Ngaøy… …thaùng …naêm…

Tieát 1,2

TOÅNG QUAN VAÊN HOÏC VIEÄT NAM

A.Muïc tieâu baøi hoïc : 1. Kieán thöùc: naém ñöôïc moät caùch ñaïi cöông hai boä phaän lôùn cuûa vaên hoïc Vieät Nam: vaên hoïc daân gian vaø vaên hoïc vieát. Naém ñöôïc moät caùchkhaùi quaùt quaù trình phaùt trieån cuûa vaên hoïc Vieät Nam. Hieåu ñöôïc nhöõng noäi dung theå hieän con ngöôøi Vieät Nam trong vaên hoïc. 2. Reøn luyeän kó naêng: naém baét nhöõng neùt khaùt quaùt, phaân tích nhöõng ñieåm khaùi quaùt lôùn cuûa vaên hoïc. 3. Giaùo duïc: Bồi dưỡng niềm tự hào về truyền thống văn hoá của dân tộc qua di sản văn học được học .từ đó có lòng say mê đối với văn học. B. Phöông tieän thöïc hieän : -SGK & SGV . - Thiết kế bài soạn . -Taøi lieäu . C.Caùch thöùc tieán haønh : -Luyeän taäp hoïc sinh khaû naêng toùm taét & nhaän dieän troïng taâm (ñoïc baøi taïi lôùp ,toùm taét caùc yù chính roài ghi vaøo vôû .) -Ñaët caâu hoûi gôïi môû ,hoïc sinh thaûo luaän ,traû lôøi . -Duøng baûng phuï ,tích hôïp lòch söû . D.Tieán trình daïy hoïc : -Böôùc 1 : oån ñònh toå chuùc lôùp -Böôùc 2 :kieåm tra baøi cuõ . -Böùôc 3 :baøi môùi : * Lôøi giôùi thieäu:Vaên hoïc laø taám göông phaûn aùnh trung thöïc vaø ñaày ñuû veà moïi khía caïnh cuûa cuoäc soáng ,nhöõng yù nghó tình caûm mô öôùc,hôi thôû,nhòp ñaäp traùi tim cuûa con ngöôøi.Ñeå hieåu roõ hôn nhöõng neùt lôùn veà vaên hoïc nöôùc nhaø,chuùng ta tìm hieåu toång quan vaên hoïc Vieät Nam.

Hoïat ñoäng cuûa GV vaø HS
Hoaït ñoäng 1 : cho hoïc sinh naém ñöôïc moät caùch ñaïi cöông hai boä phaän lôùn cuûa vaên hoïc VN -Thao taùc 1 :Tìm hieåu boä phaän VHDG Theo em vaên hoïc VN goàm maáy boä phaän lôùn ? Ai laø taùc giaû VHDG? Hình thöùc löu truyeàn ? coù khi naøo ngöôøi trí thöùc tham gia saùng taùc VHDG? Neâu ví duï. -Caùc theå loaïi cuûa vaên hoïc daân gian ? Neâu nhöõng neùt ñaëc tröng tieâu bieåu cuûa vaên hoïc daân gian ?

Yeâu caàu caàn ñaït
I.Caùc boä phaän hôïp thaønh cuûa vaên hoïc VN Vaên hoïc VN goàm 2 boä phaän lôùn : vaên hoïc daân gian vaø vaên hoïc vieát . 1. vaên hoïc daân gian : a. khaùi nieäm vaên hoïc daân gian : (SGK ) b. caùc theå loaïi : 12 thể loại +Truyeän daân gian :thaànthoaïi ,söû thi ,truyeàn thuyeát ,truyeän nguï ngoân ,truyeän coå tích , truyeän cöôøi ,truyeän thô. + Thô ca daân gian : ca dao-daân ca ,veø . +Caâu noùi(nghò luaän) daân gian:tuïc ngöõ, caâu ñoá + Saân khaáu daân gian :cheøo . C .Ñaëc tröng cô baûn cuûa vaên hoïc daân: +Tính truyeàn mieäng. +Tính taäp theå ,tính thöïc haønh.

