Kunstenaars rondom Pinocchio

Verwelkoming

De komende tien minuten neem ik jullie graag mee in een zeer bijzonder verhaal, namelijk pinocchio. Het verhaal van Pinocchio is meer dan een verhaal, het heeft een diepere betekenis. Over deze diepere betekenis gaat deze uiteenzetting. Ik wil niet zomaar een theoretische uiteenzetting geven, maar illustreer het geheel met kunstwerken. Er zijn namelijk een heleboel kunstenaars die zich laten inspireren door deze wondere marionet. Ik koos dit onderwerp ook omdat de figuur van Pinocchio me zeer nauw aan het hart ligt. Waarom, dat kom je in de loop van de lezing te weten, want ik deel het gevoel en de mening van vele van de nu volgende kunstenaars. Na afloop is er nog tijd voor vragen.

Intro

Er was eens …… Een koning! Zullen jullie zeggen. Nee, mis geraden. Er was eens een stuk hout.

Symboliek en kunstenaars

Dit is het begin van het verhaal. Meer lees ik niet voor, dat mag je zelf eens doen. Deze intro brengt ons meteen naar de kerngedachte van het verhaal. Het blok hout belandt bij Gepetto en die ontdekt de ziel er in. Hij geeft de ziel vorm door uit het houten blok een marionet te snijden. We kunnen Gepetto dus vergelijken met God en Pinocchio met de mens of met onszelf. Het Pinocchioverhaal kunnen we dan weer zien als een scheppingsverhaal. Kunstenaars zijn net als Gepetto scheppers, hun kunstwerken zijn als Pinocchio, ze gaan hun eigen weg. Dit brengt ons bij de eerste kunstenaar, Dirkje Kuik. Zij illustreerde het verhaal op een zeer eigen manier en maakte er zo meteen een verhaal voor volwassenen van. Bij haar is het geen sprookje meer, maar het verhaal van de mens op zoek naar zijn eigen ik, met andere woorden: “Menswording”. Dirkje Kuik gebruikt de techniek van gewassen inkt op een tekening opgebouwd uit kleine krasjes. Een tweede belangrijke kunstenaar is Wouter Van Riesen. Deze vereenzelvigt zichzelf heel sterk met Pinocchio en geeft hiermee zijn eigen onvolmaaktheid aan. Hij vergelijkt Pinocchio ook met de figuur van Jezus. De man die gezonden werd met een welbepaalde opdracht. In zijn werk krijgt ook de moederfiguur vorm. In het verhaal is ze de blauwe fee, bij Van Riesen Maria. Van Riesen wisselt in zijn eigen werk vaak van rol, de ene keer is hij Pinocchio, de andere keer Maria, Jozef of zelfs God. In dit werk zien we duidelijk de Heilige Familie, Jozef, Maria en Jezus. Hier een Piëta, met Pinocchio als Jezus en Van Riesen als Maria. In dit zelfportret met Pinocchio neemt hij de rol van schepper waar en houdt hij de touwtjes stevig in handen. Hij leidt zijn schepping. Wouter Van Riesen maakt naast schilderijen, tekeningen, etsen en foto’s ook liedjes en maskers, zoals hier op deze dia.

Gottfried Helnwein is bekend om zijn werken van verminkte en verwonde kinderen. In zijn werk staat het thema van de mens als slachtoffer, maar ook als dader centraal. Het kind beeldt hij steevast als slachtoffer af. Hij maakte ook een aantal schilderijen rond de figuur van Pinocchio vanuit deze invalshoek. Voor wie het boek kent of ooit zal lezen wordt dit alles duidelijk. We zien Pinocchio vaak als een stoute jongen die veel liegt, maar als je goed leest dan merk je dat Pinocchio meestal het slachtoffer is van slechte vrienden of van volwassenen die misbruik van hem maken. In dit werk van Helnwein krijgt de dood van pinocchio vorm. Het thema van de verloren zoon komt aan bod in het werk van Paul Mc.Carthy. Zijn oeuvre is zeer omstreden en niet in het minst omdat hij ons persoonlijk bekritiseert. Hij houdt ons de spiegel voor waarin we onszelf zien als wie we niet willen zijn, namelijk volgelingen van een maatschappijsysteem dat volledig buiten onszelf ligt. We volgen en slikken hapklare brokken, de media doet met ons wat ze wil. Onze cultuur maakt ons tot machines die als slaven produceren en nadien zelf kopen wat we eigenlijk niet nodig hebben. We zijn allemaal verloren zonen, vervreemd van onze vader, ons ware ik. Dat Pinocchio ook een verhaal is van deze tijd wil Kurt Wolfgang aantonen. Deze kunstenaar is momenteel bezig aan een 400 pagina’s tellende strip zonder woorden. Hij laat de geromantiseerde Disney-versie achter zich en keert terug naar het oorspronkelijke rauwe verhaal. Het enige verschil is dat hij het verhaal plaatst in onze tijd. Het decor en de spelers worden aangepast. Hier een voorproefje van het verhaal. De strip wordt verwacht tussen nu en 2010. Als laatste in de rij Ron Mueck. Deze werd bekend door Pinocchio, een levensgroot beeld dat hij oorspronkelijk maakte als etalagestuk voor de winkel van zijn tante. Hij is de zoon van speelgoedmakers en gebruikt de technieken van bewegende poppen in zijn werk. Hij geeft vorm aan de introverte mens, zoals hij er zelf één is. Een introvert persoon is vaak op zoek naar zichzelf. In die zin ziet hij Pinocchio ook een beetje als een zelfportret. Dit laatste beeld is mijn lievelingswerk rond Pinocchio. Voor mij straalt het een gevoel uit wat ik zelf als kind zeer sterk heb ervaren, namelijk kwetsbaarheid. Als kind was ik zeer verlegen en introvert. Anderen snappen dat niet altijd en drijven dan vaak de spot met je. Je voelt je dan echt in je blootje gezet, zoals dit jongetje.

slot

“En waar zou die oude Pinocchio van hout zijn?” “Daar is hij!” antwoordde Gepetto, en hij wees naar een grote harlekijn die tegen een stoel geleund stond. Pinocchio keek er naar en zei toen heel tevreden:”Wat was ik een stommerd, wat ben ik blij dat ik nu een gewone jongen geworden ben.” Einde

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful