta Aspekt društveno ekonomskog značaja projekta sagledan je kao globalni fenomen koji se odnosi na prostor duž projekta autoputa u koridoru Vc. Teslić. opadanjem produktivnosti. daljinski izvorno – ciljni i lokalni gradsko – prigradski saobraćaj. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 58 . kao što su Park prirode .). između ostalog. sportski i privredni centar i glavni grad BiH .00 m.društveno-ekonomski efekti osim kao projekte od državnog značaja. Put M17 prolazi kroz sve veće gradove. političkog.god. ekonomskog i svakog drugog konsenzusa po bilo kojem pitanju. kao i čitav niz drugih značajnih industrijsko. turističko-ugostiteljskih. Ovakvo stanje rezultira previsokim troškovima korisnika prevoza. c) Glavna postojeća dvotračna drumska saobraćajnica širine 7. koje ostvaruje preko 60% ukupnog GDP-a Bosne i Hercegovine. već odavno ne zadovoljava saobraćajne potrebe u pogledu nivoa usluga i sigurnosti saobraćaja. sa svim negativnim posljedicama. tj. sistem hidroelektrana na Neretvi sa vještačkim akumulacijama.

U konkretnom slučaju. smanjenje neproduktivnog u korist produktivnog vremena. tehničko i tehnološko jačanje i osposobljavanje za nastup na tržištima širom svijeta i vraćanje njenog predratnog ugleda i pozicije. čija je predračunska vrijednost procijenjena na 6. izgradnja planiranog autoputa sa obilaznicama oko većih gradova. povećanje trgovinske razmjene. smanjiti emisiju štetnih materija. te na taj način poboljšati opšte uslove življenja u gradovima. izvjesno je da će u većem obimu i na širim prostorima doći do porasta vrijednosti nekretnina. Kao povratni pozitivan efekat to može uticati na Studija uticaja na okolinu – Lot 1 59 . Angažovanje domaće građevinske operative na ovako velikim i složenim poslovima omogućiće njeno kadrovsko. zdravstvenim i drugim sadržajima za odmor i rekreaciju stvoriće posebne pogodnosti ovom sektoru privrede. sasvim sigurno će dovesti do otvaranja velikog broja radnih mjesta. a što će se postići izgradnjom saobraćajnice visokog ranga. porasti proizvodnje. vjersko-rekreativnim i ugostiteljskim kompleksima. materijala i opreme. f) Uobičajeno je da se kod ovakvih projekata pažnja ekologa i stručnjaka koji se bave zaštitom okoline fokusira na negativne uticaje projekta na okolinu. čime se efekti multipliciraju. koji bez sumnje postoje. odvraćanjem potencijalnih stranih investitora i dr. dovešće i do povećanja fiskalnih prihoda društveno-političkih zajednica. intenziviranja i povećanja proizvodnje u postojećim pogonima. a time i povećanje ukupne produktivnosti rada. tj. poljoprivredno-prehrambene industrije i usluga. ublažiti probleme zagušenosti i na taj način odgoditi potrebu investicionih intervencija. Imajući u vidu da se spomenuti negativni uticaji iz gusto naseljenih i izgrađenih gradskih zona.20 milijardi KM. u kojima je zaštita od tih uticaja praktično nemoguća ili veoma otežana. proizvodnje građevinskih materijala i opreme. lovištima. prostornog i proizvodno-tehnološkog prestruktuiranja u proizvodnji. kao i brojnim servisnim uslugama. rast GDP-a. d) Radikalno poboljšanje pristupačnosti turističkim centrima. ublažiće buku. prenose u nenaseljene zone i to uz primjenu mjera zaštite. a to će sve uticati na brži i svestraniji razvoj Bosne i Hercegovine i jačanje konkurentnosti njene privrede. Iako se može očekivati da na izvjesnim ograničenim prostorima uz autoput dođe do opadanja vrijednosti nekretnina (zemljišta i objekata) zbog blizine autoputa i efekta "preprijeke". Povećanje investicione aktivnosti. nije teško izvući zaključak da će ukupan uticaj izgradnje autoputa na okolinu biti vrlo pozitivan. Angažovanje domaćih visokostručnih kadrova na pružanju konsultantskih usluga u fazi pripreme. povoljniji razmještaj različitih gradskih sadržaja. e) Uticaj izgradnje autoputa na zapošljavanje i povećanje proizvodnje lančano se prenosi na široku lepezu indirektnih proizvođača i isporučilaca artikala široke potrošnje. autoputa. Otklanjanjem ograničenja u saobraćaju koja proističu iz postojećeg nezadovoljavajućeg stanja saobraćajne infrastrukture. g) Preusmjeravanje tranzitnog saobraćaja izvan užih gradskih zona omogućiće svrsishodnije korištenje prostora. naročito u sektoru građevinarstva. kao i do otvaranja novih proizvodnih kapaciteta. Kod takvog pristupa najčešće gubimo iz vida pozitivne uticaje i efekte. Izgradnja objekta. To je u svakom slučaju dobro jer rezultira mjerama koje će te negativne uticaje. uveliko će rasteretiti mrežu gradskih saobraćajnica. povećaće se mobilnost radne snage. sposobnu za vlastito kreiranje razvojne strategije i politike i upravljanje drugim razvojnim projektima. stvoriće kadrovsku strukturu.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija smanjenjem konkurentske sposobnosti. olakšaće se procesi kooperacije. Nakon puštanja objekta u eksploataciju doći će do direktnog dodatnog zapošljavanja na poslovima upravljanja i održavanja autoputa. olakšaće se pristupačnost proizvodnim i potrošnim centrima što će dovesti do uravnoteženijih tržišnih uslova. sužavanjem tržišta. stvoriće se uslovi za smanjenje učešća transportnih troškova u proizvodnim troškovima. eliminisati ili svesti na prihvatljivu mjeru. izvođenja radova i upravljanja projektom u eksploataciji. odnosno pomoći će njihovom racionalnijem i funkcionalnijem razvoju.

autori su izvršili procjenu direktnih koristi koje će 42 privredne djelatnosti ostvariti u toku izgradnje (Tabela T.46 254. ali će sigurno doći do značajnih indirektnih efekata.62 9.12 19. naročito unutar užeg gravitacionog područja.04 201. Ocjenjujući da bi prosječan porast GDP-a u opštinama užeg gravitacionog područja u narednom periodu od očekivanih 5.00 53.4-01. ali i BiH u cjelini. Za ilustraciju navode se rezultati ekspertne procjene tog uticaja.06 30.5 miliona u 2025 godini.18 14.60 46. Prof.12 398. Autori takođe procjenjuju da će puštanje autoputa u saobraćaj inicirati nove i pospješiti ukupne privredne aktivnosti.06 50. Dr Faruk Jašarević.18 25. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 60 .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija smanjenje poreskih stopa i drugih fiskalnih opterećenja.82 24.54 138.2%.2 miliona u 2020-oj.42 47.78 "Ekonomske koristi i drugi efekti Koridora Vc prije. Razvojni učinci u toku izgradnje autoputa na privredu Privredna djelatnost Elektroprivreda Proizvodnja uglja Prerada uglja Proizvodnja nafte i gasa Derivati nafte Ruda gvožđa Crna metalurgija Rude obojenih materijala Obojeni metali Nemetali Prerada nemetala Metaloprerađivačka Mašinogradnja Saobraćajna sredstva Elektromašine i aparati Hemijski proizvodi Prerada hemijskih proizvoda Kamen i pijesak Građevinski materijal Rezana građa i ploča Finalni proizvod od drveta Prerada papira Tkanine Prerada tekstilna industrija 3 Vrijednosti direktne koristi raspoređenih na privrednim djelatnostima tokom gradnje autoputa u koridoru Vc (mil. KM) 141.30 117.12 80.5% godišnje. autori su došli do efekata u iznosu od 323.92 197. Dr Branko Beroš i Velibor Peulić. vrijeme putovanja robe i putnika.04 22.4-01).70 636. Neki od njih su sadržani u efektima korisnika prijevoza u cost-benefit analizi (operativni troškovi vozila. Vršeni su određeni pokušaji da se procijeni indirektni uticaj izgradnje autoputa na opšti ekonomski razvoj Bosne i Hercegovine. odnosno 1495. u slučaju izgradnje autoputa mogao da dostigne stopu od 6. Prema analizama i procjenama3 koje su sproveli Doc. udesi).12 74. Navedene pozitivne uticaje autoputa na ukupan ekonomski razvoj nemoguće je kvantificirati i novčano iskazati.32 45.7 miliona KM u 2013 godini do 857. Tabela 3.3.41 48.18 48. tokom i poslije izgradnje" Sarajevo 2005. javiće se značajni indirektni razvojni efekti unutar užeg i šireg gravitacionog područja. Polazeći od preliminarne procjene da će troškovi izgradnje iznositi oko 6 milijardi KM. u toku izgradnje i nakon izgradnje autoputa. što je dodatni stimulans ekonomskom napretku.

pristupilo se izradi idejnih projekata pojedinačno za svaku dionicu u okviru ugovorenih lotova. Tehnički opis usvojene trase LOT 1 Nakon završetka izrade predhodnih dijelova plansko studijske dokumentacije za koridor autoputa Vc. Svi tehnički elementi autoputa definisani su prema projektnom zadatku i pravilnicima za kategoriju i značaj predmetnog autoputa. Autoput Svilaj – Doboj Jug (Karuše) LOT 1.70 43.12 374. Po ocjeni autora. rezultiraće sa oko 10. dok u trećoj.5.634209 km.84 0.12 34. Ukupna dužina trase na LOT 1 je 62. počinje od obale rijeke Save i u pravcu sjever .12 0. Autoput je projektovan s dva. a upošljavanje kapaciteta u različitim privrednim sektorima. na opsluživanju i održavanju autoputa u eksploataciji biće trajno zaposleno oko 1. 3.41 26. od industrije. četvrtoj i petoj dionici najvećim dijelom prolazi dolinom rijeke Bosne te se završava u brdovitom terenu iznad Doboja (šesta dionica) gdje se manjim tunelima savladava visinska razlika u toj zoni.12 37. poprečni profil i preglednost u funkciji računske brzine dionice.33 20.24 0.74 314. Granični elementi plana i profila Granični elementi podrazumijevaju proračun minimalnih i maksimalnih vrijednosti za situacioni plan. podužni profil. kolovoza koji će imati dvije vozne trake i jednu zaustavnu traku. trgovine do turizma.jug nastavlja se ravničarskim dijelom u prvoj i drugoj dionici.00 2.41 0. Također je dogovoreno da zajednički granični prelaz bude na strani Republike Hrvatske kao i da most preko rijeke Save ne bude tretiran idejnim projektom.12 Ubrzanje ekonomskog rasta uslijed izgradnje autoputa dovešće do otvaranja novih radnih mjesta. razdjelnim pojasom odvojena.12 211. u idejnom projektu.000 dodatnih radnih mjesta.24 8. osim angažovanja velikog broja radnika u toku izgradnje. Kontaktna tačka između dvije države na rijeci Savi predhodno je dogovorena u susretima investitora (Ministarstvo komunikacija i transporta) i predstavnika Republike Hrvatske a na osnovu analiza u okviru izrade plansko studijske dokumentacije koja je predhodila izradi idejnog projekta. za projektnu brzinu Vp=120km/h.41 554.12 25.41 164.000 radnika. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 61 .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Proizvodnja kožne obuće Kaučuk Prehrambena proizvodnja Proizvodnja pića Stočna hrana Prerada duhana Razni proizvodi Poljoprivreda i ribarstvo Šumarstvo Vodoprivreda Visokogradnja Instalacioni i završni radovi Saobraćaj i veze Trgovina Ugostiteljstvo i turizam Zanatske usluge Komunalne djelatnosti Ostale proizvodne usluge 6.

• minimalni parametar prelazne krivine min A ..... • minimalni radijus konveksnog zaobljenja min Rv konv..................................................... Poprečni profil: • širina vozne trake za kontinualnu vožnju tv ............................................................... • minimalni podužni nagib min iN ....................... • maksimalni poprečni nagib kolovoza u krivini max ipk .......................... 250m • minimalna dužina zustavne preglednosti na padu min Pz ................................. • minimalni nagib rampe vitoperenja min irv .............................. Podužni profil: • maksimalni podužni nagib max iN .......... • širina zaustavne trake tz ...................Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Situacioni plan: • maksimalna dužina pravca max L 20·Vp ................. 240................... • minimalni radijus horizontalne krivine sa ipk min R’ ...25m 2....... .........................................00 4..20 % 12000m 12000m 3............................................75m 2........5...........................30 % 0..... • minimalni radijus konkavnog zaobljenja min Rv’ konk......00 m 350....................... • minimalni poprečni nagib kolovoza min ip ............... 310m Slika 3...........50 % 0.................................50 (%) 7................................................. ........00 m 4000.......................................................... • širina bankine b ....................................................................... • maksimalni radijus horizontalne krivine max R.................. • maksimalni nagib rampe vitoperenja max irv ............................1......................00(%) Preglednost: • minimalna dužina zustavne preglednosti na usponu min Pz ........... Normalni poprečni profil autoputa Studija uticaja na okolinu – Lot 1 62 ......................................... • minimalni radijus horizontalne krivine min R ..........00 m 750....................... • širina ivične trake ti ..............00 % 0.................................25m 0.............00 m 5000...00m 2.......

65000m. krivinama i prelaznicama u obliku klotoide. te se podužni profil odnosi upravo na osovine lijevog i desnog kolovoza dok se presjek terena u podužnom profilu odnosi na osovinu u razdjelnom ostrvu. Voda iz posteljice uglavnom se odvodi direktno kroz nasip. odnosno da se izbjegnu visoki nasipi. Vitoperenje kolovoza je izvršeno oko osovina kolovoza (5. što nije potrebno za vodu koja se kupi drenažnim kanalima. 75000m. jer voda iz slivnika odlazi u centralni kolektotor a dalje na tretman u prečistač. sa odgovarajućim prelaznicama.Odžak od km 0+000.1.5. Pravci su locirani na sljedećim dionicama i to na početku mostom preko rijeke Save dužine 979. Primjenjene su tri horizontalne krivine: dvije desne (R=2750 m i R=3500 m) i jedna lijeva R=1750m.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 3. 80000m. čija stacionaža počinje osovinom rijeke Save koja se premošćava mostovskom konstrukcijom dužine oko 600 metara.5 m) koji kupi pribrežne vode sa okolnih Studija uticaja na okolinu – Lot 1 63 . odnosno u djelovima gdje to nije moguće putem drenažnih kanala.00 do km 10+890. Vođenjem nivelete na ovakav način vrši se i vitoperenje razdjeljnog ostrva što omogućuje odvodnju bez centralne kanalice. Odvođenje voda sa kolovoza rješava se posebnim tretmanom sa prečišćavanjem. Pošto se trasa nalazi u blizini odvodnog kanala (omeđen odbranbenim nasipom visine do 1. 35000m. 28000m.25 % što je uslovilo da se na što racionalniji način postave putni prelazi i mostovi.464m. Dionica 1: Svilaj . Geometrija trase Geometrija trase je definisana pravcima . zatim je postavljen između I i II krivine dužine 1999. dužine 10890. linija nivelete je potpuno ista za oba kolovoza. dok je minimalni nagib 0. Dionica se završava prelaznicom . poseban tretman odvođenja voda sa kolovoza. Trasa je vođena osovinom autoputa (unutar razdjeljnog ostrva) jer zbog relativno jednostavne konfiguracije terena nije bilo potrebe za razdvajanjem kolovoza.75 metara od osovine autoputa u razdjeljnom ostrvu). Težnja je da se voda iz drenažnih kanala ne upušta u slivnike. Linija nivelete je postavljena sa vrlo blagim nagibima usljed vođenja u izrazito ravničarskom predjelu.35 m i između II i III krivine dužine 610. Niveleta ima 7 vertikalnih krivina i to posmatrajući od rijeke Save sljedećih veličina: 50000m. Maksimalni nagib iznosi 1. 60000m.79 Dionica Svilaj – Odžak je prva dionica kako LOT–a 1 tako i čitavog projekta trase autoputa u Koridoru Vc kroz Bosnu i Hercegovinu. Usljed navedenog.14 % i to u kontaktu sa dionicom 2. Elementi nivelacionog plana Trasa je vođena nasipom promjenljive visine i to od 12 metara iza obalnih stubova Savskog mosta do plitkih nasipa od 1-1.033 m. osim kada je trasa postavljena u pravcu. odnosno zatvoreni sistem odvodnjavanja.79m. Odvodnjavanje Za kontrolisano odvođenje voda sa kolovoza predviđen je poseban sistem odvodnjavanja tj. Na ovaj način obezbjeđeni su uslovi za efikasno rješavanje odvođenja vode sa posteljice bez posebnih mjera uvođenja dodatnih drenažnih sistema. što je predmet posebnog projekta.5 metara u dijelu gdje nema potrebe za izdizanjem trase zbog podvožnjaka ili propusta.

ponire i isparava. prirodnim nagibom upravo oticala prema trupu autoputa i na taj način ugrožavala nožicu nasipa.85 9+411. Zaštitna odbojna ograda je postavljena sa unutarnje strane (unutar razdjeljnog ostrva) duž čitave dionice dok je sa vanjske strane planirana samo na djelovima gdje su nasipi veći od 3 metra.50 Osim mostova na trasi predviđeni su i putni prolazi (najčešće za poljoprivredne svrhe). Na stacionaži oko 9500 m je locirano denivelisano čvorište tipa trube gdje se dvotračna veza prema regionalnom putu nalazi ispod autoputa. Postavljanje zaštitne ograde Studija uticaja na okolinu – Lot 1 64 . krilni zidovi i prelazne ploče.92 7+604. Razlog za ovakvu odluku leži u karakteru terena (zadovoljavajuća vodopropusnost) odnosno nagib terena iako minimalan ipak je suprotan od trupa autoputa. Djelovi puta na kontaktu sa upornjacima mostova prikazani su u posebnim projektima objekata ali je naravno i obaveza trasera da u grafičkim prilozima obrade djelove mostovske konstrukcije na kontaktu sa putem kao što su kegle. motelom.37 5+957.50 32. autoservisom.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija brda. objekti tipa ramovske konstrukcije i to 6 prolaza 5x3.50 32. Na istom kraku u zoni pravca je postavljen kontrolni punkt sa naplatom.5 što je različito od nagiba kosina na nasipima autoputa koji una čitavoj dionici iznosi 1:2.50 52. koje se dalje ulijevaju u Savu . postoji bojazan da bi voda sa desne strane kanala koja je dosad oticala najvećim dijelom u podzemlje ali i površinskim putem. Sa lijeve strane autoputa nije predviđen kanal za kontrolisano odvođenje vode. benzinskom stanicom. Objekti i ostali sadržaji Na stacionaži oko 7100 m su postavljeni naspramni prateći uslužni objekti (tip C) za svaki smjer zasebno. Kegle su planirane kao propušteni nasipi na podvožnjacima i nadvožnjacima nagiba 1:1. Nešto brži dotok vode u "mikro retenzije" neće značajno promjeniti situaciju u uslovima postojanja autoputa od postojeće situacije gdje se atmosferska voda razliva po terenu (putem postojećih kanala.24 9+819.5. sa parkingom za teretna (17) i putnička vozila (42). Iz toga razloga sa desne strane autoputa uz nožicu nasipa je postavljen kanal dubine oko 1 metar putem kojeg bi se voda kontrolisano odvodila do najbližeg recipijenta. a prvenstveno kao brana za prelaske životinja i naravno zaštita kako učesnika u saobraćaju tako i samih životinja.46 dužina (m) 32.5 m i jedan prolaz 5x4. restoranom te telefonskom govornicom.50 32. odbojima starih rječnih korita koja su prekinuta pomenutim kanalom ali i dalje su u funkciji odvođenja voda do većih kanala a dalje u rijeku Savu).37 3+712. Mostovi i potputnjaci Podvožnjak 1 Nadvožnjak 1 Podvožnjak 2 Nadvožnjak 2 Podvožnjak 3 Podvožnjak 4 Stacionaža 1+496. Pozicije putnih objekata prikazani su u sljedećoj tabeli. Od pozicije gdje završava trup puta (nožica nasipa na desnoj strani ili kraj kanala na lijevoj strani autoputa) na udaljenosti od 3 metra postavljena je zaštitna ograda autoputa koja služi da onemogući bilo kakav prelaz preko autoputa.00 32.

Težnja je da se voda iz drenažnih kanala ne upušta u slivnike.79 do km17+289. Ovakvim vitoperenjem niveleta je ista za oba kolovoza. Jedan metar iza ograde autoputa se nalazi regulaciona linija.01.01 Dionica 2 počinje nastavkom na dionicu 1 sa stacionažom 10+890.5. a minimalni nagib je 0. Početak i kraj dionice 2 određen je odabranom varijantom iz Idejnog rješenja. Tako je vitoperenje kolovoza izvršeno oko osovina kolovoza (5.Vukosavlje od km10+289. kraj dionice je na mostu. Nije bilo potrebe za razdvajanjem kolovoza. što nije potrebno za vodu koja je „čista“ te se kupi drenažnim kanalima. predviđen je poseban sistem odvodnjavanja tj. Uslijed izrazito ravničarskog terena niveleta je vođena sa vrlo blagim nagibima. Na dionici 2 usvojeno je vitoperenje kolovoza kao na dionicama 1 i 3 radi što boljeg uklapanja i kontinuiranog vođenja trase autoputa na LOTU 1. poseban tretman odvođenja voda sa kolovoza. Odvodnjavanje Za kontrolisano odvođenje voda sa kolovoza kao što je i predhodno navedeno. Elementi nivelacionog plana Trasa se nalazi cijelom dužinom na nasipu. jer voda iz slivnika odlazi u centralni kolektor a dalje na tretman u prečistač. Nagib kosina nasipa na cijeloj dionici iznosi 1:2. Sa lijeve strane autoputa nije predviđen kanal za kontrolisano odvođenje vode. odnosno u djelovima gdje to nije moguće putem drenažnih kanala. Razlog za ovakvu odluku leži u karakteru terena (zadovoljavajuća vodopropusnost) odnosno nagib terena. koja u nekim slučajevima (rješavanja imovinsko pravnih poslova.75 m od centralne osovine u razdjelnom ostrvu).79 a završava se na mostu preko rijeke Bosne na km 17+289. visine 2 .40 km pruža se ravničarskim dijelom do rijeke Bosne. Maksimalni nagib je1. 3.30%. Ovako postavljenom niveletom na najbolji nači su postavljeni putni prolazi i mostovi i izbjegnuti visoki nasipi. Ukupne dužine dionice je 6. ipak je suprotan od trupa autoputa.. vodeći računa o visokim vodama i tome prilagođenoj niveleti trase.) može da odstupa od predloženog pravila. Geometrija trase Zbog povoljnih terenskih uslova..Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija može da ostupa od predložena 3 metra u svrhu estetskih kriterijuma. iako minimalan. te se podužni profil odnosi na osovine lijevog i desnog kolovoza. Sa stanovišta vodoprivrede odvođenje vode sa kolovoza rješava se posebnim tretmanom sa prečišćavanjem (detaljnije u projektu odvodnje).2. Naknadnim odabirom konstrukcije mosta preko rijeke Bosne. Promjenjene su krivine radijusa R=3500m i R=1100m. Voda iz posteljice uglavnom se odvodi direktno kroz nasip.14%. Zbog relativno jednostavne konfiguracije terena trasa je vođena osovinom autoputa (unutar razdjelnog pojasa). Prostor između ograde i puta je ostavljen kao mogućnost za komunikaciju građevinske mašine ili običnog vozila za eventualnu intervenciju na autoputu sa te strane. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 65 . Primjenjeni radijusi vertikalnih krivina kreću se od 35000m do 100000m. Dionica 2: Odžak .10 m. Vođenjem trase na nasipu obezbjeđuje se rješavanje odvodnje vode sa posteljice bez dodatnih drenažnih sistema. a presjek terena u podužnom profilu na centralnu osovinu (u razdjelnom ostrvu). projektovane su dvije horizontalne krivin sa odgovarajućim prelaznicama.

Osnovni koncept projektanta na ovom potezu bio je racionalizacija prostora u smislu postavljanja infrastrukturnih sistema puta i pruge u zajednički koridor. Na mostovima i potputnjacima osnovna širina kolovoza ista je kao na ostalom dijelu trase.12m.50 32. Ovako predugačak pravac je svakako nepovoljan sa stanovišta optičkih.01 i počinje dionica Vukosavlje .Vpolje. Geometrija trase Prvi element trase na predmetnoj dionici je pravac dužine L= 4.95 13+820. Pozicije putnih objekata prikazani su u sljedećoj tabeli. a njezini spojevi s autoputom mogući su samo u čvorištima.Podnovlje.3. Na ovoj dionici je predviđeno čvorište Vukosavlje km 16+540.50 32. Ukupne dužine dionice je 16. 3.50 52.40 17+054. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 66 . Bosna) Stacionaža 11+313.20 km smјeštena u ravničarskom dijelu Koridora Vc.79 16+634.63 16+085.39 15+212.Podnovlje od km 17+289. Čvorište je tipa trube. Dionica 3: Vukosavlje .00m od prvih objekata u naselju Dobor.64 13+538.00m. psiholoških i oblikovnih kriterijuma i ne zadovoljava granični uslov.23 13+275.59 Premošćavanjem rijeke Bosne mostovskom konstrukcijom. zaključno sa stacionažom km17+289.40 Na trasi su predviđeni i putni prolazi (za lokalne i poljske puteve). Dugačak pravac je posljedica integracije trase u jedinstveni koridor sa železničkom prugom.67 16+206. Mostovi i potputnjaci Potputnjak 1 Potputnjak 2 Potputnjak 3 Most 1(r. R=2670.01 do km 33+466.50 92.00m.50 32. tj.826.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Objekti i ostali sadržaji Svi ukrštaji s postojećom saobraćajnom mrežom riješeni su kao denivelirani.00 32. prolazi uskim pojasom između Botojaničkih strana i železničke pruge.Jakešnica) Most 3 ( r. Na istom kraku postavljen je i kontrolni punkt sa naplatom.50 32. što predstavlja prioritet u odnosu na poštovanje graničnih elemenata. R=2200.60 dužina (m) 32.79 (veza na regionalni put za Odžak). Postojeća pruga je predviđena za rekonstrukciju i uvođenje drugog koloseka što neće značajno uticati na udaljenost čitavog koridora od objekata u naselju Dobor. Na predmetnoj dionici primjenjene su kružne krivine sljedećih radijusa: R=3000.47 16+340.50 32.00 542.00m. Gnionica) Potputnjak 4 Potputnjak 5 Potputnjak 6 Potputnjak 7 (čvorište Vukosavlje) Most 2 (M 17 i r. sa jugoistočne strane naselja Dobor. Dvotračna veza prema regionalnom putu nalazi se ispod autoputa. Trasa prolazi kroz opštinu Modriča i nalazi se u zajedničkom koridoru sa železničkom prugom Sarajevo . Trasa je u koridoru pruge.5. Projektovani su objekti tipa ramovske konstrukcije i to 5 (pet) prolaza 5x4m. na udaljenosti oko 100. završava se dionica Odžaci Vukosavlje. Primjenjene prelazne krivine zadovoljavaju granične elemente kao i estetski kriterijum. tangira urbanu zonu grada Modriča.

Odvodnjavanje planuma je jednostavno – centralnim drenažnim sistemom. preglednost. Svaki prelom nivelete. projektovanjem nadvožnjaka kao Studija uticaja na okolinu – Lot 1 67 . Prekinuto prirodno oticanje vode prihvata se sistemom zaštitnih kanala koji treba da sprovedu vodu do odgovarajućih recipijanata. Odvodnjavanje se vrši zatvorenim kanalskim sistemom.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Elementi situacionog plana ispunili su zadatak koji se odnosi na skladno komponovanje geometrijskih elemenata i perspektografske i saobraćajno psihološke efekte.89m. Voda se sprovodi u zajednički centralni kanalizacioni vod u razdelnom pojasu. dužine 1798. ograničenjima vezanim za visine objekata mostovskih konstrukcija uz poštovanje graničnih elemenata koji proizilaze iz pojedinačnih kriterijuma vezano za odvodnjavanje. saobraćajnicom paralelnom sa autoputem u koridoru Vc. Prikupljanje voda sa kolovoznih traka predviđeno je ivičnim rigolom u okviru unutrašnje ivične trake kolovoza u kojoj se na potrebnom rastojanju postavljaju slivnici. Visok nivo podzemnih voda. celom dužinom trase je na visokom nasipu. u zoni grada Modriče izvršena je rekonstrukcija prelaza železničke pruge u nivou. Prateći sistem podrazumijeva i reviziona okna kako bi se omogućila potpuna kontrola oticanja do recipijenata. bez obzira na oštrinu. naselje Dobor ostvaruje direktnu komunikaciju sa centralnom zonom Modriče saobraćajnicom dužine 1080. Sistem odvodnjavanja autoputa predstavlja najviši nivo sistema koji podrazumijeva potpuno podzemno kanalisanje voda sa kolovoza i padinskih voda. prilagođeni su funkcionalnom rangu saobraćajnice i objektivnim uslovima lokacije. veliki broj objekata. koja je projektovana kao produžetak postojeće saobraćajnice kroz naselje. kao i geološki i geotehnički uslovi. Odvodnjavanje Autoput u koridoruVc na dionici 3 LOT-a 1. To podrazumijeva da se površinske vode prihvataju zatvorenim.19m.50 m. • U okviru sistema saobraćajnica višeg ranga. voznu dinamiku i eksploatacione efekte. podlegao je zaobljenju od Rv=12000m do Rv=147000m. Na predmetnoj dionici primjenjeni su nagibi koji zadovoljavaju granične uslove. Objekti i ostali sadržaji Veza između naselja Dobor i Modriče obezbeđena je rekonstruisanim sistemom lokalnih saobraćajnica kao i saobraćajnice višeg ranga: • Sa severoistočne strane. kontrolisanim sistemom odvodnjavanja. Tok nivelete uslovljen je zahtjevima za poštovanje hidroloških uslova kota visokih voda. Poluprečnici susednih krivina su u vrlo dobrom području sa stanovišta usaglašenosti tako da je ostvarena postupnost u promјeni brzina i samim tim ostvaren i adekvatan stepen sigurnosti. Procedna voda sa kosina ne predstavlja problem. definisali su položaj nivelete u prostoru tako da je prosječna visina nasipa 4. • Sa jugozapadne strane. Sa spoljne strane kolovoza. prikupljanje voda sa kolovoznih traka predviđeno je takođe ivičnim rigolom sa slivnicima i revizionim oknima. Elementi nivelacionog plana Nagibi nivelete. naselje Dobor ostvaruje vezu i sa regionalnim putem R-465. regionalnog puta R-465.

u odnosu na prethodne faze projektne dokumentacije. trasa prolazi kroz isključivo poljoprivredno zemljište doline rijeke Bosne.Johovac od km 33+466. km 29+878. Čitavim tokom. težeći da što prije uspostavi kontakt sa padinom Mađarevica duž koje vođen tok trase magistralnog puta M17 i oslobodi dolinu rijeke Bosne. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 68 .74 – km 27+364.22.01. Posljedica izmeštanja trase u odnosu na predhodne faze je obilaženje vodozahvata u zoni Osječana koji je u prethodnoj fazi izrade dokumentacije apsolutno ograničenje definisano sa užom zonom zaštite radijusa R=372.14 Zaključno sa stacionažom km 33+466.01. Putni prolazi uspostavljeni su na sljedećim stacionažama km 26+049. Iako nisu izvršena detaljnija ispitivanja ovog područja i eksplicitno utvrđene zone zaštite kao ni mogućnosti zaštite vodozahvata u okviru trase utvrđene u prethodnim fazama. Veza sa magistralnim putem M-17 ostvarena je denivelisanom raskrsnicom tipa indirektna truba u Podnovlju na km 32+589. Dionica: 4 Podnovlje .Maglaj. km 28+502.00 m. Sistem poljoprivrednih puteva sačuvan je u kontinuitetu otvaranjem putnih prolaza tipske širine 7.01 postavljen je prateći sadržaj za potrebe korisnika „Podnovlje”. Dionica 4 nalazi se u relativno uskom koridoru između magistralnog puta M-17 i leve obale toka rijeke Bosne čija je minimalna širina na stacionaži km 47+424.64 i odmah za njim od km 27+689. Na km 21+939.50m i zonom nadzora radijusa R=622.14. na relativno kratkom rastojanju dva objekta mostova.69. Elementi situacionog plana ispunili su zadatak koji se odnosi na skladno komponovanje geometrijskih elemenata i perspektografske i saobraćajno psihološke efekte.50m.48. na km 23+639. pod kosim uglom.00.4.01 – km 24+186. • U okviru sistema saobraćajnica višeg ranga.00m. Geometrija trase Minimalni elementi osovine u situacionom planu min R=1500. u zoni grada Modriče izvršena je rekonstrukcija regionalnog puta R-465 koja podrazumijeva izmeštanje regionalnog puta van zone autoputa i železničke pruge i harmonizaciju projektnih elemenata.01 trase autoputa i železničke pruge se razdvajaju samostalne koridore. Na predmetnoj dionici primjenjene su kružne krivine radijusa min R=1500.591 završava se dionica Vukosavlje – Podnovlje i počinje dionica Podnovlje – Johovac. Trasa premošćava reku Bosnu. došlo je do izmene trase koja je odaljena od pomenutog koridora i vođena sredinom ravnice između rijeke Bosne i železničke pruge.59 do km 46+624.80 m.5. autoputa na koidoru Vc i novoprojektovanog lokalnog puta. Krivudavost toka rijeke Bosne zahtjevala je. Na zahtjev investitora . km31+389. Putni prolazi zadovoljavaju slobodnu visinu profila od 4.13.01. Na km 30+389.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija zajedničkog prelaza preko železničke pruge.01 – 28+039. od km 27+069. Mostovskom konstrukcijom trasa prelazi preko rijeke Bosne sa težnjom da ostvari jedinstveni koridor sa železničkom prugom i regionalnim putem Modriča . 3. trasa je pomjerena zapadno od vodozahvata.

.......... Prikupljanje voda sa kolovoznih traka predviđeno je ivičnim rigolom u okviru unutrašnje ivične trake kolovoza u kojoj se na potrebnom rastojanju postavljaju slivnici..........2 .....97 ...................................................................... Km 41+286..... Potok Riječica....... Visok nivo podzemnih voda................... Mrki potok... prikupljanje voda sa kolovoznih traka predviđeno je takođe ivičnim rigolom sa slivnicima i revizionim oknima................ Km 45+362....... Objekti i ostali sadržaji Za trasu je karakteristična ispresecanost vodenim tokovima sliva rijeke Bosne: • • • • • • • Km 33+589..................53 ....... kao i geološki i geotehnički uslovi. Km 37+143.... Sa spoljne strane kolovoza.......59 ......................06 .. Odvodnjavanje planuma je jednostavno – centralnim drenažnim sistemom... Sistem odvodnjavanja autoputa predstavlja najviši nivo sistema koji podrazumijeva potpuno podzemno kanalisanje voda sa kolovoza i padinskih voda. Potok Ljuteš.......................... Odvodnjavanje Autoput u koridoruVc na dionici 4 LOT-a 1... preglednost... definisali su položaj nivelete u prostoru tako da je prosječna visina nasipa 4......... Potok Struica....... bez obzira na oštrinu.......... celom dužinom trase je na visokom nasipu............................................................ Elementi nivelacionog plana Nagibi nivelete...............00m i 3 širine 12.. prilagođeni su funkcionalnom rangu saobraćajnice i objektivnim uslovima lokacije.......78 .. voznu dinamiku i eksploatacione efekte.................. Na predmetnoj dionici primjenjeni su nagibi koji zadovoljavaju granične uslove Svaki prelom nivelete.... Km 35+386.............. Potok Lovnica......... kontrolisanim sistemom odvodnjavanja.........Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Poluprečnici susednih krivina su u vrlo dobrom području sa stanovišta usaglašenosti tako da je ostvarena postupnost u promјeni brzina i samim tim ostvaren i adekvatan stepen sigurnosti.............................................................. ograničenjima vezanim za visine objekata mostovskih konstrukcija uz poštovanje graničnih elemenata koji proizilaze iz pojedinačnih kriterijuma vezano za odvodnjavanje.. To podrazumijeva da se površinske vode prihvataju zatvorenim........ Prekinuto prirodno oticanje vode prihvata se sistemom zaštitnih kanala koji treba da sprovedu vodu do odgovarajućih recipijanata.................. veliki broj objekata... ukupno 12 širine 7................... Km 45+730.............. Potok Riječica Također je prisutan veliki broj poljoprivrednih puteva čiji je kontinuitet ostvaren otvaranjem putnih prolaza.............. Tok nivelete uslovljen je zahtjevima za poštovanje hidroloških uslova kota visokih voda...........00m. Voda se sprovodi u zajednički centralni kanalizacioni vod u razdelnom pojasu............63 .. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 69 ............. Km 45+032.. Vasiljevića potok.25m.......... podlegao je zaobljenju od Rv=13000m do Rv=100000m.................................. Prateći sistem podrazumijeva i reviziona okna kako bi se omogućila potpuna kontrola oticanja do recipijenata..... Procedna voda sa kosina ne predstavlja problem.............................. Odvodnjavanje se vrši zatvorenim kanalskim sistemom..........

Johovac) se nalazi na stacionaži 46624.00 m i R=2411.59 postavljen je prateći sadržaj za potrebe korisnika „Šešlije”. što je predmet posebnog projekta. Primjenjeno je pet horizontalnih krivina i to uglavnom S krivine : tri desne ( R= 1341. Dionica 5: Johovac . odnosno u djelovima gdje to nije moguće putem drenažnih kanala. Usljed navedenog. krivinama i prelaznicama u obliku klotoide. Trasa je vođena osovinom autoputa (unutar razdjeljnog ostrva) jer zbog relativno jednostavne konfiguracije terena nije bilo potrebe za razdvajanjem kolovoza. Pravac je lociran samo na jednoj lokaciji dužine 599. predviđeno je 9 cjevastih propusta Ф 200.14 do km 52+816.5. Elementi nivelacionog plana Trasa je vođena nasipom promjenljive visine i to od 12 metara u blizini mosta kojim se premošćava željeznička pruga do plitkih nasipa od 1. Na ovaj način obezbjeđeni su uslovi za efikasno rješavanje odvođenja vode sa posteljice bez posebnih mjera uvođenja dodatnih drenažnih sistema. što nije potrebno za vodu koja se kupi drenažnim kanalima. Dionica počinje i zavrsava prelaznicom. Od završetka velike mostovske konstrukcije (oko stacionaže 52500) trasa se počinje zasjecati.Karuše) na stacionaži 52816. Vođenjem nivelete na ovakav način vrši se i vitoperenje razdjeljnog ostrva što omogućuje odvodnju bez centralne kanalice.139 m a završava na kontaktu sa šestom dionicom( Rudanka .636 m) i dvije lijeve (R=762. Težnja je da se voda iz drenažnih kanala ne upušta u slivnike. Niveleta ima 5 vertikalnih krivina i to Studija uticaja na okolinu – Lot 1 70 .02 Dionica Johovac – Rudanka je peta dionica LOT–a 1. te se sve do ulaska u tunel (6 dionica) nalazi u usjeku.5 metara u dijelu gdje nema potrebe za izdizanjem trase zbog podvožnjaka ili propusta. što je posebno obrađeno u Projektu vanjske i unutarnje odvodnje.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Na km 36+116.Rudanka od km 46+624.927 m. sa odgovarajućim prelaznicama. Odvodnjavanje Za kontrolisano odvođenje voda sa kolovoza predviđen je poseban sistem odvodnjavanja (zatvoreni sistem).574 m i R=700. 2 cjevasta propusta Ф 150.75 metara od osovine autoputa u razdjeljnom ostrvu). Geometrija trase Geometrija trase je definisana pravcima . Odvođenje voda sa kolovoza rješava se posebnim tretmanom sa prečišćavanjem. Minimalni nagib iznosi 0.U periodima vrlo visokih voda na rijeci Bosni isti kanali mogu da služe i za izjednačavanje nivoa voda sa obe strane autoputa u svrhu povećanja inundacione zone. Voda iz posteljice uglavnom se odvodi direktno kroz nasip. te se podužni profil odnosi upravo na osovine lijevog i desnog kolovoza dok se presjek terena u podužnom profilu odnosi na osovinu u razdjelnom ostrvu. 3.3 % i to u kontaktu sa četvrtom dionicom.019 m. dužine 6191.00m ). Zbog potrebe za odvođenjem pribrežnih voda (koji u kratkim vremenskim intervalima budu i bujičnog karaktera) sa istočne strane autoputa i željezničke pruge. Vitoperenje kolovoza je izvršeno oko osovina kolovoza (5. linija nivelete je potpuno ista za oba kolovoza.88 m. Kontaktna tačka sa dionicom 4 (Podnovlje . jer voda iz slivnika odlazi u centralni kolektor a dalje na tretman u prečistač. Linija nivelete je postavljena sa vrlo blagim nagibima usljed vođenja u ravničarskom predjelu izuzev zone prije ulaza u tunel (prelazak rijeke Bosne i ulazak u brdovit teren) gdje je trasa vođena u nagibu od 4 %. R=700. te dva pločasta propusta 3x3 metra.5.392 m .

restoranom te telefonskom govornicom. rijeke Bosne i ceste u zoni petlje Stacionaža 46+852. Objekti i ostali sadržaji Na stacionaži oko 48000 m su postavljeni naspramni prateći uslužni objekti (tip A) za svaki smjer zasebno.00 950.69 49+084.5 m i 5x4m. garaža vatrogasnog vozila OBJEKT C – garaža za osobna vozila i skladište OBJEKT D – silosi za sol OBJEKT D1 – spremište CaCl2 OBJEKT F – praonica vozila OBJEKT H – pomoćni objekti Tehnološki proces koji treba biti zadovoljen u COKP-u sastoji se od opsluživanja vozila prema potrebi u svakom od objekata COKP-a. Centar za kontrolu i upravljanje saobraćaja / COKP / sastoji se od sljedećih objekata: OBJEKT A – uprava. Na stacionaži oko 52000 m je locirano denivelisano čvorište tipa trube gdje se dvotračna veza prema magistralnom putu nalazi ispod autoputa. na izlasku sa kontrolnog punkta lociran je centar za održavanje i kontrolu saobraćaja koji predstavlja kompleks objekta raspoređenih na platou dimenzija cca 150x80 m. objekti tipa ramovske konstrukcije i to 2 prolaza 5x4.00 dužina (m) 32.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija posmatrajući u pravcu stacionaže sljedećih veličina:50000m.5 što je različito od nagiba kosina na nasipima autoputa koji una čitavoj dionici iznosi 1:2. 12000m. Upravljanje vozila i definisanje potrebnih zadataka planira se i razrađuje u upravnoj zgradi.sistem daljinskog vođenja i upravljanja saobraćaja i radionice OBJEKT B – garaža teretnih vozila. Djelovi puta na kontaktu sa upornjacima mostova prikazani su u posebnim projektima objekata ali je naravno i obaveza trasera da u grafičkim prilozima obrade djelove mostovske konstrukcije na kontaktu sa putem kao što su kegle. krilni zidovi i prelazne ploče. sistem daljinskog vođenja i upravljanja saobraćaja). Upravo zbog toga kružni tok kretanja vozila je najekonomičniji odakle proizlazi i dispozicija objekata. 45000m. Denivelisana raskrsnica će biti prikazana u projektu kao zasebnu cjelinu u razmjeri 1:2500.22 52+025. 50000m. gdje se nalazi i centar veze u kojem se prikupljaju svi relevantni podaci sa dionice autoputa koju COKP održava. benzinskom stanicom. sa parkingom za teretna (14) i putnička vozila (20). Zaštitna odbojna ograda je postavljena sa unutarnje strane (unutar razdjeljnog ostrva) duž čitave dionice dok je sa vanjske strane planirana samo na djelovima gdje su nasipi veći od 3 metra. pozicije putnih objekata prikazani su narednoj tabeli.00 Osim mostova na trasi predviđeni su i putni prolazi (za poljoprivredne svrhe). Kegle su planirane kao propušteni nasipi na podvožnjacima i nadvožnjacima nagiba 1:1. Kao osnovni dio COKP autoputa predviđa se izgradnja integralnog sistema za kontrolu i vođenje saobraćaja (saobraćajno -informativni sistem. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 71 .50 100. 45000m. Mostovi i potputnjaci Most preko rijeke Lukavice Nadvožnjak Most preko željezničke pruge . Na istom kraku u zoni pravca je postavljen kontrolni punkt sa naplatom. U zoni petlje.

02 do km 62+634. Najbliži bunar je udaljen od autoputa cca 50 m. a na kraju dionice 5. R=1600m. Ovakva niveleta je značajno niža nego za ne regulisano korito i to za cca 3. Postavljanje zaštitne ograde može da ostupa od predložena 3 metra u svrhu estetskih kriterijuma. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 72 . osovine voznih traka se razmiču sa 11. 3.5m.0m. Na kraju dionice trasa je položena uz rijeku Usoru. predviđeno je postavljanje nepropusnih folija ispod cijelog nasipa i obodnih jarkova. je nakon prelaska rijeke Bosne. Johovac – Rudanka. trasa ponovo ulazi u tunel dužine 660.5m. Trasa je vođena osovinom autoputa (unutar razdjeljnog ostrva) jer zbog relativno jednostavne konfiguracije terena nije bilo potrebe za razdvajanjem kolovoza.0m. a zatim do kraja 0.0%. R=800mi R=1000m) i tri lijeve (R=2000m. Elementi nivelacionog plana Trasa je odmah na početku u usponu 4%. kako će ostati sve do izlaska iz drugog tunela.6. a osovine voznih traka se ponovo približavaju sa 25. zasijecajući padinu koja se strmo spušta u korito rijeke. Prostor između ograde i puta je ostavljen kao mogućnost za komunikaciju građevinske mašine ili običnog vozila za eventualnu intervenciju na autoputu sa te strane. regulisanog korita.Karuše od km 52+816. Jedan metar iza ograde autoputa se nalazi regulaciona linija. Podužni nagib je jednostrani i to na ulazu 2. Primjenjeno je sedam horizontalnih krivina: četiri desne (R=1500. Q1/100. Nakon izlaska iz tunela trasa se spušta sa 4.25%.. Geometrija trase Geometrija trase je definisana pravcima .0 m. Prije ulaska u tunel. odnosno da bi zasijecanje bilo što manje na ovom potezu došlo do podizanja nivelete. Niveleta autoputa po spuštanju u dolinu rijeke Usore je prilagođena nivou VV rijeke Usore.36%.50 m na potrebnih 25.5. Nakon ovog poteza trasa se opet spušta. koja u nekim slučajevima( rješavanja imovinsko pravnih poslova.0% u dolinu rijeke Usore. magistralne ceste M17. sa odgovarajućim prelaznicama. prilagođena VV rijeke Usore za regulisano korito.. krivinama i prelaznicama u obliku klotoide. položena dolinom potoka kojeg se reguliše do ulaska u prvi tunel. R=850 i R=750m). kako bi spriječili prodiranje zagađenih voda u podzemlje u ekscesnim slučajevima. Cijeli tunel je u vertikalnoj krivini Rv=20000m sa prosječnim podužnim nagibom od 2.) može da odstupa od predloženog pravila. Prije silaska u dolinu rijeke Usore javlja se duži objekat od 315. Da bi smanjili radove na tom potezu. Po prelasku preko ove dvije doline.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Od pozicije gdje završava trup puta (nožica nasipa na desnoj strani ili kraj kanala na lijevoj strani autoputa) na udaljenosti od 3 metra postavljena je zaštitna ograda autoputa koja služi da onemogući bilo kakav prelaz preko autoputa a prvenstveno kao brana za prelaske životinja i naravno zaštita kako učesnika u saobraćaju tako i samih životinja. Trasa je položena tako da se na ovom potezu javljaju minimalni radovi. gdje se ponovo razmak osovina vraća na 11. Dionica 6: Rudanka . Doboj – Modrića i željezničke pruge Doboj – Banja Luka u mjestu Rudanka.0 m.0m na 11. Na potez uz seoska vodocrpilišta (bunara).21 Početak trase dionice 6.

Studija uticaja na okolinu – Lot 1 73 .5 m. Odnosno od granice sa Republikom Hrvatskom pa do Doboja (Karuše). uključujući i samu trasu. Prostorne granice istraživanja u okviru SUO Najšire prostorne granice područja interesantnog za istraživanje uticaja planiranog autoputa u koridoru Vc. Odabrana lokacija čvorišta Karuše se odredila nakon dužeg analiziranja stanja na terenu i želja žitelja općina koje gravitiraju tom čvorištu. Prvi tunel je od stacionaže km km 54+206. Niveleta autoputa direktno je ovisna od VV rijeke.12. Most bi bio dužine 560 m. hidrološki uslovi su složeni. Na stacionaži km 59+008. naplatne rampe i veze sa magistralnom cestom M4.1. kod definisanja prostornog ograničenja usvojena je prirodna granica vodonosnika prema vodonepropusnoj sredini. odnosno sa aspekta zaštite podzemnih voda. Rađene su dvije varijante nivelete u ovisnosti od VV rijeke i to da li će ona biti regulisana ili ne. te se može reći da su na ovom dijelu hidrološke prilike uslovno povoljne. LOT 1.0m. na kraju dionice predviđen je duži most. Most bi bio dužine 560 m. Na prevoju trasa je položena po grebenu i tu se može reći da su hidrološki uslovi povoljni. investitor se odlučio da niveleta na ovom potezu bude određena prema regulisanom koritu rijeke Usore.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Zbog prelaska rijeke Usore i magistralne ceste M4 van nivoa. Prostor istraživanja za aspekt vodnih resursa obuhvata pojas od po jedan kilometar sa lijeve i desne strane krajnje konturne linije autoputa. Tok trase pokazuje da je na prvom dijelu trasa u usponu od 4% do prevoja.04 do stacionaže km 57+445.0 i 420.4 u razmjeri 1:25000. Zbog prelaska rijeke Usore i magistralne ceste M4 van nivoa. što znaći da bi za ne regulisano korito nasip bio viši za cca 3.6.1. objektima dužine 245. Nakon predočenih rješenja investitoru. Drugi tunel počinje na stacionaži km 56+786. kao konturna granica. koji se iz tih razlog reguliše. 3. U situacijama gdje je to bilo opravdano sa hidrogeološkog. Objekti i ostali sadržaji Na dionici 6 nalaze se dva tunela četiri mosta i jedno čvorište.3. Između ova dva objekta je kraći usjek preko kojeg je predviđena izgradnja natputnjaka radi provođenja postojećeg lokalnog puta. Složenost se očituje u tome što je na ovom potezu trasa autoputa odmah uz rijeku i na stabilnost trupa ceste utječu vode rijeke Usore. obuhvataju širu prostornu cjelinu u dolini rijeke Bosne od Svilaja pa do Doboja.17 trasa prelazi vodotok Duboki potok mostom dužine 315m. Odvodnjavanje Na samom početku trasa je položena dolinom potoka. Na dijelu trase koja je položena uz rijeku Usoru.1 . na kraju dionice predviđen je duži most. Nova lokacija omogućava lociranje svih rampi. a razlikuje se od lokacije predložene u Idejnom rješenju. Sa zapadne strane granica istraživanja je postavljena približno duž postojećeg puta od Svilaja do Doboja a sa istočne strane duž postojeće pruge.96 dužine 660m. Nakon izlaska iz prvog tunela trasa odmah prelazi preko dvije doline. obzirom da su u takvom okruženju veoma česte pojave izvora. Prikaz područja istraživanja dat je na grafičkom prilogu 12. Karuše – Banja Luka. a zatim do silaska u dolinu rijeke Usore u padu 4%. Manji vodotoci se propuštaju propustima kroz trup ceste.07do stacionaže km 55+506.3. Razlika u nivoima je cca 3.01 dužine 1300m.5 m.

a vrlo blisko tome je i upotrebna vrijednost. godine. d. Zone sanitarne zaštite su područja koja se utvrđuju istražnim radovima. U ovoj karti prezentirane su zone sanitarne zaštite izvorišta u sistemima za javno vodosnabdijevanje duž LOT-a 1 (označena crvenim šrafurama sa oznakom zone).7. Zbog svega navedenog uvid u šire područje je takođe važan. dok će se opis mjera za ublažavanje negativnog efekta na okoliš/životnu sredinu dati za cijelu trasu i po dionicama u posebnom poglavlju.). L = 6 398 m. Treća dionica Vukosavlje – Podnovlje. one su pravno zaštićene odgovarajućom odlukom i u njima se provode zaštitne mjere u skladu sa važećom Odlukom. Otpadni materijali i emisije Tokom eksploatacije autoputa dolazi do pojave otpadnih voda sa saobraćajnice.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija vrela ili crpilišta za vodosnabdijevanje.5. Ukupna dužina trase iznosi 62634 m i podijeljena je u šest dionica i to : Prva dionica Svilaj – Odžak. L = 16 178m. L = 6 192 m. Šesta dionica Rudanka – Karuše. Četvrta dionica Podnovlje – Johovac. parkirališta. Osjetljiva područja su vodonosnici kroz koje autoput može proći uz poduzimanje svih potrebnih mjera prevencije i minimiziranja negativnog uticaja na podzemne vode. L = 10 891 m. uz koje je autoput trasiran ili ih presijeca. ili u “Pravilniku o uslovima ispuštanja otpadnih voda u javne kanalizacijske sisteme” Službeni Glasnik RS. broj 44/01. odnosno zakonskim aktom. Međutim. Površinski vodotoci i njihovo priobalje. Ovo je preporuka i za dijelove trase koji prolaze područjem FBiH. Osim tekstualnog na isti način će se prikazati i kartografski prikaz tipova zemljišta na trasi i kategorija zaštite (upotrebne vrijednosti) kao cjelina i po dionicama. Nakon iscrpne argumentacije u ovoj fazi usvojena je konačna varijanta trase koja je predmet ove Studije „Procjena uticaja na životnu sredinu za fazu izrade Idejnog projekta”. moteli.3. L = 9 818 m U ovome dijelu iznijet će se opšte karakteristike trase autoputa na cijeloj njenoj dužini. ulazi i izlazi s autoputa i sl. a u cilju izbora najpovoljnije varijante trase. s obzirom da nema relevantnog podzakonskog akta koji ovo regulira i u FBiH.). Širina trase koja se razmatra sa stanovišta uticaja autoputa i mjera zaštite je u pojasu od 500 m (250 m na jednu i drugu stranu od osovine puta). Studija uticaja na okolinu – Lot 1 74 . Peta dionica Johovac – Rudanka. kao i osjetljiva područja u odnosu na podzemne vode (označena narandžastim kosim šrafurama). skretnice. na kartografskom prikazu daje se i širi pojas od 1000 m (500 m od osovine puta) zbog uvida u šire stanje rasprostranjenost pojedinih tipova zemljišta i pripadajućih kategorija zaštite. Granične vrijednosti emisija u ovim otpadnim vodama trebaju biti zadovoljavajuće i neškodljive za sveukupni okoliš. L = 13 157 m. U fazi izrade Tehničke studije i Idejnog rješenja razmatrano je šire područje kroz koje trasa autoputa Vc prolazi. Uvažavajući prethodno izneseno. Druga dionica Odžak – Vukosavlje. 3. restorani. Sarajevo u martu 2006. također su tretirani kao osjetljiva područja. a koje se prikupljaju i prečišćavaju određenim sistemom unutrašnje odvodnje sa pratećim objektima. što će svakako dodatno izvršiti pritisak na stanje u okolišu pa tako i na zemljište. Za granične vrijednosti potrebno je poštivati vrijednosti definisane u “Pravilniku o uslovima ispuštanja otpadnih voda u površinske vode” Službeni Glasnik RS. To je zbog toga što trasa prolazi uglavnom kroz ravničarski dio terena i zauzima zemljište koje se koristi u poljoprivrednoj proizvodnji. Osim toga još uvijek se ne zna na kojim lokalitetima će se graditi pomoćna i prateća infrastruktura (pumpne stanice. Topografske podloge korištene za grafičke prikaze u ovoj Studiji dobivene su od IPSE. pripremljena je karta ograničenja vezano za vodne resurse (Prilog 12.d. broj 44/01.

4.22% – 100% UKUPNO Dejtonskim sporazumom izvršena je promjena prijeratne teritorije opštine Odžak.19% 31.1-02.4 Broj stanovnika (2004. 5.1. Površina opštine. Strukture naselja i stanovništva sa stanjem iz 1991.000-1.1. OPIS OKOLINE KOJA BI MOGLA BITI UGROŽENA PROJEKTOM 4.6 Prije rata opština Odžak je imala 14 naseljenih mjesta sa ukupno 30. Opštinski centar je naselje od 5000 – 10.1.999 2. Za potrebe procjene demografskih karakteristika posmatranog područja korišćeni su podaci sistematizovani u dokumentaciji „Podloge za plansku dokumentaciju Lot 1” izrađenog za potrebe planersko studijske dokumentacije autoputa na koridoru Vc.) 17.000-4.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4. promjena površine i naseobinskog sistema. broj stanovnika i gustina naseljenosti Površina (km2) 171.000-10.056 Struktura – 0.84% 8. Naselja i naseobinski sistemi Tabela 4. dok je od jednog dijela opštinske teritorije formirana opština Vukosavlje.056 stanovnika.000 Broj naselja – 1 3 6 3 1 – 14 Ukupno stanovnika – 252 2436 9809 8173 9386 – 30.1. 3. godine.64% 27. 2. Površina opštine 1991.1. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 75 . što je povoljno sa stanovišta daljeg razvoja. u nedostatku pouzdanijih koriste se raspoložive procjene broja stanovnika koje pored prirodnih respektuju i osnovne migracione trendove. 2005 godine.074 Gustina naseljenosti st/km2 99.000 stanovnika.1. Na području opštine Odžak.999 5. Demografske i ekonomske karakteristike U Bosni i Hercegovini postoji realan problem sagledavanja demografskih trendova obzirom da ne postoje pouzdani podaci o broju stanovnika. Međutim. 7.-01. 4. od strane Urbanističkog zavoda Republike Srpske iz Banja Luke. Opštini Odžak su priključena naseljena mjesta iz opština Bosanski Šamac i Bosanski Brod. godine bila je 205 km2. broj 1.11% 32.000 više 10. te da je posljednji popis stanovništva vršen prije petnaest godina. najbrojniju grupu čine naselja između 1000 – 2000 stanovnika i sa najvećim brojem stanovnika u ukupnoj strukturi. U sljedećoj tabeli dat je prikaz većinske strukture naselja i stanovništva sa stanjem iz 1991. Tabela 4. Entitetski statistički zavodi.1.1. te Biro za statistiku Distrikta Brčko vrše godišnje procjene broja stanovnika koje su podložne kritici.1. godine Red. Opština Odžak 4. 6. Veličinska struktura Do 199 stanovnika 200-499 500-999 1.

3. Broj stanovnika 2.1.3. 62 61 130 Prema osnovnim pokazateljima razvijenosti. Zaposlenost Broj zaposlenih Stopa zaposlenosti DBP po stanovniku u KM Nezaposlenost Broj nezaposlenih Radna snaga Stopa nezaposlenosti radne snage Nivo razvijenosti opštine u odnosu na FBiH DBP/stan Stopa zaposlenosti stanovništva Stopa nezaposlenosti radne snage 1. Stopa rasta stanovništva (1991 – 2004.3 4. Tabela 4. u opštinama Republike Srpske dok se isti ne posjeduju za opštine Federacije BiH Studija uticaja na okolinu – Lot 1 76 .1. Tabela 4.207 3. 4. Vukosavlje. Stopa nezaposlenosti radne snage je veća za 30% u odnosu na istu u FBiH.god. Demografske karakteristike Opština Odžak svojom površinom zauzima 52.-05: Privredna struktura opštine prema djelatnostima u 2003.110 2. zaposlenost.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4. Privredna struktura Tabela 4. opština Odžak je znatno ispod nivoa razvijenosti Federacije BiH za 38% prema DBP po stanovniku i za 39% ispod stope zaposlenosti FBiH.1. Doboj-Jug i Usora.1.1.1.1.Makroekonomske karakteristike Stanje privrede užeg uticajnog područja kojeg čini šest opština.4 za 2004. Broj stanovnika je u 2004.2. god.1 2. kapital4 i broj poslovnih subjekata.-04: Ekonomski pokazatelji razvijenosti opštine 1. Odžak.8 Ovi pokazatelji se odnose na pravna lica koja su predala završne račune u 2003.2 2. godini znatno niži što je posljedica promjene veličine teritorije i migratornih kretanja stanovništva.1.672 60.1.8% površine Posavskog kantona.1. Gustina naseljenosti (st/km2) 3. sagledaće se preko sljedećih pokazatelja: prihodi. Djelatnosti Poljoprivreda i šumarstvo 4 Poslovni subjekti Broj % 10 3. Modriča.) 171. 17. 4.465 9.1-03: demografske karakteristike Površina opštine ( u km2) Pokazatelji 1.2% stanovništva.074 99. Gustina naseljenosti je ispod prosječne gustine naseljenosti kantona. Doboj. na kojoj živi 38.1.4.6 -4.

2.1. Broj stanovnika 86.1.5 29.2.6 33. Opština je uvećana pripajanjem naseljenih mjesta Jakeš. Srnava.2-02: Demografske karakteristike opština Vukosavlje Površina opštine ( u km2) Pokazatelji 1.83 za 2004. Opština Vukosavlje 4. od koja se četiri bez stanovništva.-01. Pećnik i dijela naselja Modrički lug iz opštine Modriča.83 Broj stanovnika (2004. Ada.2.2 22. 5454 5 Podaci dobijeni od Republičke uprave za geodetske i imovinsko-pravne poslove. Sadašnji naziv opštine je Vukosavlje umjesto ranijeg naziva Odžak (naselja Gnionica. Naselja i naseobinski sistemi Tabela 4.8 Opština Vukosavlje je novoformirana opština na teritoriji Republike Srpske.2 34. broj stanovnika i gustina naseljenosti Površina (km2) 86.1. nastala nakon potpisivanja Dejtonskog sporazuma od dijelova opština Modriča i Odžak.8 100 Tabela 4. dok je na ovom nivou razvoja ona neodgovarajuća. Jošavica.6 Sektorska struktura registrovanih poslovnih subjekata pokazuje dominaciju tercijarnog i kvartarnog sektora sa 43.9 6.) 5454 Gustina naseljenosti st/km2 62. Demografske karakteristike Tabela 4. koncentracija stanovništva u opštinskom centru. 4. 4. Ovakva struktura privrede odgovara razvijenim područjima.1.5% i 29.1. Vrbovac.2.2.6%.6 4.-06: Privredna struktura opštine prema sektorima djelatnosti Struktura subjekata % I sektor II sektor III sektor IV sektor 4. Odžak). zatim naselja od 1000 – 2000 stanovnika. Karakteriše je manji broj naseljenih mjesta i uglavnom.1. zanatstvo i turizam Saobraćaj i telekomunikacije Ostale djelatnosti Ukupno 44 16 90 12 88 260 16. Na teritoriji opštine postoji 13 naseljenih mjesta5.7 43. Na području opštine Vukosavlje najbrojniju grupu naselja čine naselja između 500 – 1000 stanovnika. ugostiteljstvo.1. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 77 . pošto tercijarni i kvartarni sektor imaju mali potencijal zapošljavanja. rudarstvo i energetika Građevinarstvo Trgovina. dio naseljenog mjesta Potočani.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Industrija. Površina opštine.

Privredna struktura Tabela 4. Broj stanovnika u 2004.06 0/00 9. 4.1.8 15. Djelatnosti Građevinarstvo Trgovina. 3.90 0/00 -1. Makroekonomske karakteristike Tabela 4. Stopa nataliteta je u granicama prosječno ostvarenih u regiji. Opština Vukosavlje je prema stopi zaposlenosti stanovništva znatno ispod prosječnog nivoa Republike Srpske i to za 88%. zanatstvo i turizam Saobraćaj i telekomunikacije Ostale djelatnosti Ukupno Broj zaposlenih 11 5 2 86 104 Poslovni subjekti Broj % Ukupan prihod (%) Kapital (%) - 6 Iz opštine Vukosavlje završni račun je predalo samo jedno preduzeće iz sektora građevinske industrije.3. godini je znatno povećan u odnosu na 1996.2.1 8.2.1. Zaposlenost Broj zaposlenih Stopa zaposlenosti Prihod po stanovniku u KM Nezaposlenost Broj nezaposlenih Radna snaga Stopa nezaposlenosti radne snage Nivo razvijenosti opštine u odnosu na RS Prihod/stan Stopa zaposlenosti stanovništva Stopa nezaposlenosti radne snage 104 1.) Stope vitalne statistike u 0/00 (2003. ugostiteljstvo.) Natalitet Mortalitet Prirodni priraštaj 62.2-04: Privredna struktura opštine6 prema djelatnostima u 2003.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 2.4.1. 4.84 0/00 Opština Vukosavlje svojom površinom zauzima 2. 3.8% površine Dobojske regije. (1765 stanovnika) što je najvećim dijelom posljedica migratornih kretanja stanovništva.2-03: Ekonomski pokazatelji razvijenosti opštine 1.1. Gustina naseljenosti (st/km2) Stopa rasta stanovništva (1996 – 2004. 4. te zbog toga nije obrađena struktura prihoda i kapitala Studija uticaja na okolinu – Lot 1 78 . Na području opštine nema registrovanih nezaposlenih lica. 4.1% stanovništva. na kojoj živi 2. Zadnjih pet godina na teritoriji opštine je prisutan negativan trend u prirodnom kretanju stanovništva. dok je prirodni priraštaj znatno niži od prosjeka regije. god.9 12 - 2. Gustina naseljenosti je ispod prosječne gustine naseljenosti regije.

000 stanovnika.613 Struktura 0. Značajno učešće imaju i naselja koja naseljava 2000 – 5000 stanovnika (34.000-10. najbrojniju grupu čine naselja između 1000 – 2000 stanovnika. 4.1. 5. 4. Opština Modriča 4. U naseljima preko 1.34% 29.1.2. 6. Demografske karakteristike Studija uticaja na okolinu – Lot 1 79 . dok je na ovom nivou razvoja ona neodgovarajuća.000 više 10. pošto tercijarni i kvartarni sektor imaju mali potencijal zapošljavanja.999 2.3. Naselja i naseobinski sistemi Tabela 4. broj stanovnika i gustina naseljenosti Površina (km2) 314. Veličinska struktura Do 199 stanovnika 200-499 500-999 1. promjena površine i naseobinskog sistema.7 Struktura zaposlenih prema sektorima djelatnosti pokazuje značajno učešće kvartarnog sektora u ukupnoj zaposlenosti opštine.7 82.3. godine Red. godine bila je 297 km2. opština Modriča obuhvata 23 naseljena mjesta.000-1. Opštini Modriča je pripojeno sedam naseljenih mjesta iz opštine Pelagićevo.) 28.3.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 4.22 Broj stanovnika (2004. Tabela 4.000 Broj naselja 2 4 1 8 5 – 1 21 Ukupno stanovnika 236 1462 835 10375 12251 – 10454 35. Na području opštine Modriča. godine. Površina opštine 1991.581 Gustina naseljenosti st/km2 91. što je povoljno sa stanovišta daljeg razvoja naseobinskog sistema.613 stanovnika. Struktura zaposlenih % II sektor III sektor IV sektor 10. broj 1. 4. dok su izdvojena 3 naseljena mjesta i pripojena novoformiranoj opštini Vukosavlje (Modrički lug.000-4.000 stanovnika živi 60% stanovništva opštine. 7.1.3-01.36% 100% UKUPNO Dejtonskim sporazumom izvršena je promjena prijeratne teritorije opštine Modriča.6 6.11% 2. 2. U sljedećoj tabeli dat je prikaz većinske strukture naselja i stanovništva sa stanjem iz 1991.1. Danas.1.40% – 29.1.1.0 Prije rata opština Modriča je imala 21 naseljeno mjesto sa ukupno 35. Površina opštine.2-05: Privredna struktura opštine prema sektorima djelatnosti 1. 3.3-02: Strukture naselja i stanovništva sa stanjem iz 1991.66% 4.13% 34. Opštinski centar je naselje veće od 10. Ovakva struktura privrede odgovara razvijenim područjima. Jakeš i Pećnik).40%).999 5.

4.1. Stope nataliteta i mortaliteta je iznad prosječnih vrijednosti ostvarenih u regiji.9% stanovništva. 2.3-03: Demografske karakteristike opština Modriča Površina opštine (u km2) Pokazatelji 1. Privredna struktura Tabela 4. Zaposlenost Broj zaposlenih Stopa zaposlenosti Prihod po stanovniku u KM Nezaposlenost Broj nezaposlenih Radna snaga7 Stopa nezaposlenosti radne snage Nivo razvijenosti opštine u odnosu na RS Prihod/stan Stopa zaposlenosti stanovništva Stopa nezaposlenosti radne snage 3.4.323 3.1. godini je neznatno povećan u odnosu na 1996. Makroekonomske karakteristike Tabela 4. god.1. 4. dok je prirodni priraštaj u granicama prosječno ostvarenih u regiji.7 Ukupan prihod (%) 0.975 14. 3.6 Opština Modriča svojom površinom zauzima 10.3.67 0/00 10. 4.2% površine Dobojske regije.3-04: Ekonomski pokazatelji razvijenosti opštine 1.007 6. 4.21 0/00 2 314.) Stope vitalne statistike u 0/00 (2003.3 Kapital (%) 3.3.982 43.0 0. 28. Broj stanovnika u 2004. Djelatnosti Poljoprivreda i šumarstvo 7 Broj zaposlenih 46 Poslovni subjekti Broj 7 % 2. na kojoj živi 10.22 za 2004.9 Zbir zaposlenih i nezaposlenih Studija uticaja na okolinu – Lot 1 80 .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 4.46 0/00 0. opština Modriča je ispod nivoa razvijenosti Republike Srpske za 25% prema prihodu po stanovniku i za 20% ispod stope zaposlenosti RS. Prema osnovnim pokazateljima razvijenosti.3.3-05: Privredna struktura opštine prema djelatnostima u 2003. Broj stanovnika Gustina naseljenosti (st/km ) Stopa rasta stanovništva (1996 – 2004.1 75 80 117 2. 3.) Natalitet Mortalitet Prirodni priraštaj 10. Gustina naseljenosti je iznad prosječne gustine naseljenosti regije.0 4.581 91. Stopa nezaposlenosti radne snage je veća za 17% u odnosu na istu u RS.1.1.

9 5. zanatstvo i turizam Saobraćaj i telekomunikacije Ostale djelatnosti Ukupno 1.719 2.7% u ostvarenom gubitku Dobojske regije.0 22. 8 U poslovnim subjektima koja knjigovodstveno vode po kontnom planu preduzeća Studija uticaja na okolinu – Lot 1 81 .4.719 zaposlenih.4 5. sa 12. Ostvareni finansijski rezultati poslovanja pravnih lica opštine učestvuju sa 13.436 3. Ove rezultate je ostvarilo 2. što predstavlja 18.) 80.3 51.1. je 258 pravnih lica (koja vode knjigovodstvo po kontnom planu preduzeća) predalo završne račune.5 100 Tabela 4.6% zaposlenih u pravnim licima regije.1.0 122.3-06: Privredna struktura opštine prema sektorima djelatnosti 1.4 1. 3.0 2. U sljedećoj tabeli dat je prikaz većinske strukture naselja i stanovništva sa stanjem iz 1991.5 40. što čini 11. ugostiteljstvo.2 5.9% u dobiti i sa 3.0 1. 4.84 Broj stanovnika (2004.4. Na području opštine Modriča u 2003.975 33 16 132 13 57 258 12. Struktura zaposlenih % I sektor II sektor III sektor IV sektor Struktura prihoda % I sektor II sektor III sektor IV sektor Finansijski pokazatelji u 000 KM Prihod Dobit Gubitak Broj zaposlenih8 1.6 32.464 Gustina naseljenosti st/km2 99.888 2. godine. Struktura zaposlenih prema sektorima djelatnosti pokazuje značajno učešće kvartarnog sektora u ukupnoj zaposlenosti opštine.-01.1 100 46. rudarstvo i energetika Građevinarstvo Trgovina.2 37.353 145 988 225 1.9 4.2 51.7 28. god.4 3.549 stanovnika. Naselja i naseobinski sistemi Tabela 4.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Industrija.4.7% u prihodima regije.1.1.4% od ukupnog broja u Dobojskoj regiji.8 6.5 0. broj stanovnika i gustina naseljenosti Površina (km2) 808. Privredna struktura opštine prema sektorima djelatnosti pokazuje dominaciju sekundarnog i tercijarnog sektora.3 43.1.5 100 87. Površina opštine.8 2.778 3. Opština Doboj 4.218 3. što je naročito uočljivo na osnovu strukture prihoda.5 Prije rata opština Doboj je imala 73 naseljena mjesta sa ukupno 102.

80. na kojoj živi 30. 7.godine.000 Broj naselja 1 13 27 27 4 – 1 73 Ukupno stanovnika 199 5140 20299 37668 11745 – 27498 102. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 82 . broj 1.4.000-1.) Natalitet Mortalitet Prirodni priraštaj 808.81% 100% UKUPNO Dejtonskim sporazumom izvršena je promjena prijeratne teritorije opštine Doboj. U naseljima preko 1. Opštinu Doboj karakteriše veliki broj naselja različite veličinske strukture.999 2. Stope vitalne statistike u 0/00 (2003. Demografske karakteristike Tabela 4. Površina opštine 1991. Broj stanovnika u 2004.4-03:Demografske karakteristike opštine Doboj Površina opštine ( u km2) Pokazatelji 1. 4. dijelovi opštine Maglaj i naseljenog mjesta iz opštine Pelagićevo (bivša opština Gradačac) povećana teritorija opštine. 4. najbrojnije grupe čine naselja između 500 – 1000 i 1000 – 2000 stanovnika. 6.84 za 2004.4% površine Dobojske regije.2.000-4.4-02: Strukture naselja i stanovništva sa stanjem iz 1991.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 4. Veličinska struktura Do 199 stanovnika 200-499 500-999 1.1. godini je povećan u odnosu na 1996.000 stanovnika. Broj stanovnika 2.36 0/00 9. promjena površine i naseobinskog sistema.19% 5. Stopa rasta stanovništva (1996 – 2004. uloga centra u sistemu naselja.000 stanovnika živi 70% stanovništva opštine. Stope nataliteta je u okviru prosjeka u 9 Etapni Plan Republike Srpske 1996-2001. 5.29 0/00 . Gustina naseljenosti je iznad prosječne gustine naseljenosti regije.464 99.1.000-10.5 0. dok je pripajanjem tri naseljena mjesta iz opštine Petrovo (bivša Gračanica).45% – 26. godine bila je 684 km2.549 Struktura 0. Usora.9 8. godine Red.93 0/00 Opština Doboj svojom površinom zauzima 26.73% 11. prostorne karakteristike vezane sa komunikacionim i razvojnim osvinama). Područje opštine Doboj je smanjeno izdvajanjem teritorije i formiranjem opština Doboj – Jug. Danas opština Doboj u svom sastavu ima 82 naseljena mjesta.) 4. Gustina naseljenosti (st/km2) 3.999 5.7% stanovništva. Opštinski centar je naselje veće od 10.79% 36. Doboj pripada kategoriji regionalnih centara prvog reda (domet centralnih funkcija. Na području opštine Doboj. 3. Doboj – Istok.000 više 10. Po funkcionalnoj organizaciji9. 2.0.01% 19.1.

5 3. god.1.4-06: Privredna struktura opštine prema sektorima djelatnosti 1. 4.0 3.1 9. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 83 . prihod po stanovniku opštine Doboj je za 25% manji u odnosu na prosjek RS.1 2.989 898 2.756 40.4. Prema osnovnim pokazateljima razvijenosti.7 27.1 4.9 5. Privredna struktura Tabela 4.1 30.301 8.1 39. 3.455 2.065 4. Struktura zaposlenih % I sektor II sektor III sektor IV sektor Struktura prihoda % I sektor II sektor 3. 4.4-04: Ekonomski pokazatelji razvijenosti opštine 1. Stopa nezaposlenosti radne snage je veća za 11% u odnosu na istu u RS.5 34.8 2.3.4. zanatstvo i turizam Saobraćaj i telekomunikacije Ostale djelatnosti Ukupno Broj zaposlenih 156 2. Zaposlenost Broj zaposlenih Stopa zaposlenosti Prihod po stanovniku u KM Nezaposlenost Broj nezaposlenih Radna snaga Stopa nezaposlenosti radne snage Nivo razvijenosti opštine u odnosu na RS Prihod/stan Stopa zaposlenosti stanovništva Stopa nezaposlenosti radne snage 12.1 16. dok je stopa mortaliteta iznad prosječnih vrijednosti ostvarenih u regiji.7 38.869 Poslovni subjekti Broj 16 84 30 178 28 174 510 % 3.869 16. pa je prisutan negativan prirodni priraštaj.306 12.887 21.4 39. dok je stopa zaposlenosti na nivou prosječne stope u Republici Srpskoj (za 1% manja od RS).Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija regiji.1.7 100 Tabela 4. rudarstvo i energetika Građevinarstvo Trgovina.1.9 34.7 1.4-05: Privredna struktura opštine prema djelatnostima u 2003.8 25. 4.5 5.9 15.1 100 Kapital (%) 1. Makroekonomske karakteristike Tabela 4.8 8.4.9 75 99 111 2.5 32.4 52.1 100 Ukupan prihod (%) 1.1.1. ugostiteljstvo. Djelatnosti Poljoprivreda i šumarstvo Industrija.

) 7100 Gustina naseljenosti st/km2 143 Opština Usora novoformirana opština u Federaciji Bosne i Hercegovine. 4.5-02: Demografske karakteristike Površina opštine ( u km2) Pokazatelji 1.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija III sektor IV sektor Finansijski pokazatelji u 000 KM Prihod Dobit Gubitak Broj zaposlenih 57.3% u prihodima regije. Struktura zaposlenih prema sektorima djelatnosti.7% od ukupnog broja u Dobojskoj regiji. Najveći broj naseljenih mjesta je bio u kategoriji od 1000 – 2000 stanovnika. Gustina naseljenosti (st/km2) 3. godine. 4. pokazuje značajno učešće kvartarnog sektora u ukupnoj zaposlenosti opštine.567 10. sa 37. Naselja i naseobinski sistemi Tabela 4.1. Gustina naseljenosti opštine je iznad prosjeka u kantonu.8% stanovništva. Broj stanovnika 2.7% zaposlenih u pravnim licima regije.998 10.051 24.494 zaposlenih. u kojima je živjelo oko 60% ukupnog stanovništva. što čini 44.8 Broj stanovnika (2004.1. pored sekundarnog i tercijarnog sektora. Privredna struktura opštine prema sektorima djelatnosti pokazuje dominaciju tercijarnog i sekundarnog sektora.) 498 za 2004. god.7 343. 7100 143 -1.2.9% u dobiti i sa 23.5.5. nastala nakon potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma od opština Tešanj i Doboj.1. Na području opštine Doboj u 2003. Broj stanovnika je u 2004.-01. broj stanovnika i gustina naseljenosti Površina (km2) 49. Ove rezultate je ostvarilo 10.1.0 6.494 3.1.5. Opštinu Usora karekteriše manji broj naseljenih mjesta. što je naročito uočljivo na osnovu strukture prihoda.9 Opština Usora površinom zauzima 1.3% u ostvarenom gubitku Dobojske regije. što predstavlja 35. a sjedište opštine je u naseljenom mjestu Sivša. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 84 . sa 1. je 510 pravnih lica (koja vode knjigovodstvo po kontnom planu preduzeća) predalo završne račune. Površina opštine. godine. Ostvareni finansijski rezultati poslovanja pravnih lica opštine učestvuju sa 38. Demografske karakteristike Tabela 4. Prema podacima iz 1991. na ovom području je bilo oko 9100 stanovnika.5. Opština Usora 4.1. Stopa rasta stanovništva (1991 – 2004. godini niži nego 1991.5% teritorije Zeničko-dobojskog kantona.

2 Sektorska struktura registrovanih poslovnih subjekata pokazuje dominaciju tercijarnog i kvartarnog sektora sa 36. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 85 . Stopa nezaposlenosti radne snage je veća za 50% u odnosu na istu u FBiH.6 100 Tabela 4.5-05.5-04. 4.647 69.9 7. Makroekonomske karakteristike Tabela 4. Privredna struktura opštine prema djelatnostima u 2003.8% i 41. opština Usora je znatno ispod nivoa razvijenosti Federacije BiH za 66% prema DBP po stanovniku i za 53% ispod stope zaposlenosti FBiH.8 41.1.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4.1 1.2 5.5. Prema osnovnim pokazateljima razvijenosti. Djelatnosti Poljoprivreda i šumarstvo Industrija.146 1. 3.1. rudarstvo i energetika Građevinarstvo Trgovina.143 1.2%.1 36.5-03: Ekonomski pokazatelji razvijenosti opštine 1.4 42. 4.4 34 47 150 2.4.9 27.1. Privredna struktura opštine prema sektorima djelatnosti Struktura subjekata % I sektor II sektor III sektor IV sektor 0 22. Privredna struktura Tabela 4. zanatstvo i turizam Saobraćaj i telekomunikacije Ostale djelatnosti Ukupno Poslovni subjekti Broj 0 11 4 19 5 29 68 % 0 16. ugostiteljstvo.5.3. god. Zaposlenost Broj zaposlenih Stopa zaposlenosti DBP po stanovniku u KM Nezaposlenost Broj nezaposlenih Radna snaga Stopa nezaposlenosti radne snage Nivo razvijenosti opštine u odnosu na FBiH DBP/stan Stopa zaposlenosti stanovništva Stopa nezaposlenosti radne snage 504 7.1.1.

1. godini viši nego 1991.1. Zaposlenost Broj zaposlenih Stopa zaposlenosti DBP po stanovniku u KM Nezaposlenost Broj nezaposlenih Radna snaga Stopa nezaposlenosti radne snage Nivo razvijenosti opštine u odnosu na FBiH DBP/stan Stopa zaposlenosti stanovništva Stopa nezaposlenosti radne snage 576 12.6-03: Ekonomski pokazatelji razvijenosti opštine 1.) 4852 Gustina naseljenosti st/km2 473 Opština Doboj . Opština Doboj-Jug 4.2% stanovništva.Jug je novoformirana opština na teritoriji Federacije Bosne i Hercegovine. broj stanovnika i gustina naseljenosti Površina (km2) 10.828 68. Na teritoriji opštine je 1991.1 2. Demografske karakteristike Tabela 4. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 86 . Sjedište opštine Doboj – Jug je u naselju Matuzići.6. Oba naseljena mjesta pripadaju grupi naselja od 1000 – 2000 stanovnika (Matuzići – 1783.6. Mravići – 1476 stanovnika). Broj stanovnika je u 2004. Gustina naseljenosti (st/km2) 3. godine što je posljedica promjene veličine teritorije i migratornih kretanja stanovništva 4.1. Na teritoriji opštine su dva naseljena mjesta Matuzići i Mravići.3.1.6. nastala nakon potpisivanja Dejtonskog sporazuma od jednog dijela teritorije opštine Doboj. Površina opštine.-01. 3.2 za 2004. na kojoj živi 1. Broj stanovnika 2.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4.1.1.5 69 81 148 2.2 Broj stanovnika (2004.2.6.1. godine živjelo 3259 stanovnika. 4852 473 3. Demografske karakteristike 4. 4.1 Opština Doboj – Jug svojom površinom zauzima 0.6.1. Naselja i naseobinski sistemi Tabela 4. Makroekonomske karakteristike Tabela 4.3% površine Zeničko – dobojskog kantona.369 1. Stopa rasta stanovništva (1991 – 2004. Gustina naseljenosti je veća nego prosječna u kantonu.6-02: Demografske karakteristike Površina opštine ( u km2) Pokazatelji 1.) 10.252 1.

0 38. na lokalne klimatske uslove.7 18. rudarstvo i energetika Građevinarstvo Trgovina. Kraj oko donje Bosne i Posavina odlikuju se umjerenokontinentalnom klimom sa srednjom godišnjom temperaturom vazduha oko 11°C i godišnjom količinom padavina od 745-907 mm. odnosno. ove planine bogate šumom značajno utiču na klimu analiziranog područja. zahvatajući pobrđe i široke aluvijalne ravni na desnoj obali Save. Iako visina pomenutih planina ne prelazi 1500m. god. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 87 .0 28. severu i severoistoku. zatim planine Trebovac (644m) i Ozren (917m) istočno od rijeke Bosne. 4. Zbog otvorenosti analiziranog dela doline Bosne prema zapadu. ugostiteljstvo. 4. Stopa nezaposlenosti radne snage je veća za 48% u odnosu na istu u FBiH.3 33. Djelatnosti Poljoprivreda i šumarstvo Industrija. Planine Vučjak (367m) i Krnin planina (265m) zapadno od rijeke Bosne. što potvrđuje kontinentalnost režima padavina na ovom području.4. obuhvata dolinu rijeke Bosne u njenom donjem toku od Doboja do ušća u Savu.7 29.6-04.3 Sektorska struktura registrovanih poslovnih subjekata pokazuje dominaciju tercijarnog i kvartarnog sektora sa 38. položaj anticiklona i ciklona iznad Evrope i Atlantskog okeana.3 5.3 100 Tabela 4.dionica Svilaj-Doboj. Privredna struktura Tabela 4. Pored navedenih topografskih faktora. analizirano područje je izloženo čestim severozapadnim i zapadnim prodorima vlažnog atlantskog vazduha koji donose značajne količine padavina.6-05: Privredna struktura opštine prema sektorima djelatnosti Struktura subjekata % I sektor II sektor III sektor IV sektor 4.7 29. opština Doboj-Jug je znatno ispod nivoa razvijenosti Federacije BiH za 31% prema DBP po stanovniku i za 19% ispod stope zaposlenosti FBiH.1.6. Privredna struktura opštine prema djelatnostima u 2003.1.7 10. Klimatske i meteorološke karakteristike Analizirano šire područje autoputa na koridoru Vc . naročito tokom perioda maj-jul. a naročito karakteristike preovlađujućih vazdušnih strujanja i režima padavina iznad razmatranog područja u velikoj mjeri utiči udaljenost od mora i raspored polja visokog i niskog vazdušnog pritiska. Količine padavina za topliji dio godine čine 56%.7% i 29.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Prema osnovnim pokazateljima razvijenosti. predstavljaju posebne morfološke cjeline na ovom području.2.3%.1. zanatstvo i turizam Saobraćaj i telekomunikacije Ostale djelatnosti Ukupno Poslovni subjekti Broj 2 14 8 22 4 25 75 % 2. Crni vrh (687m) na jugu.

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

U cilju detaljnijeg ispitivanja klimatskih uslova šireg područja dionice autoputa Svilaj-Doboj, analizirani su raspoloživi podaci meteoroloških mjerenja i osmatranja za period 1951-2004. godina, za sljedeće meteorološke stanice: Slavonski Brod ........... φ = 45° 10' N, Derventa ..................... φ = 45° 00' N, Modriča ....................... φ = 44° 59' N, Brčko .......................... φ = 44° 53' N, Gračanica ................... φ = 44° 43' N, Doboj .......................... φ = 44° 44' N, λ = 18° 00' E, λ = 17° 55' E, λ = 18° 18' E, λ = 18° 50' E, λ = 18° 16' E, λ = 18° 06' E, H = 88 m H = 105 m H = 115 m H = 96 m H = 160 m H = 165 m

Napominje se da su za potrebe analize prostorne raspodjele i interpolacije osnovnih klimatskih elemenata na analiziranom području korišćeni kako podaci napred navedenih meteoroloških stanica, tako i rezultati istraživanja klime ovog područja u okviru projekta izrade Prostornog plana Republike Srpske.

Slika 4.2: Raspored meteoroloških stanica u odnosu na trasu LOT1

4.2.1 Temperatura vazduha
Lokalni uslovi reljefa i mala nadmorska visina analiziranog područja, uslovljavaju umjerenokontinentalnu klimu sa vrlo ujednačenim termičkim uslovima (Slika. 4.1-01). Tokom većeg dela godine (april-oktobar) srednje mjesečne temperature vazduha su veće od 10°C, dok su ostali meseci hladni sa znatno nižim temperaturama. Zime su ovde često štre, a leta umjerena. Prosječna godišnja temperatura vazduha u donjem toku Bosne, severoistočno od Modriče kreće se oko 12°C, a na dijelu dionice autoputa Modriča-Doboj kreće se oko 10.8°C (Slika 4.2-01, Tabela. T.4.2-01).

