You are on page 1of 2

Obiekt eksploatacji- dowolny obiekt techniczny, np. maszyna, urządzenie, wyposażenie, aparatura, instalacja, budowla, znajdujący się w eksploatacji.

Eksploatacja, eksploatowanie- zespół celowych działań or anizacyjnotechnicznych i ekonomicznych ludzi z obiektem technicznym oraz wzajemne relacje, występujące pomiędzy nimi od chwili przejęcia obiektu do wykorzystania z odnie z przeznaczeniem, aż do je o likwidacji Użytkowanie eksploatacyjne- działania związane z wykorzystywaniem obiektu z odnie z je o przeznaczeniem! Eksploatacja pojęcie eksploatacja obejmuje wiele aspektów tej dziedziny jak" działalno#$ or anizacyjno-techniczna i ekonomiczna oraz wzajemne powiązania, syntezę i analizę użyteczno#ci, niezawodno#ci i trwało#ci ze wz lędu na optymalny e%ekt, optymalne użytkowanie urządzeń i utrzymywaniu ich w ruchu, rozpoznawanie, warto#ciowanie i przewidywanie stanów %izykalnych i %unkcjonalnych obiektów w cyklu ich rozwoju i istnienia Charakterystyka eksploatacyjnazespół in%ormacji okre#lających wła#ciwo#ci obiektu, wyrażonych za pomocą parametrów technicznych i ekonomicznych, istotnych z punktu widzenia eksploatatora te o obiektu Dokumentacja eksploatacyjna- zbiór dokumentów zawierających niezbędne in%ormacje dotyczące wyma ań i zaleceń kształtujących racjonalną eksploatację dane o obiektu techniczne o Obsługiwanie eksploatacyjneczynno#ci or anizacyjno-techniczne operowania obiektem oraz czynno#ci mające na celu podtrzymywanie i przywracanie obiektowi stanu zdatno#ci użytkowej Potencjał eksploatacyjny- wła#ciwo#$ obiektu charakteryzująca je o zdolno#$ do zachowania wyma anej zdatno#ci użytkowej i obsłu owej w danej chwili lub w okre#lonym czasie Trwało ! eksploatacyjna- wła#ciwo#$ obiektu charakteryzująca je o zdolno#$ do zachowania wyma anej zdatno#ci użytkowej i obsłu owej do chwili osią nięcia umowne o stanu raniczne o "tan eksploatacyjny- stan obiektu okre#lony zbiorem warto#ci je o charakterystyk technicznych i ekonomicznych, ustalonych dla obiektu w danej chwili lub w okre#lonym przedziale czasu #ako ! eksploatacyjnazbiór wła#ciwo#ci &cech' obiektu, okre#lających je o przydatno#$ do eksploatacji z odnie z przeznaczeniem, obejmujący takie cechy, jak" %unkcjonalno#$, niezawodno#$, er onomiczno#$, potencjał i inne. $ie%awo&no ! eksploatacyjnawła#ciwo#ci obiektu charakteryzujące je o zdolno#$ do użytkowania i obsłu iwania w okre#lonych warunkach i w okre#lonym przedziale czasu. '&atno ! użytkowawła#ciwo#ci obiektu charakteryzujące ej o zdolno#$ do spełniania %unkcji i do realizacji zadań w sposób z odny z wyma aniami dokumentacji eksploatacyjnej Po&atno ! eksploatacyjnazbiór wła#ciwo#ci &cech' obiektu okre#lających je o przystosowanie do eksploatacji w zadanych warunkach, obejmujących takie cechy, jak" podatno#$ użytkowa, podatno#$ obsłu owa &w tym dia nostyczna', podatno#$ naprawcza & w tym re eneracyjna' i inne.

