You are on page 1of 12

Essay droomboek Artemidorus Gedroomde goden IV: Athene als droomsymbool in de Oneirocritica Jolanda Grijpstra – 2 !!

"#$

.................................................4 Athene in de Oneirocritica.....................................................................$$ Inleiding 2 ......................................................................................8 onclusie......................................................................................................................................................................... Athene....................................................................................................................................................................................................................................t..............................b............................$% "i&lagen......................................................................................2 Inleiding.....................6 De competenties van Athene.................................! "ibliogra#ie.................................................................................$$ "i&lage $' indexering van alle dromen m.....................................................................................7 Athene en de andere goden........................2 Goden in Artemidorus.............6 Athene en haar attributen................................................................................Index Index...............................................................................................................................

aar ik me mee be(ig ga houden in dit essay (ijn dromen %aarin de godin Athene 'oorkomt als droomsymbool) In dit essay (ullen alle dromen o'er Athene ge=n'entariseerd %orden en (al %orden besproken langs %elke redenering men tot de uitkomst 'an de droom komt en hoe dit re*lecteert op de 'erschillende eigenschappen die de $ Artem.aarom juist de(e dromen mij (o bij (ijn geble'en& %eet ik ook niet) Ik onthoud meestal niet %at ik droom) 0isschien komt het omdat het t%ee dromen %aren met een o'ereenkomende inhoud die ik 'lak na elkaar gedroomd heb) Ironisch genoeg (ijn op dit moment& jaren later& de besturen 'an beide 'erenigingen 'erd%enen) +e ene door een *usie met een andere 'ereniging& de andere doordat de leden 'an de 'ereniging het %anbeleid 'an het bestuur niet meer pikten) In het t%eede ge'al %as ik degene die de er'oor ge(orgd hee*t dat de bal& die uiteindelijk tot het ge(amenlijk a*treden 'an het gehele bestuur hee*t geleid& hee*t doen rollen) In (ekere (in heb ik& in een meer *iguurlijke (in 'an het %oord& een bestuur knock1out geslagen en is die droom %aarheid ge%orden) . (oor)oord.Ik heb een aantal jaar geleden t%ee keer& 'lak achter elkaar& gedroomd dat ik& (onder directe aanleiding& een hele groep mensen in elkaar heb geslagen) Op'allend genoeg %aren dit beide keren de besturen 'an 'erenigingen %aar ik bij (it die het slachto**er %erden 'an mijn %oede) +it (ijn mensen %aar ik& o'er het algemeen& heel 'riendelijk mee omga) .ij mijn %eten niet) Van opgekropte agressie heb ik& 'oor (o'er ik %eet& ook geen last) ..eide dromen heb ik ter(ijde gelegd als een raar hersenspinsel& %anneer (ijn dromen ooit logisch..as dit stom toe'al& o* hebben de(e dromen mij %illen doen %ij(en op op hande (ijnde gebeurtenissen2egen%oordig (ijn mensen skeptisch o'er de 'oorspellende %aarde 'an