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

88

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

Analiza srednjih ijnih temperatura vazduha (Tabela T.4.2-01, Slika 4.2-02) pokazuje da je najniža temperatura u januaru i varira od -0.9°C u Modriči, do -0.4°C u Doboju, dok je najtopliji mesec jul sa prosječnim temperaturama vazduha u opsegu od 20.6°C u Doboju do 20.7°C u Modriči. Treba naglasiti da je usled globalnih promјena klime u toku poslednje decenije XX vijeka zabeležen najvećI porast temperature vazduha kako na globalnom, tako i na lokalnom nivou. Prosječne godišnje temperature vazduha na analiziranom području u toku poslednje decenije XX vijeka veće su u prosjeku za 0.3°C u odnosu na standardni 30-godišnji prosjek 1961-1990. godina, što potvrđuju i rezultati osmatranja na meteorološkim stanicama Modriča i Doboj (Tabela T.4.2-01). Izraženo godišnje kolebanje temperature vazduha (od 21°C u Doboju i 21.6°C Modriči, kao i visoka amplituda apsolutnih akstremnih temperatura vazduha (68.5°C za područje Modriče i čak 72.5°C za Doboj), odražava dominantan uticaj fizičkogeografskih i lokalnih uslova reljefa na formiranje umjerenokontinentalnog režima klime na analiziranom području. Srednja godišnja maksimalna temperatura vazduha se na analiziranom području kreće u opsegu od 16.2 °C u Modriči do 16.3°C u Doboju (Tabela T.4.2-01), dok se srednja minimalna godišnja temperatura kreće u opsegu od 5.4°C Modriči, do 5.7°C u Doboju (Tabela T.4.2-01). Kao što pokazuju podaci (Tabela T.4.2-01), apsolutni maksimum temperature vazduha se javlja samo u Modriči u julu mesecu (41.5°C), dok je na ostalim meteorološkim stanicama registrovan u avgustu (Doboj, 40.3°C, Brčko 42.0°C). Apsolutni minimum temperature vazduha (Tabela T.4.2-01) javlja se u januaru (Doboj, -32.2°C, Modriča, -27.0°C). Uočava se da su temperaturni ekstremi izraženiji u kotlinama (Doboj) u odnosu na padine i brežuljkastu oblast veće nadmorske visine, zbog pojave temperaturnih inverzija. Zime su na razmatranom području prilično hladne sa prosječnim temperaturama koje se kreću u opsegu od, 0.7°C u Modriči do 0.7°C na području Doboja (Tabela T.4.2-01). Srednje letnje temperature se kreću od 19.9, u Doboju, do 21.2°C u Modriči, uz blagu tendenciju rasta ka Brčkom i Bijeljini, odnosno opadanja sa rastom nadmorske visine južno od Doboja. Jeseni su samo neznatno toplije od proleća (na profilu Doboj-Modriča, srednja temperatura jesenjih meseci se kreće oko 11.1°C, a prolećnih od 11.0°C) što ukazuje da se analizirano područje nalazi u zoni slabo izraženog maritimnog uticaja na termički režim (Tabela T.4.2-01).

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

89

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

Tabela T.4.2-01: Temperature vazduha (°C), period 1951-2004. godina
METEOROLOŠKA STANICA MESEC I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII God.

a) Srednja mjesečna temperatura Modriča Doboj -0.9 -0.4 2.0 1.9 6.3 6.3 10.9 11.0 15.9 15.7 19.6 19.1 20.7 20.6 20.2 20.0 16.4 16.1 11.1 11.2 5.9 6.0 1.1 1.5 10.8 10.7

b) Srednja maksimalna temperatura vazduha Modriča Doboj 2.6 3.3 6.2 6.7 12.0 12.1 16.9 17.0 22.1 22.0 25.6 25.0 26.9 27.1 27.0 26.9 23.1 23.4 17.3 17.7 10.7 10.7 4.5 5.2 16.2 16.4

c) Srednja minimalna temperatura vazduha Modriča Doboj -4.6 -4.3 -2.3 -2.5 0.9 1.0 5.0 5.2 9.3 9.6 13.1 13.1 14.2 14.4 13.8 13.9 10.4 10.8 5.6 6.4 1.7 2.3 -2.5 -1.7 5.4 5.7

d) Apsolutna maksimalna temperatura vazduha Modriča Doboj 19.7 20.7 22.4 23.0 26.8 29.0 30.8 31.7 34.8 36.0 37.5 37.8 41.5 40.0 41.2 40.3 35.5 35.0 30.4 31.0 28.0 26.4 19.8 22.0 41.5 40.3

e) Apsolutna minimalna temperatura vazduha Modriča Doboj -27.0 -21.0 -19.0 -32.2 -26.8 -18.2 -3.0 -6.0 -0.4 -2.1 3.0 1.6 6.5 6.7 5.5 5.3 -1.0 -0.2 -5.2 -5.6 -14.6 -21.0 -27.0 -15.4 -20.8 -32.2

Slika 4.2-01: Prostorna raspodjela srednjih godišnjih temperatura vazduha na širem području dionice autoputa Svilaj-Doboj, period 1951-2004. godine

Slika 4.2-02: Srednje mjesečne temeperature vazduha (°C), period 1951-2004. godine

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

90

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

4.2.1.1 Mraz Velika učestanost pojave mrazeva (dani sa minimalnom temperaturom vazduha Tn ispod 0°C) i magli predstavlja takođe značajnu karakteristiku klime šireg područja dionice autoputa SvilajDoboj. Godišnje se u dolini Bosne javlja u prosjeku od 79 do 92 dana sa mrazom, i to pretežno od oktobra do aprila, uz retke pojave tokom maja i septembra meseca (Tabela T.4.2-02). Broj dana sa jakim mrazom (dani sa minimalnom dnevnom temperaturom vazduha Tn nižom od minus 10°C) kreće se godišnje u prosjeku od 11.2 dana u Doboju, do 9.6 dana u Modriči (Tabela T.4.2-02). Najveći broj dana sa jakim mrazom javlja se u Derventi (oko 12 dana), a najmanji u Brčkom (oko 8 dana). Zimski period je karakterističan po velikoj učestalosti ledenih dana (dani sa maksimalnom temperaturom vazduha Tx ispod 0°C). Srednji godišnji broj ledenih dana se kreće od 20 u Doboju, Modriči i Brčkom, do 21 u Derventi (Tabela T.4.2-02). 4.2.1.2 Letnji i tropski dani U toku leta dno doline i kotline se znatno zagreva, pa se sa smanjenjem nadmorske visine povećava broj letnjih dana (dani sa maksimalnom temperaturom vazduha Tx iznad 25°C) i broj tropskih dana (dani sa maksimalnom temperaturom vazduha Tx iznad 30°C). Tropski dani se javljaju u periodu od aprila do oktobra u Doboju, i od maja do oktobra u Derventi (Tabela T.4.202), ali ih najviše ima u toku leta, i to u prosjeku od 23 dana u dolini Bosne, dok se idući ka Brčkom ovaj broj povećava i godišnje iznosi oko 30 dana. Broj letnjih dana je, u odnosu na tropske, srazmjerno veći i u Doboju iznosi 87 dana godišnje. Tabela T.4.2-02: Temperature vazduha (°C), period 1951-2004. godina
METEOROLOŠKA STANICA MESEC I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII God.

a) Tn ≤ -10°C (dani sa jakim mrazom) Derventa Modriča Brčko Doboj 5.6 4.9 4.4 5.2 3.6 2.0 2.2 3.4 0.5 0.4 0.3 0.5 0.3 0.3 0.1 0.2 1.9 2.0 1.3 1.9 12.0 9.6 8.3 11.2

b) Tx < 0°C ( ledeni dani) Derventa Modriča Brčko Doboj 9.7 10.1 9.7 9.2 4.3 2.8 4.5 3.9 0.7 0.5 0.5 0.8 0.5 0.4 0.2 0.4 5.5 5.8 4.9 5.1 20.7 19.6 19.9 19.5

c) Tn < 0°C ( mrazni dani) Derventa Modriča Brčko Doboj 25.8 25.7 24.4 23.5 19.5 19.2 16.9 18.2 12.0 10.6 8.8 10.9 2.2 0.9 0.8 1.9 0.1 0.1 0.0 0.1 0.1 0.0 0.0 2.5 1.9 1.6 1.5 9.1 9.0 7.9 8.4 20.6 20.9 18.5 18.6 91.8 88.3 78.8 83.2

d) Tx ≥ 30°C (tropski dani) Derventa Modriča Brčko 0.0 0.0 1.1 1.2 1.3 3.6 4.7 5.7 7.5 7.6 9.2 7.2 7.0 8.7 1.9 1.8 2.7 0.1 0.1 0.1 21.5 22.3 27.6

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

91

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija
Doboj 0.0 1.3 4.0 8.0 7.6 2.9 0.1 23.9

4.2.2 Indeks mraza
Na osnovu srednih dnevnih temperatura vazduha za Modriču, određen je indeks mraza okoline za tri najhladnije zime 1953/1954,1962/1963, 1963/1964. godina sa prosječnom zimskom temperaturom vazduha od -3.7°C, -3.8°C i -2.8°C, respektivno, a dobijeni rezultati su prikazani na slici 4.2-03. Kao što se uočava, vrijednost indeksa mraza okoline za Modriču za navedene zime (izračunat prema JUS-u U.C4.016, kao apsolutna vrijednost razlike između maksimalne i minimalne vrijednosti kumulativne sume temperatura za najhladniji vremenski period) iznosi 394.7°Cdana, 301.9°Cdana i 255.8°Cdana, a broj dana između ekstremnih vrijednosti kumulativnih suma iznosi 74, 54 i 56 dana. Na osnovu dobijenih rezultatat može se odrediti mjerodavan indeks mraza za dvadesetogodišnji projektni period, koji je neophodan za dimenzionisanje kolovozne konstrukcije i predizimanje mjera zaštite od štetnog dejstva smrzavanja i odmrzavanja. Dubina prodiranja mraza u tlo, određena prema formuli dm=K lm , gdje je: dm - dubina prodiranja mraza u tlo u cm; K - koeficijent koji ima vrijednost 5.3 za područja ispod 800m nadmorske visine; i Im - indeks mraza u °C, iznosi u prosjeku 94cm za napred navedene tri najhladnije zime. Ako se za određivanje dubine prodiranja mraza u tlo primjeni Makovnikova metoda, koristeći formulu dm= 2αT , gdje je: α - koeficijent prodiranja mraza koji zavisi od izloženosti mjesta vetru (za naša područja koristi se vrijednost α = 25.5 za lokalitete ispod 800m nadmorske visine) i T - broj dana sa negativnom srednjom dnevnom temperaturom vazduha, tada se za napred navedene tri najhladnije zime za Modriču, dobijaju vrijednosti dubine prodiranja mraza od 61.4cm, 52.4cm i 53.4cm respektivno.

Slika 4.2-03: Indeks mraza okoline za Modriču

4.2.3 Osunčavanje i oblačnost
Na kontinentalnost klime analiziranog područja ukazuju i podaci o stvarnom trajanju sijanja sunca sa prosječnim godišnjim sumama ispod 2000 časova (od 1645h u Doboju, do 1813h u Derventi, Tabela T.4.2-03). Naime, prosječno godišnje osunčavanje na analiziranom području iznosi 1729 časova, i znatno je manje u odnosu na potencijalno godišnje trajanje sijanja Sunca koje za analiziranu geografsku širinu iznosi oko 4400 sati. Najduže prosječno trajanje sijanja Sunca javlja se u julu (Doboj, 237.3 časa, Derventa, 262.1 časa) dok se u novembru (Derventa, 42.2 časa), odnosno decembru (Doboj, 49.1 čas) javlja minimum osunčavanja. Srednja godišnja oblačnost se kreće oko 5.7 desetina pokrivenosti neba iznad analiziranog područja (Tabela T.4.2-03). U periodu od maja do oktobra meseca, mjesečna količina

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

92

6 4.3 6.4 4.5 225.4 3.3 10.0 3.6 5.8 125.4 4.6 109.8 6.4. Tako u Derventi u toku godine preovlađuju zapadni i sjeveroistočni.9 126.6 13.2-04).9 7.3 4. Preovlađujći vetrovi u toku godine su iz zapadnog i sjevernog kvadranta (Slika 4.9 3.2-03).1 77.5 7.1 115.6 5.7 m/s u Prnjavoru.9 6.3 10.4 2.2 4.1 3.0 b) Srednja mjesečna količina trajanja sijanja Sunca (čas) Derventa Doboj 48.6 14. znatno je rjeđa i u prosjeku godišnje iznosi dva dana.4 13.9 7. u Modriči sjeverozapadni-zapadni-jugozapadni i sjeveroistočni vetrovi.4 54.3 5. Prosečan godišnji broj vedrih dana (sa srednjom dnevnom oblaćnošću ispod 20%) kreće se oko 73 dana (Tabela T.1 1645.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija oblačnosti je manja od godišnjeg prosjeka.8 16.3 8.3 6.7 7.2 4.4 16.9 5.2.9 3.6 5.3 9.2-03: Oblačnost i osunčavanje METEOROLOŠKA STANICA MESEC I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII God.2 7.7 17.7 2.8 6.1 15.6 9.7 5.6 5.8 6.2 4.6 11.1 4.9 17. Tabela T.6 4.6 4.0 9.3 223.6 10.2 182. Najveće prosječne brzine vetra ne prate uvijek učestalost pravaca vjetrova i kreću se oko 2.2 12.9 6.2 262.7 5.6 131.0 4. pa je i broj tmurnih dana (sa prosječnom dnevnom oblačnošću iznad 80%) u ovom periodu veliki (u prosjeku svaki drugi dan).9 10.5 4. U toku godine njihov broj dostiže oko 120 dana (Tabela T.0 204.7 7. u Prnjavoru jugozapadni i sjeveroistični vjetrovi.3 7.2 8.6 5.8 6.0 6.5 6. a najčešća pojava vedrih dana je u julu.4 5.0 9. Srazmjerno visoka frekvencija tišina pokazuje da je na ovom području u toku godine oko 40% dana bez vjetra.8 d) Broj tmurnih dana (N > 8 /10) Derventa Modriča Brčko Doboj 18.2 49.0 8.2-03).7 5.6 12.8 6.3 50.3 3.1 m/s u Derventi.9 5.4 8.4 237.0 7.4 124. srednja mjesečna oblačnost se kreće od 54 do 76%.6 198.7 15.6 73.1 18.4 45.4 147.1 255.1 11. Pojava dana sa olujnim vjetrom (jačina iznad 8 Bofora). i 1.0 5.1 4.7 2.3 5.0 8.2 7.3 4.1 12.3 7. U hladnoj polovini godine (od novembra do aprila). 2.4.8 1.1 16. Srednji godišnji broj dana sa jakim vjetrom (jačina iznad 6 Bofora) varira od 8 u Doboju.1 10.2 4. a najviše u Derventi.3 6.4 4.7 6.2 5.4 6.4 2.9 5. čak 65%.9 86.2-04).0 12.9 11.9 2.4 Vjetar U pogledu režima vjetra uočava se dominantan uticaj lokalnih orografskih prepreka kako na pravac tako i na intenzitet vetra.1 9. a) Srednja mjesečna količina oblačnosti (1/10) Derventa Modriča Brčko Doboj 7.8 134.6 6.4 3.5 3.7 2.7 4.5 5. dok su u Doboju skoro ravnomjerno zastupljeni vjetrovi iz svih pravaca uz neznatno učestalija strujanja iz pravca sjeverozapada i jugoistoka zbog kanalisanog strujanja vazduha u pravcu pružanja Dobojske kotline.1 c) Broj vedrih dana (N < 2 /10) Derventa Modriča Brčko Doboj 2.9 5.0 8. do 12 u Modriči.2 71.7 5.0 4.7 7.3 6.4 6.9 11.4 m/s u Doboju.0 4.5 5. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 93 . avgustu i septembru mesecu (u prosjeku svaki treći dan).8 116.3 208.7 42.6 2.4 7.4 3.3 6.0 154.0 7.1 177.4 7.0 6. i u periodu od juna do septembra meseca uglavnom je ispod 50%.1 12.8 6.3 14.0 16.8 6.6 11.6 2.4 1777. 1.8 5.7 5.9 5.5 9.6 m/s u Modriči (Slika 4.6 6.8 4.6 6.1 3.8 10.1 7.9 66.6 73.2 4.1 3.4 3.6 5.4.7 4.

2 5.8 19.2 84.2 16.3 5.8 88.9 9.8 7. Modriču Prnjavor i Doboj 4.9 80. Od septembra do marta mjeseca relativna vlažnost vazduha je visoka i iznosi preko 80%.9 11.1 76.3 6.0 8.4 11. dok se maksimum javlja u julu i kreće se u prosjeku oko 18 mb.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Slika 4.0 80.8 13.5 81.5 81.6 84.2 5.4 8.6 74.3. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 94 .4 7.2-04: Vlažnost vazduha METEOROLOŠKA STANICA MESEC I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII God.4 82.2.5 Vlažnost vazduha Relativna vlažnost vazduha je visoka i u prosjeku godišnje kreće se u opsegu od 79% u Modriči do 82% u Derventi ( Tabela T.2-04: Godišnje ruže vjetrova za Derventu.0 6.6 77.5 86.6 76.1 77.9 79.4 13.4 8.1 71.4 73.9 13.9 75.1 87. dok se najmanja vrijednost javlja u periodu od aprila do avgusta i iznosi u prosjeku oko 75% na analiziranom području.3 74.3 78.6 79.0 17.6 10. Najveće vrijednosti relativne vlažnosti vazduha se javljaju u novembru.3 78.0mb).2 73.3 17.8 17.9 6.0 18.3 6.1 11. Tabela T.8 18.3 b) Relativna vlažnost vazduha (%) Derventa Modriča Brčko Doboj 87.2 77.5 13.3-04) prate godišnji hod temperature vazduha.9 81.0 77.8 18.3-04).7 85.2 77.0 11. a) Srednji napon vodene pare (mb) Derventa Modriča Brčko Doboj 5.9 6.2 10.6 77.5 17.5 5.4 74.6 74.5 82.2 84.2 73.5 16.6 15.0 81.0 83.3 6. decembru.3 88.3.3 15.9 78.5 86.1 Srednje mjesečne vrijednosti napona vodene pare (Tabela T. pri čemu se najniže vrijednosti javljaju u januaru (oko 5.0 18.7 11.4 9.4 17.1 85.8 85.3 11.4 11.0 7.7 15.4 83.1 74.8 87.2 77.1 5. januaru i februaru mjesecu i u prosjeku iznose preko 85%.0 14.4 89.2 9.4 7.3 8.1 73.7 76.6 86.1 76.4.

Vrijednosti apsolutnih maksimalnih dnevnih količina padavina (Tabela T. a u Modriči 96.8 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 95 . Naime.9 79.4.5 65.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4.4.2-05: Padavine i broj dana sa padavinama METEOROLOŠKA STANICA MESEC I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII God.8 59.2-05) su u intervalu od 74mm u Brčkom do 101mm na lokaciji Bijeljine. Pri tome Bijeljina i Brčko i imaju manje sume padavina od prosjeka za posmatrano područje (838mm).3 73. Prostorna raspodjela godišnjih količina padavina (Tabela T.2.7 67.2-07) pokazuje da se maksimalne količine padavina javljaju tokom druge polovine proleća i prve polovine leta.j. Slika 4.8mm.4.6 Padavine Režim padavina predstavlja svakako jedan od najznačajnijih klimatskih elemenata sa aspekta sigurnosti drumskog saobraćaja. u periodu majjuli.4. sa maksimumom u junu.2-06 i 4.2-05). t.2-05 i Slike 4.0 92.) ukazuje da ovo područje u toku godine prima znatnu i prilično ujednačnu količinu vodenog taloga.9mm. koji u Doboju iznosi 109.4 81. period 1961-1990.2-05) ukazuje da se u toku godine izluči u prosjeku oko 900 mm vodenog taloga na području Doboja i oko 836mm na području Modriče.2-05: Prostorna raspodjela srednjih godišnjih količina padavina za šire područje dionice autoputa Svilaj-Doboj. a od toga najmanje mjesečne količine (oko 55mm) imaju februar i mart. u prosjeku 1000mm do 1200mm godišnje (Slika 4.5 106.0 58.4 79. U višim brdskim predelima u okolini Doboja izlučuje se veća količina vodenog taloga. godine Tabela T.2-05 i Slika 4.4. od 745mm (Bijeljina) do 900mm (Doboj). Derventa i Doboj veće (Slika 4. i na svakoj lokaciji bar u jednom mesecu su premašile mjesečne sume padavina (Doboj . a) Srednje mjesečne količine padavina (mm) Derventa 54.3 79. U pogledu karakteristika režima padavina.avgust). raspodjela padavina u toku godine (Tabela T.2-5.jul. Prostorni raspored prosječnih godišnjih količina padavina na širem području dionice autoputa Svilaj-Doboj (Sl.2-05). Tokom ovog perioda izluči se na području donjeg toka rijeke Bosne oko jedne trećine godišnje sume padavina. a Modriča. analizirano područje se nalazi u zoni koja ima obeležja kontinentalnog pluviometrijskog režima. Na ovim lokalitetima u hladnoj polovini godine (od oktobra do aprila) izluči se oko 44% od ukupne godišnje količine padavina.9 897. Modriča .

0 8.9 55.0 13.2 63.1 11.1 9.7 41.4 53.6 30.7 0.4 0.8 65.1 31.2 55.5 73.7 c) Broj dana sa padavinama ≥ 0.5 81.5 7.1mm Derventa Modriča Brčko Doboj 10.9 0.5 89.6 9.1 0.7 33.6 8.3 86.0 56.0 10.2 2.0 85.0 9.2 67.0 44.8 89.2 2.2 55.8 111.3 9. godine Studija uticaja na okolinu – Lot 1 96 .4 71.2 73.5 14. Brod Derventa Modriča Doboj 0.1 0.5 14.9 72.8 10.6 152.7 61.2 10.3 89.2 9.2 10.1 70.1 0.5 2.2 43.8 72.0 2.2 13.2-06: Srednje mjesečne i maksimalne dnevne količina padavina za Modriču.5 10.7 90.9 56.7 74.0 51.0 72.0 109. period 1953-1985.1 11.7 8.3 4.8 40.4 b) Maksimalne dnevne količine padavina (mm) Derventa Modriča Brčko Doboj 34.8 10.1 75.7 70.1 0.5 11.8 9.5 10.0 0.3 56.1 0.1 85.8 d) Broj dana sa snežnim pokrivačem Derventa Modriča Brčko Doboj 13.8 89.3 18.8 79.3 10. Slika 4.1 41.6 47.4 72.2 11.4 58.3 52.9 78.5 86.9 95.0 47.6 0.7 121.5 2.1 0.6 11.2 10.4 48.4 77.0 0.4 74.0 847.2 7.7 41.5 14.0 60.6 14.5 9.8 51.9 49.2 50.8 0.3 46 34 48.7 45.0 78.9 62.7 36.7 96.4 13.5 37.8 68.0 31.1 9.6 48.0 0.9 900.0 55.8 42.8 16.1 0.5 52.5 61.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Modriča Brčko Doboj 57.7 59.8 72.5 9.6 8.4 Za potrebe dimenzionisanja hidrotehničkih objekata i ocene rizika od vodnih erozija i klizišta.8 14.7 55.3 39.2 37.2 0.4 0.6 12.2 39.9 12.4 8.1 66.9 77.3 11.1 0.5 68.9 10.0 45.1 52.2 0.6 58.1 0.8 73.9 52.3 1.5 65.3 e) Broj dana sa snežnim pokrivačem Doboj 50 82 48 17 1 30 49 82 f) Broj dana sa poledicom Sl.0 10.7 78.0 2.8 13.1 0.4 12.6 10.4 6.0 77.6 794.2 11.0 0.3 0.2 0.3 8.0 12.2 1.0 12.6 10.1 12.3 11. potrebno je poznavati verovatnoću maksimalnih kiša kratkog trajanja za određeni povratni period.9 7.7 130.9 7.

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Slika 4. prevazilazi teorijsku vrijednost maksimalnih dnevnih padavina (dobijena primjenom metode Log Pearson III) za povratni period od 50 godina i vrlo je bliska teorijskoj vrijednosti za povratni period od 100 godina (93mm).7mm.2-08: Verovatnoća pojave maksimalnih dnevnih padavina za Modriču. godine u Doboju. jula 1976.2-08 i 4.2-09 prikazana je verovatnoća maksimalnih dnevnih količina padavina koja je određena na osnovu 35-godišnjeg niza maksimalnih dnevnih godišnjih količina padavina za stanicu Modriča i Doboj. Kao što se može uočiti na grafičkom prikazu. period 19511985.2-07: Srednje mjesečne i maksimalne dnevne količina padavina za Doboj. apsolutna maksimalna dnevna količina kiše od 86. Kao što se može uočiti. dok maksimalna dnevna količina padavina koja se javlja jednom u 50 godina iznosi 84mm.7mm registrovana 24. da apsolutna maksimalna dnevna količina kiše od 89.5mm registrovana 1951. Treba naglasiti.6mm. Slika 4. period 19511985. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 97 . godine Slični rezultati dobijeni su i za stanicu Doboj (Slika 4. dok maksimalna količina padavina koja se javlja jednom u 50 godina iznosi 80. vrijednost maksimalne dnevne kiše koja se javlja jednom u deset godina u Modriči iznosi 63. godine prevazilazi maksimalnu teorijsku vrijednost padavina za povratni period od 50 godina. godine Na slikama 4. Vrijednost maksimalne dnevne kiše koja se javlja jednom u deset godina u Doboju iznosi 64mm.2-09).

a na godišnjem nivou se u prosjeku kreće oko 30 dana u zoni dionice autoputa SvilajDoboj. 138. dok se u priobalju Save ova pojava javlja u prosjeku 2 dana godšnje.3-05). godine Režim padavina analiziranog područja karakteriše relativno veliki broj dana sa padavinama u toku godine (Doboj. a zatim ponovo formira.3. kao i odroni i klizišta pri pojavi padavina jakog intenziteta. Velika učestanost vlaženja kolovoza usled padavina spada u značajne faktore rizika saobraćaja u svim godišnjim dobima.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Slika 4. i nakon kraćeg trajanja se otapa. uočava se da se poledica na analiziranom području javlja u periodu od novembra do maja. a apsolutni maksimum dostiže 82cm (Tabela T. 122.2-05. Na navedenim meteorološkim stanicama najveći broj dana sa padavinama je u maju i decembru. 153.3. Opasnosti su naročito izražene pri koincidenciji mokrog kolovoza i drugih nepovoljnih meteoroloških činilaca kao što su snežne padavine. jak vetar. a veoma retko u maju. Srednji godišnji broj dana sa snegom za Doboj iznosi 42 dana. snežni pokrivač je nestabilan. ali najčešće u decembu i januaru. u prosjeku svaki drugi dan. a za Modriču 28 dana.4.3-05). sa maksimumom od 60cm.2-09: Verovatnoća pojave maksimalnih dnevnih padavina za Doboj. S obzirom da posmatrano područje pripada niskoj peripanonskoj oblasti. Sneg se na ovom području javlja uglavnom od novembra do aprila. Brčko. Stvarni broj dana sa snegom i snežnim pokrivačem je manji od dužine perioda sa pojavom snega i snežnog pokrivača između srednjih graničnih datuma. junu i oktobru. dok na podrčju Doboja prosječna maksimalna visina snežnog pokrivača iznosi 50cm. Srednji broj dana sa snežnim pokrivačem većim od 1cm na analiziranom području se kreće u opsegu od 31 (Brčko) do 52 dana (Doboj. Bijeljina. Prema podacima datim u tabeli T. Derventa. period 19511985. 112 dana). Studija uticaja na okolinu – Lot 1 98 . U prosjeku se javlja jedan dan sa poledicom u okolini Doboja. Modriča 131. Tabela T. Prosječna maksimalna visina snežnog pokrivača u priobalju Save se kreće oko 30-40cm. poledica ili pak smanjena vidljivost usled čestih magli i sumaglica. Broj dana sa padavinama jačeg intenziteta (≥10 mm) je najveći u toku leta.

9 1.9 5.6 2. a naročito maksimalnih vrijednosti klimatskih elemenata.5 2. Betnje. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 99 .8 2. Podnovlja i Ritešića s lijeve strane i Brijestova.1 7. Od Modriče (do oko 38 km) ove dionice trasa je položena u suženom kanjonu rijeke Bosne koji se probija između okolnog izdignutog reljefa od Vukosavlja.2. Nadmorska visina u koritu Bosne raste uzvodno (od donjeg prema njenom gornjem toku) i to od 100.2 4.2.1 5. Tabela T.3 0. lokalni topografski uslovi doprinose i pojavi magle. Tako se u Dobojskoj kotlini javlja relativno veliki broj dana sa maglom.3 0.4. ravničarsko je područje do Modriče (17 km). Botajice. s izuzetkom pojedinih izdignutih dijelova reljefa koji mogu biti i viši. Donje Babešnice.9 3.8 6.0 8. Na pojedinim mjestima kanjon se sužava na svega nekoliko stotina metara. na analiziranom području u narednim periodu može se očekivati dalji rast temperature vazduha sa prosječnom brzinom od 0.8 0. uz povećanu učestalost talasa toplog vremena u letnjem periodu. 4.3.4 1.3 0.9 34.2 0.3 0.2 MESEC I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII God.8 0.4 0.0 0.6 5. smanjenje godišnjih količina padavina za oko 15%.2 4.7 6. a na samim obroncima do lokaliteta Cerik u pravcu Koliba (14 km dionice) i dalje u pravcu mjesta Vukosavlje nadmorska visina dostiže i do 182 m. dok se kod padavina mogu očekivati učestalije olujne nepogode sa većim intenzitetom kiša kratkog trajanja ili pak. i rijeke utiču na obrazovanje i zadržavanje magle povećanjem vlažnosti vazduha u rečnim dolinama i kotlinama.5 7.8 Zaključne konstatacije Prema rezultatima istraživanja lokalne klime u okviru projekta izrade prostornog plana Republike Srpske i procjene mogućih regionalnih klimatskih promјena kao odraza globalnih promјena klime.5 8.6 7.2 m na mostu u Modriči do 125 m u Čivčijama.4 1.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4.1 36. poledice.0 3. Osim reljefa.2 5.1 78.4 3. Koprivne i Kožuhe s desne strane rijeke Bosne. čija nadmorska visina raste od oko 90 m na Savi do 100 m u Odžaku. Nadmorska visina ovih okolnih terena izvan područja koje se prezentira iznosi u prosjeku od 200 do 350 m. znači da će maksimalne temperature vazduha sve češće prevazilaziti dosadašnje apsolutne ekstreme.5 6.2-06).6 6.8 1. To u slučaju termičkog režima i režima padavina koji su u ovom elaboratu detaljnije analizirani.9 12.0 0. i veći porast učestalosti i intenziteta klimatskih ekstrema.1 6.1 0. Geomorfološke karakteristike Projektirana dionica koridora Vc od Svilaja prema jugu. Izdignuti dijelovi terena imaju talasaste i izlomljene forme reljefa sa strmim nagibom podložnim vodnoj eroziji. Nadmorska visina se postepeno penje prema jugo-zapadu od 105 m.9 13.4. veća učestanost ledenih kiša.5 40.2-06: Broj dana sa maglom METEOROLOŠKA STANICA Broj dana sa maglom Derventa Modriča Brčko Doboj 4. magli i drugih nepogoda karakterističnih za ovaj region. u prosjeku 78 dana godišnje.3°C po deceniji.0 3.9 6.2 2.3 0. 4.1 1.0 6. Na lokaciji Modriče prosečan godišnji broj dana sa maglom iznosi 37 dana (Tabela T.3 5.7 Pojava magle Pored uticaja na režim vetra.6 3.

a sa lijeve Foča. Područje koje se analizira je mnogo šire i zahvata brdsko planinski prevoj preko Male Bukovice. Prisada. inžinjersko-geološke i geotehničke karakteristike10 4.4 ove Studije. U sastav gornjokrednih sedimenata ulaze: pločasti laporoviti krečnjaci. tj. Aluvijalne terase Usore (Polje. Grafički prikaz geoloških podataka dat je u grafičkim prilozima 12. ali relativno dobro obrastao vegetacijom. kenozoika. Geološke katakteristike terena U geološkoj građi terena duž koridora Vc na potezu od Svilaja do Doboja. Struke) opkoljene su sa sjeverozapada platoom koji se zove Alibegovci i Debelo Brdo a sa jugo-istoka Brezikom. glinci. Blago zatalasani reljef karakterističan je za lijevu stranu toka rijeke Bosne na području Johovca. obično su tektonski. 4.Geotehnički istražni radovi i geomehanika.4.3.2. ofiolitskom melanžu izgrađenom od sedimentnih stijena (pješčari. gdje serpentiniti leže iznad ili pored sedimentnih stijena. te kvartara. Lug. zastupljeni su mezozojski sedimenti jure i krede. Dijabazi se pojavljuju kao individualizirana tijela. Najstariji mezozojski sedimenti na predmetnom terenu pripadaju jurskoj periodi (J). neogena.4. Nadmorska visina ovoga brdskog područja se kreće i do 350 m pri čemu je reljef dosta valovit i izlomljen.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Od Čivčija (38 km) do ušća Rudanke u Bosnu (između 51 i 52 km). • Mezozoik (Mz) . Geološke. Kraj trase autoputa (LOT 1 od 62 634 m) završava u aluvijalno – diluvijalnoj zaravni rijeke Usore koja je pritoka Bosne. Najznačajniji vodotoci na desnoj strani ove dionice su Lukavica i Grapska rijeka koja se u nju ulijeva. Oglađenovca i Omanjske. Za potrebe izrade projektne dokumetacije autoputa u koridoru Vc.1-12. hidrogeološki i inženjerskogeološki radovi 10 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 100 .2. brečoidni krečnjaci i pločasi mrkocrveni laporoviti krečnjaci. • Kenozoik (Kz) Kenozoik je predstavljen sedimentima tercijara i kvartara. trasa autoputa prolazi kroz proširenu aluvijalnu terasu rijeke Bosne. odnosno paleogena. . rožnjaci) sa olistolitima silificiranih krečnjaka i magmatskih stijena (spiliti. na dionici LOT1 izrađena je posebna projektna dokumentacija koja detaljno tretira geološko karakteristike predmetnog prostora.1.Jura (J) Ovi sedimenti zauzimaju prostor od rijeke Rudanke i mjesta Mala Bukovica (na sjeveru) do Alibegovaca (na kraju dionice Koridora Vc).3. Spiliti se obično pojavljuju kao pillow-lave ili brečaste pillow-lave.Gornja kreda (K2) Ovi sedimenti izgrađuju manji dio terena u neposrednoj okolini Doboja. Zarječe i Rudanka Dalje prema Doboju rijeka Bosna dolazi iz pravca jugo-istoka gdje se probija kroz uski kanjon između Kostajnice i Šušnjara. Produkt su submarinskih izliva. dok se okolni dio reljefa mjestimično blago spaja sa spomenutom aluvijalnom terasom. Ova dokumantacija priložena je u grupi projekata C . ali i na području Osječana i Grapske s desne strane. Odnosi ovih magmatskih stijenskih masa sa sedimentnim tvorevinama ofiolitske zone. dijabazi i serpentiniti). Kladara i Velike Bukovice.

2) izgrađen je od konglomjerata. pješčara. Razvijeni u krečnjačko-pješčarskoj faciji i faciji fliša. uglavnom kvarcnim šljunkom koji je pomješan sa pijeskom i glinom. Naslage sarmata izgrađene su od oolitičnih krečnjaka.E2 . glina i lapora. Detaljna pozicija pojedinih stratigrafskih članova eocena vidi se u priloženim kartama i profilima. konglomjerata i pjeskovitih krečnjaka. pješčara i uglja.E) Ove stijene zauzimaju manji dio terena u okolini ušća Usore u Bosnu i oko Alibegovića i Karuše. dok je pliokvartar (Pl.E1 . tankouslojeni glinci. Karbonatni paket izgrađen je od masivnih do bankovitih krečnjaka. glinoviti laporci i rjeđe konglomjerati. glinci i rjeđe krečnjaci. . i to: .masivni bankoviti pješčari.Paleocen .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija U okviru tvorevina tercijarnog sedimentnog kompleksa izdvojene su naslage koje pripadaju paleogenu i neogenu.flišnog razvoja. Naslage panona sastoje se od lapora.Neogen (N) je predstavljen sedimentima miocena i pliocena.2) i gornji miocen (M32).Q). lapora. Mlađi miocenski kompleks (M3).Eocenski sedimenti (E) Ovi sedimenti zauzimaju prostor zapadno od trase Koridora Vc. od Vrbovca (na sjeveru) do Modriče i Jakeša (na jugu) i prostor duž obje obalne strane Bosne. dok je gornji miocen razvijen u faciji laporovitih glina. laporovitih krečnjaka. panon (M31. Detaljna pozicija pojedinih stratigrafskih članova miocena vidi se u priloženim kartama i profilima.sitnozrni i srednjezrni pješčari sa gradacionom slojevitošću u alternaciji sa alevrolitima i rijeđe laporima.razvijen je u faciji laporovitih pješčara.Q) zauzima iste prostore kao i miocenski sedimenti iznad kojih su taloženi. Donji i gornji miocen (E1 i E2) razvijeni su u faciji klastičnog . Predstavljeni su u dva paketa: klastični i karbonatni. lapora konglomjerata i pješčara. glina.M22) pojavljuje se u faciji organogenih (litotamnijskih) krečnjaka. . alevrolita i glinaca. krečnjaka. Rasprostranjeni su od Svilaja (na sjeveru) do Alibegovića i Karuše (na jugu). laporovitih glina i lapora.donji eocen (Pc. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 101 . Stariji miocenski kompleks (M1. Donji pliocen (Pl1) i Pliokvartar (Pl. . izdvojen je u tri nivoa: sarmat (M31). pješčara i glina.E3 . pjeskovitih krečnjaka. . Unutar paleogenih tvorevina izdvojeni su sedimenti paleocenske i eocenske starosti. sve do Grapske. konglomjerata i laporovitih pješčara. šljunkova. Donji pliocen (Pl1) je izgrađen od kvarcnih pjeskova. laporovitih krečnjaka i pješčara. Miocen (M) Miocenski sedimenti zauzimaju prostor zapadno od trase Koridora Vc. Klastični paket izgrađuju četiri litološka člana: pješčari. Srednji miocen (tortonski kat . alevroliti. od Svilaja (na sjeveru) do Modriče i Jakeša (na jugu) i prostor duž obje obalne strane Bosne sve do Karuše. u litološkom smislu predstavljen željezovitim. .

Razvijeni su na širokom prostoru koji zapravo predstavlja ravničarski dio bosanske Posavine.4. Razlikuju se u pogledu inženjerskogeoloških kategorija. odnosno sedimentne kemijske sa alternacijama mehaničkih i kemijskih naslaga.Kvartarne tvorevine (Q) U ovim sedimentima disponirao je veći dio autoputa. konglomjerati. gabra. gline i pijesci donjeg i srednjeg miocena i pliocena.1-12. glinci. posebne jedinice predstavljaju: pješčari. krečnjaci. Sedimenti treće rječne terase predstavljeni su slabosortiranim mješanim glinovitim i šljunkovito-pjeskovitim materijalom. sedimentima napuštenih korita (am). grupa i jedinica. 4. Sedimenti napuštenih korita sastoje se od siltoznih glina i mulja koji je ispunjen biljnim ostacima.3. Sedimenti facije povodnja se sastoje od sitnozrnih. Sedimenti druge rječne terase predstavljeni su glinama. stijenske mase se mogu razvrstati u litološke komplekse i tipove kako slijedi: Litološki kompleksi U čvrste stijene sa kristalizacionom vezom. glinovitim pijescima. Naslage aluvijalnih nanosa pretežno čine valutice i pjeskovite granule pješčara. Organogeno-barski sedimenti se sastoje od sitnozrnog. te pješčari.2. U skladu sa preporučenom "inženjerskogeološkom klasifikacijom stijena" (prema Međunarodnoj asocijaciji za inženjersku geologiju).4. te konglomjerati gornjeg miocena. krečnjaci. alevroliti i glinci paleocen-eocena.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija . a pojavljuju se i sitnozrni pijesci i manja sočiva sitnozrnog šljunka. U kategoriju dijagenetski slabovezanih stijenskih masa su uvršene laporovite gline. serpentinita. ilitskog sastava. barskim sedimentima (b) i tvorevinama riječnih korita (a). leže šljunkovi i pijesci. laporci.3. karbonatnih stijena. konglomjerati i alevroliti donjeg i gornjeg eocena. Prikaz prostorne raspodjele inženjerskogeoloških osobina sredine dat je u grafičkim prilozima ove Studije od 12. laporoviti krečnjaci. krečnjaci i dolomiti srednjeg trijasa. unutar razmatranog područja. siltovi i zaglinjeni pijesci. konglomjerati i pjeskoviti krečnjaci srednjeg eocena. rožnjaka. jezersko-riječnim (t3) i riječnim sedimentima (t1. Prevladavaju tamnozelene i tamnosive gline. a samo mjestimično. Prevladavaju šljunci aluvijalnog nanosa. te posebno.3. laporoviti pješčari. plastičnih naslaga u kojima dominiraju pijesci. glinoviti laporci. sedimentima facije povodnja (ap). amfibolita i drugih stijena. Debljina ovih sedimenata ne prelazi 2 m. Predstavljeni su sljedećim genetskim tipovima: terasnim. prema strukturnoteksturnim i fizičko-mehaničkim osobinama. glinci. spilita. pijesci i pješčari. brečoidni krečnjaci i laporci gornje krede. laporoviti krečnjaci. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 102 . Prva riječna terasa markirana je odsjekom koga su oblikovali subrecentni meandri rijeke Bosne. Debljina ovih naslaga je do 5m. rožnjaci i silificirani krečnjaci jurske starosti. plastičnog materijala i biljnih ostataka. sedimenti facije povodnja. a na dubinama 8 m ispod glina.2). Inženjerskogeološke karakteristike Stijenske mase duž razmatranih trasa su heterogenog sastava i anizotropnog sklopa. kvarcita.3. koji ukazuje na njihovo proluvijalno porijeklo. kvarcporfira. Debljina ne prelazi 5 m. krečnjaci. žućkastim zamuljenim glinama. pješčari.

Predstavljaju povoljnu sredinu za izgradnju saobraćajnice. U cjelini gledano. Posebno nepovoljnim bi bilo postavljenje tunela sa relativno malim nadslojem visine manje od 10 m a izvođenje predusjeka. Seizmotektonske karakteristike Najvažnija i najaktivnija epicentralna područja na teritoriji BiH su: Treskavica . dijabazima i serpentinitima. Dabarsko polje. odnosno pleistocena i holocena. Žepče. U dijelu trasa uz Dobjoj trasa se oslanja na laporovite i brečoidne krečnjake u izmjeni sa laporcima gornje krede i sredinu jurskog ofiolitskog melanža. Drinovci.Bugojno. Inženjerskogeološki i fizičko-mehanički parametri slični su završnom dijelu prethodne dionice. Prvi dio trase je na riječnoj terasi. Završni dio trase položen je na sedimentima rječne terase koji predstavljaju povoljnu sredinu za izgradnju. usjeka. u cjelini stabilan. Zenica . • naborno-rasjedna zona.Doboj Jug je na poplavnim i riječnim sedimentima. Ljubuški. siltovi.Sarajevo. Stolac. To su preovlađujuće stišljivi materijali ali se teren doima stabilnim zbog zaravnjenosti. pijesci. veoma povoljni.Travnik. Preostali dio trase se nalazi na sedimentima rječnih terasa. zasjeka i temeljenje objekata u relativno velikim nagibima nije preporučljivo. U okviru Osnovne neotektonske karte SFR Jugoslavije M 1: 500. Banja Luka. To su umjerenije raspadnute i rastresite naslage tvrde konzistencije i umjerene čvrstoće. Foča.000. 4. i • naborna zona. Teren pred Doboj Jug izgrađuje tektonizirani melanž unutar kojega su zastupljena serpentinska i spilitska magmatska tijela. meki su. Litološki tipovi Ovoj kategoriji stijenskih masa sa kristalizacionom vezom pripadaju magmatske stijene predstavljene spilitima.3. Mostar. Dionica od Srnave do Osječana gornjih trasa je u terenu izgrađenom od kvartarnih naslaga.4.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija U kategoriju nevezanih stijenskih masa uvršteni su pliokvartarni šljunci. Karakteristike materijala koji izgrađuju ovaj dio terena slične su onima iz prethodno opisanog. Ljubinje. Jajce . Ove materijale odlikuje velika raspadnutost i rastresitost. ali je teren zbog zaravnjenosti. Drugi dio (dužine oko 2km) se nalazi na plavinskim sedimentima i manjim dijelom. Dokanovići. stabilni su i nisu stišljivi. odnosno. Nevesinje i Drežnica. gline. teritorija BiH od jugozapada prema sjeveroistoku podijeljena je u tri tektonske oblasti: • rasjedna zona. potez unutar gornjokrednih i jurskih tvorevina predstavlja sredinu loših inženjerskogeoloških karakteristika i slabih fizičko-mehaničkih svojstava. Treći dio trase je na rječnoj terasi dobrih fizičko-mehaničkih svojstava. slabe čvrstoće i promjenjive. meke konzistencije i slabe čvrstoće. Početni dio sektora Osječani Gornji . Barske tvorevine i plavinski sedimenti su stišljivi. pijesci i gline te šljunci. ilovače i muljevi različitih genetskih tipova kvartara. Prvi kilometri su na jako raspadnutim i rastresitim naslagama. u cjelini gledano. Livno. barskim i sedimentima rječnog korita. umjerene do velike vodopropusnosti. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 103 .

Maksimalni intenzitet zemljotresa na rečenom potezu je VI i VII o MCS. unutar rasjednih zona mogu se izdvojiti dominantni lineamenti. dubinski rasjedi su najčešći uzroci pojava zemljotresa. Tektonski. Slika 4. odnosno intenzitetom. kada nema pojava potresa. daje se prikaz samo onih seizmičkih zona koje obuhvataju širi prostor razmatranog koridora. to ne znači da u određenom momentu Studija uticaja na okolinu – Lot 1 104 . Dervente. izvori su tektonskih impulsa duž kojih pojedini blokovi ne miruju. od Svilaja do Maglaja. a u priloženoj karti prikazan je prostorni raspored epicentara u odnosu prema koridoru Vc. zbog čega blokovi osciliraju različitim amplitudama i frekvencijama. Uzrok su termodinamički procesi u potkornim dijelovima. A upravo na teritoriji BiH. Rasjedi doline rijeka Save i Bosne Ovo područje obuhvata okolinu Bosanskog Broda i Odžaka. i to: rasjedi doline rijeka Save i Bosne i tuzlanski rasjed. ova zona najvećim dijelom zahvata "južni savski rasjed" i duboki rasjed dolinom rijeke Bosne. Realno je pretpostaviti da se izjednačavanje napona u zoni "savskog rasjeda" vrši postupno.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija U okviru ove Studije. u dugom periodu. dok je duž rijeke Bosne. Zone dubinskih rasjeda ujedno predstavljaju i prostore savremenih tektonskih pokreta. Bosanskog Šamca i Modriče.4-01: Seizmološka karta Bosne i Hercegovine za povratni period od 100 godina Rasjedna zona Dubinske frakture u zemljinoj kori manifestirane rasjednim zonama. intenzitet potresa VIIo MCS. Međutim. Duž koridora Vc u sjevernoj Bosni.

dubinske rasjede duž Save i Bosne. da s obzirom na strukturno-tektonske. Na ovom potezu. Gnionica i dr. te savremena kretanja tuzlanskog bloka. u kom je najdominantniji vodotok rijeka Bosna sa velikim brojem pritoka (Usora. Glogovica. na fonu spuštanja. treba smatrati potencijalnim žarištima zemljotresa. različitog stepena izdašnosti. Spreča. ovaj rasjed je aktivan i u savremenom dobu. što se može prihvatiti kao kontinuitet akviferske sredine. u kojoj su generalno formirane izdani sa slobodnim nivoom. Plavuša. Na dionici LOT 1 trasa je položena duž aluviona rijeka Bosne i Save. odnosno Studija uticaja na okolinu – Lot 1 105 . prolazi aluvijalnim područjem rijeka Bosne i Save. uraditi detaljnu seizmičku rejonizaciju. kako u planu. Tuzlanski rasjed Ovaj rasjed je trasiran gravimetrijskim mjerenjima i registriranim epicentrima na potezu ZvornikTuzla-Doboj. karakterističnom i po hipsometrijski najnižoj poziciji. istraživani prostor ne možemo promatrati kao jedinstvenu izdan. U širem području Doboja. Zbog toga. Prema navedenim pojavama. Bosnica. trasa autoputa na dionici LOT 1 presijeca ili tangira akvifersku sredinu međuzrnske i pukotinsko-kavernozne poroznosti.).Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija neće doći do naglog oslobađanja energije i pojave zemljotresa. U skladu sa pojedinim litološkim tipovima promjenljivih i neujednačenih fizičko-hemijskih svojstava. 4.5. Potrebno je istaći. Hidrogeološke i hidrografske karakteristike i njihove hidrološke značajke 4. koje se smjenjuju u geološkom planu i profilu. imamo više ili manje izražene karakteristike vodopropusnosti u predmetnom stijenskom materijalu. Rijeka Sava. Babešnica. Botajička. skokoviti pokreti blokova duž ovog rasjeda su relativno rijetki. odnosno litološkom kompleksu pukotinske. presijecajući ili tangirajući gotovo sve prethodno navedene vodotoke (Bosnu na velikom broju lokacija). označava tipičan ravničarski vodotok širokog aluvijalnog područja i čini gotovo kompletnu sjevernu granicu BiH prema Republici Hrvatskoj. Ljubioča. pukotinsko-kavernozne. u koju se ulijeva Bosna kod Bosanskog Šamca. Prema hidrogeološkim značajkama stijenskog materijala.1. te zato nisu registrirane pojave zemljotresa veće učestalosti. u narednoj fazi projekta trebalo bi za pojedine objekte. moguće je konstatovati da istraživani prostor pretežno karakteriše brdovito-ravničarski reljef. Lukavica. i doline Spreče. na fonu izdizanja. nego kao asocijacije stijena različitih hidrogeoloških karakteristika. Zbog toga ovo područje treba seizmološki detaljnije ispitati. Posredni indikatori postojanja dubinskog/ih rasjeda su i pojave termalnih i mineralnih voda duž ovog poteza. također bi trebalo uraditi seizmičku rejonizaciju. tako i u profilu. Na lokaciji Karuše. dionica LOT 1 na koridoru Vc završava presijecajući ovu pritoku nakon čega započinje dionica LOT 2. Međutim. posebno u smislu korekcije seizmičkog hazarda. inženjerskogeolopške i geomehaničke karakteristike tla. Hidrogeološke karakteristike Sljedeći usvojenu trasu autoputa na koridoru Vc u prostoru obuhvata LOT-a 1. smještenoj u blizini ušća rijeke Usore u Bosnu. uticaj potresa na objekte buduće saobraćajnice može biti znatan. ili međuzrnske poroznosti. odnosno. koje gravitiraju ovom slivnom području. Trasa na LOT-u 1 najvećim dijelom (izuzev dionice 6). u neposrednoj blizini naselja Svilaj trasa na koridoru Vc prelazi predmetni vodotok i ulazi u prostor BiH.5. Lovnica. S obzirom na veličinu predmetnog linijskog objekta.

Matuzići. Ovo se naročito odnosi na područja zona zaštite izvorišta za javno vodosnabdijevanje u Odžaku. na potezu od stacionaže km 59+000 do 61+600 trasa prolazi u neposrednoj blizini postojećih zona sanitarne zaštite izvorišta Kraševo lociranih sa lijeve strane trase u pravcu jugoistoka. Shodno podacima iz prethodno provedenih hidrogeoloških istraživanja i eksploatacionih crpljenja vodozahvatnih objekata.3. potencijalno negativne uticaje na podzemne Studija uticaja na okolinu – Lot 1 106 . U vezi sa naprijed iznesenim. Ostali stijenski kompleksi u okruženju imaju karakteristiku sekundarnog vodonosnika. Podzemna voda stacionirana u aluvionu rijeke Bosne.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija vodoobilnosti. Prikaz hidrogeoloških značajki terena po dionicama duž trase na LOT-u 1. Save. te 3 izvorišta za vodosnabdijevanje dijela Opštine Usora. Koeficijenti filtracije ovdje su registrirani u granicama K = 10-4 m/s do K = 10-5 m/s. podzemne vode koriste se za vodosnabdijevanje naseljenih mjesta. ali uz poduzimanje svih potrebnih mjera prevencije i minimiziranja negativnog uticaja na podzemne vode. Uvažavajući iznijeto. na potezu od stacionaže km 49+500 do 52+000 trasa prolazi u blizini postojećih zona sanitarne zaštite izvorišta Rudanka lociranih sa desne strane trase u pravcu zapada. u zahvatu koridora u širem rejonu Odžaka. s kojih se vodom obično snabdijeva manji broj individualnih stambenih objekata. Tako se prosječna debljina aluvijalnih naslaga na potezu od Doboja do Modriče kreće od 8-15 metara. Prihranjivanje ovog akvifera dominantno se vrši vodama rijeke Bosne i manjim dijelom vodama rijeke Save. na potezu od stacionaže km 41+00 do 42+000 trasa prolazi u blizini predloženih zona sanitarne zaštite izvorišta Bare-Osječani lociranih sa lijeve strane trase u pravcu istoka. Kapacitet po bunaru osciluje također od 5 do 20 l/s. MZ Osječana. Modriče. konstatuje se da kvartarni (Q) aluvijalni vodonosnici (stijene međuzrnske poroznosti) egzistiraju kao primarna akviferska sredina. zadržavamo se na označavanju kritičnih područja u karti ograničenja vezano za vodne resurse (prilog br. iznimno 20 l/s. ima za cilj skretanje pažnje na karakteristične kritične lokacije. Karakteristike podzemnih voda stacioniranih u aluvijalnoj terasi rijeke Bosne. te Usore (Alibegovci. u čijem neposrednom ili širem okruženju. Doboja (Rudanka). Na nekoliko lokaliteta unutar aluvijalnih sedimenata rijeka Bosne. odnosno: na potezu od stacionaže km 10+700 do km 17+000 trasa prolazi predloženom III zonom sanitarne zaštite izvorišta vode za piće u Odžaku.Ularice). 12. Na potezu Modriča – Svilaj. Tešnja (Kraševo). Debljina šljunčanih naslaga na ovom prostoru kreće se od 50-100 metara. Tešnju i Usori. nalazi se nešto veća akumulacija podzemnih voda stacionirana u intergranularnoj sredini. koeficijenti filtracije su reda veličine od K = 103 m/s do K = 10-4 m/s. pa i Usore.5. Osječanima. Izdašnost po jednom bunaru kreće se od 2 do 15 l/s. sva karakteristična mjesta po dionicama LOT-a 1 označena su u našem području razmatranja sa jedanaest (11) narandžastih prostornih pozicija. Radi se o višeslojnoj akumulaciji podzemnih voda sa diferenciranim vodonosnim slojevima po dubini.) shodno osjetljivosti i ranjivosti vodonosnika tj. kako bi se negativni efekti spriječili. Dobojjuga (Havdine). a transmisivnost od 10-3 do 10-4 m2/s. moguće je iskazati kroz osnovne hidrogeološke parametre. podzemnih voda razmatranog područja. a transmisivnost T = 10-2 do 10-4 m2/s. veoma je značajan resurs pitke vode za stanovništvo nastanjeno duž toka. Narandžastom šrafurom označava se vodonosno područje kroz koje autoput može proći. Doboju. Važnija izvorišta vode za piće locirana su u neposrednom okruženju opština Odžak. što zavisi od toga koji su vodonosni slojevi zahvaćeni. autoput kao linijski objekt u budućnosti može izazvati određene. Koridor Vc od Modriče do Svilaja prolazi centralnim i zapadnim dijelom pomenutog akvifera. odnosno potpuno anulirali.

a koja čini akvifersku sredinu.787 do oko 13+800. Odžak – Vukosavlje Na ovoj dionici trasa prolazi kroz dva karakteristična osjetljiva poteza. kraja dionice na kojem trasa prelazi preko rijeke Bosne. koje predstavljaju glavnu akvifersku sredinu s koje se vrši zahvatanje podzemne vode u svrhu vodosnabdijevanja naseljenog mjesta Odžak. odnosno otvorenog vodotoka.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija vode. te provjeriti sve navedene osjetljive poteze u ovoj studiji. Dionica 3. Opisani prostor na potezu od stacionaže km 39+800 do km 44+000 pripada prostoru Osječani. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 107 .787. na stacionaži oko km 37+150. U prostoru između stacionaža od km 45+800 do 46+624. koja je karakteristična kontaktna tačka autoputa sa otvorenim vodotokom na ulasku u BiH. Dionica 2. kojim bi se uočene nepovoljnosti u fazi Idejnog projekta. kao i okolnih naselja koja mu administrativno pripadaju. Drugi potez je od stacionaže oko km 16+900 do 17+289. Dionica 4. Potez trase do stacionaže km 2+925 nalazi se u faciji povodnja. ili u potpunosti eliminirale. druge riječne terase rijeke Bosne (t2) koja je prirodan nastavak prethodnog poteza iz prve dionice. ograničile. Ovaj potez zastupljen je od stacionaže km 2+925 do 10+890.000. koja potencijalno egzistira kao akviferska sredina. na ovom potezu trasa presijeca rijeku Lovnicu. prolazi aluvijalnim sedimentima rijeke Bosnice. Drugi potez je od stacionaže oko km 38+050 do 38+175. Od stacionaže km 23+350 do km 28+000 trasa presijeca meandar rijeke Bosne na tri mjesta. gdje trasa presijeca rijeku Bosnu. gdje je pozicionirano izvorište Bare-Osječani. Od stacionaže km 6+000 na kratkom dijelu tangira treću riječnu terasu (t3).139. Stoga se nameće potreba nužnog preventivnog djelovanja. odnosno istim sedimentima na potezu stacionaže km 42+250 do km 44+000. Nakon završetka istražnih radova potrebno je izraditi detaljnu hidrogeološku kartu užeg pojasa oko autoputa u M 1:5. odnosno do kraja dionice 1. Dionica 1. Svilaj – Odžak Na ovoj dionici trasa prolazi kroza dva karakteristična osjetljiva poteza. a zatim do stacionaže km 29+000. trasa završava u istim sedimentima.010 tj. Vukosavlje – Podnovlje Na ovoj dionici trasa prolazi jednim karakterističnim osjetljivim potezom. Prva pozicija je prelazak rijeke Save. Istovremeno. Posebna pažnja. te nadalje Glavnog projekta izbjegle. Drugi osjetljivi potez je na prvoj i drugoj riječnoj terasi rijeke Save i rijeke Bosne (t1 i t2). kao najosjetljivije područje u smislu zaštite podzemnih voda. Prvi je od stacionaže km 10+890. odnosno aspekt ugroženosti akviferske sredine. pritoku rijeke Bosne. Na trećem potezu od stacionaže km 39+800 do 40+500 trasa prolazi desnom obalom prve riječne terase (t1) rijeke Bosne. odnosno područje u kom je smještena predložena zona sanitarne zaštite izvorište vodovoda u Odžaku. Prvi potez je od stacionaže km 35+400 do 37+800 na kojem trasa prolazi preko prve riječne terase rijeke Bosne. daje se u smislu zaštite vodnih resursa kao postojećih i potencijalnih izvorišta u cilju vodosnabdijevanja stanovništva. uvažavajući hidrogeološki aspekt. Podnovlje – Johovac Na ovoj dionici trasa prolazi kroz tri karakteristična osjetljiva poteza.

4. Na potezu od stacionaže 50+000 do 52+000 sa desne strane trase. Dionica 6. koja se registruje u neposrednoj podlozi autoputa. desnu pritoku Bosne. Na predmetnom potezu trasa također tangira desnu obalu rijeke Bosne. Od stacionaže oko km 52+250 do 52+450 trasa presijeca rijeku Bosnu. Ovdje se naglašava i prolazak trase na potezu od stacionaže km 50+000 do 51+250. gdje dominantan uticaj na režim podzemnih voda ima rijeka. kako sa aspekta građenja. smješteno u aluvionu vodotoka Usora. Ovi podaci ukazuju na neravnomjernost filtracionih karakteristika vodonosnog šljunčanog sloja i njegova različita zalijeganja po dubini na prostoru izvorišta. što obezbjeđuje zadovoljavajuće uslove za samoprečišćavanje infiltracionih voda. Uz njihovu pomoć su prikupljeni. Na desnoj obali rijeke Usore nalazi se izvorište Kraševo. nalazi se izvorište Rudanka sa usvojenim zonama sanitarne zaštite. Na ovom potezu trasa ostvaruje neposredan kontakt sa lijevom obalom rijeke Usore (izvorišta Makljenovac.139 do 50+000 trasa prolazi dugim osjetljivim potezom aluvijalnih sedimenata prve riječne terase rijeke Bosne. U mnogim slučajevima. u dužini cca 1. Ularice i Alibegovci). gotovo nepropusni jurski (J) melanž koji pretstavlja izuzetno pogodnu sredinu.5 km autoput prolazi neposrednim rubnim područjem izvorišta Kraševo. te prezentirani u Studiji detaljni podaci o izvorima koji se koriste za javno vodosnabdijevanje gradova i prigradskih naselja.1. slabo vodopropusnih krečnjaka. tako i zbog blizine izvorišta Makljenovac. Sa aspekta uticaja autoputa na podzemne vode. masivnih do bankovitih. u neposrednoj blizini eocenskih pjeskovitih krečnjaka.209). Udaljenost izvorišta Kraševo od rijeke Usore je oko 300 m. koji ima dominantan uticaj na režim podzemnih. kako zbog već opisanog stanja. Rudanka – Karuše Na stacionaži cca km 59+000. gdje je ostvaren kontakt jurske vodonepropusne sredine sa paleocen-eocenskim slabovodopropusnim krečnjacima i aluvijalnim sedimentima (prva riječna terasa) rijeke Usore. potrebno je obratiti posebnu pažnju na prethodni potez. ni Studija uticaja na okolinu – Lot 1 108 . Prema rezultatima istražnog bušenja i opitnih crpljenja u prethodnim istraživanjima utvrđena je različita debljina aluvijalno – terasnih naslaga. Ularice i Alibegovci. Treba istaknuti da trasa autoputa u zoni izvorišta Kraševo. na kojem trasa presijeca rijeku Lukavicu. Prema položaju trenutnog rubnog vodotoka Usore i izvorišta Kraševo. koji nisu primarna akviferska sredina ali imaju karakteristiku vodonosnika. te Kraševa sa kojih se vodom snabdijevaju naselja u opštinama Usora i Tešanj. očito je da se prihranjivanje aluvijalno terasnih naslaga vrši pravcem sa jugoistoka. koje se nalazi sa lijeve strane trase u pravcu jugoistoka. kao i izvorima lokalnog karaktera. kao i različite crpljene količine pri određenim sniženjima nivoa vode u istražnim i eksploatacionim vodozahvatnim objektima izvorišta Kraševo. E). preko čijih prostora prolazi razmatrana dionica. i to na lijevoj obali rijeke Bosne. Johovac – Rudanka Na početku ove dionice.1.5. čitavom dužinom položena sa lijeve strane obalnog područja rijeke Usore. kao i komunalnih vodovodnih poduzeća u tim Općinama. trasa autoputa prolazi kroz područje Paleocen-eocenskih (Pc. Izvori podzemnih voda za vodosnabdijevanje Tokom izrade Studije uticaja na okoliš za LOT 1. sačinjena je od materijala karakterističnih za faciju povodnja (ap).Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Dionica 5. te tektonizirani. koju u hidrogeološkom smislu također karakteriše veoma niska vodopropusnost (k = 10-7 m/s). također. Istovremeno u hidrogeološkom smislu posmatrano. trasa prolazi potezom koji predstavlja kontinuitet prethodne dionice. obrađivači za aspekt vodnih resursa kontaktirali su predstavnike svih šest Općina. te dijelom sa sjeveroistoka (lijeva strana rijeke Usore). Pojava sedimenata intergranularne poroznosti. tako i sa aspekta sredine pogodne za očuvanja okoliša. dok se predmetno izvorište nalazi sa desne strane istog vodotoka. Na dionici od stacionaže km 46+624. U neposrednoj blizini stacionaže km 59+000 trasa se približava rasjednom području do kraja dionice 6 (stacionaža km 62+634.

od opština su prikupljeni podaci o svim izvorima. Značajne informacije vezano za izvorišta za vodosnabdijevanje.5. kao i vodovoda Osječani u Opštini Doboj. Važnija izvorišta podzemnih voda u sistemu javnog vodosnabdijevanja duž trase LOT-a 1 u području istraživanja locirana su u opštinama Odžak. Prilikom polaganja trase vodilo se računa da se izvorišta javnih sistema za vodosnabdijevanje gore navedenih gradova i naselja duž dionice LOT 1. U razmatranom prostoru istraživanja nalazi se određeni broj lokalnih izvora koji nisu uključeni u sistem javnog vodosnabdijevanja opština na čijim se teritorijima nalaze.3. sa desne strane trase na udaljenosti oko 2000 m u pravcu zapada u mjestu Donji Svilaj-zaseok Poljari. Johovac . Na širem prostoru duž trase LOT-a 1 postoje podzemne voda koje se nalaze uglavnom u aluvijalnim terasama stacioniranim duž rijeke Bosne i pritoka. Iz aluviona rijeke Usore vodom se snabdijevaju naselja u opštinama Usora i Tešanj.Zone sanitarne zaštite izvorišta Kraševo – Opština Tešanj.na temelju Odluke o zonama sanitarne zaštite i zaštitnim mjerama vodocrpilišta u Odžaku. Iz aluviona rijeke Bosne vrši se vodosnabdijevanje Doboja.na temelju Odluke o provođenju prostornog plana Opštine Tešanj (dionica 6. Rudanka.2. Modriče i Odžaka.5. Dionica 1. Sa ovog bunara snabdijeva Studija uticaja na okolinu – Lot 1 109 . kao što su Matuzići.5. Svilaj – Odžak Izvori na Opštini Odžak Na stacionaži autoputa km 2+000.) prikazane su zone sanitarne zaštite izvorišta koja su u sistemu javnog vodosnabdijevanja. kao i pomoć u planiranju monitoringa vodnih resursa duž LOT-a 1 za faze građenja i korištenja autoputa dobivene su od Javnog preduzeća za vodno područje slivova rijeke Save u Sarajevu i Republičke direkcije za vode U Bijeljini. te niz manjih sela stacioniranih u dolini rijeke Bosne. za čije potrebe se zahvataju manje količine vode. U tom kontekstu. Službeni glasnik Opštine Doboj. a koja su smještena uz rijeku Bosnu i njenu pritoku rijeku Usoru. Svilaj – Odžak) .3.Rudanka). Ovi lokalni izvori se koriste za vodosnabdijevanje stanovništva u naseljima. Popunjeni upitnici od strane predstavnika opština i vodovoda duž trase LOT –a 1. kao i podaci o kvalitetu podzemnih voda dati su u Prilogu 12. Za sagledavanje i sveukupni prikaz aspekta vodnih resursa uzduž trase. a za potrebe izrade Studije. kao i njihove pripadajuće vodozaštitne zone izbjegnu što je više moguće.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Općine. pa su se oni prikupljali i od Mjesnih zajednica.Karuše).Zone sanitarne zaštite vodocrpilišta u Odžaku . broj 2/04 (dionica 1. prikazane su: . nalazi se lokalni bunar. broj 9/85 (dionica 5. Službeni glasnik Opštine Odžak. Čivčije i Kotorsko. koji se prezentiraju u nastavku po dionicama a ucrtani su u kartu ograničenja za vodne resurse (Prilog 12. Ovdje se ističu značajna izvorišta podzemne vode sa kojih se vrši vodosnabdijevanje gradova i sela. U tom kontekstu.). a koje su predložene na bazi novih istražnih radova. u Prilogu 12. Također.3. Na karti ograničenja vezano za vodne resurse (Prilog 12. a koje su utvrđene usvojenim Odlukama o zaštiti ovih izvorišta. prikupljeni tokom izrade ove studije. čiji je popis naveden u popisu korištene literature i dokumentacije. Rudanka . prikazane su i predložene zone sanitarne zaštite izvorišta vodovoda u Odžaku. zatim više manjih naselja. ni Komunalna poduzeća nisu imali podatke o lokalnim izvorima. . kroz čija područja autoput prolazi ili se nalazi u njihovoj neposrednoj blizini. Doboj i Tešanj. korišteni svi dostupni izvori. te novih važećih pravilnika u FBiH i RS o uslovima za određivanje zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta koja se koriste ili planiraju da se koriste za piće.Zone sanitarne zaštite izvorišta Rudanka-Opština Doboj-na temelju Odluke o zaštiti izvorišta Rudanka.

godine (Službeni glasnik Opštine Odžak. nije utvrđen na osnovu sprovedenih istražnih radova. Na stacionaži autoputa km 4+500. Zaštita izvorišta vodovoda u Odžaku trenutno je utvrđena Odlukom o zonama sanitarne zaštite i zaštitnim mjerama vodocrpilišta u Odžaku. a provodi ga Zavod za javno zdravstvo Tuzlanskog kantona i Sodaso Holding Tuzla. Izdašnost ovog bunara je oko 9. nalazi se izvorište u sistemu javnog snabdijevanja u Odžaku. U periodu nakon toga izvedena su još tri bunara na istom prostoru i svi navedeni zahvatni objekti su i danas u upotrebi. Za izvorište Odžaku u decembru 2005. jer zone sanitarne zaštite. Iz tog razloga. sa desne strane trase na udaljenosti oko 1400 m u pravcu zapada u mjestu Vrbovac. sa lijeve strane trase na udaljenosti oko 2300 m u pravcu zapada. Oko 250 domaćinstava u naseljima Prnjavor. Na stacionaži autoputa km 9+000. Na stacionaži autoputa km 10+500. Lipik i Posavska Mahala snabdijeva se vodom iz ovog bunara. Institut za hemijsko inžinjerstvo. Izdašnost ovog bunara je oko 20 l/s. kao i prednacrt Odluke o zaštiti izvorišta vodovoda u Odžaku. U ovome projektu utvrđene su i predložene zone zaštite podzemnih voda. Izvorište se formirano u aluvijalnim sedimentima rijeka Bosne i Save. ova odluka nije u potpunosti u skladu sa Federalnim zakonom o vodama (Službene novine FBiH. direktno upućivala u rezervoar smješten u vodotornju koji se nalazi u krugu izvorišta. godine pušteno je u pogon postrojenje za prečišćavanje pitke vode. broj 2/04). nalazi se arteški bunar u posjedu preduzeća Ratar. te u dijelu bližih prigradskih naselja. sa koga se zahvata. u junu 2003. Međutim. Očekivati je da će u bliskoj budućnosti biti usvojena i Odluka o zaštiti izvorišta vode za piće vodovoda u Odžaku od strane Federalnog ministarstva poljoprivrede. Izvorište vodovoda u Odžak locirano je uz samo gradsko područje Odžaka. Ne postoji razvodna mreža sa ovog bunara.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija se 250 domaćinstava.51/02). Na stacionaži autoputa km 4+000. prema projektnom zadatku i uslovima za utvrđivanje zona sanitarne zaštite propisanim „Pravilnikom o uvjetima za određivanje zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta koja se koriste ili planiraju da se koriste za piće“ (Sl. godini od strane Sodaso Holding Tuzla d. od 15 – 50 l/s vode. locirano također u krugu izvorišta. nalazi se lokalni bunar. sa lijeve strane trase na udaljenosti oko 2100 m u pravcu istoka. mjere sanitarne zaštite.d.5 l/s. Voda sa ovih bunara se do juna 2003. uspostavljeni režim zaštite je ocijenjen nedovoljnim jer se važećom odlukom štiti daleko manji prostor od onog koji je potrebno štititi u skladu sa važećim zakonskim propisima. Na istoj stacionaži ali sa lijeve strane trase na udaljenosti oko 2300 m u pravcu istoka u mjestu Novi Grad. oko 1. Podaci o kvalitetu vode sa ovih bunara nisu bili dostupni. donesenom u maju 2004. sa lijeve strane trase na udaljenosti oko 1800 m u pravcu sjeverozapada u mjestu Prnjavor. nalazi se lokalni bunar. novine FBiH br. zavisno od trenutnih potreba. godini od strane Zavod za javno zdravstvo Kantona Sarajevo. godine urađen je projekat zaštite. kada je izgrađen prvi bunar na ovom lokalitetu. odnosno režim zaštite ovog izvorišta. godine. ali ne postoji razvodna mreža. a odatle se gravitaciono dopremala do područja potrošnje u Odžaku. Ovo izvorište predstavlja jedini izvor vodosnabdijevanja za gradsko područje Odžaka. Kvalitet vode ispituje se dva puta godišnje. broj 18/98). Međutim. zbog prisustva željeza i mangana u podzemnoj vodi. Ispitivan je kvalitet vode u 2005. nalazi se lokalni bunar. Ispitivan je kvalitet vode u 2005. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 110 . Ovaj arteški bunar koristi se za snabdijevanje vodom. Ovaj arteški bunar služi za potrebe ovog preduzeća. na prostoru na kome dominira intenzivna poljoprivredna proizvodnja i gdje nema značajnijih industrijskih aktivnosti.0 km sjeverozapadno od samog gradskog centra. Tako se zahvaćene podzemne vode sada prečišćavaju prije nego se izvrši distribucija ka potrošačima. Sa ovoga izvorišta snabdijeva se vodom za piće stanovništvo i privredni i javni potrošači koji se nalaze u užem gradskom području Odžaka. Izvorište je formirano 1965.

te prema uslovima Pravilnika o mjerama zaštite.000 i 1:5. načinu određivanja i održavanja zona i pojava sanitarne zaštite. Također uz trasu puta na potezu Srnava . Lokalni vodovod Osječani u Opštini Doboj izgrađen je sopstvenim sredstvima predstavnika domaćinstava koja su i uključena u ovaj vodovodni sistem.Odžak pozicionirano je nekoliko seoskih bunara sa kojih se voda ne koristi za ljudske potrebe. Na MZ Osječani egzistiraju i izvori Slatina. Sa izvorišta Bare (jedan kopani bunar u prvoj fazi) snabdijevaju se vodom naselja Osječani. Podaci o kvalitetu vode sa izvorišta BareOsječani u 2005. Dionica 4. Sa glavnog izvorišta u Modričkom polju osim urbanog područja i prigradskih naselja Modriče. Izvorište se sastoji od 3 bušena bunara. Ne postoji razvodna mreža sa ovog izvora.000. mjere sanitarne zaštite. Kontrola kvaliteta vode iz gradskog vodovoda vrši se jednom sedmično. Odžak – Vukosavlje Izvori na Opštini Vukosavlje Na stacionaži autoputa km 12+000. broj 7/03). Vukosavlje – Podnovlje Izvori na Opštini Modriča Glavno izvorište za javno snabdijevanje vodom Modriče nalazi se u Modričkom polju i značajno je udaljeno od trase autoputa. Opština Doboj urađen je u januaru 2005. Očekivati je da će u bliskoj budućnosti biti usvojena i ova Odluka o zaštiti izvorišta Bare u Osječanima od strane relevantnog opštinskog organa u Doboju. Pored glavnog izvorišta u Modričkom polju. sa desne strane trase na udaljenosti oko 1200 m u pravcu sjeverozapada u mjestu Srnava. Elaborat zaštite izvorišta vode za piće vodovodnog sistema Osječani. a detaljniji podaci o ovim lokalnim izvorima nisu bili dostupni. Na potezu od stacionaže km 10+700 do 17+000 trasa prolazi predloženom III zonom sanitarne zaštite izvorišta vode za piće u Odžaku. u smjeru istoka na udaljenosti oko 1400 m od stacionaže km 41+500. Izvorište je pozicionirano sa lijeve strane trase. kao i prednacrt Odluke o zaštiti izvorišta Bare u Osječanima. te Donja voda manjih izdašnosti. a ukupna izdašnost izvorišta je oko 100 l/s. Ove predložene granice date su i u karti ograničenja – Prilog broj 12.3.2. Slike sa lokaliteta izvorišta bare Osječani date su u prilogu 12. broj 10/98). vodom se snabdijeva urbano područje i prigradska naselja opštine Vukosavlje. u razmjeri 1: 25.000. u razmjeri 1: 25.5. kao i vodnih objekata i voda namijenjenih ljudskoj upotrebi (Službeni glasnik RS. a provodi se u Regionalnom zavodu Doboj. Podnovlje – Johovac Opština Doboj U prostoru između stacionaže od km 41+00 do 42+000. Dionica 2. U ovome elaboratu utvrđene su i predložene zone zaštite podzemnih voda. u širem prostoru razmatranja oko trase LOT 1 nalazi se više lokalnih bunara za više lokalnih vodovoda. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 111 . Podaci o kvalitetu vode sa ovog izvora nisu bili dostupni. Dionica 3. područja na kojima se nalaze izvorišta. Vranješevac.3. trasa prolazi u blizini izvorišne zone Osječani. MZ Osječani Gornji-Opština Doboj. Ove predložene granice date su i u karti ograničenja – Prilog broj 12. godini bili su dostupni. godini bili su dostupni.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija vodoprivrede i šumarstva. nalazi se prirodni izvor sa bazenom. Brđani i Čivčije.5. godine u skladu sa Zakonom o vodama u RS (Službeni glasnik RS. Podaci o kvalitetu vode sa izvorišta vodovoda u Odžaku u 2005.

namjeni površina i uslovima građenja na području Opštine Usora kojom je tretirano i područje vodotoka Usora i izvorišta koja su u sistemu javnog snabdijevanja na ovoj opštini. Treba napomenuti da je u januaru 2000. na području Opštine Usora u MZ Ularice. ali samo iz mreže. druga zaštitna zona (od 200 m u radijusu izvorišta) i treća zaštitna zona (od 300 m u radijusu izvorišta). a u bdućnosti se očekuje da budu pod ingerencijom JKP Usora Sivša. na području Opštine Usora u MZ Makljenovac. broj 9/85). U ovoj Odluci za izvorišta koja su u sistemu javnog snabdijevanja utvrđuju se uža zaštitna zona (30x30 m). Na području Opštine Usora nalazi se i manji broj neregistriranih lokalnih izvora sa kojih se snabdijeva manji broj kuća. Dionica 6. godine Na stacionaži oko km 61+500. a kontrola se provodi u Domu zdravlja Tešanj. te prosječne izdašnosti 6-10 l/s u ljetnom periodu. sa lijeve strane trase na udaljenosti oko 250 metara u pravcu istoka nalazi se lokalni bunar kapaciteta 5 l/s izgrađen u periodu 2002-2004. Na stacionaži km 59+000. godine. Makljenovac i Alibegovci na Opštini Usora. na području Opštine Usora u MZ Alibegovci. godine Općinsko vijeće Usore donijelo je Odluku o utvrđivanju urbanih područja. Na stacionaži oko km 59+300. sa lijeve strane trase na udaljenosti samo oko desetak metara u pravcu istoka nalazi se lokalni bunar kapaciteta 5 l/s izgrađen 2002. Podaci o kvalitetu vode sa izvorišta Alibegovci u 2005. Na stacionaži km 59+200. Sa ovih izvora vrši se javno snabdijevanje naselja Ularice. Bejići. Kapacitet Studija uticaja na okolinu – Lot 1 112 . Na području opštine Doboj nalazi se više lokalnih izvora manjeg kapaciteta i isti su izvan obuhvata našeg razmatranja i uglavnom u brdovitim dijelovima opštine. Kvalitet vode na ovim izvorima kontroliše se periodično. Vodocrpilište Rudanka smješteno je u aluvionu rijeke Bosne na njenoj lijevoj obali. Rudanka i Luke. Grad Doboj snabdijeva se vodom sa dva fizički razdvojena vodocrpilišta. nizvodno od grada Doboja. na području Opštine Doboj-jug u MZ Matuzići. sa lijeve strane trase na udaljenosti od oko 2000 m u pravcu istoka nalazi se glavno izvorište Havdine. a na lijevoj obali rijeke Bosne. Podaci o kvalitetu vode sa izvorišta Rudanka u 2005. Izvorište se štiti prema usvojenoj Odluci o zaštiti izvorišta Rudanka iz 1985. godini su bili dostupni. nalazi se izvorište Rudanka. Opština Doboj-jug.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Dionica 5. godine. Johovac – Rudanka Opština Doboj Na potezu od stacionaže 50+000 do 52+000 sa desne strane trase. sa lijeve strane trase na udaljenosti od 25-50 metara u pravcu istoka nalaze se dva lokalna bunara kapaciteta 10 l/s izgrađena 1986. Rudanka – Karuše Opština Usora Tri registrirana izvora u Opštini Usora dio su vodovoda u izgradnji. godine (Službeni glasnik Opštine Doboj. Voda se crpi iz osam bunara prosječne dubine od 7-11 m. godini bili su dostupni. sabirnim bazenima i u mreži. prva zaštitna zona (od 100 m u radijusu izvorišta). dok se režimi ponašanja u ovim zonama trebaju utvrditi odgovarajućim Odlukama u skladu sa zakonom o vodama. Voda sa ovog izvorišta redovno se kontroliše na bunarima-crpnoj stanici.

56/04) utvrđene su procedure utvrđivanja zona zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta vode i za donošenje odgovarajućih odluka. Za zahvatanje podzemnih voda izvedena su tri eksploataciona bušena bunara. a vrši se u Zavodu za javno zdravstvo Ze-Do kantona. Za izvorište Kraševo urađen je projektni zadatak za izradu projekta zaštite ovog izvorišta koji su dostavljeni u JP za «Vodno područje slivova rijeke Save» Sarajevo radi izbora izvođača. godini su bili dostupni. procedure za donošenje Odluka o zaštiti izvorišta za izvorišta kojima upravlja. Bukovac (kapaciteta oko 0. Peraslika (kapaciteta oko 0. predviđeno je da se urade projekti zaštite izvorišta na osnovu kojih Vlada kantona donosi Odluku o zaštiti izvorišta vode za piće. na desnoj obali rijeke Usore. a 1998. Na stacionaži od km 60+000 do 62+634. Kvalitet vode se prati redovno. Čatrlja (tehnička voda kapaciteta oko 0. Kontrolu kvaliteta vode vrši laboratorija KP ”Rad” Tešanj prema godišnjem planu uzorkovanja.2. na čijem početku je izveden upojni drenažni bunar.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija izvorišta je 10-18 l/s a sa njega se snabdijeva oko 500 domaćinstava u Matuzićima. Podaci o kvalitetu vode sa ovog izvorišta u 2005.8 l/s). Druga faza realizacije obezbjeđenja dodatnih količina vode izvršena je 1999.5 l/s). Svi registrovani izvori podzemnih voda u području razmatranja a koji se koriste za vodosnabdijevanje opština duž LOT-a 1 daju se pregledno u Tabeli 4. Lepenica i Mravići.5-01. Dostupni podaci o kvalitetu vode sa ovog izvorišta u 2005.3 l/s). Superviziju bakteriološke ispravnosti vode na izvorištu Kraševo radi HS služba Doma zdravlja Tešanj. shodno navedenom zakonu.21 (kraj dionice LOT-a 1). danas su 4 u funkciji. Zakonom o vodama Zeničkodobojskog kantona (Službene novine ZE-DO kantona br.2. Navedenim zakonima za izvorišta vode.2.3 l/s). 51/02. Sječa (kapaciteta oko 0.2 l/s). Lepenica i Mravići.godine izvođenjem drenaže. na području Opštine Dobojjug sa lijeve strane trase istočno na većoj udaljenosti nalazi se više lokalnih izvorišta: Vis (kapaciteta oko 0. Opština Tešanj Na stacionaži od km 60+000 do 61+500 autoput prolazi neposrednim rubnim područjem izvorišta Kraševo. Komunalno preduzeće pokrenulo je. godini su bili dostupni. Izvorište Kraševo formirano je 1986. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 113 . U sušnim periodima na bunarima Kraševo kontroliše se prihranjivanje bunara da ne dođe do narušavanja prirodnog kvaliteta sirove vode i vode u distributivnoj mreži. Breza (kapaciteta oko 0. Podaci o kvalitetu vode sa nekih lokalnih izvorišta u 2005. koje se nalazi sa lijeve strane trase u pravcu jugoistoka. Izvorište Kraševo trenutno se štiti na temelju Odluke o provođenju prostornog plana Opštine Tešanj u kojoj su definisane zone sanitarne zaštite ovog izvorišta. Sa ovog izvorišta vodosnabdijevanjem su obuhvaćena naselja Kraševo. Od 5 bunara koji čine izvorište u aluvionu Usore.8 l/s). Na izvorištu se zavisno od vremenskih prilika odnosno nivoa podzemnih voda crpi 8 do 15 l/s vode.godine za potrebe vodosnabdijevanja naselja Kraševo. godini dati su u prilogu 12. 8/00) i Pravilnikom o uslovima za određivanje zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta voda koja se koriste ili planiraju da koriste za piće (Službene novine ZE-DO kantona br. a dati su u prilogu 12. u dužini od 80 m. Dubrava i Otavica ( kapaciteta 0.2 l/s). u naselju Kraševo. a dati su u prilogu 12. u zoni aluvijalno terasnih sedimenata. Šumska voda (kapaciteta oko 0.godine izvedena su još dva bunara kao prva faza obezbjeđenja dodatnih količina vode. Bukvik (kapaciteta 0. Ukupno je registrovano 950 potrošača od čega 924 domaćinstva (cca 3700 stanovnika) i 26 ostalih korisnika. a 1 van funkcije zbog zagađenja.7 l/). bez obzira da li od ranije imaju utvrđene zaštitne zone ili ne.2 l/s).

1 bunar u MZ Vrbovac .5-01.00 do km 10+890.787 Izvor vode uključen u sistem javnog vodosnabdijevanja Opština Odžak .1 bunar u MZ Gornji Osječani koji je uključen u sistem vodosnabdijevanja na ovoj MZ Opština Doboj . Usora).2. to se dole navedeni podaci odnose na procjenu u skladu sa radnom verzijom Idejnog projekta.3 bunara – izvorište Havdine Opština Tešanj . Registrovani izvori na analiziranom području Stacionaža autoputa km 0+000.2.591 do km 46+624. prezentiraju se vodotoci koji su dio hidrografske mreže.9 bunara manje izdašnosti km 46+624. kao i pripadajuće objekte potrebno je projektirati.019 do km 62+634.2 bunara Alibegovci Opština Doboj jug .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 4.139 do km 52+816. U tom smislu saobraćajnicu. Hidrografske karakteristike 4.3 bunara u glavnom vodovodnom sistemu Modriče (Modričko polje) Opština Modriča km 10+890.1 bunar u MZ Donji Svilaj .1 bunar u MZ Prnjavor Opština Vukosavlje . Imajući u vidu da obrađivaču nisu bila dostupna konačna rješenja na nivou Idejnih projekata mostova.019 km 52+816. graditi i održavati na način da se maksimalno nastoji sačuvati I klasa kvalitete podzemnih voda.1 bunar Ularice . Pregled vodotoka koje presijeca trasa autoputa U namjeri definisanja mogućih negativnih uticaja autoputa na površinske vode.010 km 17+289.1.787 do km 17+289.kaptaža u MZ Srnava Opština Modriča . kao i kroz područja sa kojih potencijalna zagađenja mogu u značajnoj mjeri uticati na kvalitet više izvorišta podzemnih voda (Gornji Osječani. a koji se nalaze u zoni prolaska trase autoputa. prezentirane su u Prilogu 12.591 km 33+466.010 do km 33+466. Studije. 4.139 Opština Doboj .5.209 Na osnovu prethodno iznesenih saznanja. Pregled vodotoka daje se po dionicama na LOT-u 1. Slike vodotoka koje trasa autoputa presijeca ili je u njihovoj neposrednoj blizini. može se zaključiti da predmetna trasa autoputa na dionici LOT-a 1 na koridoru Vc prolazi kroz jedno buduće zaštitno područja aktivnog crpilišta pitke vode (Odžak).2.5. kao i vanjske i unutrašnje odvodnje autoputa.5 bunara – izvorište Kraševo Opština Doboj jug .1 bunar Makljenovac .4 bunara u glavnom vodovodnom sistemu Odžaka Lokalni izvor Opština Odžak . odnosno na njihov režim tečenja i kvalitet.2 bunar u MZ Novi Grad . Studija uticaja na okolinu – Lot 1 114 .8 bunara u glavnom vodovodnom sistemu grada Doboja -izvorište Rudanka Opština Usora .