"tan granic%ny- umowny stan obiektu, w którym dalsze je o eksploatowanie nie ejst wskazane Cechy stanu eksploatacyjnegowielko#ci %izyczne, ekonomiczne lub %unkcje charakteryzujące stany obiektu występujące podczas eksploatacji Post(j- planowa przerwa w działaniu obiektu, wynikająca z or anizacji je o eksploatacji Pr%est(j- przerwa w działaniu obiektu wynikająca z przyczyn losowych w eksploatacji, np. uszkodzenia, braku zasilania, zaburzeń or anizacyjnych i innych. Pojęcie użytkowania oznacza działanie systemem technicznym w stanie je o zdatno#ci Pojęcie zdatności maszyny to taki stan, który czyni ją zdolną do realizowania przewidzianych %unkcji reprezentowanych poprzez parametry działania obiektu, stanowisko użytkowania to przedmiot operacyjny i otoczenie systemu użytkowania FUNKCJONO !N"E O#"EK$% $EC&N"C'N(C& opisujemy za pomocą charakterystycznych cech użytkowych tj." podstawowe parametry techniczne opisujące wielko#ci, cechy i walory użytkowe eksploatowane o obiektu, do podstawowych parametrów technicznych obiektu zalicza się" podstawowe dane techniczne &wymiary, masa, osią i', dane znamionowe &np. sposób i rodzaj zasilania', raniczne wielko#ci %izyczne &np. obciążenie, prędko#$ obrotowa, pojemno#$, ci#nienie itp.', walory użytkowe to okre#lone kryteria konstrukcyjne oraz dodatkowe wyposażenie uzupełniające, ulepszające %unkcjonalno#$ użytkowane o obiektu eksploatacji CO )E$E*+"NUJE KON,$*UKCJE O#"EK$U EK,P-O!$!CJ" determinuje cel je o działania w realizacji %unkcji użytkowych, wyznaczana jest cechami konstrukcyjnymi & eometrycznymi i materiałowymi', w celu zidenty%ikowania budowy eksploatowane o obiektu konieczne jest przeprowadzenie dekompozycji systemumaszyny złożonej z zespołów i podzespołów na elementy składowe ,K.!)O E O#"EK$U EK,P-O!$!CJ" elementy składowe obiektu eksploatacji tworzą odpowiadające im struktury powiązań, w zależno#ci od sposobu połączeń elementów w maszynie-systemie okre#lamy typ struktury, każdy działający system techniczny można zastąpi$ odpowiednim modelem reprezentującym następujące typy struktur" szere owa, równole ła, szere owo-równole ła, równole ło-szere owa !*UNK" EK,P-O!$!CJ" P*OCE,% U/($KO !N"! ,(,$E+% $EC&N"C'N(C& proces użytkowania systemów technicznych powinien by$ realizowany w #ci#le okre#lonych warunkach eksploatacji, warunki te obejmują charakterystykę i intensywno#$ użytkowania przy występujących okre#lonych czynnikach zewnętrznych, eksploatowano obiekty techniczne ujawniają swoje %unkcjonowanie łównie przez typowy zbiór pewnych procesów &dr ania, hałas, tarcie i zużycie, procesy termodynamiczne i inne' POJ0C"E EK,P-O!$!CJ! +!,'(N podstawowa de%inicja eksploatacji wyja#nia najważniejsze pojęcie z zakresu eksploatacji i niezawodno#ci, znajomo#$ tych poję$ ułatwia zrozumienie dalszej czę#ci zrozumienie za adnień związanych z eksploatacją maszyn,

dru a de%inicja mówi, że eksploatacja wiąże się z użytkowaniem obiektów tj. za adnienie związane z wykorzystaniem obiektu eksploatacji w ramach zadań, do których został zaprojektowany, skonstruowany i w końcu wytworzony, trzecia de%inicja eksploatacji dotyczy okre#lenia stanu techniczne o obiektu eksploatacji czyli skuteczno#ci działania $E*+"N 1'!,!)! EK,P-O!