dromen) +roomdi'inatie %ordt a*geschre'en als de (%e'erige hocus pocus 'an *iguren die %e een aantal keer per %eek bij 3man bijt hond4 'oorbij (ien komen) 2och %as het beroep 'an droom'erklaarder ooit een gerespecteerde pro*essie) En met 3ooit4& bedoel ik in hoo*d(aak de Griekse %ereld 'an de t%eede eeu% n)5hr)& toen Artemidorus 'an +aldis (ijn boek o'er de 'oorspellende %aarde 'an dromen schree*) Artemidorus 'an +aldis schree* in de 2de eeu% n)5hr) (ijn Oneirocritica o'er droomdi'inatie) Een nobel stre'en& (oals hij het (el* 'oorstelt in de inleiding 'an het eerste boek& dat niet geboren is uit een (ucht naar roem& maar met als doel om een handboek 'ol met dromen op te stellen) +e dromen en hun uitkomst& (o claimt Artemidorus& (ijn allemaal gebaseerd op (ijn eigen er'aringen) 6aar eigen (eggen hee*t hij heel Griekenland en 7lein1 A(i8 a*gereist om te leren o'er %at mensen gedroomd hebben en %at de(e dromen tot ge'olg hadden)9 Artemidorus onderscheidt in boek 9)91: 'an de Oneirocritica drie soorten dromen& %aar'an er maar .n categorie %aar hij als droom'erklaarder iets mee kan) 2en eerste (ijn er enhupnia& o* 'oorstellingen in de slaap) +it (ijn dromen die 'oortkomen uit de 'erlangens 'an de dromer en hebben geen 'oorspellende %aarde) 2en t%eede (ijn er aanschou%lijke dromen& die %el 'oorspellende %aarde hebben) +e(e dromen tonen& (onder er doekjes om te %inden& %at er in de (eer nabije toekomst (al gebeuren) +e reden dat aanschou%lijke dromen precies tonen %at er (al gebeuren& is omdat de 'er'ulling 'an de droom (o snel op de daad%erkelijke droom (al 'olgen dat er geen tijd is om de droom met symbolen in te kleden) +at brengt ons bij de laatste droomcategorie& de symbolische dromen) <ymbolische dromen hebben& net als aanschou%lijke dromen& 'oorspellende %aarde) +romen 'an de(e orde (ijn ingekleed met symbolen& die meestal niet meteen door de dromer kunnen %orden geduid) Als droom'erklaarder is dit het %erkterrein 'an Artemidorus: het 'erklaren 'an de symbooltaal die gebruikt %ordt in symbolische dromen om (o tot een 'oorspelling 'an de toekomst te komen) +e Oneirocritica behandelt in de eerste drie boeken een breed scala aan droomsymbolen) <amen om'atten de(e dromen& in (ekere (in& alle *acetten 'an het le'en& 'an geboorte tot dood) .at dergelijke dromen (eggen o'er mij& daar %il ik niet eens o'er nadenken) /eb ik een probleem met autoriteit. * .

godin Athene %orden toegeschre'en) Voordat ik me daarmee be(ig ga houden& (al ik me eerst richten op de rol 'an goden in (ijn algemeenheid in dromen& (oals die door Artemidorus %ordt omschre'en in de Oneirocritica) Goden in Artemidorus Voordat %e o'ergaan tot %ie Athene is in dromen& lijkt het mij 'erstandig om het te hebben o'er de oorsprong 'an dromen en de rol die de goden hierin spelen) In de introductie 4 .

maar. noem ik alles wat onverwacht komt ‘door de goden gezonden.Ik(el* denk dat& door de goden een eigen plek te ge'en binnen de symbolische le'enscyclus die de eerste t%ee boeken 'an de Oneirocritica om'at& hij de goden neer %il (etten als een deel 'an het le'en) /ij gee*t (e geen positie* o* negatie* %aardeoordeel& maar lijkt (o o'er te %illen brengen dat de goden nou eenmaal een onderdeel (ijn 'an het le'en) Op de(e manier %orden goden in symbolische dromen gereduceerd tot symbolen die geduid kunnen %orden) /et (ien 'an een god in een droom& betekent dus dat de dromer een symbool hee*t ge(ien dat de 'orm aanneemt 'an een bepaalde godheid& niet de god (el*)? 