Usore i drugih manjih vodotoka. data su okolišno prihvatljiva rješenja regulacija tih vodotoka na potrebnoj dužini. Na potezu od km 0+300 do 1+400 trasa presijeca na dva mjesta povremeni vodni tok. Svilaj – Odžak Početak dionice LOT-a 1 karakteriše prelazak trase preko vodotoka Sava. konstatuje se da su ovi uvjeti ispoštovani. Kod dimenzioniranja propusta. Definisanje velikih voda 100-godišnjeg ranga pojave na rijeci Bosni. odnosno dionice sa više rizika od poplava. Treba napomenuti da su za sve dionice LOT-a 1 u knjigama “Idejni projekat – grupa projekata I i D .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Reduciranjem velikog broja varijantnih rješenja na jedno predloženo u Idejnom projektu. Na osnovu kota velikih voda i njima ekvivalentnih protoka. Bosne. na dijelovima gdje trasa autoputa zadire u prostor postojećih vodotoka. U istim se traži projektovanje mostovskih konstrukcija uz uvjet da mostovski otvori osiguravaju protoke velikih voda ranga pojave 1/100 uz nadvišenja od 1. pa se ti podaci ne prikazuju detaljno u ovoj Studiji. Na stacionaži oko km 2+400 trasa presijeca povremeni vodni tok. analize i visinski odnosi nivelete trase autoputa i kota velikih voda prikazani su u grafičkim prilozima “Idejnog projekta – grupa projekata I i D. bujica pa i vododerina. Projektanti Idejnog projekta regulacija ispoštovali su uvjete zaštite priobalnog područja od plavljenja stogodišnjom i petstogodišnjom velikom vodom. vodoprivrede i šumarstva RS. mostom.Hidrologija i hidrotehnika i Građevinski projekat regulacije vodotoka” detaljno definisane kote plavljenja mjerodavnih velikih voda rijeke Bosne i njenih pritoka duž autoputa na koridora Vc. a svi detaljni proračuni. a na oko km 8+200 Jošavu. Na stacionaži km 5+000 trasa presijeca povremeni vodni tok Kosjerača. Podaci o dužinama regulacija vodotoka. Pored glavnih vodotoka. U istim knjigama dati su i uzdužni profili prirodnog i regulisanog korita onih vodotoka koji se regulišu. koristeći odgovarajući matematički model na nivou obrade Idejnog projekta. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 115 . kao i uvjeti za protoke velikih voda ranga pojave 1/500. te geometrije korita. te vodotocima koje presjeca trasa autoputa podrazumjevalo je analizu raspoloživih historijskih podataka prikupljenih na tom području u ranijem periodu. izdalo vodoprivredne uslove za izradu investiciono-tehničke dokumentacije za “Autoput na koridoru Vc – LOT 1“.Hidrologija i hidrotehnika i Građevinski projekat regulacije vodotoka” Pregled vodotokova koje trasa autoputa presijeca po dionicama: Dionica 1. a koji su zahtijevani od strane revidenata dokumentacije. kao i mjesta prelaska vodotoka putem mostovskih konstrukcija duž LOT-a 1 te očekivanih negativnih uticaja i mjera prevencije i minimizacije istih u fazi građenja autoputa dati su u netehničkom rezimeu. Na stacionaži oko km 1+500 trasa presijeca povremeni vodni tok Srnotača. obezbjeđuju se neophodni uvjeti za sagledavanje odnosa trase autoputa i kote plavljenja priobalja velikim vodama rijeka Save. na temelju Zakona o vodama. omogućeno je učinkovitije sagledavanje hidrotehničkih problema duž usvojene trase autoputa. Poznavanjem protoka i kote vodostaja stogodišnje velike vode. po smjernicama revidenata uzeta je obzir evropska praksa. Treba istaći da je relevantno Ministarstvo poljoprivrede. Najzad. sagledani su prostorni odnosi zona plavljenja i pozicije trase autoputa.20 m. utvrđeni su i osnovni hidrološki i hidrotehnički parametri za projektiranje. te su oni projektovani i dimenzionirani na vodu povratnog perioda 1/500. Na stacionaži oko km 7+800 trasa presijeca povremeni vodni tok Kamenica. Analizirajući Idejni projekat autoput na koridoru Vc – LOT 1 po dionicama (Grupa projekata I i D).

Studija uticaja na okolinu – Lot 1 116 . Na stacionaži oko km 32+300 trasa presijeca rijeku Glogovicu. Na stacionaži oko km 49+000 trasa presijeca stalni vodni tok Grapsku rijeku. Na stacionaži oko km 41+350. odnosno da se osigura adekvatan prolaz ovih voda kroz trup autoputa. Odžak – Vukosavlje Na stacionaži oko km 13+900 trasa presijeca povremeni vodni tok Gnionica. Na stacionaži oko km 60+450 trasa presijeca povremeni vodni tok Alibegovačka rijeka. na km 42+150 i na km 44+050 trasa presijeca povremeni vodni tok. Dionica 3. Na stacionaži oko km 40+050 trasa presijeca povremeni vodni tok. Na stacionaži oko km 28+150 trasa presijeca povremeni vodni tok. Dionica 5. Veći vodotoci se prelaze mostovima uz poštivanje minimalnih nadvišenja iznad kota velike vode. a na stacionaži oko km 35+400 trasa presijeca povremeni vodni tok Ljuteš. Podnovlje – Johovac Na stacionaži oko km 33+600 trasa presijeca povremeni vodni tok Mrki potok. Na stacionaži oko km 30+600 trasa presijeca povremeni vodni tok. Na stacionaži oko km 50+050 trasa presijeca povremeni vodni tok. Na stacionaži oko km 14+400 trasa presijeca povremeni vodni tok. Johovac – Rudanka Na stacionaži oko km 46+850 trasa presijeca rijeku Lukavicu.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Dionica 2. lijevu pritoku rijeke Bosne. a na oko km 40+500 trasa presijeca rijeku Dijelovaču. Dionica 6. Za sve manje vodne tokove projektirani su propusti dimenzija ∅100 – ∅400 na način da ne dođe do promjene režima površinskih voda. Između stacionaže km 31+000 do 32+000 trasa presijeca na dva mjesta stalni vodni tok. Na stacionaži oko km 47+600 i 48+400 trasa presijeca povremeni vodni tok. Vukosavlje – Podnovlje Na stacionaži oko km 17+600 trasa presijeca rijeku Dusa. 56+750. Na stacionaži oko km 16+600 trasa presijeca vodotok Rijeku. Na stacionaži od km 25+200 trasa presijeca stalni vodni tok. Na stacionaži oko km 59+050 trasa presijeca stalni vodni tok Duboki potok. Na potezu od km 45+000 do 46+000 trasa presijeca na tri mjesta povremeni vodni tok. 56+300. Na stacionaži od km 23+400 do 24+200 trasa presijeca rijeku Bosnu. Na stacionaži oko km 27+000 trasa presijeca povremeni vodni tok. Od stacionaže km 27+100 do 28+000 trasa presijeca rijeku Bosnu na dva mjesta. Na stacionaži od oko km 16+800 do 17+289.010 trasa prelazi rijeku Bosnu. Od stacionaže oko km 61+700 do 62+500 trasa presijeca rijeku Usoru. Dionica 4. 55+700. Na stacionaži oko km 37+200 trasa presijeca rijeku Lovnicu. Rudanka – Karuše Na stacionažama oko km 53+300. Na stacionaži oko km 19+600 trasa presijeca povremeni vodni tok Dubokovac. a na oko km 20+150 trasa presijeca rijeku Babešnicu. Na potezu od stacionaže km 38+050 do 38+180 trasa presijeca rijeku Bosnu. 57+600 trasa presijeca povremene vodne tokove. Od stacionaže oko km 52+250 do 52+450 trasa presijeca rijeku Bosnu. 54+000.

5-02. F(km2) 6840 7672 9618 10308 Spec. 100god. sa svojim većim i manjim pritokama.20 - 2.3 2462 2623 3055 3242 Pritoke rijeke Bosne Niz god.ranga pojave (m3/s/km2) 0.ranga pojave (m3/s/km2) 0. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 117 .320 Bosna Bosna Bosna Bosna 118 139 152 161 18. stanice.5-02. 100god. Odnos specifičnog proticaja i površine sliva prikazan je na Slici 4. Osnovni hidrološki parametri koji kvantificiraju hidrološke karakteristike rijeke Bosne duž toka i njenih glavnih pritoka dati su u Tabeli 4. min .5 17.360 0.7 - 681 516 - Na osnovu podataka prezentiranih u Tabeli 4. Ovako uspostavljeni odnos omogućava da se za bilo koji profil na rijeci Bosni (uz poznatu pripadajuću površinu sliva). stanice.protic. F(km2) 847 1944 62 85 Spec. iskorišteni su za uspostavljanje odnosa specifičnog oticanja i površine pripadajućeg sliva za podatke sa razmatranih vodomjernih stanica (Slika 1. 40 53 43 Vodomjerna stanica Neposredno uzvodno od ušća Usore Usora Doboj Modriča Karakteristični proticaji Q (m3/s) Qsr min Q20 Bio. glavni je vodotok na analiziranom području.20 min Q20 Bio.44 1.9 23.803 0.). Pregled osnovnih hidroloških karakteristika rijeke Bosne duž razmatrane dionice i njenih glavnih pritoka Niz god. Podaci o specifičnom oticanju velikih voda zahtijevanog ranga pojave sa odabranih vodomjernih stanica.57 1.265 - Usora Spreča Rudanka Lukavac 1.5-02.884 1. sr . odredi i odgovarajuća veličina maksimalnog protoka traženog ranga pojave.04 23. osmat . određeni statističkom analizom raspoloživih nizova protoka.3.5-01. Qmi . Hidrološke karakteristike Rijeka Bosna. mj Vodotok Vodomjerna stanica Ušće Ušće Ušće Ušće max Q100 Površina sliva do vodom. Tabela 4. Qmi . osmat .protic. 20 18 Karakteristični proticaji Q (m3/s) Qsr 17 23.5. mj Vodotok max Q100 Površina sliva do vodom. napravljen je odnos specifičnog oticanja i površine sliva duž rijeke Bosne.9 0.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4.313 0.9 17. sr .317 0.90 22. min .

05 200.5.50 415. U istom prilogu ucrtani su i planirani hidroenergetski objekti na rijeci Bosni i Usori.v.3.48 174.64 315.71 168. te definisanje kota plavljenja mjerodavnih velikih voda rijeke Bosne i njenih pritoka duž koridora Vc.06 142.83 396. Prikupljeni su i analizirani odgovarajući podaci o padavinama i oticanju duž trase.96 173.29 315.5-03.-03.27 395.66 142. te definisani maksimalni protoci zahtjevanog ranga pojave.06 141.97 396. prezentirani su rezultati obrada korišteni za hidraulički model proračuna poplavne linije duž trase.11 172.m.1 100 1000 10000 2 100000 Površina sliv a (km ) Slika 4. a prema dostupnoj planskoj dokumentaciji.59 206.67 206.56 173.34 314.5 146.9 145.5.51 Za sve dionice LOT-a 1 u knjigama “Idejni projekta – grupa projekata I i D.5-01: Odnos specifičnog oticaja prema površini sliva U Tabeli 4.97 392. Pregled kota nivoa velikih voda na razmatranim vodomjernim stanicama Vodomjerna stanica Visoko Dobrinja Zenica Zavidovići Maglaj Usora Doboj Kota «0» vodomjera 411. Kvalitet površinskih i podzemnih voda U okviru ove tačke prezentirat će se nulto (početno) stanje kvaliteta površinskih i podzemnih voda duž dionice LOT 1 autoputa na koridoru Vc.Hidrologija i hidrotehnika i Građevinski projekat regulacije vodotoka” detaljno je provedeno definisanje hidroloških parametara. a koje su date u okviri Tehničke studije.14 315. 4.16 137.04 311. Tabela 4.4. koji su poslužili kao podloga za projektovanje unutarnje i vanjske odvodnje.92 140.6.) 10 25 50 100 415.01 Protok Q100 (m3/s) 994 1044 1546 1862 2416 2623 3055 Vodostaji pri pojavi v.određenog ranga pojave H (m.42 147.n. Predmet razmatranja su površinski vodotoci Studija uticaja na okolinu – Lot 1 118 . Definisane poplavne zone duž LOT-a 1 date su u Prilogu 12.00 206.41 397.37 206.94 146.93 415. Idejnog rješenja i Idejnog projekta autoputa na koridoru Vc za LOT 1.05 416.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Odnos specifičnog oticanja prema površini sliva 1 q spec (m 3 /s/k m 2 ) Modrica T=1/100 Rijeka Bosna Reljevo T=1/10 T=1/50 T=1/25 0.61 141.

utrošak kalijum permanganata. 1986.period do 1992. ukupne čvrste supstance. Pored toga. potrošnja kalijum permanganata (KMnO4).4. praćen je i kvalitet na pritokama Usora-ušće i Spreča ušće. godine Ovakav pristup uvjetovan je činjenicom da je u periodu do 1992. sadržaj Studija uticaja na okolinu – Lot 1 119 .1988. godine nije bilo kontinuiranog praćenja kvaliteta voda. zasićenost kiseonikom. Doboj nizvodno od ušća Usore. broj 19/80). broj 42/67) propisane su kategorije. Prema pomenutoj kategorizaciji. kao i na ona izvorišta lokalnog karaktera. odnosno klase vodotoka Bosne i njenih pritoka Usore i Spreče. Na potezu LOT-a 1 fokus je dat na rijeku Bosnu i njene veće pritoke. odnosno dugotrajnih kontinuiranih uzorkovanja i ispitivanja. a koje je bilo obavezno održati na tom nivou. alkalitet. vršio je Republički hidrometeorološki zavod iz Sarajeva. godine-istorijski podaci i . godine započeto je osmatranje kvaliteta površinskih voda u Republici Srpskoj. teško je dati pravu ocjenu kvaliteta bez sistematskog osmatranja voda. a azotna jedinjenja samo na odabranim profilima. orto fosfati i ukupno željezo. Teški metali određivani su povremeno i to tehnikom koja je omogućavala samo opšti uvod ali ne i pouzdane koncentracije karakteristične za vodotok. a koja se nalaze u našem obuhvatu istraživanja. u Tabeli 4. do 2005. Prema "Uredbi o klasifikaciji voda i voda obalnog mora Jugoslavije u granicama SR BiH“ (Službeni list SR BiH. duž razmatrane dionice kvalitet je praćen na profilu Maglaj nizvodno. Kontrola održanja propisane klase vodotoka u BiH do 1992. izgled.5-04. suspendovane materije. bakteriološka i hidrobiološka ispitivanja. 4. godine. Od 2000. biološka potrošnja kisika (BPK5). Kvalitet površinskih voda Zagađivanje vodotoka je vrlo kompleksan i dinamičan proces koji zavisi od raznih faktora. pH vrijednost. godine. te na rijeci Usori i rijeci Spreči. U zahvatu dionice koridora Vc (LOT 1) kvalitet površinskih vodotoka praćen je na rijeci Bosni. rastvoreni kisik. te prijemne sposobnosti samog vodotoka. Vršena su fizikalno-hemijska. Kvalitet površinskih voda u prostoru obuhvata trase autoputa prikazat će se kroz dva razdoblja: . Što se tiče podzemnih voda fokus se daje na ona izvorišta podzemne vode koja su zahvaćena i koriste se u sistemima javnog vodosnabdijevanja. kao i njena pritoka Spreča. Osnovni pokazatelji kvaliteta na osnovu kojih je izvršena pomenuta analiza su: rastvoreni kiseonik. Iz ovih razloga. dat je pregled utvrđene i propisane klase vodotoka na profilima duž rijeke Bosne u zahvatu koridora Vc (LOT1). Kontrola se bazirala na slučajnim trenutnim uzorcima vode. Samo je bonitet Usore bio propisan na nivou II klase. U periodu od 1992.period od 1992. Istorijski podaci o kvalitetu površinskih voda u prostoru obuhvata dionice LOT 1 Kontrola kvaliteta površinskih vodotoka do 1992.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija koji svojim tokom normalno teku pored usvojene trase autoputa. Na rijeci Bosni. do 2000. 1987. godine sistematski praćen kvalitet površinskih vodotoka u BiH. duž razmatrane dionice rijeka Bosna je trebalo da se održava na nivou III klase. ili ih trasa presijeca.1. U okviru fizikalno-hemijskih ispitivanja analizirani su temperatura.5. godine. odnosno Uredbi o kategorizaciji vodotoka (Službeni list SR BiH. i 1989. Kao ilustraciju stanja kvaliteta voda površinskih vodotoka na ovom području do 1992. u prvom redu od količine i vrste zagađivača. godine vršeno je sistematski na rijeci Bosni i njenim pritokama. nizvodno od Doboja i nizvodno od Modriče. Ocjena stanja propisane i utvrđene klase vodotoka urađena je na osnovu podataka ispitivanja tokom 1985.

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija gvožđa.0 24.4 23.) Parametar Datum (1988.00 August 08:10 0 30. Prikaz propisane i zatečene klase vodotoka u periodu ispitivanja 1985.00 Spreča Bosna (ušće) Modriča Doboj August 09:15 75 4. dok su u Tabeli 4. godine.0 21. Na nekim dionicama zabilježena je potpuna destrukcija kvaliteta vode.0 25. August 09: 05 36 21.65 1500 ima ima ima 122 10.70 11 VK .20 380 ima ima ima 185 5. U Tabeli 4. DA/NE 3-4 NE Bosna 3 4 3-4 3 3-4 NE Bosna Bosna Usora Spreča 3 3 2 3 4-VK 4-VK 2-3 VK 4-VK 4 2 VK 4-VK VK 2 VK 3-4 3 3 VK 4 3-4 2-3 VK NE NE NE NE Iz gornje tabele jasno se vidi kakvo je stanje bilo u periodu do 1989.0 7. Kvalitet vode vodotoka bio je najvećim dijelom značajno lošiji od propisanog.90 Bosna Doboj nizvod. god. VK 1987 . godine Rijeka Bosna Profil Nizvodno od Maglaja Doboj nizvodno od ušća Usore Nizvodno od Doboja Nizvodno od Modriče Ušće Ušće Propis.5-05: Rezultati ispitivanja fizičko-hemijskih parametara kvaliteta vode (1988. 4 Zadovoljava klasu 1989.0 24.55 1460 ima ima ima 124 9. klasa 3 Utvrđena klasa vodotoka 1985. bakteriološko zagađenje i prisustvo mikronutrijenata.3 23. August 07:40 -120 34.90 Usora (ušće) Doboj August 09:30 58 6.5 7.0 7.0-9.) Vrijeme uzorkovanja (h) Vodostaj (H cm) Proticaj (Q m3/s) Temperatura vode (oC) Temperatura zraka ( C) pH vrijednost Elektroproodljivost ( S/cm) Vidljiva boja Vidljive otpadne mateterije Miris Alkalitet p (mg CaCO3/l) Alkalitet m (mg CaCO3/l) HPK – iz utroška KMnO4 (mg O2/l) 20 slabo primjetna bez slabo primjetan 6. prezentirani su rezultati ispitivanja u jednoj seriji na razmatranim profilima rijeke Bosne i pritoka tokom 1988.6 21. godine.-1989. Tabela 4. prezentirani mikrobiološki parametri kvaliteta vode na istim profilima tokom iste godine.5-04.8 21. kada je u slivu rijeke Bosne radio najveći broj instaliranih industrijskih pogona. Za opštu ocjenu kvaliteta korištena je saprobiološka analiza.5-05.van klase Studija uticaja na okolinu – Lot 1 120 .0 o MDK Bosna Doboj uzvod.0 8.90 470 ima ima ima 135 12.5 26.4 16.30 8500 ima ima ima 120 46. Tabela 4. 4 1988 . 4VK11 4-VK 1986.5-06.0 7.

4 4.40 41 9.006 0.00 0.48 1.0 105 3.0 100.09 0. kožarsku i industriju papira.0 1230.6 0.0 0.50 0.5 15.10 37 1.7 11.00 3. godine. Hemijska industrija. stanje kvaliteta voda površinskih vodotoka je znatno bolje.0 10.00 5.7 0.07 4666 46 1730 638.7 - Utvrđena klasa prema NBK IV IV II IV IV Utvrđena klasa po Khol-u - Sadašnje (nulto) stanje kvaliteta površinskih voda u prostoru obuhvata dionice LOT 1 U sadašnjim okolnostima.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija HPK – iz utroška dihromata (mg O2/l) Rastvoreni kiseonik (mg/l) Zasićenje kiseonikom (%) BPK5 (mg O2/l) Nitrit (mg N/l) Nitrat (mg N/l) Amonijum jon (mg N/l) Ukupan isparni ostatak sušen (mg/l) Ukupan isparni ostatak žaren (mg/l) Gubitak žarenjem Ukupne suspendovane tvari (mg/l) Ukupna tvrdoća (mg CaCO3/l) Kalcijum (mg/l) Magnezijum (mg/l) Ukupni fosfati (mg/l) Ukupni Kjeldahl Azot (mg N/l) Željezo (mg/l) Cink (mg/l) Bakar (mg/l) Krom (ηg/l) Nikl (ηg/l) Kadmijum (ηg/l) 1.5 0.003 22.10 1260 10 564 155.) Profil Doboj nizvodno Doboj uzvodno Usora Doboj Spreča Doboj Bosna Modriča Ukupan broj bakterija u 1 ml (22 oC) - Ukupan broj bakterija u 1 ml (37 oC) - NBK NBK koliformni fekalni h bakterija h koli u u 100 ml 100 ml 6.4 6.76 0.5 1500 32.7 4. zbog prestanka rada instaliranih industrijskih kapaciteta.1 42. sa radom su prestali najveći zagađivači u slivu.00 31.0 11.5 6.44 3.80 0.00 0.4 0.39 1001 25 416 155.1 100.005 0. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 121 . ili je tek obnovljena i radi sa sličnim nivoom proizvodnje kao i metalna industrija.69 80. Trenutno ti kapaciteti se djelomično obnavljaju i sada rade sa 10-15 % predratnih kapaciteta. u periodu od 1992.8 0.0 0.005 17.9 32.011 0.0 0. stacionirana u slivu rijeke Spreče.3 14.40 0.007 28.006 0. također ili je potpuno prestala sa radom.00 235 18 168 43. Naime.80 48 4.17 9.29 0.20 64 6. god.010 323 34 208 63.0 3.10 0.0 80 0.0 0.18 1.5-06.006 0. Rezultati ispitivanja mikrobioloških parametara kvaliteta vode (1988.006 0.00 Tabela 4. Trenutno u slivu rijeke Bosne najveći zagađivači rade sa značajno reduciranim kapacitetom. Tu prije svega treba izdvojiti metaloprerađivačku. do 1995.0 12.7 6.006 0.006 0.

uzvodno od ušća Usore Bosna .07 0.59 861 bez pjena bez 18. Investitor sveukupnog projekta zauzeo je stav da se nulto stanje kvaliteta površinskih i podzemnih voda prezentira na bazi postojećih podataka prikupljenih u relevantnim institucijama u sektoru voda. a koje finansira Direkcija za vode Republike Srpske.007 <0. Sadašnje stanje kvaliteta površinskih voda prezentirat će se podacima dobivenim u okviru redovnog praćenja kvaliteta površinskih voda u Republici Srpskoj.8 2.48 3. Tabela 4.5 20. August 19:00 -132 26.profil B-13 – nizvodno od Modriče Usora .98 2510 bez bez bez 0. prezentirani mikrobiološki parametri kvaliteta vode na istim profilima tokom iste godine.5 20 sl.50 0.profil B-12 – Doboj.3 156 4.9 0.50 1.16 Spreča (ušće) Doboj August 12:50 24.) Vrijeme uzorkovanja (h) Vodostaj (H cm) Proticaj (Q m3/s) Temperatura vode ( C) Temperatura zraka ( C) pH vrijednost Elektroproodljivost (µS/cm) Vidljiva boja Vidljive otpadne mateterije Miris Alkalitet p (mg CaCO3/l) Alkalitet m (mg CaCO3/l) Utrošak KMnO4 (mg/l) HPK (mg O2/l iz KMnO4)) Rastvoreni kiseonik (mg/l) Zasićenje kiseonikom (%) BPK5 (mg O2/l) Nitrit (mg N/l) Nitrat (mg N/l) Amonijum jon (mg N/l) 0.08 11.0 .068 1.) Parametar Datum (2000.18 0.09 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 122 .9 27 8. god.5 15.2 26 8.2 5. predviđaju se u narednim fazama uz obavezu budućem investitoru. godine dok su u Tabeli 4.5 145 16.05 0.0 0.00 187. Praćenje kvaliteta površinskih voda kontinuirano se provodi od 2000.015 0.2 145 4.8 0. prezentiraju se podaci o kvalitetu voda rijeke Bosne i pritoka na navedenim profilima tokom 2000. August 09:20 25.55 267 bez pjena bez 12.profil Sp-2 – ušće Spreče u Bosnu U Tabeli 4. Svi eventualni dodatni podaci o kvalitetu voda.0 0.10 Usora (ušće) Doboj August 11:40 -10 28 31 8.profil Us-1 – ušće Usore u Bosnu Spreča .0 165 5.5-07.11 10.5 127 10. Rezultati ispitivanja fizičko-hemijskih parametara kvaliteta vode (2000.9 0.08 Bosna Doboj nizvod.5-08. primjetna 6. a koji su interesantni za naše razmatranje su: Bosna . a u cilju utvrđivanja nultog stanja.profil B-12' – Doboj.5 172 14.0 165 10.78 942 bez bez slab 25.64 383 bez bez bez 15.9.7 3.5-07.00 13.4 0.0 o o MDK Bosna Doboj uzvod. kao i u vodovodnim preduzećima.0 175 15. godine. Profili na kojima se ispituje kvalitet vode rijeke Bosne i pritoka.1 4. odnosno izvođaču radova da ih realizira prije započinjanja bilo kakvih građevinskih radova.6 30 7.73 10. primjetna bez sl.12 1.5 8.8 4.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tokom izrade ove studije. nizvodno od ušća Spreče Bosna .8 27.72 12.3 127 3.00 Bosna Modriča August 12:45 -6 26.

02 < 2.60 27.2 Tabela 4.0 < 0.50 0.30 0. a za većinu parametara i II kategoriju vodotoka.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Ukupan isparni ostatak sušen (mg/l) Ukupan isparni ostatak žaren (mg/l) Gubitak žarenjem Ukupne suspendovane tvari (mg/l) Ukupna tvrdoća (mg CaCO3/l) Kalcijum (mg/l) Magnezijum (mg/l) Ukupni fosfati (mg/l) Ukupni Kjeldahl Azot (mg N/l) Željezo (mg/l) Cink (mg/l) Bakar (mg/l) Krom (ηg/l) Nikl (ηg/l) Kadmijum (ηg/l) 1.2 228 122 106 2.09 0.1 100.80 23. i 4.0 384 67. može se reći da se trend kvaliteta površinskih voda nije znatno promijenio u poređenju sa onim zabilježenim 2000 – te godine.5 9. može se dati generalna ocjena da je on sigurno znatno bolji od prijeratnog.03 < 0.5-08. U Tabelama 4. tokom 2004.0 100.0 80 1500 285 184 101 2.02 2.0 50.168 0.05 < 0.4 242 59.09 0.0 < 10.02 < 2.0 149 51.22 0.2 656 471 185 1.01 0.03 < 0.20 1. i 4.0 < 10.136 0. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 123 .5 < 10.34 0.0 < 0. godine (Tabele 4.0 0.50 62.0 < 0. godine.61 0.05 1.02 3. te da je kvalitet površinskih voda u najgorem slučaju u okvirima propisane klase za razmatranu dionicu.02 < 0. Kvalitet vode rijeke Bosne i njenih pritoka Usore i Spreče zadovoljava zakonski propisanu III kategoriju vodotoka.28 0.5-10.0 < 0.8 246 51.2 1690 1471 219 4.2 626 431 195 7. Rezultati bakteriološke analize uzoraka iz rijeke Bosne i odabranih pritoka upućuju na zaključak da analizirana voda zadovoljava granične vrijednosti propisane za II klasu vode. Rezultati ispitivanja mikrobioloških parametara kvaliteta vode (2000.12 0. i 2005.). godine (Tabele 4.00 0.15 0.5-07.02 < 2.04 < 0.30 0.5-08.0 < 0. god.7 205 34. Prema podacima o ispitivanju kvaliteta površinskih voda u Republici Srpskoj tokom 2004.0 12.0 10.5-09 prezentiraju se podaci o kvalitetu voda rijeke Bosne i pritoka na navedenim profilima tokom.80 15.10 0.00 0.37 0.) Ukupan broj bakterija u 1 ml (22 oC) Ukupan broj bakterija u 1 ml (37 oC) NBK koliformni h bakterija u 100 ml NBK fekalnih koli u 100 ml Utvrđen a klasa prema NBK Utvrđena klasa po Khol-u Profil Doboj nizvodno Doboj uzvodno Usora Doboj Spreča Doboj Bosna Modriča 400 200 6000 1000 300 150 100 5000 1000 100 880 1500 12000 380 3800 380 880 3800 380 500 II II II II II I-II I-II II I-II I-II Prema podacima ispitivanja kvaliteta iz 2000.5-11).

0 80 >4 50 .0 8.0 8.15 489 254 235 17. 665 23 21.36 0.1 25.5 338 87.9. Kjeldal azot (mg/l) Mangan (mg/l) Gvožđe (mg/l) Cink (mg/l) Bakar (mg/l) Hrom ηg/l Nikl ηg/l Kadmijum ηg/l 1.5 15.3 10. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 124 .09.84 0.6 8.8 19. žareni ostatak (mg/l) Gubitak žarenjem (mg/l) Uk.00 0.00 0.029 0. godine.28 0.0 4. Rezultati ispitivanja fizičko-hemijskih parametara kvaliteta vode (2004.5-09.00 <1.9 22.5 Spreča Bosna (ušće) Modriča Doboj 14.00 <1.1 20.4 24.43 0.015 0. Fosfati (mg/l) Orto fosfati (mg/l) Uk.2 0.8 4.8 228 58. koji bi u tom slučaju ponovo pogoršali kvalitet voda rijeke Bosne do registriranog nivoa prije 1992.14 0.16 362 255 107 5.00 <10.1 15. susp.09.92 539 190 21.00 <10. alkalitet CaC03 (mg/l) Utrošak KMnO4 (mg/l) HPK (mg O2/l iz KMnO4) HPK (mg O2/l iz dihromata) Rastvoreni kiseonik (mg/l) Zasićenje kiseonikom (%) BPK5 (mg/l) Nitriti (mg/l) Nitrati (mg/l) Amonijum jon (mg/l) Uk.204 0.0 <0.7 20.006 0.0 0.0 11.0 12.0 0.5 Nije realno očekivati da se za izvjesno vrijeme u slivu rijeke Bosne obnove nekadašnji industrijski kapaciteti.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 4.0 9.1 17.0 166 41. tvrdoća CaC03 (mg/l) Kalcijum (mg/l) Magnezijum (mg/l) Uk.0 MDK Bosna Doboj uzvod.1 100.3 16.015 0.) Vodostaj (cm) Proticaj (m3/sek) Temperatura vode (°C) Temperatura vazduha (°C) pH vrijednost Elektroprovodljivost (µS/cm) Uk.154 0.0 .7 3.0 13.14 532 349 183 7.5 Usora (ušće) Doboj 14.6 29.08 1727 1487 240 4.04 0.5 42 11.0 <0. materije (mg/l) Uk.4 10.356 0.89 0. 14.144 0.00 <10.9 0.82 0.41 0.0 8. -128 33 21.58 407 225 10.0 100.028 0.98 852 195 12.09.5 25.00 <10.1 0.00 0.00 0.0 7. 14.1 2.05 0.12 2510 153 18.00 2.05 0.0 <0.259 1.00 <10. -6 1.19 127.162 2.13 0. suvi ostatak (mg/l) Uk.48 130.09.2 0.1 24.047 1.09 0.5 1500 20 6.55 158 3.) Parametar Datum ( Septembar 2004.0 7.0 <0. Realnija je procjena da će se obim i struktura industrije u slivu značajno izmijeniti i reducirati.09.4 0.5 Bosna Doboj nizvod.0 206 56.1 5.75 6 0.108 0.05 378 212 166 8.00 <1.1 0.00 0.00 <1.1 0. -2 41 19.74 0.9 0.08 98.3 0.4 3. tako da će kvalitet voda rijeke Bosne biti u okvirima propisane klase ili čak bolji.94 0. 235 7.196 0.0 10.06 0.5 15.3 2.13 0.9 0.5 16.0 <0. god.042 0.5 252 72.32 126.53 325 170 9.3 3.08 0.50 0.3 18.13 0.

25 <0.02 0.002 <0.004 <0.1 06.52 5 8.59 2. god.09.099 0.) Parametar Datum (2005.19 0.004 <0.007 432 175 257 45.7 3.) Temperatura vode (°C) Temperatura vazduha (°C) pH vrijednost Elektroprovodljivost (µS/cm) Uk.004 <0.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 4.10.3 11.25 0.0 MDK Bosna Doboj uzvodno 07.17 16 7.004 <0.1 0.52 323 358 8.001 <0.9 0.005 <0.2 19 8.8 7.8 0.34 71.1 0. 2005 20.1 <0.475 0.013 0.005 0.1 <0.25 213 51.048 0.123 0.29 87 1.2 220 65.1 27.27 2.4 0.002 0.42 401 185 15.002 <0.5 4.75 6 0.076 398 209 189 6.276 0.9 0.13 0.005 <0.002 0. tvrdoća CaC03 (mg/l) Kalcijum (mg/l) Magnezijum (mg/l) Uk.005 <0.013 0. Rezultati ispitivanja fizičko-hemijskih parametara kvaliteta vode (2005.6 11.47 295 150 10 2.008 <0.43 1.28 88.006 <0.2 1.002 <0.3 206 59.35 12.8 9 7. 2005 19.6 34 7.29 0.0 0.9 2.6 24 7. 2005 26 29 7.1 06.004 <0.041 3.004 <0.234 0.4 12. Fosfati (mg/l) Orto fosfati (mg/l) Uk.06.016 0.7 <5 7.004 0.091 2.1 Bosna Doboj nizvodno 07.73 395 180 10.5 224 68 13.004 <0.0 80 >4 50 .79 0.86 3.004 <0.005 0.006 11.004 <0.15 369 136 233 5.029 1.414 457 275 182 29.024 1.34 421 200 14.0 190 41.262 0.4 26 7.03 0.86 297 150 7.8 10 8.10.012 0.98 2.004 <0.8 1.25 93.002 <0.8 21.004 251 121 130 20 203 58.33 116.004 <0.65 410 200 14.8 106.5 10.6 0.004 <0. 2005 13.1 0.007 <0.07.173 1.001 <0.1 <0.045 0.16 428 187 16.75 157 46.002 <0. 2005 13.51 0.25 191 62 8.5 206 63.33 0.002 <0.5 9 7. alkalitet CaC03 (mg/l) Utrošak KMnO4 (mg/l) HPK (mg O2/l iz KMnO4) HPK (mg O2/l iz dihromata) Rastvoreni kiseonik (mg/l) Zasićenje kiseonikom (%) BPK5 (mg/l) Nitriti (mg/l) Nitrati (mg/l) Amonijum jon (mg/l) Uk.004 <0.42 0.074 379 168 211 33.4 22 8.98 0.32 116 1.23 81.10.3 0.55 71.85 2.87 0. 2005 20.6 22 8.8 1. susp.7 0.95 93.033 0.004 0.06 0.178 0.15 4.7 0.5 0.5 210 48.03 384 163 221 24.16 0.5.002 <0.94 5 10.095 0.015 1.032 1.75 238 72.5 0. 2005 20.006 <0.65 407 200 9.17 0.76 0.62 392 264 128 55.07.038 1.056 0. žareni ostatak (mg/l) Gubitak žarenjem (mg/l) Uk.10.5 1500 20 6.08 85.004 06.755 242 156 86 16.75 323 170 7.28 0.2 0.7 9.76 12 7.44 397 189 208 27.8 0.5 15.004 <0. 2005 18.5 10 7.2 6.6 6 8.274 0. Kjeldal azot (mg/l) Mangan (mg/l) Gvožđe (mg/l) Bakar (mg/l) Hrom mg/m3 Živa mg/m3 0.06 <0.9 4 30 7.1 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 125 .2 0.33 398 175 10.004 <0.79 0. materije (mg/l) Uk.004 <0.029 1.0–9.2 30 9.005 <0.018 0.5 0.06 0.1 20.006 Usora (ušće) Doboj 07.1 14. suvi ostatak (mg/l) Uk.9 0.077 266 127 139 5.3 0.7 4 7.13 70.07.9 1.1 100.7 13.4 8 7.173 1.25 193 57.042 0.1 27.016 0. 2005 24 29 7.004 <0. 2005 17. 2005 24.17 1.8 0.001 27.55 405 167.985 0.06.4 11.32 0.08 <0.005 0.055 0.09.06.032 276 146 130 <1.002 <0.094 0.7 0.004 <0.168 0.9 6 9.037 0.002 <0.495 0.76 0.004 11.6 1 0.05 26 7. 2005 12.6 13.1 11.4 0.17 0.5 46.8 1.09.

203 1012 756 256 27 362 108 22.2 1433 210 10.47 8 7.7 77. žareni ostatak (mg/l) Gubitak žarenjem (mg/l) Uk.79 2.006 <0.062 1.061 2.2 0.1 Spreča (ušće) Doboj 27.7 8 7.111 0.1 100.11.75 6 0.12 2666 243 16.2 29 7.9 8.08 569 290 279 20.004 <0.096 <0.77 77.18 1431 220 14.5 56.006 <0.49 63.004 <0. 17.006 <0.215 0.31 0.5 2.1 11.0 <0.) Temperatura vode (°C) Temperatura vazduha (°C) pH vrijednost Elektroprovodljivost (µS/cm) Uk.95 <0.0 . Fosfati (mg/l) Orto fosfati (mg/l) Uk.06.7 16 5.004 <0.085 0.3 1363 705 658 80 8 367 125 13.06 1.9 13.0 7.07.17 1.69 0.35 0.09.5.05.004 <0.019 424 279 145 7.4 1.47 0. Kjeldal azot (mg/l) Mangan (mg/l) Gvožđe (mg/l) Bakar (mg/l) Hrom mg/m Živa mg/m 3 3 MDK 07.147 4.019 485 349 136 22. 20.51 0.5 23 7.05.5 15.349 1771 1356 415 2.001 <0.1 06.002 <0.10.5 0.3 2.05.002 0.176 0. 14.004 <0.5 19 6.069 1.06 0.116 0.0 0.055 1102 741 361 11.005 <0.8 0.1 Bosna Modriča.04 1.3 34 7.186 1.002 0.25 2.5 11. suvi ostatak (mg/l) Uk.3 20 3.088 351 276 75 10.1 06.007 <0.5 0.004 <0.10.025 0.78 8 6.001 <0.5 1.2 0.77 578 195 7. 21. 15 12 7.52 0. Rezultati ispitivanja fizičko-hemijskih parametara kvaliteta vode (2005.34 0.5 0.05. materije (mg/l) Uk.004 <0.1 11.051 1.2 36 5.76 1742 212 15.9 0.09.) Parametar Datum ( 2005.126 0.004 <0.05.5 22 6. 28.7 0.05.94 10 8.52 0.06.9 2 0.5 1500 6 63.74 572 190 10.33 0. 14.9 0.565 0.9.006 <0.013 1.6 6 7.006 <0.006 <0.06 0. god.4 26 7.21 2.07.075 <0.002 0. 26.97 3.006 <0.75 340 97 23.004 <0.7 0.002 0.35 658 190 13.002 <0.006 <0.088 <0.47 0.75 2.7 78.004 0.5 1.132 0.006 <0.1 08.3 249 77.3 0.5 262 97 7.1 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 126 .05.45 599 195 9.088 2.96 86.4 10 7.002 <0.004 <0.75 217 72. tvrdoća CaC03 (mg/l) Kalcijum (mg/l) Magnezijum (mg/l) Uk.06 0.7 0.5 4.08 94. alkalitet CaC03 (mg/l) Utrošak KMnO4 (mg/l) HPK (mg O2/l iz KMnO4) HPK (mg O2/l iz dihromata) Rastvoreni kiseonik (mg/l) Zasićenje kiseonikom (%) BPK5 (mg/l) Nitriti (mg/l) Nitrati (mg/l) Amonijum jon (mg/l) Uk.2 262 96 5.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 4.9 20 >4 50 .33 0.2 1.9 3.13 0.05.208 0.002 0. susp.6 2.12 0. 22.152 0.8 0.7 227 71.

bunar u MZ Prnjavor) .2. a radi se o mikrobiološkim analizama vode. Od dostupnih podataka.2. Usore i Tešnja. kao i za vršenje minimalnog broja propisanih pregleda zdravstvene ispravnosti vode za piće iz tih objekata u ovlaštenoj laboratoriji. Podaci o kvalitetu vode u 2005. godine sa bakteriološkog stanovišta nije odgovarao propisima Pravilnika za vode zatvorenog tipa. 90. nego se organizira po vlastitom nahođenju grupe građana koji su i izgradili te vodovode.2/92). treba istaći da ovim seoskim vodovodima upravljaju grupe građana ili Mjesne zajednice na čijem su prostoru izgrađene. odnosno “Pravilnika o higijenskoj ispravnosti vode za piće” (Sl. Što se tiče ostalih lokalnih izvorišta koja se nalaze na području FBiH. te Peraslika iz septembra 2005. Opština Odžak . u cilju praćenja stanja kvaliteta tih voda za potrebe vodosnabdijevanja. odnosno mjesnim zajednicama na čijim područjima se nalaze ovi lokalni izvori. Doboja. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 127 . Osječana. Ovi podaci također se daju u Prilogu 12. godine. odnosno 89.list RBiH br. dobiveni su podaci o kvalitetu vode na sljedećim lokalnim izvorima (priloženi u Prilogu 12. ili su u fazi registracije.izvorište Bare .): . Opština Doboj . Što se tiče kontrole kvalitete vode na ovim izvorima. S obzirom da je većina ovih izvora neregistrirana. kvalitet vode se ne kontrolira kontinuirano. vidljivo je da se radi o izvorima na kojima kvalitet vode uglavnom zadovoljava uvjete Pravilnika o higijenskoj ispravnosti vode za piće. Ispitivanje kvaliteta podzemne vode vrši se sistematski na onim lokalitetima na kojima se nalaze izvorišta pitke vode. bunar u MZ Vrbovac. u prostoru obuhvata trase LOT-a 1 a koja se koriste za vodosnabdijevanje većeg ili manjeg broja domaćinstava. utvrđeno je da većina ovih izvora nemaju uspostavljene zone sanitarne zaštite (Kantonalni zakon o vodama. U tom kontekstu. bilo teško doći do podataka o kvaliteti te vode. Uzorak vode sa lokalnog izvora Šumska voda iz mjeseca maja 2004. Važeći Kantonalni Zakoni o vodama (čl. 92. uzorak vode sa bunara u MZ Svilaj iz mjeseca aprila 2005.4.izvorište vodovoda Odžak. Od dostupnih podataka iz mjeseca oktobra uzorak vode sa bakteriološkog stanovišta odgovarao je propisima Pravilnika za vode prečišćene zatvorenog tipa.Osječani. Posavski i Zeničko-Dobojski kanton). Peraslika). godine nije zadovoljavao zahtjeve “Pravilnika o higijenskoj ispravnosti vode za piće”( Sl.40/03). godini iz vodovoda MZ Alibegovci (Opština Usora) dostupni su samo iz mreže. važeći zakon propisuje na registriranim izvorima minimalan broj propisanih pregleda higijenske i zdravstvene ispravnosti vode za piće. dok uzorak vode iz mjeseca septembra nije odgovarao istim propisima. Prikupljajući podatke o lokalnim izvorima duž trase LOT-a 1 tokom izrade ove Studije. To su uglavnom izvorišta pitke vode sa kojih se vrši vodosnabdijevanje Odžaka.list RBiH br. Opština Tešanj Rezultati analize kvaliteta vode za piće. čl.2. propisuju obavezu vlasnicima seoskih vodovoda za uspostavljanje i održavanje zona sanitarne zaštite izvorišta. odnosno 91). Iz priloženih analiza. kao i niza drugih manjih naselja. Kvalitet podzemnih voda Kvalitet podzemnih voda ne kontrolira se sistematski na području našeg istraživanja.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4. Bukovac. godine sa bakteriološkog stanovišta nisu odgovarali propisima Pravilnika o higijenskoj ispravnosti vode za piće. na ovim izvorima priloženi su u Prilogu 12. Doboj-juga.izvorište Kraševo. Kontinuirana ispitivanja kvaliteta podzemne vode vrše se na sljedećim izvorima: . u kantonima čijim područjem trasa autoputa na dionici LOT-1 prolazi tj.na području Opštine Odžak (bunar u MZ Svilaj. Brezik.5. Vis.2/92).na području Opštine Doboj-jug (izvorišta Šumska voda. dok uzorak vode sa bunara Vrbovac iz mjeseca novembra 2005.Glasnik RS br. Treba istaći da je u opštinama.2. a voda na svim izvorima udovoljava zahtjevima “Pravilnika o higijenskoj ispravnosti vode za piće”( Sl. Opština Doboj .izvorište Rudanka.

koji su dobiveni putem upitnika od opština na čijoj se teritoriji nalaze. 1906). pijesci. Zatim tu su još i mineralna Studija uticaja na okolinu – Lot 1 128 . Derventa 1 (1972).Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Svi lokalni izvori. Na cijelom potezu trase nema eruptivnih stijena. porijeklom iz mlađih geoloških formacija. F.6. Da bi se postavljeni cilj mogao ostvariti na bazi raspoloživih podataka analizirane su najvažnije opće prirodne karakteristike područja trase autoputa koje utiču na stanje formiranja tla i agrohidrološke prilike. Karakteristike zemljišta 4.. (Katzer. na izgled čvrsti sedimenti su na površini lako drobivi i rastrošeni. Tlo i bonitet zemljišta 4. Derventa 2 (1974) i Derventa 3 (1977). Kao osnov za uvid u stanje zemljišta na trasi autoputa LOT 1 poslužila je Pedološka karta BiH u mjerilu 1: 50 000. Tumač sekcija Brod 3 i 4 (1974). Tu su se razvila Fluvijalna livadska karbonatana i beskarbonatna tla sa i bez glejnog horizonta. ucrtani su u kartu ograničenja vezanu za vodne resurse duž dionice LOT-a 1 (Prilog 12. šljunci. Ovakva struktura matične podloge na kojoj su nastala ova tla ukazuje na njenu erodibilnost i potencijalnu pokretljivost putem erozije.. F.. (Katzer. Procjena uticaja na sve segmente životne sredine radila se u dva osnovna koraka pa tako i za segment zemljišta i to: Prethodna procjena uticaja na životnu sredinu za fazu izrade Tehničke studije i Idejnog rješenja i Procjena uticaja na životnu sredinu za fazu izrade Idejnog projekta. škriljci. F. Geološke karte Jugoslavije M 1: 500 000.6. Čak i krečnjaci. Opće karakteristike područja trase a) Litološki (petrografski) prikaz Na osnovu Geološke karte prema Katzer-u M 1: 200 000.2. Na ovim supstratima su se razvila najrecentnija aluvijalna tla. Stijene na kojima su se razvila postojeća tla uglavnom su sedimente i to pretežno rastrošene. tercijarne gline. i Geologije (Katzer. 1906). i Geologije (Katzer. U dolini Save od Svilaja prema jugo-zapadu do Odžaka i Modriče nalaze se najmlađi holocenski sedimenti pretežno srednje teškog i teškog mehaničkog sastava.3. F. Osnov za prezentaciju podataka je karta mjerila 1: 25 000. Kao najvažnije karakteristike izdvajaju se: Klima područja Litološke (petrografske) prilike i Reljef područja..6. pješčari. 1926). na širem području trase Koridora Vc od Svilaja do Doboja preovlađuju sljedeći litološki supstrati na kojima su se formirala današnja tla i to: aluvijalno diluvijalni nanosi. upoređeni postojeći podaci i stanje na terenu uz dodatnu pomoć Ortofoto podloga u mjerilu 1: 5 000.1. glinci i ilovače. 1926). Geološke karte Jugoslavije M 1: 500 000. Osim ovoga izvršeno je detaljno rekgnosciranje terena i crtanje karata 1: 25 000. lapori i jedri krečnjaci. Ova tla su u toku pedogeneze već formirala svoj profil. Primijenjena metoda istraživanja Geološki supstrat na kojemu su se razvila najvažnija zemljišta duž planirane trase na koridoru Vc sagledan je na osnovu: Geološke karte prema Katzer-u M 1: 200 000. 4. zatim starija aluvijalna tla koja više nisu u domenu redovnih poplava.5).

Na pješčarima i pijescima razvili su se distrični kambisoli. te djelimično dolinski diluvijum. ali poplavna. Zarić i Rudanka gdje preovlađuju kvartarni sedimenti slični onim u dolini Bosne. Na laporima. I dalje je reljef ugrožen i površinskim vodama. Teren je podložan eroziji i još uvijek ugrožen minama zaostalim iz rata. Ponekad ova tla mogu biti i zamočvarena. Na km 17+289 trasa autoputa prelazi na desnu stranu rijeke Bosne. autoput prolazi kroz blago valovit i terasast teren čiji je nagib od 10 do 15 %. preko Potočana dolazi na rijeku Bosnu između Modriče i Vukosavlja. ilovasta i glinovita karbonatna i beskarbonatna tla a negdje se miješaju i sa diluvijumom snešenim sa obližnjeg izdignutog reljefa. Na pliocenskim pijescima ova tla su lakšeg mehaničkog sastava i kiselije pH reakcije. Trasa dalje. s tim da su reljef. te gornjih a ponekad i poplavnih voda. Ovo područje ima dosta mikrodepresija. kao važan pedogenetski faktor imao značajnu ulogu u formiranju različitih zemljišta. sa visinama do 310 m. koluvijalne gline. karbonatnim i beskarbonatnim glinama razvila su se teška glinovita tla vertisoli. Sedimenti su različito uslojeni gdje se ispod humusnog sloja smjenjuju naizmjenično proslojci pijeska. manjih i većih vodotoka. Od mezozojskih formacija javlja se kreda djelimično sa jurom. te prateći sabirni kanal Svilaj-Potočani. Pod izmijenjenim hidrološkim uslovima te u zavisnosti od starosti ovih sedimenata. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 129 . Prisustvo eocenskog krečnjaka utvrđeno je na desnoj obali Bosne u pravcu njenog toka gdje su izgrađeni kamenolomi. Ova riječna dolina je plodna.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija glejna (hipoglejna) i močvarna oglejena (epiglejna) tla nastala pod uticajem podzemne umjereno pokretne vode. pa tla imaju težak mehanički sastav. Tu se javljaju i tercijerne gline na kojima su se razvila fluvijalna livadska glejna i pseudooglejna tla. Ovaj dio terena je ustvari krajnji ogranak brdsko-planinskog masiva Borja planine. laporovitim glinama. Od krednih sedimenata najviše su zastupljeni lapori. Rijeka Bosna često plavi svoju dolinu i mijenja svoje korito meandrirajući u relativno uskom području ograničenom brdskim terenom. šljunka. klima. Od km 52+554 u Pločniku. U širem pojasu ove dionice javljaju se i druge litološke formacije kao što su laporasti i glinoviti škriljci (eocenski fliš). Na malo uzdignutim terasama na dolinskom diluvijumu ili pleistocenu razvila su se pseudoglejna distrična dolinska tla. nastala su aluvijalna karbonatna pjeskovita. b) Reljef područja Trasa autoputa se kreće po ravnom terenu od rijeke Save između Novog Grada i Svilaja. prelazeći nekoliko puta sa desne strane na lijevu i obratno. površinske vode ugrožavaju sva tla ravnog reljefa. Područje je ispresijecano sa dosta manjih uvale i povremenih vodotoka koji se ulijevaju u rijeku Usoru. a nekada i gline i to dalje od obale. Iz iznesenog može se konstatovati da je matični supstrat. prati rijeku Bosnu sve km 52+554. Najvažnije pritoke Bosne na ovome potezu su Foča. vegetacija pa i čovjek usmjeravale pedogenetske procese u zavisnosti od konstelacije navedenih faktora. a na terasama obronačnog pleistocena razvila su se pseudoglejna terasna i obronačna tla. Dolinom rijeke Bosne od Modriče prema Doboju kao matični supstrat za formiranje zemljišta najčešće se javlja karbonatni aluvijum. a koja gotovo bez izuzetka imaju težak i vrlo težak mehanički sastav površinskih i podpovršinskih horizonata. To je blago zatalasani nisko brdoviti reljef. Na stacionaži km 59+930 u Makljenovcu trasa silazi u dolinu rijeke Usore. pa i pored velikog sabirnog kanala Svilaj-Potočani. kada prelazi u brdoviti dio područja. škriljave gline i krečnjaci.

beskarbonatne gline. U poljoprivredi se uglavnom koriste kao livade.Smeđa degradirana tla na glinama Distrični kambisol . manje za oranice (krompir. što se odražava na mehanički sastav tala. Na okolnom terenu je prisutna erozija. Često su skeletna i slabog kapaciteta za vodu.Smeđa opodzoljena tla na glinama Distrični kambisol . Ovaj tip tla razvio se na kiselim supstratima kao što su beskarbonatni šljunci. ekspozicije.6. Zbog nepovoljnih klimatskih uslova i velike količine oborina dolazi do jače akumulacije humusa. prirodne livade i šumska vegetacija. uz prisutno snažnog trošenje primarnih minerala i argilogenezu.3. Distrični kambisoli. škriljci. kalcifikacija. Inače su to šumska tla. može se pri niskim pH vrijednostima pojaviti i slobodni fitotoksični Al+++ jon. Tipičan profil je Amo-(B)-C-R.5. zob). Ovo su siromašna tla. To su tla na kojima su se pretežno razvili pašnjaci. Općenito na njima sa uspjehom može da se razvije stočarska i biljna proizvodnja standardnog kvaliteta uz prethodnu pravilnu primjenu agromelirativnih i agrotehničkih mjera. ali zbog nedostatka baza izostaje stvaranje veće količine gline. klase Hipoglejnih zemljišta. 4.Smeđa kisela srednje duboka tla na škriljcima Distrični kambisol . a uz rijeku se javljaju podzemne vode c) Karakteristike zemljišta U ovoj fazi prikazat će se neke najvažnije karakteristike pedosistematskih jedinica zemljišta u granici istraživanja. osim onih formiranih na filitima i glinicama. Tipološka zastupljenost zemljišta u širem području trase koridora Vc Na širem području trase koridora izdvojena je 24 pedosistematska jedinica i to 7 iz razdjela Automorfnih i 17 iz razdjela Hidromorfnih zemljišta. glinci i pijesci koje mogu biti slabije kompaktni ili rastresiti. Klasa kambičnih zemljišta uobičajeno se zove još i klasa smeđih zemljišta. oglejena tla na glinama Karakterističan tip profila je Aoh (ili Aum)-(B)v-C (ili R) građe. slično luvisolima. siromašni bazama. karaktera vegetacije. ječam.Smeđa degradirana. Supstrati bogatiji sa bazama u svojoj evoluciji prelaze u lesivirano tlo. Sadržaj i karakter humusa ovise od nadmorske visine. a u razdjelu Hidromorfnih iz klase Fluvijalnih i Fluvijalno glejnih zemljišta. Razdjel Automorfnih zemljišta Osnovne karakteristike tipova zemljišta u okviru pojedinih klasa ovoga razdjela su sljedeće: Klasa kambičnih tala A . gnojidba sa NPK. Na ovome području to su tla izdignutog dijela reljefa. Mjere popravke su: zaštita od erozije.(B) – C tipa profila Asocijacija smeđih tala je karakteristična i redovna pojava u našoj klasifikaciji. pašnjaci.Smeđa tla na glincima Distrični kambisol . U ovim tlima.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Posljednja 4 km autoputa do kraja LOT 1 trasa prolaze kroz dolinu rijeke Usore koja je kao i rijeka Bosna ugrožena poplavnim i površinskim vodama. ispiranja i acidifikacije. raž. U razdjelu Automorfnih tala preovlađuju tipovi iz klase Kambičnih i Humusno akumulativnih. a reakcija u vodi ispod 5. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 130 . (kiselo-smeđa tla) na ovome području javljaju se u više varijeteta zavisno na kakvom su se matičnom supstratu razvila i to: Distrični kambisol .Smeđa plitka i srednje duboka tla na škriljcima Distrični kambisol . humizacija. Stepen zasićenosti bazama adsorptivnog kompleksa niži je od 50%. A. kao presjek stanja na dužini cijele trase LOT 1. povoljnih fizičkih i nepovoljnih hemijskih svojstava.

(A)-I-II. Aluvijalna tla. Sedimentacija je dominantan proces tako da pedogeneza ne može da dođe do “izražaja”. ali se agro – meliorativnim zahvatima mogu uspješno privesti kulturi u relativno plodna zemljišta za poljoprivredu. Aluvijalno tlo je poželjno navodnjavati. Mogu biti karbonatna i beskarbonatna. imaju (A)-I . osim ako površine nisu ugrožene od poplava. B. slaba retenciona svojstva kako za vodu tako i za potencijalne polutante koji će se stvarati na trasi autoputa. Eutrični kambisol – Smeđa karbonatna tla na laporima. recentnog (mladog) karaktera. ili recentni riječni nanosi – fluvisoli. već kod odlaganja materijala. kuda trasa autoputa najvećim dijelom prolazi. Sa poljoprivrednog aspekta ovo su relativno siromašna tla u hranjivim elementima. Plodnost im u mnogome ovisi od dubine humusnog sloja na kojem se može uspješno uzgajati kontinentalno voće. Karbonatna su po cijeloj dubini. U proizvodnji na njima se uzgajaju najrazličitije kulture. ili kod pjeskovitih formi ako nema navodnjavanja u toku ljetnog perioda. naročito skeletna koja se javljaju uz korita rijeka i u njenom gornjem toku.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Ako se drže pod permanentnom vegetacijom ova tla mogu biti dosta otporna na proces erozije. To su naša najbolja tla i javljaju se u plavnim zonama svih rijeka pa tako i rijeke Bosne. a djelomično i aluvijalnom terasom Usore. Ujedno ovo su i najugroženija tla i to kako od fizičkog uništenja tako i od zagađenja komunalnim i industrijskim otpadom. Svi veći gradovi kod nas su se razvili u dolinama rijeka i na taj način trajno je isključeno iz poljoprivrede na hiljade hektara ovoga tla. (Eutrično smeđa tla) na području trase auto puta javljaju se na laporima i po svom karakteru to su karbonatna zemljišta. glinovita. Morfološki to su slična tla smeđim tlima na trošnim krečnjacima. slojevite građe. Ograničenja ovih tala uglavnom se svode na njihovu izraženu vodopropusnost. međutim općenito povoljnih fizičkih svojstava. Osnovne osobine ovise od vrste materijala. Inače su ovo uglavnom vrlo dobra šumska zemljišta.. erodiranog humusnog sloja sa rastrošnim laporom na površini.II…C tipa profila. visokog kvaliteta. U granici ovoga istraživanja ovo su najzastupljenija tla. slabo su humozna.. Imaju dobru prirodnu plodnost. ali su u mehaničkom sastavu jako heterogena tla od skeletnih do glinovitih. Razdjel Hidromorfnih zemljišta Osnovne karakteristike tipova zemljišta u okviru pojedinih klasa ovoga razdjela su sljedeće: Klasa aluvijalnih ili fluvio-glejnih tala. Veoma su osjetljiva na procese vodne erozije čak i na najmanjim nagibima ako tlo nije prekriveno vegetacijskim pokrovom. Pravilno upravljanje sa ovim tlom ključ je ostvarivanja visokih prinosa. U svim vrstama poljoprivredne proizvodnje mogu se koristiti. Smeđa karbonatna tla na laporima – ne zauzimaju znatne površine. To su pretežno plitka tla. strukturna i propusna za vodu. Aluvij znači riječni nanos. a izdvojena su u varijetete na osnovu matičnog supstrata na kojem su se razvila i to: Aluvijalna karbonatna glinasta tla Aluvijalna karbonatna ilovasta tla Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla Aluvijalna karbonatna tla na pijescima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na pijescima Aluvijalna karbonatna tla na šljuncima Studija uticaja na okolinu – Lot 1 131 . a sadržaj biogenih elemenata ovisi od kojeg su materijala nastali.

Naziv smeđa livadska tla je preuzet iz klasifikacije koja je tipična za pedološku kartu 1: 50 000 iz sedamdesetih godina. dakle u pravilu u zonama nakupljanja suhih i mokrih aerodepozicija. A -Eg -Bg -C tipa profila Pseudogleji. Kako su ova tla povremeno suvišno vlažena ili su u neposrednom dodiru s tekućom i podzemnom vodom ona mogu biti potencijalni izvor onečišćenja za podzemnu vodu i vodotoke. To su razlozi da se na njima vrši najintenzivnija zaštita. ovisno o režimu vlaženja javljaju se Semigleji što inače znači “polu glej”. dok se u poljoprivredi koriste samo ako im je regulisan vodni režim tj. Međutim ova tla mogu biti od velike važnosti za biodiverzitet obzirom da mogu biti staništa mnogih organizama.Podzolno pseudoglejno dolinsko tlo. Pseudoglej je tip tla koji se formira na supstratu diferenciranom po teksturi gdje se ispod relativno propusnog javlja za vodu nepropustan sloj.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija - Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na šljuncima Aluvijalna deluvijalna tla Prisustvo matičnog supstrata u mnogome ukazuje na njihova svojstva. jer se glejni horizont javlja na većoj dubini u matičnom supstratu.zračnom režimu moguć je širok izbor kultura. Međutim ova se tla često smjenjuju sa fluvijalnim livadskim zemljištima. poluglejna tla. U regulisanom vodno . odnosno zatvoreni sistemi odvodnje vode s ceste i vjetrobrani pojasevi. a mogu opredijeliti i mjere zaštite. na ovim tlima se prakticira intenzivna poljoprivredna proizvodnja. Ovdje su izdvojena sedam varijeteta ovisno o tipu procesa koji preovlađuju i to: Smeđa (livadska) karbonatna tla Smeđa (livadska) beskarbonatna tla Sivo-smeđa (livadska) karbonatna slabo drenirana tla Sivo-smeđa livadska beskarbonatna tla Sivo-smeđa livadska beskarbonatna. S druge pak strane. So). A-C-G tipa profila Smeđa (livadska) tla (Humofluvisoli). Klasa semiglejnih tala. Klasa epiglejnih tala. Pri izgradnji puta ova zemljišta treba. Sigurno da bi fizička oštećenja dovelo do velikog poremećaja u režimu voda. kao primarni pseudoglej. Obično su to prirodne livade sa odličnim prinosom sijena. To je i razlog Studija uticaja na okolinu – Lot 1 132 . A -C -G građe profila razvila su se uz rijeku Bosnu. mjestimično glejna tla Sivo-smeđa livadska degradirana tla Sivo-smeđa livadska degradirana oglejena tla Ovo su jedna od potencijalno najplodnijih tala. priterasnom dijelu glejna tla. Raspored u prostoru doline rijeke je takav da se u centralnoj zoni polja javljaju semigleji. Uređenjem ovih zemljišta stvorili bi se odlični uslovi za kvalitetnu poljoprivrednu proizvodnju. s tim da G horizont može biti različito oglejen (r. zaobići i nenarušavati njihov ekosistem koji je u njima uspostavljen. ovisno o agroekološkim uslovima. Ovdje se javlja u vidu podtipa: . ako je to moguće. zaštita od plavljenja. U okviru ove klase na prilazima. To su pedosistematske jedinice locirane na reljefski nižim položajima. javljaju se u ravnim dijelovima poloja i imaju svoja vrlo specifična svojstva. Za njega je karakteristična mokra i suha faza pri kojima u mokroj preovlađuju redukcioni a u suhoj oksidacioni uslovi. A-Ig-Iig-C primarnog i A-Eg-Bg-C sekundarne građe profila. dok se u riječnoj dolini javljaju aluvijalni (recentni) nanosi. a samim tim i ekosistemu.

65 67.Euglej.10 22. koje stagniraju do 1 m dubine i s dubinom slabi. Humusni A horizont ima znakove hidromorfizma. bezstrukturna i manjeg kapaciteta adsorpcije. Podzemna voda puno ne koleba tokom godine. U gornjem dijelu profila dolazi do sekundarne oksidacije tj. Zbog toga je ovdje prisutan visoki stepen anaerobnosti te prisutan proces oglejavanja redukcijom Fe i Mn i uz prisustvo CaCO3.60 V V IV IV IV IV IV III III III Studija uticaja na okolinu – Lot 1 133 .G. do porasta redoks potencijala (Eh). slabo humozna.6-02. ima građu profila A . Nespecifične anaerobne bakterije mogu da redukuju željezo. nedostatkom kisika u pedosferi kao i nepovoljnim fizičko hemijskim osobinama.80 99. To su veoma kisela tla. broj Pedosistematska jedinica Površina u ha Kategorija upotrebne vrijednosti Kategorija zaštite A) RAZDJEL AUTOMORFNIH TALA 1 2 3 4 5 Distrični kambisol-Smeđa kisela srednje duboka tla na škriljcima Distrični kambisol-Smeđa plitka i srednje duboka tla na škriljcima Distrični kambisol-Smeđa tla na glincima Distrični kambisol-Smeđa opodzoljena tla na glinama Distrični kambisol-Smeđa degradirana tla na glinama 14. Oglejavanje (zamočvarivanje) je uzrokovano površinskim pretežno poplavnim vodama.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija tvorbe Fe i Mn konkrecija i mramorastog izgleda profila. a glejni G horizont je s jakom diferencijacijom na Gso i Gr posthorizonte. Razvija se kako na ravnim terenima tako i na terenima sa blagim nagibom. A -G tipa profila Klasa hipoglejnih zemljišta karakteriše se trajnim prekomjernim vlaženjem podzemnom vodom. Ovaj tip tla je karakterističan za područje tercijarnih naslaga. Zbog visokog prisustva frakcije praha tlo je sklono zbijanju i stvaranju pokorice. Bez melioracija i regulacije nepovoljnog vodno . I kod ovih tala treba primijeniti zatvorene sisteme odvodnje vode sa buduće auto ceste kako ne bi došlo do onečišćenje tla i podzemnih voda koje redovno prate tla iz ove klase.4. Po mogućnosti ove tipove zemljišta bi trebalo zaobići budućom trasom puta. a na i najmanjem nagibu eroziji. Odlikuje se malom biološkom aktivnošću. Na ovakvim lokalitetima moguće je susresti i mikrobiološke procese u glejnom horizontu.6-02: Tipovi tla (Obuhvat po 250 m sa obje strane ose Autoputa) Red.80 136. pretežno u donjem dijelu profila. a prinos nizak i nestalan. U cilju optimalnog korištenja tla za poljoprivrednu proizvodnju nakon sprovedenih hidro i agromelioracija treba prakticirati konzervacijsku obradu tla i maksimalno skratiti ili izbjeći razdoblje s golim tlom. Vrlo su nepovoljna staništa i bez kompleksnih zahvata hidro i agromelioracija. proizvodnja je nepouzdana. Klasa hipoglejnih tala.zračnog režima epiglej se može smatrati ograničeno produktivnim tlom za poljoprivrednu proizvodnju. Svaka aktivnost na ovome tlu u vlažnom stanju uvijek donosi više štete nego koristi. Ova tla spadaju u drugi razred (grupu) visoke zaštite od izgradnje autoputa. Ovdje se javlja jedan varijeteta i to: Mineralno močvarna oglejena beskarbonatna glinasta tla Mineralno močvarno oglejeno tlo . ili da proizvode redukovana jedinjenja kao što su CH4 i H2S koji kao aktivni akceptori kisika imaju nepovoljan uticaj na životnu sredinu. Pregled asocijacije tipova tala na pojedinim matičnim supstratima po razdjelima a površinom pojedinih tipova u okviru izdvojenih asocijacija daje se pregledno u tabeli T. Tabela 4.

90 IV V III IV B) RAZDJEL HIDROMORFNIH TALA 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 Aluvijalna karbonatna glinasta tla Aluvijalna karbonatna ilovasta tla Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla Aluvijalna karbonatna tla na pijescima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na pijescima Aluvijalna karbonatna tla na šljuncima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na šljuncima Aluvijalno – deluvijalna tla Smeđa (livadska) karbonatna tla Smeđa (livadska) beskarbonatna tla Sivo-smeđa (livadska) karbonatna slabo drenirana tla Sivo-smeđa (livadska) beskarbonatna tla Sivo-smeđa (livadska) beskarbonatna.4.20 28. što se vidi iz tabele T.55 254. Razvila su se uglavnom na pijescima. U odnosu na prvu najbolju Studija uticaja na okolinu – Lot 1 134 .85 33.35 21.4. mjestimično glejna tla Sivo-smeđa (livadska) degradirana tla Sivo-smeđa (livadska) degradirana oglejena tla Podzolno pseudoglejno dolinsko tlo Mineralno–močvarna oglejena beskarbonatna glinasta tla 13. s umjerenim ograničenjima.75 14. Prikaz fizičko mehaničkih i hemijskih svojstava navedenih pedosistematskih jedinica prikazano je u tabelama T.131.40 374.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 6 7 Distrični kambisol-Smeđa degradirana. oglejena tla na glinama Eutrični kambisol-Smeđa karbonatna tla na laporima 23. izdvojene su sljedeće kategorije upotrebne vrijednosti tla na istraživanom području: II Kategorija upotrebne vrijednosti U drugu kategoriju upotrebne vrijednosti su svrstana zemljišta iz klase aluvijalnih koja su uglavnom karbonatna.15 UKUPNO 3.00 66.60 133.sistematske jedinice svrstane su u četiri kategorije upotrebne vrijednosti. dubina. a mjere popravke ovih zemljišta su relativno jednostavne.40 635. Ovo ukazuje da trasa autoputa prolazi najvećim dijelom preko poljoprivrednog zemljišta koje se obzirom na uslove terena manje ili više intenzivno koristi.55 362.70 II II II II II II II III II III III III III III IV IV IV I I I I I I I II I II II II II II III III III 4. a najslabija V (peta). mehanički sastav. šljuncima ili pijescima i šljuncima ovisno kakvi su uslovi vladali tokom procesa sedimentacije ovoga materijala na kojemu je nastalo aluvijalno tlo. To su veoma dobra poljoprivredna zemljišta.4.10 326.40 64.6.85 13. divergentnog mehaničkog sastava od glinovitog do ilovastog i pjeskovitog.-02. Prikaz kategorija upotrebne vrijednosti zemljišta Sve navedene pedo .6-04. Najbolja klasa upotrebne vrijednosti je II (druga).6. dreniranost tla te ostalih fizičkih i hemijskih osobina.85 152.80 88. sa mogućnosti uzgoja širokog broja poljoprivrednih kultura. Na osnovu trajnih svojstava tla kao što su: nagib. a posebno na nižim nadmorskim visinama.6-03 i T.4.85 144.20 38.

Izbor kultura je značajno reduciran na svega nekoliko u odnosu na prethodnu upotrebnu kategoriju. te Mineralno-močvarno oglejeno kiselo i Mineralno močvarno oglejeno beskarbonatno tlo. degradirana i na nagibu. a samim tim dospijeće štetnih polutanata uzrokovanih saobraćajem u vodotoke i podzemne akvifere. dreniranost. obično se koriste kao prirodne livade kao što je i ovdje slučaj ili se siju usjevi sa velikim rizikom u krajnji rezultat. Ovoj kategoriji pripada i Sivo smeđe-livadsko degradirano tlo iz klase Semiglejnih tala. To su umjereno dobra poljoprivredna zemljišta sa nekim ograničenjima sa stanovišta osobina tla. Ova tla su se uglavnom razvila na škriljavim stijenama na nagibu. Pošto se radi o najvažnijim poljoprivrednim zemljištima veoma je važno poznavati njihov agro ekološki aspekt. U prvoj podklasi su ona koja ne zahtijevaju hidromelioracije već su prirodno slabe plodnosti (kiselo smeđa tla). Kod izdvojenih pedositematskih jedinica u tabeli T. ili su to tla sa proslojcima vrlo propusnih pjeskovitih ili šljunkovitih slojeva koji ostvaruju brzi kontakt sa akviferom. Posjeduju niz ograničenja sa stanovišta obrade i uzgoja većine poljoprivrednih kultura te se zbog toga veoma rijetko koriste kao oranice. Buferna i retenciona svojstva ovih zemljišta su ograničena zbog pojave slojeva sa pijescima ili skeleta u vidu šljunka. Ova tla su pretežno na nagibu do 20°. Ekološki aspekt zemljišta ove kategorije na trasi autoputa treba sagledavati kroz činjenicu da se kod njih javlja visok nivo podzemnih voda. naročito ozimih te su zbog toga potrebne mjere uređenja u vidu hidro i agro melioracija. a na povoljnim ekspozicijama često se koriste za nasade voćnjaka. Ekološki ovo su osjetljiva područja obzirom na izraženi hidromorfizam bilo da se radi o podzemnim ili površinskim vodama. a u drugoj podklasi su zemljišta u ravnici (dolinska) koja je potrebno hidromeliorirati. V Kategorija upotrebne vrijednosti U petu kategoriju upotrebne vrijednosti izdvojena su uglavnom šumska tla iz klase Kambičnih. Zemljišta u ovoj kategoriji mogu se podijeliti u dvije podkategorije. III Kategorija upotrebne vrijednosti U trećoj kategoriji upotrebne vrijednosti se nalaze zemljišta iz klase Aluvijalno – deluvijalnih i klase Semiglejnih tala. topografije ili dreniranosti. bilo da se radi o tlima iz klase Semiglejnih tala ili Aluvijalno deluvijalnih. S druge strane polutanti mogu da se vežu za glinovitu frakciju kojom su ova tla bogata. Ova tla se u poljoprivredi smatraju prilično dobrim sa određenim jačim ograničenjima.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija kategoriju upotrebne vrijednosti ova zemljišta se razlikuju po svom hidrološkom režimu koji može biti promjenjiv obzirom na regulaciju vodnog režima rijeke Bosne ili pojave proslojaka šljunka pijeska kao skeleta na kojima su ova tla nastala. Komunikacija sa površinskim vodama ili akviferom je tokom dugog perioda godine i zbog toga ona predstavljaju osjetljiv ambijent pogotovo sa stanovišta potencijalne zagađenosti voda. ali je njihova buferna sposobnost umanjena zbog kisele pH reakcije. ali ne moraju biti podložna eroziji jer su obrasla vegetacijom. gdje preovlađuje distrični kambisol ili kiselo smeđe tlo. To je zbog toga što su ova tla lakšeg mehaničkog sastava pa samim tim i manjeg retencionog kapaciteta. Kad se radi o glinovitim mineralno močvarnim i pseudoglejna zemljištima. IV Kategorija upotrebne vrijednosti U četvrtu kategoriju upotrebne vrijednost su svrstana zemljišta iz klase kambičnih tala. distričnog ili eutričnog tipa pri čemu se u okviru šume javljaju prirodne livade i pašnjaci. Ako nisu karbonatna imaju umanjena buferna svojstva a i veću osjetljivost. To su tereni prirodnih asocijacija šuma i prateće ostale vegetacije gdje su potreban nešto niži nivo mjera njihove zaštite. Zbog ove pojave reduciran je izbor kultura.6-02 najvažnija ograničenja odnose se na hidrološki režim tj. To su relativno osjetljiva zemljišta na polutante i različite zagađivače. Mogu biti veoma dobra šumska tla. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 135 .4.

20 65.291 1.00 59.657 2. oglejena tla na glinama Eutrični kambisol.488 1.414 1.86 52.732 2.44 21.436 1.375 1.56 53.00 58.52 10.05 47.40 44.80 86.178 1.734 2.48 7.400 1.80 68.12 12.47 49.32 35.45 52.00 29.40 10.85 55.40 5.484 1.40 31.709 2.80 9.08 24.27 46.463 1.69 49.80 22.36 7.55 44.40 64.104 1.83 47.20 32.49 51.199 1.85 41.88 36.384 1.01 45.80 5.619 2.92 34.85 Teksturna oznaka IG G G G G G IG IG G G IG IG GI IG G G IG GI GIP GIP G G GI GI GI GI GPI GIP GI GPI G G IG IG IG IG G G G G G G GPI GPI G G G Specifične gustine g/cm-3 Volumna 2.76 7.08 47.303 1.72 18.40 69.96 6.706 2.066 1.60 11.650 2.40 30.20 81.387 1.84 29.00 27.673 2.746 2.24 16.84 57.60 53.6-03: Mehaničko fizička svojstva izdvojenih pedo-sistematskih jedinica Red.20 63.86 59.34 50.44 12.405 1.00 4.230 1.Smeđa karbonatna tla na laporima Aluvijalna karbonatna glinasta tla Aluvijalna karbonatna ilovasta tla Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla Aluvijalna karbonatna tla na pijescima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na pijescima Aluvijalna karbonatna tla na šljuncima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na šljuncima Aluvijalno – deluvijalna tla Smeđa (livadska) karbonatna tla Smeđa (livadska) beskarbonatna tla Sivo .536 1.92 56.60 8.507 1.60 25.00 11.346 1.396 1.17 42.372 1.375 1.smeđa(livadska) degradirana oglejena tla Podzolno pseudoglejna dolinska tla Mineralno – močvarna oglejena beskarbonatna tla 0-22 22-50 0-25 25-53 0-17 17-51 0-23 23-48 0-23 23-60 0-22 22-44 0-20 20-40 0-18 18-54 0-16 16-52 0-20 20-44 1-19 19-56 0-11 11-25 0-29 29-53 0-19 19-110 0-22 22-60 0-17 17-48 0-15 15-38 0-13 13-36 0-23 23-52 0-12 12-21 0-10 10-35 0-17 17-53 0-22 22-53 0-12 Teksturni sastav u % Pijesak 2-0.00 36.80 33.692 2.00 15.40 17.12 60.00 62.06 59.85 52.278 1.662 2.09 62.04 29.59 48.96 41.73 58.12 29.04 7.20 7.766 2.83 Glina <0.718 2.364 1.28 20.48 5.44 15.04 66.411 1.92 66.20 22.710 2.20 8.16 19.530 1.00 8.195 1.36 36.19 48.311 1.73 50.11 52.90 52.40 72.60 70.701 2.707 2.60 31.00 32.715 2.64 49.52 50.01-0.607 2.60 40.smeđa (livadska) beskarbonatna glejna tla Sivo .88 41.60 83.00 61.694 2.732 2.630 2.56 27.48 28.44 69.275 1.68 46.48 6.68 14.02 50.80 34.16 27.315 1.96 32.709 2.659 2.04 12.674 2.80 41.00 58. broj Pedo-sistematska jedinica Dubina cm Distrični kambisol-Smeđa kisela srednje duboka tla na škriljcima Distrični kambisol-Smeđa plitka i srednje duboka tla na škriljcima Distrični kambisol-Smeđa tla na glincima Distrični kambisol-Smeđa opodzoljena tla na glinama Distrični kambisol-Smeđa degradirana tla na glinama Distrični kambisol-Smeđa degradirana.64 22.399 1.48 21.247 1.smeđa (livadska) beskarbonatna tla Sivo .112 0995 1.386 1.00 1.240 Volumen pora % 51.36 55.20 62.664 2.55 55.683 2.68 21.50 43.76 1.81 9.36 27.44 9.52 51.05 24.774 2.00 41.649 2.28 19.00 53.301 1.92 5.40 42.95 43.664 2.smeđa (livadska) karbonatna tla Sivo .43 54.00 34.682 2.706 2.80 26.44 48.43 47.00 8.12 50.653 2.12 63.261 1.395 1.72 6.64 44.60 7.08 21.543 1.688 2.720 2.48 63.207 1.05 16.88 8.665 2.48 9.680 Prava 1.72 14.60 67.16 25.40 68.721 2.80 9.60 19.757 2.Bosna i Hercegovina Ministarstvo transporta i komunikacija Tabela 4.04 53.82 56.722 2.82 52.04 55.00 48.60 46.80 15.667 2.00 48.01 59.597 1.741 2.719 2.00 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 136 .142 1.80 61.13 30.719 2.684 2.83 58.751 2.165 1.08 52.04 22.52 47.92 34.12 26.00 36.59 51.04 31.16 61.12 41.38 47.32 Prah 0.84 63.20 30.72 44.40 30.34 43.00 8.smeđa (livadska) degradirana tla Sivo .32 48.

Bosna i Hercegovina Ministarstvo transporta i komunikacija Tabela 4.6.4: Hemijska svojstva pedo-sistematskih jedinica
Red. broj 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 Pedo-sistematska jedinica Distrični kambisol-Smeđa kisela srednje duboka tla na škriljcima Distrični kambisol-Smeđa plitka i srednje duboka tla na škriljcima Distrični kambisol-Smeđa tla na glincima Distrični kambisol-Smeđa opodzoljena tla na glinama Distrični kambisol-Smeđa degradirana tla na glinama Distrični kambisol-Smeđa degradirana, oglejena tla na glinama Eutrični kambisol- Smeđa karbonatna tla na laporima Aluvijalna karbonatna glinasta tla Aluvijalna karbonatna ilovasta tla Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla Aluvijalna karbonatna tla na pijescima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na pijescima Aluvijalna karbonatna tla na šljuncima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na šljuncima Aluvijalno – deluvijalna tla Smeđa (livadska) karbonatna tla Smeđa (livadska) beskarbonatna tla Sivo – smeđa (livadska) karbonatna tla Sivo – smeđa (livadska) beskarbonatna tla Sivo - smeđa (livadska) beskarbonatna glejna tla Sivo - smeđa (livadska) degradirana tla Sivo - smeđa (livadska) degradirana oglejena tla Podzolno pseudoglejna dolinska tla Mineralno – močvarna oglejena beskarbonatna tla Dubina cm 0-22 22-50 0-25 25-53 0-17 17-51 0-23 23-48 0-23 23-60 0-22 22-44 0-20 20-40 0-18 18-54 0-16 16-52 0-20 20-44 1-19 19-56 0-11 11-25 0-29 29-53 0-19 19-110 0-22 22-60 0-17 17-48 0-15 15-38 0-13 13-36 0-23 23-52 0-12 12-21 0-10 10-35 0-17 17-53 0-22 22-53 0-12 12-43 pH u H2O 5,60 5,04 5,65 5,30 5,12 5,06 4,50 4,52 5,34 5,22 6,10 5,85 7,73 8,14 7,94 7,72 8,10 7,64 7,16 7,50 7,836 7,84 7,92 7,94 6,85 7,35 7,90 8,10 7,56 7,90 8,00 7,99 5,28 5,24 6,50 6,65 5,95 6,65 6,43 6,14 5,53 5,84 6,06 6,25 5,90 4,25 5,97 5,93 n-KCl 4,06 3,85 4,32 4,05 3,88 3,70 3,75 3,63 4,12 3,86 4,73 4,40 7,08 7,24 6,64 6,38 7,22 6,66 5,53 6,98 6,79 6,80 6,92 7,00 5,8 6,15 7,62 7,92 6,35 6,65 6,86 6,70 3,95 3,95 5,20 5,42 5,18 5,62 5,14 4,96 4,70 4,42 4,64 4,70 4,98 3,69 4,23 4,49 Sadržaj u % Humus 2,88 1,14 2,44 0,98 2,00 0,72 2,62 0,80 2,54 0,82 2,62 0,82 2,72 0,52 3,41 2,08 2,70 1,60 1,11 0,89 1,19 1,02 3,35 1,93 2,82 2,40 2,20 0,88 3,14 1,44 3,88 3,56 2,90 2,69 3,36 2,20 3,30 1,58 4,19 3,67 5,12 3,61 2,02 0,93 2,66 1,16 4,94 2,01 CaCO3 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 11,75 12,35 5,38 1,15 4,33 5,52 0,37 0,37 6,32 8,19 0,38 0,53 5,25 15,76 39,74 47,54 2,38 3,68 7,16 2,26 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 100/g tla P2O5 0,8 0,5 0,6 3,4 0,5 0,4 0,3 0,3 0,8 0,5 1,2 0,0 0,8 0,4 3,7 0,5 0,3 0,5 0,6 0,4 1,0 1,1 0,6 0,5 0,2 0,5 0,2 0,0 0,9 0,8 0,3 3,5 0,4 0,0 2,5 1,9 K2O 9,0 6,5 13,0 5,3 10,5 7,5 5,3 2,5 7,5 3,5 15,8 11,5 10,0 5,5 8,77 8,0 7,5 15,5 7,5 4,5 4,8 2,0 7,7 4,7 6,5 3,5 6,5 3,5 9,5 8,0 15,0 14,0 9,5 4,7 26,0 4,2

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

137

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

4.7. Flora
Područje zahvata karakterizira raznolikost hidroloških, hidrogeoloških, pedoloških, geoloških cjelina, a također i krajobrazna raznolikost, dok je s druge strane karakterizira homogenost klimatskih prilika (osobine umjereno tople kišne klime), gdje se manja odstupanja javljaju uslijed reljefnih osobina prostora. Prirodni uvjeti, reljef i klima, direktno su utjecali na izgled i stanje vegetacijskog pokrova područja zahvata. Prvobitni izgled vegetacije znatno je promijenjen antropogenim čimbenicima, ali unatoč tome područje se ističe raznolikošću ekoloških sistema i staništa. Prema postanku, ekološke sisteme razvrstavamo u primarne i sekundarne. Od primarnih ekoloških sistema na području zahvata postoje šume, a od sekundarnih (antropogenih) ekoloških sistema to su poljoprivredni (travnjaci, oranice), urbani (naselja, gradovi), umjetni vodeni ekološki sistemi (akumulacije, ribnjaci), šumske kulture i drugi. Dakle, područje zahvata karakteriziraju sljedeći ekološki sistemi: - Šume - Travnjaci - Oranice. Za potrebe ovog studijskog istraživanja prikupljeni su podaci iz literature o rasporedu određenih biljnih vrsta na predmetnom području, ali je obaveza projektantima u sljedećoj fazi izrade dokumentacije da se snimi stanje na terenu i taj podatak preuzme kao dio za podloge.

