You are on page 1of 3

Cztery rodzaje bardo Autor: Lobpyn Tseczu Rinpocze Tłumaczenie: Ania Krochmal Wprowadzenie W 1992 roku Lobpyn Tseczu

Rinpocze udzielił w Rödby w Danii szczegółowych wy a!nie" do#ycz$cych cz#erech s#anów bardo na pods#awie dzieła %&wierciadło !wiado'o!ci% Tsele (a#sok Randröl) *ył on sławny' 'is#rze' linii +agyu oraz ( ing'a ,y $cy' w -.// wieku i w swoich czasach uchodził za ednego z na bardzie wyksz#ałconych nauczycieli) 0es# uwa,any za wcze!nie sz$ inkarnac 1 Dzia'gona +ong#rula Rinpocze) 2dy w buddyz'ie 'ówi si1 o bardo3 chodzi zazwycza o s#an po!redni po'i1dzy edny' ,ycie' a drugi') 0ednak ak ukazu $ nauki Lobpyna Tseczu Rinpocze3 wła!ciwe znaczenie #ego słowa es# o wiele szersze) 4dziela $c nauk do#ycz$cych #ego #e'a#u au#or dzieła3 Tsele (a#sok Randröl3 posługu e si1 #radycy ny' sche'a#e' nauczania Dhar'y5 rozpoczyna ws#1pe'3 po k#óry' nas#1pu $ wła!ciwe wy a!nienia i zako"czenie) 6ierwsz$ cz1!ci$ przygo#owania s$ zawsze o7iarowania dla buddów i bodhisa##wów3 k#óre czyni si13 by po'no,y8 pozy#ywn$ kar'1 oraz by usun$8 przeszkody) (as#1pnie obiecu e si1 i'3 ,e #o3 co rozpoczyna'y 9 czy #o odosobnienie3 czy udzielanie nauk 9 doprowadzi'y do ko"ca) :ówi si13 ,e wysoko urzeczywis#nione is#o#y ,adko co! obiecu $; ednak e!li #o u, uczyni$3 do#rzy'u $ swe obie#nicy niezale,nie od okoliczno!ci) Rysunek na wodzie szybko znika3 lecz #o3 co zos#ało wyry#e w skale3 pozos#a e na zawsze) Ta obie#nica es# wi1c cz1!ci$ przygo#owania) (as#1pnie au#or #eks#u zwraca si1 z gł1boki' szacunkie' do o!wieconych wła!ciwo!ci #rzech s#anów buddy3 #rzech ka ) (a pierw zwraca si1 do s#anu prawdy3 dhar'aka i3 k#óry es# opisywany ako całkowicie czys#y) W swo e esenc i es# wolny od akie kolwiek sz#uczno!ci i w na#uralny sposób pus#y) (ieoddzielny od niego es# s#an rado!ci3 sa'bogaka a3 k#óry 'ani7es#u e si1 ak odbicie ksi1,yca w wodzie3 w sposób w aki es# #o w dane sy#uac i po#rzebne) Wreszcie dla po,y#ku zwycza nych is#o# po awia si1 s#an e'anac i3 nir'anaka a) Tsele (a#sok Randröl zwraca si1 na pierw do #ych #rzech s#anów3 wyra,a szacunek dla ich o!wieconych wła!ciwo!ci oraz s#wierdza3 i, s$ one nieoddzielne od wła!ciwo!ci naszego u'ysłu i ,e 'ani7es#u $ si1 #ak,e w nauczycielu) <okolwiek si1 prze awia 9 czy b1dzie #o sa'sara3 czy nirwana3 es# w swo e esenc i pus#e) =znacza #o3 i, narodziny i !'ier83 szcz1!cie i cierpienie3 oraz wszelkie inne do!wiadczenia nie s$ prawdziw$ rzeczywis#o!ci$) 0edynie dla#ego3 ,e zwykłe is#o#y w swe niewiedzy nie po#ra7i$ #ego dos#rzec3 s$ uwikłane w z awiska i z #ego powodu cierpi$) >$ wi1?nia'i swoich własnych iluz i3 pogl$dów i koncepc i) 2dy pa#rzy si1 na #o3 po awia si1 współczucie) To ono wła!nie sprawiło3 ,e wielu 'is#rzów nauczało 'e#od u'o,liwia $cych is#o#o' zrozu'ienie3 aki'i rzeczy s$ naprawd1) (auki o s#anach bardo s$ cz1!ci$ #ych 'e#od i wielu 'is#rzów udzieliło wy a!nie" do#ycz$cych ich znaczenia) Tsele (a#sok Randröl s#wierdza w swoi' #ek!cie3 ,e is#nie e u, wiele gł1bokich i szczegółowych wy a!nie" do#ycz$cych #ego #e'a#u3 #ak ,e wła!ciwie nie 'a powodu3 by eszcze i on co! do nich dodawał) 6oniewa, ednak #ak usilnie go o #o proszono3 chciałby 'i'o wszys#ko #o uczyni8) <ałe po 1cie bardo odnosi si1 wła!ciwie do czasu3 gdy es#e!'y uwi1zieni w sa'sarze3 poniewa, ego przyczyn$ es# nasza niewiedza) Dopóki si1 z nie nie wyzwoli'y3 zna du e'y si1 w s#anie bardo3 s#anie niewiedzy #rwa $cy' a, do o!wiecenia) &azwycza ednak pod po 1cie' bardo rozu'ie si1 okres od !'ierci do ponownego odrodzenia si1) /s#nie $ ró,ne sposoby klasy7ikac i poszczególnych bardo) (iek#órzy nauczyciele wyró,niali np) sze!8 rodza ów bardo) Wy a!nienia do#ycz$ce #e kwes#ii s$ ednak ró,ne u ró,nych nauczycieli) =dbywały si1 nawe# dyskus e na #en #e'a#; wielu nauczycieli nie zgadza si1 na przykład3 ,e powinno si1 wyodr1bnia8 bardo 'edy#ac i) 0es# #o nielogiczne3 gdy, wszys#ko3 co si1 wydarza3 es# przecie, s#ane' bardo) 0es# ni' cała egzys#enc a w sa'sarze3 nie 'o,na wi1c wył$czy8 z #ego ,adnego s#anu u'ysłu) (ie 'a sensu #wierdzenie3 akoby 'edy#ac a nie była cz1!ci$ bardo) 6odział na sze!8 rodza ów bardo3 z k#óry' nie zgadza $ si1 niek#órzy uczeni3 wywodzi si1 z #radyc i ( ing'a) :o,na go ednak znale?8 #ak,e w innych przekazach3 na przykład w naukach3 k#órych niegdy! udzielił :ilarepa dakini Tsering'ie) :ówi$c o sze!ciu bardo3 'a'y na 'y!li5 1) *ardo #ego ,ycia 2) *ardo snu @) *ardo 'edy#ac i A) *ardo u'ierania B) *ardo dhar'a#y C) *ardo s#awania si1 /nni 'is#rzowie naucza $ o #rzech lub cz#erech głównych s#anach bardo) Tsele (a#sok Randröl 'ówi3 ,e woli wy a!nia8 znaczenie bardo na pods#awie podziału na cz#ery główne bardo3 poniewa, w #en sposób na ła#wie #o zrozu'ie8) >$ #o5 1) *ardo #ego ,ycia 2) *ardo u'ierania

@) *ardo dhar'a#y A) *ardo s#awania si1 Tsele (a#sok Randröl wy a!nia w #ek!cie3 akie es# znaczenie #ych cz#erech s#anów bardo3 ak si1 szczegółowo prze awia $ oraz ak 'o,na prak#ykowa83 by w poszczególnych bardo osi$gn$8 wyzwolenie) Część pierwsza: Bardo tego życia 0es# #o okres #rwa $cy od 'o'en#u narodzin a, do !'ierci) 0ak do!wiadcza si1 #ego bardo3 zale,y od pozio'u duchowego rozwo u3 na aki' zna du e si1 dana is#o#a) <i3 k#órzy osi$gn1li u, pewien wgl$d3 nale,$ do na wy,sze ka#egorii) =prócz #ego is#nie e równie, po!rednia i na ni,sza ka#egoria) <ałe pos#rzeganie ,ycia es# kwes#i$ duchowego rozwo u) Dla is#o# zna du $cych si1 na na wy,szy' pozio'ie3 a wi1c dla #ych3 k#óre osi$gn1ły wgl$d3 #o ,ycie nie es# ró,ne od 'andali3 o!wieconego pola 'ocy) Widz$ wszys#ko na czys#y' pozio'ie; cały zewn1#rzny !wia# es# dla nich <zys#$ +rain$3 a wszys#kie is#o#y s$ budda'i i bodhisa##wa'i) Wszys#ko3 co 'ówi$ es# czys#e ak 'an#ra) Wszys#ko3 cokolwiek wydarza si1 w ich u'y!le3 po#ra7i$ rozpozna8 ako nieoddzielne od prawdy) Widz$3 ,e wszys#kie z awiska w swe esenc i s$ '$dro!ci$) 0es# #o dla nich rzeczywis#o!83 sposób3 w aki prze,ywa $ !wia#) 6rzyczyn$ #ego3 i, zwykłe is#o#y #ak #ego nie do!wiadcza $3 es# ich niewiedza) /s#o#y posiada $ce wgl$d s$ w s#anie widzie83 ,e nic nie es# ró,ne od #rzech s#anów buddy) Dw pozio' pos#rzegania 'ani7es#u e si1 w #en sposób i równie, #ak si1 rozpuszcza) =znacza #o3 ,e es# #ak przez cały czas od narodzin a, do !'ierci) E'ier8 es# dla #ych is#o# po pros#u sa'ois#nie wyzwala $cy'3 na#uralny' procese') Ten s#an duchowego rozwo u 'a wiele nazw) /s#nie $ roz'ai#e #er'inologie opisu $ce #akie pozio'y wgl$du) &dolno!8 pos#rzegania czys#o!ci wszys#kich z awisk i ka,de 7or'y egzys#enc i es# czase' okre!lana ako %+oło '$dro!ci wszys#kiego3 co es# prze,ywane%3 czase' za! ako %*ardo z ednoczonych cz#erech s#anów buddy% lub %*ardo sa'orozpozna $ce !wiado'o!ci%) Ta zdolno!8 widzenia wszys#kiego na czys#y' pozio'ie es# wy a!niana na wiele sposobów) 0ednak niezale,nie od #ego3 ak si1 $ nazwie3 e znaczenie' es# pos#rzeganie3 i, nic nie es# ró,ne od na#ury '$dro!ci u'ysłu) *ardo 'edy#ac i3 k#óre niek#órzy uczeni uzna $ za odr1bne3 inni za! nie3 es# e cz1!ci$3 nie #rzeba go wi1c dokładnie opisywa8) Równie, #o bardo do#yczy prze,ywania !wia#a w czys#y sposób) Dla zwykłych is#o#3 k#óre nie zrozu'iały absolu#ne prawdy3 ,ycie is#nie e od 'o'en#u narodzin do !'ierci) 0ak si1 go do!wiadcza zale,y całkowicie od #ego3 aki rodza kar'y si1 nagro'adziło) <zy #akie ,ycie es# przy e'ne czy nieprzy e'ne3 oraz wszys#ko3 co si1 w ni' wydarza3 prze,ywane es# ako realne i rzeczywi!cie is#nie $ce) 6od$,a'y za swoi'i #endenc a'i i nawyka'i spowodowany'i wcze!nie sz$ kar'$ i es#e!'y uwi1zieni w iluz i prze,ywania #ego ,ycia ako rzeczywi!cie #ak realnego3 aki' go ak#ualnie do!wiadcza'y) Lgnie'y do bł1du uwa,ania rzeczy za prawdziwe i #rwałe3 chocia, #aki'i nie s$) :y!li'y3 ,e #o3 co w rzeczywis#o!ci prowadzi do cierpienia3 przynosi szcz1!cie i wierzy'y3 ,e uwarunkowane szcz1!cie es# o#a#eczny' szcz1!cie'3 cho8 es# ono cierpienie') W #en sposób3 dopóki ,y e'y w #e iluz i3 es#e!'y zwodzeni i 'arnu e'y nasze ,ycie) 0es#e!'y rozdarci po'i1dzy lubienie' i nielubienie'3 działa'y z 'o#ywac $ ch1ci zdobycia i zachowania rzeczy3 do k#órych lgnie'y3 'i'o i, #ak czy inacze znów e u#raci'y) /nnych rzeczy nie lubi'y i z #ego powodu czyni'y wiele złego3 co w przyszło!ci przyniesie cierpienie) (a #e bezu,y#eczne działania 'arnu e'y cały nasz czas) 0es# #o zwycza ny sposób pos#rzegania ,ycia3 kiedy nie !pi'y) 0es#e!'y całkowicie po'ieszani i sp1dza'y nasze ,ycie d$,$c do nieosi$galnych celów) (oc$ dzie e si1 #ak nadal3 gdy, nie es#e!'y eszcze w s#anie prak#ykowa8 'e#od3 k#óre u'o,liwiłyby na' !wiado'e we !cie w s#an snu) &a'ias# #ego ak zwłoki zapada'y w s#an całkowi#e nie!wiado'o!ci) & powodu wcze!nie nagro'adzonych wra,e" i dawnych nawyków3 w czasie3 gdy !pi'y3 wyłania $ si1 z u'ysłu wszelkie 'o,liwe sny3 k#órych na#ury nie rozpozna e'y; czasa'i prze!ladu $ nas kosz'ary) 0ednak niezale,nie od rodza u snów nie rozu'ie'y3 czy' one w is#ocie s$ i uwa,a'y e za rzeczywis#e3 cho8 przecie, wcale #ak nie es#) Takie es# ,ycie zwycza nych is#o#3 k#órych do#yczy #en pierwszy rodza bardo) /s#nie e su#ra opisu $ca ów s#an egzys#enc i) 0es# w nie napisane3 ,e es#e!'y przywi$zani do naszych bł1dnych pogl$dów3 z powodu niewiedzy po 'u e'y wiele rzeczy opacznie i lgnie'y do nich ako do prawdziwych) Dla#ego wszys#kie czu $ce is#o#y w1dru $ wci$, w sa'sarze) 0ednak k#o!3 rozu'ie $cy prawdziwe znaczenie z awisk3 po#ra7i rozpozna8 ich esenc 1) Taka wysoko urzeczywis#niona is#o#a3 bodhisa##wa lub budda3 wie3 ,e wszys#ko es# s#ane' prawdy) Wła!nie #a zdolno!8 decydu e o ró,nicy w pos#rzeganiu ,ycia 9 czy rozpozna e'y esenc 1 z awisk3 czy #e, nie) Ty'3 czego po#rzebu e'y3 s$ wy a!nienia3 ak 'o,na wykorzys#a8 bardo ,ycia3 by uczy8 si1 z niego3 a wi1c ak uczyni8 e cz1!ci$ !cie,ki) 2dy odna dzie'y u, wykwali7ikowanego nauczyciela3 powinni!'y rzeczywi!cie gł1boko zaanga,owa8 si1 w zwi$zek z ni'3 na!ladowa8 go cał$ swo $ is#o#$ i by8 szczery'i wobec niego) =znacza #o wła!ciwe pos#1powanie nie #ylko w ego obecno!ci3 lecz równie, gdy go przy nas nie 'a) 6owinni!'y uczy8 si1 od niego3 i #o we wła!ciwy sposób) 6ods#aw$ sku#eczne prak#yki Dhar'y es# zło,enie na wa,nie szych przyrzecze"5 ,e b1dzie'y przes#rzega8 zarówno zewn1#rzne dyscypliny pos#1powania3 ak i !lubowania bodhisa##wy oraz zobowi$za" Dia'en#owe Drogi) Taka pods#awa gwaran#u e3 ,e nasza !cie,ka b1dzie wła!ciwa) 0e,eli zło,yli!'y #e przyrzeczenia3 'usi'y ich do#rzy'ywa8) 6owinni!'y nie #ylko uwa,a83 by ich całkowicie nie zła'a83 lecz równie,3 by nie czyni8 nic %na pograniczu%3 co e!li nawe# by ich całkowicie nie zła'ało3 naruszyłoby e) 6od #y'