Thao taùc 2 :Höôùng daãn tìm hieåu boä phaän vaên hoïc vieát. Taùc giaû thuoäc taàng lôùp naøo trong xaõ hoäi ? Khaùc gì vôùi taùc giaû VHDG? Trình baøy hình thöùc vaên töï cuûa vaên hoïc vieát? Ví duï ?

Heä thoáng theå loaïi cuûa vaên hoïc vieát?

-Neùt lôùn cuûa truyeàn thoáng theå hieän trong vaên hoïc Vieät Nam laø gì ? ( Chuû nghóa yeâu nöôùc vaø chuû nghóa nhaân ñaïo ) hoaït ñoäng 2 : giaùo vieân cho hoïc sinh naém moät caùch khaùi quaùt quaù trình phaùt trieån cuûa vaên hoïc Vieät Nam . -Thao taùc 1 :Cho hoïc sinh chuù yù SGK & toùm taét töøng phaàn . -Nhìn toång quaùt vaên hoïc VN coù maáy thôøi kì phaùt trieån ? (Töø theá kæX ñeán heát theá kæXIX ; Töø ñaàu theá kæ XX ñeán nay) Thao taùc 2: Tìm hieåu vaên hoïc trung ñaïi. -Töø theá kæ X ñeán theá kæ XIX neàn vaên hoïc VNcoù gì ñaùng chuù yù? -Vì sao neàn vaên hoïc trung ñaïi chòu söï aûnh höôûng cuûa vaên hoïc Trung Quoác ? ( vì caùc trieàu ñaïi phong kieán sang xaâm löôïc nöôùc ta…) Taïi sao ñeán theá kæ X chữ Hán môùi thöïc söï

2.Vaên Hoïc Vieát : a. khaùi nieäm vaên hoïc vieát : -Taùc giaû :trí thöùc VN. -Hình thöùc saùng taùc vaø löu truyeàn:chöõ vieát –vaên baûn , ñoïc ;mang daáu aán caù nhaân. b.Chöõ vieát cuûa vaên hoïc daân gian Vieät Nam -Hình thöùc vaên töï cuûa vaên hoïc vieát Vieät Nam ñöôïc ghi baèng ba thöù chöõ : Haùn, Noâm, Quoác ngöõ . Moät soá ít ghi baèng tieáng Phaùp. Chöõ Haùn laø vaên töï ngöôøi Haùn, Chöõ noâm döïa vaøo chöõ Haùn maø ñaët ra. Chöõ Quoác Ngöõ söû duïng chöõ caùi La Tinh ñeå ghi aâm T.V -Töø ñaàu TK XX vaên hoïc VN chuû yeáu ghi baèng chöõ Quoác Ngöõ -Caû vaên hoïc chöõ Noâm & vaên hoïc chöû Quoác Ngöõ ñeàu laø vaên hoïc vieát baèng Tieáng Vieät c.Heä thoáng theå loaïi cuûa vaên hoïc vieát : -Vaên hoïc töø theá kæ thöù X ñeán heát theá kæ thöù XIX vaên xuoâi töï söï * Vaên hoïc chöõ Haùn tröõ tình vaên bieàn ngaãu tröõ tình * Vaên hoïc chöõ Noâm vaên bieàn ngaãu loaïi hình töï söï -Vaên hoïc ñaàu theá kæ thöù XX loaïi hình tröõ tình loaïi hình kòch II. Quaù trình phaùt trieån cuûa vaên hoïc Vieät Nam :