$!CJ"2 łównym strate icznym celem praktyki eksploatacyjnej jest uzyskanie optymalnej trwało#ci, niezawodno#ci oraz wykorzystanie obiektów technicznych w założonym okresie użytkowania przy minimalnym zużyciu materiałów, ener ii i pracy ludzkiej, termin (zasada eksploatacji) występuje najczę#ciej w trzech znaczeniach" dyrektywnym, postulatywnym, kryterialnym, zasada eksploatacyjna w znaczeniu dyrektywnym rozumie się dyrektywę &re ułę, normę, prawo' ustanowioną przez szczebel wyższy dla szczebli niższych w systemie eksploatacji urządzeń, zasada eksploatacji w znaczeniu postulatowym rozumiemy postulat &radę praktyczną, wskazówkę' przyjęty najczę#ciej w wyniku wielu do#wiadczeń . *ytyczne te nie są obowiązujące, więc ich nieprzestrze anie nie powoduje sankcji prawnych &np. prowadzenie pomocniczych dokumentów eksploatacyjnych na szczeblu zakładu', zasada eksploatacji w znaczeniu kryterialnym rozumie się kryterium oceny co najmniej dwóch działań eksploatacyjnych &tzn. warto#ciujemy jedne działania jako lepsze, inne za# jako orsze', przykład" ocena eksploatacji niektórych urządzeń na podstawie porównania normatywnych wska+ników ekonomicznych, z %aktycznie uzyskanymi &wska+nika kosztów amortyzacji, wska+nika kosztów remontów, wska+nika kosztów materiałów eksploatacyjnych' K-!,(F"K!CJ! '!,!) EK,P-O!$!CJ"3 przedmiot zasady, parametry zasady, parametry or anizacyjne zasady ze wz lędu na zakres przedmiotowy, zasady dzieli się na klasy dotyczące podstawowych rup urządzeń, z których każda jest %unkcjonalnie przeznaczona do realizacji różnych celów w specy%icznych warunkach eksploatacyjnych, specy%ikacja eksploatowanych urządzeń jest jedną z łównych przyczyn wyodrębnienia poszcze ólnych pionów służb technicznych, w praktyce posłu uje się ponadto pojęciem normy eksploatacyjnej &norma ekspl. zużycia paliwa w samochodzie' No4ma eksploatacyjna jest to (re uła) porządkująca działania zbiorowe, jest przejawem pewne o o raniczenia i służy, do sterowania eksploatacją przez o raniczenie, * działalno#ci normalizacyjnej rozróżnia się co najmniej trzy rodzaje norm" normy terminolo iczne &pewnej dyscypliny naukowej', normy przedmiotowe, normy czynno#ciowe 5*UP! '!,!) U/($KO !N"! U*'6)'E7 dzieli się wedłu " liczby użytkowanych urządzeń &zasady użytkowania pojedyncze o lub rupy urządzeń', warunków i intensywno#ci użytkowania &np. użytkowanie bardzo intensywne i mało intensywnedorywczo', warunków klimatycznych &różnych', zasady eksploatacji od rywają istotną rolę w procesie sterowania systemem eksploatacji urządzeń C&!*!K$E*(,$(K! EK,P-O!$!CJ" to o ół zdarzeń, zjawisk, działań z procesów, jakim podle a i w jakich uczestniczy dany

obiekt techniczny od chwili zakończenia procesu je o wytwarzania aż do likwidacji, eksploatacja urządzeń technicznych jest jedną z podstawowych dziedzin działalno#ci człowieka, celem działalno#ci jest zaspokojenie potrzeb związanych po#rednio lub bezpo#rednio z je o potrzebami życiowymi *O)'!JE )'"!.!7 P*OCE,"E EK,P-O!$!CJ" " użytkowanie, obsłu iwanie, zasilanie, zarządzanie, zasilanie jest to dostarczanie do obiektu techniczne o materiałów &masy' ener ii czy in%ormacji &sterowanie numeryczne obrabiarek', zarządzanie to procesy planistyczno-decyzyjne oraz planistyczno-sprawozdawcze O#,'!*( +!$E*"!-N(C& P*OCE,% EK,P-O!$!CJ" , w zakresie użytkowania" dobór i rozmieszczenie obiektów technicznych oraz ich wykorzystanie na stanowiskach pracy, w zakresie obsłu iwania" ocenę stanu techniczne o &bezpo#rednią i dia nostyczną' obsłu ę techniczną i remonty, w zakresie zasilania" dostarczenie czę#ci zamiennych i innych materiałów eksploatacyjnych, płynów eksploatacyjnych oraz ener ii elektrycznej i cieplnej KO,'$( EK,P-O!$!CJ" U/($KO N"K! O#"EK$U $EC&N"C'NE5O, działania użytkownika obiektu techniczne o mające na celu optymalizację kosztów eksploatacji wyma ają analizowania +ródeł powstawania kosztów i towarzyszących im zjawisk, z użytkowaniem obiektu związana jest obniżająca jako#$ eksploatacji &starzenie %izyczne wywołane procesami korozyjnymi, zmęczeniowymi, cieplnymi, erozyjnymi i innymi', dy obiekt techniczny osią a okre#lony stan starzenia %izyczne o, dokonuje się je o re ulacji, remontów, a w końcu likwidacji, w procesie użytkowania obiektu za słabo są uwz lędnione skutki niedostatecznej dyscypliny technolo icznej &wzrost kosztów przekroczenia norm zużycia surowców, materiałów, paliw, ener ii oraz niskiej wydajno#ci pracy', w celu zapewnienia prawidłowej or anizacji działalno#ci obsłu owo-remontowej należy ustali$ tryb, zasady i or anizację prac obsłu owo-remontowych, ospodarkę czę#ciami wymiennymi, J!KO89 EK,P-O!