7unnen goden dan helemaal niet direct tot mensen spreken 'olgens ArtemidorusJa%el& maar niet in symbolische dromen) Artemidorus (egt %einig o'er oraculaire dromen& daar dat niet het terrein is %aar hij (ich in specialiseert) 2och %il hij er %el %at o'er k%ijt) Artemidorus gee*t aan dat er ge'allen (ijn %aarbij goden rechtstreeks tot mensen spreken) Goden %orden door Artemodirus gerekend onder betrou%bare *iguren als (ij (ich direct tot iemand richten in een droom) +at betekent dat als (ij 'ertellen dat een dromer een bepaalde handeling moet uit'oeren& dit 'oor de dromer gunstig (al (ijn) Een god (al de dromer niet be%ust misleiden) Als de uitkomst toch tegen'alt& dan komt dat omdat de dromer de god niet goed begrepen hee*t o*& hetgeen Artemidorus (eer 'eroordeelt& de dromer 'oora* eisen hee*t gesteld aan het soort droom dat hij 'an de god 'erlangt te krijgen) +it doet de dromer dan (onder erbij stil dat de symbolen die hij als negatie* bestempelt& in (ijn speci*ieke situatie juist een positie'e betekenis (ouden kunnen hebben& o* andersom)" 2 * Artem+ $. Zodoende voorzegt de ziel alles wat na kortere of langere tijd zal gebeuren door middel van beelden die overeenstemmen met de eigen natuur van ieder ding en die ook ‘elementen genoemd worden. . Artem+ $.!" +it betekent dat het de (iel is die de dromen hun 'orm gee*t) O'er hun directe oorsprong kan get%ist %orden& maar de (iel het instrument dat dromen inkleed met de symbolen die uiteindelijk gedroomd %orden) Artemidorus lijkt (ijn opties open te %illen houden %at de oorsprong 'an dromen betre*t als hij het 'olgende (egt: “#nders dan #ristoteles maak ik er geen probleem van of de oorzaak van onze droom van buitenaf komt. van de godheid.*4-4%. 4 Artem+ $. 6 .'an het eerste boek gee*t Artemidorus een uiteen(etting o'er de 'erschillende soorten dromen die er (ijn) +aarbij gee*t hij de 'olgende de*initie de term droom: “Een droom is een beweging of een veelvormige schepping van de ziel. 7 Artem+ 4.ch)abl 2%%4+ $2.2-*.6.2. . . !$ 2och blij*t de eigen (iel& 'olgens Artemidorus& de belangrijkste *actor die bepaalt hoe dromen 'ormgege'en %orden) +it komt onder andere naar 'oren in de passage o'er het belang 'an 'reemde gebruiken) +e droom'erklaarder moet altijd rekening houden met de culturele achtergrond 'an de dromer& %ant %at bij het ene 'olk de normaalste (aak 'an de %ereld is& is 'oor het andere taboe)> +e eerste t%ee boeken 'an Artemidorus (ijn (o geordend dat alle *acetten 'an het le'en& op min o* meer chronologische 'olgorde& langs komen) Artemidorus begint met de geboorte en eindigt met dromen o'er het ster'en) +e goden als droomsymbolen %orden aan het eind 'an boek t%ee behandelt& 'lak 'oor de dromen die betrekking hebben op het ster'en) . of dat er een innerlijke oorzaak is van ons dromen is die de ziel in een bepaalde toestand brengt en maakt dat haar iets natuurlijks overkomt. Artem+ 2. net als in het gewone taalgebruik. die wijst op toekomstige goede en slechte gebeurtenissen.at (egt dat o'er de %aardering 'an goden in Artemidorus.8.