1.Vaên hoïc trung ñaïi (theá kæ X ñeán heát theá kæ XIX) a.Chöõ Haùn vaø vaên hoïc chöõ Haùn cuûa ngöôøi Vieät: -Chöõ Haùn du nhaäp vaøo nöôùc ta töø

hình thaønh? -Vai troø cuûa chöõ Haùn? taùc phaåm? (giaùo vieân coù theå duøng baûng phuï :Thô
vaên yeâu nöôùc (Lí Traàn Leâ Nguyeãn),vaên xuoâi chöõ Haùn (truyeän truyeàn kì,tieåu thuyeát chöông hoài ,kí söï) thô vaên cuûa caùc thieàn sö thôøi Lí Traàn, caùc vua quan töôùng lónh thôøiTraàn:LTK,TNT,TQT,PNL ñeán taän thôøi ND,CBQ…theá kæ XVIII,XIX…) Neâu nhöõng ñaëc saéc veà noäi dung , ngheä thuaät taùc phaåm chöõ Haùn ?

ñaàu coâng nguyeân ñeán theá kæ X môùi thöïc söï hình thaønh. -Chöõ Haùn laø caàu noái ñeå daân toäc ta tieáp nhaän caùc hoïc thuyeát Nho ,Phaât,Laõo ,saùng taïo caùc theå loaïi treân cô sôû aûnh höôûng vaên hoïc Trung quoác.

Chöõ Noâm ra ñôøi töø theá kæ naøo ?trong vaên baûn naøo?ñaït ñeán ñænh cao vaøo theá kæ naøo?taùc giaû ,taùc phaåm? Vieäc saùng taïo ra chöõ noâm chöùng toû ñieàu gì? -Thao taùc 3 : Höôùng daãn hoïc sinh tìm hieåu thôøi kì vaên hoïc hieän ñaïi: -Taïi sao noùi neàn vaên hoïc VNtöø theá kæ XX ñeán nay ñöôïc goïi laø neàn vaên hoïc hieän ñaïi? ( Hoaøn caûnh xaõ hoäi ñaõ taùc ñoäng ñeán vaên hoïc nhö theá naøo ? ) Vaên hoïc thôøi kì naøy chia laøm maáy giai ñoaïn? (chia 4 giai ñoaïn: ñaàu theá kæ XX1930,1930-1945,1945-1975,1975heát theá kæXX) -Keå teân moät soá taùc giaû taùc phaåm tieâu bieåu? ( Nhöõng taùc
kæ XX-1930, 1930-1945:vaên xuoâi thô ,kòch ,lí luaän pheâ bình…(Taûn Ñaø ,Hoaøng Ngoïc Phaùch, Hoà Bieåu Chaùnh ,Theá Löõ ,Xuaân Dieäu ,Ngoâ Taát Toá ,Nam Cao ,Vuõ Troïng Phuïng, Hoaøi Thanh, Ñaëng Thai Mai ,Toá Höõu…)

b.Chöõ Noâm vaø vaên hoïc chöõ Noâm: Chöõ Noâm ra ñôøi töø ñaàu theá kæXII ( Truyeàn thuyeát vaên teá ñuoåi caù saáu cuûa Nguyeãn Thuyeân), ñöôïc saùng taùc vaên hoïc töø theá kæ XV(Quoác aâm thi taäp,Hoàng Đöùc Quoác aâm thi taäp) phaùt trieån ñænh cao ôû theá kæ XVIII ñaàu theá kæ XIX (ND, HXH, NK, baø huyeän Thanh Quan…) 2.thôøi kì vaên hoïc hieän ñaïi (ñaàu theá kæ XX ñeán heát theá kæ XX ) -Phaùt trieån trong thôøi ñaïi maø quan heä saûn xuaát chuû yeáu döïa vaøo hieän ñaïi hoùa . -Chòu aûnh höôûng vaên hoïc Phaùp & Chaâu aâu . -Vieát baèng chöõ quoác ngöõ - VHHÑ khaùc VHTÑ: Veà taùc giaû, veà ñôøi soáng vaên hoïc, veà theå loaïi, veà giaû taùc phaåm tieâu bieåu ñaàu theá thi phaùp.( SGK)