wzgl1de' powinni!'y by8 #ak pros#olini ni w #y'3 co 'ówi'y3 robi'y i 'y!li'y3 ak #o #ylko 'o,liwe) 0e,eli 'a'y nauczyciela3 'o,e'y si1 od niego uczy8 i 'usi'y próbowa8 wykorzys#a8 #1 okaz 1 na lepie 3 ak po#ra7i'y) 6owinni!'y s#udiowa8 nauki zawar#e zarówno w su#rach3 ak i w #an#rach3 prze'y!liwa8 e oraz uwa,a8 by!'y nie popadli w skra no!8 uwa,ania za wła!ciwe edynie #ego3 czego sa'i si1 dowiedzieli!'y) (ie powinni!'y s#a8 si1 sekciarscy; bł1de' byłoby 'y!lenie3 ,e #ylko #o3 czego sa'i si1 uczy'y3 es# wła!ciwe3 za! inne nauki nie3 lub #e, nie szanowanie innych nauk) &a'ias# #ego powinni!'y rozu'ie83 ,e ka,dy rodza Dhar'y es# po,y#eczny i akcep#owa8 równie, inne rodza e wskazówek) :usi'y #e, przez cały czas 'ie8 !wiado'o!8 znaczenia Dhar'y3 #ego3 ,e wszys#ko3 czego si1 uczy'y3 posiada okre!lony cel) <ele' Dhar'y es# przyniesienie po,y#ku nasze'u u'ysłowi) :e#ody Dhar'y słu,$ do z'ieniania naszego u'ysłu3 pozbywania si1 przeszkadza cych uczu8 i sprawiania3 by!'y coraz wi1ce rozu'ieli) =ddzielanie Dhar'y od naszego zwykłego sposobu 'y!lenia byłoby niewła!ciwe) Taki podział 'o,e 'ie8 'ie sce3 e!li #ylko si1 uczy'y3 nie wł$cza $c zdoby#e wiedzy do nasze prak#yki3 a #y' sa'y' i do naszego u'ysłu) 4nikanie #akie sy#uac i es# rzeczywi!cie bardzo wa,ne) 0e,eli wiele si1 nauczyli!'y i by8 'o,e nawe# po#ra7iliby!'y wy a!ni8 nasz$ wiedz13 ale sa'i nie s#osu e'y e w swoi' ,yciu3 popełnia'y bł$d) (ie byłby #o wła!ciwy sens Dhar'y; nauki #rzeba wł$czy8 do swego u'ysłu) +iedy s#udiu ecie Dhar'1 i uczycie si1 e 3 powinni!cie rozu'ie83 ,e na wa,nie sze ze wszys#kich s$ #e ins#rukc e3 k#óre o#rzy'u ecie od waszego głównego nauczyciela3 waszego rdzennego la'y) 6owinni!cie naprawd1 e prak#ykowa8 i s#osowa8 si1 do ego rad) /' wi1ce au#en#yczne prak#yki zaa#aku e przywi$zanie do #ego ,ycia3 #y' lepie ) & reguły nasz zwycza ny u'ysł es# całkowicie uwikłany w !wia#owe ak#ywno!ci i relac e3 do k#órych lgnie) :usi'y odci$8 #o lgni1cie3 e,eli naprawd1 chce'y powa,nie zaanga,owa8 si1 w prak#yk1) 0e,eli 'a'y #ak$ 'o,liwo!83 'o,e'y uda8 si1 w akie! le,$ce na uboczu 'ie sce3 by pó !8 na odosobnienie 'edy#acy ne i pracowa8 z Dhar'$) 0ednak sa'o przebywanie w sa'o#no!ci nie wys#arcza3 czyni$ #o przecie, nawe# zwierz1#a #akie ak