Athene in de Oneirocritica Athene %ordt in de gehele Oneirocritica 92 keer genoemd& (o%el indi'idueel als in samenhang met andere goden) In al de(e dromen treedt Athene op als een symbool in een symbolische droom) @ij is dus& (oals ik eerder aangege'en heb& geen daad%erkelijke mani*estatie 'an de godin) Artemidorus hanteert t%ee systemen %anneer hij de goden in de Oneirocritica ordent) In de eerste instantie hebben %e een t%eedeling tussen de goden die 3kenbaar (ijn door het 'erstand4 en goden die 3kenbaar (ijn door de (intuigen)4 +aarnaast is er nog een (esdeling 'an 3olympische goden4& 3goden 'an de hemel4& goden 'an de 3aarde4& 3goden 'an de (ee8n en ri'ieren4& 3onderaardse goden4 en 3goden die de andere omringen)4 Athene %ordt in de Oneirocritica onder de olympische goden geschaard)$ 6aar alle %aarschijnlijkheid behoort de(e categorie tot de goden die kenbaar is tot het 'erstand& hoe%el Artemidorus dit niet duidelijk aangee*t)# /et lijkt mij in ieder ge'al 'reemd dat een godin die onder andere schutsgodin 'an de %ijsheid en *iloso*ie is& niet kenbaar (ou (ijn door het 'erstand& maar dat ter(ijde) De competenties van Athene +e dromen die o'er Athene gaan& hebben 'oor een groot deel betrekking op de competenties die de godin meegekregen hee*t) 6et als elke god in het Griekse pantheon& hee*t Athene meer competenties dan %aar (e nu 'oornamelijk om bekend staat) @eggen dat Athene een godin 'an de %ijsheid is& (ou te kort door de bocht (ijn) Griekse goden hebben meer dan .. 6 .*4.n *unctie binnen het pantheon en de rol die een cultus 'an een god speelt binnen een gemeenschap %ordt 'oor een groot deel duidelijk door het epitheton dat de god meekrijgt) Athene hee*t er meerdere& (oals 3polias4& die de nadruk legt op haar rol als stadsbeschermer) Aan de andere kant 'an het spectrum 'inden %e Athena als schuts'rou%e 'an het 'rou%elijke hand%erk en in uit(onderlijke ge'allen %ordt de anders maagdelijke godin ook gelinkt met de geboorte 'an kinderen) 9! +it is maar een kleine selectie 'an (aken %aarmee de godin geassocieerd %ordt) A. "ilbi&a/0linterman $% Deca1 2%%8+ . 2..n 'an de eigenschappen 'an Athene is dat (ij een maagdelijke godin is) Athene is een ongehu%de godin& in het Griekse pantheon %ordt (ij in de(e rol 'erge(eld door Artemis in /estia) /aar maagdelijkheid %ordt eBtra benadrukt door ..n 'an het epithetons: Athene Carthenos& hetgeen (oiets als 3maagd4 betekent) In de Oneirocritica (ien %e dat er een aantal keer %ordt toegespeeld op de(e eigenschap 'an de godin) +romen 'an Athena is slecht als de dromer geslachtsgemeenschap met haar hee*t o* als de dromer een prostituee is& o'erspelig is aan haar man o* 'an plan is te trou%en) +e 'erklaring lijkt duidelijk& omdat Athene een maagdelijke godin en dus geen geslachtsgemeenschap hee*t& (al dit 'oor de prositituee betekenen dat (e haar pro*essie niet meer (al kunnen uitoe*enen) Voor de 'rou% die 'an plan is te trou%en (al dit& naar alle %aarschijnlijkheid& betekenen dat het hu%elijk niet door gaat) In andere droom is (ij een gunstig symbool 'oor hand%erkslieden& in 'erband met haar epitheton DergameE& dat (oiets als hand%erkster betekent) Op de(el*de manier is (ij gunstig 'oor *iloso*en omdat (e het 'erstand belichaamt) +e 'erklaring 'an de(e droming ligt 8 ! Artem.

