1

Më §Çu
1. TÝnh cÊp thiÕt chän ®Ò tµi
ChÊt th¶i ®ang trë thµnh vÊn ®Ò bøc xóc ë ViÖt Nam. T¹i
nhiÒu ®Þa ph¬ng, nhÊt lµ c¸c khu ®« thÞ lín, c¸c b·i r¸c ®·
qu¸ t¶i bëi lîng chÊt th¶i tËp kÕt qu¸ lín. Hµ Néi – ®« thÞ cã
tèc ®é ®« thÞ hãa nhanh vµ còng lµ ®iÓm nãng vÒ chÊt
th¶i. MÆc dï Hµ Néi ®· ¸p dông mét sè gi¶i ph¸p c«ng nghÖ
xö lý: t¸i chÕ, t¸i sö dông chÊt th¶i nhng phÇn lín chÊt th¶i
vÉn ph¶i ®em ®i ch«n lÊp víi ph¬ng ph¸p s¬ sµi, g©y «
nhiÔm m«i trêng. Víi diÖn tÝch më réng nh hiÖn nay th× viÖc
thu gom xö lý chÊt th¶i cÇn ph¶i ®îc tæ chøc thËt tèt, ®¶m
b¶o thu gom ®îc c¬ b¶n lîng chÊt th¶i ph¸t sinh.
ChÊt th¶i sÏ lµ nguån tµi nguyªn quý gi¸ nÕu chóng ta biÕt
tËn dông nã. Mét sè níc ®· thùc hiÖn thµnh c«ng m« h×nh
ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån vµ mang l¹i nhiÒu lîi Ých c¶ vÒ
kinh tÕ lÉn x· héi. ë ViÖt Nam chÊt th¶i còng ®îc ngêi d©n t¸i
chÕ, t¸i sö dông nhng chØ mang tÝnh chÊt manh món, tù
ph¸t. XuÊt ph¸t tõ thùc tr¹ng nµy, dù ¸n 3R t¹i Hµ Néi ®· vµ
®ang ®îc triÓn khai thÝ ®iÓm trªn 4 phêng néi thµnh cña Hµ
Néi: phêng Phan Chu Trinh – QuËn Hoµn KiÕm, phêng NguyÔn
Du – QuËn Hai Bµ Trng vµo n¨m 2007; phêng Thµnh C«ng –
QuËn Ba §×nh, phêng L¸ng H¹ – QuËn §èng §a vµo n¨m 2008.
Môc tiªu dù ¸n lµ “x©y dùng x· héi tuÇn hoµn vËt chÊt hîp lý”.
§Æc biÖt, dù ¸n cã ý nghÜa lín vÒ mÆt x· héi nh»m n©ng cao
nhËn thøc cña céng ®ång, thay ®æi quan niÖm, coi “chÊt
th¶i lµ nguån tµi nguyªn”. Dù ¸n sÏ kÕt thóc th¸ng 11/2009 vµ
sau ®ã chuyªn gia JICA sÏ tiÕn hµnh kh¶o s¸t kÕt qu¶ thùc
hiÖn 3R ®Ó quyÕt ®Þnh ®Çu t tiÕp cho dù ¸n. §iÒu mµ c¸c

2
chuyªn gia JICA b¨n kho¨n lµ tÝnh bÒn v÷ng cña hÖ thèng
sau khi kÕt thóc dù ¸n.
Lµ sinh viªn chóng t«i nhËn thÊy tr¸ch nhiÖm cña m×nh tríc
thùc tr¹ng chÊt th¶i thñ ®« Hµ Néi. ChÝnh v× vËy chóng t«i
quyÕt ®Þnh lùa chän ®Ò tµi: “Ph©n tÝch chi phÝ – hiÖu
qu¶ cña m« h×nh ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i hé gia ®×nh
trªn ®Þa bµn phêng Phan Chu Trinh – quËn Hoµn KiÕm –
thµnh phè Hµ Néi theo dù ¸n 3R – HN”.

3
2. Môc ®Ých nghiªn cøu
Môc tiªu tæng qu¸t cña ®Ò tµi lµ sö dông ph¬ng ph¸p
ph©n tÝch chi phÝ – hiÖu qu¶ ®Ó nhËn d¹ng, ®o lêng c¸c chi
phÝ, lîi Ých cña ho¹t ®éng ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån trªn
®Þa bµn phêng Phan Chu Trinh.
§Ó thùc hiÖn ®îc môc tiªu trªn, ®Ò tµi ®Æt ra c¸c môc
tiªu cô thÓ nh sau:

Trªn c¬ së lý thuyÕt cña kinh tÕ häc m«i trêng, kinh tÕ
chÊt th¶i, ®Ò tµi nhËn d¹ng c¸c chi phÝ lîi Ých cña ho¹t
®éng 3R t¹i Hµ Néi.

Sö dông ph¬ng ph¸p ph©n tÝch chi phÝ hiÖu qu¶ ®Ó
tÝnh to¸n c¸c kho¶n lîi Ých vµ chi phÝ trªn quan ®iÓm
x· héi t¹i Phêng Phan Chu Trinh ®Ó thÊy ®îc c¸c lîi Ých
nhËn ®îc tõ m« h×nh ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån.

Trªn c¬ së c¸c kÕt qu¶ tÝnh to¸n chØ ra sù cÇn thiÕt
nh©n réng m« h×nh ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån trªn
®Þa bµn thµnh phè Hµ Néi.

§Ò tµi còng ph©n tÝch c¸c mÆt thuËn lîi vµ khã kh¨n
khi triÓn khai ch¬ng tr×nh tõ phÝa c¸c c¬ quan qu¶n
lý, doanh nghiÖp vµ ngêi d©n trong khu vùc. Tõ ®ã
kiÕn nghÞ c¸c gi¶i ph¸p nh»m thóc ®Èy dù ¸n 3R – HN.

3. §èi tîng nghiªn cøu
3.1.

§èi tîng ®iÒu tra: lµ c¸c hé gia ®×nh hiÖn ®ang sinh
sèng trªn ®Þa bµn phêng Phan Chu Trinh.

3.2. §èi tîng ph©n tÝch: lµ nh÷ng chi phÝ bá ra vµ lîi Ých thu
®îc khi thùc hiÖn m« h×nh ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i hé gia
®×nh.
4. Ph¹m vi nghiªn cøu

4
4.1.

VÒ kh«ng gian l·nh thæ: §Þa bµn nghiªn cøu lµ phêng
Phan Chu Trinh – quËn Hoµn KiÕm thuéc khu vùc néi
thµnh Hµ Néi.

4.2. VÒ kh«ng gian nghiªn cøu:

Nguån sè liÖu ®îc tËp hîp th«ng qua c¸c ch¬ng tr×nh
nghiªn cøu, c¸c wessite, c¸c tæ chøc…tõ n¨m 1999 ®Õn
n¨m 2009.

 Giíi h¹n khoa häc: §Ò tµi chØ ®a vµo tÝnh to¸n nh÷ng
gi¸ trÞ mµ ngêi d©n, x· héi, doanh nghiÖp bá ra vµ nhËn
®îc khi thùc hiÖn dù ¸n th«ng qua gi¸ thÞ trêng, ph©n
tÝch hiÖu qu¶ nh÷ng gi¸ trÞ khã lîng hãa ®îc.
5. C¸c ph¬ng ph¸p nghiªn cøu
5.1.

Ph¬ng ph¸p thu thËp th«ng tin: Tæng hîp tµi liÖu thø
cÊp

5.2.

Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch chi phÝ – hiÖu qu¶: (CEA –
Cost Effectiveness – Analysis):
ChØ ra vµ lîng hãa nh÷ng lîi Ých, chi phÝ ph¸t sinh, ®¸nh

gi¸ hiÖu qu¶ ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån phôc vô cho viÖc ra
quyÕt ®Þnh.

5

Ch¬ng 1: Mét sè vÊn ®Ò lý luËn vÒ chÊt
th¶i theo m« h×nh ph©n lo¹i chÊt th¶i vµ
ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i hé gia ®×nh
1.1. ChÊt th¶i
1.1.1. §Þnh nghÜa
Theo ®iÒu 2 – luËt b¶o vÖ m«i trêng n¨m 2005: “ChÊt
th¶i lµ vËt chÊt ë thÓ r¾n, láng, khÝ ®îc th¶i ra tõ s¶n xuÊt,
kinh doanh, dÞch vô, sinh ho¹t hoÆc ho¹t ®éng kh¸c”.
Theo gi¸o tr×nh kinh tÕ chÊt th¶i – nhµ xuÊt b¶n chÝnh
trÞ quèc gia Ha¸ Néi n¨m 2005: “ChÊt th¶i lµ bÊt kú lo¹i vËt
liÖu nµo mµ c¸ nh©n kh«ng cßn dïng ®îc n÷a, chóng kh«ng
cßn t¸c dông g× so víi c¸ nh©n ®ã vµ ®îc th¶i vµo m«i trêng”.
ChÊt th¶i cã thÓ coi lµ mét ®å vËt kh«ng cã gi¸ trÞ vÒ
mÆt kinh tÕ vµ kh«ng cã thÞ trêng tiªu thô nhng nã vÉn cã
thÓ cã gi¸ trÞ sö dông ®èi víi mét ngêi nµo ®ã. V× hä kh«ng
®ñ kh¶ n¨ng ®Ó mua mét ®å vËt kh¸c chÊt lîng tèt h¬n ®Ó
thay thÕ c¸i mµ hä ®· cã. Mét ®å vËt ®îc coi lµ ®å bá ®i
®èi víi ngêi nµy cã thÓ lµ nguån thu nhËp ®èi víi ngêi kh¸c.
Ch¼ng h¹n, chai lä ®· qua sö dông mµ mét hé gia ®×nh
th¶i ra cã thÓ lµ nguån thu nhËp ®èi víi nh÷ng ngêi thu
gom chÊt th¶i.
1.1.2. Ph©n lo¹i chÊt th¶i
Ph©n lo¹i chÊt th¶i hiÖn nay vÉn cha cã quy ®Þnh thèng
nhÊt. ViÖc chän h×nh thøc ph©n lo¹i chÊt th¶i thÓ hiÖn c¸ch
thøc qu¶n lý chÊt th¶i ®Æc thï. VÝ dô: NÕu môc ®Ých cña
viÖc nghiªn cøu ph©n lo¹i thµnh phÇn chÊt th¶i lµ ®Ó quyÕt

6
®Þnh tÝnh phï hîp cña mét nguån th¶i cho viÖc lµm ph©n
compost th× cã thÓ ph©n lo¹i theo 3 tiªu chÝ sau: chÊt th¶i
h÷u c¬ dÔ chuyÓn thµnh ph©n compost, chÊt th¶i h÷u c¬
kh¸c (nh gç), chÊt th¶i v« c¬. NÕu môc ®Ých cña viÖc ph©n
lo¹i chÊt th¶i lµ ®Ó x©y dùng khèi lîng chÊt th¶i cã thÓ t¸i
chÕ th× ph©n thµnh 2 nhãm: ChÊt th¶i cã thÓ t¸i chÕ vµ
chÊt th¶i kh«ng thÓ t¸i chÕ. Díi ®©y chóng t«i sÏ giíi thiÖu
mét sè c¸ch ph©n lo¹i chÊt th¶i c¬ b¶n:
1.1.2.1. Theo nguån gèc ph¸t sinh (gi¸o tr×nh kinh tÕ chÊt
th¶i – nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia Hµ Néi – n¨m 2005)

ChÊt th¶i cña hé gia ®×nh: thêng gäi lµ r¸c th¶i, lµ
nh÷ng chÊt th¶i t¹p tõ hé gia ®×nh ®îc th¶i lo¹i vµo m«i
trêng.

ChÊt th¶i cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, th¬ng
m¹i: bao gåm chÊt th¶i cña ngµnh c«ng nghiÖp, n«ng
nghiÖp, dÞch vô…

1.1.2.2. Theo thuéc tÝnh vËt lý (gi¸o tr×nh kinh tÕ chÊt th¶i –
Nhµ xuÊt b¶n gi¸o dôc n¨m 2007)
 ChÊt th¶i r¾n lµ c¸c lo¹i vËt chÊt ë thÓ r¾n nh c¸c vËt
liÖu, ®å vËt bÞ th¶i ra tõ mét qu¸ tr×nh cô thÓ cña ho¹t
®éng s¶n xuÊt, dÞch vô, sinh ho¹t. ChÊt th¶i r¾n bao
gåm chÊt th¶i r¾n th«ng thêng vµ chÊt th¶i r¾n nguy
h¹i.
 ChÊt th¶i láng lµ chÊt th¶i ë d¹ng láng ®îc th¶i ra tõ c¸c
ho¹t ®éng s¶n xuÊt, dÞch vô, sinh ho¹t.
 ChÊt th¶i khÝ lµ chÊt th¶i ë d¹ng khÝ ®îc th¶i ra tõ c¸c
ho¹t ®éng s¶n xuÊt, dÞch vô, sinh ho¹t.
1.1.2.3. Theo tÝnh chÊt vµ møc ®é ®éc h¹i:

7
ChÊt th¶i nguy h¹i: lµ chÊt th¶i chøa c¸c chÊt hoÆc hîp

chÊt cã mét trong nh÷ng ®Æc tÝnh: phãng x¹, dÔ ch¸y,
dÔ ¨n mßn, dÔ l©y nhiÔm, ngé ®éc hoÆc ®Æc tÝnh
nguy h¹i kh¸c (LuËt b¶o vÖ m«i trêng 2005).
 ChÊt th¶i th«ng thêng: lµ chÊt th¶i kh«ng chøa c¸c chÊt
hoÆc hîp chÊt cã nh÷ng ®éc tÝnh nh chÊt th¶i nguy h¹i.
1.1.2.4. Theo tÝnh chÊt hãa häc:

ChÊt th¶i cã thÓ t¸i chÕ: kim lo¹i, chÊt dÎo, b×a giÊy…

ChÊt th¶i cã thÓ lªn men vi sinh: rau, cñ, qu¶…

ChÊt th¶i v« c¬: xØ than, ®Êt, ®¸, x¬ng ®éng vËt…

1.2.3. C¸c ph¬ng ph¸p xö lý chÊt th¶i:
Trªn thÕ giíi hiÖn cã 3 ph¬ng ph¸p xö lý chÊt th¶i chñ yÕu
sau:

8
1.2.3.1. NhiÖt (®èi víi mét sè lo¹i chÊt th¶i ®éc h¹i)
NhiÖt lµ ph¬ng ph¸p dïng nhiÖt ®é cao ®Ó chuyÓn hãa
chÊt th¶i r¾n thµnh c¸c thµnh phÇn CO2, H2O vµ mét sè lo¹i
khÝ kh¸c cïng mét lîng nhá tro vµ xØ. Ph¬ng ph¸p nµy chñ
yÕu ¸p dông ®èi víi chÊt th¶i nguy h¹i nh chÊt th¶i y tÕ, chÊt
th¶i c«ng nghiÖp ®éc h¹i kh¸c, nÕu ch«n lÊp sÏ g©y nªn «
nhiÔm m«i trêng ®Êt vµ nguån níc.
Ph¬ng ph¸p nµy xö lý chÊt th¶i kh¸ triÖt ®Ó, gi¶m ®¸ng
kÓ thÓ tÝch chÊt th¶i r¾n ®em ch«n lÊp (kho¶ng 80 – 90%
thÓ tÝch chÊt th¶i r¾n). NhiÖt ®é sinh ra trong qu¸ tr×nh
®èt cã thÓ dïng ®Ó s¶n xuÊt h¬i níc, ®iÖn. Ph¬ng ph¸p nµy
thÝch hîp ®Ó xö lý chÊt th¶i nguy h¹i vµ chÊt th¶i truyÒn
nhiÔm.
Tuy nhiªn ph¬ng ph¸p nµy chØ xö lý chÊt th¶i r¾n h÷u
c¬ cã trÞ nhiÖt cao, tèn nhiªn liÖu ®Ó n©ng nhiÖt ®é ch¸y
lªn ®Õn 8000C. Qu¸ tr×nh ®èt còng sinh ra khÝ th¶i cÇn ph¶i
xö lý nh SO2, NOX, CO2, ®ioxin, hidrocacbon… ®ßi hái ph¶i xö
lý tiÕp. ThiÕt bÞ ®èt phøc t¹p, ®ßi hái ®Çu t nhiÒu, gi¸ thµnh
xö lý cao.
1.2.3.2. Sinh häc (®èi víi c¸c lo¹i chÊt th¶i chøa c¸c chÊt
h÷u c¬)
Ph¬ng ph¸p sinh häc ®Ó xö lý chÊt th¶i r¾n bao gåm hai
ph¬ng ph¸p chÝnh ñ sinh häc vµ hÇm bioga:

ñ sinh häc lµ mét qu¸ tr×nh trong ®ã c¸c chÊt th¶i h÷u
c¬ tù ph©n huû, chuyÓn hãa thµnh ph©n h÷u c¬
(compost). Qu¸ tr×nh nµy ®ßi hái ®¶m b¶o vÖ sinh
tèt, triÖt ®Ó ng¨n ngõa c¸c vi sinh vËt g©y bÖnh b»ng
c¸ch sö dông nhiÖt ph©n hñy sinh häc vµ chÊt kh¸ng

9
sinh do nÊm t¹o ra. Tuy nhiªn, cÇn ph¶i xö lý chÊt c¹n b·
ë thÓ r¾n vµ thÓ khÝ cßn l¹i.

HÇm bioga lµ qu¸ tr×nh xö lý c¸c chÊt th¶i h÷u c¬
b»ng phíng ph¸p kþ khÝ nh»m chuyÓn ho¸ c¸c chÊt
h÷u c¬ thµnh hçn hîp CH4 vµ CO2 (sinh khÝ) cïng víi c¸c
chÊt c¹n b· thÓ láng vµ r¾n kh¸c. §iÒu kiÖn thÝch hîp
®Ó chuyÓn hãa chÊt h÷u c¬ thµnh CH4 trong thiÕt bÞ
xö lý lµ: 35 – 370C, ®é PH trung tÝnh víi thêi gian 20 –
30 ngµy. ChÊt khÝ cã thÓ dïng lµm nhiªn liÖu cho ®un
nÊu, sëi Êm…

1.2.3.3. Ch«n lÊp hîp vÖ sinh (®èi víi c¸c lo¹i chÊt th¶i
kh«ng thÓ t¸i chÕ – t¸i sö dông ®îc n÷a)
ChÊt th¶i sau khi ®îc ph©n lo¹i s¬ bé sÏ ®îc ®a ®Õn c¸c
« ch«n lÊp. C¸c « ch«n lÊp nµy ®îc thiÕt kÕ theo tiªu chuÈn,
cã hÖ thèng thu gom níc rØ r¸c vµ chèng thÊm. Khi ®é cao
chÊt th¶i ®¹t tíi 3 – 4m th× ph¶i ®æ mét líp ®Êt dµy kho¶ng
20cm. Khi « ch«n lÊp ®Çy chÊt th¶i th× chuyÓn sang « ch«n
lÊp míi. §Ó chÊt th¶i tù ph©n hñy trong m«i trêng ®Êt.
§©y lµ ph¬ng ph¸p xö lý chÊt th¶i kh¸ hiÖu qu¶, hiÖn
®ang ®îc ¸p dông kh¸ phæ biÕn ë nhiÒu níc. Ch«n lÊp ®îc
xem lµ c¬ së vµ lµ phÇn bæ sung cho c¸c ph¬ng ph¸p xö lý
kh¸c. Ph¬ng ph¸p nµy cã chi phÝ ban ®Çu Ýt so víi c¸c ph¬ng
ph¸p kh¸c, phï hîp víi c¸c quèc gia, khu vùc cã s½n ®Êt (phô
lôc 1 vµ phô lôc 2). Ph¬ng ph¸p cã thÓ nhËn tÊt c¶ c¸c lo¹i
chÊt th¶i, kh«ng cÇn kh©u t¸ch hay ph©n lo¹i. §©y lµ ph¬ng
ph¸p linh ho¹t cã thÓ t¨ng sè lîng chÊt th¶i ®æ vµo b·i ch«n
lÊp mµ chØ thªm mét Ýt nh©n lùc hay thiÕt bÞ.

10
Tuy nhiªn viÖc ch«n lÊp nh vËy chiÕm quü ®Êt ngµy cµng
nhiÒu, g©y « nhiÔm m«i trêng vµ nguån níc ngÇm do níc rØ
r¸c tõ c¸c b·i r¸c, t¨ng ph¸t th¶i khÝ nhµ kÝnh nh: CH4, CO2…
lµm gia t¨ng biÕn ®æi khÝ hËu. T¹i ViÖt Nam, c«ng t¸c qu¶n
lý ngêi d©n thu gom t¹i c¸c b·i ch«n lÊp cha triÖt ®Ó dÉn
®Õn t×nh tr¹ng « nhiÔm t¹i c¸c b·i r¸c.
C«ng nghÖ nµy hiÖn ®ang ®îc sö dông rÊt réng r·i, tuy
nhiªn trong t¬ng lai th× c«ng nghÖ nµy chØ nªn ¸p dông ®èi
víi c¸c chÊt th¶i khã ph©n huû hay c¸c chÊt th¶i c¹n b· ë c«ng
®o¹n cuèi cña c¸c qu¸ tr×nh xö lý kh¸c nh»m tiÕt kiÖm n¨ng
lîng, gi¶m diÖn tÝch x©y dùng b·i ch«n lÊp, tiÕt kiÖm quü
®Êt.
1.3. Ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån:
1.3.1. §Þnh nghÜa: (kinh tÕ chÊt th¶i – nhµ xuÊt b¶n
chÝnh trÞ quèc gia Hµ Néi n¨m 2005)
Ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån lµ sù ph©n chia c¸c vËt chÊt
kh«ng cßn sö dông (r¸c th¶i) trong gia ®×nh, nh÷ng vËt chÊt
nµy b×nh thêng ®îc ®a vµo viÖc thu gom chÊt th¶i.
1.3.2. C¬ së ®Ó hé gia ®×nh ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i
nguån
1.3.2.1. Do tÝnh truyÒn thèng, tËp qu¸n
 Cã thÓ lµ do tiÖn lîi vµ ý nghÜa vÒ mÆt thÈm mü.
 Sù ph©n lo¹i sÏ mang l¹i thu nhËp cho chñ hé hoÆc c¸
nh©n ph©n lo¹i.

Còng cã thÓ do phong tôc tËp qu¸n hoÆc do thãi quen.
VÝ dô mét sè vïng n«ng th«n lÊy vá bëi ph¬i kh« ®Ó
tÝch tr÷ sëi Êm cho bµ mÑ sau khi sinh, hay dïng ®Ó
®un níc t¾m, géi.

11
1.3.2.2. Do cã tæ chøc
 Môc ®Ých lµm cho m«i trêng tèt h¬n, h¹n chÕ « nhiÔm,
bÖnh tËt.
 Môc ®Ých lµm cho ®êng phè s¹ch ®Ñp.
 Môc ®Ých lµm gi¶m phÝ thu gom chÊt th¶i sinh ho¹t.
1.4. Ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån theo dù ¸n 3R
Theo dù ¸n 3R chÊt th¶i r¾n sÏ ®îc c¸c hé gia ®×nh tiÕn
hµnh ph©n lo¹i ngay t¹i nhµ thµnh 3 lo¹i:
 ChÊt th¶i h÷u c¬ (c¸c lo¹i rau, hoa qu¶, vá hoa qu¶, thøc
¨n thõa...)
 ChÊt th¶i v« c¬ (than tæ ong, giÊy ít, mÈu thuèc l¸...)
 ChÊt th¶i t¸i chÕ (b¸o, t¹p chÝ, giÊy v¨n phßng, vá ®å
hép...).
1.5. Kinh nghiÖm c¸c quèc gia trong viÖc t¸i chÕ chÊt
th¶i
T¸i chÕ chÊt th¶i ®· tiÕn hµnh thµnh c«ng ë mét sè níc trªn
thÕ giíi. Mét sè níc ®· ®¹t ®îc tû lÖ t¸i chÕ kh¸ cao nh: X¬ – un
(45%), Singapo (39%)... Tû lÖ t¸i chÕ ë ViÖt Nam míi chØ ®¹t
®îc 18 – 20%. Cô thÓ nh b¶ng 1.1.
B¶ng 1.1: Tû lÖ t¸i chÕ r¸c cña mét sè thµnh phè trªn
thÕ giíi
T
T
1
2
3
4
5
6
7

Thµnh phè

Tû lÖ t¸i chÕ

X¬ – un
45%
Singapore
39%
Hång K«ng
36%
B¨ng Cèc
15%
Manila
13%
Hµ Néi
18 – 22%
B¾c Kinh
<10%
Nguån: B¸o c¸o diÔn biÕn m«i trêng 2004

12
Díi ®©y lµ mét sè kinh nghiÖm t¸i chÕ chÊt th¶i r¾n cña
mét sè quèc gia trªn thÕ giíi.
1.5.1. NhËt B¶n
ë NhËt B¶n cã sù ph©n c«ng râ rµng vÒ tr¸ch nhiÖm
trong qu¶n lý chÊt th¶i: ChÊt tõ hé gia ®×nh thuéc tr¸ch
nhiÖm qu¶n lý cña Nhµ Níc, cßn chÊt th¶i tõ c¸c c«ng ty,
nhµ m¸y th× giao cho t nh©n ®Êu thÇu hoÆc c¸c c«ng ty
do chÝnh quyÒn ®Þa ph¬ng chØ ®Þnh xö lý. C¸c doanh
nghiÖp, c¬ së s¶n xuÊt C«ng nghiÖp ph¶i tù chÞu tr¸ch
nhiÖm vÒ chÊt th¶i cña m×nh... Nªn viÖc xö lý chÊt th¶i ë
níc nµy rÊt nhÞp nhµng.
LuËt b¶o vÖ m«i trêng cña NhËt B¶n buéc c¸c c«ng ty
s¶n xuÊt c¸c s¶n phÈm ®å dïng ®iÖn tö ph¶i cã tr¸ch
nhiÖm t¸i chÕ c¸c s¶n phÈm h cò cña m×nh. Ngêi tiªu dïng
còng ph¶i cã tr¸ch nhiÖm chi tr¶ viÖc vËn chuyÓn vµ t¸i
chÕ cho c¸c s¶n phÈm ®iÖn tö do hä th¶i ra. Khi mua s¶n
phÈm míi, nÕu cã ®å cò ngêi tiªu dïng sÏ ®îc c«ng ty tr¶
tiÒn cho kho¶n chÊt th¶i cña hä cã. V× thÕ hÇu hÕt c¸c
c«ng ty s¶n xuÊt ®å dïng ®iÖn tö nh Sony, Toshiba…cña
NhËt B¶n ®Òu cã nhµ m¸y t¸i chÕ riªng.
T¹i c¸c thµnh phè lín nh Tokyo, Osaka, Kobe chÝnh
quyÒn mçi quËn ®Òu ®Çu t x©y dùng mét nhµ m¸y chÕ
biÕn chÊt th¶i víi c«ng suÊt tõ 500 – 1000 tÊn chÊt
th¶i/ngµy víi kinh phÝ tõ 40 – 60 triÖu USD/nhµ m¸y. ë
thµnh phè nµo chÊt th¶i còng ®îc ph©n lo¹i triÖt ®Ó ®Õn
møc nhá nhÊt. Däc hai bªn ®êng ë NhËt B¶n, c¸c thïng
chÊt th¶i ®îc ®Æt hai bªn vÖ ®êng. Trªn c¸c thïng chÊt
th¶i nµy cã vÏ h×nh nh÷ng lo¹i chÊt th¶i ®îc phÐp bá vµo

13
®ã. Mçi thïng chÊt th¶i cã mµu s¾c riªng, ký hiÖu ®Ó ngêi
®i ®êng dÔ ph©n biÖt khi bá chÊt th¶i vµo thïng.
Do chÝnh phñ NhËt B¶n chÝnh thøc khuyÕn khÝch tËn
dông nguån tµi nguyªn tõ chÊt th¶i t¸i chÕ nªn dï mçi n¨m
th¶i ra kho¶ng 55 – 60 triÖu tÊn chÊt th¶i nhng tõ n¨m
1991 chØ kho¶ng 5% trong sè ®ã ph¶i ®a tíi b·i ch«n lÊp,
cßn phÇn lín ®îc ®a tíi c¸c nhµ m¸y t¸i chÕ. Nhµ níc còng
khuyÕn khÝch ngêi d©n sö dông chÊt th¶i nh mét nguyªn
liÖu s¶n xuÊt. ChÝnh phñ hç trî 30USD/m¸y ®Ó ngêi d©n
mua m¸y tù xö lý chÊt th¶i h÷u c¬ lµm ph©n compost bãn
cho c©y trång.
1.5.2. Singapore
Singapore lµ mét níc ®îc ®« thÞ hãa 100% vµ còng ®îc
coi lµ mét trong nh÷ng ®« thÞ s¹ch nhÊt trªn thÕ giíi. §Ó
lµm ®îc viÖc nµy, Singapore ®· chó träng ®Çu t cho c«ng
t¸c thu gom, vËn chuyÓn vµ xö lý chÊt th¶i ®ång thêi x©y
dùng mét hÖ thèng ph¸p luËt nghiªm kh¾c lµm tiÒn ®Ò
cho qu¸ tr×nh xö lý chÊt th¶i tèt h¬n. ChÊt th¶i ë
Singapore ®îc thu gom vµ ph©n lo¹i b»ng tói nilon. C¸c
chÊt th¶i cã thÓ t¸i chÕ ®îc ®a vÒ c¸c nhµ m¸y t¸i chÕ,
cßn c¸c chÊt th¶i kh¸c ®îc ®a vÒ nhµ m¸y ®Ó thiªu hñy.
C¸c nhµ m¸y xö lý chÊt th¶i cña Singapore ®îc x©y dùng ë
ngoµi khu vùc thµnh phè, ®ã lµ mét ®¶o nhá ë phÝa t©y
nam cña Singapore.
ë Singapore cã hai thµnh phÇn tham gia chÝnh vµo
®Çu t cho thu gom vµ xö lý chÊt th¶i lµ: Tæ chøc thuéc bé
Khoa häc C«ng nghÖ vµ M«i trêng chñ yÕu thu gom chÊt
th¶i sinh ho¹t tõ c¸c khu d©n c, c¸c c«ng ty vµ h¬n 300

14
c«ng ty t nh©n chuyªn thu gom chÊt th¶i c«ng nghiÖp vµ
th¬ng m¹i. TÊt c¶ c¸c c«ng ty ®Òu ®îc cÊp giÊy phÐp ho¹t
®éng vµ chÞu sù gi¸m s¸t, kiÓm tra trùc tiÕp c¶u bé Khoa
häc C«ng nghÖ vµ M«i trêng. Ngoµi ra c¸c hé d©n vµ c¸c
c«ng ty ë Singapore còng ®îc khuyÕn khÝch tù thu gom vµ
xö lý chÊt th¶i ®Ó cã thÓ gi¶m ®îc chi phÝ. Bé Khoa häc
C«ng nghÖ vµ M«i trêng quy ®Þnh cô thÓ phÝ thu gom vµ
vËn chuyÓn chÊt th¶i cho c¸c hé gia ®×nh vµ c¸c c«ng ty.
Ch¼ng h¹n, ®èi víi c¸c hé d©n thu gom chÊt th¶i trùc tiÕp
t¹i nhµ ph¶i tr¶ phÝ 17 dola Singapore/th¸ng cßn thu gom
chÊt th¶i gi¸n tiÕp t¹i c¸c khu d©n c th× chØ ph¶i tr¶ phÝ 7
dola Singapore/th¸ng.
1.5.3. Th¸i Lan
ë Th¸i Lan viÖc ph©n lo¹i chÊt th¶i ®îc thùc hiÖn ngay
t¹i nguån. Ngêi ta chia ra 3 lo¹i chÊt th¶i vµ bá vµo 3 thïng
riªng: chÊt th¶i cã thÓ t¸i sinh, thùc phÈm vµ c¸c chÊt ®éc
h¹i. C¸c lo¹i chÊt th¶i nµy ®îc thu gom vµ chë b»ng c¸c xe
Ðp chÊt th¶i cã mµu s¬n kh¸c nhau.
ChÊt th¶i t¸i sinh sau khi ph©n lo¹i s¬ bé t¹i nguån ®îc
chuyÓn ®Õn nhµ m¸y ph©n lo¹i chÊt th¶i ®Ó t¸ch ra c¸c
lo¹i vËt liÖu kh¸c nhau sö dông t¸i s¶n xuÊt. ChÊt th¶i thùc
phÈm ®îc chuyÓn ®Õn nhµ m¸y chÕ biÕn ph©n vi sinh.
Nh÷ng chÊt cßn l¹i sau khi t¸i sinh hay chÕ biÕn ph©n vi
sinh ®îc xö lý b»ng ph¬ng ph¸p ch«n lÊp. ChÊt th¶i ®éc h¹i
®îc xö lý b»ng ph¬ng ph¸p ®èt.
Mét trung t©m xö lý chÊt th¶i cña Th¸i Lan bao gåm:
Khu xö lý chÊt th¶i t¸i sinh, khu xö lý chÊt th¶i thùc phÈm,
khu ch«n lÊp, khu lß ®èt chÊt th¶i nguy h¹i nh trung t©m

15
xö lý chÊt th¶i On – Nuch ë Bangkok. Hay trung t©m xö lý
kÕt hîp lß ®èt víi ch«n lÊp Phukhet.
ViÖc thu gom chÊt th¶i ë Th¸i Lan ®îc tæ chøc rÊt chÆt
chÏ. Ngoµi nh÷ng ph¬ng tiÖn c¬ giíi lín nh xe Ðp chÊt th¶i
®îc sö dông trªn c¸c ®êng phè chÝnh, c¸c lo¹i xe th« s¬
còng ®îc dïng ®Ó vËn chuyÓn chÊt th¶i ®Õn c¸c ®iÓm
tËp kÕt. ChÊt th¶i trªn s«ng, r¹ch ®îc vít b»ng c¸c thuyÒn
nhá cña c¬ quan qu¶n lý m«i trêng.
ChÊt th¶i ®îc thu gom vµ vËn chuyÓn ®Õn c¸c trung
t©m xö lý chÊt th¶i hµng ngµy tõ 18h00 tèi h«m tríc ®Õn
3h00 s¸ng h«m sau. C¸c ®Þa ®iÓm xö lý chÊt th¶i cña Th¸i
Lan ®Òu c¸ch xa trung t©m thµnh phè Ýt nhÊt 30km.
1.5.4. ViÖt Nam
Tõ xa xa nhiÒu ngêi d©n ®· biÕt ph©n lo¹i chÊt th¶i vµ
tËn dông chóng cho ch¨n nu«i, s¶n xuÊt n«ng nghiÖp... Tuy
nhiªn c¸c ho¹t ®éng nµy chØ mang tÝnh tù ph¸t chñ yÕu
vÉn lµ theo thãi. ViÖc thu lîm chÊt th¶i ®Ó t¸i chÕ t¸i sö
dông ®· xuÊt hiÖn tõ rÊt l©u, ®ã lµ nh÷ng ngêi d©n ®i
thu mua ®å phÕ th¶i mµ chóng ta hay gäi lµ bµ “®ång
n¸t”. NhiÒu côm d©n c ®· h×nh thµnh c¸c lµng nghÒ t¸i
chÕ nh lµng nghÒ t¸i chÕ giÊy, t¸i chÕ ch×... Tuy nhiªn c¸c
lµng nghÒ t¸i chÕ nµy cha ph¸t triÓn, tr×nh ®é khoa häc –
kü thuËt cßn l¹c hËu g©y ra nhiÒu vÊn ®Ò m«i trêng. ViÖc
ph©n lo¹i chÊt th¶i cßn ®îc c¸c c«ng nh©n thu gom tiÕn
hµnh trong qu¸ tr×nh thu gom, vËn chuyÓn chÊt th¶i cã
thÓ t¸i sö dông ®Ó b¸n cho “®ång n¸t”. Bªn c¹nh ®ã ngêi
d©n t¹i c¸c b·i r¸c thu lîm nh÷ng chÊt th¶i cã thÓ t¸i chÕ
®îc. Hµng ngµy nh÷ng ngêi nhÆt r¸c ®µo bíi c¸c ®èng r¸c

16
®Ó thu lîm nh÷ng lo¹i r¸c cã thÓ sö dông ®îc cho nhiÒu
môc ®Ých kh¸c nhau. T¹i b·i r¸c Nam S¬n, ngêi d©n quanh
khu vùc nµy thu lîm tói nilon, chai lä vµ mét sè chÊt th¶i
kh¸c b¸n cho c¸c ®¹i lý thu mua t¹i ®Êy. Tõ ®©y, chÊt th¶i
®îc c¸c c¬ së t¸i chÕ xö lý vµ quay l¹i cuéc sèng phôc vô
con ngêi. C«ng viÖc nµy thùc hiÖn chñ yÕu b»ng tay vµ
kh«ng an toµn vÒ mÆt vÖ sinh.
C¸c ho¹t ®éng t¸i chÕ míi ph¸t triÓn m¹nh trong vµi
chôc n¨m gÇn ®©y, còng cã sù tù quy ho¹ch theo vïng
nguyªn liÖu. Tuy nhiªn c¸c ho¹t ®éng nµy cßn manh món,
thiÕu sù kiÓm so¸t chÆt chÏ cña chÝnh quyÒn
1.6. Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch chi phÝ – hiÖu qu¶ (CEA)
Trong ph©n tÝch dù ¸n hoÆc ph©n bæ nguån lùc,
th«ng thêng x¸c lËp ®îc chi phÝ cßn lîi Ých ®Æc biÖt lµ lîi
Ých vÒ mÆt x· héi khã x¸c ®Þnh b»ng gi¸ trÞ tiÒn tÖ. CEA
lµ kü thuËt thÈm ®Þnh vµ gi¸m s¸t ch¬ng tr×nh ®îc sö
dông chñ yÕu trong c¸c ch¬ng tr×nh vµ c¸c dù ¸n x· héi
(søc kháe, dinh dìng, gi¸o dôc) mµ trong ®ã viÖc nhËn biÕt
vµ ®Þnh lîng c¸c lîi Ých díi d¹ng tiÒn kh«ng ®¬n gi¶n. Môc
tiªu lµ ®Ó so s¸nh c¸c chi phÝ cho mçi ®¬n vÞ kÕt qu¶ cña
hai dù ¸n.Tõ ®ã lµm c¬ së cho quyÕt ®Þnh ph¬ng ¸n lùa
chän. Kü thuËt nµy chØ ra chi phÝ ®Çu t vµ lîi Ých t¹o ra
cña dù ¸n.
Ph¬ng ph¸p nµy còng rÊt h÷u dông ë nh÷ng n¬i mµ
môc tiªu lµ lùa chän gi÷a mét tËp hîp c¸c c«ng nghÖ hay
ph¬ng ph¸p kh¸c nhau nh»m cung cÊp cïng mét dÞch vô
nh nhau. Ph©n tÝch chØ xem xÐt c¸c chi phÝ cña hai hay
nhiÒu ph¬ng ¸n thay thÕ trong khi c¸c lîi Ých ®îc xem lµ

17
nh nhau, vÊn ®Ò lµ lµm thÕ nµo ®Ó tèi thiÓu hãa c¸c chi
phÝ cÇn cho viÖc thùc hiÖn mét ho¹t ®éng cô thÓ. Tiªu
chuÈn ®Ó lùa chän dù ¸n lµ chän ph¬ng ¸n cã gi¸ trÞ hiÖn
t¹i cña chi phÝ (NVC) thÊp nhÊt. KÕt qu¶ cã thÓ lµ hµm sè
cña tû lÖ chiÕt khÊu vµ thay ®æi theo sù thay ®æi cña tû
lÖ chiÕt khÊu.
CEA thêng cã bèn bíc: §Çu tiªn lµ x¸c ®Þnh môc ®Ých
cña ch¬ng tr×nh. Sau ®ã íc lîng tÊt c¶ chi phÝ nguån lùc x·
héi cña ch¬ng tr×nh. Thêng lµ nguån lùc cã thÓ lîng hãa
®îc, mÆc dï thØnh tho¶ng chi phÝ cña ch¬ng tr×nh cã thÓ
lîng hãa th«ng qua lîi Ých thu ®îc cña dù ¸n kh¸c. Thø ba lµ
®o lêng c¸c t¸c ®éng. Cuèi cïng lµ íc lîng chi phÝ cho mçi
®¬n vÞ s¶n lîng vµ kÕt qu¶ th«ng qua viÖc ®¬n gi¶n hãa
chi phÝ cña phÇn s¶n lîng.
Cô thÓ c¸c bíc thùc hiÖn CEA:
Bíc 1: Cho r»ng kÕt qu¶ cña dù ¸n lµ cã thÓ nhËn d¹ng
®îc vµ lîng hãa díi d¹ng vËt chÊt. Trong bíc nµy chóng ta
ph¶i tr¶ lêi c©u hái: Môc ®Ých cÇn ®¹t ®îc cña dù ¸n lµ
g×? §Çu ra cña dù ¸n lµ g×? Dù ¸n cã nh÷ng t¸c ®éng
nµo?
Bíc 2: TÝnh toµn bé chi phÝ cña dù ¸n (gåm tÊt c¶ chi
phÝ cã liªn quan ®Õn dù ¸n). NÕu cã thÓ, mét sè nguyªn
t¾c c¬ b¶n cña CBA cã thÓ ¸p dông ®Ó chØ râ chi phÝ.
Trong bíc nµy toµn bé chi phÝ nguån lùc x· héi cña dù ¸n cã
thÓ lµm t¨ng thªm tæng chi phÝ cña dù ¸n.
Bíc 3: §o lêng c¸c t¸c ®éng: Bíc nµy ®ßi hái sù khÐo
lÐo cña ngêi ph©n tÝch. NhiÒu nghiªn cøu dùa trªn c¬ së
cña ph¬ng ph¸p kinh nghiÖm su tËp d÷ liÖu cã s½n ®Ó

18
thu thËp th«ng tin íc lîng hiÖu qu¶ d¬ng cña dù ¸n. Tuy
nhiªn íc lîng t¸c ®éng còng phô thuéc vµo c¬ së d÷ liÖu
hoÆc m« h×nh cña dù ¸n ®ang thùc hiÖn. T¸c ®éng sÏ
kh¸c trong trêng hîp cã sù kh¸c nhau vÒ ®Çu t vµ chi phÝ
®Þnh kú vµ møc ®é kh¸c nhau cña lîi nhuËn thu ®îc trong
suèt vßng ®êi cña dù ¸n. Trong trêng hîp nµy nªn so s¸nh
chi phÝ h»ng n¨m víi møc ®é lîi Ých h»ng n¨m t¬ng ®¬ng
víi chi phÝ ®ã. Mäi ph¬ng ph¸p sö dông th× ®iÒu quan
träng lµ m« t¶ mét c¸ch x¸c thùc kh«ng chØ hiÖu qu¶ d¬ng
mµ cßn cã ¶nh hëng thay thÕ cña m«i trêng, ¶nh hëng cña
sù gi¶m bít ®Çu t cña chÝnh phñ... Ch¾c ch¾n sù íc lîng
nªn ®a ra nhiÒu ®Çu ra vµ t¸c ®éng gi¸n tiÕp vµ thø yÕu.
Trong thùc tÕ rÊt khã ®Ó íc lîng chÝnh x¸c c¸c t¸c ®éng
gi¸n tiÕp nµy. V× thÕ phÇn lín sù íc lîng kh«ng ®a ®îc
chóng vµo tÝnh to¸n. Gi¶i ph¸p cho vÊn ®Ò nµy lµ trong
mét sè trêng hîp kh«ng nªn coi träng t¸c ®éng gi¸n tiÕp.
Sù thiÕu chÝnh x¸c trong viÖc íc lîng nh÷ng t¸c ®éng nµy
cã thÓ gi¶m bít b»ng viÖc ph©n tÝch ®é nh¹y.
Bíc 4: TÝnh to¸n tû sè lîi Ých – hiÖu qu¶: Bíc cuèi cïng
nµy sÏ tÝnh to¸n vµ ®a ra kÕt qu¶ cuèi. Nã phï hîp víi
nh÷ng tû sè ®¬n gi¶n. Mét trong nh÷ng nguån kh¸c cña tû
sè lîi Ých – chi phÝ nªn sö dông mét c¸ch thËn träng.
CEA ®îc sö dông díi hai d¹ng sau:

Ph¬ng ph¸p “c¸c hiÖu qu¶ kh«ng ®æi” sö dông ®Ó
x¸c ®Þnh dù ¸n cã chi phÝ thÊp nhÊt thâa m·n ®îc
møc lîi Ých ®· nªu gåm c¶ lîi Ých v« h×nh.

Ph¬ng ph¸p “chi phÝ kh«ng ®æi” tÝnh chi phÝ trªn
mçi ®¬n vÞ lîi Ých hoÆc lµ tû lÖ hiÖu qu¶ – chi phÝ

19
nh»m xem dù ¸n nµo thu ®îc gi¸ trÞ cao h¬n trªn mçi
®¬n vÞ chi phÝ.

20

Ch¬ng2: HiÖn tr¹ng ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i
hé gia ®×nh trªn ®Þa bµn phêng Phan Chu
Trinh theo dù ¸n 3R – HN
2.1. Tæng quan chung t×nh h×nh chÊt th¶i t¹i Hµ Néi
2.1.1. Khèi lîng vµ thµnh phÇn chÊt th¶i
Trong kho¶ng 10 n¨m qua, nÒn kinh tÕ níc ta ph¸t triÓn
nhanh chãng. Cuéc sèng ngêi d©n ®· cã nhiÒu thay ®æi
theo híng tÝch cùc: møc sèng ®îc n©ng lªn râ rÖt, hµng
tiªu dïng ®a d¹ng c¶ vÒ sè lîng vµ chÊt lîng, c¸c dÞch vô tèt
h¬n. Tuy nhiªn, cuéc sèng hiÖn ®¹i còng lµm n¶y sinh
nh÷ng vÊn ®Ò nan gi¶i. ChÊt th¶i sinh ho¹t lµ mét trong sè
®ã. Tû lÖ gia t¨ng d©n sè nhanh, møc sèng ngµy cµng ®îc
c¶i thiÖn, khèi lîng chÊt th¶i r¾n sinh ho¹t ngµy cµng t¨ng.
C«ng nghiÖp hãa lµm t¨ng lîng chÊt th¶i r¾n c«ng nghiÖp,
x©y dùng vµ dÞch vô. C«ng nghÖ th«ng tin vµ nÒn kinh tÕ
tri thøc ph¸t triÓn m¹nh mÏ khiÕn c¸c lo¹i chÊt th¶i nguy h¹i,
chÊt th¶i ®iÖn tö còng gia t¨ng. §iÒu ®ã sÏ lµm gia t¨ng lîng chÊt th¶i còng nh thµnh phÇn vµ tÝnh chÊt ®éc h¹i cña
chÊt th¶i sinh ho¹t.
Theo URENCO th× mçi n¨m khèi lîng chÊt th¶i ph¸t sinh
t¨ng thªm trung b×nh lµ 15% (B¸o c¸o t¹i Héi §ång 3R – HN
ngµy 04/3/2009). Trung b×nh mçi ngµy ngêi d©n HN th¶i ra
0,823 kg chÊt th¶i. N¨m 1999 URENCO ®· dù b¸o vÒ khèi lîng
chÊt th¶i r¾n ph¸t sinh nh sau:

21
B¶ng 2.1: Dù b¸o khèi lîng chÊt th¶i r¾n cña Hµ Néi
2009_2020 (tÊn/ngµy)
N¨m
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020

Khèi lîng chÊt th¶i ph¸t sinh
2.635
2.763
2.864
2.968
3.077
3.189
3.305
3.426
3.551
3.681
3.815
3.954

Nguån: URENCO, 1999
Thùc tÕ, n¨m 2007, chÊt th¶i sinh ho¹t ph¸t sinh kho¶ng
2.800 tÊn/ngµy, ngoµi ra chÊt th¶i c«ng nghiÖp, chÊt th¶i
x©y dùng vµ chÊt th¶i y tÕ kho¶ng 2.000 tÊn. Con sè nµy vît
xa so víi con sè dù b¸o cña URENCO n¨m 1999. §iÒu nµy sÏ
lµm t¨ng lîng chÊt th¶i r¾n cÇn ®îc thu gom vµ gia t¨ng søc
Ðp lªn b·i r¸c Nam S¬n.
Tû lÖ thµnh phÇn chÊt th¶i r¾n kh«ng æn ®Þnh, tïy theo
®Þa ®iÓm thu gom chÊt th¶i, møc sèng vµ khuynh híng tiªu
dïng cña ngêi d©n khu vùc ®ã. Tû lÖ nµy thay ®æi theo thêi
gian cã xu híng t¨ng thµnh phÇn chÊt th¶i nguy h¹i, khã ph©n
hñy nh chÊt dÎo, cao su... Theo dù b¸o trong giai ®o¹n n¨m
2005 – 2010 tû lÖ chÊt th¶i h÷u c¬ trung b×nh lµ 48,0%,
®Õn giai ®o¹n n¨m 2011 – 2020 lµ 45,0% nh vËy gi¶m 3%.
Mét sè thµnh phÇn nguy h¹i vµ khã t¸i chÕ kh¸c cña chÊt th¶i
r¾n cã xu híng t¨ng nh chÊt dÎo, cao su... B¶ng 2.2 nªu lªn
nh÷ng con sè dù b¸o thµnh phÇn chÊt th¶i r¾n cña thµnh

22
phè Hµ Néi qua c¸c giai ®o¹n.

23
B¶ng 2.2: Dù b¸o thµnh phÇn chÊt th¶i r¾n cña Hµ Néi
(% theo khèi lîng)
§¬n

Thµnh phÇn
ChÊt h÷u c¬
GiÊy
ChÊt dÎo, cao su
Gç vôn, giÎ chÊt
th¶i
G¹ch vôn, sái, ®¸
Kim lo¹i, vá ®å
hép
Thñy tinh
X¬ng, vá trai èc
T¹p chÊt
§é PH
§é Èm
Tû träng

%
%
%
%

Giai ®o¹n
2005 2011 2010
2020
48,0
45,0
6,8
8,2
6,4
7,8
5,5
5,0

%
%

4,8
3,0

5,8
3,7

%
%
%

2,5
1,0
22,0
6–7
62,0
0,42

3,0
1,5
20,0
6–7
60,0
0,40

%
TÊn/
m3
Nguån: URENCO, 1999

Qua b¶ng 2.2 chóng ta cã thÓ nhËn thÊy tiÒm n¨ng t¸i
chÕ t¸i sö dông chÊt th¶i r¾n cña thµnh phè Hµ Néi lµ kh¸
cao: kho¶ng h¬n 45% chÊt th¶i sinh ho¹t cã thÓ chÕ biÕn
thµnh ph©n h÷u c¬, h¬n 6% giÊy ®· qua sö dông cã thÓ t¸i
chÕ... Víi lÜnh vùc c«ng nghiÖp, mét sè ngµnh c«ng nghiÖp
cã kh¶ n¨ng t¸i sö dông, t¸i chÕ tíi 80% lîng chÊt th¶i. Nh vËy
nÕu tËn dông tèt chóng ta cã thÓ gi¶m thiÓu ®îc kho¶ng
h¬n 50% chÊt th¶i r¾n ®em ®i ch«n lÊp. MÆt kh¸c cã thÓ
tËn dông lîng chÊt th¶i nµy cho môc ®Ých sö dông kh¸c.
ChÊt th¶i xuÊt hiÖn ë kh¾p mäi n¬i, chç nµo còng cã thÓ
thÊy chÊt th¶i, tõ qu¸n ¨n, chî, trªn ®êng, t¹i c¸c trêng häc, ký
tóc x¸, bÖnh viÖn ®Õn c¸c s«ng hå... T¹i c¸c s«ng, hå chÊt
th¶i chñ yÕu do ngêi d©n sèng hai bªn bê vµ nh÷ng ngêi

24
bu«n b¸n tiÖn tay vøt xuèng. Kinh khñng nhÊt vÉn lµ chÊt th¶i
t¹i c¸c chî.
2.1.2. C«ng t¸c thu gom
Hµ Néi qu¶n lý chÊt th¶i r¾n theo m« h×nh tÊt c¶ c¸c
kh©u quÐt, thu gom, vËn chuyÓn vµ xö lý ®Òu do c«ng ty vÖ
sinh m«i trêng thµnh phè thùc hiÖn.

25
H×nh 2.1: M« h×nh qu¶n lý chÊt th¶i r¾n khu vùc néi
thµnh Hµ Néi

XÝ nghiÖp MT§T

C«ng ty MT§T

C«ng ty t­ nh©n

C«ng ty t­ nh©n

ChÊt th¶i r¾n
Thu gom, vËn

Tr¹m
trung
chuyÓ
n

B·i ch«n lÊp
Nhµ m¸y xö lý

Thu gom, vËn
VËn chuyÓn, xö
chuyÓn

HiÖn t¹i, URENCO chÞu tr¸ch nhiÖm thu gom vµ vËn
chuyÓn phÇn lín lîng chÊt th¶i sinh ho¹t cña thµnh phè Hµ
Néi.
Ngoµi ra, cßn 9 c«ng ty m«i trêng – ®« thÞ chÞu tr¸ch
nhiÖm thu gom t¹i c¸c khu vùc ngo¹i thµnh. C¸c ®¬n vÞ tham
gia thu gom vËn chuyÓn theo h×nh thøc x· héi hãa nh:
 C«ng ty cæ phÇn Th¨ng Long
 C«ng ty cæ phÇn T©y §«
 C«ng ty cæ phÇn Xanh

Hîp t¸c x· Thµnh C«ng…

Nguån tµi chÝnh ho¹t ®éng cña c«ng ty m«i trêng ®« thÞ
bao gåm ng©n s¸ch do Nhµ níc cÊp vµ doanh thu tõ c¸c hîp
®ång vÖ sinh víi nh©n d©n. Hµng ngµy URENCO xö lý
kho¶ng 90% lîng chÊt th¶i sinh ho¹t ph¸t sinh. Lîng chÊt th¶i
cßn l¹i tån trong c¸c ngâ nhá, ao hå… Tû lÖ thu gom chÊt th¶i

26
sinh ho¹t ë c¸c quËn néi thµnh ®¹t kho¶ng 95%, cßn c¸c
huyÖn ngo¹i thµnh tû lÖ nµy chØ ®¹t 60%; lîng chÊt th¶i r¾n
c«ng nghiÖp ®îc thu gom ®¹t 85 – 90% vµ chÊt th¶i nguy h¹i
míi chØ ®¹t kho¶ng 60 –70%.
ChÊt th¶i sinh ho¹t cña thµnh phè Hµ Néi ®îc thu gom chñ
yÕu b»ng ph¬ng thøc thñ c«ng, nh©n d©n ®a chÊt th¶i ra
®æ vµo c¸c xe thu gom theo tiÕng kÎng cña c«ng nh©n thu
gom, hay ®æ vµo c¸c ®iÓm tËp trung chÊt th¶i ®· quy ®Þnh
vµo buæi tèi. ChÊt th¶i cña c¸c chî thêng ®îc c«ng nh©n vÖ
sinh thu gom vµo buæi s¸ng vµ tèi.
ChÊt th¶i tõ c¸c ®iÓm tËp trung ®îc c«ng nh©n vÖ sinh
dïng chæi, xÎng gom lªn xe råi ®a ®Õn ®iÓm tËp kÕt. Tõ
®©y chÊt th¶i sÏ ®îc chiÕc « t« chuyªn dông ®em ra b·i ch«n
lÊp chÊt th¶i ngo¹i « ®Ó xö lý. Cßn ë ngo¹i thµnh, ngêi d©n
®æ chÊt th¶i bõa b·i: bªn ®êng ®i, bê ruéng, xuèng ao hå
lµm « nhiÔm m«i trêng nghiªm träng.
H¬n n÷a, c¸c xe chÊt th¶i lu hµnh trªn nh÷ng con ®êng
nhá vµo giê tan tÇm g©y t¾c nghÏn giao th«ng. MÆc dï ®· cã
sù s¾p xÕp giê ch¹y cho xe chë chÊt th¶i nhng vÊn ®Ò nµy
vÉn cha ®îc gi¶i quyÕt vµ g©y nhiÒu bøc xóc trong ngêi
d©n.
Thªm vµo ®ã, c«ng t¸c thu gom chñ yÕu vÉn lµ thu hçn
hîp chø kh«ng ®îc ph©n lo¹i ngay t¹i nguån. T¸i chÕ, t¸i sö
dông chÊt th¶i r¾n vÉn cßn ë møc thÊp. Thu håi c¸c chÊt cã
kh¶ n¨ng t¸i chÕ, t¸i sö dông nh: nilon, giÊy vôn, kim lo¹i chñ
yÕu do nh÷ng ngêi nhÆt r¸c thùc hiÖn, chiÕm tõ 15 – 20%
c«ng t¸c thu gom chÊt th¶i. Kho¶ng 2 – 5% tæng lîng chÊt
th¶i r¾n ph¸t sinh ®îc chuyÓn ho¸ thµnh ph©n vi sinh

27
compost. Cuèi th¸ng 10/2003, c«ng ty URENCO ®· tæ chøc
thùc hiÖn thÝ ®iÓm m« h×nh ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån ë
phêng Phan Chu Trinh. Dù kiÕn ban ®Çu cña thµnh phè lµ
x©y dùng m¹ng líi thu gom vËn chuyÓn chÊt th¶i sinh ho¹t
trªn ®Þa bµn quËn Hoµn KiÕm (t¹i 9 phêng: Trµng TiÒn, Phan
Chu Trinh, Hµng Bµi, TrÇn Hng §¹o, Ch¬ng D¬ng, Phóc T©n,
Lý Th¸i Tæ, Cöa Nam, Hµng B«ng) gåm 259 ®iÓm thu gom
trùc tiÕp, 180 ®iÓm ®Æt thïng chÊt th¶i 2 ng¨n, 75 xe thu
gom vµ 201 c«ng nh©n lµm nhiÖm vô thu gom (mét sè phêng kh«ng ®Æt c¸c thïng thu gom ph©n lo¹i v× cã tuyÕn ®êng qu¸ hÑp, kh«ng cã chç ®Æt). Thêi gian thu gom tõ 18h00
– 20h30 hµng ngµy, viÖc vËn chuyÓn ®îc thùc hiÖn b»ng 20
xe chuyªn dïng, trong ®ã 10 xe chë chÊt th¶i h÷u c¬ ®Õn
nhµ m¸y ph©n h÷u c¬ CÇu DiÔn, 10 xe chë c¸c chÊt th¶i
kh¸c tíi b·i r¸c Nam S¬n. Hµng ngµy, nh©n viªn URENCO sÏ híng dÉn c¸ch ph©n lo¹i chÊt th¶i vµ ph¸t tói nilon cho tõng hé
d©n.
Tuy nhiªn khi ®i vµo thùc hiÖn, chÊt th¶i ®· ph©n lo¹i cña
ngêi d©n l¹i bÞ trén lÉn trong kh©u vËn chuyÓn, c«ng t¸c híng dÉn vµ ph¸t tói nilon cho ngêi d©n kh«ng hiÖu qu¶, bªn
c¹nh ®ã ý thøc vµ nhËn thøc ngêi d©n cha cao nªn chÊt th¶i
kh«ng ®îc ph©n lo¹i triÖt ®Ó.
ChÊt th¶i ®îc ngêi d©n lµm nghÒ ®ång n¸t thu gom vµ
chuyÓn tíi c¸c lµng nghÒ t¸i chÕ chÊt th¶i. C¸c lµng nghÒ nµy
®em l¹i nguån thu nhËp, n©ng cao møc sèng cho d©n c t¹i
c¸c lµng nghÒ. Do c«ng nghÖ t¸i chÕ l¹c hËu nªn chÊt lîng m«i
trêng t¹i c¸c lµng nghÒ bÞ « nhiÔm nghiªm träng, lµm ¶nh hëng kh«ng nhá tíi søc kháe ngêi d©n kh«ng chØ t¹i lµng nghÒ

28
mµ cßn ¶nh hëng tíi d©n c khu vùc kh¸c. Ch¼ng h¹n nh lµng
nghÒ t¸i chÕ ch× (§«ng Khai – Hng Yªn), lµng nghÒ t¸i chÕ
nhùa (Minh Khai – Hng Yªn), lµng nghÒ t¸i chÕ giÊy (Phó L©m
– B¾c Ninh)…
2.1.3. C«ng t¸c xö lý
Hµ Néi tõng cã 6 khu xö lý chÊt th¶i, nhng hiÖn nay chØ cã
4 khu ch«n lÊp chÊt th¶i. B·i ch«n lÊp chÊt th¶i Nói Thoong (Ch¬ng Mü – Hµ T©y cò) do C«ng ty M«i trêng ®« thÞ Xu©n Mai
qu¶n lý ®· ®îc lÊp ®Çy « sè 1 vµ « sè 2. Tuy nhiªn, b·i ch«n lÊp
nµy ®· gÆp sù cè do níc rØ r¸c t¹i « ch«n lÊp sè 2 nªn ph¶i t¹m
dõng viÖc tiÕp nhËn chÊt th¶i. Cïng víi viÖc xö lý sù cè, UBND
Thµnh Phè Hµ Néi ®· chØ ®¹o thi c«ng ngay « ch«n lÊp sè 3. ¤
ch«n lÊp nµy khi hoµn thµnh dù kiÕn sÏ tiÕp nhËn xö lý trung
b×nh 100 tÊn chÊt th¶i/ngµy ®ªm. Khu liªn hiÖp xö lý chÊt th¶i
Nam S¬n hay cßn gäi b·i r¸c Nam S¬n ®· lÊp ®Çy 6,5/9 « ch«n
lÊp. HiÖn nay c«ng suÊt cña b·i r¸c Nam S¬n trung b×nh 3.200
tÊn chÊt th¶i/ngµy ®ªm. Sau khi Hµ T©y s¸t nhËp vµo Hµ Néi,
b·i r¸c Nam S¬n ph¶i tiÕp nhËn xö lý thªm chÊt th¶i tõ QuËn
Hµ §«ng vµ 2 huyÖn §an Phîng, Hoµi §øc vµ mét sè vïng l©n
cËn. Sù gia t¨ng lîng chÊt th¶i b·i r¸c Nam S¬n, dù kiÕn ®Õn
n¨m 2011 b·i r¸c ph¶i ®ãng cöa. Bªn c¹nh ®ã m«i trêng t¹i b·i
r¸c Nam S¬n ®ang trong t×nh tr¹ng « nhiÔm do ho¹t ®éng
cña ngêi nhÆt r¸c. Ngêi d©n sau khi nhÆt r¸c ®em röa t¹i c¸c
ao hå gÇn ®Êy vµ viÖc ph¬i r¸c bõa b·i cña d©n c gÇn b·i r¸c
g©y « nhiÔm nghiªm träng m«i trêng níc, kh«ng khÝ, ®Êt…
T¬ng tù nh b·i r¸c Nam S¬n, khu xö lý chÊt th¶i Xu©n S¬n
(S¬n T©y) còng trong t×nh tr¹ng qu¸ t¶i. HiÖn nay, b·i r¸c nµy
vÉn tiÕp nhËn trung b×nh 100 tÊn chÊt th¶i/ngµy ®ªm, dù

29
kiÕn vµo cuèi n¨m 2009 b·i r¸c sÏ lÊp ®Çy. Ngoµi ra cßn b·i r¸c
Kiªu Kþ thuéc huyÖn Gia L©m chñ yÕu dïng ®Ó ch«n lÊp chÊt
th¶i x©y dùng1. Trong ®ã nhµ m¸y xö lý chÊt th¶i CÇu DiÔn ®îc x©y dùng trªn b·i r¸c CÇu DiÔn, huyÖn Tõ Liªm – Hµ Néi ®·
®ãng cöa c¸ch ®©y Ýt n¨m. ViÖc ch«n lÊp chÊt th¶i võa kh«ng
hiÖu qu¶ vÒ kinh tÕ: chi phÝ c¬ héi cho b·i ch«n lÊp; chi phÝ
nguån lùc cho viÖc xö lý, ch«n lÊp chÊt th¶i… §ång thêi g©y ra
mét sè vÊn ®Ò m«i trêng, x· héi do c«ng t¸c qu¶n lý t¹i c¸c b·i
r¸c cha tèt.
ViÖt Nam hiÖn ®ang ¸p dông 5 ph¬ng ph¸p xö lý chÊt
th¶i r¾n. Ngoµi 3 ph¬ng ph¸p chÝnh ®îc sö dông trªn toµn
thÕ giíi ®· kÓ trªn cßn cã thªm t¸i sö dông, t¸i chÕ vµ c«ng
nghÖ Seraphin. §Ó xö lý chÊt th¶i sinh ho¹t cã c¸c ph¬ng
ph¸p ch«n lÊp, ph¬ng ph¸p sinh häc, t¸i sö dông vµ t¸i chÕ,
c«ng nghÖ Seraphin. Tuy nhiªn Hµ Néi míi sö dông 2 ph¬ng
ph¸p ®Çu, t¸i sö dông vµ t¸i chÕ vÉn ë d¹ng tù ph¸t, c«ng
nghÖ Seraphin míi chØ thÝ ®iÓm t¹i HuÕ, NghÖ An (Vinh) vµ
Hµ Néi (S¬n T©y).
2.2. Dù ¸n 3R – HN
2.2.1. Kh¸i niÖm 3R
3R lµ viÕt t¾t 3 ch÷ c¸i ®Çu trong tiÕng Anh: Reduce –
Reuse – Recycle:

Reduce (Gi¶m thiÓu): Gi¶m thiÓu lîng chÊt th¶i th«ng
qua viÖc thay ®æi lèi sèng hay c¸ch tiªu dïng, c¶i tiÕn
c¸c quy tr×nh s¶n xuÊt, mua b¸n s¹ch, sö dông hµng
hãa cã tuæi thä cao… VÝ dô: Sö dông lµn hay tói v¶i
®Ó ®i chî thay cho tói nlon ®Ó nh»m gi¶m lîng chÊt
th¶i ph¸t sinh tõ tói nilon.

1

http://www.anninhthudo.vn/TIANYON/Index.aspx?ArticleID=52395&ChannelID=5

30

Reuse (T¸i sö dông): KhuyÕn khÝch c¸c lo¹i dÞch vô t¸i
sö dông nh cho thuª, söa ch÷a… Sö dông l¹i c¸c s¶n
phÈm hay mét phÇn cña s¶n phÈm cho chÝnh môc
®Ých cò hay cho mét môc ®Ých kh¸c. VÝ dô: Sö dông
l¹i chai ®ùng níc kho¸ng ®Ó ®ùng níc…

Recycle (T¸i chÕ): Sö dông chÊt th¶i lµm nguyªn liÖu
s¶n xuÊt ra c¸c vËt chÊt cã Ých kh¸c. VÝ dô: Sö dông
®å dïng nhùa bÞ háng t¸i chÕ ra chËu nhùa, ®å dïng
b»ng nhùa…

LÞch sö h×nh thµnh
§Õn th¸ng 10/2006 héi nghÞ 3R Ch©u ¸ ®îc tæ chøc t¹i
NhËt B¶n. Tham dù héi nghÞ cã 19 níc Ch©u ¸ (Th¸i lan,
Indonesia, ViÖt Nam…), 5 níc thµnh viªn cña tæ chøc G8 vµ 8
tæ chøc quèc tÕ kh¸c còng tham dù. Héi nghÞ 3R Ch©u ¸ ®·
th¶o luËn vµ x©y dùng kÕ ho¹ch thùc hiÖn 3R t¹i Ch©u ¸,
®ång thêi trong héi nghÞ ®· thu hót ®îc sù ñng hé cña rÊt
nhiÒu níc. Bé trëng bé Tµi nguyªn – M«i trêng ViÖt Nam cïng
c¸c chuyªn gia còng tham gia vµo diÔn ®µn khu vùc vµ thÕ
giíi vÒ 3R. Dù ¸n 3R ®· ®îc thùc hiÖn thµnh c«ng ë nhiÒu níc
trªn thÕ giíi nh NhËt B¶n, Trung Quèc, Singapore... T¹i Hµ Néi
dù ¸n 3R – HN ®îc tæ chøc JICA – NhËt B¶n hç trî thùc hiÖn dù
¸n 3R tõ th¸ng 11/2006 ®Õn hÕt th¸ng 11/2009. Dù ¸n ®îc
triÓn khai thÝ ®iÓm trªn 4 phêng néi thµnh cña Hµ Néi: phêng Phan Chu Trinh – quËn Hoµn KiÕm (th¸ng 7/2007), phêng
NguyÔn Du – quËn Hai Bµ Trng (th¸ng 8/2007), phêng Thµnh
C«ng – quËn §èng §a (th¸ng 7/2008), phêng L¸ng H¹ – quËn Ba
§×nh (th¸ng 8/2008).
2.2.2. Môc ®Ých cña dù ¸n 3R

31
Dù ¸n 3R – Hµ Néi lµ dù ¸n hç trî kü thuËt nh»m x©y dùng
mét hÖ thèng qu¶n lý chÊt th¶i 3R hµi hoµ th«ng qua viÖc
ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån, khuyÕn khÝch viÖc ph©n lo¹i
chÊt th¶i gia ®×nh ngay t¹i nhµ trªn ®Þa bµn thµnh phè Hµ
Néi. Th«ng qua viÖc giíi thiÖu ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån,
dù ¸n gãp phÇn x©y dùng “X· héi tuÇn hoµn vËt chÊt hîp lý”.
“X· héi tuÇn hoµn vËt chÊt hîp lý” lµ x· héi t¸i sö dông nguån
tµi nguyªn vµ gi¶m thiÓu c¸c vÊn ®Ò suy tho¸i m«i trêng. Dù
¸n 3R gãp phÇn:
 Gi¶m khèi lîng chÊt th¶i ®a ®i ch«n lÊp, tiÕt kiÖm chi
phÝ vËn chuyÓn, xö lý chÊt th¶i, kÐo dµi thêi gian sö
dông b·i ch«n lÊp.
 T¹o nguån nguyªn liÖu ®Ó s¶n xuÊt ph©n compost bãn
cho c©y trång.

T¹o nguyªn liÖu cho c¸c ngµnh t¸i chÕ (kim lo¹i, nhùa,
thuû tinh…). TiÕt kiÖm nguån tµi nguyªn, ng¨n chÆn
sù suy tho¸i m«i trêng.

 ThÓ hiÖn tr¸ch nhiÖm cña ViÖt Nam víi thÕ giíi vÒ B¶o
vÖ m«i trêng.
Cô thÓ dù ¸n 3R gåm 4 m« h×nh: Ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i
nguån, ChÕ biÕn ph©n h÷u c¬ (compost), Gi¸o dôc m«i trêng, TruyÒn th«ng.
B¶ng 2.3: Môc ®Ých c¸c m« h×nh cña dù ¸n 3R – HN

h×nh
1 Ph©n
lo¹i
chÊt
th¶i t¹i
nguån

Môc ®Ých
 Ph¸t triÓn m« h×nh hÖ thèng ph©n lo¹i chÊt
th¶i t¹i nguån ®Ó thu ®îc chÊt th¶i h÷u c¬ vµ
thóc ®Èy chÕ biÕn ph©n h÷u c¬
 H×nh thµnh mét hÖ thèng ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i
nguån chuÈn ®Ó øng dông cho toµn thµnh phè

32
Hµ Néi

2 ChÕ
 C¶i t¹o Nhµ m¸y chÕ biÕn ph©n h÷u c¬ CÇu
biÕn
DiÔn
ph©n
 §¶m b¶o nhu cÇu æn ®Þnh vµ më réng nguån
h÷u c¬
cÇu ®èi víi s¶n phÈm ph©n h÷u c¬
3 Gi¸o
 N©ng cao nhËn thøc cña ngêi d©n Hµ Néi vÒ
dôc m«i
tÇm quan träng vµ lîi Ých cña hÖ thèng ph©n
trêng
lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån, hÖ thèng sÏ ®îc triÓn
khai trªn toµn ®Þa bµn thµnh phè Hµ Néi
4 TruyÒn  Thóc ®Èy c¸c bªn liªn quan:
th«ng
1. Quan t©m chó ý tíi s¸ng kiÕn 3R
2. T×m hiÓu n¾m b¾t th«ng tin, kiÕn thøc phï hîp,

®Çy ®ñ
3. TriÓn khai hµnh ®éng

Nguån: B¸o c¸o ®¸nh gi¸ m« h×nh ph©n lo¹i chÊt t¹i nguån,
10/2008
2.3. Qu¸ tr×nh triÓn khai 3R t¹i Hµ Néi
Ngµy 18/3/2007, Hµ Néi trë thµnh mét trong bèn thµnh
phè Ch©u ¸ chÝnh thøc triÓn khai dù ¸n 3R: t¸i chÕ, t¸i sö
dông vµ gi¶m thiÓu chÊt th¶i sinh ho¹t. Dù ¸n “Thùc hiÖn
s¸ng kiÕn 3R - HN” gãp phÇn ph¸t triÓn x· héi bÒn v÷ng ®îc
UBND thµnh phè Hµ Néi ph¸t ®éng cã tæng vèn ®Çu t 3
triÖu USD b»ng nguån vèn ODA kh«ng hoµn l¹i cña ChÝnh phñ
NhËt B¶n thùc hiÖn tõ th¸ng 7/2006 ®Õn th¸ng 11/2009, thÝ
®iÓm t¹i 4 phêng néi thµnh: Phan Chu Trinh, NguyÔn Du,
Thµnh C«ng vµ L¸ng H¹. Dù ¸n bao gåm c¸c bªn tham gia nh
sau:
C¸c bªn tham gia

33

NhËt B¶n: §oµn chuyªn gia cña tæ chøc hîp t¸c quèc tÕ
JICA ®ãng vai trß chÝnh trong kh©u t vÊn, hç trî kü
thuËt vÒ ph©n lo¹i chÊt th¶i, s¶n xuÊt ph©n h÷u c¬.
Ngoµi ra, ®oµn chuyªn gia JICA cßn hç trî trong c¸c hîp
phÇn vÒ truyÒn th«ng vµ gi¸o dôc m«i trêng trong ®ã
cã ngµy héi Mottainai, s¸ch “Híng dÉn Mottainai t¹i Hµ
Néi”.

ViÖt Nam:
 C«ng ty URENCO lËp kÕ ho¹ch chi tiÕt cho c¸c ho¹t
®éng chÝnh cña dù ¸n 3R nh: kh¶o s¸t, lùa chän khu
vùc thÝ ®iÓm; kh¶o s¸t hiÖn tr¹ng qu¶n lý chÊt th¶i
r¾n Hµ Néi t¹i c¸c phêng thÝ ®iÓm; x©y dùng hÖ
thèng ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån; tËp huÊn cho c«ng
nh©n thu gom vÒ môc ®Ých, tÇm quan träng cña viÖc
ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån còng nh kü n¨ng ph©n lo¹i
chÊt th¶i t¹i nguån; lËp kÕ ho¹ch chi tiÕt liªn quan ®Õn
hÖ thèng thu gom: bao gåm c¸c ®iÓm thu gom, ®iÓm
tËp kÕt, c¸c ®iÓm cÈu chÊt th¶i, lÞch tr×nh vµ ph¬ng
tiÖn thu gom...; tæ chøc c¸c buæi giao lu kiÓm tra
th©n thiÖn cña c«ng nh©n. §ång thêi t×m ®Çu ra vµ
híng ph¸t triÓn cña c¸c hîp phÇn thóc ®Èy 3R nh: ph¸t
triÓn thÞ trêng ph©n h÷u c¬ CÇu DiÔn, truyÒn th«ng
vµ gi¸o dôc vÒ m«i trêng... URENCO ®ãng vai trß quan
träng trong c«ng t¸c qu¶n lý dù ¸n vµ phèi kÕt hîp víi
tæ chøc JICA híng dÉn ngêi d©n.
 UBND c¸c phêng, quËn: cã tr¸ch nhiÖm tæ chøc c¸c
buæi giao lu; häp híng dÉn ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i
nguån cho ngêi d©n; ®«n ®èc, gi¸m s¸t ngêi d©n ph-

34
êng, quËn thùc hiÖn tèt viÖc ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i;
phèi kÕt hîp víi c¸c bªn liªn quan thùc hiÖn tèt dù ¸n.
UBND c¸c cÊp còng cã tr¸ch nhiÖm b¸o c¸c víi c¬ quan
cÊp trªn vÒ t×nh h×nh thùc hiÖn dù ¸n trªn ®Þa bµn
m×nh.

C¸c së, ban, ngµnh: (së tµi nguyªn m«i trêng; së gi¸o
dôc vµ ®¹o tµo; së x©y dùng...) phèi hîp cïng c¸c ban
ngµnh kh¸c thùc hiÖn vµ thóc ®Èy dù ¸n 3R.

C¸c ®¬n vÞ b¶o trî, truyÒn th«ng: tuyªn truyÒn vµ ®a
tin vÒ c¸c ho¹t ®éng cña dù ¸n 3R – HN.