4.7.1

Šume

Širi prostor područja zahvata prema fitogeografskom raščlanjenu pripada Eurosibirskojsjevernoamjeričkoj regiji, te se s obzirom na šumske zajednice može podijeliti na niži i viši dio. Gorje pripada biljno-geografskoj ilirskoj provinciji ilirskih bukovih šuma, a niži dio biljnogeografskoj srednjeevropskoj provinciji ilirskih grabovih šuma. Nizijske dijelove dionice LOT 1 karakteriziraju veće ili manje površine zaostalih šuma hrasta lužnjaka i običnog graba, u mikrodepresijama šume crne johe, a na fluviosolima šuma vrba i topola. Prostorno ovaj pojas se nastavlja na šumski pojas u Slavoniji poznat pod nazivom "slavonske hrastove šume". Na brežuljkastim i uzdignutijim prostorima nalazi se šumska zajednica hrasta kitnjaka i običnog graba, a mjestimično su se razvile i bukove šume pretplaninskog pojasa. Dakle; dionicu LOT 1 karakteriziraju sljedeće šumske fitocenoze koje su se formirale u zavisnosti od reljefa, klimatskih prilika i dr. faktora: 1. Šume hrasta lužnjaka i običnog graba ilirskog područja (Carpino betuli-Qvercetum roboris) 2. Šume kitnjaka I običnog graba (Qverco-Carpinetum illyricum) 3. Brdska šuma bukve ilirskog područja (Fagetum montanum illyricum) 4. Šume hrasta lužnjaka i običnog graba ilirskog područja (Querco-Carpinetum illyricum) Šume hrasta kitnjaka i običnog graba ilirskog područja (Querco-Carpinetum illyricum)

Šume hrasta kitnjaka i običnog graba ilirskog područja pripadaju svezi mezofilnih šuma običnog graba za koje je karakterističan prosjek padalina da 900 mm, prosječne

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

138

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

godišnje temperature od 8,5 - 11,5°C, a visinski interval za područje Hrvatske i Bosne i Hercegovine iznosi do 700m.
RUSCO-CARPINETUM ILLYRICUM Horv. et al.1974. Rasprostranjena je na dubljim ilimjeriziranim zemljištima slabo kisele do neutralne reakcije, na prijelazu prema klimatogenoj šumi sladuna i cera. Za ovu šumu je karakteristična zastupljenost koštrike (Ruscus aculeatus i srebrnaste lipe (Tilia tomentosa) predstavlja osiromašeni tip šume vrlo mješovite i bogate vegetacijemlađeg tecijara i kvartara (Jovanović, 1951). Na krečnjacima i drugim bazičnim supstratima jako su rasprostranjeni prelazni stadiji šikara i šibljaka (naročito lijeske, gloga ili smrijeke), koje prelaze u zajednice livada ksero- mezotermnog karaktera (iz reda Brometalia erecti). Na kiselim silikatnim podlogama, krčenjem šume kitnjaka i graba, nastaju zajednice livada mezotermnijih uslova (iz reda Arrhenatheratalia). QUERCETUM MONTANUM ILLYRICUM Stef. (1964) 1966. široko je rasprostranjena zajednica u Bosni na paleozojskim, tercijarnim i verfenskim supstratima sjevernih i unutrašnjih područja. Zauzima toplije položaje kao orografsko-edafogena fitocenoza sa više subasocijacija, koje najčešće predstavljaju određene stadije regresije, odnosno degradacije šume. Diferencijalne vrste su izraziti acidofili, pa je ova zajednica zajedno sa njenom vikarnom varijantom BetuloQuercetum Fab. et al. 1963. diferencirana na subasocijacije: vaccinetosum myrtilli, pteridiocallunetosum, callunetosum, leucobritetosum i druge. U sjevernoj Bosni acidofilne šume kitnjaka nalazimo i u kompleksima peridotita, na diluvijalnim pjeskovitim supstratima, gdje su se formirala ilimjerizovana i pseudooglejena zemljišta. Brdska šuma bukve ilirskog područja (Fagetum montanum illyricum) Za razliku od bukovih šuma srednje Europe, ova ilirska šuma odlikuje se većim bogatstvom vrsta, gdje pored neutrofilnih srednjoeuropskih elemenata ulaze u sastav veoma karakteristični ilirski elementi, koji ovu zajednicu izdvajaju kao posebnu florno-genetsku cjelinu. Neki od ovih elemenata (npr. Omphalodes verna, Hacljuetia epipactis, , Scopolia carniolica, Lamium orvala i dr.) karakteristični su više za centralni dio ilirskog područja i gube se u jugoistočnom smjeru već na potezu Velebit-Plješevica-Grmeč-Klekovača-Osječenica. Međutim, čitav niz neutrofilnomezofilnih elemenata ostaje. Bukva je edifikator i gradi sastojine gustog sklopa, u kojima su primiješani: Acer platanoides, A. pseudoplatanus, Ulmus montana, Sorbus torminalis, Tilia platyphyllos ( u nekim sastojinama Taxus baccata i Ilex aljuifolium); u sloju grmlja su Daphne mezereum, D. laureola, , E. europaeus, , Ruscus hypoglossum i dr; u sloju prizemne flore nalaze se: Cardamine bulbifera, C. trifolia, C. savensis, C. polyphylla, Asperula odorata, Paris ljuadrifolia, Pulmonaria officinalis, Sanicula europaea, Asarum europaeum, Anemone nemorosa, A. ranunculoides, Mjercurialis perrenis, Aspidium filix mas, Athyrium filix femina, Lilium martagon, Mycelis muralis, Allium ursimum, Geranium robertianum i druge. U zavisnosti od intenziteta i djelovanja antropogenih faktora, javljaju se svi vidovi degradacijskih stadija – od niskih izdaničkih šuma, preko šikara do šibljaka, a sastavljenisu od različitih elemenata (Corylus avellana, Crataegus monogyna, Prunus spinosa, Juniperus communis idr. Zavisno od načina i intenziteta djelovanja antropogenih faktora). Šuma bukve se diferencira na više subasocijacija, među kojima su najzastupljenije: lathyretosum Horv. 1938; corydalitosum Horv, 1938; festucetosum silvaticae Stef. 1963;

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

139

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

cardaminetosum Fab. 1966; tilietosum, Fab. 1966; carpinetosum betuli Stef. 1966; mjercurialetosum Fuk. 1968.i druge.

4.7.2.

Travnjaci i oranice

Travnjaci i oranice su ekološki sistemi nastali izravnim ili posrednim čovjekovim utjecajem na prostorima koji su prirodno bili pokriveni šumom. 4.7.2.1. Travnjaci

Travnjaci, usprkos činjenici da nisu prirodnog postanka predstavljaju staništa koja u velikoj mjeri obogaćuju biološku i krajobraznu raznolikost područja zahvata. Naseljeni su biljnim vrstama kojedijelom potječu iz šuma, dijelom iz drugih, osobito stepskih područja istočne Europe i Azije, dok su se neke svojte polimorfnih vrsta razvile upravo zahvaljujući antropogenim utjecajima na travnjacima. Na području zahvata je tradicionalno primjenjivan ekstenzivni način korištenja travnjaka, koji su većinom ugroženi jer su pretvoreni u oranice. Oni se danas vrlo ekstenzivno i samo povremeno koriste za ispašu i košnju. Za travnjake su karakteristične su razne vrste iz porodica trava (Poacae), glavočike (Asteracae), zatim sitovi (Juncus), mente (Mentha), koja izrazito vole vlažna staništa. Područja travnjaka koja su su odoljela antropogenim utjecajima su područja raznolikih predstavnika. Karakteristične kontinentalne livade koje su karakteristične za područje zahvata su:

- Livada ovsenice pahovke (as. Arrhenatheratum eltioris) - Livada uspravnog oviska i krestaca (as. Bromo-Cynosuretum cristati) - Livada uspravnog ovisk i srednjeg trputca (as. Bromo-Plantaginetum mediae)
4.7.2.2. Oranice

Oranice kao umjetno nastali ekološki sistemi namijenjeni su isključivo poljoprivrednoj proizvodnji, a obrađuju se na način koji nedostatno uvažava zaštitu biološke raznolikosti, jer se koriste na intenzivan način uz primjenu umjetnih gnojiva i kemijskih sredstava za zaštitu bilja. To su nitrofilni ekološki sistemi među koje spadaju i voćnjaci, vinogradi, vrtovi, rubne površine uz polja, kanale i kuće, gažene površine putova i dvorišta, te odlagališta odpada. Zajednička im je odlika povećana količina dušika što dovodi do florističke srodnosti koja se ogleda u mnoštvu zajedničkih nitrofilnih biljaka (tzv. Ruderalne zajednice). Ovdje se vrši stroga selekcija biljaka različitim poljodjelskim mjerama (oranje, kopanje, gnojenje, uporaba pesticida. Vegetacija gaženih površina i ruderalnih staništa je sljedeća:

-

Utrina ljulja i širokolisnog trpuca (as. Lolio-Plantaginetum majoris) Zajednica trnoklasnog dvornika i dvozube torice (as. Polygono-Bidentetum) Zajednica vratića i običnog pelina (a. Tanaceto-Artemisetum) Utrina gusjaka (as. Potentilletum anserinae)

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

140

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

4.8.

Fauna

Današnja je rasprostranjenost životinja trenutačno stanje povijesnog proizvoda svih činilaca o kojima ovisi, te nije ustaljena i trajna, jer su svi oni zajedno sa životinjama podvrgnuti neprestanim promjenama. Sastav faune na prostorima koridora Vc je promijenjen u odnosu na posljednje podatke kojima raspolažemo s obziroma na ratna zbivanja krajem prošlog stoljeća na području Hrvatske i Bosne i Hercegovine. Isto tako treba uzeti u obzir antropogeni učinak na tom području nakon rata pogotovo u područjima gdje je došlo do povećanog naseljavanja. Potrebno je naglasiti da su za presek sadašnjeg stanja uzeti podaci prije rata, dok, za dobivanje faktičkog stanja biti će potrebno obaviti niz dugotrajnih znanstvenih istraživanja za koja će biti potrebna i znatna materijalna sredstva. Početak Koridora Vc, nizinski dio Posavina, zoogeografski pripada u tzv. europsko potpodručje panonsku potpokrajinu odnosno subalpsko slavonsko srijemsku krajinu, dok preostali dio pripada u srednje eurposko alpsko područje.

4.8.1

Nizinski dio koridora Vc

U ovim nizinskim krajevima rasprostranjene su obične i poznate europske životinje. Sisavci Tu žive od sisavaca lisice i manje zvijeri, kune, tvorovi, zerdavi, lasice, jazavci, uz vode vidra, zatim ima običnih zečeva, rovka, krtica, ježeva, malenih glodavaca kao miševa, voluharica, hrčaka, vjeverica, puhova itd. Uz vode se još od 1932. naselila amjerička ondatra. Tu žive i različiti netopiri, a po šumama se zadržavaju divlje svinje, srne, a u većim šumama i jeleni a u nekim lovištima drže i lopatare. Ptice Ovo područje bogato je pticama i to: lastavice, grmuše, muharice, drozdove slavuje, cipice, pliske, zebe, češljugare, strandice, sjenice, ševe, čvorci, vuge, svrake, šojke, čavke , vrane pa onda kukavice, prepelice, tčke, pupavci, zlatovrane, vodomari, sokolovi,vjetruše, eje, jastrebovi, kopci škanjci, itd. U šumskim dijelovima žive golubovi, grlice, djetlovi, žune i orlovi kliktaši, u blizini voda i crna roda. U vlažnim šumama zadrže se i šljuke preko ljeta čak imaju i mlade. Po selima u nizinama gnijezde se bijele rode, a uz bare i močvare čaplje, patke, gnjurci, vranci, liske, štijoke, mlakari, trstenjaci, blatarići, žalari, prutke, obični galebovi, čigre, bjeloglavi štekavci, bukoći ribiči itd.U zadnjim godinama jako se raširila grlica kumrija. Gmazovi Od otrovnih zmija je najčešća je riđovka, a poskok je rijedak. Među bjelouškama prednjači tzv. dvopruga odlika. Zatim tu žive guževi, smukulje, a od gušterica najčešće su siva i zidna gušterica a čest je i sljepić. Uz vode dolaze barske kornjače. Vodozemci Od žaba spomenuti ćemo crvenog mukača, gatalinka, zelena žaba, siva i zelena gubavica a rijetko se nađe šarena češnjarka. Svuda žive zeleni veliki vodenjaci. Kukci Velike površine obrađenog tla pogoduju kukcima pogotovo skakavcima, no ima polukrilaca, kornjaša, leptira, dvokrilaca, opnokrillaca i drugih. Među njima javljaju se i stepski oblici. Brojni su kukci i veliki ratarski i šumski štetnici kao npr. Gubar, krumpirova zlatica i drugi.

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

141

obalčari i dr. vodenbabutre a u malim prolaznim mlakama javljaju se listonošci. pa mahovnjaci kao napr. zatim virnjaci. i mnogi pauci. Spomenuti ćemo praživotinje. kao Branchipus. karasi. dok od malih rakova česti su rakušci. kao kozaci. Topla vrela U tim područjima ima i toplih vrela gdje žive manje i jednostavnije biljke i životinje posebno prilagođene tim uvjetima povišene temperature vode. Vuda ima slatkovodnih spužava. linjci. a od pravih paukova tu je srebrosjajni vodenpauk. Rakovi Od većih rakova tu živi rječni rak i močvarni rak a u manjim gorskim potocima dolaze ikameni raci. osobito trepetljikaši. štuke. vodenbuhe i kolnjaci.. trepetljikaše. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 142 . U vodi od paučnjaka je česta vodengrinja. kečige a koji puta za mriještenja dolaze i jesetre i morune. vrtice. Stajaće vode U mlakama. malene maločetinaše kao glibnjača. živičnjaci i balavci. postoje i podzemne vode koje polako teku u šupljikavom pjeskovitom i šljukovitom tlu sa svojim posebnim životinjskim svijetom. mrene. kao šarani. smuđevi. U vodama plivaju razni slatkovodni kornjaši. Iz ribnjaka u neke rijeke zašle su sjevernoamjeričke vrste patuljasti somić i sunčanica. Amphimelanije i dr. štipavice a skakalice se zadržavaju po mirnim vodama. rožnjaci. Apus i Limadia. a velika je i mladica koja može biti teškai preko 30 kg. Podzemne vode Osim površinskih voda. račići. strunaši i virnjaci. a od rijetkih kopnenih srednjoškržnjaka dolazi kružnozjalac. zatim su tu oblići. deverike razne bijelice. tulari. kolnjaci. oblići. osobito jednostavniji raci kao Bathynella i neki drugi. Od ličinaka kukaca lebde u takvim mlakama jedino ličinke komarca Chaoborus crystallinis. Mekušci Svuda su rasprostranjeni raznovrsni puževi – plućnjaci: vinogradnjaci. Zahvaljujući zaštićenosti u tim podzemnim vodama uspjele su se sačuvati neke prastare životinje. neki kukci i njihove ličinke zatim vodengrinje i maleni puževi. a među rojevima komaraca ima i malaričnih. Chirocephalus. grgeči. puzavo vodenperce. Ostale životinje Od ostalih životinja spomenimo pijavice. a poznata je i Fredericella sultana. Ribe U rijekama i drugim vodama ribe su najčešće šaranke. posebno prilagođenom tim uvjetima života. slikarska lisanka. Pauci Po tlu se zadržavaju i različite dvojenoge i strige. u kojem ima u velikom broju uz mikroskopske praživotinje. maločetinaši. vodencvijetovi. bičaše i većih plankonskih životinja kao što su osobito brojni veslonošci. Po svim vodama žive školjkaši – bezupka. Najveća je riba som koja naraste i preko 100 kg. koji su na površini izumrli pa ih danas nalazimo samo još u Australiji i Tasmaniji. Od puževa su česti barnjaci. ribnjacima i jezerima razvijena je i životna zajednica planktona. ogrci pai neki manji kao Neritine.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Uz vode lete različita vretenca. vodoljupci. zatim polukrilci nauznačarke. tulara. vodencvjetova. a krajem XIX stoljeća raširila se iz Crnog mora preko Dunava – raznolika trokutnjača. vrtnjaci. obalčara i vretenaca. podusti. U vodi se razvijaju ličinke komaraca i sličnih dvokrilaca.

zatim trstenjak ševa (Acrocephalus aljuaticus) na močvarnim mjestima. najveća je sup (Gyps fulvus). a u svim vodama vodeni voluhar (Arvicola scherman) i pod zemljom zemac (slijepo kuče. Od slavuja dolazi mali slavuj (Erithacus luscinia) i modrovoljka bjelokrpica (E. rufinus). jazavca i tvora tu su kuna (bjelica) i kuna žutka (zlatica). Divlja mačka je rijetka. Zanimljivi su brgljezi (Sitta caesia i neumayeri). lasica. a srna je rjeđa zbog sječe šuma i drugih nepogoda. a u najvišem je gorju stanarica planinska zeba (Montifringilla nivalis). Spominju se i patuljasti orao (Hiëraëtus pennatus) i orao zmijar (Circaëtus gallicus). Značajan je za visoko gorje planinski popić (Accentor collaris). pa ih ima ondje i u jesen. koji "koncem travnja i početkom svibnja prolazi kroz Bosnu u velikoj množini loveći kukce i idući s juga u nizine. zimski je gost sa sjevera sjeverna juričica (Acanthis flammea). a od zečeva razlikuju se bosanski od hercegovačkih. Gorski dio koridora Vc Najveći dio Bosne i Hercegovine pripada srednje europskom alpskom području pa tako i gorski dio koridora Vc. U Bosni ima i divljih svinja. hermelina. a najmanja ušara je jejić lulavac (Pisorhina scops) dolazi u Bosnu koncem travnja. a u gorskim crnogoričnim šumama troprsta tukavica (Picoides tridactylus alpinus). Uz kopca i jastreba treba spomenuti balkanskog jastreba (Astur brevipes). Od eja gnijezde se u Bosni eja pijuljača (Circus aeruginosus) i eja livadarka (C. rjeđa je lještarka (Tetraestes bonasia rupestris). vrtni puh (Eliomys ljuercinus) i puh orašar (Muscardinus avellanarius). Među svračcima je rijedak crnoglavac svračak (Lanius senator). dok puhova ima mnogo: obični puh. pčelarica (Mjerops apiaster). heliacea) i orao ribič (Pandioan haliaëtus). češći je bjelorepi škanjac (B. Zimi je rijedak škanjac gaćaš (Buteo lagopus).2. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 143 . Najveličanstvenioja ptica Bosne i Hercegovini je kostober (Gypaëtus barbatus aureus). šumski puh (Dyromys nitedula).Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4. Spalax monticola). Spomenuti ćemo karakteristične vrste tog područja. a u jesen zajedno s mladima upotrebljava posve drugi put. Reiser navodi. velika jejina (Bubo) stanarica je. koji nestaje a i vuk je sve rjeđi. cervina). rijedak je laponski ostrugaš (Calcarias laponicus). U visokom gorju susreće se trepteljka (A. pa se u visokim gorskim šumama crnogorice susreće planinski ćuk (Aegolius tengmalmi) i mali ćuk (Glaucidium passerinum). U visokim planinama živi divokoza. U Bosni je stanarica divlji golub. da se u Bosni gnijezdi šljuka bena (Scolopax rusticola). U Bosni ima oko 10 vrsta sova.8. U Bosni se viša smrdivrana (Coracias garrula). Od 8 vrsta orlova u ovoj fauni spomena je vrijedan krstaš (Aljuilla chrysaëtos). U većim visinama čuje se planinski kos (Turdus torljuatus alpestris) i stjenjak (Monticola saxatilis). pygargus). Rijedak je gost u Bosni dugonogi čurlin (Tringa stagnatilis) i muljača (Limosa). a rijetko dolazi u Bosnu sa sjevera kugara (Bombycilla garrula). Zanimljiv je hrvatski djetao (Dendrocopus leuconotus lilfordi). pa je vrijedna spomena muharica bjelokrilica (Muscicapa albicollis) i druge srodnice. Vrlo se rijetko viđa zimi za seobe u Bosni veliki potrk (Otis tarda). veliki tetrijeb (Tetrao urogallus) u gorskim crnogoričnim šumama. u visokim bregovima brzelj zidarčac (Tichodroma muraria). a nađe se i vidra. U Bosni se susreću samo crnosmeđe vjeverice. Netopiri su zastupani s mnogo vrsta. rijedak je gost škvrlj kriješvar (Pastor roseus). Od sokolova je zanimljiv vjetruša kopčić (Cerchneis verspertinus). rovki. a češći snježni ostrugaš (Passerina nivalis). vuga je česta. a uz lisicu. krtova. cyaneculus). na najvišim vrhovima pak balkanska ševa (Otocorys penicillata). vodomar (Alcedo ispida). Za seobe prolaze kroz Bosnu muharice. kod seobe. a rijetki su orao crndač (A. u gorskim šumama krstokljunac. Planinska čavka (Pyrrhocorax alpinus). Ptice Od ptica spominju se ovdje samo najznačajnije. Spomena je vrijedna strnadica čikavica (Emberiza cia). U Bosni ima ježeva. Od trstenjaka je najrašireniji trstenjak slavić (Locustella luscinioides). tih korisnih ptica. a u šupljem se drveću gnijezdi cvinjak sjenica ili dalmatinska (Parus lugubris). te ne tiče Bosnu". U zapadnoj Bosni i Hercegovini gnijezdi se dalmatinska ovčarica (Budytes melanocephalus). potonji su manji i svijetlo sive boje. a hrani se kostima i strvinom. Sisavci Od velikih sisavaca tu se nalazi medvjed. Od strvinara. Uz kućnog štakora i štakora selca poznati su šumski i poljski miševi.

a iz Bosne. pogotovu iz Hercegovine je poznat i slijepi golušac ili čovječja ribica (Proteus anguinus). od kojih treba spomenuti za Bosnu pretežno sredozemsku grčku žabu (Rana graeca) i šumsku žabu (R. pa se i gnijezde. utvrđuje Bolkay. Izraziti je stanovnik vode zelena žaba (R. a endemički školjkaš u rijeci Bosni je Unio bosniensis. Lysiopefalum. Lycosa apuliae. veliki oblik Trogulus u spiljama Nelima troglodytes i dugonogi krpelje (Eschatocephalus Haemalastorgracillipes). Mesocoronis bosnesis) za koga kažu. Vodozemci Nađeno ih je 12 vrsta. a u južnoj Bosni spiljski oblik Taranucnus patellatus. od drugih su sapača (Barbus petenyi). Od 10 vrsta bosansko-hercegovačkih gušterica valja spomenutih bosansku gorsku guštericu (Lacerta agilis bosnica). od Slovenije i Istre. Brachydesmus itd. a drže. vivipara) na mokrim hladnim gorskim livadama. zatim močvarnu guštericu (L. Od balkanskih oblika dolazi u Bosnu Xerocampylaea zelebori. a rjeđe morski riđak (N. u višem gorju dolazi planinski šargan (V. koja pokazuje klimatički prijelaz od kopnenog u sredozemski oblik. Na brzim tekućicama za država se zimi ribarica norva (Clangula glaucion). dalmatina). lipljan (Thymalus vulgaris). Microbrachysoma. koje znadu prezimiti na nezamrznutim mjestima. pa je najraširenija poskok (Vipera ammodytes). zapadne Bosne do Dalmacije i Hercegovine. pseudaspis. A. Iberus vermiculatus. Ribe Među njima značajne su pastrve: mekousna pastrva (Trutta obtusirostris). koji se hrani šumskim miševima (Apodemus sylvaticus dichrurus) i gušterima. da ona u Bosni nestaje. Brachyiulus. Heterolathelia. macrops) i bosanska odlika riđovke bosanski šargan (V. fontinalis). Prenj). a poznata je i odlika V. Helix aspersa. Paučnjaci Uz različite oblike Euscorpisus europaeus nalazimo u spiljama Bosne i Hercegovine Neobisium spelaeum. pa crni daždevnjak (Salamandra atra. jerzerska zlatovčica (S. potočna pastrva (T. Od pravih pauka oblici su krša Argipe lobata. mento) i dr. Typhiogiomjeris. Liburnica. i rodovima kao Microchordeuma. fario). Člankonošci Među njima je fauna stonoga Bosne i Hercegovine bogata endemičkim oblicima. Mekušci Od puževa (Clausilia) poznato je više endemičkih oblika u krškom području. Gmazovi Od zmija nas zanimaju otrovnice. marila). kolombatovići). bucika (A. značajan za južnu Bosnu. pa se smatra "najrjeđom guštericom na čitavom Balkanskom poluotoku". barjaktarica (S. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 144 . brunichi. U Bosni i Hercegovini živi desetak neotrovnih zmija s više lokalnih odlika. kamo idu i Campylaea – oblici Dinarica. ridibunda). pliska (Alburnus bipunctatus). pa Helix i Zonites-oblici.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija U bosansku faunu ubrajamo čestu crnu norvu (Fulingula fulingula) i žutu norvu (F. a ima endemičkih oblika i iz rodova Julus. da je "najotrovnija zmija Europe i da je njegov otrov jednak kao u zloglasne kobre iz Indije" (Bolkaj 1929). Od nepravih pauka značajni su za Bosnu i Hercegovini Ischiropsalis-oblici. salvelinus). što više. nyroca). Za seobe se viđa riđak (Nyroca ferina). Najobičniji je repati vodozemac žuti mukač (Bombina variegata. zapadne Hrvatske. od sredozemnih oblika Fruticicola cinctella. mladica (Salmo hucho). sadašnje geografsko rasprostranjenje čovječje ribice seže.

Pterostichus meisteri. pa Nebria bosnica. pa Antroplotes. Od ravnokrilaca navodi se 2 cm duga Labidura riparia. našao prve spiljske kukce u Bosni i Hercegovini i opisao ih. Monolistra hercegovinensis i spiljska vodena babura (Asellus cavaticus). veli dalje. endemički je beskrilac Verhoeffiella cavatica i dr. a od raka desetonožaca slijepi oblik Troglocaridella hercegovinensis (Vjetrenica). C. O. Tapinopterus setipennis. a u visokim planinama Erebia gorge hercegovinensis i coenonympha tiphon occupata. Od polukrilaca spomena je vrijedan veliki cvrčak srednje i južne Bosne i Hercegovine crvenožilni cvrčak (Tibicen haematodes). Pravi su stanovnici spilja bez pigmenta. ponajviše alpinskoj regiji. Od pravih mrežokrilaca mravolovci su zastupani sa 11 rodova i 17 vrsta (Apfelbeck). a ima i više domaćih kožokrilaca. Anthoherpon ima 18 poznatih vrsta. V. beskrilci. istočnih (pontijskih) doseljenika iz zapadne Azije. biseriatus. Omphreus apfelbecki. Za Bosnu i Hercegovinu poznato je 13 endemičkih leptira. Spiljska fauna bosansko-hercegovačkog područja u velikim podzemnim prostorima i vodama pod jednoličnim životnim uvjetima svijetla. u kojemu su se razvili mnogi posebni oblici. Od spiljskih rakušaca značajni su blijedo obojeni oblici Niphargus i Typhlogammarus. Apfelbeck je već 1887. Po Apfelbecku značajne su za Bosnu i Hercegovinu mnoge rase roda carabus kao C. Prema Apfelbecku pripadaju endemički balkanski kukci. Fauna spilja Kako su pokazala istraživanja. "povoljne prilike za razvijanje velike faune. Trixalis nasuta. topline. pa veliku gusjeničarku (Echinomyia fera). a na dugačkim nogama. Dalje prema istoku smanjuje se ta fauna u povodu razvoja kristalinskih gora. zaprijekom su planine Dalmacije i Hercegovine. kao što su neki skakavci. endemički podrod Stenochoromus (Molops). a endemičan je za Hercegovinu slijepi veliki Stygodytes (balcanicus). od kojih su vrijedni spomena Hiptelia apfelbecki. koja nalikuje na pauka. da se njihova fauna sastoji od srednjeeuropskih. bez očiju i s vrlo ravijenim osjetilima njuha i opipa. vlage i drugoga predstavlja posve osebujan biotop. Za krško područje značajne su slijepe spiljske babure kao Titanethes hercegovinensis. većinu balkanskih endemičkih životinja u spiljama sačinjavaju člankonošci. croaticus bosnicus. caelatus sarajevoensis. osobito bogate endemičkim oblicima. te zapadnih susjednih područja i pokazuje već kod kornjaša do sada poznat 21 rod sa 70 vrsta. Nađene su i spiljske Studija uticaja na okolinu – Lot 1 145 . pa na pr. prilagođenih alpinskih vrsta i endemičkih oblika. a najbogatija je baš u području Bosne i Hercegoviine. Od opnokrilaca značajna je u jugoistočnoj Bosni i Hercegovini najveća europska osa sredozemski oblik Scolia flavifrons (5 cm). a velik je broj krških endemita. najveća osa listarica je Cimbex (femorata). cancellatus apfelbecki. kod drugih pak člankonožaca također su poznati endemički rodovi i vrste". U šumama na snijegu ili pod lišćem beskilnu muhu (Chionea araneoides). Ti su oblici filogenetički posve izolirani u današnjoj fauni i predstavljaju "najstarije recentne oblike među kornjašima". beckianus. a glavni dio čine srednjeeuropske (sibirske) i istočne vrste. apfelbecki i speiseri. Fauna kukaca u spiljama Bosne i Hercegovine sadržava mnnogo domaćih oblika. u srednjoj i južnoj Bosni balkanski oblik Psorodonotus fieberi (sa zakržljalim krilima). t. sredozemnih oblika. te mnogi endemički oblici spiljskih kornjaša kijačaša.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Kukci Za kukce Balkanskog poluotoka kaže V. pa nekih ostataka iz ledenog doba (boreoalpinske vrste). U ovom su geografskom području. sibirskih. kaže Apfelbeck. C. Prodiranju sredozemnih vrsta u Bosnu. Osim kornjaša živi u spiljama manje drugih kukaca. Od drugih kukaca zastupani su tulari sa više domaćih vrsta u Bosni. Apfelbeck. zatim bogomoljka.

plodnih riječnih dolina i ravnica. Stalita hercegovinensis. Pejzaž nizinskih područja determiniran je uglavnom šumskim I poljoprivrednim površinama koje se izmjenjuju u slici krajobraza.v. Endemički je spiljski sitni puž (Phloeoteras euthrix). 4.n.povijesni pejzaž. blago uzdignutih terena i pobrđa. Dolinski pejzaž uzdužno je presječen tokom rijeke Bosne. To su predjeli s nadmorskom visinom između 200 i 500 metara. Najniže padine kultivirane su poljodjelskim površinama.1 Prirodni pejzaž Karakteristike ove vrste pejzaža imaju prostori u kojima prevladavaju prirodni elementi nad kojima nije bilo civilizacijskih intervencija. a ukoliko ih je bilo. na kojima se izmjenjuju prostrane brdske livade sa šumama. Kao najizloženiji element pejzaža na ovom području. Šire područja zahvata karakterizira dolinski tip pejzaža koji graniči s brdovitim. - Za potrebe izrade dokumentacije autoputa u koridoru Vc izrađen je poseban projekat Pejzažnog uređenja koji detaljno tretira ovu probelmatiku. načinu poljodjelske obrade prostora koji okružuje naselje. 4.). pripadajućeg karakterističnog tipa naselja. Nizine obuhvaćaju krajeve do 200 metara n/m i čine gotovo veći dio područja zahvata. Pejzaž Okvirnom analizom pejzažnih obilježja ove cjeline. no razina očuvanosti Studija uticaja na okolinu – Lot 1 146 . skoro kroz sredinu. hercegovinensis. strukturnih.9. Apfelbeckia lendenfeldi. prostorne organizacije – matrice naselja. U najvećem dijelu to su vodene i priobalne površine te šume. Reljefna struktura sastoji se od niskih ravničarskih područja. Za pejzaž šire prostorne cjeline karakteristične su četiri osnovne kategorije pejzaža: Prirodni pejzaž Kultivirani pejzaž Izgrađeni pejzaž Kulturno . karakteristika i načina korištenja tipične parcele.9. Prigorje predmetnog područja čine padine koje se spuštaju u dolinu rijeke Bosne. njegove lokacije i odnosa prema okolnom prostoru. one su se dešavale permanentno i bez radikalnih poteza. a manje nisko brdoviti (200-600m). Šume Šume zauzimaju približno trećinu ukupne površine područja zahvata. od paučnjaka: Obisium anophthalmum. Lithobius leostygius. Uzvišenja brdovitog pejzaža pokrivena su šumom i pašnjacima Taj je brežuljkasti kraj je izgrađen obiteljskim kućama tipa prigradskih naselja s razvijenom vrtnom poljoprivredom. Prigorja obuhvaćaju brežuljkaste dijelove područja. Br.gorski javor).Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija stonoge: Typhloglomjeris coeca. Za šire područje zahvata je karakteristična zona doticaja ovih dvaju prostora sa vizurama koje sadrže elemente jednog i drugog tipa. morfoloških i funkcionalnih obilježja stambene i gospodarske arhitekture dolazimo do sljedećih zaključaka: Šire područje zahvata pripada sjevernom peripanonskom dijelu Republike Srpske koji karakterizira brežuljkasti teren koji se postepeno spušta u ravničarke prostore. Viši su dijelovi pokriveni šumom (bukva. pa slijepa pijavica (Dina absoloni) i crv cjevaš (Marifugia cavatica). šume su nositelj njegovog identiteta. U području zahvata je u najvećem dijelu zastupljen dolinski i brežuljkasti reljef (do 200 m. Brachydesmus zavalensis.

u longitudinalnom i u transferzalnom smjeru. Karakteristična su veća ruralna naselja disperznog tipa. Vodene površine Vodene površine kao element pejzaža imaju također veliki značaj u cjelokupnom prostoru. te na kontaktu sa šumom i vodotocima. 4. Zbog slabe privredne razvijenosti ovog prostora u njemu nije bilo značajnijih intervencija pa je pejzaž ostao u većoj mjeri izvoran. a prevladavaju šume i rascjepkane vinogradarske površine. no one nisu dimenzija i kapaciteta koji bi bitno utjecao na kvalitetu pejzaža. poljoprivredna je djelatnost nerazvijena. karakteriziraju prevladavajuće poljoprivredne površine te naselja nevelike gustoće naseljenosti.9. u ekološkom i u estetskom smislu predstavlja kategoriju koja daje posebnu kvalitetu ovom području. U nekim dijelovima specifičan ruralni pejzaž izmijenjen je pretjeranim usitnjavanjem posjeda u voćarsko-vinogradarskim predjelima. Modrića. nekontroliranom (i bespravnom) stambenom izgradnjom bez prateće infrastrukture te su ruralna područja izgubila svoje izvorne vrijednosti. a najveću opasnost za njega predstavlja depopulacija koja za sobom ostavlja zapuštene stambene objekte i poljoprivredne površine. izmjenjuju se sa velikim šumskim zonama. a prirodni je pejzaž na tom području do te mjere izmijenjen da postaje neprepoznatljiv. Upravo ta manja naselja. sela i brojni zaselci koja se isprepliću i stapaju s prirodnom pozadinom i uklapaju u pejzaž. Rijeke Bosna svojim prirodnim atraktivnostima. čine sliku tipičnog ruralnog pejzaža. 4. zajedno s načinom življenja i korištenja zemljišta.9. Doboj). Prirodni pejzaž u najvećem dijelu prevladava u brdskom dijelu područja gdje se nalaze pretežno manja naselja i raštrkana pojedinačna izgradnja. industrijske zone i pogone izvan njih te neka veća općinska središta koja imaju poluurbani karakter.2 Kultivirani pejzaž Očuvani prirodni predjeli i relativno niži stupanj urbanizacije i industrijalizacije sačuvali su veći dio područja od većih oštećenja odnosno očuvan je prepoznatljiv identitet ruralne strukture koja se stapa s prirodnom pozadinom. Ovim prostorom prolazi mreža prometnica i željezničkih pruga. Nezadovoljavajuća je također i oblikovna kvaliteta Studija uticaja na okolinu – Lot 1 147 . Širenjem naselja duž prometnica gubi se njihova izvorna morfologija. Nizinski dio područja gotovo u potpunosti ima karakteristike kultiviranog pejzaža. viši volumeni stambenih i industrijskih objekata veliki su akcenti u vizurama. Fizionomiju ruralnog pejzaža narušava neprikladna gradnja građevina koje nisu prilagođene prirodnim osobitostima prostora i grade se na vizualno vrijednim i eksponiranim lokacijama. odnosno izgradnja koja bitno ne narušava prirodni pejzaž već se s njime stapa. U većim je naseljima već primijećen trend longitudinalne gradnje u neposrednoj blizini prometnica.3 Izgrađeni pejzaž Ovakav pejzaž karakterizira urbana struktura. Ovaj se tip pejzaža odnosi na tri grada (Odžak. nestaju točke početka. centra i kraja naselja.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija autohtonosti šuma je niska s obzirom da su u najvećem dijelu rascjepkane poljoprivrednim površinama. Ovu vrstu pejzaža. Velike poljodjeljske površine u većim dijelom isjeckane na manje posjede. a nastaju urbano neprirodne cjeline. U nizinskom pejzažu.

Dianthus knarii ascherson – knapov karanfil 3. Euphorbia gregerseni k maly – pretersenova mlječika Studija uticaja na okolinu – Lot 1 148 . Silene reichebachi vis. – tomazinijeva žičica 22.LOT1. Aljuilegia dinarica g. Aljuilegia grata f. – bosanska repnica. – kitaibelijeva kandilka 12. Većina naselja ruralne su strukture u koji tek prodiru elementi urbanizacije. subsp. – ilirski kozlinac 21.9. mali – bosanska mišjakinica 6. Shammaecytisus tomassini rothm. a čine ga cjeline i građevine koje imaju spomeničku vrijednost zajedno sa njihovim neposrednim okružjem. Genista sericea njulfer. beck – dinarska kandilka 10. – kolovrc 13. odnosno uvidom u podloge za plansku dokumentaciju autoputa u koridoru Vc . beck. Kako se kod ove vrste pejzaža radi o cjelini sa prepoznatljivim prostornim. beck – dinarski rožac 2. Silene sendtneri boiss – sendtnerova pušina. Najveće su naselja Odžak. Dianthus sanljuineus vis. Evidentirane biljne vrste predložene za zaštitu na ovom području su sljedeće: 1. zato što su razbijenog tipa i zauzimaju velik teritorij. mali – prijatna kandiltka 11. pudavac 7.10. Minuartia bosniaca k. – crnogorska petoprsta 19. – drnogorska grašica 26. in jac. kerner. maly – dinarska grahorica 27. do izražaja dolazi integralni pristup zaštite kulturnih spomenika i prirodne baštine koja ih okružuje. Modriča i Doboj. Dianthus liburnicus bartl. Potentilla visianii pančić – vizianijeva petoprsta 20. Corydalis ochroleuca koch – mlaća žućkasta 14. Potentilla carniolica a . – drenjska kamenika 17. Astragalus illyricus bernh. dičak 15. ali su vrlo dobro konsolidirana u pejzažu.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Naselja U sistemu naselja i naseljenosti izdvajaju se naselja – kompleksi. Ranunculus scutatus njaldst. Barbarea bosniaca murb. zaključuje se da na području uticaja nema posebno zaštićenih dijelova prirode. 4. – kranjska petoprsta 18. Sistem naselja je izrazito disperzan. – svilena žutolovka 23. dinara k. kulturnim. Silene tommasinii vis. Cerastium dinaricum g. – krvavo crveni karanfil 5. povijesnim. – liburnijski karanfil 4. – rajhenbahova pušina 8.4 Kulturno-istorijski pejzaž Pejzaž koji je stvaran u dužem vremenskom periodu. Vicia ochroluca ten. i drugim vrijednostima. – dinarska oštrica 25. Potentilla montegrina pant. Lathyrus Binatus Pančić – dvodjelna grahočika 24. Oxytropis campestris dc. Hesperis dinarica g. Aljuilegia kitaibelii schott. Vicia montenegrina rohl. 4. beck – dinarska večernica 16. Saxifraga prenja g. – Tomazinijeva pucavica 9. Zaštićeni dijelovi prirode Uvidom u prostorne planove.

– bonaparteov sunčac 37. – orlenska krkavina. Lonicera glutinosa vis.. – ardinov duvčac 60. beck – bosanski strupnik 64. Fumana bonepartei maire. Seseli malyi a kern. – paštrićev prskač 72. sirištara 47. Saturea horvatii šilić – horvatov vrisak 57. maly – hermanov ušljivac 63. – kuglasto devesinje 45.. – bubrežasta bokvica 68. Thymus braceosus vis. Valeriana bertiscea panić. Verbascum bosnense k. beck. Vincetoxicum huteri vis. Knautia sarajevensis szabo.zvezdičasta srčanica. – ljupka ljubica 35. okruglolisti pasji dren 31. – srpska pančićija. Viola zoysii njulf. – huterova lastavina 48. Scrophularia tristis k. Salvia brachyodon vandas – krathozuba kadulja 56. – otlenska udika 70. Micromjeria thymifolia fritsch. maly – bosanska divizma 66. Onosma stellulata njald. zvornik) 32. Acinos majoranifolius šilić – vrčak 52. Teucrium arduini l. beck. cvekija 50. Stachys anisochila vis. – malijevo devesinje 46. – vriskova čestoslavica 67. Cephalaria pastricensis dörf. Grafia golaka reich. maly – žalosni strupnik 65. Scrophularia bosniaca g. oštrika 51. Asperula scutellaris vis. Kitaibela vitifolia njilld. – sitnocvjetni vrisić 54. Daphne malyana – malijev . Viola beckiana fiala – bekova ljubica 34.ističavi timjan. Euphrasia dinarica murb. – dinarski vidac 62. Micromjeria perviflora reich. Micromjeria croatica schott – hrvatski vrisić 53. maglić) 33.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 28. – pčelinja travanj 59. – prokletijski odoljen 71. Halacsya sendtneri dorf. – kranjska grafija 42. – halačija. – čaren krabljjica 40. – pcojzova ljubica 36. – timjanolisni brisić 55. Gentiana dinarica g. – neumajerova siljevina 44. Viburnum maculatum pant. Rhamnus orbiculatus bomm.kadivka (b. Seseli globiferum vis. Haplohyllum boissieranum vis i pančić – boismjerova rutvača 29. crni trn 30.likovac (bolujak. subsp. – sarajevks udovčica Studija uticaja na okolinu – Lot 1 149 . ex vis. Plantago reniformis g. teslić. . luka. . – ljepljiva kozokrvina 69. – zdjeličasta lazarkinja 49. – krlov zvinčac 39. Pucedanusm neuma yerii reich. Pancicia serbica vis. Veronica saturejoides vis. vedrinica 43. Viola elegantula sschott. – dinarski bicijan. – klasoliki vrisak 58. Bupleurum karglii vis. Athamanta hainaldii borbas – hajnrdova nevesika 38. Eryngium alpinus – planinski kotrljan 41. majčina dušica 61. Rhamnus intermedius stendel – rprimorska krkavica. Saturea subspicata bartl. . Caerophillum coloratum l. Pedicularis hoermannianum k.

Gentiana punctata l. – puzavo zvonce 80. – krupnolisna rajhardija 91. Arnica montana l. Arum petteri schott – peterov kozlac 99. Knautia travnicensis szabo – travnička prženica 112. – bijeli lijepi zvezdan. . . holub – pihlerov srcopuc 88. – belemun. Scilla litardierei – livadski procvjetak 95. Nigritella nigra rchb. –alpska prozničnica Studija uticaja na okolinu – Lot 1 150 . Fritillaria gracilis ascherson – nježna kockavica 93. – dvobojna urezica 101. Campanula thirsoidea l. dc. Leucanthemum ilyricum papeš – ilirska ivančica 90. Achillea abrotanoides vis. Entiana lutea l. Achillea clavenae l.kamenica udovčica 75. Tanacetum cinerariforium shultz.. et song. Omalotheca pichler j. Crocus dalmaticus vis. Succisella petteri g. – lincura 114. Campanula njaldsteiniana schultes – valdštajnov zvončić 79. – runolist 105. – alpska zvončika 111.. – gavranska mrtva kopriva 117. Centaurea derventana vis. – kitasta zvončika 110. – češljugovina 74. Campanula alpina jaclj. murka 100. – autariatska krčagovina 102. bosniaca.planinski stolisnik 83. Leontopodium alpinum cass. Homogyne discolor cass. beck – dinarski dimak 87. – bosanska zvončika 82.pjegava lincura 115. Achillea liugulata njald. et kt. Iris peudopallida vrin – jadranska perunika 98.buhar 92. – dalmatinski šafran 96. Edraianthus serpyllifolius a. Plantago gentianoides sibth. Campanula hercegovina degen – hercegovački zvončić 77. Centaurea glaberima tausch. g. beck . Aster alpinus – alpski zvezdan 106. Cicerbitra pancicii beauverd.goli različak 84.katanijev ljiljan 94. – moravka.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 73. beck. . Lilium cataniae vis. kohov bicijan 113. Aster bellidiastrum scopo. – jezikolisna hajdučka trava 104. – pentianolika bokvica 116. – derventanski različak 85. dc. Iris reichenbachii var. Amphoricarpus autariatus bleč.. Reichardia macrophylla vis. Edraianthus tenuifolius a . . Scutellaria alpina l.bosanska perunika 97. – srebrenasta hajdučica 103. arnika 108. – zvlenkasta ivančica 89. – pančićev mliječ 86. Symphyadra hofmanni pant.peterova presnačica 76. – crno smilje. karn.uskolisno zvonce 81. Edrainthus sutjeskae lakuš – zbončac sutjeske 109.. Gentiana kochiana pert. Lamium gargamicum l. Scabiosa silenfolia njald . Leucanthemum chloroticum a. zvezdica 107. Scabiosa fumarioides vis. Crepis dinarica g. Campanula portenschagiana schultes – portenplogov zvončić 78.

. – voštana debeljača. Drynas octopetala l. – modrosiva kamenjarka 136. Alyssum scardicum var.bugarski blaženak 133. Daphne oneorum l. – sjedeća pušina 147. Pedicularis brashydonta schlos. – srčenjak 150. Papaver kerneri hayek – kernerov mak 141. Taxus bacatta l. – rascjepkana slezinica 152. Geum bulgaricum panč. – ibrijim karanfil 149. .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 118. Soldanella alpina l. Adaianthum capillus veneris l. Ranuculus crenatus nj.alpska zvončica 129. Veronica alpina l. . – alpska čestoslavica 122. – tisa 153. Dianthus superbus l. – širokozubi udivac 120. Saxifraga caesia l. Rumex sotuatus – kiselica točičarka 151. Polygonum bistorta l. – majčinsko zelje 123. k. Leontopodium nivale hent. Saxifraga oppositifolia – puzava kamenjarka 137. – glavičasti lan. Androsaceae lactea l. Pinljuicula leptoceras rohö. bosniacum nayek – bosanska promotulja 140. Ligusticum mutellina srautz. – alpski čanilist 124. Linaria alpina mill. Trollius europaeus l. – siva babina svila 130. Armjeria canescens host. – venerina vlas Studija uticaja na okolinu – Lot 1 151 . Sempervivum schlechanin schott – crvena čuvarkuća 139. Geum montanum l. – smilje. – majčina zvončica 128. Pulsatilla alpina schrank – alpska sasa 145. – jablan žuti 142. Silene acaulis l. Veronica aphylla l. Salix retusa – vrba 155. Anemone anrcissiflora l.uškasti jaglac 125. – sapunjara lepolista 146. Primula uricula l. . – fresinica 135. Soldanella pusilla baumg. Linum capiatum kit. Alnus viridis – zelena jova 154. Sedum alpestre bill – alpski žednjak 138.plavičasti blaženak 134. salep 158. Saponaria bellidifolia sm. Androsaecae villosa l. – bijeli jablan 144. Drypis spinosa l. crveni jeremičak 132. Dactylorhiza cordigera soo – barski kaćun. lustica 119. Asplenium fissum kit. sirište 131. . – snježni runolist 156. salep 157.mlječna mužika 126. – narovašeni ljutić 143. – kosmata mužica 127. – mekinjak 148. – bezlisna čestoslavica 121. Dactylorhiza sambucina soo – kaćun.

Paleolitsko nalazište. Donji Svilaj. dionica Svilaj-Doboj jug područjima teritorija opština kroz koje treba proći spomenuta trasa prema raspoloživoj prostorno-planskoj dokumentaciji i podacima vezanim za rad Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine. Donji Svilaj. historisko graditeljstvo Privremena lista nacionalnih spomenika BiH Donja Dubica – Bogorodična crkva Peticije za proglašenje dobara nacionalnim spomenicima upućene Komisiji za očuvanje nacionalnih spomenika BiH Zgrada Općine Odžak Odžačka džamija Studija uticaja na okolinu – Lot 1 152 . Kulturno-historijsko naslijeđe U posmatranom području istraživanja za potrebe analize na okolinu planiranog autoputa na koridoru Vc. DONjI SVILAJ. NEVOLjICA. Gornji Svilaj.1. BRŠČANICA. 4. Slučajni nalaz iz eneolita. Smatra se da podaci na ovom nivou mogu zadovoljiti potrebe Studije uticaja na životnu sredinu sa osvrtom na odnos prema trasi. Opština Odžak Prema dostupnim podacima na području Opštine Odžak se nalaze sljedeći kulturno istoriski spomenici : Arheološka nalazišta Praistorija: Rim: GAJEVI.11. Praistorijsko naselje. Donji Svilaj. PRODANOVIĆA KUĆE. Rimsko naselje. Pregled koji slijedi nema detaljnu specifikaciju u pogledu precizne pozicije. tačnog naziva i vrste kulturno-istorijskog dobra. kategorizacije a time i mjera zaštite. Nacionalni spomenici Odluka Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika o proglašenju nacionalnih spomenika BiH Zgrada općine (Beledija ili mala vijećnica).11.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4. Gornji Svilaj. utvrđenog značaja. U nedostatku pravne regulative koja tretira pitanje kategorizacije i vođenje registra kulturnih dobara u Republici Srpskoj daje se samo pregled evidentiranog kulturno istorijskog nasljeđa po opštinama ali bez njihove prirode. Svilaj. evidentirano je arheološko i graditeljsko nasljeđe. Praistorijsko naselje. Rimska građevina. KADAR.

Skugrić Gornji.3. Ostaci stare crkve pored izvora Pecare. MODRIČA. CIGLA. Nacionalni spomenici Odluka Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika o proglašenju nacionalnih spomenika BiH Stari grad Dobor. graditeljska cjelina Privremena lista nacionalnih spomenika BiH Crkva Uspenja Bogorodice Koprivna – Crkva Vaznesenja Hristovog Studija uticaja na okolinu – Lot 1 153 . Jakeš. Rimsko naselje i srednjovjekovni grob. Srpska varoš. Praistorijska gradina. Jakeš. Nepokretno kulturno istorijsko naslijeđe Republike Srpske je podeljeno i posebno obrađeno kao: arheološko naslijeđe i naslijeđe istorije i kulture. Praistorijska gradina. 4. Opština Modriča Na području opštine Modriča od mnogobrojnih postojećih kulturno istorijskih spomenika jedan (1) se ne nalazi u granicama posmatranog područja s tim da se jedan nalazi uz granicu područja kojim prolazi trasa. Rim. Praistorija. Ranosrednjovjekovno gradište i srednjovjekovni grad.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4. UŠĆE LJUBIOČE. rimsko i ranoslavensko utvrenje. Jakeš. Praistorijsko. Jakeš. Praistorija. srednjovjekovni grad i srednjovjekovna nekropola. Skugrić Gornji. Praistorijska ostava. srednji vijek: CRKVINA. Opština Modriča je bogata arheološkim i kulturnim naslijeđem.11. Opština Vukosavlje Na području opštine Vukosavlje su identifikovani sljedeći kulturno istoriski spomenici : Arheološka nalazišta Praistorija: BRDO IZNAD JAKEŠA. rimsko i ranoslavensko naselje. Spisak arheoloških dobara na prostoru opštine: Arheološka nalazišta Praistorija : BRDO IZNAD JAKEŠA. Rim. srednji vijek : CRKVINA.11. GRADINA. Praistorijska gradina. Jakeš. Dugo Polje. ima spomenike kulture svrstane na privremenoj listi nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine. Ostaci stare crkve pored izvora Pecare.2. DOBOR.

GRAD. Božinci. ima spomenike kulture svrstane na privremenoj listi nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Osječani – Crkva Vavedenja Bogorodičinog Peticije za proglašenje dobara nacionalnim spomenicima upućene Komisiji za očuvanje nacionalnih spomenika BiH Ali begova džamija u Islam Varoši Bijela (Šiić) džamija Džamija u Donjim Tarevcima Džamija u Gornjim Tarevcima Džamija u Jakešu Džamija u Modričkom Lugu Stara džamija 4. (Na privremenoj listi nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine). GRABOVCA BRDO. Paleolitska stanica. (Razvale). KAMEN i LONHA. GRADINA. Paleolitska stanica. Paleolitska stanica i tragovi neolitskog naselja. Srednjovjekovna nekropola. Paleolitske stanice. Srednjovjekovna nekropola. Podnovlje. Alibegovci. Brestovo.4. Makljenovac. Makljenovac. Podnovlje. Rimski kastrum i kanabe. Podnovlje. Doboj. Srednjovjekovna crkva na desnoj obali rječice Glogovine. Nekropola i crkva srednjeg vijeka. Praistorijsko naselje. KOSICA. HENDEK. DOBOJ-CENTAR. Opština Doboj Nepokretno kulturno istorijsko naslijeđe Republike Srpske je podjeljeno i posebno obrađeno kao: arheološko nasljeđe i naslijeđe istorije i kulture. Srednji vijek: BAŠČA. GREDA. stari grad. Srednjovjekovna nekropola. Bukovica Velika. Rim: GRADINA. Grabovica. GRČKO GREBLjE. Alibegovci. Podnovlje. ĐUKIĆA VIS. Rim.11. Doboj. DOBOJ. Podnovlje. CRKVINA. Doboj. Alibegovci. Praistorija. Paleolitska stanica i praistorijska nekropola sa paljevinama KUŠUM. Paleolitska stanica i naselje iz željeznog doba. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 154 . Opština Doboj je bogata arheološkim i kulturnim naslijeđem. Srednjovjekovna tvrđava. Doboj. Praistorijska nekropola. ULER. Mravići. (Na privremenoj listi nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine). DANILOVIĆA BRDO. Karuše. GREBLjE NA LIPI. Spisak arheoloških dobara na prostoru opštine: Arheološka nalazišta Praistorija: BARE. Srednjovjekovna nekropola uz savremeno seosko groblje. Praistorijsko i rimsko naselje. srednji vijek : GRAČAC. Srednjovjekovna nekropola. HAMIJA NA ČARŠIJI. Srednjovjekovno utvrđenje i nekropola. Praistorijska nekropola s tumulima.

Paleolitska stanica. U sjevernom dijelu LOT1. utvrđenje i naselje iz srednjeg vijeka. geomorfološkim i edafskim uslovima područja na kome predmetna dionica. Mali Prnjavor. CRKVINA. navedene ekološko-vegetacijske zajednice u dijelu „Svilaj . kasnobronzano i mlađe željeznodobno naselje.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija CIGANIŠTE.12. Opšte karakteristike rejona sa lovno – gospodarskog aspekta Trasa autoputa najvećim dijelom prolazi kroz prostor na kome su staništa sitne (niske) divljači. Vrste koje obitavaju na području zahvaćenom usvojenom varijantom. U nizinskim predjelima i zaravnima diluvijalnih terasa karakteristične su šume lužnjaka i običnog graba (Carpino betuli – Quercetum roboris incl. Lovstvo Prema važećoj ekološko-vegetacijskoj rejonizaciji šumskih područja Bosne i Hercegovine. na najvlažnijim mjestima nalaze se staništa šume crne johe (Alnetum glutinosae). kasnoantički refugij. U širem pojasu brdskih predjela ove šume su mjestimično u kontaktima s šumama kitnjaka i običnog graba (Querco Carpinetum) i fragmentima šuma bukve i jele (Fagetum montarum) u južnom dijelu. te staništa šume poljskog jasena (Leucoio. Jarebica poljska (Perdix perdix L. Praistorijsko nasenje iznad Ukrine. Sjevernobosansko područje kroz koje prolazi autocesta karakteriše se ravničarskim i brežuljkastim predjelima te obroncima brdskoplaninskih oblasti na kojim se javljaju specifične nizinske šume. Fazan (Phasianus colchicus L. Praistorijska gradina. gditeljska cjelina Privremena lista nacionalnih spomenika BiH Tvrđava Stari grad Boljanić – Crkva Silaska sv. kao nizovi stabala uz puteve i vodne tokove ili stablimično u svim razvojnim oblicima. Predmetno područje je zaravn aluvijalnih terasa. Kako se radi o specifičnim klimatskim. Genisto elatea – Quercetum roboris).„Svilaj – Doboj jug“ cijelom svojom dužinom prolazi kroz Pripanonsku oblast i to Sjevernobosansko područje. srednjovjekovna crkva i nekropola. te dijelom i krupne (visoke) divljači. Ovi fragmenti vegetacijskih zajednica imaju prvenstveno zaštitnu funkciju. KUŽNO GREBLjE. a koje su značajne za lovno gospodarstvo su prvenstveno Zec (Lepus europaeus Pallas). GRADINA. nizinskih i nizinsko-brdskih predjela za koje su karakteristične šume mezofilne šume hrastova. Na recentnim fluvisolima zastupljene su staništa šume vrba i topola (Populetum albo – nigrae). Brestovo. a više srednjovjekovne tvrđave zvane Gradina. trasa autoputa Vc.Fraxinetum angustifoliae). Prepelica (Coturnix Studija uticaja na okolinu – Lot 1 155 .). Duha Dragalovci – Grobljanska kapela i groblje Srpska Grapska – Crkva Vaznesenja Hristovog 4. Nacionalni spomenici Odluka Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika o proglašenju nacionalnih spomenika BiH Stari grad Doboj. dionica LOT1 . kasnoneolitsko.).Mala Bukovica“ javljaju se u malim fragmentima kao skupine manjeg broja stabala. Rimsko naselje i srednjvjekovna nekropola. Makljenovac. Kožuhe.

te razne vrste močvarica (divlje patke i guske. ali i u zoni utjecaja budućih objekata. ili pak mjerodavni nivo buke ("Rating level"). Da bi se ipak dobili kakvi-takvi podaci koristit će se podaci o mjerenju buke u Općini Modriča za potrebe izgradnje mosta preko rijeke Bosne. a i dopušteni nivoi buke u životnoj sredini nisu isti u svim zemljama. zbog toga što ona najbolje karakterizira buku prometa. kao i regulativom koja prati ove standarde. izvođeno u više vremenskih intervala. Za spomenuta mjerenja korištena je softverska verzija: Enhanced Sound Level Meter.2003.Noise explorer 7815. dominantna. obavljano je u periodu od 19. a u potpunosti zadovoljava standard IEC 62672 (koji je zamijenio standarde IEC 60651 i IEC 60804). liske. a rezultati će poslužiti kao nulto.5 m od zemlje. Software BZ 7125.) i Svinja divlja (Sus scrofa L).). godine na dvije lokacije. Izrađivač ovog dijela Studije je svjestan činjenice da su to strogo lokalni podaci koji se ne mogu doslovce primijeniti za cijelu lokaciju zahvata.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija coturnix L. u ovom slučaju. odnosno polazno stanje kod procjene buke u toku izgradnje i eksploatacije objekata. a od krupne divljači to su Srna (Capreolus capreolus L. ali daju okvirnu sliku stanja razine buke koja se može primijeniti (barem približno) za ocjenu razine komunalne buke uz gradska naselja. 4. Područje kroz koje će prolaziti autoput prolazi raznim zonama za koje su definisani različite maksimalne dopuštene razine buke. mikrofon je bio usmjeren prema izvoru buke u položaju "Frontal". Da bi se ustanovio intenzitet buke. Veličine koje figurišu u ocjeni su najčešći ili samo ekvivalentni nivo buke Lelj (dBA). Studija uticaja na okolinu – Lot 1 156 . Oprema za mjerenje koja je korištena pripada klasi 1 instrumenata. Instrument za mjerenje buke Mjerenje nivoa buke izvođeno je sljedećim instrumentom: Integrating Sound Level Meters (class 1) 2238 MediatorTM-Bruel&Kjaer-Danska. Mjerenje buke u životnoj sredini izvršeno je u skladu s međunarodnim standardom ISO 1996 i ISO 9613. U blizini građevinskih objekata instrument je uvijek bio na razmaku većem od 5 m. Stanje komunalne buke Za područje planiranog zahvata ne postoje podaci o nivou postojeće buke. u toku dana. Predmet mjerenja je određivanje nivoa buke u životnoj u blizini postojećih prometnica. koja je.-20.13.). mjerenje je.11. Izbor mjernih mjesta napravljen je takod a se sagleda intenzitet uobičajene buke. Mjerenje buke u životnoj sredini u Modriči. Lr koji uključuje određene dodatke i zavisnosti od vrste buke. na 1. Standardi i propisi za ocjenu buke različiti su. Mjerenje buke izvođeno je tako što se instrument fiksira na tronožac. serijski broj 2368859 s ugrađenim sljedećim varijantama: - Basics Sound Level Meter Software BZ 7126 Enhanced sound Level Meter Software BZ 7125 Logging Sound Level Meter Software BZ 7124 Freljuency Analysis Software BZ 7123 Sound Level Calibrator – Type 4231 Bruel&Kjaer kao i softverom za kompjutersku obradu podataka . itd. pretežno uz vodene tokove. Pošto je mjerena buka u vanjskoj sredini.

Učinak ove buke ograničenog je karaktera i prisutan je u trenucima utovara paleta viličarom u kamion. nije obrastao raslinjem i to su uglavnom livade i njive. gledano prema mostu. MM-2). Srednje vrijednosti vremenskih prilika prikazane su u tablici T. Određene su dvije karakteristične točke sa lijeve i desne strane rijeke Bosne (mjerna mjesta MM-1. S lijeve i desne strane mjernog mjesta. Na tom pravcu nema prepreka ni barijera.4. Izvori buke Glavni izvor buke na mjernom mjestu MM-1 predstavlja promet na spomenutom mostu magistralnog puta Bijeljina – Doboj. Okolni teren. Drugi registrirani izvor buke smješten je nizvodno 200 m i potiče od bagerskog utovara šljunka koji se eksploatira iz riječnog korita.2. Tablica T. Instrument je postavljen u pravcu mosta. Od značaja je montažni objekt u vidu poluotvorenog skladišta. ali ne i presudan izvor buke predstavljaju radovi koji se odvijaju u krugu stovarišta.3 Vremenska situacija sunčano sunčano sunčano Studija uticaja na okolinu – Lot 1 157 .13-01: Srednje vrijednosti vremenskih prilika MJERNO MJESTO MM-1 MM-2 MM-2 TEMPERATURA ZRAKA (oC) 18. koji je na ovom dijelu magistralnog puta vrlo frekventan. Izbor ovih mjesta napravljen je na osnovu zone utjecaja budućeg autoputa a s ciljem sagledavanja sadašnjeg stanja uobičajenog nivoa buke u blizini budućeg autoputa. Dodatni. Konstantna buka koja je ovdje zabilježena ima karakter pozadinske buke i potiče od prometa koji se odvija na postojećem mostu u Modriči. Kao moguće reflektirajuće površine mogu se uzeti u obzir palete sa građevinskim materijalom visine do 2m.13. Na mjernom mjestu MM-1 postoje izgrađeni objekti. nalaze se palete s građevinskim proizvodima visine do 2 m. U pravcu mjerenja nema prepreka.13-02. može se okarakterizirati kao isprekidana. 30 m od obale rijeke i 50 m uzvodno od vikendice koja pripada parceli s katastarskim brojem 879/16.3. a ekvivalentni nivoi buke na mjernim mjestima prikazani su u tablici T.0 < 0. u čijoj blizini je bio postavljen bukomjer.13.7-3. 150 m nizvodno od postojećeg dalekovoda. Mjerno mjesto MM-1 nalazilo se u krugu stovarišta građevinskog materijala. osim riječne obale. visine oko 5 m.13. Mjerno mjesto MM-2 nalazi se oko 80 m nizvodno od buduće trase puta. a na dvadesetak metara s lijeve strane nalazi se montažna zgrada otvorenog skladišta.8 (prije podne) TLAK ZRAKA (mbar) 1008 1008 1009 Brzina strujanja zraka (m/s) 0. preko parametara koji su dani u izvještajima o mjerenju.8 6. promjenjivog intenziteta i s povremenim impulsima koji se javljaju prilikom prolaska kamiona s prikolicom.13-01.1. 4.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4.4. Na samoj lokaciji mjernog mjesta nema značajnijeg izvora buke.3 0. Opis mjernih mjesta Na promatranoj lokaciji mjerenje nivoa buke izvođeno je na nekoliko mjernih mjesta.6-2. Uvjeti mjerenja Buka je mjerena u vanjskoj sredini. Buka prometa.2 19. 4. oko 40 m od mosta magistralnog puta Bijeljina – Doboj. a metodologijom koja je opisana. Obraslost vegetacijom prisutna je u obalnoj zoni i neznatno utječe na rezultate mjerenja.4. Izvori buke na mjernom mjestu MM-2 mogu se uočiti na većoj udaljenosti.

20.11..14.60 km 5.11.2003.1 46.1-01: Putna mreža Dionica 1.40 km 1. 19.2003. 20. kao i regionalni putevi R464 Odžak – Šamac i R464-a Odžak – Svilaj.20 km Studija uticaja na okolinu – Lot 1 158 . U tabeli T. 6.4.5 4.14.1-01 je dat prikaz lokalnih puteva dostavljenih od strane organa uprave Opštine Odžak.70 km 4.2003.2003. Ova tri pravca čine primarnu saobraćajnu mrežu na području opštine Odžak.11.50 km 1.1.1 kroz opštinu Odžak iznosi 24 km.4. Pored navedene primarne saobraćajne mreže ostatak mreže čine veći broj lokalnih i nekategorisanih puteva na području opštine Odžak.11.40 km 1. 19.9 56.11. 2.1.2003.2003. Kroz područje opštine odžak pruža se Magistralni put M14. Odžak-Čokori Ožak-Cvekovi Cvek-Gornjani Bijele Bare-Novo Selo Donjani-Lužnjani Donjanji-Neteka Neteka-Posavska Mahala Asfalt 1. 5.1.13-02: Ekvivalentni nivoi buke na mjernim mjestima MJERNO MJESTO MM-1 MM-1 MM-1 MM-2 MM-2 MM-2 MM-2 MM-2 DATUM MJERENJA 19. 7.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tablica T. Ova tri nabrojana puta ukrštaju se se u centralnom području Odžaka pri čemu stvaraju čvorište (raskrsnicu) sa vrlo velikim stepenom iskorišćenja kapaciteta i lošim nivoom usluge.14.2003.7 52.50 km 1.Svilaj.40 km 6. Putna mreža Prostor opštine Odžak nalazi se na sjevernoj granici Bosne i Hercegovine i naslonjena je ne desnu obalu rijeke Save. Kolovozni zastor ove dionice je u relativno-dobrom stanju.14.40 km 1.70 km 4.14. Opština Odžak 4.11.2003.1 47.6 53.60 km 5. 20.1 i to dionicom Vukosavlje – Odžak.20 km Makadam Ukupno 1. 19.11. Regionalni putevi R464 i R464a kroz područje opštine Odžak pružaju se dužinom od 16 i 14 km sukcesivno. S obzirom da se područje opštine Odžak nalazi u ravničarskom dijelu Bosne i Hercegovine odnosno reljef kao uticajni faktor nije imao preveliki uticaj na geometrijske elemenete saobraćajne mreže. POČETAK I KRAJ MJERENJA 12:32:01-12:53:26 12:56:19-13:17:49 18:11:50-18:31:18 14:12:59-14:37:04 08:28:57-09:06:57 10:03:34-10:25:02 10:49:56-11:08:59 11:17:19-11:35:38 TRAJANJE MJERENJA 0:21:25 0:21:30 0:19:28 0:24:05 0:38:00 0:21:28 0:19:03 0:18:19 EKVIVALENTNI NIVO BUKE [dB(A)] 58. Tabela 4. 4. Infrastruktura 4.2 46.11. Dužina magistralnog puta M14. 3.40 km 6. 20.40 km 1.3 55.

3 km 15. Pored glavnog izvorišta u Odžaku. planirano je polaganje optičkog kabla uz regionalni put Svilaj . 27.3 km 15. 16.3.40 km 4.30 km 1. postavljen na vodotornju 40 m iznad površine zemlje. 28.60 km 5. ukupnog kapaciteta oko 25 l/sek.80 km 3.20 km 4. Vodozahvat obuhvata površinu od oko 2.80 km 0.1. 18.50 km 1.30 km 1. 15.Novi Grad.1 Trnjani-M14. 11.70 km 2. Elektronergetika Na području opštine Odžak buduća trasa autoputa Vc na više mjesta ukrštaće 04/10 i 0.1-Trnjani-M14.40 km 4. 22. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda Glavno izvorište za snabdijevanje vodom urbanog područja opštine Odžak su podzemne vode koje se crpe sa 4 bunara lociraim u neposrednoj blizini naselja. 29.50 km 5.70 km 3.14. Pavlovacu.30 km 1. Novom Selu. 10. 17. 23.30 km 6. 4. 12.4.20 km 4.5 ha zemljišta koje se nalazi u posjedu JP “Komunalac”. 32.4 kV vodove dok se 35 kV dalekovod Odžak – Novi Grad nalazi u širem obuhvatu koridora puta Vc. na području opštine postoje vodozahvati – izvorišta (bunari) u naseljenim mjestima Odžak. Kacevima. Telekomunikacije Mrežu telekomunikacionog sistema na području opštine Odžak predstavlja regionalna automatska telefonska centrala (ATC) smještena u centru grada i lokalne ATC (istureni stepeni RSS-ovi) u naseljima Svilaju.50 km 118. Vojskova. 31.80 km 3. Novom Gradu. 30. 34. Na dijelu trase budućeg autoputa Vc koji prolazi kroz opštinska područja Odžak se nalaze telekomunikacioni kablovi.30 km 2.30 km 6.50 km 1.1 Donji Brezik-M14.30 km 1.o.30 km 1.1.40 km 1. 24. 14.1 Gornji Brezik-Panjićka Gornja Dubica-Novi Grad Oštice-Papučija Donja Dubica-Papučija Vojskova-Donja Dubica Zorice-Donja Dubica Donja Dubica-Prud Zorice-Trnjak Gornja Dubice-Papučija Gornja Dubica-Kućište-Burum Novo Selo-Donjani-Neteka Novo Selo-Arambašići-Bijele Bare Prnjavor-Arambašići Lještrak-Vrbovački Lipik Bijele bare-Novo Selo Čivčije Bukovačke-Grabovica UKUPNO LOKALNIH PUTEVA 1. 21.30 km 4.2.00 km 2.00 km 4.00 km 4. Rezervoarski kapacitet predstavlja metalni spremnik zapremine 200 m3. Što se tiče poštanskog saobraćaja sveden je na poštanski centar u Odžaku.30 km 4. d.50 km 5. 4.00 km 7. 25. 9. Doljani-Posavska Mahala Posavska Mahala-Vrbovači Lipik Lještrak-Brezik Točak-Vrbovac Panjik-Pantića Kosa Brezik-Kočijaš Donji Svilaj-Kadar Gornji Svilaj-Pavlovci M14. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 159 . 33. Adi. 26.50 km 2.40 km 1. Vrbovcu. Takođe. Gornja Dubica – Papučja. a u manjim naseljenim mjestima nalaze se poštanski šalteri i sandučići za pisma. Novo Selo. Gornjoj Dubici.60 km 5.70 km 3. Od Odžaka prema svim gore navedenim isturenim stepenima položen je optički kabal.30 km 1.14. 20.80 km 2.70 km 2. 13.40 km 4.14.30 km 1. Malom Polju.o Odžak.00 km 4.80 km 0. Ada. 19.30 km 2.20 km 4.00 km 7.80 km 2.50 km 118.20 km 1.50 km 2.20 km 1. Posavskoj Mahali.00 km 4. Zorice.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 8.00 km 2.20 km 4.40 km 1.30 km 1.

2-01: Putna mreža . Područje opštine presjeca magistralni put M14.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Prud. Opština Vukosavlje 4. 3. Ovakav način dispozicije otpadnih voda stvara vrlo tešku sanitarnu situaciju: u ljetnjem periodu dolazi do intenzivne razgradnje organskih materija. a u periodu velikih voda dolazi do izlijevanja otpadnih voda na okolne terene. 4. gdje se istim kanalima odvode oborinska i otpadna voda od stanovništva i industrije. 7. Ostatak saobraćajne mreže čine lokalni i nekategorisani putevi. Donji Svilaj.70 km 1.1 koja čini i okosnicu saobraćajne mreže opštine Vukosavlje.00 km 2. Ostala naselja u većini slučajeva ne posjeduju nikakvu kanalizacionu mrežu.14.14.50 km 3. Planirano je da se prečišćene otpadne vode i kišne vode zajedničkim kolektorom ispuštaju u rijeku Bosnu. Postojeći kanalizacioni sistem je mješovit.50 km 2. 4. Prema ranije rađenim studijskim analizama. nisu dovoljni za dugoročno snabdijevanje vodom. sa svim štetnim posljedicamakoje iz toga proizčaze.50 km 3.50 km 3.14. Opšta je konstatacija da postojeći resursi podzemnih voda na teritoriji opštine. i za opštinu Odžak kao konačno rješenje obezbjeđivanja dovoljnih količina vode bila je orjentacija priključak na regionalni sistem vodovoda “Sjeverna Bosna”. Novi Grad.50 km 2.20 km Studija uticaja na okolinu – Lot 1 160 . planirani lokalitet za izgradnju postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda je jugoistočno.50 km Makadam Ukupno 4. neposredno iza gradskog područja na lokalitetu Tuk.50 km 1.80 km 4. Navedeni put kroz opštinu Vukosavlje pruža se dužinom od 6 km i kvalitetnog je zastora. gdje se Bez prethodnog prečišćavanja vrši dispozicija otpadnih voda.20 km 1.70 km 4. već svoje otpadne vode odlažu u individualne septičke jame ili direktno u najbliže vodotoke.50 km 3.2-01.50 km 3.2. 5.1.4. Odžak-Potočani Odžak-Jazavac Odžak-Gnionica Odžak-Potočanski Ritovi Potočanski Ritovi-Kočević Tuk-Čopori Odžak-Čopori Jakeš-Modrički Lug Asfalt 4. Putna mreža Područje opštine Vukosavlje nalzi se u sjevernom dijelu Republike Srpske. Prnjavor. 6.2.4. 8. Za urbano područje opštinskog centra Odžaka.50 km 5. 2.50 km 2. Tabela T. Kao izvorište vode regionalnog vodovoda “sjeverne Bosne” na koji se prema planu priključuje i opština Odžak postoje alternative: površinske akumulacije u srednjem toku rijeke Bosne (van teritoorije opštine Odžak) i podzemne vode modričko – odžačkog luga (dijelom zahvata područje opštine). Vrbovac. Problem dispozicije otpadnih voda do sada je riješen samo u užem gradkom području naselja Odžak. prikaz lokalnih puteva prikazan je u tabeli T.14.Postrojenje za tretman otpadnih voda još nije izgrađeno.50 km 4.80 km 4.lokalni i nekategorisani putevi Dionica 1. Glavni kolektor Ø1000 mm je izveden do prirodne depresije Neteke.

Rupovi-Zeleni Vir Pećnik-Modrički Lug UKUPNO LOKALNIH PUTEVA 15. Odvođenje otpadnih voda još nije riješeno javnim kanalizacionim sistemom.30 km 4. Potrošači svoje sanitarne upotrijebljene vode Studija uticaja na okolinu – Lot 1 161 .2-03: Broj registrovanih saobraćajnih nezgoda na području opštine Vukosavlje 2004. Glavni dovodni cjevovod. odnosno sa vodovodnog sistema Modriče. Broj i strutkura registrovanih vozila na području opštine Vukosavlje prikazan je u sljedećoj tabeli. Telekomunikacije Mrežu telekomunikacionog sistema na području opštine Vukosavlje predstavlja lokalna automatska telefonska centrala (ATC) smještena u centru opštine.00 km 42.14.14. godina SN /ketegorija puta SN* sa poginulim licima SN* sa povrijeđenim licima SN* samo sa materijalnom štetom * 2005. 4. Što se tiče poštanskog saobraćaja sveden je na poštanski centar u Vukosavlju.90 km 15. Tabela 4. Optički kabal koji povezuje tu ATC sa ATC Modriča nalazi se u okviru predmetnog prostora.3. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda Snabdijavanje vodom sadašnjih potrošača u opštini Vukosavlje se vrši sa izvorišta u Modričkom polju. perspektivno rješenje snabdijevanja vodom treba tražiti u regionalnom konceptu opština centralnog dijela Sjeverne Bosne.2. kao ni distibuciona mreža ne mogu kvalitetno zadovoljiti potzrebe sadašnje a pogotovo planirane potrebe stanovništva. kao i relativno mali broj registrovanih vozila na području opštine Vukosavlje uticali su i na mali broj broj saobraćajnih nezgoda. 10.14.Saobraćajne nezgode 4.2-02: Broj registrovanih vozila na području opštine Vukosavlje Vrsta vozila Autobus Motocikl Priključno vozilo Putničko vozilo Radno vozilo Specijalno vozilo Teretno vozilo Traktori 2004 10 14 441 28 2005 5 2 373 16 - Tabela 4.00 km 47. I za područje Vukosavlja.20 km Mala dužina i slabo razvijena saobraćajna mreža.godina Lokalni i ulice u gradu 0 1 3 Magistralni 0 1 2 Regionalni 0 0 0 Lokalni i ulice u gradu 0 1 4 * Magistralni 0 2 3 Regionalni 0 0 0 .14.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 9.

4.50 km 40. Vrsta vozila Autobus Motocikl Priključno vozilo Putničko vozilo Radno vozilo Specijalno vozilo Teretno vozilo Traktori 2004 12 38 84 4455 372 2005 18 44 85 4152 356 - Tabela 4. 7.00 km 10. Osnovnu primarnu saobraćajnu mrežu Modriče čine upravo ove dvije saobraćajnice.00 km 13.3-02: Broj registrovanih vozila na području opštine Modriča za godine 2004.90 km Od magistralnog puta M17 do rijeke Bosne je makadam 7.00 km 5.00 km 5. Opština Modriča 4. U sljedećoj tabeli dat je prikaz lokalnih puteva na području opštine Modriča. 5.3.50 km 18.00 km 5.10 km 4.00 km 4.1. 9.14. Na području opštine Modriča dolazi do ukrštanja više regionalnih i magistralnih putnih pravaca.3-03: Broj registrovanih saobraćajnih nezgoda na području opštine Modriča Studija uticaja na okolinu – Lot 1 162 .00 km 5. Putna mreža Opština Modriča smještena je na na obalama rijeke Bosne u sjevernom dijelu Bosne i Hercegovine.00 km 13.40 km Makadam Ukupno 2. 2. Nalazi se na raskršću putnih pravaca istok – zapad (Banja Luka – Bijeljina granica) i sjever –jug (sjeverna granica – centralni dio Bosne i Hercegovine).00 km 2.00 km 18. i 2005.60 km Tabela 4. 4. 6.00 km 10.1.14. Kao najznačajnije ukrštanje može se izdvojiti ukrštanje magistralnih puteva M17 i M14. Dionica Jakešnica-Pećnik Put uz rijeku Ljubioču Jakešnica-Modrički Lug Dugo Polje-Vranjak Botajica-Jošava Put uz Botajičku rijeku Prnjavor-Žabari Brezik-Vrbovački Lipik Prudovi-Čopori UKUPNO LOKALNIH PUTEVA Asfalt 2.70 km 21.3-01: Putna mreža .14. Tabela T.14.14. 4.lokalni i nekategorisani putevi Opština Modriča 1.00 km 12.3. 3.50 km 11.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija disponiraju u zavisnosti od lokacija objekata: u najbliže vodotoke (bez prečišćavanja) ili u individualne septičke jame.30 km 5.50 km 11. 8.

Prikupljene otpadne vode se ispuštaju direktno u rijeku Bosnu.3. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda Glavno izvorište za snabdijevanje vodom Modriče se nalazi u Modričkom polju (na oko 2 km jugoistočno od Modriče – prema Gradačcu). Elektroenergetika U reonu opštine Modriča buduća trasa autoputa Vc na više mjesta ukrštaće 0. dok će samo na jednom mjestu proći ispod 110 kV dalekovoda Modriča – Dervetna. Postojeći kanalizacioni sistem Modriče je jako oskudan.00 m. Kasnije su u nju priključena 3 vodotoka bujičnog karaktera. ukupna izdašnost izvorišta se procjenjuje na 100 do 126 l/sek. 4.4 i 10 kV vodove. Odžak i Gradačac).14.14.3.14. odnosno prema Doboju.godina Lokalni i ulice u gradu 0 17 50 Magistralni 0 22 64 Regionalni 0 3 8 Lokalni i ulice u gradu 0 9 58 * Magistralni 0 24 89 Regionalni 0 6 9 . kada dolazi do izlivanja vode iz kanalizacionoga sistema. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 163 . Pećnik. Karamanići.3. Alternativno rješenje su vodni resursi podzemnih voda u aluvionu rijeke Bosne na dijelu nizvodno od Modriče do Šamca (za opštine Šamac. i odvodnja sa ulica. u neposrednoj blizini trase koridora V-C su izvorišta (bunari) za više lokalinih vodovoda: vodovod Modrički lug.00 do 33.4. tako da ista nije u stanju da primi sve vode kod jačih padavina. Telekomunikacije U Modriči je instalisana lokalna ATC koja je kao privod spojena na magistralni otički kabal prema Brčkom.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 2004. Prema ranije rađenim studijskim analizama. Brvno. Izvedeni kanalizacioni sistem je profila Ø200 – 700 mm. Sa izvorišta u Modričkom polju osim urbanog područja i prigradskih naselja Modriče. Grad nema izgrađen uređaj za tretman otpadnih voda. godina SN /ketegorija puta SN* sa poginulim licima SN* sa povrijeđenim licima SN* samo sa materijalnom štetom * 2005. Modriča. 4. Kužnjača. U širem reonu autoputa Vc postoji jedna 110/H kV trafostanica dok se s desne strane rijeke Bosne planira izgradnja nove 110/H kV trafostnaice Modriča. Izvorište se sastoji od 3 bušena bunara dubine 28. lokalni vodovodi (bunari) sela Jakeš.2. za dugoročno snabdijevanje vodom opštine Modrča bila je orjentacija na korišćenje vodnih resursa regionalnog karaktera. Poštanski saobraćaj se odvija preko pošta u Modriči i Miloševcu. Zato je ranije bila planirana izgradnja vodne akumulacije “Marica” na rijeci Usori na teritoriji Opštine Teslić.Saobraćajne nezgode 4.3. Babešnica. Tarevci. Pored glavnog izvorišta u Modričkom polju. Mala rijeka. Botajica. U ovaj sistem bi bile uključene opštine Sjeverne Bosne. vodom se snabdijeva urbano područje i prigradska naselja opštine Vukosavlje. Izvedena je samo fekalna kanalizacije u užem području grada.

2. 3.00 km 4.00 km Studija uticaja na okolinu – Lot 1 164 .00 km 14. 6.4. 5.Johovac Johovac .4-01: Magistralni put M17 Dionica 1.50 km 6. 10. dionice magistralnim puta M17.20 km 10. već svoje otpadne vode odlažu u individualne septičke jame ili direktno u najbliže vodotoke.00 km 4. 4.14.00 km 4.50 km 6. Regionalni put R465 Doboj – Modriča ima važnu ulogu u prikupljanju tokova sa desne obale rijeke Bosne i njihovu vezu sa Modričom i ostatkom mreže puteva.00 km 14.00 km 4. 8. izuzev rafinerije ulja Modriča koja ima izgrađen uređaj za tretman otpadnih voda. Ostala naselja u većini slučajeva ne posjeduju nikakvu kanalizacionu mrežu.Šešlije Šešlije . 9. 11. Opština Doboj 4.50 km 7.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Veći privredni subjekti imaju izgrađene kanalizacione sisteme.Doboj Doboj – Karuše Dužina 11 5 7 / 4 PGDS(2003) 5282 7553 6931 9821 12309 PGDS(2004) 5176 7402 6994 10583 12556 PGDS(2005 5042 6690 7126 10328 13155 Na području opštine Doboj pored navedenih magistralnih puteva razvijena je i mreža regionalnih puteva. M17-Podnovlje-Podnovlje GornjeDobra Voda Partizansko groblje-Ritešići-Majevac P482-Komarica-M17b M17-Bukovac-P482 M17-Kotorsko-Johovac Johovac-Foča-Prnjavor Veliki Johovac-Zarječa M17-Čivčije Bukovačke-Opsine-UlerGrabovica-P474a M17—L5-Bukovica Velika-Bukovica Mala-P474a P474a-Ljeskove Vode-Tisovac P474a-Ljeskove Vode-Jelanjska(veza Asfalt 8.20 km 10.50 km 6. 4. 4. kao i dužina po dionicama. gdje zajedno formiraju primarnu saobraćajnu mrežu opštine Doboj.00 km 14.00 km 14.4.50 km 7. Tabela T.lokalni i nekategorisani putevi Dionica 1.50 km 6. Tabela 4. 2. 7.1 Klašnice –Derventa. gdje je ujedno prikazan i PGDS za nevedene dionice prema rezultatima brojanja.00 km 6.1 Derventa – Brod. Magistralni put M17 na području opštine Doboj predstavljen je kroz dionice prikazane u tabeli. Podnovlje .2 Derventa – Šešlije kao i dionicom magistralnog puta M14.1 Putna mreža Opština Doboj smještena je na obalama rijeke Bosne.14. međutim nemaju nikakav tretman otpadnih voda. 3.Rudanka Rudanka . na raskršću magistralnih puteva M4 i M17 koji predstavljaju jedne od najznačajnijih putnih pravaca u Bosni i Hercegovini.14. 5.14.4.00 km 6. R482 i R472 izvršena je veza magistralnog puta M17 sa sa dionicom magistralnog puta M16.4-02: Putna mreža . Regionalnim putevima R474a. koje sprovode JP “Putevi Republike Srpske”. Banja Luka.00 km Makadam Ukupno 8.

P474a P474a-Ostružnja Donja-CerovicaMiljanovci P474a-Grabovica-Brezik-StanoviPuračić-Putnikovo brdo-Miljkovac Doboj-Miljkovac-Prisade-Čaire Vila-Makljenovac-Ularice-Omanjska Ularice-Šivša M4-Alibegovci-Sivša P465-Potočani P465-Pridjel-Preslica-Suho PoljeBoljanjić Suho Polje-Tekućica M4-Brijesnica Mala M4-Klokotnica-Lukavica Rijeka Sjenina-Sjenina Rijeka-Lukavica Rijeka-kraj Opštine P465-Štale-Sjenina P465-Osječani Donji-Čivčije Osječanske-Duge Njive Novo Selo-Sivša Podnovlje-Bukovica Novi Grad-Trnjani UKUPNO LOKALNIH PUTEVA 12.00 km 12. 13. 27. 14.50 km 6.00 km 40.00 km 7. i 2005. 18. 17. 30.50 km 6.50 km 3. 26.20 km 1. 31.14. 33.50 km 1.50 km 1.50 km 205. 28. 19. 15.50 km 205.50 km 7.20 km 1. 25. 22.50 km 9. 8.00 km 4.50 km 7.00 km 6.50 km 3. Vrsta vozila Autobus Motocikl Priključno vozilo Putničko vozilo Radno vozilo Specijalno vozilo Teretno vozilo Traktori 2004 40 13 84 9078 25 35 526 36 2005 39 10 63 8545 24 25 457 6 Tabela 4. 32.4-03: Broj registrovanih vozila na području opštine Doboj za godine 2004.00 km 6.00 km 7.00 km 2.4-04: Broj registrovanih saobraćajnih nezgoda na području opštine Doboj Studija uticaja na okolinu – Lot 1 165 . 29.50 km 6.00 km 2.00 km 12.00 km Tabela 4. 23. 16. 20.50 km 2.50 km 2. 21.50 km 6.00 km 4.50 km 8.50 km 1.P474a-Ostružnja Gornja Raškovci-Cvrtkovci Dragalovci-Brestovo Dragalovci-Osredak P474-Cerovica.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija sa Osinjom)-Cvrtkovci-MitrovićiBrestovo-Most na Ukrini P474-stanari.50 km 9. 24.50 km 5.00 km 3.50 km 1.50 km 7.50 km 7.50 km 5.00 km 20.14.00 km 3.50 km 8.

Od ostalih većih postojećih vodovodnih sistema.00 do 15. Buduća trasa autoputa Vc ukrštaće 110 kV dalekovod Doboj – Derventa.4. Sastoji se od sedam bušenih bunara ukupnog kapaciteta oko 65 l/sek.4 i 10 kV vodove dok će na tri mjesta ukrštati 110 kV dalekovode. Izvorište se nalazi u blizini gradskog jezgra i industrijske zone. dubine 8. Sastoji se od sljmyoemoedećih bunara: 5 kopanih bunara Ø2500 mm. odnosno poštanski šalteri preko kojih se odvija poštanski saobraćaj. Telekomunikacije Mrežu telekomunikacionog sistema na području opštine Doboj predstavlja regionalna automatska telefonska centrala (ATC) smještena u centru grada i lokalne ATC (istureni stepeni RSS-ovi) u naseljima Rudanka. U širem obuhvatu koridora autoputa Vcnalaze se 35 kV dalekovodi Miljkovac – Kotorsko i Miljkovac – Jelah i 35 kV trafostanice Miljkovac.14. 3 kopana bunara Ø1000 mm.00 m. dubine 11.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 2004. dubine 8. kapaciteta oko 20 l/sek) za snabdijevanje vodom naselja Osječani. Dosadašnjim analizama je utvrđeno da je bezbjedonodsni maksimalni kapacitet tokom sušne sezone 80 – 90 l/sek. jednog upojnog kopanog bunara Ø1000 mm dubine 9. Simići (ukupno oko 4000 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 166 . 4. dubine oko 10 m.00 do 10. godina SN /ketegorija puta SN* sa poginulim licima SN* sa povrijeđenim licima SN* samo sa materijalnom štetom * 2005.godina Lokalni i ulice u gradu 2 38 140 Magistralni 4 48 144 Regionalni 1 23 61 Lokalni i ulice u gradu 0 35 161 * Magistralni 2 53 171 Regionalni 3 37 76 . Elektroenergetika U reonu opštine Doboj buduća trasa autoputa Vc na više mjesta ukrštaće 0.14. dubine 10. Kotorsko. Kotorsko i Jelah. značajno je izvorište vodovoda Osječani (lokalitet “Bare” sa jednim kopanim bunarom u prvoj fazi. Osječani – Gradčac i Doboj – Teslić U Osječanima buduća trasa autoputa Vc prolaziće neposredno uz trafostanicu 110/H kV Osječani (Doboj 3) dok se trafostnaice 110/H kV Doboj 1 i Doboj 2 nalaze u širem obuhvatu.00 do 9. Čivčije. 3 bušena bunara Ø350 mm.00 m.00 do 13. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda Glavno izvorište za snabdijevanje vodom Doboja na lokalitetu Luke uz rijeku Bosnu iz koje se vrši prihranjivanje podzemnim vodama vodocrpilišne zone bunara.2. 4. Brđani.14.4.00 m.3.00 m. dok je bezbjedni maksimalni kapacitet tokom sušne sezone 45 – 50 l/sek. Trasa budućeg autoputa Vc na južnom dijelu grada Doboja ukrštaće 400 kV dalekovod Tuzla – Banjaluka.4. Procijenjeni ukupan kapacitet svih bunara je oko 135 l/sek (oko 140 l/sek u povoljnim hidrogeološkim uslovima). Lipljaku. Međutim u nepovoljnim uslovima u toku letnjih mjeseci kada je prihranjivanje vodonosnih slojeva smanjeno izdašnost izvorišta šada do 30%. U tim mjestima se nalaze i pošte. Drugo značajnije izvorište za snabdijevanje vodom Doboja je izvorište Rudanka. Izvorište Luke je u središtu naseljenog područja koje je samo djelimično priključeno na kanalizacioni sistem.00 m.4.Saobraćajne nezgode 4. 2 tehnološka bunara Ø350 mm.