$!C(JN! O#"EK$U $EC&N"C'NE5O" niezawodno#$, trwało#$, podatno#$ obsłu ową i dia nostyczną, małą masę i niskie koszty eksploatacji system eksploatacji obiektu techniczne o jest systemem bardzo złożonym i dlate o nie można o usprawnia$ jedynie metodami zdroworozsądkowymi, usprawnienia muszą by$ oparte na wynikach badań naukowych, większo#$ usprawnień systemów eksploatacji urządzeń dotyczy s%ery zarządzania tymi systemami, nowoczesno#$ w s%erze zarządzania to stosowanie najnowszych #rodków romadzenia i przetwarzania in%ormacji, a więc stosowanie elektronicznej techniki obliczeniowej, do procesu usprawnień zarządzania należy włączy$ proces automatyzacji zarządzania ospodarką eksploatacyjną, usprawnień ospodarki eksploatacyjnej nie można dokona$ w bardzo krótkim czasie Niezawodnoś: jest to prawdopodobieństwo poprawnej pracy obiektu techniczne o w okre#lonych warunkach eksploatacji i w okre#lonym przedziale czasu a4unki eksploatacji" zespół wszystkich czynników zewnętrznych

. miara niezawodno#ci jest z de%inicji wielko#cią bezwymiarową. wyznaczy$ do#wiadczalnie &empirycznie'. wówczas empiryczną &do#wiadczalną' %unkcję niezawodno#ci &oszacowanie statystyczne %unkcji i niezawodno#ci z próbki obiektów' )*t+%unkcja niezawodno#ci pprawdopodobieństwo trwania obiektu w stanie (s) w każdej chwili t.$(K" N"E'! O)NO8C"O E O#"EK$% $EC&N"C'N(C& . koszty. obroty itp. który może by$ użytkowany z odnie z przeznaczeniem jedynie do pierwsze o uszkodzenia. wzrost liczby czę#ci obiektów &urządzenia' sprawia. miary &wska+niki' niezawodno#ci szacuje się metodami statystycznymina o ół dwoma sposobami" 1 metoda pole a na okre#leniu warto#ci tych miar w odniesieniu do populacji &znana posta$ rozkładu zmiennej' i czasu zdatno#ci obiektu. typowe przykłady elementów nienaprawialnych to" liny. okre#lenie warunków #rodowiskowych. które wpływają na je o poprawną pracę.iezawodno#$ to jedna z ważniejszych cech użytkowych. prędko#$.O !N"! N"E'! O)NO8C"6 O#"EK$% $EC&N"C'N(C& wzrost złożono#ci technicznej wyrobów. a nie całą populację. zaostrzenie warunków eksploatacji. co zapisa$ można zależno#cią" 9darzenia :-.'KO)'EN"! t Funkcja niezawodności" . że na o ół bada się tylko próbkę.45" (4) odpowiada obiektowi całkowicie niezawodnemu. lecz mniej lub bardziej prawdopodobne.. a więc prawdopodobieństwo wystąpienia uszkodzenia do chwili t. które będą pracowa$ bez uszkodzeń przez zadany przedział czasu C&!*!K$E*(. że obiekt rozpoczyna pracę w chwili 673. łożyska toczne. co się rozumie pod pojęciem sprawne działanie obiektu. że obiekty techniczne mo ą okaza$ się bardziej zawodne.z przedziału od 3 do t. celem badań statystycznych jest wycią anie wniosków o pewnych zbiorachpopulacjach składających się z elementów dane o zbioru bąd+ ze wz lędu na ich" mno o#$.działających na obiekt. że czas pracy obiektu techniczne o &-' będzie większy od interesujące o nas w chwili eksploatacji &t' (+!5!N"! P*'( U.. 11 metoda pole a na bezpo#rednim oszacowaniu statystycznym warto#ci tych miar z próbki FUNKCJ! N"E'! O)NO8C" )*t+ * ujęciu statystycznym niezawodno#$ mierzy się prawdopodobieństwem wystąpienia utraty przez obiekt zdolno#ci do pełnienia swych %unkcji. aby to było możliwe. jak również w czę#ci nienaprawialny R (t ) = P < T > t > Reability (Funkcja niezawodności) +"!*( N"E'! O)NO8C" E-E+EN$% N"EN!P*! "!-N(C& badania niezawodno#ci elementów umożliwiają oszacowanie ich miar niezawodno#ci dzięki statystyce matematycznej.