p#aki czy sarny) Fy $ wprawdzie sa'o#nie3 ale przecie, nie chce'y s#a8 si1 podobni do nich) =znacza #o3 ,e 'usi'y by8 coraz uwa,nie si) 0e!li chodzi o nasze ciało3 'ow1 i u'ysł3 ci$gle powinni!'y s#awa8 si1 bardzie !wiado'i i prak#ykowa8 Dhar'1 s#osownie do wy a!nie"3 k#óre o#rzy'ali!'y) Dzi1ki nasze prak#yce i s#udiowaniu nauk 'o,e'y uzyska8 nieco zrozu'ienia pus#ki) 6owinni!'y ednak zawsze pa'i1#a8 o edne rzeczy5 niezale,nie od #ego3 ile u, po 1li!'y3 nigdy nie powinni!'y zapo'ina8 o naszy' zrozu'ieniu przyczyny i sku#ku i zawsze działa8 w zgodzie z ni') (igdy nie b1dzie'y #ak '$drzy czy urzeczywis#nieni3 by nie 'usie8 u, liczy8 si1 z prawe' przyczyny i sku#ku) =znacza #o3 ,e nawe# zupełnie niewielkie działania s$ is#o#ne i ,e wszys#ko3 co robi'y na pozio'ie rela#ywny' 'a znaczenie) (ie powinni!'y 'y!le83 ,e skoro u, #ak du,o zrozu'ieli!'y3 'a'y #aki wgl$d i #yle 'edy#owali!'y3 nasze pos#1powanie es# u, niewa,ne) *yłoby #o całkowicie opaczne zrozu'ienie znaczenia Dhar'y) *$d?cie po pros#u dobry' przykłade'3 'ie cie dobre3 gor$ce serce i b$d?cie uczciwi3 poniewa, kiedy si1 oszuku e3 pos#1pu e nieuczciwie i szkodzi inny' is#o#o'3 nie prak#yku e si1 Dhar'y) 6a'i1#anie o prawie przyczyny i sku#ku3 'a zasadnicze znaczenie) >posób w aki wykorzys#a'y #o ,ycie zadecydu e3 czego b1dzie'y do!wiadcza8 w innych bardo3 k#óre nas#$pi$ po nasze !'ierci) Wła!nie #eraz 'a'y na #o wpływ; posiada'y wolno!8 i 'o,liwo!ci uczenia si1 i prak#ykowania) 0e,eli uczyni'y #o #eraz3 b1dzie'y wiedzie83 co robi8 w chwili !'ierci) (ie s#anie si1 #ak ednak3 e,eli nie wykorzys#a'y #ego ,ycia3 poniewa, gdy zbli,a si1 !'ier83 es# u, na #o za pó?no) (ie 'o,e'y w#edy nagle zacz$8 py#a83 co powinni!'y robi8 i rozpoczyna8 prak#yk1) *yliby!'y wówczas zby# po'ieszani i nie udałoby si1 na' #ego dokona8) 2uru Rinpocze wy a!niał #o w #en sposób5 %*ł1de' es# 'y!le83 ,e 'a si1 wys#arcza $co du,o czasu3 a prak#yk1 Dhar'y 'o,na odło,y8 na chwil1 !'ierci) (ie uda si1 e nauczy8 u'iera $c) +iedy nadchodzi !'ier83 es# za pó?no3 by uczy8 si1 #ego3 czego si1 wówczas po#rzebu e)% :usi'y #renowa8 #eraz3 w bardo ,ycia3 by!'y pó?nie wiedzieli3 co nale,y robi8) 6oniewa, is#nie e #ak wiele 'e#od3 a 'y #ak bardzo si1 od siebie ró,ni'y3 powinni!'y zobaczy83 aki sposób pos#1powania na lepie odpowiada naszy' zdolno!cio' i ,yczenio') +iedy o#rzy'a'y u, wła!ciwe dla nas 'e#ody3 powinni!'y e prak#ykowa83 by osi$gn$8 rezul#a#y) Do osi$gni1cia pełnego sku#ku po#rzebu e'y inic ac i3 poniewa, sprawia ona3 ,e u'ysł do rzewa i 'o,liwe s#a e si1 osi$gni1cie wyzwolenia)