Popići). te magistralnih i distribucionih cjevovoda. Maoča. Postojeći kanalizacioni sistem Doboja je izgrađen kao kombinovani (mješovit).5. Doboj. na području naselja Ularice kapacitet postojećeg bunara je 5 l/sek. vodovod Grapska. Zato je ranije bila planirana izgradnja vodne akumulacije “Marica” na rijeci Usori na teritoriji Opštine Teslić te akumulacije Krajinići na rijeci Krivaji kod Zavidovića te niz manjih akumulacija. Modriča. Brestovo. Vidara. Poljana. Modričko-Odžački lug. Gradačac. Sladna. uređaja za kondicioniranje (Krajinići. Sladna. Na području naselja Alibegovac postoje dva bunara kapaciteta 10 l/sek. Velika količina gubitka u postojećim vodovodnim sistemima. Orašje. Šibošnica. Popići. tako i za analizirano područje Usore. Prnjavor. Grad nema izgrađen uređaj za tretman otpadnih voda. Sladna. pumpnih stanica (Krajinići. bez prethodnog prečišćavanja. Šamac. Brestovo. u ovom području nema jačih izvorišta. mada je njegova izgradnja planirana nizvodno od naselja Kotorsko. Gračanica. koji se upuštaju na jednom mjestu u rijeku Bosnu.1. Ovaj regionalni vodovodni sistem bi bio uvezan sa sistemima izvorišta (akumulacije površinskih voda: Marica. bila je orjentacija bila na korišćenju vodnih resursa regionalnog karaktera. Sve vode u gradu se skupljaju sa dva glavna kolektora. Brestovo. vodovod Kotorsko. Krajinići. glavnih rezervoara sistema (Krajinići. Srebrenik. U njega bi se uključile opštine centralnog dijela Sjeverne Bosne. Šibošnica). Mrdići. područje Korače kod Broda). Žepče. 4. Ranijim studijskim analizama. Za trajno rješavanje problema vodosnabdijevanja. Drenova. pored susjednih opština. Zato je ranije bila planirana izgradnja vodne akumulacije “Marica” na rijeci Usori na teritoriji Opštine Teslić. zajednički za otpadne vode i vode od padavina. i trebao bi da ima regionalni karakter za najveći dio područja opštine Doboj. pored susjednih opština. Opština Usora 4. distributivnih rezervoara u centrima potrošnje. Među većim lokalnim vodovodima su: vodovod Kostajnica. Marica. te podzemne vode: područje područje RudankaKotorsko-Kožuh. vodovod Šeplije i ostali lokalni seoski vodovodi. U ovaj Studija uticaja na okolinu – Lot 1 167 . bila je orjentacija bila na korišćenju vodnih resursa regionalnog karaktera. Ranijim studijskim analizama. koja kod visokih vodostaja rijeke Bosne.5. Drenova). Gornji Moranjci. Drenova.14. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda Područje Usore koristi vodozahvate u aluvionu rijeke Usore. i za analizirano područje Doboja. Malivojevići. Mrkotić.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija stanovnika). vrši prepumpavanje sakupljenih otpadnih i površinskih voda. prekidnih rezervoara (Donja Bišnja. Stoglav. Gradačac. Donji Islamovac. Za postojeća izvorišta pored ograničenih kapaciteta. Ostala naselja u većini slučajeva ne posjeduju nikakvu kanalizacionu mrežu. dok se na području naselja u mjesnoj zajednici Žabljak nalazi izvorište sa 4 bunara ukupnog kapaciteta 15 l/sek. Mrkotić. Brestovo.14. još više usložnjavaju problematiku obezbjeđivanja potrebnih količina vode za stanovništvo i ostale potrebe. Naselje Makljenovac se snabdijeva vodom iz bunara kapaciteta 5 l/sek. Gornji Maronjci). veliki problem predstavlja provođenje propisanih mjera sanitarne zaštite izvorišta (kako podzemne vode tako i površinskih tokova iz kojih se vrši prihranjivanje aluviona). Na spoju glavnih kanalizacionih kolektora se nalazi prepumpna stanica. područje Vučilovac kod Brčkog. već svoje otpadne vode odlažu u individualne septičke jame ili direktno u najbliže vodotoke.

364 km 5+957. tako da je pored susjednih opština. Zato je ranije bila planirana izgradnja vodne akumulacije “Marica” na rijeci Usori na teritoriji Opštine Teslić.00 km 16+798. Alternativno rješenje su vodni resursi rijeke Krivaje planiranom izgradnjom akumulacije Krajinići ili Buk.4-05: Pregled svih kolizionih tačaka autoputa i infrastrukture SAOBRAĆAJ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 1+496.64 km 13+538. Vodosnabdijevanje i dispozicija otpadnih voda Područje opštine Doboj . Postojeće vodovode sačinjavaju dva odvojena (neuvezana) sistema Matuzići i Kraševo. rezervoarski kapaciteti 300 m3.00 km 13+275. Djelimično izgrađene kanalizacione sisteme imaju samo opštinski centri.30 km MAGISTRALNI PUT M14 ODŽAK-BOS.6. Djelimično izgrađene kanalizacione sisteme imaju samo opštinski centri. Tabela T4. Obično se radi o kanalizacionim sistemima mješovitoga tipa sa ispustima u nejbliže recipijente bez prethodnog tretmana.BROD LOKALNI PUT VRBOVAČKI LIPIK-BREZIK REGIONALNI PUT R464 LOKALNI PUT ODŽAK-SRNAVA LOKALNI PUT POTOČANI-GNIONICA LOKALNI PUT GNIONICA-ODŽAK LOKALNI PUT PEĆNIK-MODRIČKI LUG MAGISTRALNI PUT M17 BOS. orjentacija bila na korišćenju vodnih resursa regionalnog karaktera. U ovaj sistem bi bile uključene opštine Sjeverne Bosne. u ovom području nema jačih izvorišta.92 km 11+300. Bunarski kapaciteti izvorišta Kraševo su oko 18 l/sek. ukupni rezervoarski kapaciteti 350 m3.00 km 22+793. 4. Na području naselja Matuzići postojeići kapaciteti bunara su 10 l/sek.47 km 16+070.40 km 20+452. Alternativno rješenje su vodni resursi rijeke Krivaje planiranom izgradnjom kumulacije Krajinići ili Buk.14.1.Jug koristi vodozahvate u aluvionu rijeke Usore i Bosne. Problem dispozicije otpadnih voda ovog područja nije rješavan sveobuhvatno i planski.95 km 16+206. Obično se radi o kanalizacionim sistemima mješovitoga tipa sa ispustima u nejbliže recipijente bez prethodnog tretmana. Problem dispozicije otpadnih voda ovog područja nije rješavan sveobuhvatno i planski. Za trajno rješavanje problema vodosnabdijevanja.1 MODRIČA-GRADAČAC REGIONALNI PUT R465 MODRIČA-DOBOJ REGIONALNI PUT R465 MODRIČA-DOBOJ Studija uticaja na okolinu – Lot 1 168 .92 km 9+819.14.6. Opština Doboj Jug 4.ŠAMAC-DOBOJ MAGISTRALNI PUT M14. ranijim studijskim analizama.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija sistem bi bile uključene opštine Sjeverne Bosne.14.

00 km 52+465.00 9+800.00 KANALIZACIJA.46 km 55+871.540 km LOKALNI PUT DUGO POLJE-VRANJAK NEKATEGORISANI PUT PRNJAVOR-BOŠNJACI AUTOPUT BANJALUKA-DOBOJ MAGISTRALNI PUT M17 BOS.00 do 34+400.00 DV110kV DV110kV Pored TS Osječani DV35kV iznad tunela DV400kV и DV35kV TELEKOMUNIKACIJA 1 2 3 4 5 6 1+500.00 11+300.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 25+872.00 54+900.00 16+000.00 5 62+800.00 40+000.00 33+800.10 km 56+901.00 OPTIČKI KABAL OPTIČKI KABAL OPTIČKI KABAL OPTIČKI KABAL TANGIRA OPTIČKI KABAL OPTIČKI KABAL HIDROENERGETIKA 1 2 15+800.55 km 59+891.00 km 45+150.59 km 60+706.00 16+600.00 52+400.30 km 39+710. PLANIRANA I PLANIRANA VODA PLANIRANA VODA Studija uticaja na okolinu – Lot 1 169 .00 43+000.30 km 58+783.ŠAMAC-DOBOJ LOKALNI PUT DOBOJ-PRISADE-MILJKOVACČAIRE LOKALNI PUT DOBOJ-PRISADE-MILJKOVACČAIRE LOKALNI PUT OMARSKA-ULARICE LOKALNI PUT OMARSKA-ULARICE LOKALNI PUT ULARICE-ALIBEGOVIĆI LOKALNI PUT ULARICE-ALIBEGOVIĆI ELEKTROENERGETIKA 1 2 3 23+100.052 km 55+108.

4.4. PLANIRANA VODA I KANALIZACIJA POTOK 10 55+000.00 16+800. kao i na mogućnost pojave mina i na mjestima koja kao takva nisu uneta na planove i karte.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 3 4 5 6 7 8 9 16+200.00 DO 62+600. rublje koje se suši.11. o konfiguraciji terena.Karuše. Taložne tvari su sve one materije u čvrstom. Bitno je naglasiti da usled spoljnih uticaja.00 PLANIRANA VODA KANALIZACIJA I PLANIRANA VODA VODA STANJE PLANIRANA VODA PLANIRANA VODA VODA STANJE.00 52+400.3. Prema podacima iz Podloga za plansku diokumentaciju.15. tekućem ili plinovitom stanju koje nisu sastavni dio atmosfere. količini.00 DO 54+200. Zone prostora minskih polja prikazane su na prilozima 12.00 17+000.00 VODA I KANALIZACIJA STANJE 11 62+400. a talože se gravitacijom ili ispiranjem s padalinama iz atmosfere na tlo. vrsti. One su mjerilo vidljivog onečišćenja okoline (prašina koja se taloži na prozore.MAC a na podlogama razmjere 1:100000 i 1:25000.00 16+600.11.00 16+400. U taložnim tvarima prevladavaju krupne čestice.00 DO 52+600. najčešće veće od 20 do 40 µm.3. Ono je promjenljiva veličina u prostoru i vremenu. a za ovu problematiku. Emisije i kvalitet zraka Onečišćenje zraka posljedica je emisije štetnih tvari iz raznih izvora. Svi plinovi i čestice koji nisu normalni sastojci zraka smatraju se onečišćenjem. precizni podaci o minama nisu poznati.00 54+000. prije svega padavina. odnosno za izdavanje informacija na teritoriji BiH nadležan je isključivo Centar za mine . vegetacijskom pokrivaču. o godišnjem dobu te o meteorološkoj situaciji.Odžak i na dionici Rudanka .16. automobile i druge površine. te na biljke kojima može začepiti s time i otežati njihovo disanje.1-12. izvršiti razminiranje svih polja. Potpuno je razumljivo da je potrebno predmetni prostor očistiti od mina. Ugroženost od mina Podaci o položaju i približnoj veličini minskih polja pruzeti su iz dokumentacije koja je sistematizovana u Prostornom planu autoput u Koridoru Vc. brzini i temperaturi tvari koje izlaze iz izvora (emisiji). Posebno treba naglasiti da je potrebno pažnju obratiti na ovu problematiku u fazi izvođenja radova. u prilogu o uslovima korišćenja i zaštite prostora.00 VODA PLANIRANA 4. odnosno.00 DO 55+200. Područja potencijalne minske zagađenosti definisana su prema karti minskih polja koju je registrovao Centar za mine .MAC čija saradnja je neophodna u daljem procesu realizacije projekta. a u prisutnosti vlage Studija uticaja na okolinu – Lot 1 170 . a ovisi o lokaciji izvora onečišćenja. uočeno je postojanje mina na dijelu dionice Svilaj . Za detaljnije podatke o minama na predmetnom području potrebno je uraditi poseban elaborat.

tj. Mjerenje emisije aerozagađenja od ispušnih plinova iz putničkih vozila obavlja se u maloj broju općina (10%) pri tehničkom pregledu. svakodnevno. Prema tome. odgovoreno da je to zagađenje zraka. termoelektrane u Kaknju. taložne čestice narušavaju kvalitetu okoline i mogu posredno nepovoljno djelovati na čovjeka. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 171 . Ugljeniku i Gacku. Mjerno mjesto MM-1 nalazilo se na lokaciji stovarišta građevinskog materijala. "prljavim tehnologijama". gdje je na pitanje o tome koji problem u vezi zagađenosti životne sredine naročito tangira stanovništvo. Izrađivač ovog dijela prethodne Studije je svjestan činjenice da su to strogo lokalni podaci ne mogu doslovce primijeniti za cijelu lokaciju zahvata. gledano prema mostu. Većina industrije je prestala s radom u toku rata i još uvijek nije rekonstruirana na predratni nivo. a na oko 40 m nizvodno od mosta magistralnog puta Šamac – Šešlije. Uzimanje uzoraka i analizu zraka obavljao je Rudarski institut iz Zemuna. Također je i volumen uzorkovanog zraka korigirana na standardne uvjete (T = 25 oC i p = 1 bar). Prije rata industrija je bila najznačajniji zagađivač zraka i to: željezara Zenica. Zbog komplicirane politike situacije koja je slijedila nakon rata. To zahtjeva da se pristupi redovnom mjerenju aerozagađenja na lokalitetima na kojim je prisutna veća emisija aerozagađenja ili se očekuje veći utjecaj vanjskog zagađivača. Izbor mjernih mjesta obavljen je na osnovu zone utjecaja budućeg autoputa. u krugu dvorišta. gradskih toplana i individualnih ložišta vrši se u oko 10% općina (vjerojatno povremeno). tvornica deterdženata i đubriva u Tuzli te mnoge druge. a s ciljem sagledavanja sadašnjeg stanja kvalitete zraka u blizini rijeke Bosne.2003. S lijeve i desne strane mjernog mjesta. Kao i na razini Bosne i Hercegovine tako su i podaci o kvaliteti zraka na području Republike Srpske vrlo šturi. Zahvaljujući tome.11. a na dvadesetak metara sa lijeve strane nalazila se montažna zgrada otvorenog skladišta. bilo je vrlo malo suradnje između Entiteta u pogledu pitanja okoliša. Zbog gore navedenog stanja kakvi-takvi podaci o samoj kvaliteti zraka na koridoru autoputa Vc mogu se vidjeti iz mjerenja stanja odnosno kvaliteta zraka u Modriči (za potrebe izgradnje mosta preko rijeke Bosne) tijekom 19. Posljedice su utoliko teže što se često radi o tzv. mada nema točnih podataka o trenutnoj kvaliteti zraka u Bosni i Hercegovini. a pri radu vozila mjerenja se povremeno vrše samo u dvije općine (Banja Luka i Prijedor). Doboj. iako za to postoji potreba s obzirom na prisustvo lokalnih i vanjskih zagađivača. Što se tiče zagađenosti (kvalitete) zraka na području koridora budućeg autoputa (općine Modriča. nalazile su se palete sa građevinskim proizvodima visine do 2 m. ukazuje provedena anketa u Modriči. kemijska industrija). Odžak i Svilaj) iz gore navedenih razloga mora se na žalost konstatirati da ne postoje pokazatelji pomoću kojih bi se moglo utvrditi realno stanje. Da problem zagađenosti postoji. Kontrola kvalitete zraka vrši se stalno ili povremeno u manjem broju općina (oko 30%). rudarstvo. Mjerna mjesta obilježena su kao MM-1 i MM-2.-20. Promatranje dimnjaka iz ložišta industrijskih objekata. ali su prekrupne da bi mogle udisanjem ući u organizam čovjeka. zagađenje zraka mnogo je manje nego prije rata. Tuzli. Broj i kvaliteta velikih zagađivača zraka primjeren je strukturi privrede (crna i obojena metalurgija. ali značajan dio i od transporta. prema važećim standardima i metodama propisanim za korištenu opremu. Većina tvari koje zagađuju zrak potječe od industrijskih aktivnosti. Drugih podataka o mjerenju kvalitete zraka nema.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija čestice se mogu otopiti i kroz pokrovno tkivo ući u biljke). ali daju okvirnu sliku stanja onečišćenja zraka koja se može primijeniti (barem približno) za ocjenu kvalitete zraka uz gradska naselja. Mjerenje aerozagađenja obavlja se kontinuirano. samo u Banjoj Luci. Kada je riječ o kvalitetu zraka u Bosni i Hercegovini podaci uglavnom nisu dostupni. Na lokaciji Modriča mjerenje imisije obavljeno je na dva mjerna mjesta.

Srbije 54/92 EPA (NAAQS) EC.5 153. Srbije 54/92 Uredba o preporučenim i graničnim vrijednostima kakvoće zraka u RH.0 125 150 365 100-150 80-120 90 TA luft. 2000 Sl.4. NN 101/96 i 2/97 Pravilnik o graničnim vrijednostima kvaliteta zraka za FBiH TA luft.2 < 5. osim riječne obale nije obrastao raslinjem i to su uglavnom livade i njive.7 59.3 34.4.2 Tablica T.6 50 40-80 120 150 µg/m3 24 sata 55. Okolni teren.2 31. gl.4. Rezultati mjerenja zraka dani su u tablici T.4 10 (30) 10 10 (40) 2 10 čađa lebdeće čestice µg/m 3 24 sata 145. R. R. Srbije 54/92 Uredba o preporučenim i graničnim vrijednostima kakvoće zraka u RH.3 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 172 .76 6. 2000 Sl. gl. 1980 Uredba o preporučenim i graničnim vrijednostima kakvoće zraka u RH. 0. R.6 21. NN 101/96 i 2/97 Sl.5 27. NN dušični oksid µg/m3 24 sata 18. NN 101/96 i 2/97 Pravilnik o graničnim vrijednostima kvaliteta zraka za FBiH Sl.16-02. gl.5 35. 0. nalazio se objekt koji služi za potrebe stočnog sajma.0 GRANIČNE VRIJEDNOSTI 450 450 pH 6. Rezultati analize taložne tvari na mjernim mjestima MM-1 i MM-2 prikazani su u tablici T. Tablica T.16-01: Rezultati analize taložne tvari u Modriči MJERNO MJESTO MM-1 MM-2 TALOŽNE TVARI (mg/m2/dan) RASTVORENE NERASTVORENE UKUPNE 118.16-02.16-01. R.2 40 85 100 60 60 ugljični monoksid mg/m3 24 sata max. gl. Rezultati ispitivanja stanja zraka u Modriči VRIJEME UZORKOVANJA PARAMETAR JEDINICA MJERE MM-1 MM-2 GRANIČNA VRIJEDNOST EMISIJE (GVI) IZVOR sumporni dioksid µg/m3 24 sata 12.0 32. 2000 Sl.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Mjerno mjesto MM-2 nalazilo se u dvorište vikendice oko 30 m udaljene od lijeve obale rijeke Bosne i oko 100' m nizvodno od trase budućeg mosta.8 max. gl.4. Srbije 54/92 EPA (NAAQS) Uredba o preporučenim i graničnim vrijednostima kakvoće zraka u RH. R. U okolini mjernog mjesta u pravcu trase. Srbije 54/92 EPA (NAAQS) Uredba o preporučenim i graničnim vrijednostima kakvoće zraka u RH. NN 101/96 i 2/97 Pravilnik o graničnim vrijednostima kvaliteta zraka za FBiH TA luft.

1977. cink (metoda atomske apsorpcijske spektrometrije) 8.4 293. 12110-02-73T. Srbije 54/92 Uredba o preporučenim i graničnim vrijednostima kakvoće zraka u RH.8 Prilikom navedenih mjerenja bile su korištene sljedeće metoda za određivanje koncentracija: 1.) . Srbije 54/92 Uredba o preporučenim i graničnim vrijednostima kakvoće zraka u RH. APHA intercos.) 6. VDI 2119) 7. Methods of air sampling and analysis. Analiza sumpornog dioksida (spektrofotometrijska metoda s tetraklormjerkuratom i parazanilinom JUS ISO 6767:1998) 2.) . gl. comm. NN 101/96 i 2/97 olovo ng/m3 24 sata 283. comm. Srbije 54/92 Uredba o preporučenim i graničnim vrijednostima kakvoće zraka u RH. comm 1977.4 18.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 150 101/96 i 2/97 Pravilnik o graničnim vrijednostima kvaliteta zraka za FbiH TA luft. 12128-02-73T. Analiza dušičnog oksida (spektrofotometrijska metoda po Gris-Salcmanu JUS ISO 6768:1990) 3. Methods of air sampling and analysis.4 500 1000 1500 2000 živa ng/m 3 24 sata 3. NN 101/96 i 2/97 Sl. 42242-01-74T. Methods of air sampling and analysis.0 mangan ng/m 3 24 sata 210. APHA intercos. Ugljični monoksid (višekratno kratkotrajno uzorkovanje plinovitim analizatorom firme Dräger) Studija uticaja na okolinu – Lot 1 173 . 1977. Savez društva za čistoću vazduha Jugoslavije) 4. gl. Srbije 54/92 EPA (NAAQS) Uredba o preporučenim i graničnim vrijednostima kakvoće zraka u RH.olovo (atomska apsorpcijska spektrofotometrija. gl. APHA intercos. Analiza čađi (reflektometrijski.0 137. Taložne tvari iz zraka (gravimatrijski BS 1747. APHA intercos. Analiza lebdećih čestica (gravimetrijski VDI 2463) 5.mangan (atomska apsorpcijska spektrofotometrija. NN 101/96 i 2/97 Sl. kadmij.6 1000 1000 10 40 1000 2000 kadmij ng/m3 24 sata 13. NN 101/96 i 2/97 Sl. gl. R. 121312-02-73T.kadmij (atomska apsorpcijska spektrofotometrija. 2000 Sl. Analiza teških metala u lebdećim česticama: . Teški metali u taložnim tvarima: olovo.) . comm. preporučena metode: smjernica SDČVJ 202. 1977.3 3. R.živa (atomska apsorpcijska spektrofotometrija. R. R.

U tom smislu se i planiranje. Svaki od kriterijuma u određenim uslovima može imati dominantno značenje ali je ipak dosadašnja praksa istakla osnovne matrice odnosa.životna sredina odvijaju se na osnovu međusobne zavisnosti mnogobrojnih odnosa pri čemu se kao rezultat tih odnosa dešavaju i mnogobrojne promјene. transporta i ugrađivanja velikih količina građevinskog materijala kao i trajnog ili privremenog zauzimanja prostora i svih aktivnosti koje su u vezi sa tim. Ovi uticaji u većini slučajeva imaju karakter prostornog i vremenskog povećanja što nas u svakom slučaju upućuje na činjenicu da je potrebno blagovremeno obratiti pažnju na njihovu prirodu. razmatrani su osnovni kriterijumi koji su kroz postupke kvantifikacije dovedeni do pokazatelja sa osnovnom namjerom da se budući odnosi detaljno kvantifikuju i definiše njihova prava priroda. što ne znači da u budućnosti sa razvojem određenih saznanja i izoštravanjem ekološke svesti ovakve matrice neće pretrpeti promјene. što je po svom karakteru sigurno autoput Svilaj . predstavljaju izvore značajnih zagađenja životne sredine.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 5. Promјene se kreću od sasvim neznatnih pa do tako drastičnih da pojedini elementi potpuno gube svoja osnovna obeležja. projektovanje. građenje i eksploatacija autoputeva javlja kao vrlo značajan problem u očuvanju i zaštiti životne sredine.životna sredina. U okviru ovog istraživanja. stanja predložene su i adekvatne mjere zaštite životne sredine. U okvirima iznetih stavova sa sigurnošću se može tvrditi da planiranje pa posledično i izgradnja kapacitetnih putnih pravaca. uvažavajući sve specifičnosti kojima se karakteriše trasa planiranog autoputa. Sistemski pristup navedenim odnosima kroz analizu pojedinih kriterijuma u većini slučajeva daje zadovoljavajuće rezultate samo kod njihove objektivne kvantifikacije i doslednog poštovanja hijerarhije metodoloških koraka. Na osnovu propisanih graničnih vrijednosti pojedinih uticaja i njihovih vrijednosti za planirana. na osnovu kojih definišemo većinu mogućih uticaja. Globalna analiza uticaja autoputa na životnu sredinu pokazuje da se svi efekti ispoljavaju u okviru tri osnovna vida uticaja. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 174 . Analiza i vrednovanje postojećeg stanja životne sredine kao i procjena mogućih uticaja koji su posedica izgradnje planiranog autoputa pokazuju da se do nedvosmislenih kvantifikovanih podataka može doći samo na osnovu sveobuhvatne analize. i lokalne prostorne odnose. Svi procesi unutar složenog odnosa autoput . Posljedica su prisustva ljudi i mašina kao i tehnologije i organizacije izvođenja radova. OPIS MOGUĆIH ZNAČAJNIH UTICAJA PROJEKTA NA OKOLINU 5. Prvi vid pretstavljaju uticaji koji se javljaju kao posljedica građenja objekta i koji su po prirodi većinom privremenog karaktera. Po pravilu negativne posljedice se javljaju kao rezultat iskopa/deponovanja. Osnove za procjenu uticaja na okolinu Svi vidovi saobraćajnih sistema. sa svojim sadašnjim osobinama. buduća. Uticaji na životnu sredinu koji se javljaju kao posljedica egzistencije autoputa u prostoru i njegove eksploatacije kroz vrijeme imaju uglavnom trajni karakter i kao takvi sigurno da predstavljaju uticaje posebno interesantne sa stanovišta odnosa autoput .1.Doboj uvek dovodi do suočavanja sa nizom konflikata na relaciji autoput-životna sredina.

Problematika zagađenja voda je kriterijum koji ima značajnu težinu prvenstveno u sklopu mogućih uticaja na zagađenje Bosne i njenih pritoka. Matrica analiziranih kriterijuma predstavlja rezultat dosadašnjih saznanja iz domena problematike odnosa autoputa i životne sredine. vezana za karakteristike informativne osnove koja za sobom povlači i sve bitne činjenice u vezi sa obimom i tačnošću dostupnih informacija. za koje znamo da postoje. zauzimanje površina i problemi pristupačnosti su kriterijumi koji u datim okolnostima imaju značaj budući da analizirani koridori presecaju područje u dolini Bosne sa izraženim reproduktivnim karakteristikama zemljišta. odnosno planske dokumentacije. Problematika buke na analiziranom prostoru prisutna je prije svega kao parametar sadašnjih i budućih odnosa duž planiranog autoputa u odnosu na stanovništvo koje naseljava analizirano područje. trajni gubitak zemljišta te negativan uticaj na vlasništvo uključujući i stambene objekte. isticanje vode sa puta bez prethodnog tretmana i njen ulazak u vodotoke i podzemlje. izvođenje drenaže zemljišta. bitno je vezano za fazu projekta za koju se analize rade. promjene u korištenju zemljišta.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Sva dosadašnja iskustva u domenu ove problematike pokazuju da se danas sa dovoljno pouzdanosti može govoriti o poznatoj matrici uticaja pri čemu se uvijek ima u vidu da takva matrica predstavlja i prostorno i vremenski promјenljivu kategoriju i da se. Definisanje pojedinih uticaja (kriterijuma) i njihovih pokazatelja u smislu detaljnosti . Specifičnosti prostornih odnosa u zoni analiziranih koridora uslovljavaju značaj uticaja u domenu flore i faune budući da je u okviru analize postojećeg stanja utvrđeno postojanje određenih potencijala i u ovom domenu. Ove činjenice prvenstveno znače da se svaki uticaj mora kvantifikovati uz pomoć verifikovanih postupaka i da mu se u zavisnosti od konkretnih lokalnih odnosa mora odrediti pravi značaj. gubitak funkcije staništa. prisutno plavljenje u polojima. Primarni uticaj projekta odnosi se na saobraćajnu buku. emitovanje zagađivača zraka. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 175 . Kako je svaka faza projektne. Zagađenja tla. Dio problematike odnosa autoputa i životne sredini leži u činjenici da se za pojedine uticaje. Problematika aerozagađenja predstavlja činjenicu koja se mora kvantifikovati s obzirom na moguće uticaje duž planirane dionice autoputa prvenstveno u odnosu na floru a zatim ograničeno i na ljudsku populaciju i objekte. narušavanje pejzaža i sl. tako i njihove apsolutne granice. Ono što je na prvi pogled jasno jeste činjenica da svi kriterijumi nemaju istu težinu a naročito da nemaju istu težinu uvažavajući konkretne prostorne odnose u okviru analiziranog područja. moraju posmatrati uvijek u realnim prostornim odnosima. Na osnovu svih unapred definisanih činjenica i konkretnih lokacijskih uslova za ovo istraživanje definisani su osnovni uticaji (kriterijumi). to je i mogućnost kvantifikacije i tačnost egzaktnih pokazatelja ograničena ovom činjenicama. Da bi značaj svakog od uticaja mogao biti na odgovarajući način kvantifikovan neophodno je za konkretne uslove svakom uticaju pridružiti niz pokazatelja koji po prirodi stvari treba da predstavljaju egzaktne veličine koje se zatim jednostavno koriste u procesu definisanja potrebnih mjera zaštite. kako relativni značaj pojedinih uticaja. ne mogu odrediti egzaktni pokazatelji i da se dio ili pak kompletan uticaj odvija u sveri subjektivnog odnosa. poremećaj biodiverziteta.

Kao poseban uticaj karakterističan za predmetni autoput je zauzimanje poljoprivrednih površina i njihovo trajno oduzimanje sadašnjim vlascima. data je u poglavlju 5. Pojava eksproprijacije poljoprivrednog zemljišta. u zoni naseljenih mjesta. namjenu površina u okviru koridora kao i osnovne zakonitosti mjerodavnih odnosa u okviru većine kriterijuma kojima se definiše odnos autoput . uticaji vezani za problematiku resursa i energije. kao i prekidanje direktnih veza između parcela. a koji mogu imati određenog uticaja u socijalnoj sferi vezani su i za mogući indukovani. sa prostornog aspekta. Izgradnjom novog autoputa u ovoj zoni dogodiće se i značajne promјene u ekonomskoj sferi. sa stanovišta uticaja u socijalnoj sferi na kao daje negativan efekat koji se ogleda u narušavanju dosadašnjeg načina življenja i obezbjeđenja egzistencijalnih uslova življenja. Ovaj fenomen je moguće očekivati u zoni svih naselja. nekontrolisani razvoj duž planiranog puta čime bi se značajno poremetili postojeći odnosi. tamo gdje prostor nije već zauzet. Manji značaj se ogleda prvenstveno kroz dva osnovna fenomena koja se mogu definisati kao: lokalna prostorna rasprostranjenost uticaja ili nizak intenzitet duž analiziranih koridora.2.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Postojeći odnosi u okviru analiziranog prostora uslovljavaju manji značaj ostalih kriterijuma. Uvažavajući konkretne lokacijske uslove. karakteristike saobraćajnih tokova. ili cepanje postojećih parcela na manje. specificiraju se i zahtjevi u pogledu potrebnih mjera zaštite.uticaj na stanovništo i naseljenost 5. uglavnom stambenih.1. na negativnog efekta se može primjenom adekvatnih mjera.životna sredina. Socijalni uticaji . Dio ovih problema mora se rešavati u periodu do izgradnje puta prije svega na nivou kontakta sa ovim zajednicama i razjašnjenju osnovnih problema koji će po njih nastati u toku i nakon izgradnje planiranog autoputa.6 „Uticaj na tlo i poljoprivredno zemljište”.2. naročito ako se uzme u obzir i izgradnja autoputa koja će takođe zauzeti određene obradive površine. Takođe se mogu pojaviti uticaji koji proističu zbog izlaganja socijalnim kontaktima znatnog višeg nivoa (praktično međunarodnog značaja) iz čega mogu proisteći i značajni problemi kod zajednica koje su do sada živele u tradicionalnom okruženju. na osnovu kvantifikovanih pokazatelja. a fenomen nekontrolisane izgradnje bi posta još više izražen. Efekti koji se mogu pojaviti kao posljedica izgradnje. 5. Mogući negativni uticaji u socijalnoj sferi: Izgubljena kuća i sva zemlja Izgubljena kuća i nešto zemlje (zemlja koja je ostala nije u uslovima za korišćenje) Izgubljena kuća i nešto zemlje (zemlja koja je ostala može da se koristi) Studija uticaja na okolinu – Lot 1 176 . Sve navedene činjenice pokazuju da se razjašnjenje odnosa u domenu problematike životne sredine može očekivati jedino u koliko se svaki od navedenih kriterijuma analizira u konkretnim prostornim odnosima i postupcima kvantifikacije dovede do reprezentativnog pokazatelja. Ovakav problem je sa stanovišta socijalnih uticaja od izuzetnog značaja a detaljnija analiza ovog fenomena. Uticaji u toku izgradnje S obzirom na činjenicu da je za izgradnju predmetne saobraćajnice potrebna eksproprijacija i rušenje postojećih objekta. Lokalni karakter imaju mikroklimatski uticaji. Uticaji u sociološkoj sveri imaju određenog značaja prije svega sa stanovišta sadašnjeg stanja duž doline Bosne. sigurno će se pojaviti i određeni problemi vezani za ovu problematiku.

Navedena činjenica kao i činjenica da su. gradilišne opreme i mehanizacije. koji će definisati norme i aktivnosti u toku izvođenja radova.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Izgubljena kuća. Zauzimanje površina za potrebe izgradnje autoputa može se podeliti u dve osnovne kategorije. deponije i drugo a prema važećim zakonima Bosne i Hercegovine u okviru kojih će se sagledati potrebne mjere zaštite od uticaja ovih objekata. 5. vlasnik je zakupac Izgubljena kuća. Zauzimanje površina Problematika zauzimanja površina neophodnih za izgradnju autoputa kao i svih pratećih sadržaja koji su značajni za ostvarivanje kompletnog programa izgradnje predstavlja jedan od bitnih parametara mjerodavan za definisanje odnosa puta i životne sredine.1. usvoji nivo konfora pratećih sadržaja. pozajmišta. zemlja je ostala Izgubljena kuća. kao i angažovanje zemljišta privremenih deponija. Radi se o površinama koje se bespovratno angažuju za potrebe puta i površinama koje se najčešće angažuju privremeno u toku same izradnje. U cilju smanjenja ovih uticaja potrebno je u narednoj fazi uraditi Projekat ekološkog uređenja gradilišta. zakupac ili bespravni korisnik Kao značajnan uticaj javlja se presecanje tradicionalnih lokalnih puteva gradilišnim putevima. limitirane u smislu raspoloživih količina. naročito obradive površine. U zoni radova postojećih saobraćajnica dolaziće u toku radova do privremenih prekida saobraćaja što će se odraziti na ukupnu mobilost stanovištva ovih prostora. ali ne i kuću Izgubio posao koji je obavwao kod kuće ili posao Izgubio je poslovnu lokaciju. dovela je do potrebe za razmatranjem ovog pokazatelja.2.1. nije izgubljena kuća) Izgubio prihod od posla koji je obavljao kod kuće (privremeno). definišu položaji i koncepcije svih čvorišta i poznaju topografske karakteristike područja kroz koje trasa prolazi. asfaltne i betonske baze. Izučavanje ove problematike postalo je aktuelno onog trenutka kada se napokon shvatilo da površine koje putevi pokrivaju predstavljaju zauvijek izgubnjeni resurs i da se skoro nikada više ne mogu privesti nekoj drugoj namjeni. smeštaj radnika i ostale prateće infrastrukture. Takođe. bespravna gradnja Izgubljena zemlja ali ne i kuća Izgubljeno nešto zemlje (zemlja koja je ostala ne može da se koristi. posebna studijska razmatranja treba sprovesti za svaki od elemenata gradilišne infrastrukture. vlasnik je bez zemlje Izgubljena kuća. kao i Projekat organizacije. Metodološke osnove određivanja obima zauzimanja površina Definisanje potrebe za zauzimanjem površina kod izgradnje atoputa predstavlja jednostavnu proceduru u koliko se predhodno definišu sve elementi poprečnog profila. Na osnovu svega što je definisano određeni su i osnovni metodološki koraci za kvantifikaciju ovog pokazatelja. U površine koje se nepovratno angažuju spadaju: Površine koje obuhvata planum puta: .vozne trake . Za predmetnu trasu ovi podaci su definisani u sklopu projektne dokumentacije. pozajmišta. U procesu definisanja mogućih uticaja potrebe za zauzimanjem površina se moraju sagledati i sa ekološkog stanovišta i preduzeti odgovarajuće mjere u smislu mogućih svođenja uticaja na najmanju moguću mjeru.zaustavne trake Studija uticaja na okolinu – Lot 1 177 .

10% 100.00% Studija uticaja na okolinu – Lot 1 178 . Stvarna širina pojasa autoputa će biti utvrđena nakon izrade idejnog projekta i sagledavanja situacionih odnosa.kosine useka i nasipa . širina pojasa reducirana je na cca 30 metara.ukrštaji sa svim svojim elementima . Tabela 5.96% 36.bankine Površine elemenata trupa puta: .benzinske stanice .4 15. Na dijelovima trase gdje su planirani vijadukti i mostovi.razni prateći putevi i staze Ostale površine .9 83.8 40.razdelni pojas .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija .povšine projektovane za obezbeđivanje preglednosti .9 200.97% 5. Ukupno angažovano zemljište u pojasu autoputa širine 110 m Redni broj 1 2 3 4 5 6 Opština Odžak Vukosavlje Modriča Doboj Doboj -jug Usora ukupno Pojas eksproprijacije [ha] 172.putno zemljište u okviru pojasa eksproprijacije Podaci koji su prezentirani u predhodnoj tabeli pokazuju da je zauzimanje površina za izgradnju planiranog autoputa uticaj koji u sklopu svih okolnosti ima značajnu težinu prije svega ako se uzme u obzit površina najkvalitetnijeg ravničarskog zemljišta u doini Bosne.44% 24.trake za ubrzanje i usporenje .57 Površina opštine 21. Angažovano zemljište Namjena prostora obuhvata pojas autoputa širine oko 100 m.parkinzi i odmorišta .6 289.01% 1.97 803.52% 10. Otežavajuća okolnost je svakako činjenica da se nikakvim mjerama zaštite ovaj uticaj ne može eliminisati.baze za održavanje puta .2-01.površine koje obuhvataju razne zaštitne i potporne konstrukcije Površine pratećih sadržaja: . dok su područja tunela se isključena iz ovog sagledavanja površina.površine sistema za odvodnjavanje (kanali) .

Ovaj podatak pretstavlja vrlo značajnu činjenicu prije svega što se u najvećem dijelu radi o reproduktivnom zemljištu u dolini rijeke Bosne. Izgradnjom predmetne saobraćajnice treba očekivati povećanje mobilnosti stanovništva čime se otvaraju mogućnosti za razvoj određenih delatnosti kojima se poboljšava socijalna struktura. smanjuje potrošnja goriva (čime se pozitivno utiče i na čitav niz globalnih problema koji su sa njom povezani). Uticaji u toku eksploatacije Uticaj planiranog puta na socijalno okruženje može se posmatrati samo ako se jasno determinišu određene socijalne grupe. Procjena privremenog finansijskog gubitka ili troškova privremenog izmeštanja biće potrebna za one objekte koji će moći biti izmešteni u neposednoj blizini.00 200. Povoljan efekat u ovim zonoma. Na suprot tome. Jednu grupu čine korisnici puta a drugu grupu čine stanovnoici duž puta kao i vlasnici nepokretnosi koje su pod uticajem zbog planirane izgradnje.00 Odžak V ukosavlje Modrič a Opština Doboj Doboj -jug Usora Slika 5. u smislu poboljšanja uslova privređivanja. prije svega zbog nove namjene zemljišta. Za poljoprivrednike ekonomski gubici mogu da obuhvate vrijednost letine na poljima i gubitak zarade do koga dolazi zbog nepoznavanja novih uslova privređivanja. Prva socijalna grupa koju sačinjavaju korisnici puta ostvaruje niz povoljnosti budući da se izgradnjom planiranog puta značajno poboljšava sigurnost saobraćaja.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija površina [ha] 300. pojaviće se kao posljedica povećanja zahtjeva za uslugama duž novoprojektovanog puta.2-01: Ukupno angžovana površina u pojasu autoputa Na osnovu sagledanih podataka može se doneti zaključak da će se ukupno zauzimanje površina iznositi oko 800 ha. poboljšava saobraćajna povezanost na širem prostoru (sa svim pozitivnim karakteristikama koje iz toga proističu) i stvaraju povoljniji uslovi za razvoj na širem prostoru. neminovna je promјena vrijednosti okolnog zemljišta. Zauzimanje zemlje i raseljavanje imaju uticaj i na stanovnike i objekte koje Studija uticaja na okolinu – Lot 1 179 .2. U smislu prethodno navedenog u konkretnim uslovima koji važe za planirani autoput jasno se mogu izdvojiti dve osnovne interesne populacije. skraćuje vrijeme putovanja.00 100.2. za one objekte koji će morati biti izmešteni iz tog područja ili koji će trpeti velike gubitke biće potrebno procjeniti troškove izmeštanja ili ponovnog otvaranja. Takođe.00 0. Dio stanovništva koje se nalazi u neposrednoj blizini postojećih saobraćajnica izgradnjom predmetne saobraćajnice dobija nepovpovoljnije uslove stanovanja budući da će doći do povećanja određenih uticaja u odnosu na postojeće stanje. kao korisnici prostora i objekata na njemu u odnosu na koje se ovaj fenomen može istraživati. 5.

Osnovni mikroklimatski pokazatelji koji se mogu registrovati iznad autoputa i sa njegove jedne i druge strane (temperatura. Usled izgradnje predmetnog puta doći će do promјena ostatka putne mreže. 5. tuneli i drugi prateći objekti). prostorne karakteristike trase kao i lokalne klimatske prilike od kojih su od posebnog značaja strujanja vazdušnih masa.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija ostaju na starim mjestima. Mikroklima 5. vlažnost. Na osnovu poznatih karakteristika određenih mikroklimatskih pojava koje mogu biti izazvane elementima planiranog autoputa moguće je i u konkretnim prostornim uslovima izvršiti njihovu konkretizaciju. Ista priroda promјene karakteristična je za evaporaciju i svetlosno zračenje dok vlažnost vazduha ima obrnutu zakonitost. i sl. Drugi dio mogućih mikroklimatskih promјena svojstven je mogućim uticajima koje u lokalni prostor svojim uticajem unose veštačke konstrukcije (nasipi. Zato je potrebno nakon konačnog definisanja mreže pristupnih puteva izvršiti procjenu uticaja tih puteva na životnu sredinu. Prostor iznad same kolovozne površine u mikroklimatskom smislu karakterisaće povećane temperature na samoj površini koje već na rastojanjima od nekoliko metara od ivice autoputa dobijaju ustaljene vrijednosti.3. Ovi ljudi mogu da se suoče sa problemima napuštanja prostora a i sa smanjenom cenom poseda. evaporacija. osim eventulanog i neizbežnog povišenja temperature na mikrolokacijama trenutno prekrivenim zelenilom a koje će se u toku gradnje ogoleti ili če biti pod bilo kakvim antropogenim uticajem (skladišta. deponije materijala. useci. pokazuju ustaljene zakonitosti koje važe i u konkretnim prostornim odnosima. Upoređenje svih efekata dovodi do saznanja da su koristi po socijalno okruženje u slučaju izgranje planiranog puta višestruko veće nego što su to štete koje se takođe javljaju kao posljedica izgradnje i eksploatacije. u smislu što će opterećenje alternativnih pravaca povećati.3.2 Uticaji u fazi eksploatacije Promјene mikroklimatskih karakteristika u području koje obuhvata trasa planiranog autoputa nastale kao posljedica njegove izgradnje mogu se posmatrati samo u domenu striktno lokalnih obeležja. zračenje). Sve ove mikroklimatske promјene prostorno su ograničene na mali pojas sa jedne i druge strane autoputa ( red veličine do 10 metara) i u principu nemaju prostorno raširene negativne efekte. asfaltne i betonske baze. ali će ti novi putevi na sebe prihvatiti određen saobraćaj čime će se uticaji saobraćaja na prostore gdje on do sada nije bio od značaja povećati. Uvažavajući konkretne morfološke karakteristike duž projektovane trase.1 Uticaji u fazi izgradnje Uticaji u toku izgradnje na mikroklimatske karakteristike prostora nisu od većeg značaja. kao i povećanje broja puteva formiranjem novih pristupnih puteva.) 5. a bez uticaja izraženih veštačih objekata. Radi se dakle o mikroklimatskim karakteristikama koje su posljedica egzistencije objekta u prostoru i nastaju prvenstveno zbog veštačkih tvorevina koje svojim volumenom izazivaju posljedice koje unose promјene u relativno ustaljene mikroklimatske režime. Ovi novi objekti mogu imati dvostruke efekte na lokalno stanovništvo i to: omugućiće se bolja komunikacije na lokalnom nivou čime će posljedice presecanja prostora novim autoputem biti smanjene. iznad kolovoza je najmanja. moguće je doneti zaključke da se određeni uticaji mogu očekivati samo u zoni Studija uticaja na okolinu – Lot 1 180 .3.

te na određenim potezima prolazi vodonosnim područjima koja se koriste. u smislu gradnje i eksploatacije. Trasa planiranog autoputa smještena je unutar predložene III zone sanitarne zaštite izvorišta vodovoda u Odžaku. ili se u budućnosti potencijalno mogu koristiti za potrebe vodosnabdijevanja. kvarovi). uticaj autoputa na vode posmatrat će se kroz dva aspekta: Studija uticaja na okolinu – Lot 1 181 . Određeni uticaji na vode mogu se izbjeći u fazi projektovanja.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija visokih nasipa i useka kao i u zoni tunelskih portala što je posebno karakteristično za poslednju dionicu u zoni Doboja. hidrografske karakteristike i dr.4. S obzirom na usvojene elemente poprečnog profila kao i širinu putnog zemljiša svi navedeni uticaji će prvenstveno biti skoncentrisani u okviru ovih površina tako da posebne negativne uticaje mikroklimatskih promјena na vegetaciju ne treba očekivati. te u fazi korištenja održavanjem izvedenih objekata za unutrašnju odvodnju i prečišćavanje otpadnih voda sa saobraćajnica mogu se izbjeći negativni uticaji na kvalitet podzemnih i površinskih voda. kojim prolazi trasa autoputa omogućavaju ocjenu potencijalnog negativnog uticaja na vodne pojave sa većom pouzdanošću. Kako se sa jedne i druge strane planiranih dionica autoputa uglavnom nalaze zelene površine postojanje negativnih uticaja bi trebalo razmatrati prvenstveno sa stanovišta uticaja na vegetaciju. Trasa tangira vodozaštitne zona izvorišta vode za piće Kraševo koje su utvrđene Odlukom o provođenju prostornog plana Opštine Tešanj. zbog vremenske i prostorne nepredvidivosti. Opasnost predstavljaju zagađenja u slučaju akcidentnih situacija. te projektiranjem vertikalnih barijera (odbojnih ograda) duž autoputa na lokalitetima označenim kao ranjivim i osjetljivim sa aspekta vodnih resursa. Odgovarajućom organizacijom gradilišta i primjenom mjera prevencije u toku gradnje. osjetljivim područjima se smatraju i obale vodotokova uz koje je trasiran i koje presijeca autoput. Imajući u vidu značaj ovih osjetljivih područja i potencijalne negativne uticaje na iste. Jedino detaljna hidrogeološka istraživanja terena. pogotovo onih u kojima sudjeluju teška vozila koja prevoze opasne terete (saobraćajne nesreće. te izvori u i izvan sistema javnog vodosnabdijevanja.000 urađena za nivo Tehničke studije i Idejnog rješenja za LOT 1. u narednim fazama projektnog rješenja potrebno je izvršiti detaljna hidrogeološka istraživanja. Za grafičku prezentaciju osjetljivih područja korištena je hidrogeološka karta razmjere 1: 25.000. hortikulturnog uređenja zaštitnog pojasa. Analizom hidrogeoloških karakteristika analiziranog koridora utvrđeno je 11 osjetljivih područja duž trase LOT-a 1.) može se zaključiti da se radi o značajnim vodnim resursima i da je od posebnog interesa sagledavanje svih potencijalnih uticaja i određivanje adekvatnih mjera za njihovu prevenciju/minimizaciju. Također. regulacija vodotoka. te ih prezentirati u razmjeri 1:5. Uvažavajući konkretne lokacijske uslove koji su opisani u okviru postojećeg stanja (hidrogeološke karakteristike. prijelaza preko vodotoka mostovskim konstrukcijama uz uslove da otvori obezbjeđuju proticaje utvrđenih velikih voda. S obzirom na predhodno iznesene činjenice mogu se očekivati lokalni uticaji koji neće imati posebno izraženo negativno delovanje. hidrološke karakteristike. Imajući u vidu sve prethodno izneseno. Uticaj na vode Autoput izaziva promjene u okolišu uzduž trase u većoj ili manjoj mjeri ovisno o načinu izgradnje i eksploatacije. kao i da se poštuju nadvišenja između kota velike vode i donje konstrukcije mosta. odgovarajućim projektnim rješenjima: vanjske i unutrašnje odvodnje. 5.

te smještaj baza za mehanizaciju ili asfaltnih baza u blizini površinskih i podzemnih voda. S obzirom na prostorni položaj trase planiranog autoputa mogući su vrlo značajni uticaji na površinske i podzemne vode. kao i pružanje trase autoputa u odnosu na izvorišta koja se nalaze u sistemu za vodosnabdijevanje Osječana. uništavanje i skidanje prirodnog pokrovnog sloja. dat je u poglavlju 4. koje mogu prouzročiti negativne posljedice na režim tečenja i kvalitet voda.5. Na taj način mogući su poremećaji prirodnih pravaca prihranjivanja. Ovo se obrazlaže činjenicom da je trasa autoputa u zoni izvorišta Kraševo. Vukosavlja.1. te se ne očekuju negativni uticaji na iste. za koje se ne očekuje značajniji uticaj u fazi građenja i eksploatacije. • Nekontrolisano deponovanje iskopanog materijala. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 182 . S obzirom da trasa prolazi kroz predloženu treću zonu sanitarne zaštite izvorišta vodovoda u Odžaku. na desnoj obali rijeke Usore. čak i u uslovima akcidentnih situacija. U prostoru obuhvata trase autoputa. značajno je udaljeno od trase autoputa. odbacivanje motornih ulja i sličnog otpada. gdje su moguća manja zagađenja od procesa pripreme hrane. i drugo). posebno u vidu zamućenja ovih izvora. dok se predmetno izvorište nalazi sa desne strane istog vodotoka. Izvorišta koja se nalaze u sistemima za javno vodosnabdijevanje Modriče. čitavom dužinom položena sa lijeve strane obalnog područja rijeke Usore. duboki iskopi. Doboja i Doboj-juga. Izvorište koja se nalaze u sistemu za javno vodosnabdijevanje Odžaka.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija • • Uticaji na vode tokom građenja. kao i sanitarnih čvorova. što čak označava red veličine srednje propusnih vodonosnika. Uticaji na vode tokom korištenja. • Nekontrolisana odvodnja sanitarnih voda na mjestima baza za smještaj radnika. može se reći da radovi na izgradnji predmetne dionice mogu izazvati značajan uticaj. • Građevinske mašine – potencijalna opasnost od prosipanja ili akcidentnih izlijevanja nafte i naftnih derivata.1. U tom pogledu najveću opasnost predstavljaju: • Građevinski radovi (miniranje. Imajući u vidu hidrogeološku sliku i odnose duž razmatrane dionice LOT-a 1. ali i poremećaja hidrauličkog režima tečenja u slučaju primjene masovnih građevinskih iskopa. a ujedno skidanjem pokrovnog sloja i stvaranjem novih slivnih površina zamućena ili na drugi način onečišćena voda brzo se drenira u podzemlje. Isto važi i za lokalne izvore registrovane na lokalitetu Opštine Doboj-jug. te opštine Usora.4. Dodamo li ovome da se koeficijent filtracije vodonosnih sedimenata predmetnog izvorišta kreće u dijapazonu k = 10-3 – 10-5 m/s. 5. nalazi se i izvorište Kraševo (Općina Tešanj). može se zaključiti da je posredan uticaj rijeke na izvorište marginalan. može se reći da radovi na izgradnji predmetne dionice mogu izazvati značajan uticaj. godine“. dosta su udaljena od trase autoputa. Detaljan opis hidrogeološke sredine. u koju je smješeno predmetno izvorište. Kod projektiranja i izgradnje autoputa potrebno je pridržavati se ograničenja propisanih za III zaštitnu zonu za izvorišta u izdanima intergranularne poroznosti i planirati objekte koji će udovoljiti zahtjevima propisanim važećim „Pravilnikom o uslovima za određivanje zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta voda koje se koriste ili planiraju da se koriste za pićeOktobar 2002. Uticaji u fazi izgradnje Pri izvođenju građevinskih radova na trasi postoji određeni broj aktivnosti. • Korištenje neprikladnih materijala za građenje. kao posljedica gradnje planiranog autoputa. te zagađenja različitim štetnim materijama koje se koriste u tehnologiji građenja i za pokretanje građevinskih mašina.

ali i njihovo zatrpavanje. kao i na područjima gdje je trasa smještena uz obale vodotoka. budući da bi eventualne posljedice mogle biti trajne. Međutim. mogući su značajni negativni uticaji u fazi izgradnje. odnosno težnjom da se bude na strani sigurnosti. pogotovo imajući u vidu sve izraženiji trend nedostatka kvalitetne pitke vode. Pogotovo se to odnosi na lokacije čvorišta koja se nalaze u blizini vodotoka. Pridržavanjem predloženih mjera prevencije tokom gradnje minimizirat će se uticaj na ova osjetljiva područja. kao i u budućnosti. radovi na izgradnji mogu izazvati posebno zamućenje površinskih vodotoka. a gdje se očekuju radovi velikog obima. i dalje ostaje potreba njihovog detaljnog istraživanja u višim fazama projektnog rješenja (u Glavnom projektu) imajući u vidu identificirane potencijalne negativne uticaje. Trasa autoputa presijeca ili se nalazi u neposrednoj blizini 11 osjetljivih područja. te pojave bi bile smanjene odnosno s vremenom potpuno nestale.2. te pravilnoj odvodnji. mora uzeti sa velikom zadrškom. Prilikom ocjene uticaja rukovodilo se njihovim značajem sa aspekta vodosnabdijevanja trenutno. nabrojani negativni uticaji tokom gradnje mogu se najizraženije osjećati na sljedećim izvorištima: Izvorište Odžak (Opština Odžak) Izvorište Bare-Osječani (Opština Doboj) Izvorište Ularice (Opština Usora) Izvorišta Makljenovac (Opština Usora) Izvorišta Alibegovci (Opština Usora) Svi pobrojani izvori ucrtani su u karti ograničenja za vodne resurse (Prilog 12. Na svim ovim lokacijama duž autoputa.5). odnosno hidrogeoloških karata i uzdužnih profila uskog pojasa autoputa u detaljnijem mjerilu (1:5. te zagađenje različitim štetnim materijama. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 183 . Stoga je potrebno izvršiti kontrolu naših pretpostavljenih uticaja na vode na temelju podataka koji će se dobiti nakon završetka istražnih radova. U cilju prevencije i minimiziranja štetnih uticaja na ove izvore tokom građenja potrebno je poduzimati sve predložene mjere kako bi se u što većoj mjeri onemogućila pojava erozije u zoni iskopa.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Analizirajući hidrogeološku sredinu. Također. te hipsometrijski položaj izvora u odnosu na položaj trase autoputa. kao i procurivanje ulja i masti iz građevinskih mašina. Sva karakteristična mjesta prelaska autoputa preko vodotoka duž LOT-a 1 po dionicama data su u tabeli u nastavku. gdje u fazi gradnje može doći do značajnih negativnih uticaja na podzemne vode. što predstavlja uticaj sa najvećom vjerojatnošću pojave. prezentirani su i očekivani uticaji na površinske vode u fazi građenja. U trenutnoj situaciji ovakva prakse je sasvim opravdana. Ovdje se također pojavljuje problem nepostojanja istražnih podataka o njihovim dubinama i izdašnosti. Pridržavanjem niza predloženih mjera prevencije tokom gradnje minimizirat će se uticaj na ova osjetljiva područja. U slučajevima zamućenja izvorišta. ali i uticaj podzemnih voda na sam autoput. a prikupljeni podaci o ovim izvorima dati su u upitnicima u Prilogu 12.3. potrebno je naglasiti da takva pojava nije trajna i nakon prestanka izvođenja radova uz poduzimanje potrebnih mjera na sanaciji iskopa. Na svim mjestima križanja planiranog autoputa i vodotoka. što uvjetuje činjenicu da se procjena uticaja gradnje autoputa.000).

Korištenja neprikladnih materijala za građenje. Km 19+484. Odžak – Vukosavlje Km 10+890 – 17+289 Km 13+820 Kolibe – Suho polje Rijeka Gnojnica Km 16+634.6 Km 17+584. Betonski most Dužina regulacije L= 141 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Zagađenje površinskih voda usljed: izvođenja građevinskih radova (miniranja. uništavanja i skidanje prirodnog pokrovnog sloja. Nekontrolisana odvodnja sanitarnih voda i onečišćenih oborinskih voda na gradilištima.10 Potok Dužina regulacije Dubokova L= 100 m – korito c regulisano sa reno madracima Vidakovići Dužina regulacije L= 522 m – korito Rijeka regulisano sa reno Bosnica madracima Km 28+389 do 28+914 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 184 . Zamućena ili na drugi način onečišćena površinska voda može se drenirati u priobalne podzemne vodonosnike i zagaditi ih.). dubokih iskopa. armiranja i sl. odbacivanje motornih ulja i sličnog otpada. Očekivani uticaj na vode Km 17+569 do 18+639 Tarevci Kanal Kužnjača Mogućnost pojave masovnijeg odlaganja nanosa.62 Tarevci Rijeka Dusa Betonski most Dužina regulacije L= 130 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 1070 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Promjena režima površinskih voda (kvantiteta) usljed nekontrolisanog deponovanja iskopanog materijala u korito vodotoka. a time i zatrpavanje korita smanjenjem njegove protočne moći što može imati negativne posljedice pri prolasku velikih poplavnih voda. Vukosavlje – Podnovlje Km 17+289 – 33+466. betoniranja.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Stacionaža autoputa Lokalitet/ Dužina i način regulacije vodotok vodotoka/ Most na vodotoku Dionica 1.24 Potok Dužina regulacije Dubokova L= 100 m – korito c regulisano sa reno madracima Kužnjača Betonski most Km 20+160.40 Jakeš – Suho polje Rijeka Gnojnica Dionica 3.Odžak Km 0+000 – 4+000 Dionica 2. slučajnog prosipanja ili akcidentnih izlijevanja nafte i naftnih derivata. Svilaj .

07 Osječani Stara Bosna Km 45+362.6 – 46+624.79 Kožuhe Potok Ljuteš Km 37+143.64 Osječani Potok Pljevare Dionica 5.54 Majevac Rijeka Lovnica Km 45+032.98 Kožuhe Mrki potok Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Km 35+386.21 Osječani Potok Pljevare Km 45+730.1 Km 33+589.Podnov Dužina regulacije lje L= 1260 m – korito regulisano sa reno Rijeka madracima Glogovica Rijeka Betonski most Glogovica Očekivani uticaj na vode Km 32+589 Dionica 4. Johovac – Rudanka Km 46+624.1 – 52+816 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 185 . Podnovlje – Johovac Km 33+466.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Stacionaža autoputa Lokalitet/ Dužina i način regulacije vodotok vodotoka/ Most na vodotoku Km 31+199 do 32+438 D.

69 Vasiljevići Dužina regulacije Jasenici L= 150 m – korito regulisano sa reno Rijeka madracima Lukavica Markovići Rijeka Lukavica Durmići Pranjkova čki potok Km 50+113.2 Km 56+150 do 57+200 Suva voda Rijeka Suva voda Km 56+440 do 56+990 Suva voda Rijeka Suva voda Km 58+650 Suva voda Grgića potok Km 59+250 Greda – Brezićka Potok Ograđeno vac Km 61+950 Ularice Betonski most Betonski most Dužina regulacije L= 555 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 1152 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Betonski most Betonski most Očekivani uticaj na vode Km 47+989.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Stacionaža autoputa Lokalitet/ Dužina i način regulacije vodotok vodotoka/ Most na vodotoku Km 46+853. Rudanka – Karuše Km 52+816 .34 Betonski most Studija uticaja na okolinu – Lot 1 186 .62+634.84 Durmići Grapska rijeka Kamenjan Betonski most i Potok Mihajlova c Dionica 6.35 Km 49+525 Km 51+194.

Imajući u vidu predviđeni prosječni godišnji dnevni saobraćaj od 20. Zagađenja se mogu aktivirati u različitim hidrološkim uslovima. dušični oksidi. Pregled potrebnih mjera prevencije odnosno minimiziranja uticaja dat je u poglavlju 6. mogu doći u površinske i podzemne vode i time ih zagaditi.gubitaka iz sistema za pogon i podmazivanje (benzin.4. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 187 .emisija produkata sagorijevanja pogonskog goriva (olovo i olovni spojevi. prisutna su stalna zagađivanja saobraćajnice i neposrednog pojasa uz nju. nesagorjeli ugljikovodici. Iznenadna zagađenja izazvana prometnim nesrećama.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Stacionaža autoputa Lokalitet/ Dužina i način regulacije vodotok vodotoka/ Most na vodotoku Alibegova čka rijeka Km 62+634. Imajući u vidu da su izvorišta koja se nalaze u sistemima za javno za vodosnabdijevanje gradova Modriče. Akcidentne situacije dovode da razlijevanja i prosipanja štetnog i opasnog materijala.000 vozila moguće je očekivati značajne uticaje na površinske i podzemne vode. najčešće su nesreće u kojima dolazi do razlijevanja naftnih derivata koji imaju veliku sposobnost difuzije u teren i podzemlje. to se procjena njihovog uticaja u fazi gradnje može dati samo općenito imajući u vidu iskustva iz literature. Svakako da je potrebno poštivati i izdate vodoprivredne uslove na mjestima prelaska vodotoka mostom (min. Vukosavlja. dosta udaljena od trase autoputa. tako i u fazi korištenja štetnim uticajima će biti najizloženija izvorišta koja se nalaze u sistemima za vodosnabdijevanje Odžaka. čađa i katran). te Opštine Usora.ostataka guma i produkata trošenja habajućeg sloja (ostaci asfalta i bitumena).3.2. Uticaji u fazi eksploatacije Tokom korištenja i održavanja autoputa.2. motorna ulja. . Zbog složenosti tečenja i zadržavanja vode u podzemlju zagađenje naftnim derivatima ima karakter dugotrajnog djelovanja. 5. Na izvorište Kraševo. Isto važi i za lokalne izvore registrovane na lokalitetu Opštine Dobojjug. a koja negativno utiču na kvalitet voda i odnose se na: Zagađenje oborinske vode koje padne na saobraćajnicu uslijed: . ne očekuju se značajniji negativni uticaji u ovoj fazi. koje se nalazi na desnoj obali rijeke Usore. nafta. . tekućine za hlađenje i kočenje). Kao što je to slučaj i tokom gradnje autoputa. nadvišenje od 120 cm između nivoa velike vode ranga pojave 1/100 i donje konstrukcije mosta nad kotom). Doboja i Doboj-juga. Ovaj negativni uticaj se ocjenjuje kao značajan i u skladu s tim predložene su mjere prevencije odnosno minimiziranja. Oborinama pokrenuti ovi zagađivači. Treba naglasiti da je teret zagađenja voda koje dotiču sa kolovoza u direktnoj vezi sa brojem vozila koji koristi taj kolovoz. ne očekuju se negativni uticaji na iste. Osječana.21 Usora Betonski most Očekivani uticaj na vode Imajući u vidu da obrađivaču studije nisu bila dostupna rješenja na nivou Idejnog projekta o svim objektima na trasi autoputa.

karakteristike saobraćajnice i klimatske uslove. Najčešće se radi o nafti i njenim derivatima. Vrste. Posebnu grupu elemenata predstavljaju teški metali kao što su olovo (dodatak gorivu). ulja i maziva. mogući su također značajni negativni uticaji tokom korištenja objekta na kvalitet voda.Izvorišta Alibegovci (Opština Usora) Na svim mjestima križanja planiranog autoputa i vodotoka. Stalna (sistematska) zagađivanja vezana su prvenstveno za obim. nitriti.4. koje se kod pojave padavina spiraju. Posljedica odvijanja saobraćaja je permanentno taloženje štetnih materija na kolovoznoj površini i pratećim elementima poprečnog profila. oblik prisustva i količina zagađujućih materija U vodama koje se slijevaju sa saobraćajnih površina prisutan je niz štetnih materija u koncentracijama koje su često iznad maksimalno dozvoljenih za ispuštanje u vodotoke. Sezonska zagađivanja su vezana za određeni godišnji period. ove studije. 5. habanju guma i kolovoza. cink.2. Tipičan primjer ove vrste zagađivanja je upotreba soli za održavanje puta u zimskim mjesecima ili pak pesticida za održavanje zelenih pojaseva duž autoputa u toku vegetacijskog perioda.1. mada nije rijedak slučaj da dolazi i do nezgoda vozila koja prevoze vrlo opasne hemijske proizvode. suspendiranih ili pak rastvorenih čestica.2. organski i neorganski ugljenik. Radi se prije svega o komponentama goriva kao što su ugljikovodonici.Izvorišta Makljenovac (Opština Usora) . Akcidentne situacije dovode da razlijevanja i prosipanja štetnog i opasnog materijala. jedinjenja azota (nitrati.Izvorište vodovoda u Odžaku (Opština Odžak) .Izvorište Bare-Osječani (Opština Doboj) . najizraženiji su na sljedećim lokalnim izvorištima: . amonijak). gvožđe i nikl.3. 5. Posljedica toga je da se. sezonski i slučajan (akcidentno zagađivanje). goriva. kadmij. Ono što u ovom slučaju predstavlja poseban problem je činjenica da se radi o gotovo trenutnim vrlo visokim koncentracijama koje se ni vremenski ni prostorno ne mogu predvidjeti. sa stanovišta zaštite okoliša. bakar. Ova vrsta zagađivanja specifična je po tome što se u vrlo kratkom vremenskom periodu javljaju velike koncentracije štetnih materija. strukturu i karakteristike saobraćajnog toka. po svojoj vremenskoj karakteristici može biti stalan. Osnovne karakteristike izvora zagađenja Proces zagađivanja.4. moraju štititi često vrlo široki pojasevi. kao i na područjima gdje je trasa smještena uz obale vodotoka. hloridi i sl. Posebnu Studija uticaja na okolinu – Lot 1 188 . koje su posljedica korištenja specifičnih materijala za zaštitu od korozije. Značajan dio predstavljaju i čvrste materije različite strukture i karakteristika koje se javljaju u obliku taloživih.2. Također je moguće registrirati i materije. habanju karoserije i sl. živa. sulfati. isto kao i tokom gradnje.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Negativni uticaji tokom korištenja. Osjetljiva područja u vidu vodonosnika također u fazi korištenja mogu biti značajno ugrožena. Radi se prije svega o taloženju ispušnih plinova. Svi predviđeni negativni uticaji na navedene vodne pojave u fazi korištenja mogu se izbjeći ili umanjiti mjerama predloženim u tački 6.Izvorište Ularice (Opština Usora) .2. Slučajna (akcidentna) zagađivanja najčešće su izazvana saobraćajnim nesrećama.

Na ovom nivou analize osnovne zakonitosti mogu se uspostaviti samo sa globalnim parametrima (saobraćajno opterećenje. Tabela 5.2 Od posebne važnosti je razmatranje ukupnih koncentracija zagađujućih materija u atmosferskim vodama oteklim sa saobraćajne površine. može doći do razlijevanja i prosipanja štetnog i opasnog materijala duž Studija uticaja na okolinu – Lot 1 189 .1-0. Odnos prema ovim pojavama posebno se analizira u okviru poglavlja o mogućim akcidentima. U Tabeli 5. Način utvrđivanja pokazatelja koji bi poslužili za procjenu uticaja autoputa podrazumijeva prvenstveno proračun mjerodavnih koncentracija u vodama sa kolovoza.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija grupu veoma kancerogenih materijala predstavljaju poliaromatski ugljikovodonici (benzopiren).4. Uticaji na vode u slučaju akcidentnih situacija U slučajevima saobraćajnih nesreća.005 0. korištenjem postupka interpolacije za različita saobraćajna opterećenja.03-0.Koncentracije većine zagađujućih materija direktno zavise od trajanja perioda suhog vremena prije kiše i od saobraćajnog opterećenja. daju se očekivane vrijednosti zagađujućih materija u vodama sa kolovoza za dionicu LOT-1. izvršena je procjena količina zagađujućih materija u vodama koje se spiraju sa kolovoza planiranog autoputa.3 0. Zagađenja izazvana prometnim nesrećama predstavljaju poseban problem i nisu obuhvaćena prethodno iznijetim stavovima. Gubici vode zbog prskanja prilikom prolaska vozila ne prelaze 10% ukupnih količina.1-0. koji imaju mogućnost da dospiju u recipijente.).07 0.007 0. Saglasno sa iznesenim stavovima. a na osnovu određenog broja inozemnih iskustava.1 0.4.8 0. Koncentracije suspendovanih čestica proporcionalne su intenzitetu kiše i najveće koncentracije se dobivaju u toku najvećeg protoka. mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l Dionica Svilaj – Doboj jug (Karuše) 100-150 50-80 0.005-0.4-0. Osnovni stavovi koji su od posebne važnosti za proračun koncentracije zagađujućih materija.008 0. struktura saobraćaj i sl.07-0. a zatim i mjerodavnih protoka u sistemu za odvodnju autoputa. Najveće koncentracije se postižu u prvih 5-10 minuta trajanja kiše.04-0. Očekivane vrijednosti zagađujućih materija u vodama sa kolovoza Materija Suspendovane materije Hloridi Sulfati Ukupni fosfor Pogonsko gorivo Mineralna ulja Kadmijum Hrom Bakar Gvožđe Olovo Cink Jed. mogu se sistematizirati u vidu sljedećih zaključaka: Najveće koncentracije zagađujućih materija registrirane su u vodama koje otiču sa puteva u oku zimskih mjeseci kada je najintenzivnije posipanje solju. 5.1.004-0.4. pogotovo onih u kojima sudjeluju vozila koja prevoze opasne terete. a koji su produkt nekompletnog sagorijevanja goriva i korištenog motornog ulja. Zagađenje površinskih voda oticanjem sa kolovozne površine autoputa može biti značajno zbog čega je neophodno izvršiti detaljnu analizu i utvrditi potrebu za eventualnim mjerama zaštite. na osnovu čega se može doći i do ukupnih količine polutanata.008 0.1.002-0.004-0. a zatim naglo opadaju.07 0. Rasipanje materijala sa kolovoza u toku suhog perioda uslijed zračnih strujanja zbog prolaska vozila ne utiče bitnije na smanjenje koncentracije.3.

te rubnim granicama vodozaštitnih područja.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija saobraćajnice.5. pored pridržavanja mjera prevencije potrebno je imati plan žurne intervencije u slučaju akcidenata. 5. što se saobraćaja tiče.). Uticaj na vazduh Aerozagađenje nastalo odvijanjem saobraćaja. Zbog predhodnih činjenica je većina dosadašnjih analiza pokazala da se najbolje osnove za kvantifikaciju dobijaju za srednje godišnje vrijednosti mjerodavnih pokazatelja okarakterisanih kao dugotrajne koncentracije. ukoliko nastane akcidentna situacija. zonama uticaja lokalnih izvora. Imajući u vidu teške posljedice u slučaju akcidentnih situacija.5.2. saobraćajni. Uzimajući u obzir navedene činjenice okviri ovog studijskog istraživanja. Najčešće su nesreće u kojima dolazi do razlijevanja nafte i naftnih derivata koji imaju veliku sposobnost difuzije u teren i podzemlje. topografski. sa prihvatljivom tačnošću. Sljedeći ova saznanja uz odgovarajuće numjeričke postupke i funkcionalne zakonitosti stvorena je metodološka osnova za kvantifikaciju mjerodavnih parametara aerozagađenja sa osnovnim ciljem da se dođe do relevantnih podataka za ocjenu mogućih negativnih uticaja na ljude. u domenu problematike aerozagađenja. U tom smislu se danas sve analize vezane za problematiku aerozagađenja temelje na nekoliko pokazatelja za koje se. Okviri ovog studijskog istraživanja se temelje na pokazateljima koji su definisani kao srednje godišnje vrijednosti (dugotrajna koncentracija) i vrijednosti 95-tog percentila (maksimalna kratkotrajna koncentracija). 5.1. a nema ni posebnog smisla. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 190 . Osnovne postavke kvantifikacije Dosadašnja iskustva u domenu istraživanja problematike aerozagađenja iskristalisala su neke stavove za koje se može reći da danas pretstavljaju opšte važeći model kvantifikacije mjerodavnih pokazatelja. Mjerodavne komponente aerozagađenja Dosadašnje analize otpadnih gasova koji nastaju kao produkt rada automobilskih motora pokazuju postojanje čak nekoliko stotina štetnih organskih i anorganskih komponenata. za parametar PGDS (prosječni godišnji dnevni saobraćaj). može doći do numjeričkih podataka. građevinski i dr.5. biljke i objekte duž analiziranih koridora. Sasvim je razumljivo da se ovoliki broj pokazatelja ne može. kako u fazi izgradnje. Vjerojatnost navedenih uticaja je mala. 5. tako i u fazi eksploatacije. posljedice mogu biti vrlo teške i dugotrajne. Ako se uzmu u obzir sve karakteristike mjerodavnih parametara koje utiču na koncetracije zagađivača može se doći do zaključka da se ovakve uniformne karakteristike mogu dobiti samo uz dosta značajna pojednostavljenja. Ovaj uticaj naročito je izražen na potezima na kojima trasa prolazi vodonosnicima. dosežu do granica koje dozvoljavaju određene nivoe kvantifikacije saglasne nivou podataka koji se mogu prikupiti iz postojeće projektne i studijske dokumentacije. Ova konstatacija značajno olakšava bitne planerske postavke koje su u principu vezane. kao i na lokalitetima prelaska trase preko otvorenih vodotoka. kao jedan od kriterijuma koji definiše odnos autoputa i životne sredine moguće je kvantifikovati samo ako se uzmu u obzir svi parametri koji suštinski određuju ovu pojavu (meteorološki. U tom smislu je kvantifikacija emisija aerozagađivača u principu moguća za svaki period uniformnih karakteristika. međutim. Ova tvrdnja ima osnovu u činjenici da za većinu od njih još uvijek nisu poznati dovoljno prihvatljivi zakoni kojima bi se moglo opisati njihovo nastajanje a svi u istoj mjeri nisu ni štetni s obzirom na životnu sredinu. te eventualno užeg okruženja ukoliko ne postoje odbojne ograde ili betonski blokovi (new jersey) za fizičko sprečavanje prevrtanja vozila. analizirati.

Sve iznesene činjenice pokazuju da je problematika ugljenmonoksida prvenstveno izražena u domenu dejstva na ljude i sa tog stanovišta je i ima smisla razmatrati u sklopu ukupnih negativnih uticaja. Porast broja vozila sa dizel-motorima naročito je povećao značaj azotovih oksida što je potencirano i prelaskom na bezolovni benzin. Dejstvo ugljenmonoksida na biljke može se smatrati beznačajnim. Sve iznesene činjenice uslovile su da se kao mjerodavne komponente aerozagađenja. za analize iz okvira ovog studijskog istraživanja. Postojeća iskustva pokazuju da u principu dolazi do sabiranja ovih uticaja ali da su jednako mogući i pojačani uticaji (sinergizam) kao i da je prisutna neutralizacija pojedinih uticaja. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 191 . 5. teškoće pri disanju ili glavobolje. iz jednostavnog razloga što su još uvijek prisutni u velikoj mjeri neusaglašeni stavovi o karakteru negativnih uticaja. 5. olovo (Pb) i čestice čađi (CC). slabljenje koncentracije.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Praksa koja se dugo zadržala u analizama aerozagađenja. očne smetnje. ugljovodonici. azotdioksid (NO2).1. usvoje: ugljenmonoksid (CO). ugljovodonici (CxHy). životinje. Smatra se naime vrlo bitnim da se u ove analize pored ugljenmonoksida uključe i oksidi azota. biljke i materijale. Ova činjenica se može smatrati relevantnom i sa stanovišta dejstva na građevinske materijale. Posljedica toga su obično smetnje u ravnoteži. Ugljenmonoksid Osnovna manifestacija uticaja ugljenmonoksida na ljude prvenstveno se odražava kroz njegovo vezivanje sa hemoglobinom čime se istiskuje kiseonik i otežava njegov transport kroz organizam.5% pretstavljaju kritičnu vrijednost.5. često bliže granici ili iznad nje nego što je to slučaj sa ugljenmonoksidom. Opšti zaključak u vezi sa ovom pojavom je već prihvaćena činjenica da se koncentracija CO u hemoglobinu od 2% može smatrati beznačajnom dok koncentracije veće od 2. olovo i čestice čađi. Uticaji mjerodavnih aerozagađivača Svaka analiza vezana za negativno dejstvo aerozagađivača u principu mora obuhvatiti širok obim dosadašnjih saznanja vezanih za ovu problematiku. s obzirom na dozvoljene vrijednosti. Negativna dejstva ugljenmonoksida koja se ispoljavaju i pri relativno niskim koncentracijama posljedica su prije svega 240 puta većeg afiniteta prema hemoglobinu nego što je ima kiseonik. sumpordioksid (SO2). U tom smislu danas se mogu sistematizovati saznanja koja opisuju karakter ovih uticaja prvenstveno s obzirom na ljude.3.5. da se kao jedini predstavnik aerozagađivača uzima ugljenmonoksid (CO) danas je prevaziđena.3. azotmonoksid (NO). U kontekstu navedenih činjenica potrebno je predhodno istaći da danas postoji sasvim mali broj istraživanja koja integralno razmatraju negativna uzajamna dejstva pojedinih aerozagađivača. Istraživanja su takođe pokazala da su oksidi azota. i što se samo tako može steći pouzdan utisak o još uvijek otvorenim pitanjima iz ovog domena. Imajući u vidu karakter puta koji je predmet ovog istraživanja kao i karakter prostornih cjelina u njegovoj uticajnoj zoni smatralo se za potrebno da se uticaji pojedinih aerozagađivača detaljnije definišu. oksidi sumpora.

Činjenica je međutim da su koncentracije azotmonoksida koje se pojavljuju u atmosferi jedva škodljive ali je njihov značaj kao aerozagađivača bitan prvenstveno zbog stvaranja azotdioksida (NO2) koji je toksičniji i naročito štetan za disajne organe.3. Oksidi azota Dejstvo azotmonoksida na čovjeka slično je dejstvu ugljenmonoksida. Sve štete nastale na ovaj način rastu sa porastom temperature. aromati. Sumpordioksid u zajednici sa vlagom reaguje kao sumporasta kiselina i tako razarajuće deluje na organske materije.2. Velika koncentracija azotmonoksida u krvi izaziva smrt. nafteni. dolazi naime do istiskivanja kiseonika iz krvi čime je ugroženo snabdevanje tkiva. Od svih aerozagađivača sumpordioksid ima najizraženije dejstvo na građevinske objekte. Visoke koncentracije prouzrokuju nekrozu cvetova i listova a niže opadanje lišća i teškoće pri cvetanju. Onu što daje obeležje njihovom negativnom uticaju svakako je činjenica da se policikličnim aromatičnim ugljovodonicima pripisuje kancerogeno dejstvo. Iz navedenih konstatacija izvode se i granične vrijednosti koje se zakonski propisuju.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 5. Funkcionalne zavisnosti koje bi povezivale ove pojave još uvijek ne postoje pa je u tom smislu i otežano vrednovanje negativnih posljedica. Kako se ove reakcije mogu odvijati i pri najmanjim koncentracijama značajno je svakako razmatranje ovih pojava vezano za istorijsku i umjetničku vrijednost pojedinih objekata. Dejstvo azotnih oksida na biljke ispoljava se prvenstveno kroz uticaje azotdioksida. Njegovo štetno dejstvo ogleda se prvenstveno kroz voštani izgled lišća. nekrozu i prevremeno opadanje. S obzirom na sumpordioksid posebno su se pokazale osetljivim vrste zimzelenih šuma koje trpe štete već kod koncentracija od 0. olefini i alkini.05 mg/m3.3. Olovo i njegova jedinjenja Vezano za problematiku olova i njegovih jedinjenja danas je sasvim izvjesno da sa namirnicama čovjek svakodnevno unosi u organizam znatno veće količine nego što ih dobija preko disajnih Studija uticaja na okolinu – Lot 1 192 .3.5. Dejstvo ugljovodonika na biljke je dosta kompleksno i ogleda se u velikom broju smetnji. 5.5. S obzirom na ove uticaje u svetu se danas smatra da su sve vrste biljaka zaštićene od uticaja oksida azota za dugotrajne koncentracije od 0. vlažnošću vazduha i intenziteta svetlosti. Danas je već dokazana veza između prisustva ugljovodonika u vazduhu i pojave kancerogenih oboljenja pluća. oksidirani ugljovodonici). Sumpordioksid Vezano za problematiku sumpordioksida kao aerozagađivača potrebno je naglasiti da se saobraćaj samo u manjoj mjeri javlja kao uzročnik ove pojave.5. 5. S obzirom na uticaje sumpordioksida na čovjeka potrebno je istaći da on sjedinjen sa finim prašinom ima izraženo štetno dejstvo na sluzokožu (oči) i disajne puteve.4.5.3. Uticaj sumpordioksida na biljni svijet je značajno izražen i ogleda se prvenstveno u razgrađivanju hlorofila i odumiranju pojedinih tkiva. Ugljovodonici Proces sagorevanja u automobilskom motoru rezultira pojavu mnogobrojnih ugljovodonika. Konkretne analize njihovih uticaja vezuju se prvenstveno za pet grupa (parafini. Uticaj ugljovodonika na građevinske materijale pouzdano nije dokazan.3.5. 5. Veoma osetljive biljke reaguju i pri vrlo niskim koncentracijama ugljovodonika.03 mg/m3.

dakle iz atmosfere. iznose se inostrana iskustva iz literaturnih izvora. Rad asfaltnih baza.5. Sa stanovišta poljoprivrednih kultura. stomačnih tegoba. dovode do emisija lako isparljivih organskih jedinjenja (VOC). Što se tiče uticaja sumpordioksida negativni uticaji se mogu očekivati za koncentracije od 0.4.6.5. Inače prisustvo olova u biljkama smanjuje njihovu sposobnost rasta kao i aktivnost enzima. Trajna izloženost zagađenjima od olova dovodi do hroničnih trovanja koja se prvenstveno manifestuju u vidu gubljenja apetita. 5. i sa dovoljnom tačnošću. prašine tokom izvođenja zemljanih radova i isparenja tokom ugradnje asfaltne mase.02 mg/m3 (dugotrajna vrijednost) i 0. Ostala je međutim još uvijek dilema o prihvatljivim granicama koncentacije olova u atmosferi.5. Toksičnost olova u odnosu na vegetaciju je mala. zamora. poslužiti za donošenje zaključaka o negativnim uticajima. Uticaji u fazi eksploatacije Bez obzira na sve iznesene stavove o teškoćama vezanim za kvantifikaciju parametara aerozagađenja kao i nepostojanje standardizovanih procedura može se na sadašnjem stupnju poznavanja ove problematike ipak doći do podataka koji mogu korisno. U konkretnom slučaju prostor na kome se izvode građevinski radovi jednim svojim dijelom uz naseljena mjesta.10 mg/m3 (kratkotrajna vrijednost). životinje i materijale od posebnog značaja je donošenje zakonskih normi koje ovu problematiku regulišu. Baza za proizvodnju asfaltnih mješavina se nalazi van zone uticaja projekta.6 mg/m3 s tim što se mora dodati da posebno osetljive biljke zahtijevaju graničnu vrijednost od 0. 5. Većina svjetskih normativa iz ovog domena definiše granične vrijednosti aerozagađivača i u odnosu na biljke i materijale. biljke. tako da se mogu očekivati negativni uticaji emisija gasova iz izduvnih sistema građevinskih mašina. gdje je problematika aerozagađenja u odnosu na biljke dominantno izražena.5.25 mg/m3. Navedene vrijednosti odnose se na kratkotrajne koncentacije. odnosno sela. Uticaji u fazi izgradnje Izvođenje građevinskih radova po svojoj prirodi predstavlja značajan izvor zagađenja atmosfere zbog korišćenja građevinske mehanizacije koja za pogon koristi uglavnom fosilna goriva. Rezultat navedenih činjenica je i "privremeni" karakter maksimalno dozvoljenih koncentracija olova u nekim zemljama. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 193 .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija organa. koja u svom sastavu imaju značajan procjenat policikličnih aromatičnih ugljovodonika (PAH) čiji uticaj na pojavu kancerogenih oboljenja kod stanovništva je potvrđen. Treba međutim naglasiti da nam za kvantifikaciju parametara aerozagađenja kao posljedice putnog saobraćaja danas na raspolaganju ipak stoje postupci različitog nivoa detaljnosti prvenstveno u funciji od broja faktora koji se u analize uključuju. Smatra se naime da su sve vrste biljaka zaštićene za kocentracije azotdioksida od 0. Pokretanje velikih zemljanih masa tokom izrade trupa puta (usek. Koncentracije olova u biljkama su u visokoj korelaciji sa sadržajem olova u tlu. 5. nasip) izaziva podizanje u atmosferu velikih količina prašine koja može da izazove negativne posljedice na stanovništvo i vegetaciju. vrtoglavice. kao i ugradnja asfaltne mase na trasi puta. Normirane vrijednosti Imajući u vidu iznijete negativne uticaje pojedinih aerozagađivača kao i iznijete stavove o mogućim uzajamnim dejstvima u domenu uticaja na čovjeka. oštećenja bubrega i nesvjestica.