&czas pracy do uszkodzenia elementu nienaprawialne o' można. s. że uszkodzenie elementu.T/t0 FUNKCJ! '! O)NO8C" 1*t+dopełnieniem %unkcji niezawodno#ci jest %unkcja zawodno#ci 1*t+.'. żarówki. badania te mo ą obejmowa$ tylko czę#$ populacji (zwaną próbką" i na podstawie wyników badania jej elementów wycią a się wnioski o całej populacji. zakładamy. aspekt ekonomiczny.odatno#$ elementów.) elementów te o same o rodzaju &np. zespołów lub całych urządzeń czy maszyn na odtwarzanie zdatno#ci użytkowej przez naprawę &remont'. okładziny szczęk hamulcowych E-E+EN$ . za miarę niezawodno#ci można przyją$ prawdopodobieństwo poprawne o %unkcjonowania obiektu po upływie czasu (t).stan obiektu w dowolnej chwili. rzeczywiste obiekty eksploatacji są najczę#ciej układami elementów naprawialnych i nie naprawialnych. niebezpieczeństwo zniszczenia. nawet małej warto#ci. s. trwało#$ (-) jest to wielko#$ zmienna losowo &przypadkowo'.rozwój techniki zmierza w kierunku wzrostu złożono#ci technicznej wyrobów. w których ma sprawnie działa$ obiekt. aspekt ekonomiczny wynikający z %aktu.. czyli czas do je o uszkodzenia )*t+. która okre#la dla danej zbiorowo#ci obiektów przewidywaną liczbę e zemplarzy. po wystąpieniu uszkodzenia &utraty zdatno#ci' element taki podle a wymianie na element sprawny. przestój obiektu powoduje okre#lone starty ekonomiczne N!P*! "!-NO89 . podstawową miara niezawodno#ci obiektu jest prawdopodobieństwo poprawne o je o działania w okre#lonym czasie i w okre#lonych warunkach. że konstrukcja może by$ bardziej zawodna P*'(C'(N( N"E'! O)NO8C" O#"EK$% $EC&N"C'N(C& zaostrzenie warunków eksploatacji to tendencja do stosowania coraz większych warto#ci parametrów użytkowania obiektów technicznych takich jak" temperatura. . liczbę elementów uszkodzonych do chwili (t) oznaczamy n&t'.O$< #!)!N(C& )O "=E5O U. dy dowolne t = 3. która wyznacza czas poprawnej pracy obiektu. wchodzące o w skład obiektu złożone o może by$ przyczyną wyłączenia z pracy całe o obiektu. że badamy próbkę składającą się z (. dlate o w badaniach statystycznych podczas opracowania wyników korzysta się z rachunku prawdopodobieństwa. .z przedziału od 3 do 6. żarówki.iezawodno#$ jest to prawdopodobieństwo.rzyjmujemy. łożyska. wyra+ne" okre#lenie. przyjmującą warto#ci z przedziału 23. to czas t .stan poprawne o %unkcjonowania obiektu. przy#pieszenie. okresem trwało#ci lub krótko trwało#cią.$!-!N"U N"E'! O)NO8C" O#"EK$U ilo#ciowe" okre#lenie niezawodno#ci w postaci prawdopodobieństwa.T nazywamy czasem istnienia elementu nienaprawialne o.p. element/obiekt nienaprawialny to element obiektu eksploatacji lub cały obiekt. (3) odpowiada obiektowi całkowicie zawodnemu .t< i :-=t< sa zdarzeniami przeciwstawnymi. obciążenia. liny'. który może by$ używany z odnie z przeznaczeniem również po wystąpieniu uszkodzenia &utraty zdolno#ci'. taki element lub obiekt podle a odnowie zdatno#ci eksploatacyjnej &naprawie lub remontowi'. to 3 > n&t' > . należy podkre#li$.O#"EK$< N!P*! "!-N( 0kładnik obiektu eksploatacji lub cały obiekt. obiekt złożony jest w czę#ci naprawialny. że" 8unkcja zawodno#ci jest okre#lana przez prawdopodobieństwo wystąpienia niepoprawne o %unkcjonowania obiektu w przedziale czasu od 3 do t. stosując analo iczny zapis można napisa$. jeżeli w chwili (t) nastąpi je o uszkodzenie &niepoprawne %unkcjonowanie'. . stąd" )*t+>231*t+ przedstawione %unkcje charakteryzujące zmienną losową . przeto wnioski wycią ane o całej populacji nie są pewne. dy dysponuje się odpowiednio liczną próbką reprezentującą badaną populację elementów &obiektów' te o same o rodzaju. okre#lenie wyma ane o czasu sprawne o działania między uszkodzeniami &bez te o wyznaczona warto#$ niezawodno#ci traci sens w odniesieniu do obiektów naprawialnych' P*'(C'(N( '!"N$E*E. ekstremalne warunki pracy i postaci konstrukcji obiektów technicznych rodzą obawy. ci#nienie.