http'//ablemedia.*%. $4 Apuleius+ $%.*.html 7 .n 'an de actrices& die Athene speelt& hee*t een olij*krans op haar hoo*d)9> /et schijnt ook een Fomeinse hu%elijkstraditie te (ijn dat de bruid een krans 'an amaracusbladeren draagt9 ) Als je het droomsymbool op de 'olgende manier ontleed& %ordt de uitkomst duidelijk: de krans is een deel 'an de Fomeinse hu%elijkstradities en slaat in de(e conteBt op een aankomend hu%elijk) +at de 'rou% een maagd (al (ijn& %ordt duidelijk omdat de krans 'an olijbladeren is gemaakt) +e olij*boom %ordt geassocieerd met de maagdelijke godin Athene) +e dromer uit )9$ (al (ich& ten ge'olge aan het groeien 'an een olij*boom uit (ijn hoo*d& (ich be(ig gaan houden met de *iloso*ie) +e olij*boom& nogmaals& is een symbool 'an Athene) @ij is de schutsgodin 'an de *iloso*ie) +e link met de geboorte 'an Athene is ook $$ $2 Artem.'oor de hand als men %eet met %at 'oor competenties de godin gecombineerd %ordt en 'ereist geen nadere 'erklaring) Een droom die lastiger te 'erklaren is& is als boeren dromen 'an Athene) +e(e droom (ou gunstig (ijn& (o redeneert Artemidorus& omdat (ij 'olgens *iloso*en de(el*de betekenis hee*t als de aarde)99 Er is geen speci*ieke competentie o* attribuut 'an Athene dat een directe link hee*t met de aarde& behal'e de olij*boom %aar (e 'aak mee geassocieerd %ordt) In de mythologische s*eer (ou misschien gekeken kunnen %orden naar het 'erhaal 'an Erichthonios) Erichthonios %ordt geboren uit de aarde nadat /ephaistos gepoogt hee*t gemeenschap met Athene te hebben) Athene %eet hem 'an (ich a* te %erken& maar niet 'oordat /ephaistos ejaculeert o'er haar been) Athene 'eegt (ijn (aad 'an (ich a*& hetgeen op de grond terecht komt) /ieruit %ordt Erichthonios geboren& %aarna Athene hem op'oedt als pleeg(oon)92 Erichtonios %ordt geboren uit de aarde& maar de(e 'erklaring is 'oor mij niet be'redigend& omdat Artemidorus duidelijk aangee*t dat de link tussen Athene en de aarde door *iloso*en gelegd %ordt) Om dichterbij een ant%oord te kunnen komen& (ullen %e ons en eerst a* moeten 'ragen %elke *iloso*en door Artemidorus bedoeld %orden) +e 'ergelijking 'an Athene met de aarde (ou a*komstig (ijn 'an de pre1socratische *ilosoo* /erakleitos& die 'ooral bekend is door de uitspraak Dalles stroomt& niets blij*t)E) /ij stelde goden gelijk met de elementen& /era als lucht& Coseidon als %ater en Athene blee*& min o* meer& o'er 'oor aarde)9: Athene en haar attributen 6aast bepaalde competenties %aar goden mee geassocieerd %orden& %orden de meeste goden ook geassocieerd met bepaalde symbolen en attributen) @oals @eus 'aak %ordt a*gebeeld met een bliksemschicht& %ordt ook Athene met een aantal standaard attributen geassocieerd) +e meest bekende (ijn haar %apenuitrusting& de uil en de olij*boom& maar er (ijn er meer) In Artemidorus %orden er t%ee dromen o'er Athene 'ermeld die direct betrekking hebben op een attribuut dat de godin %ordt toegeschre'en) +it is een droom uit >):!& %aarin een man droomt dat hij een krans 'an olij*bladeren kreeg en een droom uit )9$& %aarin iemand droomde dat er een olij*boom uit (ijn hoo*d groeide) .ch)abl 2%%4+ $!.com/ctc)eb/consortium/ancient)eddings7. $.e richten ons eerst op de man die droomde dat hij een krans 'an olij*bladeren kreeg) +e toekomst die de droom 'oorspelde %as dat hij trou%de met een maagd) Op het eerste ge(icht lijkt de uitkomst 'reemd& %ant een krans 'an olij*bladeren is ook de eerste prijs in sport%edstrijden tijdens de Olympische spelen) 2och %ordt Athene blijkbaar %el eens a*gebeeld met een olij*krans& (oals duidelijk %ordt uit een passage uit Apuleius4 3de Gouden E(el4) In boek 9! %ordt een toneelstuk gespeeld %aarbij het Caris1oordeel opge'oerd %ordt) A. 2. $* . Deca1 2%%8+ 8%..