-Caùch maïng thaùng taùm 1945 môû ra moät giai ñoaïn môùi trong lòch söû vaên Vai troø cuûa caùch maïng thaùng hoïc VN XX. Vaên hoïc 30naêm chieán taùm ñoái vôùisöï phaùt trieån tranh vôùi söï xuaát hieän cuûa ñoäi nguõ nhaø vaên chieán só cuøng vieäc cuûa vaên hoïc VN hieän ñaïi? phaùt trieån heä thoáng theå loaïi ñaït -Keå teân moät soá taùc giaû nhieàu thaønh töïu :truyeän kí tröôøng ca tieâu bieåu? ,tieåu thuyeát ,kòch noùi, nghò luaän - Vai troø cuûa ñaïi thaéng muøa ,pheâ bình vaên hoïc… xuaân 1975 vaø söï nghieäp ñoåi môùi do Ñaûng laõnh ñaïo ñaõ coù -Vaên hoïc sau giaûi phoùng ñoåi môùi aûnh höôûng nhö theá naøo ñeán maïnh meõ vaø toaøn dieän vôùi hai söï phaùt trieån cuûa vaên hoïc maûng ñeà taøi lôùn: VN ñöông ñaïi ? +Lòch söû chieán tranh caùch maïng . -Taïi sao noùi neàn vaên hoïc VN +Cuoäc soáng vaø con ngöôøi VN ñöông coù vò trí xöùng ñaùng trong neàn ñaïi. vaên hoïc vuûa nhaân loaïi?

(keát tinh vaên hoïc VN coù ba danh nhaân:Nguyeãn Traõi ,Nguyeãn Du ,Hoà Chí Minh Nhieàu taùc phaåm giaù trò ñöôïc dòch ra nhieàu thöù tieáng …)