Proračun se vrši primjenom modela za prognoziranje. proračun emisija aerozagađivača je izvršen na nivou srednjih godišnjih vrijednosti kao mjerodavnih i vrijednosti 95-tog percentila kao pokazatelja očekivanih kratkotrajnih koncentracija. zavisno od vrste vozila (za referentnu godinu). za potrebe ove Studije. PGDS: 12289 vozila 3.59-46+624. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 194 .1.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Odluka o manjim ili većim pojednostavljenjima prvenstveno je uslovljena projektantskom fazom. (2) modeli na bazi integralnih rješenja diferencijalnih jednačina za određene uslove konfiguracije i meteorološke situacije (klase stabilnosti atmosfere).4 km (km 33+466.5. kao ulazne vrijednosti pozadinske koncentracije korištene su preporučene vrijednosti programa. (određene na bazi meteoroloških sinoptičkih ili klimatoloških parametara). ali ne u isti dan u toku sedmice). koji je kalibriran u Njemačkoj. Budući da na raspolaganju nisu bili pouzdani i/ili reprezentativni pokazatelji stanja kvalitete zraka na posmatranom području. 5. godine. koji se mogu svrstati u sljedeće grupe: (1) modeli na bazi diferencijalnih jednačina difuzije sa koeficijentima turbulentne difuzivnosti izvedenim iz stabilnosti atmosfere. tipa motora i goriva. Modeliranje za potrebe ove Studije je izvršeno za cijelu dionicu LOT-a 1 sa najvećom vrijednosti prosječnog godišnjeg (dnevnog) saobraćaja (PGDS) Podnovlje-Johovac dugu 19. godinu13. 13 Pretpostavka je da će struktura voznog parka na autocesti na koridoru Vc 2013. što je sigurno domen ovog rada. konkretne uslove iz domena studijskog istraživanja kao i nivo analize definisan fazom planske i projektne dokumentacije. Razlikuje se veći broj modela za prognoziranje. mjerenjem i kombinovano. Uz pretpostavljene vrijednosti specifične emisije motornih vozila za 2008. proračun zagađenosti zraka u slučaju postojanja zaštitnih zidova od buke kao i mogućnost analize zagađenosti na raskrsnicama. obično preko srednje godišnje vrijednosti u mg/m3.6. U svim situacijama kada analize aerozagađenja treba da posluže kao osnova za procjenu nepovoljnih uticaja. mogućnosti njihove kvantifikacije. Kategorija ceste: Autocesta sa projektovanom brzinom 120 km/h 2. Imajući u vidu sve iznesene činjenice koje se odnose na pokazatelje aerozagađenja. Proračun koncentracije zagađujućih materija u atmosferi.6% 12 Dodatno. (3) statistički modeli. Za dionice na kojim je vršeno modeliranje. Metodologija proračuna Koncentracija zagađujućih materija u atmosferi se može određivati proračunom. te statističkom obradom (izračunavanje srednje vrijednosti i 98-og percentila). pretpostavljene su vrijednosti visokozagađenog naseljenog područja (mali grad). U tom smislu se kao korisno pokazuje relativiranje i unifikacija emisija. Najbolje je koristiti neki od modela kalibriranih rezultatima mjerenja. Mjerenje se vrši uzorkovanjem i analizom zraka određeni broj puta godišnje (minimum 52 uzorka. koji su preuzeti iz relevantne planersko-studijske dokumentacije urađene za potrebe projekta „Autocesta na Koridoru Vc“: 1. uticajne faktore. program sadrži opcije za proračun zagađenosti zraka u blizini tunelske cijevi. urađen je pomoću programa za proračun emisije i koncentracije zagađujućih materija u blizini saobraćajnica12 „MLuS 02“. Slijedi pregled ostalih ulaznih parametara. itd. navedeno se smatra pesimističnim scenarijom. biti kao u Njemačkoj 2008. kao i podatke o saobraćajnim tokovima i o karakteristikama saobraćajnice.14). Program. onda njihova prezentacija mora biti takva da nedvosmisleno ukazuje na suštinu problema. koristi baze podataka o specifičnoj emisiji. Procjentualno učešće teških (teretnih) vozila: 9.

13 15.56 Tabela 2.0 12.21 Pb 0.9 0.59-46+624.04 6.28 20.94 5.18 2.6.) x Zagađujuća materija (µg/m3) (metara) CO NO NO2 Pb SO2 Ćađ Benzol LČ10 0 644 11.1 3.65 10 627 7.1 10.06 3.2 3.2 10.5.5 0.67 5.1 10.63 76. ali se ovoj problematici treba posvetiti odgovarajuća pažnja u skladu sa propisanim procedurama.13 2.18 50.0 65.02 6.06 12.80 5.) Zagađujuća materija (µg/m3) NO NO2 Pb SO2 Ćađ 38.04 6.06 12.12 2.3 0.16 16. dobiveni rezultat pokazuje da.1 3.52 26.05 6.25 2.17 17.6 65.36 77.10 x (metara) 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 CO 2040 2024 2019 2017 2015 2013 2012 2011 2010 2010 2009 Benzol 6.29 12.1 70 613 26. Ipak.16 2.3 0.23 18.9 0. Rezultati proračuna i analiza 5.30 2.06 12.7 0.18 50.7 0.3 30.53 26.1 10.9 0.84 78.2.18 50.15 2.14 2.06 3.2 67.1 3.60 31.31 5.9 0.06 3.22 2.2 0.02 6.06 3.1 28.7 64. Nagib nivelete: 0% 5.02 LČ10 81.1 10.53 27.55 28. U narednim tabelama su prezentirani rezultati modeliranja za dionicu Podnovlje-Johovac (km 33+466.1 50 615 5.03 6.5 64.09 Tabela 5.54 27.9 64.88 78.3 0.5.5 65.0 0.6 0.52 26.2 0.09 6.12 15.1 0.06 3.18 50.2 0.06 12.26 Benzol 0.0 27. uticaj budućeg autoputa na kvalitet zraka sigurno ne predstavlja limitirajući faktor.93 76.40 Generalno. Klimatološki podaci: Prosječna brzina vjetra 2 m/s i prosječna relativna vlažnost zraka 80%.6 0.1 69.18 50.25 NOx 50.0 80 612 26.03 6.5 28.5 0.0 100 610 25.55 12.1 10.1 10.50 2.56 29.18 50.53 27.18 50.1 40 617 5.06 12.24 LČ10 39.7 32.18 50.48 23.11 5.14): Tabela 5.00 SO2 0.18 50.18 50. godine (u tonama) CO 97.2: Prosječne vrijednosti koncentracije zagađujućih materija (procjena za 2013.12 76.06 3.53 26.2 29.0 90 611 25.11 15.14 16.1 10.00 12.51 76.18 50.1 30 619 5.77 76.64 Ćađ 1.6 0.02 6.5 65.10 77.0 12.1: Procijenjena godišnja emisija vozila na dionici Podnovlje-Johovac 2013.1 10.86 12.5.19 2.2 64.1 66.1 10.1 60 614 27.20 17.67 77.1 0.4 0. treba navesti i sljedeće: Studija uticaja na okolinu – Lot 1 195 .1 20 622 6.54 27.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 4.7 0.3: 98-i percentil (procjena za 2013.03 6.1 3.1 10.

70 ha. ovim pojavama biće izložena površina od 3131. 3. navedeni scenario se može smatrati pesimističnom slikom kvalitete zraka u 2013. U ovaj pojas ulaze zemljišne površine direktnog fizičkog oštećenja i nestanka zemljišta. 2. kratkoročno. površine uz auto put koje su pod neposrednim uticajem saobraćaja na zemljište i površine zemljišta na koje saobraćaj ima indirektni uticaj (0 + 30 + 70 + 150 m na jednu i drugu stranu od osi puta).1. Ako se uzme širina pojasa od 500 m gdje je su uključene površine pod uticajem direktnih fizičkih oštećenja i uticaja polutanata kao i pod indirektnim uticajem saobraćaja sa auto puta. smatra se da su daljnji proračuni izlišni. Nešto širi pojas se smatra u prečniku od 200 m (100 m od osi puta na jednu i drugu stranu). To znači da će na dionici autoputa LOT 1 na ovaj najdirektniji način «napadnuto» 375. Moguće je da će granične vrijednosti kvalitete zraka u cilju zaštite ekosistema za NOx biti prekoračen. Uglavnom i sve mjere zaštite se odnose na ovaj pojas. - - Studija uticaja na okolinu – Lot 1 196 . Prilikom eksproprijacije ili otkupa otkupljuje se pojas ove širine. godini (godini puštanja u promet autoputa na Koridoru Vc) na otvorenim dionicama autoputa. posebno u blizini tunelskih portala.80 ha zemljišta. naseljima i objektima. ali samo u područjima sa visokim pozadinskim zagađenjem i to u neposrednoj blizini budućeg autoputa.6.68 ha. a u tunelima bi trebale biti vertikalne ventilacione cijevi. ovaj standard se ne može primjeniti za područja u neposrednoj blizini autoputa. Izvori oštećenja i zagađenosti a) Oštećenja zemljišta Površine poljoprivrednog i ostalog zemljišta koje će biti pod uticajem izgradnje auto puta mogu se podijeliti u tri nivoa i to: Najuži pojas se smatra do 60 m širine (30 m od osi puta do nasipa ili škarpe na lijevu i desnu stranu) biće u potpunosti «napadnut» bilo samom trasom auto puta bilo objektima i mehanizacijom prilikom njegove izgradnje. ali nažalost ni jedini gubitak i nije samo gubitak izazvan izgradnjom autoputa već i ostalom infrastrukturnom izgradnjom. Širi pojas se smatra u prečniku od 500 m (250 m od osi puta na jednu i drugu stranu ili 150 m u produžetku od prethodnog.6. standardi u cilju zaštite ljudi mogli biti prekoračeni za LČ10 i NO2. Ako se računa površina obuhvaćena ovim pojasom onda ona iznosi 1252.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 1. Uticaj na tlo i poljoprivredno zemljište Projekt izgradnje ceste na dionici LOT 1 u znatnoj mjeri će poremetiti postojeći ambijent koji je uspostavljen i to najviše zahvaljujući čovjeku tokom dugog perioda svoje aktivnosti na ovome području. Može se pretpostaviti da bi. koja su ovom prilikom analizirana. Uz prethodni ovo se smatra pojasom direktnog uticaja odvijanja saobraćaja na autoputu i uglavnom je u vlasništvu koncesionara puta ili države. Međutim. To nije mali gubitak. Individualni stambeni objekti bi u takvim situacijama svakako trebali biti zaštićeni zvučnim zidovima koji umanjuju difuziju emitovanih zagađujućih materija. Imajući u vidu da se radi o dionici sa najvećim PGDS-om. 5. 5.

ukoliko je to moguće. ali nije nemoguće.ceste neminovno je dakako najprije uvažavati osnovnu namjenu efikasno odvijanje saobraćaja.) navodi čak 26 elemenata među kojima cink. Sa stajališta poljoprivrede logičan je zahtjev da se u najvećoj mogućoj mjeri izbjegnu duboka plodna tla ovog područja.vrijednija tla se čuvaju od promjene namjene . kadmij iz automobilskih guma. su sve tekućine koje kapaju iz motora automobila: gorivo (benzin i diezel).poljoprivrednog staništa (koje je definisano osobinama tla i klime) i poljoprivredne životne zajednice – agro biocenoze. S obzirom na osnovni značaj štetnih emisija iz prometa. Svaka imisija štetnih materija u poljoprivredno tlo dovodi u pitanje njegovu funkciju. na dijelu sektora u podnožju padine trasu treba usmjeriti. a Oelischlager (1972. kadmij i živa.manja sumaglica i broj dana s maglom na samoj autocesti Agro-ekosistem predstavlja veoma složene odnose između agro .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija b) Zagađenost zemljišta Ako se zna da auto puta LOT 1 prolazi najvećim dijelom kroz poljoprivredno područje i zemljišta visoke upotrebne vrijednosti biće neophodne preduzeti posebne mjere zaštite zemljišta i potpuna kontrola najvažnijih polutanata iz saobraćaja. Značajna je komponenta prašine i čađa.emisija plinova . kao lebdeća prašina ili aerosol. a finija prašina odnosi se vjetrom na veće udaljenosti. Emisija tekućih materija.prašine .emisija krutih čestica . Najvažnije štetne materije koje se u obliku prašine emitiraju s puteva su olovo i čađa. ulje mjenjača i kočnica. one se mogu podijeliti u četiri grupe: . Posljedica je smanjeni rast biljke. Krupnija prašina u pravilu se taloži u blizini ceste na listove bilja. čiji su osnovni članovi poljoprivredna biljka i domaća životinja.trasa je izdignuta u odnosu na tla u dolini i polju gdje su učestalija zračna strujanja . Taj zahtjev često je u koliziji sa zahtjevom da se proizvodne parcele cijepaju što manje. krom. Osim toga. tako da ona ide rubnim dijelom i tako izbjegne presijecanje većih proizvodnih cjelina. bakar.biotopa . Temeljna regulacijska uloga u tim složenim odnosima pripada čovjeku. Na taj se način postižu se barem tri značajna efekta: . Taloženjem prašine na biljke smanjuje se prodor svjetla i intenzitet fotosinteze. Razlikuju se krupnija i sitnija prašina. Pri izboru trase auto . fosfor. Promet u saobraćaju je veoma značajan izvor štetnih imisija. te što je veći dio trase koji koristi vijadukte i tunele.sprječava se usitnjavanje parcela . na koju se uz to adsorbiraju različita plinovita onečišćenja. arsen.emisija tekućih materije . motorna ulja. Gubitak tla promjenom namjene utoliko je manji što je trasa kraća. Samo stabilan agroekosistem osigurava stabilnu i visoku proizvodnju kvalitetne hrane. taložina prašine na naličju lista sprječava normalnu transpiraciju i uzrokuje fiziološke poremećaje. Dosta je teško to postići.emisija soli za otapanje snijega. molibden. Krute čestice emitiraju se s autoputa u obliku fine prašine koju vjetar u pravilu široko raznosi. Čađa iz automobilskih motora prema dosadašnjim istraživanjima na pokazuje štetan uticaj na biljke. zatim tekućine za pranje stakla i sredstva protiv Studija uticaja na okolinu – Lot 1 197 . Olovo je porijeklom iz ispusnih plinova. nikal. Primjerice.

Budući je snijeg na ovoj dionici redovna pojava postoji i direktna opasnost od soli za poljoprivredna tla. Procjena koncentracije teških metala Teški metali i policiklični aromatski hidrokarbonati (PAH) su najopasniji polutanti iz saobraćaja a koji se akumuliraju pored ceste. Slično je i sa graničnim poljoprivrednim površinama. Osim toga nakon prispijeća u okoliš oni mogu biti transportovani vodom i vjetrom na veće udaljenosti. Međutim. Naročito je voda u opasnosti u zonama sedimenata gdje se teški metali akumuliraju.2. PAH kao što je benzopirin mogu biti transformirani u manje opasne sastojke za relativno kratko vrijeme. a nivo njegove polucije se zadržao na nivou prethodnog vremena ili pokazuje opadajući trend. kadmij. U poređenju sa olovom i cinkom. U posljednje vrijeme više od 80% automobila se vozi na gorivo koje je bezolovno. dok teški metali ostaju u okolišu dugo vremena. Opterećenje zemljišta polutantima iz saobraćaja uz trasu puta i dalje ostaje veliki problem. Isto tako u odnosu na osamdesete intenzitet saobraćaja se povećao i do 50%. klor bi oštetio osjetljive kulture. ugljični dioksid. Neke od navedenih tekućina sadrže teške metale: olovo. etilen.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija smrzavanja tekućine u hladnjaku. održavanja ili rehabilitacija lokaliteta gdje nivo polucije dosegne visok nivo. gdje su olovni benzini bili komplikovan okolišni problem (Mander. Od dobro poznatih to su: ugljični monoksid. Pri pH reakciji manjoj od 4 ispiranje teških metala je duplo veće nego što je pri neutralnoj reakciji Studija uticaja na okolinu – Lot 1 198 . Osim toga. kadmijum (Cd) i cink (Zn) su najčešći koji se akumuliraju uz ceste. a u okolini gradova i u gradovima i do nekoliko puta. Problem kontaminacije tala teškim metalima. Industrijska sol koristi se za otapanje snijega na cesti. središnji je aktualni problem moderne ekologije. Ukupna količina tih supstanci ovisi najprije o intenzitetu prometa odnosno broju vozila i režimu vožnje. akumulirati se u sedimente i preko biljaka ući u lanac ishrane ljudi i životinja. 1983. Osamdesetih godina rađeno je dosta na istraživanjima zagađenosti zemljišta u uskim nasipima uz autoputeve. vodi porijeklo iz automobilskih guma i distribuira se uz ceste zajedno sa prašinom. te manje anorganskih. Zahvaljujući širokoj upotrebi bezolovnog benzina polucija olovom je značajno smanjena. To zavisi o načinu širenja polutanata i datih lokalnih uslova. a od manje poznatih policiklički aromatski ugljikovodici . Najveća kontaminacija ne mora se javiti i biti u neposrednoj blizini puta (osim naravno najbližeg . a posebno agroekologije. Svakako da se cink vremenom može akumulirati a njegova koncentracija u tlu može dostići kritičan nivo. nikal. može se s velikom sigurnosti zaštititi agroekosistem od uticaja soli.peptizacijom i formiranjem pokorice. bakar. Hladni motori emitiraju znatno veće količine od zagrijanih motora u optimalnom režimu rada. 5. Premda u prirodi može da se nađe veliki broj teških metala olovo (Pb). koje se zatim ispiru u vodu ili putem uzgojenih biljaka uključuju u lanac animalne i humane ishrane. Cink (Zn) je deset puta manje opasan za žive organizme nego olovo i kadmijum.rubnog dijela). Nasuprot olovu kadmijum (Cd) dolazi uglavnom iz dizel goriva. Plinovita komponenta emisije predstavlja smjesu materija ispusnih plinova motora.PAH i benzopireni. Izvori polutanata za vode najčešće vode porijeklo iz prostora bankina i nasipa uz cestu. Kisela reakcija povećava pokretljivu sposobnost teških metala. ali i značajan broj do sada nepoznatih organskih spojeva. 1985b). već leži ponešto udaljeno. Mjerama zaštite koje svakako valja predvidjeti. Ovo treba imati na umu prilikom preuzimanja mjera zaštite.6. U tim emisijama nalaze se neki poznati. Metali se međusobno razlikuju na bazi njihove rastvorljivosti i pokretljivosti u tlu. sumporni dioksid. vanadij i molibden. Ukoliko bi došlo do kontaminacije ona bi se odrazila u obliku destrukcije . kadmijum najveći intenzitet pokretljivosti u tlu. 1985a.

. Za razliku od drugih metala kadmijum može biti ispran i pri bazičnoj reakciji tla sve do pH 8. Konsekventno navedenom.).5.33) za Pb.1998. Mnoga istraživanja su takođe pokazala da dodavanje soli protiv smrzavanja ceste (naročito NaCl i KCl) može značajno ubrzati ispiranje teških metala (Norrstrom and Jacks.33.).14 i 145 mg/ kg-1). a prema istraživanjima Mander 1983.2. . . . Obzirom na kiselu sulfatnu depoziciju koja se najviše emituje iz automobila sa dizel gorivom.5.CHM (20-50) = prosječna vrijednost koncentracije svakog teškog metala u dubljim slojevima (20-50) bankine ili nasipa procijenjeno kao 20% od količine u površinskom sloju. . vijadukata i tunela u toku izgradnje može rezultirati povećanom ispiranju kadmijuma.6-01: Procijenjena prosječna koncentracija teških metala (mg kg-1 god1) u tlu (bankine ili nasipa) puta širine do 3 m od asfalta Intenzitet saobraćaja automobila/dan <1000 1000 – 2000 2001 – 3000 3001 – 4000 4001 – 5000 >5000 Pb <40 40.L = dužina pojasa uz autoput u m.2 = obje strane puta (2x3m). 1999.w = širina pojasa (bankine ili nasipa od asfalta.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija (pH 6. zoni širine od 3 m. 0. Tabela 5. .80 80-120 120-150 150-170 >170 Cd <4 4. Cd i Zn iznosi 165.5 m .). Dierkes and Geiger. prosječni intenzitet saobraćaja na dionici 4700 automobila na dan. a na bazi sljedeće kalkulacije : MHM=2*w*L*d*BD*(CHM (0-20)+CHM (20-50)*HM/1000 gdje je: .5. (tabela T.6 6. Cd i Zn. kao i emisiji azotnih gasova. postoje povećani uslovi za ispiranje teških metala iz bankina i nasipa uz cestu.6 g cm-3. interpolirana vrijednost Pb. podzemne vode ili akumulacije.BD = zapreminska gustina 1. Iako u BiH nema istraživanja o ispiranju teških metala sa puteva i njihovog transporta u vodotoke. . neka istraživanja sugeriraju da ovaj faktor može igrati značajnu ulogu u akumulaciji teških metala u riječnim sedimentima (Sults.MHM = procjena količine teških metala u gornjem sloju (50 cm bankine ili nasipa u kg). 1997. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 199 .1000 = faktor transformacije iz grama u kg ili iz kg u tone. putevi i granični rubovi uz cestu (zatravnjene bankine i nasipi) uvijek imaju kiselu sredinu.d = dubina nasipa. Pokazatelji procjene uticaja saobraćaja na okoliš se daju kroz primjer prisustva prosječnog sadržaja teških metala u tlu (mg kg-1) u bankini i nasipu uz put.CHM(0-20)= prosječna koncentracija svakog teškog metala u površinskom sloju (0-20 cm) bankine ili nasipa interpoliran iz prethodne tabele (tabela 5) (ako je npr. 0. 3 m).HM = faktor ispiranja (0.6-01). 1985b. Korištenje armiranog betona za izgradnju mostova. 0.80 80-110 110-130 130-150 >150 Procjena količine teških metala za LOT 1 po dionicama daje se u tabeli 6. .0-7.9 9-12 12-15 >15 Zn <50 50.

09 9. po dionicama i za ukupnu dužinu trase.6-03.Podnovlje Podnovlje .5.Vukosavlje Vukosavlje .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Kao primjer izvršen je proračun prosječne koncentracije teških metala (Pb. daje se primjer maksimalno dozvoljenih sadržaj teških metala i drugih potencijalnih štetnih materija. a gdje je potrebno planirati mjere zaštite i remidijacije površina. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 200 .19 2.67 3. Cd i Zn) u pojasu od 3 metra od ruba ceste (pojas bankine ili nasipa).god.6-02: Procijenjena količina teških metala (u tonama) u 3 m širokom pojasu tla (bankine ili nasipa) uz budući autoput Vc – LOT 1 po dionicama Dionica 1 2 3 4 5 6 Svilaj .Odžak Odžak . a intenzitet saobraćaja uzet iz Studije „Završni izvještaj Pre-feasibility studije-Lot 5“ za 2015 godinu. 5.27 *Saobraćaj na auto cesti u 2015 godini Prema Službenom glasniku RS-a u tabeli T. raskrsnicama.66 5. usklađenim sa zemljama regionalne asocijacije Alpe – Jadran.6-04. Ipak treba naglasiti da pristupačnost teških metala za biljku zavisi od stanja tla.02 1. 4 i 5 u tabeli T. Ovo je svakako gruba procjena ali indicira potencijalnu opasnost kontaminacije pojasa uz autoput.42 1. U tabeli 6 predstavljena je procijenjena akumulacija tri najvažnija teška metala u 3 m širokom pojasu od asfalta puta na obje strane.22 0.5. oko benzinskih pumpi i sl.1994.59 Zn (t) 1.67 3.5. kao prvi korak u ostale integracije. Tabela 5.Karuše Ukupno: Dužina um 10 891 6 398 16 178 13 157 6 192 9 818 62 634 Intenzitet* saobraćaja automobila/dan 1464 1403 2579 2081 2081 1433 1840 Pb (t) 1.09 9. čemu bi i naša zemlja trebala pristupiti.26 0.6-02 ili pak na izlazima.22 0.6-03 se navode maksimalno dozvoljene količine nekih teških elemenata u tlima koja su pod uticajem potencijalnih zagađivača.69 i 9.75 0.Rudanka Rudanka .09 1.27 Cd (t) 0.03. Ukupna količina Pb. Tabela 5.44 tone.44. Situacija može biti još više komplikovana na pojedinim dionicama sa većim protokom saobraćaja tokom dana kao što su 3. Cd i Zn u zoni koja se tretira na cijeloj dužini trase puta iznosi 9. U tabeli T. Svakako da je moguće očekivati konflikt u slučaju da se ne preduzmu sveobuhvatne mjere zaštite sa graničnim površinama na kojima se uzgaja poljoprivreda. zaustavnim mjestima. Maksimalno dozvoljene koncentracije (MDK*) nekih teških metala u tlu Redni broj 1 7 8 10 12 15 Element Ag Cu Cr Ni Zn Pb MDK* 50 100 100 50 300 100 *Službeni glasnik RS br.19 2.59 0.Johovac Johovac . što još nije identificirano lokacijski na terenu da bi se u okviru ove procjene moglo tretirati stacionarno.09 1.93 1. a naročito pH reakcija.02 1. te se intervencijom u pravcu promjene pH reakcije tla može spriječiti ulazak teških metala u lanac prehrane. 23 od 18.

baze za mehanizaciju. Ostali uticaji na tlo su karakteristični za izgradnju infrastrukturnih objekata i samu trasu autoputa pri čemu dolazi do trajnog gubitka kvalitetnog poljoprivrednog zemljišta. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 201 . Odstarnjivanjem vegetacije (šume. šikare. objektima i kućama na pojedinim dijelovima trase naročito u dolini rijeke Bosne sa jedne na drugu stranu Koridora u toku izgradnje biće znatno otežan.6.6-04: Maksimalno dozvoljeni sadržaj teških metala u poljoprivrednom tlu (u mg/kg tla)* ekstrahirano u zlatotopki Element Kadmij (Cd) Živa (Hg) Olovo (Pb) Molibden (Mo) Arsen (As) Kobalt (Co) Nikal (Ni)** Bakar (Cu)** Krom (Cr)** Cink (Zn) (PAH)*** Teksturno laka tla . Problem koji će tokom izgradnje najviše doći do izražaja jeste pojava erozije i klizišta. kolmacijom površinskih vodotoka i akumulacija u nizvodnom toku. indirektna oštećenja u toku izgradnje mogu biti značajna ako se ne preduzmu potrebne mjere preventivne zaštite. bez prethodnog rješavanja drenažnog oticanja voda može dovesti do stvaranja klizišta. Naročito je to prisutno na zemljištima koja su se razvila na nepropusnim supstratima kao što su škriljci. pri čemu velike količine materijala treba odvesti na drugo mjesto i deponovati. izgradnja privremenih skladišta. skeletna tla i tla siromašna humusom 1 1 100 10 20 50 50 60 60 200 2 Teksturno teža tla i tla bogata humusom 2 2 150 15 30 50 60 100 100 300 2 * U karbonatnim tlima.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 5. Navedeni mogući uticaji na tlo se mogu očekivati posebno u brdskom dijelu reljefa koji je karakterističan za južni dio Koridora LOT1 na dionici Rudanka-Karuše. vrtova. uključujući i poljoprivredu tokom izgradnje Koridora biće pod značajnim pritiskom različitih spoljnih faktora. Erozija dalje ima kumulativan uticaj ne samo na izgradnju trase puta već i na fizička oštećenja kosina pravljenjem brazdaste i jaružne erozije. što u okviru mjera preventivne zaštite treba predvidjeti. s više od 2% CaCO3. sadržaj može biti veći za 25% ** Vrijednosti se odnose samo na tlo oranica. Osim erozije tokom izgradnje stvaraće se vodoležine. Pristup poljoprivrednim parcelama. asfalne baze i sl. Pored direktnog oštećenja tla izgradnjom same trase Koridora. gline i slično. laporoviti supstrati. Gubitak plodnog poljoprivrednog zemljišta zahvaćenog trasom Koridora može da ima i ekonomsko-socijalni uticaj na lokalno stanovništvo. jer će farmjerima morati nadoknaditi neplanirana oštećenja. što opet izaziva dalje posljedice na životnu sredinu. deponije građevinskog materijala. Neplansko i nepotrebno kretanje mehanizacije po poljoprivrednom zemljištu može da dovede do zbijanja tla i smanjenja njegove produktivnosti. Ovo može imati i velike finacijske implikacije na investiciju.3. livada i pašnjaka *** PAH – policiklički aromatski ugljikovodici 5. Presijecanjem nagiba. Pokrenuti materijal klizanjem uništava vegetaciju i izaziva nestabilnost kosine. uz vodotoke i u nagibima. staconažnih gradilišta. trava) u nagibu provocirat će eroziju i potencijalno klizanje terena. Posebno osjetljiva područja će biti u zamočvarenim dijelovima terena. Uticaj u fazi izgradnje Tlo kao važna komponenta životne sredine i medij za mnoge biološke i ljudske aktivnosti. Štete mogu biti ne samo sa stanovišta životne sredine nego i za farmjere ali i za investitora.

Negativne uticaje treba izbjeći ili umanjiti mjerama predloženim u tački 6. Uticaj će biti značajan i na lokalitetima izgradnje mostova. Oborinske vode će se miješati sa otpadnim materijama benzina. Akcidenti u smislu izlijevanja ulja.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Pojedini lokaliteti biće zahvaćeni u širokoj zoni naročito na lokalitetima izgradnje čvorišta. vijadukata i prelaza za lokalno stanovništvo. čađ. Obzirom na predviđeni dnevni promet na godišnjem nivou od oko 20 000 vozila.4. 5. azotni oksidi.1. odmarališta. ili se na površinu tla izlijevaju otpadne vode iz kuhinja i sanitarnih čvorova na gradilištu. benzinske crpke. bankina i škarpi.4%).3. bitumena) kao i emisije produkata sagorijevanja goriva (olovo. Izvorišta koja će biti najizloženija uticaju korištenja autoputa su u sistemu vodosnabdijevanja Odžaka. a ovisno o hidrološkom režimu i šire. Stepen šteta u mnogome može da zavisi od hidrološkog režima i godišnjeg doba godine. Zaštita tla znači ujedno i najdirektniju zaštitu izvorišta vode za javno vodosnabdijevanje gradova Modriča. parkirališta.3. jedinjenja olova. Nije samo tlo u ovome lancu koje će trpiti štete. maziva i nafte iz građevinske mehanizacije i nepravilnog rukovanja opremom moguće je očekivati te u tom cilju treba planirati mjere sanacije i zaštite ovih lokaliteta. Putem vode svi navedeni polutanti mogu dospjeti u tlo i zagaditi ga. što bi nakon izgradnje trebalo povratiti u prvobitno stanje. objekata za održavanje puteva i dr. vodno 653 ha (3. koje će se putem oborinskih voda transportovati na tlo u pojasu autoputa.1 Uticaji u fazi izgradnje U neposrednoj zoni uticaja koridora autoputa VC LOT1. objekata za odvodnju oborinskih voda sa kolovoza. Pri ovome vodotoci će morati da se skreću i zahvataju nove zemljišne površine. nesagorivi ugljici. Iz ovog se jasno vidi da je poljoprivredno zemljište dominantna kategorija zemljišnog resursa.6.7%).4%). nafte. ostataka od tragova guma (asfalta. na poljoprivredno zemljište otpada 10 524 ha (54. odnoso uticaja na floru. već će preko tla doći do zagađenja površinskih i podzemnih voda. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 202 .4. naplatnih rampi. motornog ulja.1. Svakako da će u vegetacionoj sezoni i suhom periodu godine pri nižim vodostajima štete biti mnogo veće. teret opterećenja i pritisaka na tlo uz autoput biće veliki. tekućine za hlađenje. Šire dimenzije uticaja i negativnog uticaja mogu se očekivati na svim mjestima križanja. Tokom izgradnje stvara se i neprikladan građevinski materijal koji se deponuje na tlo.4.ove studije.7. a na što se naslanja čitav lanac biljnog i životinjskog svijeta.ostalo 5 865 ha (30. Svilaj – Doboj-Jug (Karuše) čija ukupna površina iznosi 19 255 ha.4%) i tzv. Pošto u toku izgradnje ove Studije nisu bila dostupna rješenja Idejnog projekta objekata na području trase autoputa to se procjena njihovog uticaja na tlo u fazi izgradnje daje općenito. Akcidentne situacije koje mogu biti izazvane saobraćajnim nezgodama ovo stanje mogu još više usložniti. Vukosavlje. Uticaj u fazi eksploatacije Tokom korištenja autoputa stalno će dolaziti do stvaranja štetnih materija na saobraćajnici.7. Doboj i Doboj-jug. naročito ako dođe do izlijevanja opasnih materija o okoliš. Osječana i općine Usora. ulaska i izlaska s autoputa te na mjestima infrastrukturnih i servisnih objekata uz trasu autoputa. čišćenje. prečistača voda te odvodnih kanala za slivne i procjedne vode. 5. Zbog toga tokom projektovanja i izgradnje trase treba koristiti prihvatljive principe i prakse zaštite tla te primjenjivati zakonsku regulativu iz zaštite zemljišta. katran i sl). Pregled mjera zaštite daje se u tački 6. Uticaj na floru 5. šumsko 2 213 ha (11.

25 biće posječeno oko 50ha šume bukve (Fagetum montanum). Ove uticaje treba sagledati i minimizirati kroz elaborat ekološkog uređenja gradilišta nakon konačno definisane dinamike i načina realizacije. kanali. 4 399 41. Na osnovu analize uticaja na tlo i poljoprivredno zemljište podataka može se zaključiti da će površina od oko 1252.pretežno poljopr. dok će na istoj dionici od km2. preko izmjenjene vegetacije i vegetacije pod povišenim koncentracijama polutanata.5 izgradnjom mostovske konstrukcije biće posečeno oko 20ha sastojine hrasta kitnjaka i običnog graba ilirskog područja (Querco-Carpinetum illyricum). kao i do ispuštanja određene količine otpadnih voda koje mogu indirektno uticati na floru područja.5 do km54. Površine koje obuhvata trup puta a koje se nakon izgradnje ozelenjavaju u sklopu uređenja putnog pojasa (kosine nasipa. U dijelu trase na dionici Svilaj – Odžak od km0.2 Uticaji u fazi eksploatacije Na osnovu analiziranih uticaja u domenu aerozagađenja.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Prema načinu korištenja poljoprivrednog zemljišta cjelim neposrednim uticajem definisano je sljedećom tabelom. zagađenja voda i tla i zauzimanja površina moguće je doći do izvedenih zaključaka i u pogledu mogućih uticaja na floru područja kroz koje prolazi trasa planiranog autoputa.pašnjaci 72 0. Takođe na dionici Rudanka – Karuše od km52. 5.7ha biti pod različitim stepenima uticaja od potpunog gubitka vegetacije. sa učešćem prirod. Na istoj dionici od km 57. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 203 . U toku radova dolaziće do emisije u vazduh štetnih metarija koje će se taložiti na biljnom pokrivaču.oranice 3 993 38 2. Potpuni gubitak vegetacije biće na površinama koje obuhvata kolovozna konstrukcija i bankine što iznosi prosječno oko 170 ha. Tabela 5.5 biti posječeno još oko 2. Kroz skoro kompletan prostor predmetna trasa prolazi kroz oranice i mješovito poljoprivredno zemljište.7-01 Ukupna namjena površina ( načina korištenja zemljišta ) u zoni uticaja Namjena poljopr.voćnjaci 15 0.1 4.8 3. Detaljna analiza količine posječenih stabala kao i trajno oštećenih zona biće obrađena u dokumenatciji Projekta zaštite životne sredine.25 do km2.) kao i površine nad kojima je izvršena eksproprijacija za potrebe izgradnje puta predstavljaju površine pod izmjenjenom vegetacijom i one se nalaze pod najvećim negativnim uticajem puta.mješovita poljopr.5ha šume hrasta kitnjaka i običnog graba ilirskog područja (Querco-Carpinetum illyricum).5 (nakon izlaska iz tunela Radušine) do km58 biće posječeno oko 18ha šume kitnjaka i graba (Querco – Casrpinetum).4 Ukupno 10 524 100 Osim površina koje će biti trajno angažovane za predmetni put za potrebe građenja biće angažovane dodatne zone za potrebe gradilišta. površinama sa izmjenjenom vegetacijom i površinama autohtone vegetacije pod određenim uticajima.7.5 do km1. dok je do km55 planiran tunel čime se uticaji na floru ne javljau osim u zoni portala. Na ovom nivou analize postupak kvantifikacije uticaja na floru moguć je samo kroz definisanje površina sa potpunim gubitkom vegetacije.vegetacije 2 046 19.7 5. Ove površine obuhvataju površinu od 375ha.zemljišta Površina % ( način korištenja ) [ha] 1. Svi podaci o potrebama za krčenje šuma definisani su na osnovu podataka iz literature i ortofoto snimka i u sljedećoj fazi realizacije mora se izvršiti detaljnija analiza kojom će se dobiti precizniji podaci.

u neposrednom prostoru uz autoput. Uticaj aerozagađenja na najosetljivije vrste prostorno je ograničen na uzak pojas uz sam autoput budući da se radi o koncentracijama koje dozvoljene granične vrijednosti. Dio ove površine biće izložen i direktnim uticajima od autoputa.1 Uticaji u toku izvođenja radova Prilikom obavljanja radova na izgradnji predmetnog projekta dolaziće do uznemiravanja životinja kao i naglih promјena u ustaljenim tokovima njihovog kretanja. 5. s obzirom na moguće negativne uticaje. aerozagađenje. S obzirom na činjenicu da su na najvećem dijelu prostora kroz koji prolazi predmetna trasa zastupljeni kulturni ekosistemi to se uticaji u domenu flore prvenstveno svode na prisutne negativne uticaje u pogledu mogućnosti gajenja određenih kultura uz planirani autoput. Ovo je posljedica. Površine pod vegetacijom van pojasa eksproprijacije koje će biti pod indirektnim uticajem koncentracija iznose oko 1900ha.8. Najveći uticaji na floru u okviru razmatranog prostora svakako su izraženi kroz već analizirani efekat zauzimanja površina. Uticaji zagađenja tla na floru područja autoputa su takođe prostorno ograničeni uz ivicu autoputa i u kanalima za odvodnjavanje. Određeni uticaji. Ovi uticaji su prvenstveno izraženi kroz fenomene presecanja tradicionalnih (ustaljenih) puteva koji predstavljaju formiranu mrežu karakterističnu za svaki prostor kao i mogući udesi životinja koji su u takvim slučajevima neizbežni. Radi se naime o saznanjima da se područje interesantno za analizu ne odlikuje visokim potencijalima ekosistema a na analiziranom prostoru nisu utvrđena konkretna staništima retkih i zaštićenih vrsta. saobraćajnog opterećenja i uslova transmisije polutanata kod autoputeva bez ivične izgradnje. 5. s obzirom na lokalne uslove i florističku raznolikost područja treba očekivati ograničene uticaje. zauzimanje površina. za većinu komponenata dostižu na rastojanjima do 50 metara od ivice puta. Ovi uticaji posljedica su nekih već kvantifikovanih kriterijuma (buka.8. Ovde treba pomenuti ono što je već iskazano u uticajima na tlo a to je da se uslijed emisije određenih materija može javiti i promјena pH vrijednosti okolnog tla i time bitno narušiti postojeća vegetacija na njemu. Ovaj uticaj je izražen na cijeloj dužini trase jer se radi uglavnom o obradivim površinama.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Činjenice koje su iznesene u okviru postojećeg stanja pokazuju da. ali su i posljedica nekih specifičnih kriterijuma koji su svojstveni fauni odrećenog područja. zagađenja voda i tla. pristupačnost i dr. kao što je u poglavlju o aerozagađenju i zaključeno. mogu se očekivati i kroz efekte zasoljavanja tla kao posljedice zimskog održavanja. Obzirom na navedene podatke o direktno i indirektno ugrženom zemljištu može se dati konačna procjena o uticajima na floru na površini od oko 3100ha. S obzirom na utvrđene površine pod vegetacijom koja poseduje određeni kvalitet a koje su definisane u okviru poglavlja o karakteristikama postojećeg stanja potrebno je naglasiti da analizirane trasa minimalno zadire u ove ekosisteme.) koji svoj uticaj izražavaju u odnosu na postojeća staništa. Osim toga uticaj na faunu u toku radova biće i od aerozagađenja u mjeri koja nije od Studija uticaja na okolinu – Lot 1 204 . Uticaj na faunu Potreba da se istraže svi negativni uticaji koji su posljedica izgradnje planirane dionice autoputa zahtjeva i istraživanja mogućih negativnih uticaja u domenu faune. Građevinskim radovima biće posebno ugrožena staništa koja su smјeštena u šumskom prostoru prije svega vibracijama i bukom.

Posebano važan činilac koji je potrebno istaći je da prostorni i eksploatacioni elementi planirane saobraćajnice doprinose mogućim negativnim uticajima jer se radi o saobraćajnici sa relativno velikim saobraćajnim opterećenjem i velikom širinom planuma sa ogradom koja bitno utiče na prostornu podjeljenost.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija značaja. nema. Ukoliko se radovi budu izvodili u vrijeme ležanja ptica na jajima. Obaveza je Investitora da nakon registrovanih podataka o migracionim kretanjima životinja na predmetnom prostoru izgradi posebne konstrukcije za kretanje životinja u vidu prolaza. prema postojećoj literaturi. Na trasi postoji veći broj objekata za moguća upravna kretanja u vidu mostova. a koje treba razraditi kroz Projekte posebnih konstrukcija za prelaz životinja. Sva istraživanja u ovom domenu bitno su vezana za fazu izrade projektne dokumentacije jer od nivoa informacija u mnogome zavisi i mogućnost kvantifikacije određenih pokazatelja koji 14 Regulacija vodotoka je posebno obrađena u sklopu Projekta hidrotehničkih objekata Studija uticaja na okolinu – Lot 1 205 . Osim navedenog treba pomenuti i moguću pojavu akcidentnih situacija što često može imati trajne i nepopravljive posljedice. Kao poseban problem naglog presjecanja migracionih puteva obzirom da će gradilišta predstavljati prepreku koja se pojavljuje "bez najave" ali koja će isto tako biti privremenog karaktera. kao i na trajan gubitak njihovih staništa. Takođe u fazi izvođenja radova značajan je uticaj na faunu rijeke Bosne obzirom da će doći do regulacije vodotoka u određenim zonama14 kao i pojavom gradilišta na mjestima izgradnje mostovskih konstrukcija. Ovde treba napomenuti da zaštićenih ni posebno ugroženih vrsta.9 Uticaj na pejzaž Problematika vizuelnih zagađenja kao kriterijum odnosa autoputa i životne sredine postaje aktuelan onog trenutka kada je postalo jasno da odlike slike predjela predstavljaju kvalitativni činilac koji bitno doprinosi kvalitetu projektnog rješenja ili se pak javljaju kao elemenat degradacije uređenih i ustaljenih odnosa. Za predmetni prostor nema podataka o ustaljenim putevima kretanja životinja koji bi mogli da predstavljaju osnovu za formiranjem posebnih konstrukcija za njihovo kretanje. Uticaj planiranog puta u toku eksploatacije na faunu voda treba smatrati uticajem bez posebno izraženih negativnih efekata s obzirom na karakteristike kvaliteta vodotoka rijeke Bosne. 5.2 Uticaji u toku eksploatacije Istraživanja na terenu koja su obuhvatila prostor planiranog autoputa a koja su bila sprovedena u smislu definisanja mogućih negativnih uticaja na faunu pokazala su da na najvećem dijelu prostora ne treba očekivati izražene negativne uticaje u toku eksploatacije. Kod analiziranja postojećeg stanja utvrđeno je da na širem prostoru ne postoje staništa rijetkih i zaštićenih vrsta i da u tom smislu ne treba očekivati negativne uticaje u toku eksploatacije. Uzimajući u obzir prostorni položaj postojećih staništa kao i prostorni položaj predmetne trase može se doći do zaključka da posebno negativne uticaje ne treba očekivati.8. tada usled sječe šuma može se izuzetno uticati na postojeći fond ptica. S toga je potrebno koncipirati radova tako da se seča šuma obavlja u zimskom periodu kada će ovi uticaji biti minimizirani. odnsno prelaza. cjevastih i pločastih propusta što uključujući činjenicu da većina vrsta pri migraciji koristi obalni pojas uz vodotoke. 5.

Kvantifikacija odnosa u domenu geometrijskog oblikovanja na ovom nivou urađena je korišćenjem informacija iz Idejnog projekta. 5. Izgrađeni objekti za zaštitu zemljišta. površinske vode. prikupljanje i tretman otpadnih voda ne smiju biti prepušteni sami sebi Zonu izmenjenih pejzažnih karakteristika moguće je definisati na osnovu medicinskog praga vidljivosti usvajajući mjerodavni vidni ugao od 100 kao mjeru za sagledavanje maksimalne visinske razlike u profilu uprave na liniju terena. kao konstrukcije. S obzirom da se u vidnom polju vozača istovremeno nalazi više geometrijskih oblika koji zajedno definišu prostorni tok trase neophodno je voditi računa o optičkim svojstvima svakog projektnog elementa. 5.1 Uticaji u toku izvođenja radova Izgradnja autoputa neće obzirom na privremeni karakter neće imati značajne posljedice po prostor. a drugi nivo obuhvata odnos trase. podužnom i poprečnom profilu. Za karakteristike područja kroz koje se planira izgradnja analiziranog autoputa sve ove komponente nemaju iste karakteristike ali su određeni potencijali ipak prisutne zbog čega je potrebna i određena analiza.9. Prvi nivo podrazumijeva problematiku prostornih odnosa same trase i elemente homogenosti njenih projekcija obuhvaćenih kroz pojam takozvanog geometrijskog oblikovanja. 5. R= 1:25000. budući da su podloge u ovoj razmjeri poslužile za valorizaciju osnovnih odnosa čime su bitno predodrećeni i svi mogući postupci kvantifikacije a samim tim i nivo tačnosti dobijenih pokazatelja. Ovakav odnos podrazumijeva da je širina zone eventualno ugroženog pejzaža 600 H (H je maksimalna visinska razlika u poprečnom profilu). Zapravo stvoriće se nova arhitektura.9.2.2. Da bi se prešlo sa opisne procjene uticaja u ovom domenu na kvantitativne metode koje uključuju kompleksnu valorizaciju prostora neophodno je sprovesti čitav niz specifičnih postupaka analize pri čemu su neophodne grafičke i vizuelne informacije visokog tehnološkog nivoa. Imajući u vidu predhodne napomene problematika vizuelnih zagađenja razmatrana je u dva osnovna nivoa.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija karakterišu problematiku vizuelnih zagađenja. vegetacija. objekti i opšti izgled). poljoprivreda. Analizom primjenjenih elemenata situacionog i nivelacionog plana. prema prostoru u smislu definisanja uticaja na pejzaž.2 Uticaji u toku eksploatacije Kada se radi o konkretnim istraživanjima sve informacije su saglasne osnovnoj razmjeri. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 206 . Mnoge površine biće izložene eroziji. Harmonični odnosi se postižu samo kod usklađenih elemenata trase puta u situacionom planu.9. Nedostaci u domenu prostornog oblikovanja prisutni su jedino na mjestima prisilnog prostornog definisanja trase autoputa u zoni Doboja a koje je uslijedilo iz potrebe poštovanja lokalnih prostornih planova.1 Geometrijsko oblikovanje trase Pojam geometrijskog oblikovanja podrazumijeva proces skladnog komponovanja projektnih elemenata sa osnovnim ciljem da se ostvari prostorna slika puta koja u vizuelnom smislu ostavlja pozitivne utiske i vozačima uliva osećaj sigurnosti. kao i njihovog međusobnog odnosa dolazi se do zaključka da su kriterijumi homogenosti uglavnom ispoštovani.9. 5.2 Pejzažne karakteristike Za kvantifikaciju odnosa putne konstrukcije prema pejzažu primjenjena je metodologija rasčlanjavanja na pojedine komponente (morfologija.

Svi elementi koji su do sada mogli biti prikupljeni ne daju dovoljno osnove za kvantifikaciju po ovom parametru. Uticaj površinskih voda na elemente pejzaža predstavlja takođe značajnu činjenicu prvenstveno zbog činjenice da se trasa najvećim delom nalazi u skoro neposrednom kontaktu sa koritom rijeke Bosne.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Na osnovu prostornih odnosa trase planiranog autoputa (maksimalne visine nasipa i usijeka. Koeficijent “narušavanja” pejzaža za pojedine dionice iznosi od 3480 do 4850 što se može smatrati za značajan uticaj. moguće je doći do podatka da najveća širina ove zone iznosi oko 2000 pa do 10000 metara. Podaci koji su prezentirani pokazuju da u morfološkom smislu trasa planiranog autoputa opterećuje pejzaž i da se u tom smislu moraju preduzeti i određene mjere zaštite. Za postupke ovakve kvantifikacije."pejzažni profil" puta dp . Procjena karakteristika pejzaža u domenu postojećeg stanja nije istakla postojanje značajnih potencijala budući da se uglavnom radi o kulturnim ekosistemima. Uticaj planiranog autoputa na pejzažne karakteristike u domenu vegetacije može se procjeniti na osnovu elemenata koji su izneseni u poglavlju koje se odnosilo na karakteristike šumarstva. Izgradnjom planiranog autoputa stvaraju se i uslovi za pozitivne efekte koji su sadržani u činjenici da se igradnjom planiranog autoputa otvaraju nove vizure učesnicima saobraćajnog toka na interesantne pejzažne karakteristike u zoni rijeke Bosne. Od objekata koji su planirani za izgradnju u funkciji analiziranog putnog pravca nema značajnih koji bi u vizuelnom smislu obogatili postojeće pejzažne karakteristike osim što treba primjetiti da pozitivne vizuelne karakteristike treba očekivati za mostovske konstrukcije preko rijeke Bosne.koeficijent ugroženosti pejzaža u funkciji od ranga puta i kategorije terena Na osnovu dobijenih podataka moguće je doći i do kvantifikovanih pokazatelja o uticajima planiranog autoputa na pejzaž. izvršeno je prvenstveno definisanje interesantnih pejzažnih cjelina a zatim i njihova kvantifikacija.rastojanje profila K . Ova činjenica se posebno odnosi na mogućnosti prkida vizuelnog kontakta okolnih naselja sa vodotokom rijeke Bosne. Izgradnjom planiranog autoputa vizuelne karakteristike koje obuhvataju ovaj elemenat pejzaža mogu biti značajno degradirane. Dakle najveće denivelacije u poprečnom profilu bile bi sagledljive sa rastojanja od čak 10 kilometara. Konačne stavove u pogledu uticaja planiranog putnog pravca na pejzažne karakteristike prostorne cjeline koja obuhvata predmetnu trasu moguće je sistematizovati u okviru činjenica da se negativni uticaji mogu očekivati zbog potrebe za izgradnjom visokih nasipa u dolini rijeke Studija uticaja na okolinu – Lot 1 207 . Na osnovu predhodnog razmatranja moguće je zaključiti da u konkretnim uslovima dominantnu odliku imaju visoki nasipi u zoni rijeke Bosne kao i pojedini objekti. s obzirom na veliki značaj subjektivnih procjena. Kako se promјena morfoloških karakteristika smatra za dominantnu promјenu pejzaža izvršena je kvantifikacija ovog pokazatelja preko sračunavanja koefincijenta "narušavanja" pejzaža koji je definisan kao: k =n K ⎛ P + Pn−1 ⎞ O = ∑⎜ n ⎟ ⋅ dp ⋅ 2 100 ⎝ ⎠ k =1 gdje je: O . Kao poseban parametar kvantifikacije pejzaža neophodno je definisati i njegov opšti izgled.koeficijent "narušavanja" pejzaža P . Ovaj rezultat je direktna posljedica visokih nasipa duž doline rijeke Bosne.

te će otežati.5 do km43 na prostoru Kožuha i od km 61 do km 62 na prosotru Alibegovaca. U koliko dođe do otkrivanja arheoloških ostataka neophodno je obavjestiti nadležni Zavod za zaštitu spomenika kulture i preduzeti sve mjere na očuvanju otkrivenih arheoloških ostataka koje su specificirane u sklopu poglavlja o mjerama zaštite. izazvati fizičko razdvajanje populacija pomenutih vrsta. odnosno u lovnom gospodarstvu. ograničiće slobodnu migraciju divljači. Smanjenje ovih negativnih uticaja može se izvesti ukoliko se za potrebe pejzažnog uređenja bude koristila adekvatna vegetacija. Obzirom na navedeno potrebno je definisati posebne mjere zaštite arheoloških nalazišta.2 Uticaji u toku eksploatacije Usjled izgradnje puta pojaviće se linearna prepreka koja može vizuelno da naruši postojeći ambijent i negativno utiče na kulturno-istorijske lokalitete.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Bosne. Ovo je posebno izraženo u području početnog dijela koji se karakteriše ravničarskim i brežuljkastim predjelima. moguća je pojava negativnih uticaja na spomenike koji se nalaze i u širem okruženju. buduća trasa će svakako izazvati štete na divljači od saobraćaja. a u pojedinim dijelovima i ograničiti mogućnost izvođenja bilo kakvih radova na uzgoju. i pored toga ukoliko se duž puta budu postavile saobraćajne table sa informacijama o lokalnim kulturno-istorijskim nasljeđem podićiće se nivo informisanosti što će svakako imati pozitivne efekte na ove potencijale.10 Uticaj na zaštićene dijelove prirode i kulturno historijsko nasljeđe 5. zaštiti i korištenju divljači. Bez obzira na već navedene zone i potencijalna mjesta uticaja na kulturno-istorijsko nasljeđe na analiziranom prostoru moguće je da se kod zemljanih radova u fazi izgradnje puta naiđe na arheološke ostatke koji do sada nisu registrovani. Obzirom na potencijalnu zonu indirektnih uticaja. kao i na prostorni položaj ovih objekata ne očekuju se posebno negativni direktni uticaji ukoliko se bude izvršila ispravna organizacija gradilišta.15 5. te obroncima brdsko-planinskih oblasti. Osim ovog. koji predstavljaju najbolja staništa za obitavanje i uzgoj sitne divljači.1 Uticaji u toku izvođenja radova Određivanje uticaja planiranog autoputa u domenu prirodnog i kulturnog nasljeđa podrazumijeva ustvari moguće uticaje koji se odnose na zaštićena prirodna i kulturna dobra ili objekte prirodnog i kulturnog nasljeđa koji nemaju ovu kategorizaciju ali svojim karakteristikama zaslužuju posebne mjere zaštite. usled promјene režima podzemnih voda.11 Uticaj na šume i lovstvo Usvojena trasa će. Takođe na predmetnom prostoru egzistira pet arhioloških zaštićenih zona pri čemu trasa prolazi kroz dvije i to: od km38. u kojima obitava i krupna divljač. 15 Za potrebe izrade Idejnog projekta autoputa u koridoru Vc izrađen je poseban projekat Pejzažnog uređenja koji detaljno tretira ovu probelmatiku Studija uticaja na okolinu – Lot 1 208 . U okviru analize postojećeg stanja utvrđeno je da nema posebno zaštićenih delova prirode koji mogu biti izloženi negativnim uticajima Sa apekta uticaja na istorijsko nasljeđe. 5. tj. 5.10.10. aerozagađenja i vibracija. obzirom da se 12 objekata iz kategorije kulturnog nasljeđa nalazi u okviru područja istraživanja. No. neminovno. zagađenja i uznemiravanja.

Od prelaska rijeke Bosne u Rudanci. izbjegavajući Tarevačko polje. Na dionici Podnovlje . saobraćajnice imaju da priobalna pojednična stabla i male skupine stabala u kontaktu s rijekom Bosnom na dijelu Rastoka-Prnjavor polje. Na ovom dijelu trase. Na dionici Vukosavlje – Podnovlje. sa vrlo povoljnim uslovima staništa za sitnu divljač. domove i sl.11. izveden je manji gubitak staništa divljači. trasa se značajno zadiru u šumsko područje prvo bukve a zatim i pod šumom kitnjaka i običnog graba. Na ovoj dionici se javljaju i dva tunela ukupne dužina oko 2km. Na dionici Vukosavlje – Podnovlje. Na kontaktnim pririječnim brdskim padinama se nalaze rubni pojasevi stabala običnog graba. S tog stanovišta preporučljivo je u največoj mogućoj mjeri sačuvati postojeće fragmente ekološko-vegetacijskih zajednica. Na dionici Kotorsko – Rudanka trasa leži u nizinskom pririječnom području rijeke Bosne i ima prolaz kroz vegetaciju nizinskog područja. Na tom području javljaju se stablimično crna joha. međutim ovi uticaji su privremenog i lokalnog karaktera i neće se značajnije odraziti na ovaj aspekt životne sredine. ali je u manjoj mjeri zahvaćeno Vranjačko i Kutlovačko polje (kvalitetna staništa za sitnu divljač).). Kao značajan uticaj terba navesti i kanal „Svilaj – Potočani„. trasa delom prolazi kroz urbano područje Modriče a dijelom prati tok rijeke Bosne s povremenim kontaktima s fragmentima šuma vrba i topola te skupinama i pojedinačnim stablima crne johe na rubnim područjima rijeke. Na predmetnoj trasi u toku izvođenja radova javiće se povremeni uticaji na okolno lovno područje. Isprekidanost ovih fragmenata šumskih zajednica još više naglašava važnost minimiziranja narušavanja stvorenog ekoambijenta radi očuvanje biodiverziteta staništa i hidrološke funkcije pojedninačnih stabala i njihovih skupina. koji opet predstavlja pogodno mjesto za gniježđenje močvarica.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 5. Trasa u pomenutom dijelu prolazi kroz najkvalitetnija staništa divljači i imaće uticaj na lovno gospodarstvo na ovoj dionici. sa aspekta lovstva. Najizraženiji uticaj. te vrba i topola. i nužno je bilo proći kroz značajna staništa ptica močvarica.2 Uticaji u toku eksploatacije Na dionici od Svilaja do Potočana trasa je u zoni nekadašnjeg lovišta „Mera”.Kotorsko trasa leži u nizinskom obalnom području oko rijeke Bosne. Trasa ne ugrožava direktno lovne objekte od većeg značaja (fazanerije. koja se nalaze u užem pojasu rijeke Bosne.11. 5. kao i za samo Studija uticaja na okolinu – Lot 1 209 . Izbor trase na dionici Podnovlje – Osječani Gornji nije pružao mnogo alternativa. obzirom da je trasa postavljena uz postojeću prugu čime su minimizirani uticaji na slobodnu migraciju divljači kao i na obavljanje radova u lovnom gospodarstvu. koji su važna staništa močvarica i mjesta za gniježđenje ovih vrsta.1 Uticaji u toku izgradnje Na području dionice od Svilaja do Vukosavlja uočavaju se kontakti s zaravnima i terasama sa isprekidanim stablimičnim i manjim grupimičnim zajednicama crne johe. Ovaj pojas uz rijeku je značajan za obitavanje i reprodukciju ptica močvarica. a u sušnim periodima uz kanal je koncentrisan najveći broj divljači. nalaze se područja „Bara” i „Potočanskih ritova”. U ovom dijelu trasa presijecaju staništa šuma i utiče na način uzgajanja i iskorištavanja ovih šuma. topole i vrbe dok značajnijh kontakata s većim površinama pod šumskim drvećem nema iako na rubnim područjima nizina u kojima se javljaju šume običnog graba. Takođe. Obzirom da na lokaciji Betnja na rubnim trasa ima širi međuprostor do rubnih šumskih zajednica običnog graba pa se izborom trase zadržala zaštitna funkcija rubnih šuma. lovačke kuće.

subjektivni utisak ljudskih bića da se buka udvostručila zahtijeva povećanje od oko +10 dB. koja je u ovom području izraženija (krupna divljač – srne i svinje divlje). zbog opasnosti za saobraćaj). kompleksi za gospodarenje (Ritešićko i Majevičko polje). su ugrožene obzirom da trasa dijeli predmetni prostor. nego i urbano projektovanje prostora puta. javiće se i najveći gubitak staništa i gnjezdilišta za ptice močvarice. Uticaj od buke Jedan od najznačajnijih uticaja izazvanih saobraćajem jeste izloženost buci ljudi koji žive u naseljima u blizini trase puta. uzrokuju manji gubitak staništa divljači. u osnovi. kao i za samo obavljanje lova (otežana organizacija i skoro onemogućavanje bilo kakvog odstrijela na ovom potezu.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija obavljanje lova (otežana organizacija i skoro onemogućavanje bilo kakvog odstrijela na ovom potezu. prelaskom trase na desnu obalu rijeke Bosne izbjegnuti su uticaji u područje Stavaka i Zavučenica. Po prelasku rijeke Bosne. Na dionici Osječani Gornji – Trnopolje. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 210 . Mala Bukovica i Prisada javi će se uticaji na gubitak staništa i ograničenje slobodne migracije. 5. a koji se odvija na putu rješava se. Organizacije koje se bave lovstvom na ovom području. mjerama koje se koriste u fazi projektovanja. Ove mjere se ne odnose samo na put. a takođe je povećanjem udaljenosti od rijeke Bosne je smanjen uticaj na radove u lovnom gospodarstvu.12. promjene koje su manje od 1 dB ne smatraju se značajnim promjenama. Jedinica za mjerenje nivoa buke je decibel (dB) koji se bazira na logaritamskoj tablici. Općenito. To u praktičnom smislu znači da će se na primjer intenzitet udvostručenog izvora (npr. Istraživanja izvršena u Evropskoj Zajednici otkrivaju da veliki dio stanovništva osjeća nelagodnost zbog buke koju izaziva cestovni saobraćaj. U zoni Rudanke obzirom na položaj trase kao i planiranog čvorišta. U dijelu trase na području Šušnjare. te je potencijalna opasnost za divljač i saobraćaj veća. S druge strane. koja predstavljaju kvalitetna staništa za sitnu divljač i močvarice. izgradnje i eksploatacije puteva. Na dionici Kotorsko – Rudanka trasa je uz rijeku Bosnu i direktno zahvata pojas značajan za obitavanje i reprodukciju ptica močvarica. do Osječana Gornjih. zbog opasnosti za saobraćaj). trasa prolaze kroz Prnjavor polje i dalje Jabučnik. Problem uticaja buke koju prouzrokuje saobraćaj. udvostručeno opterećenje saobraćaja) pokazati kao povećanje od +3 dB. Postavljanjem trase uz već izgrađene putne komunikacije omogućena je bolja komunikacija kretanje divljači. sa strane receptora.

1. Najbitniji faktori širenja buke su: • Vrsta izvora (tačkasti ili linearni) • Udaljenost od izvora • Atmosferska absorpcija • Vjetar • Temperatura i temperaturni gradijent • Preprijeke. Buka motornih vozila nastaje od rada motora.12. tokom kočenja motorom.120 dB(A) pneumatski čekić 90 . Buka od puta nastaje zbog trenja na kontaktnoj tački puta i gume motornog vozila i doprinosi ukupnom nivou saobraćajne buke. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 211 .110 dB(A) restoran pun gostiju (unutra) 65 . Izgradnja i održavanje u suštini zahtjevaju korištenje teške mehanizacije koja u toku operativnog rada doprinosi povećanju nivoa buke na gradilištu. (b) trenje između vozila i površine puta (c) ponašanje vozača (d) aktivnosti izgradnje i održavanja. Primjeri nivoa buke uobičajenih zvukova u okolišu jesu: • • • • • • • • • sirena hitne pomoći na tri metra 140 dB(A) uzlijetanje avion na 100 metara 110 .60 dB(A) tihi dnevni boravak 30 . na loše održavanim putevima i u “stop and go” uslovima odvijanja saobraćaja. postoji konvencija da se koristi krivulja podešavanja frekvencije (krivulja A) kako bi se dobila mjera za nivo buke koji je nezavisan od frekvencije (označen kao dB(A)). puštanja glasne muzike i kod naglih polazaka i kočenja motornog vozila. Loše održavanje motornih vozila doprinosi povećanju emisije nivoa buke na putevima.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Pošto su ljudska bića osjetljiva na zvukove. ovi faktori se moraju uzeti u razmatranje.30 dB(A) tihi vrt 30 dB(A) 5.65 dB(A) normalan razgovor 40 .75 dB(A) biro sa mnogo službenika (unutra) 60 . sistema vješanja i najveća je tokom ubrzanja motornog vozila na usponima. poput barijera ili zgrada • Absorpcija tla • Refleksija • Vlažnost • Padavine Kako bi se dobili reprezentativni rezultati mjerenja. Odredbama su često određeni uslovi za svaki od navedenih faktora. transmisije. ispušne cijevi.40 dB(A) tiha spavaća soba noću 20 . Buka otpora je najveća kod velikih brzina i kočenja motornog vozila. Ponašanje vozača doprinosi povećanju buke kod korištenja sirene. Izvori buke na autoputu Buka na putevima ima četiri glavna izvora: (a) motorna vozila. što zavisi od njihove frekvencije. Nivo zavisi od vrste i stanja guma i kolovoznog zastora.

predviđeno je da se opterećenje saobraćaja na postojećim putevima smanji u odnosu na tekuće na nekim dionicama i za oko 400%. će se definisati na bazi podataka monitoringa nivoa buke u toku eksploatacije autoputa. što znaći i smanjenje nivoa buke od -6. Pretpostavljajući da se napravi nikakav napredak vezan za smanjenje buke na putevima ili kod vozila. godinu. Sa izgradnjom autoputa. Prema tome. 5.000 vozila u 2013. Tabela 5. odnosno Zakon o buci i kvalitetu zraka. standardi koji će se primjenjivati za autoput lot 1 postavljeni su od strane Kantona Sarajevo. godine u Tabeli T. Uticaji buke Buka koja nastaje na putevima djeluje na okoliš kroz koji put prolazi i doprinosi degradaciji kvaliteta življenja i ometa divlje životinje.0 dB(A) bez izgradnje autoputa. Postojeći i budući uticaj buke na postojećoj putnoj mreži Ako se dnevno opterećenje saobraćaja kreće od 4. Kvalitet življenja se smanjuje kod izlaganja buci kako psihološki tako i fiziološki.Potreba za dodatnim mjerama za zaštitu od buke. može se smatrati da je uticaj od saobraćajne buke u naseljima duž postojećih putnih pravaca (dionice puta M5 i puta M17) dosta neujednačen i na nekim dionicama visok. Vibracije koje nastaju rezonancom odvijanja saobraćaja mogu imati štetne posljedice na objekte u blizini puta. godine. Službene novine Kantona Sarajevo Br.000 do 20. Ovo je veoma važno kada su u pitanju kulturnoistorijski objekti koji nisu projektovani da podnose takve uticaje. kreira komunikacijske probleme i dovodi do povećanja stresa kao i sa tim povezanim uticajim na zdravlje.12-1: Dozvoljeni nivoi vanjske buke prema regulativi RS Studija uticaja na okolinu – Lot 1 212 . Posebno u mjestima koja leže neposredno pored autoputa.5.12. Postojeći put tangira ili prolazi kroz naselja.12-01. Ugroženi stambeni objekti poredani su i duž puta M5 i M17 na gotovo 60% dužine putne dionice. godini. 29 decembar 1989 godine) u RS u Tabeli T. ometa spavanje i može doprinjeti smanjenju efikasnosti učenja djece. Sa jedne strane doći će do rasterećenja lokalnih saobraćajnica a samim tim i smanjenja nivoa saobraćajne buke a sa druge strane povišenje nivoa buke usled eksploatacije autoputa. Izgradnja autoputa će biti od koristi za situaciju sa bukom na većini postojećih dionica.4. osim predviđenih. Kao relevantna regulativa primjenjuje se pravilnik o dozvoljenim granicama inteziteta zvuka i šuma iz 1989 godine (službeni list SRBiH.3. Izgradnja autoputa na lotu 1 će dovesti do preraspodjele dijelovi saobraćaja sa postojeće mreže na novu mrežu i usloviti smanjenje nivoa buke u naseljenim zonama duž trase mreže bez investicije. proračunati nivo buke za 2013 će se povećati između 1. To će zavisiti i od stvarne stope rasta saobraćaja.12-02. Hronično izlaganje buci može biti uzrok nastajanja mučnina.5. tekući nivo buke će se povećati za oko +2. Uticaj budućeg rasta saobraćaja će za posljedicu imati dvojako dejstvo. 5.12. Ometanje divljih životinja nastaje zbog plašenja životinja da pređu put na kojem se odvija saobraćaj.1999.12.2. Zbog toga putevi postaju barijere regularnog odvijanja seljenja divljih životinja iz jednog područja u drugo.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 5. 95/99. Ekološki standardi za nivoe uticaja buke Do današnjeg dana standardi za nivoe buke nisu specificirani od strane Vlade Bosne i Hercegovine. bit će potrebno unapređivanje mjera ublažavanja. Sa predviđenim rastom saobraćaja od 62% do 2013.0 dB(A). Buka može dovesti do slabljenja čujnog organa sa privremenim i trajnim smanjenjem sluha. Sa predviđenim rastom saobraćajnog opterećenja.3 dB(A) i 6 dB(A) za 2042. maj 28.

skladišno. 2) vršni nivoi L10 i L1 su oni nivoi buke. u ovoj studiji. zanatsko. Primjenjeni standardi od 60/50 dB(A) mogu se porediti i sa onima koji se primjenjuju prema WHO propisima (Svjetske Zdravstvene Organizacije) i propisima Zamalja Evropske Zajednice. skladišta bez teškog transporta Poslovno.00 sati. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 213 . vaspitno-obrazovanje i zdravstvene institucije. poslovni i trgovački centri. Zbog toga. Tabela 5. koji su prekoračeni u trajanju od 10% odnosno 1% ukupnog vremena mjerenja. saobraćajnapodručja bez stanovnika U vrijeme noć 40 40 45 50 60 70 Vršno vrijeme 60 65 70 75 80 85 45 50 55 60 65 70 Znajući da ruralna naselja duž trase imaju mješani karakter kako stambene tako i privredne upotrebe. javne zelene i rekreacione površine Trgovačko. U slučajevima kada objekt ili objekti pripadaju I. servisno i saobraćajno područje bez stanova Područje Namjena područja noć 40 40 45 L10 55 60 65 L1 60 65 70 45 50 55 IV V VI Napomena: 60 65 70 50 60 70 70 75 80 75 80 85 1) u smislu ovog pravilnika dan je od 06. skadišta. lječilišno Turističko.12-2: Dozvoljeni nivoi vanjske buke prema regulativi BiH Standard vanjske buke u dB(A) Područje Namjena područja U vrijeme dan I II III IV V VI Bolnice Turističko i rekreativno područje Isključivo stambeno i obrazovna područja Mješana stambena i privredna podučja u blizini saobraćajnh Uglavnom privredni.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Najviše dozvoljeni nivoi vanjske buke (dBA) Ekvivalentni nivoi Vršni nivoi Leq dan I II III Bolničko. standardi buke koji se primjenjuju za ocjenu uticaja buke iznose 60 dB(A) u toku dana i 50 dB(A) u toku noći. poslovno. javna Industrijsko područje. administrativni. trgovačko. stambeno i stambeno uz saobraćajne koridore. rekreacisko. upravno. a noć od 22. servisno (komunalni servis) Industrijsko.00 do 06. odnosno perioda dan ili noć. II ili III grupi nivo dozvoljene buke se je određivao za pripadajuću klasifikaciju zone.00 do 22.00 sati. oporavilišno Čisto stambeno. u daljem tekstu se koristi klasifikacija zone IV za naseljena mjesta duž autoputa.

Rezultati označavaju uticaj buke na objekte koji su locirani u blizini16 autoputa. Nivo buke u toku noći će preći standardnu vrijednost od 50 dB(A) u blizini autoputa.). Za procjenu predviđenog uticaja buke. 16 17 Analizirani su nivoi buke 200m lijevo i desno od ose autoputa. Po svom značaju.1) koji se koristi kao standardni softver za izračunavanje buke u Njemačkoj i ostalim zemljama Evropske Zajednice. Nacrti naselja sakupljeni su iz više izvora: npr. izvršeno je ispitivanje modeliranja buke putem “SoundPLAN” softvera (Verzija 6. projektovanu brzinu i sl. Što se tiće kolovoza. Uticaj buke bez mjera za zaštitu od buke Saobraćaj na autoputu će izazvati emisije buke na veoma visokom nivou. Kartama buke prikazana su dva scenarija. 5. a drugi situaciju sa mjerama zaštite. Topografkse karte i satelitski snimci iz 2005. zbog predviđenog PGDS-a. Konturne linije buke u toku noći prikazane su na kartama buke. S obzirom na ove činjenice problematici vibracija posvećena je odgovarajuća pažnja u smislu kvantifikacije mjerodavnih pokazatelja i procjene mogućih negativnih posljedica. Radi toga. s obzirom na ograničenost prostornog dejstva. Detaljan proračun nivoa buke i mjera zaštite za LOT1 će biti urađen na osnovu Idejnog projekta lota 1 u Idejnom projektu zaštite od buke. Osnovni uslovi koji su korišteni jesu kao što slijedi: • • • • • Predviđanje opterećenja saobraćaja za obilaznicu u godini 2013 prema podacima koji su specificirani u Saobraćajnoj studiji-završni izvještaj. ovaj kriterijum je manje izražen u odnosu na buku i aerozagađenje ali u određenim situacijama može pretstavljati relevantnu činjenicu u smislu negativnih uticaja. Profil autoputa je određen u Idejnom rješenju. Prvi scenario prikazuje kartu buke za situaciji bez mjera zaštite. RLS usvaja dan od 06-22. Karta buke bez mjera zaštite dobivena je na osnovu proračuna koji analizira situaciju sa izgradnjom autoputa u 2D. buka će imati negativan uticaj na naselja koja se nalaze duž planirane trase. nivoi buke u toku noći su korišteni kao kriteriji pošto je standard buke u toku noći restriktivniji od standarda za nivo buke u toku dana. PGDS je preuzet iz Saobraćajne studije kao i odnos dnevnog i noćnog saobraćaja i procjentualnog učešća teretnih vozila u saobraćajnom toku. Metod izračunavanja je uzet iz „Smjernica za kontrolu buke izazvane od strane cestovnog saobraćaja“ – RLS 90 izdate od strane Njemačkog Ministarstva transporta (1990).12. Za identifikaciju ugroženih područja. godine. Karakteristike autoputa podrazumjevaju definisanje dnevnog i noćnog perioda17 i standarda koji se koristi kod računanja nivoa buke. a noć od 22-06 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 214 .13 Uticaj vibracija Vibracije su takođe jedan od kriterijuma koji karakteriše odnos autoputa i životne sredine i nastaju kao posljedica oscilatornih kretanja vozila kod odvijanja putnog saobraćaja. Karta buke bez mjera zaštite je odredila moguću dužinu zaštitnog akustičnog zida kod naseljenih područja koja su ugrožena uticajem buke zbog toga što je nivo buke veći od standarda za buku u toku noći.5. Specifikacije autoputa su uzete iz Idejnog rješenja (na primjer: poprečni profil autoputa. a koji su dati u Poglavlju 4 ove studije. koristit će se alsfalt beton.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 5.

Efekti vibracija na čovjeka ogledaju se kroz direktna mehanička dejstva promјenljivog ubrzanja na pokretne delove čovečjeg tela kao i kroz sekundarna biološka i psihološka dejstva usled nadražaja i oštećenja nervnih receptora.20 Retke vibracije 4 0.15) 0. Problematika regulative u domenu vibracija nastalih od putnog saobraćaja pokriva se za sada opštom regulativom iz domena vibracija i njihovog uticaja na ljude i objekte.20 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 215 . Standard koji u smislu objektivne ocene pruža mogućnosti valorizacije uticaja vibracija izazvanih saobraćajem na objekte i ljude je DIN 4150.2) 0. Normirane vrijednosti Svaka analiza problematike vibracija nastalih od putnog saobraćaja svoju konačnu interpretaciju mora naći u okvirima postojeće regulative kojom se definišu maksimalno dozvoljeni nivoi pojedinih pokazatelja.. u zavisnosti od tipa vozila kreću od 1. Budući da u ovom domenu ne postoji verifikovana nacionalna regulativa za potrebe analize uobičajeno je korišćenje internacionalnog standarda ISO 2631 i DIN 4150. Generisane vibracije su u suštini posljedica vibriranja tri glavna sistema koja se mogu opisati kao: sistem vozila kao cjeline čije se sopstvene frekvecije. sistem pojedinačnih konstruktivnih sklopova koji osciluju na mnogo višim frekvencijama. niska gradnja seosko područje mešovito područje centralne zone Vreme dan noć dan noć Ustaljene Vibracije 0. Tabela T. S obzirom na prirodu ovog istraživanja i zahtjeve u pogledu procjene uticaja na ljude i objekte kao osnova za valorizaciju uzete su granične vrijednosti definisane standardom DIN 4150 definisane u tabeli T.30 (0.) sa sopstvenim frekvencijama od 10 .20 Hz. brzina i pomjeranje). Osnovnu prirodu vibracija generisanih od putnog saobraćaja daju vibracije nastale oscilatornim kretanjem vozila kao cjeline.15 8 0.15 (0.parametra prema DIN 4150 KB . sistem elastično obešenih masa (točkovi.10 Hz. U okviru ovog standarda definisane su krive dozvoljenih nivoa vibracija (ubrzanje. Standard 2631 je danas verovatno nejprihvatljiviji dokument koji pokriva opštu problematiku vibracija.13-01: Vrijednosti KV . vikend naselja.2 (0.13-01. osovine ..5. Specifičnost ovog standarda je što pokriva široki spektar uzročnika vibracija obuhvatajući tako i vibracije nastale od putnog saobraćaja. Negativne posljedice vibracija na građevinske objekte ogledaju se prvenstveno u zamoru materijala koji dovodi do skraćenja vijeka njihovog trajanja.1) 0. 5.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Oscilacije vozila koje nastaju kao posljedica kretanja preko neravnina na kolovozu prouzrokuju pojavu vertikalnih dinamičkih reakcija na kontaktnoj površini pneumatika i kolovoza koje su generatori vibracija u tlu a koje se prostiru najviše u vidu površinskih talasa izazivajući negativne posljedice na ljude i objekte.vrijednosti Namjena prostora čisto stambeno. opšte stambeno.

2.brzina vibracija u mm/sec W .40 0. i moguće negativne posljedice koje se mogu pojaviti u toku eksploatacije. e -αd gdje je: Studija uticaja na okolinu – Lot 1 216 . kao i preimenom propisane količine eksploziva prilikom izvođenja rdova. transmisije i imisije posvećena je odgovarajuća pažnja srazmjerna saznanjima o ovom fenomenu i njegovom značaju u konkretnim uslovima.13.4 4 .1.6 0. u toku izgradnje postoji mogućnost pojave negativnih uticaja od vibracija prilikom miniranja.karakteristika mjerodavnog saobraćajnog toka a.0. Osnovni metodološki postupci proračuna Da bi ocjena o negativnom uticaju vibracija izazvanih od saobraćaja bila objektivna neophodno je doći da pokazatelja koji će u funciji od konkretnih lokacijskih karakteristika omogućiti formiranje takve ocjene.3 0. Veličina vibracija zavisi od karakteristika saobraćajnog toka. karakteristika površine kolovoza.12 0.4 Zaključak o uticaju vibracija generisanih od putnog saobraćaja na ljude i objekte biće donet uvažvajući predhodno definisane granične vrijednosti i pokazatelje koji će biti sračunati za karakteristične preseke a u funkciji od konkretnih lokacijskih uslova koji karakterišu prirodu emisije i transmisije. problematici emisije. 5.15 .3 12 0.konstante koje zavise od neravnosti kolovoza Slabljenje vibracija sa rastojanjem definisano je na osnovu zakonitosti: V = (Vo / d ) . Ovo može biti izbegnuto primjenom potrebnih tehnika miniranja. karakteristika tla izraženih preko koeficijenta prigušenja i drugih karakterističnih prostornih odnosa koji se pojavljuju na putu transmisije od izvora do prijemnika. Kao mjerodavni pokazatelj za sve analize u okviru ovog studijskog istraživanja usvojena je brzina vibracija (mm/sec) koja po svojoj prirodi predstavlja izvod pomjeranja po vremenu.2.13. Uticaji u toku eksploatacije S obzirom na sve istaknute činjenice. b . 5.4 12 0.1. Opšti model korišćen za proračun pokazatelja podrazumijeva zakonitost za brzinu vibracija na ivici spoljašnje saobraćajne trake puta u obiliku : V= a W b (mm/sec) gdje je: V .1 do 0. Za procjenu negativnog uticaja vibracija na ljude i objekte proračun mjerodavnih pokazatelja urađen je na karakterističnim profilima na kojima se takve uticaje moguće očekivati.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Trgovačka zona (uključeni i biroi) Industrijska Područja Ostala područja posebne namjene dan noć dan noć dan noć 0. Uticaji u toku izgradnje Obzirom na karakteristike sredine u kojoj se gradi.13. 5.1 do 0. bilo na otvorenom bilo u tunelima.4 0.6 0. a uvažavajući značaj obilazne saobraćajnice.

Odnos trase prema naseljenim mjestima i putnoj mreži Autoput Koridora Vc predstavlja centralni transportni koridor kroz Bosnu i Hercegovinu od sjeverne do južne granice sa Republikom Hrvatskom i u našoj zemlji čini kičmu drumskog saobraćajnog sistema. S obzirom na prirodu uticaja negativne posljedice se posmatraju u odnosu na ljude i objekte.14. Uticaj vibracija na objekte i okolinu nije izražen i u planskom periodu se zbog vibracija ne očekuju bilo kakva oštećenja. Konkretne vrijednosti za koeficijent prigušenja usvajaju se u funkciji od karakteristika tla.367 1.241 0.055 75 0.3. 5.2.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Vo .13-01.1 Uticaji u toku izgardnje 5. Proračun u granicama uticajne zone Za karakterističan presek planiranog autoputa izvršen je proračun brzina vibracija na različitim rastojanjima od ivice puta koristeći odgovarajući programski paket.13.koeficijent prigušenja Za potrebe konkretnog proračuna koeficijenti a i b usvojeni su kao vrijednosti koje karakterišu kolovoznu površinu sa ravnošću koja je definisana standardom za zastor fleksibilnih kolovoznih konstrukcija kod puteva magistralnog značaja. regionalnih i lokalnih cesta kao i magistralnom željezničkom dvokolosječnom prugom Modriča-Doboj i Doboj Studija uticaja na okolinu – Lot 1 217 . Procjena negativnog uticaja izvršena je u odnosu na vrijednosti koeficijenta KV (DIN 4150) u kom smislu su i mogući sljedeći zaključci: Dozvoljene vrijednosti koeficijenta KV su prekoračene samo na ivici kolovoza na većim rastojanjima dobijene vrijednosti su niže od dozvoljenih.13. 5.13-01: Rezultati proračuna vibracija za autoput Svilaj –Doboj Jug Saobraćajnica: Autoput u Koridoru Vc vrdnost parametra KV određena prema standardu DIN4150 rastojanje [m] V [mm/sec] KV 0 2. Uticaj na infrastrukturu 5.1. Koridor se svojim najvećim dijelom proteže dolinom rijeka Bosne i Hercegovine pri čemu dolazi u koliziju sa postojećom mrežom magistralnih.504 25 0.1.2.001 0 300 0 0 5.153 50 0. U okviru dobijenih podataka sračunat je i odgovarajući koeficijent KV ( DIN 4150) na osnovu koga je moguć i direktni uvid u posljedice.14.2. Rezultati proračuna i analiza Na osnovu podataka dobijenih analizom problematike vibracija mogu se donijeti zaključci o mogućim negativnim posljedicama u okviru prostora koji je u zoni uticaja planiranog autoputa.brzina vibracija na ivici kolovoza d .14.023 100 0. Podaci koji su dobijeni proračunom mjerodavnih parametara prikazani su u okviru tabele T.5.016 0.036 0.rastojanje α .010 200 0. Tabela 5.087 0.

33 36.5 6.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija -Sarajevo.0 56.1 44.4 35.5 2. Mreža puteva u prostoru koridora neće se značajnije izmijeniti. Do granice sa opštinom Doboj trasa ide nenaseljenim područjem prelazeći rijeku Bosnu na još dva mjesta.1 km.6 134.6 53. Na ovom potezu (od entitetske granice do rijeke Bosne) trasa autoputa presjeca tri lokalna puta i magistralni put M-17. Do entitetske granice trasa autoputa od mjesta Vrbovački Lipik prolazi nenaseljenim područjem. Opština Modriča Na području opštine Modriča trasa autoputa prati koridor postojeće željezničke pruge u prostoru koji je rezervisan za novu trasu pruge.1 16.2 278.3 15.4 31.1 i u opštini Vukosavlje nalazi se u zoni neposrednog uticaja i to dužinom od 4.8 0.8 60.0 17.4 18. Magistralni put M14.59 78. U prostoru opštine Odžak iu zoni neposrednohg uticaja nalazi se magistralni put M14. Trasa autoputa položena kroz opštinu Odžak ne ugrožava prostorni razvoj naseljenih mjesta.9 4.4 54. koji preuzima autuput.6 158. Tabela 5.4 km. sa oko 500 stambenih objekata.5 23.1 4.12 31. Tangirajući istočni dio ovog naselja trasa ide prema rijeci Bosni gdje prelazi na teritoriju opštine Modriča.-01: Pregled drumske magistralne i regionalne mreže za prostor neposrednog uticaja u opštinama Dužina magistralni h puteva (km) Dužina magistralnih puteva (km) u zoni neposrednog uticaja (km) Dužina regionalni h puteva (km) Dužina regionalnihh puteva u zoni neposrednog uticaja (km) Ukupno mreža u zoni neposrednog uticaja (km) Opština Ukupno mreža (km) Odžak Vukosavlje Modriča Doboj Usora 22.4 5.0 17.3 0. ali izgradnjom osnovne trase autoputa će biti rasterećene izvorno ciljnim i tranzitnim prometom. na području opštine Odžak od regionalnih puteva u zoni neposrednog uticaja na autoput je regionalni put R464a dužinom od 15. Od ovih naselja trasa dalje ide južno kroz nenaseljena područja sve do novoizgrađenog stambenog naselja Jakeš.7 2. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 218 .5 113.1 km.7 Opština Odžak Trasa autoputa položena je zapadnim dijelom područja opštine od rijeke Save (granica sa Republikom Hrvatskom) između mjesta Svilaj i Novi Grad do entitetske granice sa Republikom Srpskom.8 6.1 u dužini od 16.6 113.3 0. Od željezničke stanice Vranjak trasa autoputa prelazi preko rijeke Bosne i odvija se od koridora željezničke pruge.0 2.9 2.4 37. Opština Vukosavlje Od entitetske granice autoput je položen uglavnom kroz nenaseljena područja do naselja Tuk i Jezero između kojih prolazi neugrožavajući njihov prostorni razvoj.14.6 165. Trasa ide nenaseljenim područjem i tandigra regulisani kanal Svilaj-Potočani do mjesta Vrbovački Lipik. uklapa se u njega ne dirajući novoizgrađeno stambeno naselje Dobor.

Opština Usora Trasa autoputa položena je dijelom opštine koji graniči sa opštinom Tešanj. Na ovom potezu trasa uglavnom ide kroz nenaseljena područja. autoput je položen istočno od ovih naselja rubno na granici sa opštinom Tešanj i ne ugrožava njihov prostorni razvoj. Na području opštine Doboj u zoni neposrednog uticaja nalazi se 35. dok na magistralni put M4 otpada 4. uz lijevu obalu rijeke Tešanjke. Osječani. Manji dio na području opštine Usora i opštine Doboj – jug. ta dionicau punij dužini nalazi se u zoni neposrednog uticaja na autoput.1.6 km. u postojećoj situaciji je korišten kao izvorište podzemnih voda (aluvion se prihranjuje iz rijeke Bosne) za snabdijevanje vodom naselja uz njen tok. izlazi iz tunela kod naselja Prisade pa opet ulazi u tunel do Entitetske grnaice. 5. donji tok rijeke Bosne. Na području opštine Modriča u zoni neposrednog uticaja nalazi magistralnih puteva u dužini od 18. pripadaju slivu rijeke Usore (koja je podsliv rijeke Bosne). dok je ostatak magistralni put M14.3 km. Opština Doboj Trasa autoputa na području opštine Doboj položena je između magistralnog puta M-17 Bosanski Šamac – Doboj i rijeke Bosne i na ovom potezu prolazi kroz nenaseljeno područje. U zoni neposrednog uticaja na području opštine Modriča nalazi se i regionalni put R465 i to dužinom od 17. To je i bio razlog da su se Studija uticaja na okolinu – Lot 1 219 . Magistralni put M4 dijelom prolazi kroz opštinu Usora i to u dužini od 2.2 km na magistralni put M17(E73). Trnjani i Grapska.1. pri čemu najveći dio i to 11.2.5 km. Trasa autoputa kroz opštinu Doboj ne ugrožava prostorni razvoj naseljenih mjesta koja tangira ili prolazi u neposrednoj blizini njih. a od naseljenih mjesta tangira mjesto Kožuk. prvenstveno zbog činjenice da je riječna dolina potpino urbanizovana.14. U odnosu na naseljena mjesta Brkovići i Tokme. Prelaskom preko rijeke Bosne (kod željezničke stnaice Grapska) trasa autoputa kod naseljenog mjesta Pločnik ulazi u tunel. pa je trasa poloćena uz postojeću prugu čime je omogućeno usmjeravanje grada ka reci i smeštanje autoputa unutar koridora koji je već duže vrijeme u ekploataciji železnice. Sa stanovišta hidroenergetskog potencijala sliv rijeke Bosne je relativno slabo izučavan. odnosno podslivu rijeke Bosne. Južno od naselja Majevac trasa planiranog autoputa prelazi rijeku Bosnu i ide uz koridor željezničke pruge i magistralnog puta M-17 do željezničke stanice Grapska gdje opet prelazi preko rijeke Bosne. Opština Doboj-Jug Od entitetske grnaice trasa autoputa prolazi manjim dijelom kroz ovu opštinu i položena je kroz nenaseljeno područje.7 km magistralne mreže pri čemu najveći dio otpada na magistralni put M17. Sa vodoprivrednog aspekta.9 km. od Doboja do ušća u rijeku Savu. Odnos trase prema vodoprivredi Područje neposrednog uticaja izgradnje autoputa generalno pripada slivu rijeke Save.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Trasa autoputa kroz opštinu Modriča ne ugrožava prostorni razvoj naseljenih mjesta osim naselja Dobor.