n op) Fhea %ist 7ronos te misleiden door hem een steen op te laten eten en @eus te 'erstoppen in een groot) /oe%el (ij (el* niet 'erant%oordelijk is 'oor iemands dood& is (ij e**ectie* is degene die het mogelijk hee*t gemaakt dat alle 2itanen 'erslagen %orden door @eus)22 2enslotte kijken %e naar /estia) /estia staat het best bekend als godin 'an het haard'uur) @e is een bescheiden godin& die in sommige mythes plaats maakt 'oor +ionysus& (odat hij (ijn plaats in kan nemen tussen de Olympi8rs) @e is een maagdelijke godin& net als Artemis en Athene& en in 'eel op(ichten een hele bescheiden godin) Er (ijn maar %einig mythes %aar (ij een actie'e rol in speelt& het is daarom moeilijk om haar te (ien als een %raak(uchtige godin die haar 'ijanden te na komt) Eerbaar.n 'an (ijn kinderen 'an (ijn troon 'erstoten (ou %orden en at (e . de Ol&mpische goden en de +itanen. $.com/2itan/2itanis8hea.6ee) Anders dan haar status als maagdelijke godin& kan ik niet goed 'erklaren %aarom (e in dit rijtje goden ge(et %ordt) “'e goden die als elkaars vijanden beschouwd worden. http'//))).4*.e hebben haar al ge(ien in haar gedaante als maagdelijke godin) In dit ge'al is een droom o'er geslachtsgemeenschap met Athene (eer ongunstig 'oor de dromer en (al een spoedige dood tot ge'olg hebben)9$ Athene %ordt hier gelijk gesteld aan Fhea& /ekate& Artemis& /era en /estia) +e uitleg die Artemidorus gee*t is dat dit eerbare godinnen (ijn& %aar'an %e uit er'aring %eten dat degene die hen onrecht doet hen te na komt) +it is een uiteenlopend scala aan godinnen& %aar niet (o snel een parallel tussen getrokken kan %orden& maar dat het machten (ijn %aarmee niet te spotten 'alt& moge duidelijk (ijn uit de 'erhalen %aarmee (ij geassocieerd %ordt) Voor Athene& /era& /ekate en Artemis is makkelijk te beredeneren hoe Artemidorus tot de(e conclusie is gekomen) Er (ijn 'eel mythes o'er de(e godinnen %aarin het niet goed a*loopt met de ster'elingen die in hun %eg staan) Voor Athene denken %e meteen aan het einde 'an de Oydssee& %aarin (ij Odysseus en 2elemachus helpt de 'rijers te doden) 9# /era is onder andere de directe aanleiding dat <emele& de ster*elijke moeder 'an +ionysus ster*t)2! . "a6chanten+ !%.html $8 Artem. Zeus en *ronos.theoi. bijvoorbeeld #res en (ephaistos.. betekenen vijandschap en tweedracht als ze samen gezien worden in een droom.raak(uchtig.!"$ $6 $7 Artem+ 2..com/ ult/Athena2itles.e noemen Artemis en Iphegeneia& die geo**erd moet %orden omdat haar 'ader de toorn 'an Artemis op (ijn hals gehaald hee*t door een heilig hert te doden) /ekate is onder godin 'an de necromantie en geesten)29 Voor /estia en Fhea is het moeilijker om de(e link te 'inden& maar misschien kunnen %e het probleem oplossen) Fhea is een titaan& de 'rou% 'an 7ronos en daarmee de moeder 'an @eus) In de mythologische s*eer is (ij de catalysator die de dood 'an 7ronos inluidt) 7ronos %ist dat hij door .n 'oor .op'allend& maar de simpelere uitleg is dat *iloso*ie 'ooral een be(igheid is %aarbij je je hoo*d moet gebruiken) /et laatste droomsymbool dat ik hier %il behandelen is het droomsymbool 'an een ernstig kijkende maagd& die 'ereen(el'igt kan %orden met Athene) 9? Athene hee*t een aantal epithetons die betrekking hebben tot haar scherpe (icht& (oals ophthalmitis G 'an de ogen H en o%&derces G met scherp (icht H)9" Ook in de %erken 'an /omerus %ordt (e 'aak omschre'en als Athene met de glan(ende ogen) Athene en de andere goden In een aantal dromen %ordt Athene in . 4.theoi.8%. )oseidon en #thene. $! 3om.com/7hthonios/3e6ate..7*. 44II 2% 5ur.html 2* Artem.Ja) .theoi. Od1s. 8 .n adem genoemd met andere goden) .html 22 http'//))). 2$ http'//)))..

+e 'ijandelijkheid tussen Coseidon en Athene in de mythologische s*eer kan 'erklaard %orden 'anuit de karakters die beide goden toegeschre'en %orden) +e t%ee goden (ijn in 'eel op(ichten elkaars tegenpolen& hetgeen goed tot uiting komt in de (aken %aarmee beide goden %orden geassocieerd& (oals paarden en de (ee) 0aar %aar Coseidon 'aak geassocieerd %ordt met de brute kracht& chaos en %ildheid 'an de(e (aken& is Athene degene die de(e met techniek en 'erstand bed%ingt) . Deca1 2%%8+ 48. 2! 3om+ Ilias+ 2$. 28 3om+ Ilias+ . 27 Deca1 2%%8+ .at is nou opge'allen bij de behandeling 'an de dromen met betrekking tot Athene2en eerste moet ik opmerken dat Athene in de Oneirocritica %ordt gebruikt als een normaal droomsymbool) In geen enkele 'an de hierbo'en genoemde dromen is er sprake 'an dat de godin daad%erkelijk 'erschijnt aan de dromer) @ij is 3slechts4 een symbool& net (oals het hebben 'an grote tanden een droomsymbool kan (ijn) +e goden die genoemd %orden in de Oneirocritica (ijn daar niet als mani*estatie 'an een godheid& (oals in een oraculaire droom& %aarin de godheid %el direct aan een mens kan 'erschijnen) In een symbolische droom is de god altijd een symbool) 24 2.*..4. 2.7!2-884. 26 Deca1 2%%8+ ..6.n 'an de gedaantes die (ij aanneemt en a* kan leggen& als het haar uitkomt) 2? /oe%el beide goden o'ereenkomstige competenties hebben& staan (ij& net als bij Coseidon& ook in een sterk contrast met elkaar) Ares belichaamt brute kracht en de chaos die oorlog'oering met (ich meebrengt& ter%ijl Athene (ich meer op de technische aspecten 'an oorlogs'oering richt) 2" Als %e naar de Ilias kijken& (ien %e dat beide goden lijnrecht tegeno'er elkaar staan) Ares& omdat hij de 'rijer 'an Aphrodite is& aan de kant 'an de 2rojanen) Athene maakt (ich sterk 'oor de Griekse (aak) Als Ares (ich op het slag'eld begee*t gee*t Athene de Griekse held +iomedes de kracht om Ares met (ijn speer te 'er%onden)2$ In boek 29 'an de Ilias komt het nogmaals tot een incident tussen beide goden& maar dit keer gebruikt Athene geen tussenpersoon om (ich te %reken op Ares& maar 'er%ondt (e de god (el*)2# 0isschien is dit& net als bij Coseidon& een teken dat techniek en slimheid het altijd (al %innen 'an brute kracht) Een andere 'erklaring is dat dit een reminder is 'oor mensen %at er gebeurt met mensen die een eed 'erbreken) Ares had /era en Athene ge(%oren (ich 'oor de Griekse (aak in te (etten& maar hee*t (ich door Aphrodite laten 'erleiden (ich toch in te (etten 'oor de 2rojanen) In dit op(icht lijkt het dat (el*s de machtige oorlogsgod Ares niet immuun is 'oor de conseIuenties die het breken 'an een eed met (ich meebrengen) Conclusie ..ij'oorbeeld& Coseidon is de maker 'an paarden& ter%ijl Athene degene is die (e temt door mensen te leren hoe (e strijd%agens en tuig moeten maken)2> +e Grieken hebben een a*keer 'an de natuur& het domein 'an %ilde goden als Coseidon dat altijd ge(ien %ordt als ge'aarlijk) +e Griek is een polisbe%oner& het centrum 'an cultuur) 0isschien is dit de reden %aarom Athene altijd %int 'an Coseidon& slimheid en techniek %int het 'an brute kracht) 2enslotte %ordt Athene samen genoemd met Ares) /et gaat hier om een droom o'er Athene die gunstig (ou (ijn 'oor mensen die ten strijde trekken) Athene betekent hier het(el*de als Ares)2 6et als Coseidon is Ares een god die competenties met Athene deelt) .eide goden %orden gelinkt aan oorlog en ge%apende strijd) Athene is een geboren krijger& letterlijk& daar (ij in 'olle %apenrusting uit het hoo*d 'an @eus geboren is) Er is %el een 'erschil tussen de t%ee goden) Ares hee*t niet 'eel meer competenties dan (ijn rol als oorlogsgod) +e rol die Athene speelt in ge%apende strijd is slechts . Artem. ! .*!$.