III.Con ngöôøi VN qua vaên hoïc: 1.Con ngöôøi VN trong quan heä vôùi theá giôùi töï nhieân: -Nhaän thöùc ,caûi taïo chinh phuïc theá Hoaït ñoäng 3:höôùng daãn tìm giôùi töï nhieân (thaàn thoaïi ,truyeàn hieåu phaàn “con ngöôøi VN qua thuyeát) . vaên hoïc” -Thieân nhieân laø ngöôøi baïn tri aâm tri -Taïi sao noùi vaên hoïc goùp kæ(caây ña, bến nước,caùnh ñoàng ,doøng phaàn theå hieän moái quan heä soâng,vaàng traêng…) cuûa con ngöôøi vôùi theá giôùi -Thieân nhieân gaén vôùi lí töôûng ñaïo töï nhieân?daãn chöùng minh ñöùc cuûa nhaø nho(tuøng ,cuùc ,truùc hoïa. ,mai…) -Tình yeâu thieân nhieân laø một noäi dung quan troïng. 2.Con ngöôøi VN trong quan heä quoác gia daân toäc: -Sôùm yù thöùc xaây dựng quoác gia ñoäc Taïi sao chuû nghóa yeâu nöôùc laäp töï chuû. laïi trôû thaønh moät noäi dung -Do vò trí ñòa líñaëc bieät maø ñaát quan troïng vaø noåi baät nhaát nöôùc ta ñaõ phaûi nhieàu laàn ñaáu cuûa vaên hoïc VN? tranh vôùi ngoaïi xaâm ñeå giaønh ñoäc Nhöõng ñaëc ñieåm noäi dung laäp . cuûa chuû nghóa yeâu nöôùc +Nhöõng ñaëc ñieåm noäi dung yeâu trong vaên hoïc.Nhöõng bieåu nöôùc trong vaên hoïc: hieän cuûa moái quan heä naøy trong vaên hoïc? Phaân tích moät -Trong vaên hoïc daân gian:tình yeâu laøng xoùm queâ höông ,caêm gheùt vaøi daãn chöùng minh hoïa.(ca caùc theá löïc xaâm löôïc . dao ,vaên hoïc hieän thöïc pheâ -Trong vaên hoïc vieát :yù thöùc saâu phaùn, taùc phaåm môùi hoïc?) saéc veà quoác gia daân toäc ,truyeàn thoáng vaên hieán laâu ñôøi,tinh thaàn xaû thaân vì ñoäc laäp töï do cuûa toå quoác.ñoàng thôøi theå hieän tinh thaàn tieân phong choáng ñeá quoác cuûa vaên hoïc caùch maïng VN theá kæ XX Vaên hoïc VN ñaõ phaûn aùnh 3.Con ngöôøi VN trong quan heâ xaõ moái quan heä cuûa con ngöôøi hoäi: vôùi xaõ hoäi nhö theá naøo? -Toá caùo caùc theá löïc chuyeân quyeàn ,baøy toû söï thoâng caûm vôùi nhöõng ngöôøi daân bò aùp böùc. Mô öôùc veà moät xaõ hoäi toát ñeïp ,coâng baèng. -CNNÑ –caûm höùng xaõ hoäi tieàn ñeà hình thaønh CNHT. Taïi sao noùi vaên hoïc VN phaûn aùnh yù thöùc baûn thaân?(VHVN -phaûn aùnh coâng cuoäc xaây döïng xaõ hoäi môùi cuoäc soáng môùi sau ghi laïi quaù trình löïa choïn ñaáu naêm 1975. tranh ñeå khaúng ñònh ñaïo lí 4.Con ngöôøi VN vaø yù thöùc baûn laøm ngöôøi cuûa con ngöôøi VN thaân: trong söï keát hôïp haøi hoøa hai phöông dieän yù thöùc caù nhaân Trong hoaøn caûnh ñaáu tranh choáng ngoaïi xaâm , caûi taïo thieân nhieân vaø yù thöùc coäng ñoàng-phaàn baûn naêng vaø phaàn vaên hoùa) khaéc nghieät con ngöôøi VN thöôøng ñeà cao yù thöùc coäng ñoàng ,xem nheï Vaên hoïc VN phaûn aùnh yù caù nhaân,nhaân vaät trung taâm thöùc baûn thaân nhö theá naøo? thöôøng noåi baät yù thöùc traùch nhieäm xaõ hoäi,hi sinh caùi toâi caù nhaân(vaên hoïc choáng Phaùp,Mó caûm

höùng söû thi). -Trong hoaøn caûnh khaùc caùi toâi caù nhaân ñöôïc ñeà cao,con ngöôøi nghó ñeán quyeàn soáng caù nhaân , quyeàn höôûng tình yeâu töï do,haïnh phuùc… -Xu höôùng chung cuûa vaên hoïc laø xaây döïng ñaïo lí laøm ngöôøivôùi nhöõng phaåm chaát toát ñeïp:nhaân aùi, thuyû chung ,tình nghóa,vò tha, ñöùc hi sinh ,ñeà cao quyeàn soáng con ngöôøi caùnhaân nhöng khoâng chaáp nhaän chuû nghóa caù nhaân cöïc ñoan…

Böôùc 4:luyeän taäp -Keå teân 5 taùc giaû ,taùc phaåm vaên hoïc trung ñaïi tieâu bieåu nhaát? 5 taùc giaû ,taùc phaåm vaên hoïc hieän ñaïi tieâu bieåu? -CNYN, CNNÑ ,CNHT thaám nhuaàn trong caùc taùc phaåm naøo sau đây ? : Hòch töôùng só ,Bình Ngoâ ñaïi caùo ,truyeän Kieàu ,nhöõng caâu haùt veà tình yeâu queâ höông ñaát nöôùc,con ngöôøi, Baøi thô veà tieåu ñoäi xe khoâng kính ,Beán queâ… Böôùc 5 :daën doø -Hoïc baøi -Chuaån bò baøi “hoaït ñoäng giao tieáp baèng ngoân ngöõ”.