14. na rijeci Bosni nizvodno od Doboja interesantna je izgradnja 4 cijevne hidroelektrane. pažnja je posvećena uticaju autoputa na primarne objekte gradskih vodovodnih i kanalizacionih sistema (postojećih i planiranih glavnih cjevovoda. Vukosavlje. U cilju snabdjevanja potrošača el. kolektora. u donjem toku rijeke Usore moguća je izgradnja manjih cijevnih hidroelektrana: HE Kovanići. Navedena ukrštanja trase auto-puta Vc i Studija uticaja na okolinu – Lot 1 220 . rezervoara. Planirana trasa autoputa Vc na području Odžaka. Proces urbanizacije i izgradne saobraćajne infrastrukture (putevi i željeznička pruga) je limitirao izgradnju većih objekata za korišćenje voda i energetskog potencijala ovog vodotoka. U Osječanima postojeća trafo-stanica 110/h kV nalazi se uz planiranu trasu puta Vc dok su u ostalim mjestima postojeće trafo-stanice udaljene od planirane trase Vc.14. HE Jelići. HE Mičića i HE Modriča. HE Rošulje. energije priključeni su na elektroenergetski sistem RS. Doboj – Osječani – Derventa i Doboj – Teslić. Također.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija u toj dolini do sada gradile termoelektrane (TE Kakanj) a ne hidroelektrane. što ukazuje na potrebu primjene određenih tehničkih rješenja izmještanja ovih cjevovoda kroz denivelacione prolaze predviđene za izmiještanje lokalnih puteva.1.1. kao i zona pozicija većih melioracionih kanala. Odnos trase prema elektroenergetskom sistemu Proizvodni kapaciteti Na dijelu trase budućeg autoputa Vc koji prolazi kroz opštinska područja Odžak. ukupne snage 51. postrojenja za tretman otpadnih voda). U donjem toku. Ukrštanje trase auto-puta Vc sa 35 kV vodovima Planirana trasa auto-puta Vc na području Elektrodistribucije Doboj prolaziće ispod trasa 35 kV dalekovoda: Miljkovac – Bukovica i Miljkovac – Jelah. Ukrštanje planirane trase auto puta Vc sa 110 kV vodovima. 5. Pored toga. 5. odnosno BiH. Planirana tasa auto-puta Vc na području opština Odžak. Odnos trase prema vodosnabdijevanju i vodnoj infrastrukturi Trasa autoputa je zadovoljila postavljene kriterije izbjegavajući trasiranje kroz područja postojećih i planiranih zona izvorišta vode za piće. Sagledavajući relevantne faktore može se generalno zaključiti da iygradnja autoputa može imati samo povoljne uticaje sa aspekta vodoprivrede. Modriče i Doboja na više mjesta ukrstiće postojeću elektroenergetsku mrežu naponskih nivoa od 0.6 MW. nizvodno od Doboja analizirana je izgradnja manjih zagatnih stepenica bez značajnijeg akumuliranja voda.6 GWh električne energije: HE Doboj. odnosno 312. planiranih akumulacija. HE Kotorsko. Modriča i Doboj ne postoje proizvodni elektroenergetski kapaciteti.4 do 400. energijom na ovom dijelu trase puta Vc instalirane su 110/h kV trafostanice u Odžaku.4. Modriča i Doboj prolaziće ispod postojećih 110 kV vodova: Gradačac – Modriča – Derventa. Evidentan je prelazak trase autoputa preko dovodnih cjevovoda manjih kapaciteta. Osječanima i Doboju 1 i 2. Na pomenutom području potrošači el. Modriči.3. Sa stanovišta energetskog korišćenja voda.

prema glavnom projektu autoputa i stanja na terenu. s obe strane planirane trase auto-puta izgraditi nove distributivne trafo-stanice.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija postojećih 35 kV dalekovoda izvesti postavljanjem na određenu udaljenost od autoputa odgovarajućih zateznih željezno-rešetkastih stubova s obe strane puta i na taj način izvršiti podizanje vodova iznad autoputa na propisima traženu visinu. ne postoje izgrađene instalacije za transport gasa.14. S obzirom da izgradnjom auto puta postojeći potrošači ne smiju ostati bez eleketrične energije. kroz koje prolazi trasa autoputa. Realizacija ovog projekta je već u toku. kako je to ucrtano u grafičkom prilogu. Kod izrade urbanističko-tehničkih uslova na licu mjesta izvršiće se snimanje postojećih energetskih mreža i za svaki slučaj ukrštanja autoputa Vc sa energetskim vodovima izradiće se detaljni urbanističko-tehnički uslovi i propisati detaljne uslove ukrštanja.1.4 do 400 kV uradiće se paralelno sa uslovima auto-puta.5.1. na području kroz koje prolazi trasa autoputa. Posavina.14. Prostornim planom Republike Srpske predviđena je gasifikacija njenog sjevervog dijela (Sembrija. priključne 20(10) kV dalekovode i novu NN mrežu za one objekte koji ostanu bez električne energije prilikom izgradnje auto-puta Vc. 5. Kablovi su položeni uz putni pojas direktno u zemlju – rov na dubini od 60 do 80 cm. Lijevče-polje. Kako propisi ne dozvoljavaju polaganje NN mreže ni preko ni ispod auto -puta postojeća NN mreža se mora ukloniti sa planirane trase auto-puta. Trasa gasovoda. Kod izrade urbanističko-tehničkih uslova na licu mjesta izvršiće se snimanje postojeće telekomunikacione mreže i za svaki slučaj ukrštanja autoputa Vc sa telekomunikacionim kablovima izradiće se detaljni urbanističko-tehnički uslovi i propisati detaljne uslove Studija uticaja na okolinu – Lot 1 221 . što je prikazano na grafičkom prilogu. Odnos trase prema sistemu za transport gasa Na posmatranom području. Knež-polje). Modriče i Doboja. preuzeta je iz Studije trase gasovoda “Sava” i predstavlja okvirnu trasu koju treba uskladiti sa usvojenom trasom autoputa. 5. a njime je predviđena izgradnja magistralnog gasovoda od Prnjavora Mačvanskog (mjesto priključenja na gasovodni sistem Srbije) do Novog Grada (sa glavnim mjernoregulacionim stanicama na ulazu u sve gradove) te izgradnja distributivnih sistema u gradovima koji budu obuhvaćeni projektom gasifikacije.6. • • Detaljne uslove ukrštanja planirane trase auto puta Vc i postojeće elektro energetske mreže 0. Ukrštanje planirane trase auto-puta sa NN mrežom Planirana trasa auto-puta Vc ukrštaće niskonaponsku mrežu u naseljima kroz koja prolazi. na prostoru između Vukosavlja i Modriče i u naselju Rudanka. Odnos trase prema sistemu telekomunikacija Planirana trasa autoputa Vc će se ukrštati sa optičkim kablom na sljedećim tačkama: zapadno od Odžaka (naselje Potočani). U okviru spomenutog projekta predviđena je izgradnja ogranka magistralnog gasovoda od Kutlovca do Doboja. Ukrštanje planirane trase auto-puta Vc sa srednje naposnkim vodovima Zna se da će planirana trasa puta Vc prolaziti kroz naseljena mjesta distributivnih područja: Odžaka. Prema tome buduća trasa puta Vc doći će u koliziju sa distributivnom 10 (20) kV mrežom to jest trasa autoputa Vc ukrštaće magistralne i otcjepne 10 (20) kV vodove.

5. Međutim obzirom da će razvoj infratsrukture biti nastavljen i nakon izgradnje autoputa treba vršiti potrebne nove procjene eventulanih kolizija novih instalacija i autoputa u koridoru Vc. Na osnovu dosadašnjih saznanja iz oblasti ove problematike za autoputski profil koji je karakterističan za dionicu Svilaj-Karuše treba očekivati za planski period oko 0. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 222 .15.2. Detaljna istraživanja problematike saobraćajnih udesa moraju biti izvršena u okviru saobraćajnih istraživanja. Uticaji u toku eksploatacije Obzirom da će se sve kolizione tačke postojeće infrastrukture rešiti u fazi izvođenja radova u toku eksploatacije neće se javiti negativne posljedice po iste.3 nezgode po kilometru godišnje planiranog autoputa.Pored svega gore navedenog. Ukoliko se pretpostavka primjeni na celokupnu dužinu autoputa od Svilaja do Karuša moguće je očekivati oko 20 saobraćajnih nezgoda godišnje. Prema navedenoj procjeni zaključuje se da se na planiranom autoputu ostvaruje može postići dovoljan nivo saobraćajne sigurnosti i da su sa tog stanovišta uticaji u domenu okoline u granicama prihvatljivosti za ovakav objekat.14. 5. Uticaj autoputa sa aspekta saobraćajnih nezgoda Problematika saobraćajnih udesa pretstavlja jedan od značajnih kriterijuma kojima se opisuje odnos planiranog autoputa prema okolini. Takođe su prikazane i lokacije poštanskih centara i pošti. na grafičkom prilogu su prikazane lokacije regionalnih i lokalnih telefonskih centrala.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija ukrštanja.

. usisavanjem.U sklopu opšte razvojne politike obezbediti doskledno poštovanje regulative od šireg značaja u pogledu graničnih vrijednosti pojedinih uticaja kao i regulative o karakteristikama voznog parka u pogledu nivoa buke i kvaliteta izduvnih gasova.Obezbediti pretpostavke za konstantno praćenje stanja životne sredine u zoni planiranog puta obezbeđivanjem podataka koji su dobijeni mjerenjima na terenu.tehničke mjere zaštite.). . .Obezbediti pretpostavke za kontinualno održavanje auto puta. podatke koji su dobijeni u okviru analize uticaja kao i lokalne prostorne uslove koji bitno određuju moguće akcije.U koliko dođe do havarije vozila koje nosi opasni teret u praškastom ili granularnom stanju.posebne mjere.opšte mjere zaštite životne sredine. mjere zaštite životne sredine su sistematizovane u nekoliko osnovnih grupa: .0 OPIS MJERA ZA UBLAŽAVANJE EFEKATA NA OKOLINU S obzirom na predhodne zaključke za određene uticaje je neophodno preduzeti određene mjere zaštite kako bi se moguće negativne posljedice svele u prihvatljive granice. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 223 .Obezbediti blagovremene planove za održavanje puta u zimskim mesecima pri čemu treba posebno razmotriti mogućnosti da se minimizira korišćenje natrijum hlorida.Za postupke zimskog održavanja neophodno je uraditi posebne operativne planove vodeći prvenstveno računa o zaštiti voda i tla a zatim i o globalnim problemima zaštite životne sredine. .Put je potrebno opremiti odgovarajućom horizontalnom i vertikalnom signalizacijom koja obuhvata sve vidove potrebnih zabrana i obaveštenja. 6. bez ispiranja vodom. . .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 6. . a prvenstveno u smislu sprovođenja adekvatnih mjera zaštite. Ove mjere podrazumijevaju sljedeće aktivnosti: . neophodno je definisati i određene postupke koji se moraju sprovoditi u fazi eksploatacije objekta. Posebne mjere ublažavanja negativnih efekata na okoliš S obzirom na sve zaključke koji su dobijeni u fazi analize uticaja. zaustavlja se saobraćaj i upućuje se zahtjev specijalizovanoj službi koja treba da obavi operaciju uklanjanja opasnog tereta i asanaciju kolovoza.1 Opšte mjere zaštite životne sredine Kompleks opštih mjera zaštite životne sredine obuhvata globalna saznanja iz ovog domena koja su primjerena globalnoj strategiji i lokalnim prostornim uslovima i karakteristikama planiranog puta. čišćenjem. Rasuti praškasti ili granularni materijal se mora ukloniti sa kolovoza isključivo mehaničkim putem (vraćanjem u novu prikladnu ambalažu. .2. 6. itd. Uvažavajući predhodne napomene. .Sve aktivnosti koje su proklamovane u sklopu opšte razvojne politike na nivou države a koje su konkretizovane kroz najviše planske dokumente potrebno je uvažiti u smislu racionalnog upravljanja životnom sredinom za konkretanu dionicu puta.

Mjere zaštite u toku izgradnje 6. Zauzimanje površina Da bi neželjeni efekti bili umanjeni u najranijim projektantskim fazama trebalo bi da se odredi približan broj poseda.) Mjere predviđene u okviru predhodno definisanih postupaka predstavljaju obavezu koja mora biti ispunjena kako bi uticaji puta bili svedeni u prihvatljive granice. sniježni nanosi I sl. Svuda gdje su evidentni manji uticaji dalja analiza treba da odredi kategoriju ljudi. Pregled mogućih mjera radi smanjenja negativnog uticaja u socijalnoj sferi Studija uticaja na okolinu – Lot 1 224 . kuća prodavnica i delatnosti pored puta koje mogu da budu pogođene oduzimanjem. U koliko je tečnost dospela van profila i zagadila tlo sanacija se vrši njegovim uklanjanjem.1.3. Mnoge pijace ili mali ugostiteljski objekti pored puta nisu zvanično organizovane i često ne poseduju dokumentaciju o vlasništvu.1.U toku faze izgradnje izvršiti opremanje sa adekvatnom horizontalnom I vertikalnom signalizacijom. Kako su u okviru ove studije detaljno razmatrani pojedinačni uticaji koji se mogu pojaviti u toku eksploatacije mjere zaštite su sistematizovane za svaki uticaj posebno. privlačnija drugim uticajnijim grupama. zakupu. U nekim nezvaničnim delatnostima nije lako odrediti ko je pogođen ili pak prirodu mogućih dugoročnih uticaja.1.3.1 Stanovništvo 6.1. za takve materije predviđenim deponijama. Prosuta materija se uklanja sa kolovoza posebnim sorbentima. prihodu ili periodu zakupa.U koliko dođe do havarije vozila sa tečnim opasnim materijama. Ovakva procedura pruža prve indikacije o obimu mogućih problema vezanih za zauzimanje zemlje i raseljavanje. 6. odmah se zaustavlja saobraćaj i alarmira nadležna služba i angažuju specijalizovane ekipe za sanaciju havarije. 6.3 Tehničke mjere ublažavanja negativnih efekata na okoliš Kompleks tehnčkih mjera zaštite životne sredine obuhvata sve one mjere koje su neophodne za dovođenje kvantifikovanih negativnih uticaja u dozvoljene granice kao i za preduzimanje određenih mjera kako bi se uticaji u procesu izgradnje minimizirali. .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija . .3.1. Sve materije prikupljene na ovaj način tretiraju se prema posebnim postupcima regeneracije ili se deponuju na. Poseban problem leži u činjenici da je čest slučaj da predviđene mjere kompenzacije ne dolaze do oštećenih posebno ako su alternativna sredstva boljeg kvaliteta nego ona koja su izgubljena pa su tada.Tokom eksplatisanja autoputa obezbijediti stalan nadzor radi sprečavanja posljedica prouzrokovane vremenskim I drugim nepogodama (odroni. zemlje i djelatnosti i mogućnost jednostavnih mjera kojima bi se izbjegli ili ublažili ovi efekti. padajuće kamenje.

uslugama i potencijalima za posao.1. Jednu grupu čine korisnici puta a drugu grupu čine stanovnoici duž puta kao i vlasnici nepokretnosi koje su pod uticajem zbog planirane izgradnje.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela T.1-01 Primjeri mogućih uticaja i akcija za njihovu sanaciju Posljedice Izgubljena kuća i sva zemlja Izgubljena kuća i nešto zemlje (zemlja koja je ostala nije u uslovima za korišćenje) Izgubljena kuća i nešto zemlje (zemlja koja je ostala može da se koristi) Izgubljena kuća. 6. nije izgubljena kuća Izgubljeno nešto zemlje (zemlja koja je ostala može da se koristi). obezbediti kuću i zemlju u novoj oblasti Dati zemlju unutar razumne udaljenosti od kuće ukoliko je to moguće Kompenzovati izgubljenu zemlju Rekonstruisati kuću u toj ili nekoj novoj oblasti po želji vlasnika. nadoknaditi izgubljeni prihod tokom procesa preseljavanja Nema akcije Obezbediti alternativnu lokaciju sa jednakim ili boljim pristupoma. sagraditi kuću I dati zemlju na novom mjestu Preseljavanje posednika. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 225 .3.6. nije izgubio kuću Izgubio prihod od posla koji je obavljao kod kuće (privremno).3. zakupac ili bespravni korisnik Akcije Preseljavanje posednika. Prije početka izvođenja radova napraviti realan plan razvoja alternativnih saobraćajnica za lokalno stanovništvo posebno na mjestima gdje je došlo do prekida postojećih saobraćajnica ili tradicionalnih puteva. zemlja je ostala Izgubljena kuću vlasnik bez zemlje Izgubljena kuća vlasnik je zakupac Izgubljena kuća bezpravna gradnja Izgubljena zemlja ali ne i kuća Izgubljeno nešto zemlje . Obzirom na potrebu za korišćenjem postojećih puteva obaveza je izvođača radova da održava te saobraćajnice. Mjere za umanjenje socijalnih uticaja U konkretnim uslovima jasno se mogu izdvojiti dve osnovne socijalne grupe koje su pod uticajem planiranog autoputa. (zemlja koja je ostala ne može da se korsti).2. kompenzovati gubitak zemlje Rekonstruisati kuću na preostaloj zemlji Rekonstrusitati kuću na novom placu u toj istoj ili novoj oblasti onako kako vlasnik želi Pomoći prilikom nalaženja novog doma u staroj ili novoj oblasti u zavisnosti od želje zakupca Pomoć pri nalaženju novog doma u staroj ili novoj oblasti u zavisnosti od njegove želje Obezbditi zemlju u okviru razumne udaljenosti od kuće. sagraditi kuću I dati zemlju na novom mjestu Obnoviti kuću na preostalom zemljištu. u drugom slučaju preseliti vlasnika.1. ali ne i kuću Izgubio posao koji je obavljao kod kuće ili posao Izgubio je poslovnu lokaciju.

2. Mjere zaštite u fazi eksploatacije Upoređenje efekata izgradnje u jednom i drugom slučaju dovodi do saznanja o koristi po socijalno okruženje u slučaju izgranje planiranog puta ima višestruko veće nego što su to štete koje se takođe javljaju kao posljedica izgradnje. Takođe se očekuje i povećanje vrijednosti objekata i zemljišta nakon izgradnje+ autoputa. Na mjestima gdje je to moguće izvršiti ograđivanje gradilišta čime bi se izvršilo izolovanje istog. 6. Efekti koji se mogu pojaviti kao posljedica izgradnje. 6.3. Nastojati da se stacionirani objekti gradilišta lociraju tako da se izbegnu mogući problemi između radnika koji su angažovani na realizaciji puta i lokalnog stanovništva. Novčana nadoknada za ekspropijaciju i porušene objekte treba biti dodeljivana na osnovu ugovora o ulaganju sredstava kako bi se izbegli slučajevi da se dobijeni novac potroši nenamjenski i stvore socijalni slučjevi o kojima se društvo mora brinuti u narednom periodu. kako bi emisije polutanata i buke bile svedene na minimum.1.1. U smislu minimizacije uticaja u ovoj sferi sadašnjim vlasnicima nepokretnosti bi trebalo omogućiti da pod povoljnijim uslovima započnu svoje privređivanje u određenim zonama novog autoputa. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 226 . nekontrolisani razvoj duž planiranog puta čime bi se značajno poremetili postojeći odnosi.3. Vršiti redvnu kontrolu mehnaizcije i i opreme. U toku radova permanentno vršiti prikupljanje i tretman nastalog otpada. Po mogućstvu za potrebe gradilišta uposliti lokalnu radnu snagu kako bi se stvorili uslovi da se predmetni autoput što prije prihavti kao značajni objekat od interesa lokalnom stanovništvu.3. Modeli uticaja i kompenzacija za ovakve slučajeve detaljno su razmotreni o okviru poglavlja o zauzimanju površina.1. Detaljne mogućnosti u sveri ovih uticaja prikazane su i u okviru odeljka o zauzimanju površina.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Izgradnjom planiranog puta treba očekivati povećanje mobilnosti stanovništva šireg prostora čime se otvaraju mogućnosti za razvoj određenih delatnosti kojima se poboljšava socijalna struktura. Izgradnjom planiranog puta treba očekivati i određene pozitivne efekte koji se odnose na moguće povećanje vrijednosti nepokretnosti kao i pozitivne efekte u smislu otvaranja mogućnosti za zapošljavanje lokalne radne snage. Ostale mjere Posebno voditi računa da prilikom miniranja budu primjenjene sve potrebne mjere obaveštavanja i ograničenja kretanja. kako bi okolno stanovništvo bilo osigurano od eventualnih posljedica. a koji mogu imati određenog uticaja u socijalnoj sveri vezani su i za mogući indukovani. Vlasnici zemljiša na kome se gradi planirani put su interesna grupa koja najviše gubi u sadašnjim okolnostima bez obzira na nadoknadu koja im pripada nakon eksproprijacije.

decembar 2006.2. i to zonu IIIa (zona blagog režima zaštite prema “Pravilniku o uslovima za određivanje zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta voda koja se koriste ili planiraju da koriste za piće. ali se prije konačnog odabira dispozicije tih objekata treba konsultirati detaljna hidrogeološka podloga užeg pojasa oko autoputa u razmjeri 1:5. član 17 i član 18).000.1. te ispustiti izvan ovih zona na način da ih ne ugroze. sa detaljnim hidrološkim i hidrauličkim proračunima. Na dijelu gdje trasa prolazi kroz zone sanitarne zaštite. a prečišćene otpadne vode se trebaju izvesti vodonepropusnim sistemom. Službene novine FBiH broj 51/02”. prema “Pravilniku o uslovima za određivanje zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta voda koja se koriste ili planiraju da koriste za piće. transport i disponiranje istih. rukovoditi se „Smjernicama za projektiranje.3. Konstrukcija predviđenih objekta za tretman otpadnih voda sa autoputa mora garantirati vodonepropusnost. Tokom viših faza projektovanja • U višim fazama projektnog rješenja potrebno je izraditi Glavni projekt odvodnje voda sa trupa autoputa i pripadajućih vanjskih voda. U projektu odvodnje minimalno predvidjeti zatvoreni sistem odvodnje. kao i nacrtima objekata za prikupljanje. Službeni Glasnik RS.1. i to zonu IIIb (zone blagog režima zaštite). separatorima i lagunama riješiti na efikasan način uz mogućnost prilaza vozila (tipa cisterni za odvoz otpadne vode) istim. kao i neprečišćenih otpadnih voda na tlo. te po potrebi daljim tretmanom vode kojim će se postići kvalitet vode u skladu sa propisima. objekti za tretman otpadnih voda sa autoputa se smiju locirati ali uz uvjet da garantiraju vodonepropusnost.2. Na dijelovima gdje trasa prolazi kroz posebno osjetljiva područja (zone sanitarne zaštite izvorišta) projektovati jarkove (vanjska odvodnja) koji trebaju biti vodonepropusni.).2. Službene novine FBiH broj 51/02”.1. tako Studija uticaja na okolinu – Lot 1 227 .3. Na dijelu gdje trasa prolazi kroz zone sanitarne zaštite. zabranjeno je direktno ili indirektno ispuštanje prečišćenih otpadnih voda na tlo. član 18 zabranjeno je direktno ili indirektno ispuštanje otpadnih voda u vodonosni sloj. Mjere za prevenciju i ublažavanje negativnih efekata na vode tokom pripreme i gradnje autoputa 6. Projekt odvodnje mora sadržavati najmanje sljedeće: Objekti za tretman otpadnih voda sa autoputa načelno se smiju locirati unutar područja definisanih kao osjetljiva u ovoj Studiji. Prilaze objektima unutrašnje odvodnje tj. održavanje i nadzor na putevima (Direkcija Cesta F BiH i JP Putevi RS. (koristiti “Pravilnik o uslovima za ispuštanje otpadnih voda u površinske vode.3. Na dijelu gdje trasa prolazi kroz III zonu zaštite. sa separatorom ulja i masti. Vode 6. Kod projektovanja. poremećaja prihranjivanja izdani i sl. Potrebno je obratiti pozornost na to da se objekti ne pozicioniraju u akviferskim područjima u kojima su utvrđeni visoki nivoi podzemne vode kako ne bi došlo do poremećaja hidrauličkog režima tečenja podzemnih voda.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 6. broj 44/01”). odnosno ne smije se dozvoliti procjeđivanje otpadnih voda u podzemlje. građenje. odnosno Pravilnik o uslovima za ispuštanje otpadnih voda u javnu kanalizaciju. uključujući pražnjenje vozila za čišćenje i odvoz fekalija. koje preporučuju mjerodavne padavine povratnog perioda 10 godina (uz korištenje ITP krivih hidrometeoroloških stanica kojima gravitiraju dionice autoputa) kod projektovanja zatvorenog sistema odvodnje autoputa.

broj 68/01. Na dijelovima gdje trasa prolazi kroz osjetljiva područja cjevovodi zatvorenog sistema odvodnje moraju biti vodonepropusni. asfaltnih. Na dijelovima gdje trasa prolazi kroz posebno osjetljiva područja (zone sanitarne zaštite izvorišta) izvesti zelenu barijeru (vjetrozaštitni pojas) uz vodonepropusne jarkove. te detaljnom razradom tehnoloških postupaka treba potpuno izbjeći mogućnost djelomičnog. Obavezno izbjegavati smještanje u zonama neprihvatljivog i visokog rizika za vode definisanih sa hidrogeološkog aspekta i na bazi istražnih radova. baza za mehanizaciju.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija da se eventualno dospjele zagađujuće materije njima transportuju bez poniranja do objekta za tretman otpadnih voda. baza. potrebu zaštite osjetljivih područja od pojave erozije. Najpogodnije lokacije za smještaj radionica. Prema standardima JUS i TEM. a vrijednosti intenziteta kiše i trajanje kiše. Pri izboru lokacija potrebno je izbjeći njihovo smještanje u osjetljivim područjima. broj 44/01”. izvori. te skladišta goriva i maziva za građevinske strojeve. a pogotovo potpunog zasipanja korita vodotoka (svi vodotoci koje trasa presijeca ili se nalazi u njihovoj blizini. otpadne vode treba sprovesti do već postojećih kanalizacionih sistema u obližnjim naseljima. poljoprivredno zemljište. Način sanacije i rekultivacije pozajmišta i odlagališta. Transportne rute. Oborinske vode iz ovih objekata tretirati. Planom izvođenja radova. kao i „Pravilnika o tretmanu i odvodnji otpadnih voda za područja gradova i naselja gdje nema javne kanalizacije Službeni Glasnik RS. Planirani sistem odvodnje otpadnih i oborinskih voda sa gradilišta. Potrebno je obezbijediti poštivanje graničnih vrijednosti definisanih u “Pravilniku o uslovima za ispuštanje otpadnih voda u površinske vode. Plan žurnih intervencija u slučaju akcidenata. Ovi standardi su korišteni za potrebe izrade Idejnog projekta autoputa na koridoru Vc. pored tehničkih kriterija za organizacijom gradilišta. a kako bi se isključila bilo kakva mogućnost zagađenja voda. “Pravilniku o uslovima za ispuštanje otpadnih voda u javnu kanalizaciju. Službeni Glasnik RS. Službeni Glasnik RS. Poštivanje graničnih emisija u otpadnim vodama koje se upuštaju u površinske vodotoke ili postojeću kanalizaciju treba uskladiti sa relevantnim pravilnicima. Na dijelovima gdje trasa prolazi kroz posebno osjetljiva područja (zone sanitarne zaštite izvorišta) zaštitu kosina nasipa izvesti sistemima koji su vodonepropusni. sistem unutarnje i vanjske odvodnje autoputa se dimenzionira na mjerodavnu kišu 10-godišnjeg povratnog perioda. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 228 . koje trebaju biti postavljene uvažavajući. • U višim fazama projektnog rješenja potrebno je izraditi Glavni projekt odvodnje komunalnih i oborinskih otpadnih voda za sve prateće objekte. broj 44/01”. Na lokacijama gdje ne bude moguće fekalne vode pratećih uslužnih objekata treba upustiti u vlastiti kanalizacioni sistem sa izgrađenim odgovarajućim uređajem za tretman prije njihovog ispuštanja u recipijent ili tlo. kao i na samom autoputu. Najpogodnije lokacije pozajmišta i odlagališta materijala. Projekt mora sadržavati: Granice gradilišta. a koji su detaljno opisani u okviru hidrografske mreže). Obavezno vršiti redovnu kontrolu kvaliteta ugrađenih cjevovoda. Na lokacijama gdje to moguće. Plan sanacije. • U višim fazama projektnog rješenja potrebno je izraditi Projekt organizacije gradilišta i tehnologije i dinamike građenja za svaku poddionicu na LOT-u 1. Projekt treba osigurati: Za sve prateće i uslužne objekte potrebno je riješiti pitanje odvođenja i tretmana otpadnih voda. Plan krajobraznog uređenja. izlijevanje ulja i slično (površinske vode. i druge prirodne vrijednosti evidentirane ovom studijom). određuje se uz korištenje ITP krivih hidrometeoroloških stanica kojima gravitiraju dionice autoputa. istresanja otpadnog i zemljanog materijala.

a prije ispuštanja u recipijent ili gradsku kanalizaciju. Osigurati prostore sa nepropusnom podlogom za smještaj i servisiranje građevinske mehanizacije. koji neće biti odmah upotrijebljen u građevinskim aktivnostima. projektiranje propusta kroz trup autoputa gdje god uslovi to dozvoljavaju. U blizini vodotoka koristiti samo čisti materijal za nasip. Zabraniti bilo kakvo privremeno ili trajno odlaganje otpadnog materijala na okolno tlo. Uspostaviti kontinuirani nadzor tokom izvođenja radova uz prisustvo specijaliste za zaštitu okoliša. bilo na udaljenoj lokaciji). Primjeniti dobru praksu upravljanja gradilištem i saobraćajem da se izbjegne zagađivanje vodotoka. Provoditi učestalo i kontrolirano zbrinjavanje komunalnog i opasnog otpada na propisan način. U slučaju da se ovi lokaliteti nađu na vodnom dobru i javnom vodnom dobru potrebno je tražiti vodoprivrednu saglasnost. Zauljene oborinske vode sa prostora gradilišta prikupiti u vodonepropusnim rezervoarima i prečišćavati na propisani način (bilo na licu mjesta.2. kao i van definisanih osjetljivih zona.2. • Kod projektiranja izmještanja korita primijeniti principe okolišno prihvatljivih praksi. Tokom građenja zahvata Poseban način miniranja da se ne poremete pravci podzemnih tokova (na potezima gdje trasa prolazi u blizini osjetljivih zona na podzemne vode) i prihranjivanja površinskog vodotoka. ili zonama sanitarne zaštite kao i zonama koje su definisane kao osjetljive.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija • Na svim mjestima gdje trasa autoputa prelazi vodotoke. U najvećoj mogućoj mjeri sačuvati biljni pokrivač. mora biti deponovan na za to predviđenim lokacijama u skladu sa Projektom organizacije gradilišta (deponije viška materijala) zaštićenim od pojave erozije. • Projekt regulacije vodotoka koji podrazumijeva okolišno prihvatljive konstrukcije. za potrebe radnika obavezno postaviti ekološke toalete. van definisanih osjetljivih zona. kao što je šljunak. Disciplinski sankcionirati prekršitelje utvrđenih pravila ponašanja. Deponiranje ne vršiti u koritu i uz obale vodotoka. • U fazi projektiranja neophodno je izbjeći sve moguće kolizije sa postojećima vodoprivrednim objektima na razmatranom području koridora Vc. te izmjenu ulja u definisanim osjetljivim zonama. Nadzirati procese formiranja nanosa. te tamo gdje nije moguće izbjeći ovu koliziju potrebno je dati adekvatna tehnička rješenja na mjestima sučeljavanja sa istim. bez primjesa zemlje ili drugih nečistoća. Zabraniti popravak građevinskih mašina. Upotrijebljene vode sa gradilišta prihvatiti odgovarajućim sistemima kanalizacije. Na lokalitetima gradilišta. tj. kao i tamo gdje prolazi zonom sanitarne zaštite izvorišta pitke vode ili vodonosnicima obavezno je projektiranje odbojne ograde ili betonskih blokova (new jersey) za fizičko sprečavanje prevrtanja vozila sa autoputa. a prije ispuštanja u recipijent ili gradsku kanalizaciju.3. 6. te osigurati nepropusne kontejnere za otpad. odnosno ostaviti pufer zone formirane od biljnog pokrivača između saobraćajnice i vodotoka. te organizirati čišćenje dna i pokosa korita od suvišnog materijala. bilo na udaljenoj lokaciji). Zaštiti priobalne površine osjetljive na eroziju sredstvima stabilizacije i biljkama koje sprječavaju eroziju. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 229 . skupljati u vodonepropusnim rezervoarima i prečišćavati na propisani način (bilo na licu mjesta. Sav materijal od iskopa. na područjima gdje je trasa smještena uz same obale vodotoka. osim na za to Projektom organizacije gradilišta predviđenim mjestima.1. odnosno kriterij treba biti izbjegavanje izmještanja prirodnog korita.

Odžak Km 0+000 – 10+890 Dionica 2. U slučaju akcidenata. u okoliš potrebna je hitna intervencija u skladu sa Planom žurnih intervencija u slučaju akcidenata. servisa. Sva karakteristična mjesta prelaska autoputa preko vodotoka duž LOT-a 1 po dionicama. U slučaju da se ovi lokaliteti nađu na vodnom dobru i javnom vodnom dobru potrebno je tražiti vodoprivrednu saglasnost. U najvećoj mogućoj mjeri sačuvati biljni pokrivač. izlijevanja goriva ili maziva. U slučaju pojave štetnih uticaja na izvorima koji se koriste za vodosnabdijevanje. Svilaj . Sav materijal od iskopa. mora biti deponovan na za to predviđenim lokacijama u skladu sa Projektom organizacije gradilišta (deponije viška materijala) zaštićenim od pojave erozije. odnosno. odnosno ostaviti pufer zone formirane od biljnog pokrivača između saobraćajnice i Km 16+634. Za lokacije gradilišnih baza. pozajmišta i drugih objekata zatražiti posebne vodoprivredne uvjete u narednoj fazi projektovanja. Deponiranje ne vršiti u koritu i uz obale vodotoka.6 Km 17+584. Tokom građenja u osjetljivim zonama postaviti obavještenja (ploče) za radnike na gradilištu sa upozorenjem na izvođenje radova u ovim zonama. u najkraćem mogućem periodu osigurati alternativno vodosnabdijevanje za stanovništvo u ugroženom području. Odžak – Vukosavlje Km 10+890 – 17+289 Km 13+820 Kolibe – Suho polje Rijeka Gnojnica Betonski most Dužina regulacije L= 141 m – korito regulisano sa reno madracima Mjere ublažavanja u toku pripreme gradilišta i izgradnje autoputa Poseban način miniranja da se ne poremete pravci podzemnih tokova i prihranjivanja površinskog vodotoka. Dobra praksa upravljanja gradilištem i saobraćajem da se izbjegne zagađivanje vodotoka. Stacionaža autoputa Lokalitet/ vodotok Dužina i način regulacije vodotoka/ Most na vodotoku Dionica 1. ovisno o budućem korištenju prostora dovesti u prvobitno stanje. te planirane mjere prevencije i minimiziranja štetnih uticaja u fazi građenja date su u tabeli u nastavku.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Sve gradilišne površine i ostale uticajne zone tokom građenja potrebno je sanirati u skladu sa Planom sanacije.24 Kužnjača Studija uticaja na okolinu – Lot 1 230 . odmah koji neće biti upotrijebljen u građevinskim aktivnostima. Vukosavlje – Podnovlje Km 17+289 – 33+466. asfaltnih baza.62 Tarevci Rijeka Dusa Betonski most Dužina regulacije L= 130 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 1070 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Km 17+569 do Tarevci 18+639 Kanal Km 19+484.40 Jakeš – Suho Betonski most polje Rijeka Gnojnica Dionica 3. kao i van definisanih osjetljivih zona.

Podnovlje 32+438 Rijeka Glogovica Km 32+589 Rijeka Glogovica Dužina i način regulacije vodotoka/ Most na vodotoku Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 522 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 1260 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Mjere ublažavanja u toku pripreme gradilišta i izgradnje autoputa vodotoka. skupljati u vodonepropusnim rezervoarima i prečišćavati na propisani način (bilo na licu mjesta. Disciplinski sankcionirati prekršitelje utvrđenih pravila ponašanja. Osigurati prostore sa nepropusnom podlogom za smještaj i servisiranje građevinske mehanizacije.54 Majevac Rijeka Lovnica Km 45+032. te organizirati čišćenje dna i pokosa korita od suvišnog materijala.10 Kužnjača Potok Dubokovac Km 28+389 do Vidakovići 28+914 Rijeka Bosnica Km 31+199 do D. Provoditi učestalo i kontrolirano zbrinjavanje komunalnog i opasnog otpada na propisan način.6 – 46+624. van definisanih osjetljivih zona. a prije ispuštanja u recipijent ili gradsku kanalizaciju.1 Km 33+589. Zaštiti priobalne površine osjetljive na eroziju sredstvima stabilizacije i biljkama koje sprječavaju eroziju. U blizini vodotoka koristiti samo čisti materijal za nasip. kao što je šljunak. Nadzirati procese formiranja nanosa.21 Osječani Potok Pljevare Km 45+730.07 Osječani Stara Bosna Km 45+362. Zauljene oborinske vode sa prostora gradilišta prikupiti u Dionica 4.64 Osječani Potok Pljevare Studija uticaja na okolinu – Lot 1 231 .79 Kožuhe Potok Ljuteš Km 37+143. Upotrijebljene vode sa prihvatiti gradilišta odgovarajućim sistemima kanalizacije.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Stacionaža autoputa Lokalitet/ vodotok Potok Dubokovac Km 20+160. bez primjesa zemlje ili drugih nečistoća. Uspostaviti kontinuirani nadzor tokom izvođenja radova uz prisustvo specijaliste za zaštitu okoliša. Podnovlje – Johovac Km 33+466.98 Kožuhe Mrki potok Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 100 m – korito regulisano sa reno madracima Km 35+386. Na lokalitetima gradilišta. bilo na udaljenoj lokaciji). za potrebe radnika obavezno postaviti ekološke toalete.

odnosno. ovisno o budućem korištenju prostora dovesti u prvobitno stanje. pozajmišta i drugih objekata zatražiti posebne vodoprivredne uvjete u narednoj fazi projektovanja. Za lokacije gradilišnih baza.62+634. Johovac – Rudanka Km 46+624. Zabraniti popravak te građevinskih mašina.2 Km 56+150 do Suva voda 57+200 Rijeka Suva voda Km 56+440 do Suva voda 56+990 Rijeka Suva voda Km 58+650 Suva voda Grgića potok Km 59+250 Greda – Brezićka Potok Ograđenovac Km 61+950 Ularice Betonski most Alibegovačka rijeka Usora Betonski most Betonski most Dužina regulacije L= 1152 m – korito regulisano sa reno madracima Dužina regulacije L= 555 m – korito regulisano sa reno madracima Betonski most Betonski most Betonski most Betonski most Dužina regulacije L= 150 m – korito regulisano sa reno madracima Mjere ublažavanja u toku pripreme gradilišta i izgradnje autoputa vodonepropusnim rezervoarima i prečišćavati na propisani način (bilo na licu mjesta. izlijevanja goriva ili maziva u okoliš.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Stacionaža autoputa Lokalitet/ vodotok Dužina i način regulacije vodotoka/ Most na vodotoku Dionica 5. Sve gradilišne površine i ostale uticajne zone tokom građenja potrebno je sanirati u skladu sa Planom sanacije.84 Durmići Grapska rijeka Km 51+194. asfaltnih baza. Tokom građenja u osjetljivim zonama postaviti obavještenja (ploče) za radnike na gradilištu sa upozorenjem na izvođenje radova u ovim zonama. bilo na udaljenoj lokaciji). U slučaju akcidenata.35 Markovići Rijeka Lukavica Km 49+525 Durmići Pranjkovački potok Km 50+113. izmjenu ulja u definisanim osjetljivim zonama.1 – 52+816 Km 46+853. potrebna je hitna intervencija u skladu sa Planom žurnih intervencija u slučaju akcidenata. a prije ispuštanja u recipijent ili gradsku kanalizaciju.69 Vasiljevići Jasenici Rijeka Lukavica Km 47+989.34 Kamenjani Potok Mihajlovac Dionica 6. Rudanka – Karuše Km 52+816 . Betonski most Km 62+634.21 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 232 . servisa.

Ipak u okviru ove studije daje Studija uticaja na okolinu – Lot 1 233 .2042. Temeljna prostorna jedinica ove karte je tip tla. Mjere za prevenciju i ublažavanje negativnih efekata na okoliš tokom pripreme i građenja autoputa Opisane prirodne karakteristike područja kroz koje se proteže trasa dionice Koridora Vc od Svilaja do Karuše kod Doboja. U svakom slučaju. Vazduh 6. 6.4. na lokacijama gdje autocesta prolazi kroz naselja. betonske baze i dr. Svakako da takva heterogenost otežava projektovanje.3. a često i varijetet što zavisi najčešće od matične podloge na kojoj se razvilo neko tlo ili proces koji je dominirao tokom njegovog nastanka. tehničkim pregledima opreme i mehanizacije kontrolisati ispravnost čime će se obezbediti minimum emisije polutanata. kao i karta kategorija (nivoa) zaštite kako za cijelu trasu autoputa LOT 1. te imajući u vidu propisane standarde emisije gasova za nova vozila pokretana motorima sa unutrašnjim sagorijevanjem. Karta je sastavni dio annex-a ovoga izvještaja. Mjere zaštite u fazi izgradnje Redovnim. površinski kopovi kamena.3. klima. 6. Ograničenje brzine na neasfaltiranim (pristupnim) putevima. litološka svojstva. te u blizini tunelskih portala.3.1.) vodu sa manipulativnih površina prikuplajti u dekantacioni bazen. Mjere zaštite u fazi ekploatacije Analiza aerozagađenja pokazuje da za analizirane uslove koji se odnose na predmetni autoput posebne mjere zaštite nisu potrebne s obzirom da su granične vrijednosti prekoračene samo na bliskim odstojanjima od ivice autoputa. 2.4. kao osnovna mjera zaštite u toku eksploatacije autoputa na Koridoru Vc. 3. Tlo 6. Na mjestima gdje je to moguće (asfaltne baze.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 6. tako i za svaku dionicu posebno.2. predlaže se monitoring koncentracije zagađujućih materija. Izdvojeno je ukupno 24 kartirane jedinice. Osim toga.3.3. Emisiju fugitivne prašine nastalu na gradilištima i privremenim saobraćajnicama smanjiti orošavanjem ovih površina.3. Prekrivanje kamiona koji prevoze građevinski materijal. predlaže se i sljedeće: 1.3. kao što su: reljef. Monitoring bi trebalo provoditi u skladu sa Pravilnikom o monitoringu. . a po potrebi i vanrednim. Korištenje moderne i efikasne mehanizacije. smatra se da bi koncentracija zagađujućih materija trebala rasti po znatno manjoj stopi nego PGDS. a posebno izvođenje zahvata zaštite koji se u konačnoj studiji preporučaju. ili još detaljnije njegov podtip. Izbjegavanje „praznog hoda“ građevinskih mašina. predviđa se porast PGDS-a 3. Međutim.20% do 5. na dionicama sa većim nagibom nivelete i PGDS-om.3. 4. Pod pretpostavkom daljeg razvoja tehnologije motora koji pokreću motorna vozila i rastuće potrebe za alternativnim gorivima.1. U periodu 2013. vegetacija i antropogeni uticaj ukazuje da su tla veoma raznovrsna.60% godišnje. Koristeći se podacima Osnovne pedološke karte M 1: 50000 uz dodatna istraživanja i rekognosciranja terena izrađena je karta pedosistematskih jedinica trase mjerila 1: 25 000 u prečniku do 500 m. takva je priroda zemljišta na terenu i zbog toga je ovo inače najsloženiji eko-sistem u prirodi.

plastenici. izložena eroziji vodom. Osim toga.oranice. prvenstveno tala s rjeđom ili gušćom makijom unutar koje se u vrtačama. visoke plodnosti. odnosno zaštita prikladnim vegetacijskim pokrovom. posebno kad je u pitanju kontaminacija tla u ekološki osjetljivim zonama riječnih dolina i podzemnih akvifera kao što je zona kroz koju prolazi ovaj autoput. površine premošćivati nadvožnjakom.visoka zaštita. obuhvaća plodna. manjim površinama ili nedostataka koji se mogu otkloniti manjim agromeliorativnim zahvatima. kao i emisija soli za otapanje snijega na cesti. ta su tla na povoljnim reljefskim pozicijama.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija se pojednostavljen pristup projektiranja mjera zaštite zemljišta svrstanih u kategorije prema nivou i potrebi primjene pojedinačnih mjera. tipsku pripadnost. Razlikuje se emisija krutih i tekućih materija. Ovoj kategoriji pripadaju i goleti. Na području gdje trasa dionice presijeca ova tla potrebno je primijeniti zatvoren sistem odvodnje s površine ceste. povoljnih fizičkih i hemijskih svojstava. obuhvata tla povoljnih fizikalnih i kemijskih svojstava. (skeletnost). ali tla na ograničenim.zaštićena (šumska) tla obuhvaća tla pod suvislim šumskim pokrovom. S obzirom na geomorfološke prilike. a sve s ciljem da se emitirana onečišćenja sakupe na uskoj zoni uz cestu. dakle potpuno zaštititi. b) II kategorija . Pojavljuju se kao oranice. Koriste se kao dobra poljoprivredna tla . sva tla na području dionice u prečniku od 500 m od osi puta. dakle unutar ograđenog prostora. O tom treba voditi računa. dubinu. svrstana su s obzirom na potrebne mjere i nivo zaštite u četiri kategorije (nivoa). iskustvo je pokazalo da je ta sposobnost tla. napuštene oranice ili pak napuštene livade većinom na valovitim dijelovima terena. Analizirani su predvidivi uticaji dionice autoputa Koridor Vc od Svilaja do Karuša kod Doboja na poljoprivredna tla i agroekosisteme posebno s aspekta promjene namjene tla. Sva tla u ovoj kategoriji mogla bi se koristiti u intenzivnom uzgoju širokog izbora ratarskih i povrtlarskih kultura. a svakako primijeniti vjetro-zaštitne pojaseve pažljivim izborom vrsta. voćnjaci. fizička i hemijske svojstva od uticaja na plodnost tla. c) III kategorija .cjelovita zaštita. nitratna gnojiva i druge kontaminante tlo uspjeti preraditi ili zadržati. Očekivalo se. plinova. Tu spadaju i zemljišta pod šumom koja su zaštićena. da će unesene herbicide. posebno zatravljivanjem. ali to se nije dogodilo. Dio ovih tala koristi se kao pašnjačke površine. prema sljedećim općim kriterijima: a) I kategorija . povrtnjaci.selektivna zaštita. u eri sve većeg pritiska zagađivača ipak ograničena. a izbor kultura koje je na njima moguće uzgajati veoma je širok. pa je već došlo do kontaminacije podzemnih voda u mnogim područjima svijeta. Međutim. na njima se može koristiti savremena mehanizacija. usitnjavanje proizvodnih parcela i emisija štetnih materija u tlo. odnosno plitka skeletna tla na velikim nagibima. Ukoliko trasa presijeca takve površine potrebito je paziti da oštećenja tla izgradnjom ceste budu Studija uticaja na okolinu – Lot 1 234 . Ukoliko trasa presijeca takve površine potrebno je paziti da oštećenja tala izgradnjom ceste budu izvršena krajnje obazrivo. duboka najvrjednija tla na trasi. Ta tla potrebno je cjelovito. pesticide. da bi se izbjegla žarišta erozije tla vodom. d) IV razred . Tlo predstavlja najsuptilniju prirodnu laboratoriju u kojoj se prihodovane supstance na prirodan način transformišu štiteći tako do izvjesnih granica od kontaminacije vode koje prolaze kroz tlo. Zemljište kao ogledalo odražava i kao akumulator sakuplja historijski tok prirodnih zbivanja učvršćujući ih u svojim svojstvima. Na lokalitetima izloženim eroziji potrebna je selektivna zaštita tla od erozije. dolcima ili usjecima javljaju dublja tla na kojima se prakticira intenzivan uzgoj prvenstveno voća i povrća.

To je ponajprije kalcifikacija i humizacija poljoprivrednih tala. Kod druge i treće kategorije zaštite akcenat treba dati na zaštitu od erozije i fizičko utvrđivanje obala puta kako ne bi došlo do klizanja terena i drugih posljedica na životnu sredinu.tla.na poljoprivrednim tlima. Neposredna sadnja. Oba mehanizma rizična su po okoliš. Trasa izdignuta iznad okolnog terena uzrokuje široko rasprostiranje polutanata. izvršiti zahvate kojima se smanjuje mobilnost teških metala i osigurava njihovo vezivanje. jer su to kategorije koje obuhvaćaju plodna. da su dva glavna mehanizma dekontaminacije tla i to biološkim putem vezanjem u organsku masu biljke. ako dominantno zračno strujanje teče u pravcu trase. 6. a ispiranjem ulaze u podzemnu vodu i akvatične ekosisteme.3. ali se povećava koncentracija onečišćenja na samoj cesti. Vijadukti i mostovi imaju isti efekt. koja osobito uznapreduje na “nagnutim” lokalitetima okrenutim sjevernim vjetrovima. i druge vrste barijera na tom dijelu trase ovim postupkom dobro štite od kontaminacije.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija izvršena krajnje obazrivo. Osim toga. na ograđenom prostoru oko ceste treba osigurati intenzivan “promet” organske materije. U svim dionicama nalaze se različite pedosistematske jedinice pa samim tim i različite kategorije (nivoi) zaštite. čestom košnjom i odvoženjem biljne mase. Trasa ispod nivoa terena ili trasa dubinske ili koritaste razine ne mora imati za posljedicu povećanu koncentraciju polutanata na samoj cesti. Svakako da su prva i druga kategorija zaštite najvažnije. a napose onim na kojima se štetni utjecaji ne mogu reducirati do prihvatljive razine niti jednim od navedenih postupaka. mehanizam i snagu njihovog vezivanja. kemijske i biološke osobine tla imaju veliki uticaj na penetraciju polutanata u tlo. da bi se izbjegla žarišta erozije tla vjetrom i vodom. Ako se na takvoj trasi postavlja zid za zaštitu od buke. Posebne mjere ublažavanja negativnih efekata na okoliš Fizikalne. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 235 . odnosno poljoprivrednog ekosistema temeljen na nekoliko temeljnih načela: Efikasne zaštita svih vrjednijih poljoprivrednih zemljišta od grube prašine Raspršivanje fine prašine i aerosola na što je moguće uži prostor. b) Nivo trase u odnosu na okoliš Za nadzor područja emisije štetnih tvari i njezina usmjeravanja veoma je značajan izbor nivoa trase u odnosu na okoliš. Posebno ukazujemo na problem erozije vjetrom. zid će zaštititi i od emisije. Izvan tog prostora . Odmah valja naglasiti. mikro i makro faune tla ili pak ispiranjem iz tla. a umjesto kalcifikacije u obzir dolazi i aplikacija sredstava kojima se teški metali vežu u tlu u manje pristupačne oblike. Vezanjem u biljke teški metali ulaze u lanac ishrane životinja i/ili čovjeka. transformaciju i gubitak teških metala iz tla. Za dionicu LOT 1 koja je predmet ove studije sugeriramo koncept zaštite poljoprivrednog proizvodnog prostora .4. Trasa u nivou okolnog prostora najmanje je povoljna sa stajališta kontaminacije tala oko trase.2. izbjegavajući pri tome onečišćenje vrjednijih agrobiotopa. izbjegavajući pri tome onečišćenje vrjednijih agrobiotopa a) Zaštita tala od prašine Djelotvornu zaštitu od prašine moguće je postići tako da se raspršivanje fine prašine i aerosola svede na što je moguće uži prostor. duboka najvrijednija tla povoljnih fizičkih i hemijskih svojstava. ako se ne postavi žičana mreža ili drugi načini zaštite. o čemu se pri projektovanju može voditi računa.

žbunovima ili šumskim sadnicama. odnosno razrjeđuju i tako štite okolni poljoprivredni prostor. ali na dionicama koje glavno opterećenje imaju ljeti (vidjeti iz studije frekventnosti saobraćaja) mogu se saditi i listopadne sadnice.ovisi o površini lista.6. izabrati biljke prema osobinama tla i agroekološkim zahtjevima sredine. U zimskom razdoblju kada nema lisne mase onečišćenost prašinom 5-7 puta je veća nego u ljetnom razdoblju. Usmjerenom sadnjom i održavanjem drveća i grmlja postiže se pročišćavanje .filtriranje emitiranih čestica. Takav nasad djelotvoran je i sa stajališta zaštite od buke.4. biće neophodno primijeniti kombinaciju mjera biološke zaštite sa izgradnjom objekata za sakupljanje (odvodnju) i pročišćavanje otpadnih voda. Najbolje su autohtone biljke bilo da se radi o travama..6. d) Izbor vrsta za vjetrozaštitne pojaseve To je najvažnije i najdelikatnije pitanje.cjelovita zaštita. Najbolje je rješenje kojim se uz cestu postavlja gusti.3. Naprijed navedeni pristupi se trebaju primijeniti pri izradi izvedbene projektne dokumentacije u svakoj konkretnoj situaciji na terenu obzirom na konstelaciju faktora i okruženje kroz koje trasa puta prolazi.2. a zatim propusni nasad.6. postavljaju se uz cestu s jedne ili obje strane trase na kojoj se tla koja štitimo nalaze. Površine pojedinih pedosistematskih jedinica po kategorijama upotrebne vrijednosti i kategorijama zaštite Iz tabela od T.1. Filtracijski efekt zaštitnih nasada temelji se na smanjenju brzine vjetra.3. Na površini trave taloži se i dobro prijanja prašina s auto-ceste. tako da u atmosferu odlazi pročišćena zračna masa. Pregusti nasadi nepovoljni su jer sprječavaju prodor emisija i njihovo razrjeđenje. a preko tla i voda.4-07 se vidi koji tipovi tala pripadaju kategoriji upotrebne vrijednosti i kategoriji zaštite po pojedinim dionicama na bazi kriterijuma i osobina navedenih pedosistematskih jedinica opisanim u poglavlju 4.3. njegovoj hrapavosti i ljepljivosti. Guste šume odvode zračne mase u okomitom smjeru prema gore. Bolji su propusni nasadi. Pošto trasa koridora prolazi najvećim dijelom kroz područje gdje je neophodna primjena I kategorije . izgradnja taložnika.3 i 4.6. koje treba cjelovito riješiti posebnim projektom. u tu svrhu od nasada se traži odgovarajuća propusnost povećanje vlažnosti zraka isparavanjem i transpiracijom vode . Djelotvornija je filtracija trave veće visine od niske trave.propusni šumski nasadi ili etažno zasađene živice dijele "glavnu" struju zraka u brojna strujanja umanjene brzine. pa lišće može ponovo obavljati istu ulogu. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 236 . pondova i sl. Višestruk je utjecaj zaštitnih nasada: smanjenje koncentracije štetnih tvari u zraku i tlu. uz prethodno pročišćavanje u masi krošnje.3.zaštitni nasadi Nasadi za zaštitu poljoprivrednog tla. Za izbor povoljnih vrsta za zaštitne pojaseve koristi se više kriterija. I ovo je dobra mjera zaštite okolnog poljoprivrednog prostora.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija c) Biološke mjere . Prorijeđeni . Za projektovanje i podizanje efikasnih zaštitnih nasada važno je imati na umu sljedeće činjenice: Ukupno uzevši četinari su kao filtar djelotvorniji. 6. a baš se kod tih strujanja u masi lišća odlažu onečišćenja. Za vrijeme kiše apsorbirane tvari se ispiru (oko 90 %). Ponajprije. valja uvažavati zahtjeve same biljke u odnosu na tlo tj. kada je razvijena lisna masa.ohlađeni vlažni zrak omogućuje prianjanje čestica fine prašine i aerosola apsorpcija prašine i plinova na površinu lista .4-01-T.

L = 13.70 66.85 226.90 Kategorija upotrebne vrijednosti V IV II II III Kategorija zaštite IV III I I II Tabela 6.90 88.85 148. L = 10.15 122.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 6. broj 2 6 9 11 15 Pedosistematske jedinice Smeđa plitka i srednje duboka tla na škriljcima Smeđa degradirana.178 m Red.40 152.4-02: Odžak – Vukosavlje km 10+891do km 17+289.20 135.00 808.3.85 85.smeđa beskarbonatna glejna tla Sivo .smeđa karbonatna tla Sivo .75 402. oglejena tla na glinama Aluvijalna karbonatna ilovasta tla Aluvijalna karbonatna tla na pijescima Aluvijalno – deluvijalna tla Ukupno Površina u ha 22.55 Kategorija upotrebne vrijednosti II III III IV IV Kategorija zaštite I II II III III Tabela 6.398 m Red.smeđa beskarbonatna tla Sivo .55 28.4-03: Vukosavlje – Podnovlje km17+289 do km33+467.3.157 m Red.85 16.80 23. broj 9 19 21 23 Pedosistematske jedinice Aluvijalna karbonatna ilovasta tla Sivo .05 38.L=16.smeđa degradirana oglejena tla Ukupno Površina u ha 128. L = 6.smeđa degradirana tla Podzolno pseudoglejno dolinsko tlo Ukupno Površina u ha 104.85 Kategorija upotrebne vrijednosti II II II II II III III IV Kategorija zaštite I I I I I II II III Studija uticaja na okolinu – Lot 1 237 .4-01: Svilaj – Odžak km 0+000 do km 10+891.90 Kategorija upotrebne vrijednosti II III III IV Kategorija zaštite I II II III Tabela 6.40 226.50 133.80 13.3.smeđa beskarbonatna glejna tla Podzolno pseudoglejno dolinsko tlo Mineralno – močvarna oglejena beskarbonatna tla Ukupno Površina u ha 13. Broj 8 18 20 23 24 Pedosistematske jedinice Aluvijalna karbonatna glinasta tla Sivo .40 21. broj 9 11 13 14 16 17 20 22 Pedosistematske jedinice Aluvijalna karbonatna ilovasta tla Aluvijalna karbonatna tla na pijescima Aluvijalna karbonatna tla na šljuncima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na šljuncima Smeđa karbonatna tla Smeđa beskarbonatna tla Sivo .45 319.4-04: Podnovlje – Johovac km 33+467 do km 46+624.15 544.891 m Red.20 131.40 657.3.

60 490.35 141.85 309.45 57.20 309.3.90 657.60 14. L = 9.3.90 Kategorija upotrebne vrijednosti V IV IV IV V II Kategorija zaštite IV III III III IV I Tabela 6.15 64.20 27.90 17.05 629. Podloga mora biti nepropusna. Objekti za ovu namjenu trebaju biti locirani na mjestima gdje je to hidrogeološki najprihvatljivije bez mogućnost nepovoljnog šireg uticaja na tlo i površinske vode.35 505.50 29.00 23.Rudanka Rudanka . U projektu odvodnje drenažnih voda potrebno je predvidjeti zatvoreni odvodni sistem. sa separatorom ulja. Mjere tokom viših faza projektovanja Viša faza projektnog rješenja podrazumijeva izradu izvedbene projektne dokumentacije (glavnog projekta) sa svim detaljnim rješenjima i proračunima objekata i infrastrukture za sakupljanje i odvod otpadnih voda sa trase autoputa.20 10. 6.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tabela 6.90 185.60 378.40 104.3.80 138. Ovo je takođe predmet zaštite voda a što je regulisano i pravilnikom o uslovima za ispuštanje otpadnih voda u javnu kanalizaciju.15 868.Johovac Johovac .702.50 264.Karuše Ukupno Stacionaža 0+000 – 10+891 10+891 – 17+289 17+289 – 33+467 33+467 – 46+624 46+624 – 52+816 52+816 – 62+634 I 13.192 m.95 13.818 m.45 99.Rudanka km 46+624 do km 52+816.45 133.Odžak Odžak .90 3.4.40 17.55 276.80 58.Podnovlje Podnovlje .20 51.10 119.3. izvorišta i akvifere. L = 6.00 509.80 Ukupno 544.55 Površina u ha II III IV 152.131. masti i ako je potrebno ostalih primjesa.85 185.Vukosavlje Vukosavlje .4-05: Johovac .4-06: Rudanka – Karuše km 52+816 do km 62+634.40 1. Red.4-07: Pregled površina prema kategoriji zaštite po dionicama Dionica Svilaj . Red. broj 3 4 10 12 14 17 Pedosistematske jedinice Smeđa tla na glincima Smeđa opodzoljena tla na glinama Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na pijescima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla na šljuncima Smeđa beskarbonatna tla Ukupno Površina u ha 17.55 67.60 Kategorija upotrebne vrijednosti IV IV II II II III Kategorija zaštite III III I I I II Tabela 6.55 319.3.75 22.40 148. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 238 .70 Uz naveden tabele u prilogu se daje i pregledna karta tipova tala na dionici kao i karta kategorija zaštite kako za cjelovitu trasu autoputa LOT 1 tako i za svaku dionicu.90 808. broj 1 3 4 5 7 10 Pedosistematske jedinice Smeđa kisela srednje duboka tla na škriljcima Smeđa tla na glincima Smeđa opodzoljena tla na glinama Smeđa degradirana tla na glinama Smeđa karbonatna tla na laporima Aluvijalna karbonatna pjeskovita tla Ukupno Površina u ha 14.40 490.

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Tretmanom otpadnih voda ne samo sa trase autoputa nego i sa ostalih javnih i servisnih objekata najbolje će se štititi ne samo vode već i tlo kao najvažniji segment životne sredine pri izgradnji ovakvih objekata. U fazi projektovanja i planiranja potrebno je predvidjeti mjere sanacije oštećenih područja zemljišta tokom izgradnje. .Druga (II) kategorija visoke zaštite . uređenje pejzaža.3.Prva (I) kategorija cjelovite zaštite . kaptažom i sličnim objektima što je u građevinarstvu dobro poznata praksa. zagađenja nastala kao posljedica slivnih voda sa kolovoza i taloženja izduvnih gasova predstavljaju uticaje od najveće važnosti. Ovim će se izbjeći ekscesivna erozija.4.Pozajmišta i odlagališta građevinskog i zemljišnog materijal trebaju biti uspostavljena na lokacijama koje neće predstavljati problem lokalnom stanovništvu ili pak biti eroziona baza za zagađivanje okolnog prostora i vodotoka.Vodotoke koje trasa presijeca putem glavnih ili pomoćnih objekata za priključivanje i komunikaciju treba sačuvati od zasipanja korita što se često događa. . izgradnjom sabirnika kanala. sjetve trava na pokosima ili pošumljavanja okolnog prostora oko trase autoputa. Na svim dionicama autoputa LOT1 potrebno je isplanirati i projektovati tehnologiju građenja na gradilištu a što podrazumijeva: . radionica. a posljedice u vidu plavljenja zemljišta se javljaju naknadno.1. interceptičnih drenova.Uvažavati sve kriterijume dobrog građenja i zaštite prostora sa stanovišta izbjegavanja lokacije gradilišta u zoni najboljih poljoprivrednih zemljišta gdje god je to moguće.Zbog potencijalne opasnosti od izlijevanja otpadnih materija (goriva i maziva) područje gradilišta za smještaj mehanizacije.) i to: . te imati plan hitnih mjera intervencije u slučaju akcidentnih slučajeva.Četvrta (IV) kategorija – zaštićena šumska tla Biološke mjere zaštite su bitan segment izvedbene projektne dokumentacije pri čemu treba voditi računa o izboru sadnog materijala za vjetrozaštitne pojaseve. . Na osnovu dosadašnjih saznanja sa sigurnošću se može tvrditi da će ovi fenomeni dovesti do povećanog zagađenja tla neposredno uz trup autoputa i na bliskim rastojanjima s jedne i s druge strane. Tok vode prekinut izgradnjom puta mora biti pravilno saniran i usmjeren.Treća (III) kategorija selektivne zaštite . Projektna dokumentacija treba da uvaži predviđene kriterijume zaštite zemljišta na cijeloj dionici autoputa LOT1 i to na četiri nivoa (tačka 6. Izmještanje prirodnog korita vodotoka nije poželjno i treba tražiti potencijalna druga rješenja. sadnje grmlja. Međutim. Intenzitet ovih zagađenja u direktnoj je funkcionalnoj vezi sa intenzitetom saobraćaja.4.4 Tehničke mjere ublažavanja negativnih efekata na okoliš U uslovima pretpostavljenog koncepta odvodnjavanja planiranog autoputa. Da bi se spriječila razorna erozija kiše Studija uticaja na okolinu – Lot 1 239 . interceptičkih drenova i sličnih objekata koji će spriječiti eroziju ili potencijalno klizanje terena. betonskih potpornih zidova.Precizno definisanje načina i odgovornosti za odvoženje i konačno odlaganje komunalnog i opasnog otpada . asfaltne baze i slično ne bi smjelo biti u zonama visokog rizika naročito sa stanovišta vodopropusnosti te općenito zemljišta i hidrogeologije.3. ako je to jedino rješenja onda treba primijeniti stroge kriterijume zaštite životne sredine i pogotovo biodiverziteta kojeg je određeni vodotok već uspostavio. Na svim osjetljivim mjestima a na osnovu prethodnih istražnih radova potrebno je projektovanje zaštitnih ograda. ali i u zonama osjetljivoj sa stanovišta pojave erozije i sl. 6.

Uređenje bankina.5. Tako na primjer korijen akvatičnih makrofita. Zn i Cu. naročito u I i II kategoriji zaštite.4. 6. ovisno o kvalitetu površinskog sloja od 25-35cm. Cd.4. Takođe teški metali se akumuliraju u močvarama. Općenito močvare imaju dobra puferna svojstva. na zemljišta Studija uticaja na okolinu – Lot 1 240 ..3. Nije poželjno uspostavljati gradilišta mimo trupa puta. Ove otpadne vode s autoputa ne smiju direktno oticati u rijeke i male vodotoke već u izgrađene sabirne bazene ili prirodne močvare u kojima će se istaložiti prisutni polutanti i tako se zadržati u limitiranom prostoru. Održavanje tokom cijelog perioda nakon gradnje je obavezno. pravilno postavljenog kako bi sakupio sve otpadne vode do prihvatnog bazena lociranog što je moguće niže i dalje od eventualnih naselja ili površina na kojima se uzgajaju poljoprivredne kulture. nasipa. poljoprivrednih zona i prolazi pored brojnih sela i rasutih naselja koja su smještena duž trase. cinka i bakra. Na površinama koje će biti trajno prekrivene asfaltom ili nekim infrastrukturnim objektima treba izvršiti selektivno skidanje plodnog humusnog tla sa površine. je sposoban da akumulira veliku količinu olova. Na ovaj način bi se bar djelomično nadoknadio trajni gubitak tla izgradnjom autoputa. Mjere u toku gradnje kao i u toku korištenja autoputa Cijela trasa puta LOT 1 smještena je u području ruralnih zona. Mjesta na kojima se izvode radovi i organiziraju gradilišta trebaju da su što je moguće manje veličine kako bi se smanjio gubitak i oštećenje zemljišta uslijed gradnje. Gradilišta trebaju da su obilježena kako se zemljišta u blizini ne bi nepotrebno gazila mehanizacijom i oštećivala. okolnog oštećenog nagnutog prostora izloženog eroziji mora biti izvedeno prema propisima struke i sa tehničkog i sa biološkog aspekta.1. Gdje god je to moguće odmah na površinu postaviti busenje ili zaštitnu mrežu kako bi se zaštitila površina od udara kapi kiše i erozije koja sa sobom ne nosi samo zemlju već i zasijano sjeme. leže na nepropusnim glinama tako da ne postoji opasnost od procjeđivanja u podzemne vode. Pb) koji uđu u ovakve močvare absorbuje u sedimentima i akumulira u vodenim biljkama (Dumbeck et al. Zbog toga je uz trasu auto puta potrebno. 6. izgraditi efikasan drenažni sistem putem odvodnih kanala duž presjeka slivne sekcije. Mjere tokom građenja autoputa Mjere koje se preporučuju u toku gradnje su zapravo mjere dobre građevinske prakse. To se prije svega odnosi na tla iz II upotrebne kategorije koja su i najbolja i najplodnija tla. a koje su veoma često i vode za piće. U nekim zemljama konstruirane močvare se uspješno koriste za tretiranje slivnih voda sa cesta i urbanih područja. deponovati ga i čuvati za potrebe nasipanje i uređenja okolnog oštećenog prostora. Prema mnogim istraživačima močvarni ekosistem je sposoban da preradi zagađenu vodu od različitih komponenti. U zoni projekta najvažniji sektor je poljoprivreda. Cu. jedan je od veoma ozbiljnih problema. Projekt potencijalno uzrokuje negativne uticaje na okolinu kao rezultat njegovih fizičkih objekata. Dubina skidanja bi u prosjeku trebala da se kreće. Istraživanja pokazuju da se 80% metala (Zn. bankinama i nasipu uz put. Ove prirodne močvare obično su dalje od vodotoka. Močvarne trave takođe pokazuju visoku bufernu efikasnost od 60-85% prispjelog Pb. posebno fragmitisa (Phragmites australie). 1998).Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija sječom šume potrebno je kompenzirati ponovnom sadnjom drveća i stabilizacijom terena sjetvom trava na kosinama. jer bez prisustva čovjeka od rehabilitacije prostora neće biti ništa.5. pokosima.3. Vode koje otiču sa saobraćajnica u vodotoke i podzemne vode. Prilikom izbora konačnog položaja trase nastojalo se izbjeći koliko je to bilo moguće svaki direktni kontakt sa naseljenim mjestima. građevinskih aktivnosti te korištenja obilaznica i pristupnih puteva za ulazak i izlazak na auto put. što svakako prethodno treba istražiti.

Posebno treba biti osjetljiv kad se radi o zemlji koja pripada vjerskim zajednicama. a debljina nastrtog sloja za sjetvu trava 20-30 cm. radije horizontalnog nego vertikalnog rasta korijena i dužeg vegetacijskog perioda kako bi tlo bilo što duže i bolje prekriveno lisnom masom koja ga štiti od udara kišnih kapi a time i erozije. nasipa i pokosa kvalitet tla mora biti obezbjeđen. izgradnje i održavanja autoputa treba voditi i planirati u saradnji sa lokalnom zajednicom kako bi svi osjetili dobrobit ove investicije. U suprotnom obzirom na ekonomsko stanje stanovništva i značaja bavljenja poljoprivredom za preživljavanje stanovništva. Za nagib najbolje su trave sa korijenom srednje dubine. zemljišta teškog mehaničkog sastava. Površine na kojima će se saditi ili sijati biljke biće potrebno prethodno pravilno pripremiti. a to znači prije svega: 1. ako želimo da postignemo njihovu stvarnu efikasnost u zaštiti okolnog prostora. eventualnu primjenu herbicida i sl. izgraditi privremene sve dok se ne izgrade novi koji moraju omogućiti nesmetan pristup parcelama i imanjima u cilju nesmetanog korištenja. Usjeci na padinama kojima trasa prolazi su potencijalna opasnost od ekscesivne erozije i klizišta o čemu posebno treba voditi računa i poduzeti adekvatne mjere ublažavanja posljedica. kako poljoprivrednici ne bi morali voziti svoje traktore. Mjere tokom korištenja autoputa Projekt će značajno izmijeniti pejzaž s obzirom da neće bit na istoj visini sa okolnim terenom. Pri samom izboru trava obratiti pažnju na stanje klime. Vizualni osjećaj poremetiće i zidovi za buku (2-4). Travni pokrovi se vremenom oštete pa ih je potrebno replantirati u redovnom intervalu i redovno održavati naročito u prvim godinama sadnje. dubini nastiranja. autohtonih sjemena trava. O zasađenoj vegetaciji se permanentno mora voditi računa. I u ravnom dijelu terena biće izdignut na visok nasip pošto prolazi kroz potencijalno plavna područja. okućnica i plodnih njiva može imati dugoročne ekonomske i socijalne posljedice na stanovništvo. moraju biti uređeni prema propisima izgradnje poljskih putova. karakteru tla. Mostovi. ali i mineralnih (NPK) đubriva. obradi ovisno o reljefu. reljefu. Kod nastiranja tla za uređenje bankina. prisustvo korova. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 241 . Prolazi s jedne na drugu stranu autoputa moraju biti u razumnim razmacima i prirodni–tradicionalni. Put će predstavljati i barijeru za pogled kakva trenutno postoji. ulazi i izlazi sa autoputa će takođe značajno doprinijeti izmijenjenom pejzažu. Eksproprijacija i financijska kompenzacija moraju biti u skladu sa zakonskom regulativom BiH/RS/FBiH i na osnovu obrasca detaljnog popisa vlasništva.4. priključke i druga transportna sredstva autoputem kako bi stigli na svoju parceli koja se nalazi samo nekoliko stotina metara na drugoj strani.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija koja su sklona zbijanju. unošenju organskih. vijadukti. nasipi. izvršiti izbor adekvatnih. botaničkoj podudarnosti trava u smiješi i sl. Zbog toga je potrebno zadržati postojeće pristupne putove.3. Poremećeni izgled krajolika se može ublažiti zelenom pejzažnom arhitekturom tako da se konstrukcijski objekti integrišu u pejzaž. 6. na nasipima 30-40 cm. nagibu i drugim faktorima. a za sadnju žbunja i dugog većeg raslinja 50-60 cm. drvoredi i sl.2. ili ako nema izbora obavezno postaviti na tlo geotekstil. koji će biti najčešće podvožnjaci. nepravičan gubitak bašča. Poljski pristupni putovi do prijelaza na drugu stranu. Konflikt će svakako predstavljati i mogućnost pristupa i korištenja zemljišta sa obje strane trase s obzirom da će imanja biti isprekidana i vlasnici parcela odsječeni na jednu i drugu stranu. Proces pripreme. Kod sjetve trava prvo treba voditi računa o pripremi. Trave trebaju biti relativno otporne na prosipanje soli tokom zime.5. žbunja i drveća za sjetvu i sadnju.

RS.Okvirni zakon o životnoj sredini (S. 50/02 .g. što uključuje najbitnija načelna pitanja zaštite tla (zaštitne šume u vezi sa sprječavanjem erozije tla.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 2.g. prirodnim osobinama ambijenta i drugim karakteristikama i efektima koji se ostvaruju ovom mjerom. i to djelomično. br. Zakon o zaštiti okoliša propisuje obvezna zajednička polazišta sistemskog djelovanja na području zaštite okoliša te predstavlja zakonodavno ishodište od kojeg polazi pravno rješavanje zaštite tla. Ono treba biti visoko rezidentno na napade parazita. potencijalnim klizištima i usjecima. Ponekad se u ovakvu vrstu živice stavlja i mreža nižih dimenzija. Žbunje ne bi smjelo brzo da raste u visinu. br.g.g. sprječavanjem bujica i poplava.Zakon o šumama (S. procjena utjecaja na okoliš. Najvažniji Zakoni koji se dotiču problematiku tla su: . 6. Kod izbora ovih kultura treba voditi računa o tome da korijenov sistem treba bit vrlo krupan. 66/03 . u vezi zaštite tla uređena su propisima iz područja postupanja s otpadom. 86/03 ili 41-03 . vodnog gospodarstva kao i nekim drugim propisima. poljoprivrede. treba naglasiti da se Zakonima o zaštiti okoliša. šumarstva. a između izvršiti zatravljivanje. nadzor i kaznene odredbe. 3. 53/02 .Zakon o zašiti prirode (S. te pitanja trajnog gospodarenja šumom.g. RS. Prethodno tlo mora biti dobro pripremljeno. informacijski sistem i dr. monitoring. kao i drugim propisima u području zaštite okoliša. RS. RS.3. Kod sadnje grmlja. 10/95. te zimskih rastvora (soli) koji padaju na njih.g.Zakon o poljoprivrednom zemljištu (S. pa time i tla. Cilj je da se izvrši zaštita tla od erozije ali i konsolidacija dubljih slojeva tla. br. RS. Zbog toga nije uređeno ni pitanje nadležnosti pojedinih tijela državne uprave kada se radi o obavljanju upravnih i stručnih poslova u području zaštite tla. 14/04 i . br.Zakon o građevinskom zemljištu (S.6. strmim padinama. određuje izradu dokumenata. RS. odnosno njegovih funkcija. oko tunela i sl. Pojedina pitanja. odnosno poljoprivrede. br. Tim Zakonom uređuju se pojedina pitanja u vezi općekorisnih funkcija šume. ne uređuje sistemski i cjelovito pitanje zaštite tla. Na toj osnovi praktična pitanja zaštite okoliša.Zakon o prostornom planiranju (S. a grane razgranate kako bi prekrile što veću površinu. br. u manjim grupama.4. Obično se ova vrsta vegetacije sadi tamo gdje teško mogu uspijevati trave. Zakonska regulativa korištenja i zaštite tla U Republici Srpskoj postoji čitav niz zakona koji na različite načine tretiraju problematiku tla i to iz ugla oblasti kojom se taj zakon bavi. katastar onečišćavanja. Isto tako treba koristiti biljke koje podnose rezidbu bez štetnih posljedica na njihov dalji rast. a način sadnje može biti u rov. žbunja i drugog niskog raslinja treba obratiti pažnju da li postoji stvarna potreba i razlog da se na nekom lokalitetu sadi ovakva vrsta raslinja. RS. Pri ovome je važno izvršiti pravilan botanički izbor vrste i uskladiti vanjski izgled biljke i razvoj korijena koji odgovara prethodnom zahtjevu dubinske stabilizacije tla. način provođenja zaštite okoliša (standardi. Pošumljavanje se izvodi na najugroženijim nagibima. već osrednje i polako radi izbjegavanja stvaranja «Wall effect» ili efekta zida što uznemirava vozače i sprečava vidljivost. br. Zakon o zaštiti okoliša sadrži osnovna načela zaštite okoliša. Zakon o šumama propisuje uslove i način gospodarenja šumama kao i ograničenja korištenja šuma za potrebe stočarstva.). 84/02 . utjecaja na plodnost zemljišta i poljoprivrednu proizvodnju i dr.g.Zakon o rudarstvu (S. Koriste se šumske sadnice koje imaju sposobnost stabiliziranja površine tla. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 242 . robustan i jak. rješavaju se najvećim dijelom drugim zakonima ili podzakonskim propisima. ali i poboljšanja izgleda prostora.). odgovornost. 18/95 i Međutim.

Zakon o poljoprivrednom zemljištu je najvažniji zakon koji propisuje osnovne uslove zaštite. načinu uporabe te nositeljima prava na česticama. korištenja i promjene namjene poljoprivrednog zemljišta. posebno u cilju sprječavanja onečišćenja okoliša a time i tla. sanaciju devastiranog zemljišta i dr. Zaštita tla je također neodvojiva od provedbe ovoga Zakona koji uređuje pitanje zaštite poljoprivrednog zemljišta.1 Mjere zaštite u fazi izgardnje Da bi se izbego nepotrebni gubitak biotopa. površini. posebno u skladu s prethodno donesenom Strategijom i Programom prostornog uređenja RS. utjecaja tih radnji na okoliš. Ovim se postiže očuvanje postojeće močvarne i vodene vegetacije i ornitološkog stanovništva. Prostorno uređenje obuhvata očuvanje prirodnog i kulturnog bogatstva i njegovog korištenja. Zakon o otpadu. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 243 . Flora i fauna 6. moraju se zaštititi ograđivanjem u toku građevinske faze.3. Uklonjene strukture biotopa na gradilištu trebalo bi nadoknaditi nakon završetka radova. Zahvati u prostoru treba da se provode se u skladu s dokumentima prostornog uređenja. Zakon o državnom premjeru i katastru uređuje prikupljanje i vođenje evidencije podataka o položaju. saniranja otpadom onečišćenih površina. provođenja istraživanja. raspolaganje poljoprivrednim zemljištem općenito ali ne i u vlasništvu BiH. a to znači i korištenja tla kao jedne od temeljnih nacionalnih vrijednosti. uređuje pojedina pitanja u vezi korištenja i zaštite tla.5. korištenja i uređenja poljoprivrednog zemljišta.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Zakon o rudarstvu. Odlaganje materijala mora se vršiti samo u okviru gradilišta. te prostornim planovima koji određuju osnovu za organizaciju.5. Da se obrati pažnja u blizini tokova u cilju izbegavanja prekida ili ometanja površinskih ili podzemnih voda. Uklanjanje drveća i žbunja mora se vršiti u toku zime da bi se izbeglo vrijeme ležanja na jajima koje je od 1 marta do 30 septembra. pogotovo na sekcijama od visokog značaja za biljke i životinje. zaštitu. Građevinske mašine ne bi trebalo da se kreću van gradilišta zbog mogućnosti zbijanja tla. obliku. zaštitu i unaprjeđenje okoliša. Površine koje su od visokog ekološkog značaja.3. Zaštita i uređenje poljoprivrednog zemljišta kao prirodnog bogatstva Ipak treba istaći da ovim Zakonom nije dovoljno dobro sistemski regulisan nadzor i kaznene odgovornosti što bi dodatnim propisima trebalo regulisati. moraju se obnoviti prethodno uklonjeni biotopi. korištenje i namjenu prostora. 6. posebno iskorištavanja prirodnih dobara. a to znači i zaštitu zemljišta. Po završetku radova. uređuje pojedina pitanja u vezi postupanja s otpadom. Zakon o prostornom uređenju bi trebalo regulisati pitanja u vezi gospodarenja. Osnovni sadržaj ovoga zakona je: Posebna zaštita poljoprivrednog zemljišta kao dobra od opšteg interesa a koje se koristi pod uslovima i na način propisan ovim zakonom Korištenje poljoprivrednog zemljišta Ograničenja u korištenju poljoprivrednog zemljišta Promjena namjene poljoprivrednog zemljišta Osnove zaštite. gradilište se mora ograničiti na minimalnu moguću potrebnu površinu. zaštite i upravljanja prostorom BiH kao posebno vrijednim i ograničenim nacionalnim dobrom.

3.3. Zato treba smanjiti sadnju drveća i grmlja na minimum koji je dovoljan za pejzaž i sprečavanje erozije. (navodi mjesta u studiji gdje dolazi do velikih konflikata usled: mostovi projektovani negativno po ekologiju. Mostovi treba da budu sa visokim ogradama da bi se izbegao sudar ptica (jata ili pojedinačnih) sa vozilima. a sa sličnim uslovima.6. pogotovo u toku selidbenih perioda. blizina puta i rijeke i sl. Kao obavezna mjera je izgardnja i održavanje autoputne ograde celom dužinom kako bi se sprečio izlazak životinja na kolovoz. Sadnja na usecima je nešto manje problematična jer je drveće i grmlje locirano iznad puta i usled toga ne dolazi do preplitanja vozila i ptica. raskrsnice u rečnim dolinama.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija U fazi izgradnje puta mora se voditi računa da se ne naruše pejzažne vrijednosti. Mora se voditi računa pri projektovanju da se izbegnu uklanjanja divljih drveća kao sto su Jablan.2.3.2. 6. i ona se mora lako korigovati. umanjenje uticaja ili kompenzaciju pri tome treba uvijek voditi računa da nije moguće izgraditi autoput a da uticaji u domenu pejzaža ne postoje. Mjere zaštite u fazi eksploatacije U svetlu definisanih potencijala treba tražiti i odgovarajuće mjere za zaštitu. U okviru projektne dokumentacije izrađen je i Projekat pejzažnog uređenja koji detaljno teritira ovu problematiku. Izvođač radova se mora obavezati na skupljanje i odnošenje na najbližu deponiju viška čvrstog otpada bilo koje vrste.6. Napori u procesu projektovanja moraju biti usmjereni da se prisutne mjere umanje pri čemu treba voditi računa da: Studija uticaja na okolinu – Lot 1 244 . Stalno nadgledanje broja i vrsta ptica nastradalih duž puta. pogotovu u zonama vodenih površina. Mora se obezbediti skupljanje i odnošenje čvrstog otpada iz zona radničkih kamp kućica kao i iz zona parkiranja i održavanja vozila 6. Pejzaž 6. 6. Mjere zaštite u fazi izgradnje Obzirom da je proces izgradnje privremeno narušavanje pejzanih karakteristika posebnih nema mjera zaštite. a opšte smjernice koje su u njemu primjenjivane navedene u sljedećem tekstu. i odgovarajuće mjere zaštite radi smanjenja rizika bi trebalo sprovesti na ″ugroženim″ dionicama puta. U slučajevima velikog broja stradalih vodozemaca na pojedinim dionicama puta. mora se smanjiti na minimum degradacija prostora nakon radova prilikom iskopa i nasipa . odmah nakon završetka radova na toj dionici. konsultacije.3. Topola (Tamariks) i vrba. mora se konsultovati sa odgovarajućim stručnjacima u cilju nalaženja odgovarajućeg rješenja. Drugim rečima.1.6. Ukoliko te vrste nastanjuju zone konstrukcije puta potrebno ih je preneti u „sigrnije zone”. Mjere zaštite u fazi eksploatacije Većina uticaja izazvana trupom puta je neizbežna. Biotopi koji mogu imati visoke vrijednosti ne bi trebalo saditi u blizini puta jer je to opterećena zona koja će imati negativan uticaj na faunu. Ptice će biti privučene živicom i koristiće ove biotopne strukture pored puta kao novo stanište. Analiza u toku eksploatacije koje su vrste ugrožene i koje treba zaštititi. ali ne i za stvaranje novih biotopa.5.