n begint met dromen o'er geboortes& boek t%ee eindigt met dromen o'er de dood) +e goden %orden aan het eind 'an boek 2 behandeld& 'lak 'oor de dromen o'er de dood) +oor de goden (o duidelijk neer te (etten als een onderdeel 'an het le'en& gee*t hij (e geen positie* o* negatie* %aardeoordeel meeJ de goden (ijn simpel%eg .n 'an de 'ele *acetten die bij het le'en in (ijn geheel horen) +e meeste dromen rond Athene (ijn makkelijk te 'erklaren met enige kennis 'an de attributen en competenties %aarmee (ij geassocieerd %ordt) Iemand behoe*t maar %einig kennis te hebben 'an de mythen rond Athene om de dromen te kunnen duiden& haar attributen en 'ooral haar competenties kennen 'olstaat) /ierbij %ordt al snel duidelijk dat Athene meer is dan alleen de godin 'an de %ijsheid& %aarmee (ij het meest geassocieerd %ordt in de hedendaagse maatschappij) +e gedachtesprongen die Artemidorus maakt als hij droomsymbolen 'erklaart (ijn goed te 'olgen& op de (eer obscure gelijkstelling 'an Athene met de aarde na) +e meeste dromen hebben betrekking op speci*ieke competenties en karaktertrekken 'an de godin) @e'en 'an de t%aal* dromen %aar Athene een rol in speelt (ijn gunstig 'oor de dromer) +it houdt in dat dromen met betrekking tot Athene niet positie* o* negatie* ge%aardeerd %ordt) Artemidorus stelt (ich neutraal op tegen de godin) O* een droomsymbool dat geassocieerd %ordt met Athene positie* o* negatie* uit'alt is totaal a*hankelijk 'an de achtergrond 'an de dromer) @oals ik eerder ge(egd heb (ijn een deel 'an het le'en) 6et als alle *acetten 'an het le'en (ijn de(e positie* o* negatie*& a*hankelijk 'an de conteBt %aarin iemand (e tegenkomt) Bibliografie .ilbija& J)KLlinterman J)J) 2!!"& 3Gedroomde goden: Feligieu(e 'oorstellingen in de oneirocritica 'an Artemidorus& .oek .. -ods and (eroes of the #ncient ..+e eerste t%ee boeken 'an de Oneirocritica houden (ich be(ig met alle *acetten 'an het le'en& %aarin de droomsymbolen min o* meer op chronologische 'olgorde geordend (ijn) .orld& OB*ordK6e% Mork) $% .ampas >!& :91 2) +ecay& <) 2!!$& #thena.

Athene Cassag e 9)$! +room +romer Nitkomst toelichting Geslachtsgemeensc Iedereen hap met Athena& Artemis& /estia& Fhea& /era o* /ekate) Athene %ordt onder de etherKolympische goden geschaard) +romen 'an Athene /and%erkslieden Een spoedige D+it (ijn dood eerbied%aardige godinnen en %e %eten uit er'aring dat het niet goed a*loopt met degenen die hen te na komen)E 2):> 2): Gunstig +it komt door de naam %aarmee (ij %ordt aangesproken& (ij heet immers 3ergame4Khand%erkste r) 2): +romen 'an Athene 2): 2): 2): 2): 2)>: 0annen die @ij (ullen een %illen trou%en 'rou% trou%en die serieus is en een goede huis'rou%) +romen 'an Athene Liloso*en Gunstig @ij belichaamt het 'erstand) +romen 'an Athene .iener /tudien 0eiheft 2$& "1>2) Bijlagen Bijlage 1: indexering van alle dromen m.oeren Gunstig Volgens *iloso*en hee*t (ij de(el*de betekenis als de aarde) +romen 'an Athene 0ensen die ten Gunstig @ij betekent het(el*de strijde trekken als Ares) +romen 'an Athene Vrou%en die Ongunstig @ij is een maagdelijke o'erspel plegen godin) o* (ich prositueren en 'rou%en die 'an plan (ijn te trou%en) +romen 'an een +e(e maagd (ou maagd die een symbool (ijn 'oor angstaanjagende blik Athene) hee*t $$ .b.e%ertung bei Artemidor4& .<ch%abl& /) 2!!>& 30ythos und seine .t.

>):! >)": )9$ Een man droomde dat hij een krans 'an olij*bladeren kreeg) Goden die als elkaars 'ijanden gelden samen (ien& (oals Coseidon en Athene Iemand droomde dat er op (ijn hoo*d een olij*boom %as gegroeid Een man 6iet gespeci*ieerd /ij trou%de +e olij* is een met een symbool 'an Athene) maagd) Vijandschap en t%eedracht) 6iet gespeci*ieerd /ij ging (ich +e olij*boom is aan met *iloso*ie Athene ge%ijd) be(ighouden $2 .