Na ovaj način se čuva vizuelni i fizički kontinuitet pejzaža. Mostovi. Vizuelna zagađenja mogu se umanjiti ako se posebno povede računa o oblokovanju različitih zaštitnih i potpornih konstrukcija (različite konstrukcije za zaštitu od buke). odnosno nema potrebe za dodatnim mjerama zaštite te se ova problematika ne razmatra. 6. Izabrane vrste budu reprezentativne za kategoriju puta i njegovu funkciju. U smislu navedenih činjenica zaštita mogućih lokaliteta sprovodila bi se u tri faze koje bi prema razvoju konkretne situacije sledile jedna drugu prema: Studija uticaja na okolinu – Lot 1 245 .8. u kom smislu su mogući i određeni konflikti. Mjere zaštite u fazi izgradnje Analizom postojećeg stanja i mogućih uticaja ustanovljeno je da na analiziranoj lokaciji postoje arheološki lokaliteti. uvedu posebne kaznene mjere. Postupci održavanja izgrađenog puta u mnogome mogu da utiču na pejzažne i vizuelne karakteristike puta.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija - Elementi projektne geometrije moraju zadovoljavati principe homogenosti i moraju biti uklopljeni u lokalne morfološke karakteristike. naučno-istraživački prirodni rezervati. Zasađena vegetacije ne ograničava vizure i da se biljke ne sade samo da bi popunile prostor. strogi prirodni rezervati.3. predeli sa posebnim prirodnim karakteristikama.8. Vegetacija potencira različite uslove odvijanja saobraćaja (promјene u situacionom planu). Zaštićeni dijelovi prirode Određivanje uticaja planiranog puta u domenu prirodnog nasljeđa podrazumijeva anlizu nad prirodnim cjelinama koje se obično definišu kao nacionalni parkovi. Posebno značajni efekti mogu se postići u koliko se posebna pažnja posveti ozelenjavanju područja kroz koje put prolazi pri čemu se mora voditi računa da: Put bude uklopljen u lokalnu vegetaciju (drveće. živica) Treba izvršiti presađivanje biljajka u smislu skladnog uklapanja u postojeći pejzaž. karakteristični pejzaži. U zoni analizirane dionice nema zaštićenih delova prirode. 6. Zasađena vegatacija ograniči i potcrta različite pejzažne cjeline koje smenjuju duž trase puta. Nagibi kosina useka i nasipa treba da budu promјenljivi i u skladusa lokalnim morfološkim karakteristikama. Prostorne cjeline koje su navedene kao takve podrazumijevaju određeni nivo društvene brige i obično su zakonskim normativima uvedene u određeni sistem zaštite. reguliše sistem reklamiranja duž puta i sl. Kulturno historijsko nasljeđe 6. grmlje. posebni prirodni rezervati i spomenici prirode. kao i da njihov tačan prostorni položaj nije precizno određen. Obrati pažnja korišćenje lokalnih materijala za objekte na trasi. Negativni uticaji na pejzaž mogu da se kompenziraju do nekih granica pošumljavanjem predela da bi se nadomjestilo ono drveće koje je moralo biti odsečeno pri izgradnji puta i rehabilitacijom područja u kojima postoje problemi.3.1.3. vijadukti i tuneli mogu da se koriste kada put prelazi preko strmih padina radije nego da se koriste useci i nasipi. drvorede. Kako ovakve prostorne cjeline po prirodi stvari pretstavljaju prirodne retkosti osnovni postulat koji svakako treba ispuniti da se put nalazi na dovoljnom rastojanju od ovih cjelina kako bi se izbegli svi negativni uticaji.7. Pogled sa puta može da bude posebno potenciran namjernim oblokovanjem elemenata situacionog i nivelacionog plana.

npr. eventualno miniranje na gradilištima tunela) kao i buka koju izaziva saobraćaj građevinskih mašina vezanih za izvođenje radova. najbolje je koristiti opremu koja zadovoljava zahtjeve Evropske Direktive EC/2000/14 vezano za emisiju buke koju proizvodi oprema za upotrebu na otvorenom prostoru. Međutim. hronološka determinacija. Momentalno nema nikakvih raspoloživih informacija o područjima gdje će se izvoditi radovi. Na raspolaganju nema nikakav detaljanih koncepata izvođenja građevinskih radova uključujući i transportne rute pa nije moguće predvidjeti nivoe kretanja saobraćaja u detalje za ove puteve. Međutim.2.3. stratigrafija arheoloških slojeva . Obzirom da trasa prolazi kroz arheološki zaštićene zone potrebno je da se u toku izrade dokumentacije glavnog pojekta izradi Program arheoloških istraživanja ovih zona kojim bi se precizirale mjere zaštite lokaliteta u skladu sa navedenim koracima.9. opremi i dinamici radova pa nije moguće napraviti predviđanja o buci koja će se emitovati sa gradilišta kao i o njenom uticaju na stambene zajednice. neće se izvoditi. za pojedine objekte kao što su tuneli).predstavlja sondažna arheološka istraživanja na evidentiranim lokalitetima pri čemu bi se odredila tačna kulturna pripadnost samih lokaliteta. Ubzirom na navedeno jasno je da poštovanjem ostalih mjera minimuziraće se uticaji i na kulturna dobra. Istraživanja u ovoj fazi morala bi se obaviti prije početka radova na trasi.8.9. Ukoliko se prilikom istraživanja u prvoj fazi utvrdi da na lokalitetima nije sačuvan kulturni sloj ili da ih trasa predmetne saobraćajnice zaobilazi. oprema koja je identifikovana EZ deklaracijom o usklađenosti.na osnovu rezultata arheoloških istraživanja tokom prve faze.predstavlja nadzor stručne službe. neophodno je stalno prisustvo stručnog nadzora na trasi u toku radova. kao opšti zahtjev mjera ublažavanja.3. Mjere zaštite u fazi eksploatacije U toku eksploatacije moguća je pojava povišenog nivoa aerozagađenja. očuvanost kulturnih slojeva i ostataka arhitekture ako postoje na njima. Kao jedini pokazatelj stanja kulturnih dobara prema eventualnim uticajima je permanentan monitoring. Takođe. Mjere zaštite u toku izgradnje Izvori građevinske buke jesu izvođenje građevinskih radova na gradilištima (teške građevinske mašine. Posebno u blizini naseljenih mjesta rad sa bučnom opremom treba biti ograničen što je moguće više i/ili se trebaju koristiti zakloni. od izvođaća radova će se zahtijevati da koriste modernu opremu sa prigušivaćima buke.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Prva faza . odnosno kontrolu prilikom izvođenja zemljanih radova na trasi. Buka 6. a takođe i da se drže uobičajenih radnih sati u toku dana (izuzetci se mogu primjeniti npr. 6. uz obavezno obavljanje zaštitnih arheoloških iskopavanja ukoliko se prilikom ovih radova naiđe na arheološke lokalitete koji su do sada bili nepoznati. neophodno je stalno prisustvo stručnog nadzora na trasi u toku radova.1. odnosno pojava negativnih uticaji na materijalna dobra pa samim tim i na kulturno nasljeđe koje je izloženo ovim uticajima. istraživanja koja se predviđaju drugom fazom. obzirom na mogućnost pronalaska novih nalaza.3.Takođe. Treća faza . 6. planirala bi se zaštitna arheološka iskopavanja na određenim delovima lokaliteta koji će biti ugroženi izgradnjom. npr. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 246 . Druga faza . obzirom na stalnu mogućnost pronalaska novih nalaza. vibracija odnosno buke.

površina kolovoza autoputa).9. buke i emisije prašine. 'krticama' i slično.2. paneli) nego široke konstrukcije kosih nasipa koji imaju kvalitet prevencije širenja zvuka. Alternativno koristiri tehniku iskopa primjenom hidrauličkih čekića ili mehanički otkop glodalicama. kako bi se smanjio efekat superpozicije dinamičkih udara (vibracije.3. gomila.6. Na svim građevinskim strojevima i vozilima koja se koriste pri izgradnji autoputa. primjeniti tehniku milisekundnog aktiviranja minskih punjenja sa usmjerenim djelovanjem eksplozije. oprema koja je identifikovana EZ deklaracijom o usklađenosti. Zahtijevi se odnose na korištenje moderne opreme sa prigušivačima buke. npr. Znajući da autoput na lotu 1 najviše ide po nasipu. postavljanje opreme iza prirodnih zvučnih barijera. Redoslijed za implementaciju ovih mjera polazi od postavljanja zvučnih barijera. odabrati tip eksploziva koji ima najmanje štetne uticaje na okoliš. npr.3. za pojedine objekte kao što su tuneli). Najradije treba da se koristi oprema koja zadovoljava zahtjeve Evropske Direktive EC/2000/14 vezano za emisiju buke koju proizvodi oprema za upotrebu na otvorenom prostoru. Posebno u blizini naseljenih mjesta rad sa bučnom opremom treba biti ograničen što je moguće više i/ili se trebaju koristiti zakloni. Potrebno je zahtjevati da izvođači poštuju opšte zahtjeve mjera ublažavanja od buke. opravdanijim se smatraju tanki zidovi za prevenciju buke (npr. drugo je eliminacija izvora. • Smanjenje emisiju buke na njenim izvorima (vozila. Mjere zaštite u fazi eksploatacije Jedan od glavnih ciljeva procjene buke jeste da se istraži efekat mjera ublažavanja kako bi se izbjegli negativni uticaji buke na objekte koji okružuju autoput. konteinera i slično 6. Jedna od najvažnijih mjera ublažavanja jeste izgradnja zvučnih barijera. Smanjenje buke može se postići različitim pristupima: • Smanjenjem prenosa buke montažom zvučnih barijera (prepreka). seizmika).9-01 Poprečni presjek nasipa sa izofonama bez mjera zaštite od buke Studija uticaja na okolinu – Lot 1 247 . kontejnera i slično koji mogu služiti kao zaštita i postavljanjem dalje od naselja. Slika. a takođe i da se drže uobičajenih radnih sati u toku dana (izuzetci se mogu primjeniti npr. obavezno ugraditi zvučnu zaštitu/izolaciju pogonskog motora i drugih sklopova koji proizvode ili doprinose razvoju buke. • Smanjenje uticaja buke u stambenim područjima montažom prozora za zaštitu od buke na pojedinačnim objektima. U slučaju primjene miniranja za iskope u stjenskom masivu. gomila. a treće eliminacija kod receptora.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija postavljanjem opreme iza prirodnih zvučnih barijera.

6.3.3. Restriktivna ograničenja brzine vozila mogu sniziti emisije buke. i do 2 dB(A). bila je dovoljna i visina od 2m za postizanje predviđenog standarda dozvoljenog nivoa buke od 60 dB(A) u dnevnim uslovima. Imajući u vidu opštu namjeru da autoput obezbijedi brz protok saobraćaja. Ovo zadnje je izvan uticaja planiranja trase i zavisi od napretka proizvodnje vozila vezano za emisiju buke i dizajna točkova. a brzina velikih i teških vozila na 60 km/h umjesto brzine od 80 km/h. gdje se objekat nalazi ispod nivelete autopuata. i optimizirana vozila. Slika 6. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 248 .9-04: Poprečni presjek zasjeka sa izofonama i sa mjerama zaštite od buke Mjere smanjenja buke na njenim izvorima sadrže “tihi asfalt” koji smanjuje buku. ograničenje brzine se ne smatra kao nešto što se može primijeniti osim ako nema nekih drugih prihvatljivijih mjera.9-02: Poprečni presjek nasipa sa izofonama i panelom za zaštitu od buke Konfiguracija terena ima presudan uticaj na mogućnost zaštite od buke primjenom zaštitnih panela. npr. Za objekte koji ne mogu biti u potpunosti zaštičeni zaštitnim akustičnim zidovima predlažu se pasivne mjere.9-04 dat je primjer poprečnog presjeka autoputa gdje se sa desne strane objekat nalazi visočije od autoputa.3. dok sa lijeve strane autoputa. lokalno ograničenje brzine.3.9-03: Poprečni presjek zasjeka sa izofonama i bez mjera zaštite od buke Slika 6. ako se brzina za putnička vozila ograniči na 80 km/h umjesto brzine od 120 km/h.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Slika 6. Na slici. Sa slike se vidi da projektovana visina zaštinog akustičnog zida od 5m nije dovoljna da se postigne predviđeni standard.

moglo bi se razmatrati da promjena kolovoza (npr. preporučuje se ugradnja prozora za smanjenje buke (pasivna zaštita od buke). Za tako razbacane kuće u ugroženim područjima. Za proračun nivoa buke osvojena je prosječna visina zida od 3 m. je značajno skuplja varijanta od standardnog kolovoza sa asfalt-betonom. takođe. to je mnogo skuplja varijanta nego postavljanje zvučnih barijera. Za područja sa malom gustinom stambenih zgrada ili u slučaju pojedinačnih odvojenih stambenih objekata izvan seoskih područja ugradnja zidova za zaštitu od buke nije uvijek ekonomski opravdana pošto je broj zaštićenih objekata van proporcionalan u poređenju sa obimom i cijenom gradnje. Određene mjere ublažavanja date su zbirno u tabeli .. Bazirano na ovome. Generalno. u fazi održavanja cesta) može postati jedna od mjera ublažavanja budućih negativnih uticaja koje će generisati povećanje saobraćaja. Pristup za određivanje potrebne visine zidova za zaštitu od buke Da bi se uporedili efekti zaštite različitih visina zidova za zaštitu od buke na stambena područja duž novog autoputa.3. U ovim stambenim objektima bi se trebali ugraditi efikasni prozori za zaštitu od buke (pasivne mjere).9-01: Potrebne mjere ublažavanja uticaja buke Preporučen broj objekata za pasivnu zaštitu 3 5 9 Zid na desnoj strani autoputa18 Dužina zida (m) Dionica Stacionaža (km) Zid Br. Pored toga. bile bi potrebne visine zidova za zaštitu od buke (5 do 10 m) koje bi što se tiče cijene bile nerazumne i neprihvatljive. izbor tamo gdje su zgrade locirane visočije na padinama iznad autoputa te čak ni visoki zidovi za zaštitu od buke ne bi omogućili efikasnu zaštitu od buke zbog činjenice da se buka širi prema gore. Visina zida (m) Zid na lijevoj strani autoputa Dužina zida (m) -401 ---437 ---Visina zida (m) Površina zida (m2) Dionica I 0+000-10+890 km Dionica II 10+890-17+289 km Dionica III 17+289-33+466 09+559-10+002 09+982-09+581 11+120-11+533 12+895-13+301 15+755-16+671 11+137-11+574 17+469-19+596 21+506-22+237 27+815-29+163 1 2 1 2 2 4 1 2 3 3 -3 3 3 -3 3 3 443 -413 406 916 -2127 731 1348 -3 ---3 ---- 1329 1203 1239 1218 2748 1311 6381 2193 4044 18 Smijer slijedi stacionažu puta. Tabela 6. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 249 . ako zadovoljenje standarda nije garantovano uvođenjem mjera zaštite na autoputu.. posebno gdje su oni locirani direktno pored trase. a stanovnicima bi sprečavali pogled. određene su dimenzije zidova za zaštitu od buke zavisno od lokacije (visina i dužina) kako bi se zadovoljio standard od 50 dB(A) u doba noći. takođe. izračunavala se izofona relevantne buke. Proračunata visina zidova je zadovoljavajuća u većini slučajeva s obzirom da se autoput uglavnom nalazi na nasipu. preporučuje. tj. takozvanog dreniranog asfalta koji obezbjeđuje glatku površinu pa na taj način smanjuje emisiju buke od točkova vozila. U analizi su korištene podloge korigovanih rješenja trase iz Idejnog rješenja koja je urađena u 2D.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Izgradnja posebne vrste kolovoza.. Pasivna zaštita od buke je.Ugradnja prozora za zaštitu od buke se. Za stambene objekte koji su locirani visočije na padinama brda iznad efikasne visine zida za zaštitu od buke.

Sva ukrštanja buduće trase autoputa Vc sa navedenim 110 kV dalekovodima izvesti u duhu važećih propisa Sl. tako što se nivo emisije buke reducira za 2 – 3 dB(A). To će zavisiti i od stvarne stope rasta saobraćaja.10. 4/74. bit će potrebno unapređivanje mjera ublažavanja koje su ranije navedene. proračunati nivo buke za 2013 će se povećati između 1. 6. godinu. Pored produžavanja zidova za zaštitu od buke. 13/98 i SRJ 61/95. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 250 .3. Dalekovodne stubove prilagoditi važećim propisima i postaviti na određenu udaljenost od autoputa. druge mjere ublažavanja koje su ranije navedene mogle bi se uspostaviti kako bi se spriječilo prekoračenje standarda koji se primjenjuju za buku. Međutim. Kao jedna od opravdanih mjera. Na mjestu ukrštanja postojećih vodova i buduće trase auto-puta Vc. moglo bi se poduzeti unapređivanje strukture površine kolovoza na određenim dionicama u toku poslova generalne sanacije tako što bi se asfaltiranje vršilo drenirajućim asfaltom koji snižava buku.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 30+421-30+834 31+094-31+767 17+290-18+985 19+878-20+792 21+382-22+503 33+466-33+740 39+798-40+109 40+689-41+236 43+534-44+083 45+995-46+470 48+864-49+260 52+268-52+841 46+962-47+847 47+272-50+685 51+503-51+845 58+234-58+835 59+443-59+784 61+831-62+751 63+693-64+521 65+876-66+276 58+230-58+710 59+493-59+849 60+467-60+886 61+657-62+695 64+257-64+456 65+308-66+276 Dionica IV 33+466-46+624 Dionica V 46+624-56+457 Dionica VI 56+457-66+276 4 5 6 7 8 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 3 3 ---3 ----3 3 ---3 3 3 3 3 ------- 413 673 ---274 ----396 573 ---601 351 920 828 400 ------- --3 3 3 -3 3 3 3 --3 3 3 -----3 3 3 3 3 3 --1695 914 1121 -311 547 549 475 --885 3413 342 -----480 356 419 1038 199 968 1239 2019 5085 2742 3363 822 933 1641 1647 1425 1188 1719 2655 10239 1026 1803 1053 2760 2484 1200 1440 1068 1257 3114 597 2904 7 6 15 Sa predviđenim rastom saobraćajnog opterećenja.10.3 dB(A) i 6 dB(A) za 2042. Infrastruktura 6. Pretpostavljajući da se napravi nikakav napredak vezan za smanjenje buke na putevima ili kod vozila. a to bi bila protumjera za povećanje buke od povećanog obima sobraćaja na većini dionica. kako bi se ublažio budući negativan uticaj buke možda će biti potrebna ugradnja prozora za za zaštitu od buke.3.1 Mjere zaštite u fazi izgradnje Elektroenergetika Ukrštanje planirane trase auto puta Vc sa 110 kV vodovima.list SFRJ 65/88. Možda će biti potrebne dodatne mjere za zaštitu od buke tamo gdje naselja budu locirana blizu trase.

Znači na svim mjestima gdje dođe do ukrštanja buduće trase auto-puta Vc sa postojećim 10(20) kV vodovima potrebno je da se postojeći 10 (20) kV vodovi izmjeste. Visokonaponske 10(20) kV kablove ispod buduće trase auto-puta polagati u Energetsku kablovsku kanalizaciju koja se na mjestu ukrđtanja mora ugraditi prije izgradnje auta-puta. vertikalne i horizontalne udaljenosti stubova od auto-puta izvesti prema uslovima koji su dati za 110 kV vodove (Sl. te članovima 45. list SFRJ 65/88 i SRJ 61/95. do 11. Kapacitet postavljene kablovske kanalizacije ispod auto-puta mora da bude veći za najmanje dvije cijevi od stvarnih potreba. Uzemljenje dalekovoda dalekovodnih stubova i zaštitnog gromobranskog čeličnog užeta dalekovoda izvesti prema navedenim propisima član 92-95 navedenih propisa Sl. list SFRJ br. Dalekovodna užad na mjestu ukrštanja moraju zadovoljiti navedene propise poglavlja III. Na novougrađenim stubovima izvršiti mehaničko i električno ojačanje vodića na dalekovodnom polju koje ukršta trasu auto-puta Vc. Navedena ukrštanja trase auto-puta Vc i postojećih 35 kV dalekovoda izvesti postavljanjem na određenu udaljenost od autoputa odgovarajućih zateznih željezno-rešetkastih stubova s obe strane puta i na taj način izvršiti podizanje vodova niznad autoputa na propisima traženu visinu. član 124-129. Modriče i Doboja. U pogledu statičkog proračuna na mjestu ukrštanja dalekovodni stubovi na mjestu ukrštanja auto-puta i dalekovoda moraju zadovoljiti uslove iz navedenog pravilnika poglavlje II.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Vertikalnu udaljenost vodova od nivoa auto-puta uskladiti sa navedenim propisima poglavlje VIII član 100-102 gdje sigurnosna visina najnižeg voda iznad auto-puta mora iznositi najmanje 8m. Prema tome buduća trasa puta Vc doći će u koliziju sa distributivnom 10 (20) kV mrežom to jest trasa autoputa Vc ukrštaće magistralne i otcjepne 10 (20) kV vodove. Silu zatezanja. Prema navedenom pravilniku Sl. Ukrštanje trase auto-puta Vc sa 35 kV vodovima Planirana trasa auto-puta Vc na području Elektrodistribucije Doboj prolaziće ispod trasa 35 kV dalekovoda: Miljkovac – Bukovica i Miljkovac – Jelah. Zatim na postojećim stubovima izvršiti mehaničko i električno ojačanje u skladu sa propisima navedenim u poglavlju V član 41.list SFRJ 65/88. uzemljenje.C1 702/85. i 42. Ukrštanje izvesti sa ugradnjom odgovarajućih zateznih stubova na određenu udaljenost s obe strane auto-puta u postojeće trase 20(10) kV dalekovoda i između dva zatezna stuba položiti VN kabl.C1 351/85 i JUS N. a sigurnosna udaljenost stuba od ivice auto-puta mora iznositi najmanje 40 m član 125. odnosno kabliraju. do 23. navedenih propisa. i JUS N. U zateznom polju gdje će se vršiti ukrštanje dalekovoda i trase auto-puta izvesti duplo ovješanje i smanjiti silu zateznih vodića na propisima traženu (75% od normalne sile zatezanja) član 126 navedenih propisa. član 3. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 251 . 65/88 i SRJ 61/95 nije dozvoljeno bilo kakvo polaganje nadzemnih 10 (20) kV vodova iznad auto-puteva. Ukrštanje planirane trase auto-puta Vc sa srednje naposnkim vodovima Zna se da će planirana trasa puta Vc prolaziti kroz naseljena mjesta distributivnih područja: Odžaka. list SFRJ 65/88 i SRJ 61/65). 46 kao i članovima 45 do 53 navedenih Tehničkih propisa Sl. član 12.

Ukrštanje planirane trase auto-puta sa NN mrežom Planirana trasa auto-puta Vc ukrštaće niskonaponsku mrežu u naseljima kroz koja prolazi. kako je to ucrtano u grafičkom prilogu. 6. Na mjestima ukrštanja navedenih telekomunikacionih vodova sa budućom trasom autoputa Vc za očekivati je da će se javiti potreba za rekonstrukcijom telekomunikacione mreža radi zadovoljenja tehničkih propisa. na prostoru između Vukosavlja i Modriče i u naselju Rudanka.10. priključne 20(10) kV dalekovode i novu NN mrežu za one objekte koji ostanu bez električne energije prilikom izgradnje auto-puta Vc.3. Kod izrade urbanističko-tehničkih uslova na licu mjesta izvršiće se snimanje postojeće elekomunikacione mreže i za svaki slučaj ukrštanja autoputa Vc sa telekomunikacionim kablovima izradiće se detaljni urbanističko-tehnički uslovi i propisati detaljne uslove ukrštanja. s obe strane planirane trase auto-puta izgraditi nove distributivne trafo-stanice. prema glavnom projektu autoputa i stanja na terenu. Kako propisi ne dozvoljavaju polaganje NN mreže ni preko ni ispod auto -puta postojeća NN mreža se mora ukloniti sa planirane trase auto-puta. Kablovi su položeni uz putni pojas direktno u zemlju – rov na dubini od 60 do 80 cm. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 252 . Na zateznim stubovima na 10 odnosno 20 dalekovodu uraditi uzemljenja i postaviti odgovarajuće katodne odvodnike.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Udaljenost zateznih stubova od ivice auto-puta mora iznositi najmanje 40 m. Kod izrade urbanističko-tehničkih uslova na licu mjesta izvršiće se snimanje postojećih energetskih mreža i za svaki slučaj ukrštanja autoputa Vc sa energetskim vodovima izradiće se detaljni urbanističko-tehnički uslovi i propisati detaljne uslove ukrštanja. Telekomunikacije Planirana trasa autoputa Vc će se ukrštati sa optičkim kablom na sljedećim tačkama: zapadno od Odžaka (naselje Potočani). S obzirom da izgradnjom auto puta postojeći potrošači ne smiju ostati bez eleketrične energije.2 Mjere zaštite u fazi eksploatacije Obzirom da će u fazi izgradnje biti izvedene sve potrebne mjere zaštite kojima će se otkloniti svi eventulani konflikti u fazi eksploatacije neće biti potebno sprovoditi posebne mjere.4 do 400 kV uradiće se paralelno sa uslovima auto-puta. navedenih propisa. član 125. • • Detaljne uslove ukrštanja planirane trase auto puta Vc i postojeće elektro energetske mreže 0.

Metodologija formiranja sintezne karte na ovaj način zanemarila je relativan značaj pojedinih pokazatelja odnosno princip sinteze je značajno pojednostavljen u smislu da je određena prostorna cjelina povoljna samo ako su svi pokazatelji povoljni odnosno nepovoljna ako je samo jedan od pokazatelja nepovoljan i uslovno povoljna ako je samo jedan od pokazatelja uslovno povoljan. to se pristupilo izboru trase vrednovanjem multikriterijumskom optimizacijom sa više relevatnih aspekata. uslovno povoljno i nepovoljno. a na nivou Tehničke studije i Idejnog rješenja razmatralo se više varijantnih rješenja koja su definisana kroz više varijanti po poddionicama predmetnog autoputa. Rezultati koji su dobijeni vrednovanjem varijantnih rješenja pretstavljaju izbor optimalnog rješenja sa stanovišta uticaja na životnu sredinu. ciljeve i kriterijume na osnovu kojih će se ocenjivanje vršiti. S obzirom na činjenicu da se procedura vrednovanja vrši na nivou Tehničke studije kao i da je nivo dostupnih informacija dobijen Procjenom uticaja relativizovan činjenicm da su sve analizirane varijante relativno smјeštene u isti koridor proces vrednovanja varijantnih rješenja se može prikazati kao: Prvi korak: podrazumijeva sistematizaciju svih ograničenja koja su dobijena kroz analizu postojećeg stanja i prezentirana u vidu odgovarajuće grafičke dokumentacije na nivou postojećih karakteristika za sve bitne pokazatelje. Drugi korak: Obzirom na činjenicu da se na osnovu sintezne karte ograničenja mogu dobiti relativno grubi odnosi za vrednovanje varijantnih rješenja o drugom koraku je za odabrane varijante iz Tehničke studije za dalju razradu na nivou Idejnog rješenja izvršeno vrednovanje varijantnih rješenja na nivou numjeričke kvantifikacije uz korišćnje metode za višekriterijumsko rangiranje alternativnih rješenja. Kategorije su definisane kao apsolutno ograničenje. povoljno. Specifičnosti procesa vrednovanja varijantnih rješenja za potrebe studijske analize problematike zaštite životne sredine ogleda se prvenstveno u jednostavnosti osnovnog cilja koji je izražen u principu minimuma svih posljedica. Vrednovanje varijantnih rješenja predstavlja proces dokumentovanog ocenjivanja različitih varijantnih rješenja radi međusobnog poređenja i izbora optimalnog. Kao sastavni dio izbora adekvatne trase u okviru Prethodne studije uticaja na životnu sredinu izvršeno je vrednovanje varijantnih rješenja sa aspekta uticaja na životnu sredinu. Prvi korak u vrednovanju je bio eleminacija onih Studija uticaja na okolinu – Lot 1 253 .Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 7. ALTERNATIVNA RJEŠENJA I OPIS RAZLOGA ZBOG KOJIH JE IZABRANO DATO RJEŠENJE SA ASPEKTA ZAŠTITE OKOLINE Prethodnom dokumentacijom. Obzirom da na izbor trase od predloženih varijantnih rješenja nije mjerodavan samo aspekt zaštite životne sredine. Ovaj cilj će biti ostvaren samo ako se izvrši upoređenje svih realnih varijantnih rješenja po definisanim kriterijumima (uticajima ) i izvrši izbor optimalnog. Osnovni uslov za vrednovanje je da varijantna rješenja budu definisana na istom nivou detaljnosti pri čemu su svi kriterijumi i njihovi pokazatelji definisani na osnovu istih uslova i verifikovanih zakonitosti. Za valjano sprovođenje procesa vrednovanja neophodno je posedovati dokumentovane informacije. Rezultat ove analize je sintezna karta ograničenja koja je stepenovana preko tri osnovne kategorije povoljnosti za izgradnju autoputa sa stanovišta mogućih uticaja na životnu sredinu.

a ni kao značaj posebnih kriterijuma. Ovaj kriterij podjeljen je na dva kriterija. isključivo zbog izražavanja u klasičnim mjernim jedinicama jednog dijela kriterija (parametara). značajno utiču na konačan sud o prihvatljivosti i izvodljivosti projekta. i u novije vrijeme prestavljaju sve značajniji faktor u odlučivanju o investicijama. a nakon toga vrijednivanje preostlih varijanti prema elementima navedenim u protokolu 219: A Tehničko – eksploatacionih karakteristika. koje determinišu uslove saobraćaja. troškove eksploatacije. koji bitno utiču na rentabilnost i ekonomsko – finansijsku izvodljivost projekta. takođe. Kako bi se odnosi koji nisu sa istog stanovišta jednaki. u najgorem slučaju. troškove vremena putovanja. od strane multidiciplinarnog ekspertnog tima uz primjenu principa tajnog ocenjivanja. svođenje negativnih uticaja do prihvatljive mjere. dok se drugi dio kriterija (parametara) može iskazivati u kvalitativnim i relativnim vrijednostima. 19 Protokol o usaglašavanju metodologije za trijažu alternativnih varijanata na nivou sva četiri projektantska lota. Na osnovu navedenog. izvršeno je vrednovanje povoljnosti alternativnih varijanti na pojedinim relacijama. za kvalitativne pokazatelje treba primjeniti relativne odnose između podkriterija. i D Vremena i uslova izgradnje koji. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 254 . te okolinskih i socio – ekonomskih uticaja. C Prostorno – okolinskih karakteristika. Navedeni kriterijumi su razrađeni na više podkriterijuma čijim se bodovanjem dobila procjena optimalne varijante sa aspekta određenog kriterijuma. Prostorno – okolinske karakteristike predodređuju prihvatljivost i izvodljivost projekta sa stanovišta korištenja prostora. i izvršen odabir najoptimalnije trase autoputa. to se svaki bod multiplicirao određenim težinski koeficijentom čime se obezbedilo unificirano vrednovanje. Dok za kvantitativne jedinice imamo uobičajene mjerne jedinice. B Troškova izgradnje. koje predodređuju prihvatljivost i izvodljivost projekta sa stanovišta korištenja prostora. Princip održivog razvoja sve više uvažava navedene faktore koji se sastoje od brige za čovjekovu okolinu i razvoj u skladu sa minimumom narušavanja okoline ili. i troškove održavanja. troškove udesa.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija predloženih varijanti koja imaju direktnu vezu sa apsolutnim ograničenjima. okolinskih i socio – ekonomskih uticaja na okolinu.

Potrebno je obratiti pažnju na to da se objekti ne pozicioniraju u akviferskim područjima u kojima su utvrđeni visoki nivoi podzemne vode kako ne bi došlo do poremećaja hidrauličkog režima tečenja podzemnih voda. koncept izrade SUO uporedo sa Idejnim projektom omogućavao je izrađivačima SUO uvid samo u radne verzije usvojene trase autoputa. sa djelimično ucrtanim objektima po pojedinim dionicama. odnosno potreba za provođenjem detaljnih istraživanja određenih vodnih pojava u višim fazama projektnog rješenja imajući u vidu kako njihov potencijalni negativni uticaj na sami autoput. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 255 . obrađivači Studije.000).Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 8. Imajući u vidu prethodno navedeno potrebno je izvršiti kontrolu naših pretpostavljenih uticaja na vode na temelju podataka koji će se dobiti nakon završetka istražnih radova. to se procjena uticaja u fazi građenja i korištenja može dati samo općenito. U brojnim slučajevima pojavio se problem nedostatka podataka. Objekti za prečišćavanje otpadnih voda sa autoputa načelno se smiju locirati unutar područja definisanih kao osjetljiva u ovoj Studiji. Naime. odnosno hidrogeoloških karata i uzdužnih profila uskog pojasa autoputa u detaljnijem mjerilu (1:5. te mjesta ispusta otpadnih voda sa saobraćajnih površina. na temelju literature. NAZNAKE POTEŠKOĆA KOD IZRADE SUO Najveće poteškoće kod izrade SUO za obrađivače aspekta vodnih resursa predstavljala je nemogućnost uvida u Rješenje odvodnje otpadnih voda sa prometnih površina autoputa. ali se prije konačnog odabira dispozicije tih objekata treba konsultirati detaljna hidrogeološka podloga užeg pojasa oko autoputa u razmjeri 1:5. nisu imali nikakav uvid u rješenje odvodnje. Imajući u vidu nedostupnost navedenih informacija. tretmana otpadnih voda. Također jedna od poteškoća je nepostojanje detaljne hidrogeološke karte užeg pojasa oko autoputa dobivene na bazi istražnih radova. tako i na potencijalne negativne uticaje autoputa na iste. U skladu sa time. poremećaja prihranjivanja izdani i sl.000.

Svaka saobraćajnica ima određenu ulogu u prijevozu opasnih materija s obzirom na njen položaj u mreži. emulziona).benzin i dizel gorivo. Republika Srbija). oksidirajuća. U tom smislu. koji se prevoze u cisternama. Oksidirajuće materije . Pod opasnim materijama podrazumijevaju se one materije koje imaju vrlo toksična. Nagrizajuće ili korozivne materije . samozapaljiva i druga svojstva opasna po život ljudi i okoliš.Doboj jug (Karuše) prolazi područjem Federacije BiH i Republike Srpske. koja se mogu transportirati sa područja jednog entiteta na područje drugog entiteta (ukoliko zagađenje dospije u rijeku Bosnu).sumporna. koja se prevoze u različitoj ambalaži.propan. te osiguranja uvjeta da se blagovremeno mogu poduzeti sve dodatne mjere zaštite. PREKOGRANIČNI UTICAJ Dionica LOT 1: Svilaj . tj. peroksidi. hidraulička. butan. koje se pakuju u džakove i sitnu kartonsku ambalažu. redukciona. Zbijeni gasovi .pesticidi. a koja prevoze opasne materije. koji se pakuju u specijalne čelične posude. motorna. te dalje u Studija uticaja na okolinu – Lot 1 256 . zapaljiva. Akcidentne situacije nastaju posebno u slučaju prevrtanja vozila u blizini vodotoka. u slučaju akcidentnih situacija mogući su prekogranični uticaji u vidu transporta zagađenja u rijeku Savu i susjedne države. možda dospjeti i na područje drugih država (rijeka Sava). te u ovisnosti od niza specifičnih faktora. a moguće posljedice su posebno potencirane u biološki vrijednim prostorima kao i na mjestima koncentracije saobraćajnog toka što je svakako karakteristika planiranog autoputa. te se vodnim putem eksportirati na područje drugih država (Republika Hrvatska. Otrovne i zarazne materije . postoji rizik i vjerovatnoća da projekt može imati uticaj na vodne resurse na području druge države. S obzirom na dostupne podatke o broju udesa na planiranom autoputu može se izvesti zaključak da je vjerovatnoća udesa vozila sa opasnim materijama mala. Imajući u vidu sve prethodno izneseno treba primjenjivati sve raspoložive mjere za smanjenje vjerovatnoće pojave ovih akcidentnih situacija. Rizik od akcidenata sa opasnim teretom može se definisati ako se poznaje struktura prijevoza i osnovni podaci o saobraćajnim udesima na predmetnoj dionici. moguće je spriječiti transport zagađenja voda.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 9. hlorovodonična i azotna kiselina koje se prevoze u cisternama ili balonima. koje se prevoze u cisternama i razna ulja (mašinska. Projektirana trasa autoputa na ovoj dionici gotovo je cijelom dužinom položena u dolini rijeke Bosne. gdje je na više mjesta presijeca ili je smještana uz njenu lijevu ili desnu obalu.hloridi. Uzevši u obzir prostornu dimenziju ove dionice. prekogranično na vode u Republici Hrvatskoj i nizvodna područja Republike Srbije. Na osnovu ovih podataka moguće je odrediti vjerovatnoću mogućeg akcidenta i u skladu sa tim preduzeti posebne mjere zaštite. herbicidi. moguća su zagađenja voda uslijed izlijevanja opasnih materija. Posebno treba uvesti sistem hitnog obavještavanja odgovornih vlasti za vode u BiH. S obzirom na karakteristike transporta koji se obavlja preko planirane saobraćajnice mogu se očekivati sljedeće opasne materije: Zapaljive tečnosti . eksplozivna. Uz monitoring kvaliteta voda duž planiranog autoputa. ali je izvjesna zbog čega je potrebno poduzeti sve odgovarajuće mjere zaštite voda u koje mogu dospjeti opasne materije. U tom slučaju. Rijeka Bosna ulijeva se u rijeku Savu koja predstavlja teritorijalnu granicu između Republike Hrvatske i BiH. eko-toksična.

niveleta autoputa izdignuta je dovoljno visoko od mjerodavnih kota velikih voda (VV 1/100 i 1/500). sa aspekta prirodnih poplava. Kada su u pitanju prekogranični uticaji na vode. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 257 . prilikom projektiranja trase.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Republici Hrvatskoj i Republici Srbiji. Isto se odnosi i na akcidente koji bi mogli da negativno utiču na vode u toku gradnje autoputa. treba istaći da je planirani autoput projektiran u zoni koja je izložena poplavnim vodama rijeka Bosne i Save. te se time garantira sigurnost od ove prirodne pojave. Međutim.

Studija uticaja na okolinu – Lot 1 258 . Ovaj uslov treba naglasiti izvođaču prilikom pregovora. Faza održavanja Inženjer za zaštitu životne sredine ima zadatak da obezbedi detaljnu proceduru. bezbjednosne i svjetlosne signalizacije. a pod odgovornošću izvođača radova. SISTEM MONITORINGA UZ ODREĐIVANJE METODOLOGIJE Ekološki Akcioni Plan je neophodan dio ove dokumentacije čija je namjena da omogući adekvatno sprovođenje predloženih mjera zaštite. Faza projektovanja Ček lista u fazi projektovanja je neophodna da bi se ispravno sagledali i uzeli u obzir svi ekološki aspekti i problemi. saniranje akcidentnih situacija (prosipanje/izlivanje hazardnih materija) i održavanje zelenih površina (ovi dokumenti takođe mogu da budu uključeni u dokumentaciju za tender). i Izvođač radova je u obavezi da ima osobu odnosno osobe odgovorne za monitoring sprovođenja ekoloških zahtjeva prema tenderskoj dokumentaciji. Parametri koji se prate u toku izvođenja radova obihvataju sprovođenje usvojenih mjera zaštite i svi ti parametri će biti pod čestom kontrolom inženjera za zaštitu životne sredine. Takođe EAP olakšava sagledavanje efekata zaštitnih mjera i uvođenja neophodnih poboljšanja i ispravki. Zone posebne zaštite koje su utvrđene projektom. Faza izgradnje U cilju ispunjenja svih ekoloških zahtjeva projekta potrebno je angažovati inženjera za zaštitu životne sredine (ekološkog eksperta) koji bi nadgledao način izvođenja radova sprovođenjem čestih inspekcija i na taj način štitio interes Investitora.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 10. tehnički priručnik/instrukcije za redovno održavanje sistema odvodnjavanja. a prije potpisivanja ugovora. Takođe. odnosno da bi se ispravno uradili projekti mjera zaštite. Ovo se takođe odnosi i na fazu izgradnje i mora se naglasiti u tenderskoj dokumentaciji. moraju se ispoštovati i u odnosu na njih usvojiti posebne mjere zaštite.

Direktor projekta Projektni biro Projektni biro Projektni biro Prije prihvatanja projekta Na početku izrade projekta i na kraju izrade projekta Na početku izrade projekta i na kraju izrade projekta Na početku izrade projekta i na kraju izrade projekta Da bi se definisao program presađivanja drveća Da bi se osigurao put sa stanovišta bezbednosti za korisnike. realan i svrsishodljiv projekat Da bi se zaštićene površine naznačile u zahtjevima za izv?ača. Uključiti u troškove projekta. Direktor projekta Deponije I pozajmišta Projektni biro ček lista Uključiti u troškove projekta. Direktor projekta Studija uticaja na okolinu – Lot 1 259 . stalan ili povremeni monitoring? (5) Zašto se vrši monitoring datog parametra? Komponenta Projekat mostova (1) Koji? Projekat zaštite od poplava i seizmičkih aktivnosti (2) Gdje? Projektni biro (3) Kako? ček lista (4) Kada? Prije prihvatanja projekta (5) Zašto? - Cena Uključiti u troškove projekta. Broj postojećih pozajmišta i deponija Projektni biro ček lista Na početku izrade projekta i na kraju izrade projekta Na početku izrade projekta i na kraju izrade projekta Uključiti u troškove projekta. Uključiti u troškove projekta. Uključiti u troškove projekta. Mapiranje je uključeno u cenu projekta Uključiti u troškove projekta. erozija. Direktor projekta Odvodnjavanje Sistem odvodnjavanja i broj i lokacija vodenih površina duž puta. Projektni biro ček lista Na početku izrade projekta i na kraju izrade projekta Uključiti u troškove projekta. Zahtjev da se odredi osoba koja će biti odgovorna za ekološke pojedinosti tendera Projektni biro ček lista Na početku izrade projekta i na kraju izrade projekta Na početku izrade projekta i na kraju izrade projekta Na kraju projekta Uključiti u troškove projekta. Direktor projekta Direktor projekta Direktor projekta Ekološki projekat puta Broj drveća koje se mora poseći Oprema I svetlosna signalizacija Projektni biro ček lista Uključiti u troškove projekta. pogotovo u urbanim sredinama Da bi se napravio opravdan.Bosna i Hercegovina Ministarstvo transporta i komunikacija Tabela 10-01: Monitoring i kontrola (1) Koji parametar? (2) Gdje se vrši monitoring? (3) Kako se vrši monitoring odbranog parametra/ vrsta opreme za monitoring? (4) Kada se vrš monitoring. Odgovornost Direktor projekta Ekološki projekat puta PROJEKAT Projekat zaštite od erozije Projekat zaštite(sanacije) klizišta i odrona Projekat staza za životinje Projektni biro ček lista ček lista ček lista ček lista Prije prihvatanja projekta - Uključiti u troškove projekta. gubitak poljoprivrednog zemljišta. zagaenje vode za piće. Da bi se sprečilo narušavanje pejzaža. Da bi se poboljšao drenažni sistem i kvalitet vode Da bi se prečilo nepotrebno otvaranje novih pozajmišta ili pravljenje novih deponija. Direktor projekta Ekološki projekat puta Kontakt sa lokalnim vlastima i zajednicom Definisati osetljive zelene površine. naznačiti ih u projektu u pozivu na tender. Direktor projekta Ceo projekat Projektni biro ček lista ček lista Direktor projekta Ceo projekat PROJEKAT Projektni biro Direktor projekta Projekat zemljanih radova Projekat deponija materijala.

Da bi se ispoštovali ekološki zahtjevi projekta. pozajmišta. deponije. vode i vazduhaI umanjilo zagđenje bukom i negativan uticaj na floru i faunu. Asfaltne baze. Da bi se minimalizovao uticaj buke na okolno stanovništvo. Da se osiguraju staništa faune i biodiverzitet. pozajmišta. Asfaltne baze. Da bi se sprečio negativan uticaj na rijeke. Da bi se minimalizovao uticaj buke na okolno stanovništvo. Akcidenti i prolivanje hazardnih hemikalija. Zemljani radovi. Na gradilištu Na gradilištu Inspekcija Oprema za mjerenje buke Oprema za mjerenje buke Inspekcijska provera kvaliteta Bezbednosna regulativa. Buka i mjere zaštite Vlaženje gradilišta i korišćenje zatvorenih kamiona za prevoz materijala u blizini naselja. asfaltne baze. Izgradnja puteva. IZGRADNJA Na gradilištu Na gradilištu Bezbednosna regulativa. floru i faunu. Da bi se sprečio negativan uticaj na stanje puta. Direktor projekta Kapaciteti direkcije za puteve Specifični zahtjevi za izvođača radova IZGRADNJA Izgradnja puta I mostova. mostova. U slučaju akcidenta Inspekcija Učestalost prema zahtjevima ekoloških institucija i inspekcije. mart u fazi izvodjenja Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Izgradnja mostova Fauna: gradnja je zabranjena u periodu mrešćenja Flora: smanjiti na minimum uništavanje flore u i okolo rijeke. Zemljani radovi. Na početku aktivnosti i konstantno. Zaštita od stabala od ostećenja. Buka i mjere zaštite Prije ugovora Inspekcijska provera kvaliteta Prije ugovora sa izvođačima Na gradilištu Inspekcijska provera kvaliteta Inspekcijska provera kvaliteta Inspekcijska provera kvaliteta Redovno od strane inspekcije. asf. Izgradnja mostova. pozajmišta. Pozajmišta. (2) Gdje? (3) Kako? (4) Kada? Na početku izrade projekta i na kraju izrade projekta (5) Zašto? Da bi se sprečilo zagađenje tla. Da bi se sprečilo zagađenje vazduha prašinom. Da si se obezbedilo razumevanje ekoloških problema projekta Da bi se ograničio negativan uticaj na zelene površine u okolini puta. asf. Zemljani radovi. klizišta i odrona Odobrene površine za odlaganje čvrstog otpada i viška materijala Sezona u kojoj se izvodi izgradnja mosta Prije ugovora Kvalitativna ček lista prije ugovora Finalna provera kvaliteta Provera kvaliteta Provera kvaliteta Provera kvaliteta Provera kvaliteta Prije ugovora sa izvođačima Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Šef direkcije za puteve Na gradilištu Na gradilištu Na gradilištu Na gradilištu Na gradilištu u fazi izvodjenja Regularly by inspections Prije ugovora sa izvodjačima februar.Bosna i Hercegovina Ministarstvo transporta i komunikacija Komponenta PROJEK AT (1) Koji? Zahtjevi EMP treba da budu uključeni u dokumentaciju poziva na tender. IZGRA DNJA Asflaltne baze Pozajmišta Gradilište Oficijalne dozvole za otvaranje pozajmišta.baze Gradilište. asfaltne baze) Uključeno u zahtjeve za izvođača Cena Odgovornost Asfaltne baze Projektni biro ček lista Uključiti u troškove projekta. Odgovarajući način skladištenja hemikalija uzimajući u obzir zaštićene zone i plan u slučaju akcidenta. baza i pozajmišta. odnosno za lokacije deponija i asfaltnih baza Broj stabala isečenih i presađenih. Kontinualno Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uvrstiti među zahtjeve za izvođača Uključena u ugovor izvođača radova (deponije. gradilište. Na gradilištu Na gradilištu Studija uticaja na okolinu – Lot 1 260 .pozajmišta. Izgradnja puteva I mostova. Zemljani radovi Inženjer ekologije sa punim radnim vremenom Odsek za puteve - - - Šef direkcije za puteve Usavršavanje na ekološkim pitanjima Sprovođenje mjera zaštite od erozije. asfaltne baze Izgradnja puteva. Da bi se obezbedilo potpuno razumevanje i izvršenje ekoloških zahtjeva ugovora. Da se osiguraju staništa faune i biodiverzitet.

Građevinski radovi se zabranjuju u toku gneždenja ptica i ležanja na jajima. Cena Uključeno u zahtjeve za izvođača Odgovornost Izvođač/ ekološki inženjer Asfaltne baze.Bosna i Hercegovina Ministarstvo transporta i komunikacija Komponenta Izgradnja puta (1) Koji? Postaviti adekvatnu signalizaciju Fauna: Izbegavati uništavanje staništa ptica. Na gradilištu Inspekcijska provera kvaliteta Kontinualno Da bi se izbegli gubici u prinosu (žetvi). Čuvati površinski sloj tla za ponovnu upotrebu. Na odgovarajući način odlagati smeće i otpadnu vodu. Plan u slučaju nužde prilikom prolivanja hazardnih materijala. Remedijacija gradilišne zone. Plan za redovno održavanje drenažnog sistema. Plan za redovno održavanje bezbednosne i svetlosne opreme. Plan za monitoring kvaliteta voda Na gradilištu Prije početka radova Da bi se izbegao konflikt Direkcija za puteve Na gradilištu Inspekcijska provera kvaliteta Finalna inspekcijska provera kvaliteta Prije prihvatanja građevinskog kampa Prilikom zatvaranja gradilišta Uključeno u zahtjeve za izvođača Uključeno u zahtjeve za izvođača Regularno održavanje Izvođač/ ekološki inženjer Izvođač/ ekološki inženjer Odeljenje za održavanje Odeljenje za održavanje Odeljenje za održavanje puteva Odeljenje za održavanje puteva Zajednica i deljenje za održavanje puteva Ekološke institucije i oeljenje za održavanje puteva Na gradilištu Direkcija za puteve Direkcija za puteve EKSPLOATACIJA Direkcija za puteve Direkcija za puteve Direkcija za puteve Direkcija za puteve Direkcija za puteve Regularno održavanje Regularno održavanje Regularno održavanje Regularno održavanje Regularno održavanje Održavanje okoline puta Studija uticaja na okolinu – Lot 1 261 . Izgradnja mostova. Pozajmišta Na gradilištu Inspekcijska provera kvaliteta Inspekcija posle instaliranja asfaltne baze. (2) Gdje? Na gradilištu (3) Kako? Inspekcijska provera kvaliteta (4) Kada? Kontinualno (5) Zašto? Da bi se sprečile saobraćajne nesreće u blizini gradilišta. Uključeno u zahtjeve za izvođača Izvođač/ ekološki inženjer Kompenzacija za izgubljeno poljoprivredno zemljište ili prinos. Da bi se obezbedilo nesmetano gneždenje ptica. Plan za održavanje zelenih površina Uklanjanje otpada duž puta Plan za monitoring kvaliteta tla. Asfaltne baze i pozajmišta Održavanje drenažnog sistema Transport hazardnih materijala Održavanje bezbednosne i svetlosne opreme Izbegavati nepotrebno okupitanje i korišćenje poloprivrednog zemljišta. Uključeno u zahtjeve za izvođača Izvođač/ ekološki inženjer Asfaltne baze Pozajmišta Dladilište Odlaganje viška zemljišta Asfaltne baze Pozajmišta Dladilište Odlaganje viška zemljišta Gradilišni kampovi Gradilište.

1. kao i Okvirnom direktivom o vodama. ili ih trasa presijeca. Ovi profili odabrani su s ciljem zadovoljavanja sljedećih zahtjeva: Da se obuhvate sekcije autoputa koje presijecaju površinske vodotoke i na kojima se očekuju intenzivniji i obimniji građevinski radovi (mostovi. Monitoring nultog stanja kvaliteta voda 10.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 10. Pozicije svih mjernih profila za monitoring površinskih voda date su u Prilogu 12. Fokus je dat na rijeku Bosnu i njene veće pritoke. godine prezentirani su i interpretirani u okviru ove Studije.1 na bazi raspoloživih podataka data je ocjena nultog stanja kvaliteta površinskih voda za one vodotoke koji svojim tokom normalno teku pored usvojene trase autoputa LOT 1. te poduzimanje odgovarajućih mjera za prethodno spomenute obje faze. Doboj uzvodno od ušća rijeke Usore. Imajući u vidu hidrogeološke. te se na ovim profilima ne planira uzimanje uzoraka vode za ocjenu nultog stanja. U okviru ove studije daje se i plan monitoringa kvaliteta voda u fazi građenja i korištenja. mikrobiološke i saprobiološke karakteristike). Nadalje. (2) na rijeci Bosniprofil B-12'.3.5. Doboj nizvodno od ušća rijeke Spreče. nulto stanje kvaliteta površinskih i podzemnih voda u tom području prezentirano je u tački 4. te za sve profile (4+5=9) za faze građenja i korištenja. 10. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 262 .5. Da se obuhvate duže sekcije autoputa koje prolaze kroz značajnije vodonosnike. hidrografske i hidrološke karakteristike područja kroz koje prolazi trasa saobraćajnice. Monitoring nultog stanja kvaliteta voda preduslov je za sprovođenje adekvatnih analiza. Podaci za period 2000-2005. U RS od 2000.4. Površinske vode U poglavlju 4. čvorišta).1. Monitoring kvaliteta voda treba izvoditi u skladu sa važećim zakonima.1.5.1. Postojeći podaci sa pet mjernih profila uzorkovanja na rijeci Bosni. na 23 riječna profila. Da se utvrde promjene izazvane industrijskim i kanalizacionim zagađenjem.4. nizvodno od grada Modriče. Monitoring kvaliteta voda Uspostava monitoringa sastavni je dio sagledavanja i vrednovanja promjena nastalih u okolišu tokom faza gradnje i korištenja objekta. To su profili: (1) na rijeci Bosni-profil B-12. Ispitivanje kvaliteta površinskih voda realizira se u četiri serije u okviru hidrološke godine (fizičko-hemijske. a prije započinjanja bilo kakvih građevinskih radova.1. te diferencira između te vrste zagađenja i zagađenja koje mogu prouzrokovati radovi na izgradnji autoputa.1. (3) na rijeci Usori –profil Us-1 ušće u rijeku Bosnu. ove studije. te na temelju toga i predlaže odabrana nova četiri (4) mjerna profila na kojima je potrebno osmotriti nulto stanje. konsultant je izvršio usaglašavanje pristupa u planiranju monitoringa i aktivnosti po ovom pitanju sa predstavnicima Republičke direkcije za vode-Bijeljina i Javnog preduzeća za vodno područje slivova rijeke Save – sektor zaštite voda-Sarajevo. Kao najznačajniji element plana potrebno je predvidjeti uspostavu sistema monitoringa kvaliteta voda na području uticaja planiranog autoputa i to za: novo planirane mjerne profile (4) prije izvođenja bilo kakvih građevinskih radova (nulti monitoring). (4) na rijeci Spreči – profil Sr-2 ušće u rijeku Bosnu i (5) na rijeci Bosni-profil B-13. godine vrši se osmatranje kvaliteta površinskih voda na 15 vodotoka. Usori i Spreči korišteni su za ocjenu nultog stanja. ove studije.

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Predloženi novi mjerni profili (NMP) daju se u Tabeli 10. potrebno je izvršiti uzimanje uzoraka vode u minimalno četiri serije. 10. a prije izvođenja bilo kakvih radova. 8. NMP 5. naselje Krajčani Doboj Doboj Doboj Doboj Za nove mjerne profile (NMP) za koje ne postoje podaci o nultom stanju. cink. MP 6 (Usora profil Us-1) MP 7 (Bosna profil B-12) MP 8 (Spreča profil Sp-2) MP 9 (Bosna profil B-12') Vodotok rijeka Sava (1. Tabela 10. 11. nakon uzimanja uzoraka vode.5 km prije ušća rijeke Bosne) rijeka Bosna rijeka Bosna rijeka Bosna rijeka Bosna rijeka Usora na ušću u Bosnu rijeka Bosna uzvodno od ušća Usore rijeka Spreča na ušću u Bosnu rijeka Bosna nizvodno od ušća Spreče Bliži toponim naselje Prud nizvodno od novog mosta koji se sada gradi. olovo. 3. tokom dva hidrološka minimuma i maksimuma.1-01: Pregled površinskih vodotoka i na njima odgovarajućih mjernih profila za monitoring na dionici LOT 1 Svilaj – Doboj jug (Karuše) Profil NMP 1. 14. nikl.1. 7. zajedno sa mjernim profilima (MP) na kojima osmatranje kvaliteta voda provodi Republičke direkcije za vode-Bijeljina. bakar. 9. NMP 2 MP 3 (Bosna profil B-13) NMP 4. 2. potrebno je izvršiti analize sljedećih pokazatelja koji su karakteristični za ispitivanje uticaja saobraćajnice na kvalitet površinskih vodotoka: 1.1. Temperatura Elektroprovodljivost pH vrijednost HPK BPK5 Mutnoća vode Ukupne suspendovane materije Gubitak žarenjem Hloridi Sulfati Teški metali (kadmij.naselje Prudovi nizvodno od grada Modriča-naselje Dobori naselje MajevacMajevačko polje čvorište Rudanka. Na svakom predviđenom profilu. mangan. 5. 4. željezo.. 6. 13. živa) Amonijak Nitriti Nitrati Studija uticaja na okolinu – Lot 1 263 . hrom. 12.

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

15. 16. 17.
18. 19.

Ukupne masnoće Mineralna ulja Ukupni fenoli Ukupni rastvoreni ugljik (TOC) PAH-ukupno (kloroform, tetraklorugljik, tetrakloretilen, trikloretilen, trikloretan).

S obzirom da će se u slivu rijeke Save, odnosno Bosne, osmatranje kvaliteta površinskih voda glavnog vodotoka i njenih pritoka na definisanim profilima od strane Republičke direkcije za vodeBijeljina nastaviti u kontinuitetu i u budućnosti, predlaže se da se u periodu kada se bude realizirao monitoring nultog stanja na 4 nova mjerna profila, prikupe i u tom trenutku postojeći podaci sa pet profila za koje je ovdje dato nulto stanje. S obzirom da se u ovom trenutku ne može procijeniti vrijeme početka izgradnje autoputa na dionici LOT 1, kao i da li će se graditi istovremeno sve poddionice ili samo neke, smatramo da bi trebalo napraviti i ažuriranje podataka za devet profila za koje je ovdje dato stanja za 2005. godinu tj. u trenutku izrade ove studije. 10.1.1.2. Podzemne vode U prostoru našeg istraživanja duž LOT-a 1 nalazi se određeni broj izvora podzemne vode koji su u sistemima javnog vodosnabdijevanja ili su lokalnog karaktera (seoski vodovodi koji nisu uključeni u sistem javnog vodosnabdijevanja, a koji se koriste za snabdijevanje većeg broja domaćinstava). Na bazi raspoloživih podataka prikupljenih tokom izrade ove studije, u tački 4.5. data je ocjena nultog stanja kvaliteta podzemnih voda. To su: • • • • izvorište Odžak izvorište Osječani izvorište Rudanka izvorište Kraševo

Na lokalitetu Opštine Usora nalaze se izvorišta: Makljenovac, Ularice i Alibegovci za koje bi trebalo osmotriti nulto stanje kvaliteta vode na samim izvorištima, a prije izvođenja bilo kakvih građevinskih radova. Na ovim izvorima, nakon uzimanja uzoraka vode u dvije serije, tokom jednog hidrološkog minimuma i maksimuma, potrebno je izvršiti analizu sljedećih karakterističnih pokazatelja uticaja saobraćajnice na podzemne vode: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. Miris Boja Okus Mutnoća vode Temperatura Elektroprovodljivost pH vrijednost Utrošak KMnO4 Fluoridi Hloridi Sulfati

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

264

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

12. Teški metali (kadmij, olovo, željezo, mangan) 13. Amonijak 14. Nitriti 15. Nitrati 16. Ukupne masnoće 17. Mineralna ulja 18. Ukupni fenoli 19. PAH-ukupno Na izvorima također treba utvrditi i količinsko stanje tj. izdašnost izvorišta. Izvještaj o izvršenom monitoringu nultog stanja kvaliteta površinskih i podzemnih voda, investitor, odnosno izvođač radova treba dostaviti relevantnim organima i institucijama u sektoru voda i okoliša u RS i FBiH. 10.1.2. Monitoring u fazi građenja autoputa 10.1.2.1. Površinske vode Za vrijeme radova na izgradnji autoputa na LOT-u 1, zbog mogućeg uticaja korištenja mehanizacije i ljudskog faktora, potrebno je realizirati monitoring kvaliteta površinskih voda. Izbor profila na kojima će se sprovoditi monitoring, također zavisi od toga da li će se graditi istovremeno sve poddionica ili samo neke od njih. Ovi lokaliteti se utvrđuju u zavisnosti od projekta organizacije gradilišta i dinamike izvođenja radova. U Glavnom projektu potrebno je precizirati ove podatke, tj. odabrati mjerne profile za osmatranje tokom faze građenja, a u zavisnosti od dionice na kojoj će biti aktivno gradilište. Ovakav pristup je opravdan iz razloga da se budući investitor/izvođač radova ne bi obavezao u ovom trenutku za osmatranje kvaliteta na svih 9 profila predloženih za cijelu dionicu LOT-a 1, ukoliko za to nema potrebe. Za vrijeme građenja potrebno je jednom mjesečno realizirati detaljnu analizu 19 karakterističnih pokazatelja (iz tačke 10.1.1.1.) za ispitivanje uticaja gradnje autoputa na kvalitet površinske vode. U cilju sagledavanja neposrednog uticaja na kvalitet površinskih voda uspostavljenih aktivnih gradilišta i baza za mehanizaciju koja se koriste za izvođenja građevinskih radova, potrebno je vršiti i skraćene - sedmične analize kvaliteta vode koje obuhvataju analizu sljedećih pokazatelja: 1. Mutnoća vode 2. HPK 3. BPK5 4. Ukupne suspendovane materije 5. Ukupne masnoće 6. Mineralna ulja 7. Teški metali (olovo) 8. pH vrijednost 9. Provodljivost Predložene skraćene analize kvaliteta površinske vode potrebno je izvoditi samo na profilima u neposrednoj blizini gradilišta (gdje se predviđa smještaj građevinske mehanizacije, osoblja itd). Ovi lokaliteti se utvrđuju u zavisnosti od projekta organizacije gradilišta i dinamike izvođenja radova. U

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

265

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

Glavnom projektu potrebno je precizirati ove podatke, tj. odabrati mjerne profile za skraćene analize. Tokom ove faze neophodno je angažiranje okolišnog stručnjaka od strane investitora, odnosno izvođača radova koji bi svakodnevno nadgledao slijed gradnje po dionicama, sa aspekta mogućih uticaja na kvalitet površinskih voda u neposrednoj blizini gradilišta. 10.1.2.2. Podzemne vode Za vrijeme radova na izgradnji autoputa na dionici LOT 1, zbog mogućeg uticaja korištenja mehanizacije i ljudskog faktora potrebno je realizirati i monitoring kvaliteta podzemnih voda. Kao i za površinske vode, izbor izvora na kojima će se sprovoditi monitoring, također, zavisi od toga da li će se graditi istovremeno sve poddionica ili samo neke od njih tj. trebaju se pratiti oni izvori koji se nalaze u blizini lokacije aktivnog gradilišta. Kao što je već rečeno i za površinske vode, u Glavnom projektu potrebno je precizirati ove podatke, tj. odabrati mjerne profile za osmatranje tokom faze građenja, a u zavisnosti od dionice na kojoj će biti aktivno gradilište. Ovakav pristup je opravdan iz razloga da se budući investitor/izvođač radova ne bi obavezao u ovom trenutku za osmatranje kvaliteta na svih pet izvora predloženih za cijelu dionicu LOT-a 1, ukoliko za to nema potrebe. Ova kontrola kvaliteta obuhvata kontrolu higijenske ispravnosti vode za piće u skladu sa važećim pravilnikom u sedmičnim intervalima, a detaljne analize karakterističnih 19 parametra (iz tačke 10.1.1.2.) trebale bi se realizirati bar jednom mjesečno. 10.1.3. Monitoring u fazi korištenja autoputa 10.1.3.1. Površinske vode Kada je u pitanju aspekt uticaja otpadnih voda sa saobraćajnih površina na kvalitet površinskih vodotoka, koji su eventualno njihovi budući recipijenti, treba istaći da je projektant u Idejnom rješenju predvidio kontrolirani zatvoreni sistem odvodnje, koji će se predpostavljamo detaljnije razraditi u Idejnom projektu. Tokom eksploatacije autoputa dolazi do pojave otpadnih voda sa saobraćajnice, a koje se prikupljaju i prečišćavaju određenim kontroliranim sistemom unutrašnje odvodnje sa pratećim objektima. Granične vrijednosti emisija u ovim otpadnim vodama trebaju biti zadovoljavajuće i neškodljive za sveukupni okoliš. Za granične vrijednosti potrebno je poštivati vrijednosti definisane u “Pravilniku o uslovima ispuštanja otpadnih voda u površinske vode” Službeni Glasnik RS, broj 44/01, ili u “Pravilniku o uslovima ispuštanja otpadnih voda u javne kanalizacijske sisteme” Službeni Glasnik RS, broj 44/01. Ovo je preporuka i za dijelove trase koji prolaze područjem FBiH, s obzirom da nema relevantnog podzakonskog akta koji ovo regulira i u FBiH. U slučaju ispuštanja otpadne vode u vodotoke, one moraju biti prečišćene i dovedene na kvalitet vode vodoprijemnika, odnosno da odgovaraju po svim parametrima klasi vode budućeg vodoprijemnika. Za fazu korištenja autoputa, mjerne profile za osmatranje na vodotocima potrebno je precizirati u Glavnom projektu, nakon provedenih hidrogeoloških istražnih radova, te nakon toga precizno utvrđenih pozicija separatora ulja i masti i objekata za dodatno prečišćavanje otpadnih voda, te rješavanja ispuštanja otpadne vode iz istih.

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

266

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

Mjerenja je potrebno obavljati najmanje pet kalendarskih godina, i to svaki mjesec u prvoj godini, a naredne četiri godine svaki treći mjesec. Ako se tokom tog perioda utvrdi da nema uticaja autoputa na ove vodotoke, onda se broj i učestalost ovih analiza može umanjiti i uskladiti sa zahtjevima Zakona o vodama FBiH, odnosno RS. 10.1.3.2. Podzemne vode Nakon puštanja u promet autoputa, potrebno je vršiti mjesečnu kontrolu higijenske ispravnosti vode za piće na izvorištima (utvrđenih pet) javnih i lokalnih vodovoda koja su u blizini autoputa, najmanje pet kalendarskih godina. Osim kontrole higijenske ispravnosti vode za piće, na lokalnim izvorima treba kontrolirati i njihovo količinsko stanje tj. izdašnost izvora. Pored toga analize karakterističnih 19 parametra (iz tačke 10.1.1.2.) trebale bi se realizirati bar četiri puta u jednoj godini, tokom dva hidrološka minimuma i maksimuma. Ako se tokom tog perioda utvrdi da nema uticaja autoputa na ova izvorišta tokom korištenja, onda se broj i učestalost ovih analiza može umanjiti i uskladiti sa zahtjevima Zakona o vodama RS, odnosno FBiH koji nalaže minimalan broj propisanih pregleda. 10.1.3.3. Otpadne vode iz separatora ulja i masti i objekata za prečišćavanje Potrebno je vršiti kontrolu kvaliteta otpadne vode sa saobraćajnih površina na mjestima ispusta voda iz separatora ulja i masi i na mjestima dodatnog prečišćavanje otpadnih voda. Ova kontrola treba se realizirati četiri puta godišnje, i to jedan put obavezno tokom intenzivnih oborina, kao i obavezno jedan put ljeti poslije prve kiše, a nakon dugotrajnog sušnog razdoblja i najintenzivnijeg korištenja saobraćajnice. Osmatranje se treba vršiti na najmanje dvije lokacije separatora, na mjestima ispuštanja iz separatora a prije ulaza u filtarsko polje i nakon filtarskog polja prije upuštanja otpadne vode u recipijent ili tlo. U toku ovih analiza, potrebno je izvršiti analize 19 pokazatelja koji su navedeni u tački 10.1.1.1. Mjesta osmatranja potrebno je precizirati U Glavnom projektu, nakon provedenih hidrogeoloških istražnih radova, te nakon toga precizno utvrđenih pozicija separatora i objekata za dodatno prečišćavanje otpadnih voda. Treba naglasiti da bi u ova osmatranja bili uključeni separatori koji su smješteni na lokacijama koje se nakon detaljnih hidrogeoloških istražnih radova ocijene kao zone i mjesta najvećeg rizika od zagađenja podzemnih voda. Istovremeno se predlaže ispitivanje prihvatnog kapaciteta sedimenta filterskog polja barem dva puta godišnje za pojedine pokazatelje. Granične vrijednosti emisija otpadnih voda definisaju se u skladu sa tipom recipijenta otpadnih voda sa saobraćajnih površina (kanalizacioni sistem, tlo, vodotoci). Za određivanje graničnih vrijednosti koristiti vrijednosti definisane u “Pravilniku o uvjetima ispuštanje otpadnih voda u površinske vode” Službeni Glasnik RS, broj 44/01, “Pravilniku o uvjetima ispuštanje otpadnih voda u javne kanalizacijske sisteme” Službeni Glasnik RS, broj 44/01 ili u „Pravilniku o tretmanu i odvodnji otpadnih voda za područja gradova i naselja gdje nema javne kanalizacije Službeni Glasnik RS, broj 68/01“.

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

267

Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija

10.2. Monitoring tla
10.2.1. Nulto stanje monitoringa tla (prije početka izvođenja radova) Utvrđivanje nultog stanja i monitoring stanja tala na dionici koridora Vc, LOT 1 Svilaj – Karuše , jedan je od važnih preduslova u kreiranju mjera posebnoga opreza i zaštite tala na ugroženim dijelovima trase. Obaveze nosioca programa bi trebale biti da formira kompetentan istraživački tim koji će izvesti terenski rad, uzimanje uzoraka, laboratorijske analize tla i obradu podataka te izraditi studiju sadašnjeg stanja i program monitoringa i to: a) Terenska istraživanja 1. Rekognosciranje i sondiranje terena u pojasu širine 500 m s obje strane trase, s ciljem identifikacije pedosistematske pripadnosti tala i kartografskih jedinica. 2. Izvršiti uzimanje uzoraka tla, i to jedan prosječni iz površinskog sloja nedirnutog - prirodnog tla na trasi prosječno na svaka 2 km, što iznosi 31 uzorak, nastojeći pri tome da uzorci „pokriju“ sve načine korištenja zemljišta. Za svaki važniji tip tla (oko 24 pedosistematskih jedinica) uzeti po jedan prosječni uzorak tla na točno određenom lokalitetu primjenom GPSa, a na kojemu bi se provodio trajni monitoring stanja tala. Ukupno bi se uzelo oko 56 uzoraka tla za kompletnu analizu. 3. Izvršiti procjenu i detaljno osmatranje stanja usjeva i prirodne - šumske vegetacije na trasi i ocjena stanja. U tu svrhu koristit će se metoda usporednih fenoloških opažanja. b) Laboratorijske analize U laboratoriji bi se, u svrhu identifikacije tla izvršile standardne kemijske analize svih uzoraka kao što su; pH, humus, hidrolitička kiselost, analiza adsorptivnog kompleksa, sadržaj hraniva NPK. Osim toga u svim uzetim uzorcima obavit će se analiza sadržaja teških metala i PAH - policikličkih aromatskih ugljikovodika, u skladu odredbama Uputstva o utvrđivanju dozvoljenih količina štetnih i opasnih materija u zemljištu i metode njihovog ispitivanja, Sl. List FBiH br. 11/99 i Službenog glasnik RS br.23 od 18.03.1994.god. c) Obrada rezultata Obrada rezultata terenskih opažanja i laboratorijskih analiza bi se predstavili u digitaliziranoj formi na pedološkoj karti u GIS tehnologiji koja bi poslužila za budući trajni monitoring tla nakon izgradnje autoputa u mjerilu 1: 25 000 za cijelu trasu, a za svaki lokalitet budućeg monitoringa na karti mjerila 1: 5 000.

10.2.2. Monitoring tokom faze građenja
Tokom faze građenja važan preduslov je dobra i kvalitetna organizacija gradilišta koja treba da uvaži naprijed izneseno stanje i preporuke, a prema pravilima primjene dobre prakse iz ove oblasti. Kontrolu nad izvođenjem radova treba da obavlja adekvatna inspekcija kojoj bi trebalo pridodati i stručnjake iz oblast ekologije, a naročito zaštite zemljišta. Projektom treba definisati tačno granicu

Studija uticaja na okolinu – Lot 1

268

Studija uticaja na okolinu – Lot 1 269 . a po potrebi i ulja mineralnog porijekla. Erozija sitnih čestica tokom iskopa kanala pri čemu one odlaze u vodotoke ili na površinu tla treba smanjiti na najmanju mjeru jer se na taj način remeti kopneni i vodeni biodiverzitet. Hg. Izbor lokaliteta kao što je to već napomenuto biće na osnovu tipske karakteristike tla. Redovan monitoring održavanja drenažnih sistema je ključ u zaštiti i očuvanju životne sredine jer se kroz njega treba da odvija nesmetan promet svih slivnih voda sa i u neposrednoj blizini autoputa. čime će se izbjeći nesporazumi na terenu sa lokalnim stanovništvom i štete mimo potrebnog obima. i ostalih pedogenetskih faktora značajnih za određeni mikro lokalitet.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija prostora do koje izvođač u toku izgradnje može da se kreće sa mehanizacijom. Zn. Tačne lokacije će se uspostaviti nakon izgradnje pojedine dionice pri čemu će se odrediti lokacije koje će pokrivati neposredni prostor uz autoput i na srazmjernoj udaljenosti od ruba autoputa. Cr. 10. Cu. a i neki prirodni materijali mogu biti kontaminirani. Pb. sadržaj PAH (policikličiki aromatski ugljikovodici). što se svakako tokom istraživanja može dopunjavati ovisno o stanju promjena koje se događaju na terenu. As. ali i nakon izgradnje. potrebno je tlo sa takve površine odstraniti i deponovati po propisima o dekontaminaciji udaljeno od vodotoka.3. pondova. Monitoring tokom eksploatacije objekta Istraživanja koja će se obaviti tokom izrade Studije nultog stanja će se nastaviti u periodu monitoringa tokom izgradnje autoputa. Praćenje stanja promjena bi se obavljalo na istom lokalitetu tokom dugoročnog vremenskog perioda. Tokom izgradnje treba kontrolisati i materijale koji se ugrađuju. ograđenih bazena i sličnih objekata za sedimentaciju i tretman otpadnih voda. Naročito bi se vršila mjerenja stanja teških metala kao što su sadržaj Cd. Tokom izgradnje obavezno kontrolirati kako se postupa sa otpadnim vodama sa gradilišta i ne dozvoliti da direktno ulaze u vodotoke prije prethodnog tretmana putem bazena. što može da se dogodi u poplavi nekontrolirane pojave različitih materijala na tržištu.2. da li su kontaminirani radionuklidima. Ako se tlo tokom gradnje na neki način kontaminira (nafta. Ni. potencijalnog uticaja na zagađenost podzemnih voda i kraških područja. a prenose se i teški metali kao što je olovo i kadmijum. Često se događa «pretjerana» sječa šume i uklanjanje vegetacije mimo dimenzija zadatih projektom što ima nepovoljne posljedice na životnu sredinu. Analiza uzoraka bi se obavljala jednom godišnje na oko 20-25 lokaliteta (na udaljenosti od oko 3 km) duž trase puta. ulje ili neki drugi organski i neorganski polutant). Tokom izgradnje autoputa neophodno je vršiti monitoring uticaja koji se dešavaju prilikom miniranja I drugih dinamičkih radova. a izabrani indikatori bi bili uglavnom sa stanovišta praćenja hemijskih promjena i akumulacije polutanata. Mo. Co. Isto tako je od posebne važnosti kontrola i čišćenje objekata za prikupljanje otpadnih voda za sedimentaciju koji su najvažnija barijera prispijeća polutanata u vodotoke ili eventualno okolna poljoprivredna zemljišta.

Adekvatna evaulacija kvaliteta vode je moguća i prema kvalitativno-kvantitativnom sastavu biocenoza fito i zoobentosa i ihtiopopulacija. makroinvertebrata bentosa i sastava ihtiopopulacija. Monitoring treba da sprovodi institucija koja ima sve kompetencije za ovakvu vrstu poslova. 10.3. Na ovim mjernim profilima treba predvidjeti monitoring nultog stanja ekosistema prije izvođenja bilo kakvih radova Monitoring u fazi građenja Praćenje stanja površinskih vodotokova biomonitoringom u mnogome doprinosi adekvatnom upravljanju prirodnim resursima i revitalizaciji svega onoga što čini gradnja autoputa. Deponovanje krutog i pročišćavanje tečnog otpada treba da je u skladu sa najstrožijim kriterijumima iz oblasti upravljanja otpadom. makroinvertebrata bentosa i sastava ihtiopopulacija.101 predloženi su mjerni profili za monitoring kvalitete površinskih vodotokova. Pristup. a uključivao bi analizu sastava fitobentosa. Monitoring stanja ekosistema (biološki monitoring) Monitoring nultog stanja ekosistema Sastavni dio praćenja i ublaživanje uticaja na vodne ekosisteme autoputa na dionicama LOT1 je i praćenje kvaliteta površinskih voda u fazi građenja i eksploatacije. Tokom ove faze neophodno je angažiranje okolišnog stručnjaka od strane Investitora. odnosno izvođača radova koji bi svakodnevno nadgledao slijed gradnje po dionicama. Pristup. ima poseban značaj zaštite tla i voda i izbjegavanja akcidentnih pojava. odabir profila i dinamika za ovaj monitoring treba biti upotpunosti usklađena sa predloženim monitoringom za površinske vode u fazi građenja. a izvještavanje o stanju monitoringa budućeg autoputa treba redovno dostavljati budućoj upravi za ceste i nadležnim ministarstvima za okoliš. Ovi organizmi uslijed velike senzibilnosti na degradaciju vodnog ekosistema veoma brzo reaguju što je moguće pratiti kroz njihovo prisustvo ili brojnost njihovih populacija. a uključivao bi analizu sastava fitobentosa. odabir profila i dinamika za ovaj monitoring treba biti upotpunosti usklađena sa predloženim monitoringom za površinske vode u fazi eksploatacije Studija uticaja na okolinu – Lot 1 270 . Podaci moraju biti javni i dostupni svim koji su zainteresirani za ovu problematiku. Biološki monitoring u fazi građenja vremenski bi se izvodio svaka četiri mjeseca u toku jedne godine. U Tabeli 10. sa aspekta mogućih uticaja na stanje ekosistema u neposrednoj blizini gradilišta Monitoring u fazi eksploatacije Biološki monitoring u fazi eksploatacije autoputa vremenski bi se izvodio svaka četiri mjeseca u toku jedne godine.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija Kontrola funkcioniranja i održavanja opreme na benzinskim pumpama uz autoput i drugih infrastruktura.

Prva grupa mogućih rizika prisutna je u svim situacijama kada se planirane mjere zaštite životne sredine u eksploataciji pokažu kao neuspešne. . ili zemljotresa. Rizik ovakvih. pojava mora biti analiziran i propisane adekvatne mjere kako problem ne bi postao veći. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 271 . i sličnih. a zatim još: . Postoji nekoliko vrsta rizika koji se mogu pojaviti u fazi građenja i eksploatacije planiranog autoputa.Permanentno prati stanje životne sredine u zoni planiranog autoputa (monitoring) i obezbediti uslove da se blagovremeno mogu preduzeti dodatne mjere zaštite.Druga grupa mogućih rizika vezana je za akcidentne situacije koje se mogu desiti u fazi izvođenja radova i radova na održavanju puta u eksploataciji. Uobičajeno je da se sve akcidentne situacije analiziraju u okviru četiri moguće grupe: . Ozbiljnost mogućih posljedica je i osnovni razlog za analizu rizika od akcidenata u procesu procjene uticaja predmetne dionice na životnu sredinu. Verovatnoća navedenih rizika zavisi od više faktora.Četvrta grupa mogućih rizika pojavljuje se kao posljedica pojave prirodnih katastrofa koje se mogu pojaviti u vidu poplava. Kako bi se umanjila verovatnoća navedenih rizika neophodno je planirane sisteme izvesti u svemu prema tehničkoj dokumentacij. ona je najčešće mala ali su u slučaju događanja moguće ozbiljne posljedice. MJERE VEZANE ZA USLOVE RADA U VANREDNIM USLOVIMA Procjena uticaja na životnu sredinu treba da obuhvati i uticaje koji su posljedica akcidentnih situacija u fazi građenja i eksploatacije autoputa a koji predstavljaju rizik u smislu mogućih negativnih uticaja na životnu sredinu. S obzirom na planirane mjera zaštite životne sredine za konkretnu prostornu cjelinu rizik koji je skopčan sa neadekvatnim rješenjima prvenstveno može biti prisutan kod neadekvatno izvedenog sistema za prikupljanje atmosferskih voda i zaštitu izvorišta i zaštitu od buke.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 11. požara. što prvenstveno podrazumijeva efikasnu zaštitu od saobraćajne buke i posebno zagađenje izvorišta vodosnabdevanja. 11.Treća grupa mogućih rizika vezana je za akcidentne situacije koje su posljedica udesa vozila koja transportuju opasne materije.1 Rizik od neadekvatnih mjera zaštite Neuspeh propisanih i realizovanih mjera zaštite životne sredine može u određenim okolnostima da dovede do posljedica koje su slične onima koje su analizirane u okviru svakog od uticaja ali je evidentno postojanje i određenog rizika koji može dovesti do mnogo značajnijih posljedica po životnu sredinu. . .

oksidirajuća. Pod opasnim materijama podrazumijevaju se one materije koje imaju vrlo toksična. Ograničavanjem vremena izloženosti česticama prašine. S obzirom na Studija uticaja na okolinu – Lot 1 272 . Izgradnja puta podrazumijeva i rizike po zdravlje i rizike iz domena bezbednosti izvođenja radova za radnike koji rukuju mašinama. Posebno značajan dio rizika vezan je za izvođenje radova pod saobraćajem. opasnim materijalima. .) Poštovanje osnovnih principa iz oblasti zaštite na radu obezbediće značajno umanjenje mogućih rizika kod izvođenja radova. 11. Planirani autoput je identifikovan kao saobraćajnica kojom se vrši intezivan transport opasnih materija obzirom da povezuje prostorne cjeline od međunarodnog značaja. Svaki put ima određenu ulogu u prevozu opasnih materija s obzirom na njegov položaj u mreži a moguće posljedice su posebno potencirane u biološki vrijednim prostorima kao i na mjestima koncentracije saobraćajnog toka što je svakako karakteristika planiranog autoputa. pada skela i dr.Planiraju dopunske mjere zaštite na svim onim mjestima na kojima je u toku eksploatacije dokazana neefikasnost već preduzetih mjera ili dokazana mogućnost rizika usled neefikasnosti preduzetih mjera. zapaljiva. samozapaljiva i druga svojstva opasna po život ljudi i životnu sredinu.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija .2 Rizik od akcidenata u toku građenja i održavanja U periodu građenja i održavanja autoputa moguće su okolnosti koje dovode do neželjenih i nesrećnih slučajeva najčešće iz domenu rizika po zdravlje i život neposrednih učesnika u radnom procesu ali i korisnika autoputa. Da bi se ovi rizici umanjili neophodan je niz procedura u domenu organizacije izvođenja radova. Mogući akcidenti mogu da budu uzrok nesrećnih slučajeva tokom radova na izgradnji i održavanju puta. eksplozivom i drugim opasnim supstancama moraju biti detaljno razrađene.3 Rizik od udesa opasnih tereta S obzirom na sve okolnosti koje karakterišu eksploataciju autoputa. eksplozivna. 11. izvorima struje ili su izloženi nepovoljnim prostornim uslovima kod izvođenja (izloženost prašini i toksičnim isparenjima iz hemikalija koje se koriste u radovima. Kako bi se umanjili mogući rizici neophodno je razraditi kompletne planove izvođenja radova pod saobraćajem na postojećim putevima u zoni planiranog autoputa. a prije svega imajući u vidu mogućnost hemijskog akcidenta kao posljedice udesa vozila koja transportuju takve materije. izloženost olovnim farbama u održavanju konstrukcije mosta. potrebno je izvršiti analizu mogućnosti ovakve pojave da bi se mogli specificirati i posebni postupci koji se eventalno odnose na ovu materiju. koji mogu da izazovu izloženost opasnim hemikalijama ili povrede kod radnika. ekotoksična. hemikalijama i buci i zaštitno oblačenje i nošenje zaštitnih naočara za posebne radove može umanjiti rizik od neželjenih posljedica.Propisati adekvatne mjere održavanja koje su usmjerene na zaštitu životne sredine u domeni svih mogućih uticaja. Procedure o rukovanju toksičnim materijama.

a put može biti ključni faktor u planiranju hitnih akcija . odmah se zaustavlja saobraćaj i alarmira nadležna služba i angažuju specijalizovane ekipe za sanaciju havarije. poljoprivredni proizvodi. bez ispiranja vodom.Otrovne i zarazne materije . Materije koje ne spadaju u navedene grupe. redukciona. čišćenjem. U koliko je tečnost dospela van profila i zagadila tlo sanacija se vrši njegovim uklanjanjem. industrijska finalna roba. za takve materije predviđenim deponijama. .Svi objekti na putu i trup puta su projektovani tako da obezbeđuju sigurnost u odnosu na pojavu zemljotresa.pesticidi. usisavanjem. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 273 . herbicidi.Put je projektovan u zoni koja je izložena poplavnom talasu rijeke Bosne i Save. proizvodi tekstilne industrije. građevinski materijal. .4 Rizik od prirodnih katastrofa Katastrofe mogu da obuhvate put i njegovu okolinu. Nivelacioni odnosi planiranog autoputa garantuju sigurnost od ove prirodne pojave. koje se prevoze u cisternama i razna ulja (mašinska.Zapaljive tečnosti . itd. peroksidi. . 11. zaustavlja se saobraćaj i upućuje se zahtjev specijalizovanoj službi koja treba da obavi operaciju uklanjanja opasnog tereta i asanaciju kolovoza.). Rizik od akcidenta sa opasnim teretom može se definisati ako se poznaje struktura prevoza i osnovni podaci o saobraćajnim udesima na predmetnoj dionici. koji se prevoze u cisternama. koje se pakuju u džakove i sitnu kartonsku ambalažu.hloridi. Rasuti praškasti ili granularni materijal se mora ukloniti sa kolovoza isključivo mehaničkim putem (vraćanjem u novu prikladnu ambalažu. hlorovodonična i azotna kiselina koje se prevoze u cisternama ili balonima.benzin i dizel gorivo. . koji se pakuju u specijalne čelične posude. . Prirodne katastrofe mogu da oštete put a put može biti faktor u širenju ili ublažavanju uticaja ovih katastrofa.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija karakteristike transporta koji se obavlja preko planirane putne veze mogu se očekivati sljedeće opasne materije: .Zbijeni gasovi . tehnička roba i drugi. Sve materije prikupljene na ovaj način tretiraju se prema posebnim postupcima regeneracije ili se deponuju na. koja se prevoze u različitoj ambalaži. hidraulička.Nagrizajuće ili korozivne materije . Na osnovu ovih podataka moguće je odrediti verovatnoću mogućeg akcidenta i u skladu sa tim preduzeti posebne mjere zaštite.U koliko dođe do havarije vozila koje nosi opasni teret u praškastom ili granularnom stanju. a pri prevozu se mogu javiti kao zagađivači u slučaju udesa su prehrambeni artikli za trgovačku mrežu. . .propan. S obzirom na broj udesa na planiranom autoputu može se izvesti zaključak da je verovatnoća udesa vozila sa opasnim materijama sa malom verovatnoćom ali izvesna zbog čega je potrebno preduzeti odgovarajuće mjere zaštite životne sredine: . emulziona).Oksidirajuće materije .U koliko dođe do havarije vozila sa tečnim opasnim materijama.sumporna. motorna. Prosuta materija se uklanja sa kolovoza posebnim sorbentima. butan.

1.2.2.2.1.1. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše 12. 12.3. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12.7. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše Karta ograničenja vezanih za vodne resurse 12.6. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12.3.7.5.4. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše Hidrogeološka karta 12.3. foto i vidio snimci).2.3. Dionice Podnovlje-Johovac 12.4. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12.3.3. Dionice Podnovlje-Johovac 12. anketni listovi. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše Karta ograničenja vezanih za poplavne zone i planirane hidroenergetska objekte 12. 12. LISTA ANEKSA 12.3.1.2. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12.3. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12.3.3.3.7.3.1. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše Inženjersko-geološka karta 12.3.3. Rješenje o izradi SUO/Odluka o izradi SUŽS Izvještaji sa obilaska terena (upitnici.4. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12.3.5.3.3.2.3.4.4.3.3.3. 12.1.3. Dionice Podnovlje-Johovac 12.1.1.5.3. Dionice Podnovlje-Johovac 12.4. Dionice Podnovlje-Johovac 12.4.7.6.3. Dionice Podnovlje-Johovac 12.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 12.3.6.4. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12.2.3.1.3.3.4. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12.3. 12.6. Dionice Podnovlje-Johovac 12.3.3.3.4.3.5.2.3.3. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12.1.3.2.3.3.3. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše Karta ograničenja vezanih za tlo i poljoprivredno zemljište 12. Studija uticaja na okolinu – Lot 1 274 . 12. Grafički prilozi rađeni u R 1:25000 12.4.2.4. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12.3.3.2.3.3.3.3.1. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12.3. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12.2.5.2.7.1.6 12. Situacija autoputa na koridoru Vc 12.1. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše Geološka karta 12.3. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12.

Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12.8.3.3. 12.4. Karta ograničenja iz planske dokumentacije 12.3.10.1.3.11. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše Karta ograničenja vezanih za pejzaž 12.3.9.3.4. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12.9.10.10. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12.3.3.8.9.11.3.Bosna i Hercegovina Ministrastvo transporta i komunikacija 12.3.11.2.8.3. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12.3. Karta kulturno-historijskog nasljeđa 12.000 Karta buke sa mjerama zaštite od buke 1:25.8.2.3.4. Dionice Podnovlje-Johovac 12. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše 12. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12. Dionica Svilaj-Odžak-Vukosavlje 12.000 Studija uticaja na okolinu – Lot 1 275 .3.9.3.3.2.8.3.3.11. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše Ostali grafički prilozi Karta buke bez mjera zaštite od buke 1:25.3.9.3.3.3. Karta ograničenja vezanih za floru i zaštićena prirodna područja 12.2.4.1. Dionice Podnovlje-Johovac 12. Dionice Podnovlje-Johovac 12.11. Dionice Podnovlje-Johovac 12.3. Dionica Vukosavlje-Podnovlje 12.10.1.10. Dionica Johovac-Rudanka-Karuše 12.1.3.