 C¸c t×nh nguyÖn viªn 3R: phèi hîp víi c«ng nh©n thu
gom vµ tæ trëng t¹i ®Þa bµn híng dÉn ngêi d©n ph©n
lo¹i chÊt th¶i ®óng c¸ch.
 Nh©n d©n c¸c phêng thÝ ®iÓm ®ãng vai trß chñ yÕu
trong viÖc thùc hiÖn ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån, ®æ
r¸c ®óng n¬i quy ®Þnh. ChÊt lîng chÊt th¶i sau khi ®îc
ph©n lo¹i còng nh kÕt qu¶ cña dù ¸n phô thuéc rÊt
nhiÒu vµo nhËn thøc cña ngêi d©n.
§Ó thùc hiÖn tèt dù ¸n 3R – HN ®ßi hái c¸c bªn tham gia
phèi kÕt hîp chÆt chÏ, thèng nhÊt víi nhau. H×nh 2.5 sÏ giíi
thiÖu cô thÓ sù ph©n c«ng vµ phèi kÕt hîp gi÷a c¸c bªn liªn
quan.
H×nh 2.2: Khung thùc hiÖn m« h×nh ph©n lo¹i chÊt
th¶i th¶i t¹i nguån

35

UBND QuËn
H­íng dÉn

URENCO Hµ Néi

B¸o c¸o

Hîp t¸c

H­íng
dÉn

B¸o c¸o

UBND ph­êng
Hîp t¸c H­íng
dÉn

§oµn
chuyªn
gia JICA

Hîp t¸c

Qu¶n lý

Tæ tr­ëng
Héi phô Phèi hîp Tæ d©n phè
H­íng
n÷...
dÉn

Hîp t¸c

Ng­êi d©n


vÊn

H­íng dÉn

Ph©n lo¹i vµ ®æ
chÊt th¶i

XN MT§T
H­íng dÉn
B¸o c¸o

C«ng nh©n thu
gom

Thu gom riªng
biệt

Ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån

Nguồn: URENCO, 10/2008
Dù ¸n ®îc tiÕn hµnh qua 3 giai ®o¹n:

Giai ®o¹n 1 (n¨m 2006): giai ®o¹n chuÈn bÞ thùc hiÖn
dù ¸n. Trong giai ®o¹n nµy, URENCO tiÕn hµnh kh¶o
s¸t, lùa chän khu vùc thÝ ®iÓm. Tõ ®ã h×nh thµnh nªn
hÖ thèng ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån cô thÓ cho ®Þa
bµn thÝ ®iÓm.

Giai ®o¹n 2 (n¨m 2007): thùc hiÖn, gi¸m s¸t & ®¸nh
gi¸ t¹i ®Þa bµn thÝ ®iÓm. URENCO phèi hîp víi UBND
phêng Phan Chu Trinh kh¶o s¸t hiÖn tr¹ng qu¶n lý chÊt
th¶i r¾n t¹i khu vùc thÝ ®iÓm, x¸c ®Þnh ®iÓm thu
gom tËp kÕt t¹i khu vùc thÝ ®iÓm, tõ ®ã b¸o c¸o víi
®¹i diÖn phêng Phan Chu Trinh – quËn Hoµn KiÕm vµ
phêng NguyÔn Du – quËn Hai Bµ Trng ®Ó phèi hîp híng
dÉn ngêi d©n phêng Phan Chu Trinh vµ phêng NguyÔn
Du ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån ®óng c¸ch. Bªn c¹nh

36
®ã URENCO cßn phèi hîp víi c¸c chuyªn gia JICA tËp
huÊn cho c«ng nh©n thu gom vÒ ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i
nguån. URENCO cßn tæ chøc gi¸m s¸t vµ ®¸nh gi¸ chÊt
lîng ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån trªn ®Þa bµn phêng
Phan Chu Trinh vµ phêng NguyÔn Du.

Giai ®o¹n 3 (n¨m 2008): h×nh thµnh m« h×nh mÉu.
Trong giai ®o¹n nµy m« h×nh ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i
nguån ®îc tiÕp tôc më réng thªm phêng Thµnh C«ng –
quËn §èng §a vµ phêng L¸ng H¹ – quËn Ba §×nh, tõ ®ã
rót ra kinh nghiÖm vµ bµi häc ®Ó x©y dùng m« h×nh
mÉu vÒ ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån.
H×nh 2.2 vµ b¶ng 2.7 sÏ cô thÓ hãa tr×nh tù thùc hiÖn

c¸c ho¹t ®éng trong m« h×nh ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån.
H×nh 2.3: C¸c ho¹t ®éng trong m« h×nh ph©n lo¹i chÊt
th¶i t¹i nguån
Lùa chän Khu vùc thÝ ®iÓm
G§ 1
(2006)

G§ 2
(2007)
Thùc hiÖn
& Gi¸m s¸t
& §¸nh gi¸

H×nh thµnh hÖ thèng Ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i
nguån trong khu vùc thÝ ®iÓm

Kh¶o s¸t hiÖn tr¹ng Qu¶n lý
chÊt th¶i r¾n t¹i khu vùc thÝ
X¸c ®inh ®iÓm thu gom tËp
kÕt trong khu vùc thùc hiÖn

ChÈn bÞ c¸c c«ng cô hç trî
TËp huÊn cho c«ng nh©n
thu gom

Gi¶i thÝch vµ b¸o c¸o víi ®¹i diÖn
Ph­êng
Gi¶i thÝch vµ b¸o c¸o víi ®¹i diÖn
QuËn
H­íng dÉn ng­êi d©n vµ hé kinh
doanh

Thùc hiÖn ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån
Gi¸m s¸t & §¸nh gi¸
G§ 3 (2008)
H×nh thµnh
M« h×nh mÉu

H×nh thµnh M« h×nh ph©n lo¹i chÊt
th¶i t¹i nguån mÉu

G§ 2: T¹i Phan Chu Trinh &
NguyÔn Du
G§ 3: T¹i Thµnh C«ng &
L¸ng H¹

Nguån: B¸o c¸o ®¸nh gi¸ m« h×nh ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i
nguån, 10/2008

37

B¶ng 2.4: TiÕn tr×nh thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng trong
giai ®o¹n 2&3

Nguån: B¸o c¸o ®¸nh gi¸ m« h×nh ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i
nguån, 10/2008
H×nh 2.5 vµ h×nh 2.6 giíi thiÖu vÒ s¬ ®å c¸c khu vùc
thùc hiÖn cña dù ¸n 3R – HN vµ vÞ trÝ cña c¸c phêng thÝ
®iÓm.

38
H×nh 2.5: S¬ ®å khu vùc thùc hiÖn dù ¸n 3R - HN
VIET NAM

Ha Noi City
Bãi chôn lấp Nam Sơn

Huyện Sóc Sơn

56 km

Tỉ lệ:
0

2

4

6

8

10

(km)

Huyện Đông Anh

Red River
Quận mới
5 Quận
District

Tu Liem District
Ha Noi Urenco
Nội thành
4 Quận

Gia Lam District

Cau Dien
Nhà máy

phân hữu cơ
Population
(x 1000)
1999
2003
Total
921
2675
3008
Urban Core
35
963
1053
Ba Dinh
9
198
221
Hoan Kiem
5
165
175
Hai Ba Trung
10
272
301
Dong Da
10
328
358
Urban Fringe
144
673
827
Tay Ho, Thanh Xuan, Cau Giay, Hoang Mai,
Long Bien
Suburban
139
343
392
Tu Liem, Thanh Tri
Rural
604
696
735
Soc Son, Dong Anh, Gia Lam
Item

Thanh Tri District

Khu vực thực hiện dự án 3R-HN

Area
(km2)

39
H×nh 2.6: VÞ trÝ c¸c phêng thÝ ®iÓm

Thành
C«ng

L¸ng H¹

Phan Chu

NguyÔn Du

40
§Ó khuyÕn khÝch ngêi d©n thùc hiÖn ph©n lo¹i chÊt th¶i
t¹i nguån vµ t¹o ®iÒu kiÖn cho ngêi d©n dÔ hiÓu, dÔ nhí h¬n
vÒ hÖ thèng, c¸c thïng ®ùng chÊt th¶i víi mµu vµ logo tõng
lo¹i chÊt th¶i kh¸c nhau ®îc chuÈn bÞ vµ ph©n ph¸t tíi tõng
hé gia ®×nh. Nh»m môc ®Ých n©ng cao hiÖu qu¶ thu gom,
m« h×nh ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån còng giíi thiÖu hÖ
thèng ®iÓm ®æ chÊt th¶i tËp kÕt vµ thêi gian ®æ chÊt th¶i
cè ®Þnh. §èi víi khu vùc réng, ban qu¶n lý dù ¸n tiÕn hµnh
thu gom theo h×nh thøc ®Æt thïng 240 (lÝt) t¹i ®iÓm thu
gom. Ngêi d©n ®em chÊt th¶i ®· ph©n lo¹i ®æ vµo ®óng
thïng ®ùng chÊt th¶i theo ®óng thêi gian quy ®Þnh. HÖ
thèng ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån t¹i khu vùc thÝ ®iÓm cã
kh«ng gian réng ®îc cô thÓ hãa trong b¶ng 2.8.

41
B¶ng 2.4: HÖ thèng ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån khu
vùc thÝ ®iÓm
Lo¹i

TT

Môc

ChÊt th¶i h÷u

Hoa, rau, qu¶,
thøc ¨n thõa, b·
chÌ, cµ phª, l¸
c©y, c©y th©n
cá...

ChÊt th¶i v« c¬

ChÊt th¶i t¸i chÕ

1

C¸c
thµnh
phÇn
chÝnh

2

Thïng r¸c
hé gia
®×nh

Thïng r¸c mµu
xanh l¸ c©y víi
rä läc chÊt láng
(3 líp)

3

Thïng thu
gom tËp
kÕt

Thïng mµu xanh
l¸ c©y – 240 lÝt

4

Thêi gian
Tõ 18h00 tíi
®æ chÊt
20h30
th¶i
Ngµy
®æ chÊt
Hµng ngµy
Hµng ngµy
th¶i
§iÓm thu T¹i ®iÓm thu gom tËp kÕt ®Æt thïng thu gom mµu
gom tËp xanh vµ mµu da cam. Sè lîng thïng thu gom t¹i mçi
kÕt
®iÓm phô thuéc vµo sè lîng d©n t¹i ®iÓm ®ã. Ngêi
d©n mang thïng r¸c hé gia ®×nh tíi ®iÓm thu gom tËp
kÕt vµ ®æ vµo 2 thïng thu gom riªng biÖt.

5

6

X¬ng, cµnh c©y,
vá sß, hÕn, sµnh
sø, v¶i, than tæ
ong, mÉu thuèc
l¸, t· bØm...

GiÊy (T¹p chÝ,
giÊy b¸o, s¸ch vë,
b×a...), kim lo¹i
(s¾t, nh«m,
®ång...), c¸c lo¹i
nhùa
Thïng r¸c mµu da Phô thuéc vµo
cam (2 líp)
tõng hé gia
®×nh, hä cã thÓ
®Ó chÊt th¶i t¸i
chÕ trong tói
nilon hoÆc bªn
c¹nh thïng r¸c hé
gia ®×nh
Thïng mµu da
Ngêi d©n cã thÓ
cam – 240 lÝt
gi÷ l¹i ®Ó b¸n
cho ngêi thu gom
®ång n¸t, cöa
hµng thu mua
®ång n¸t hoÆc
®a trùc tiÕp tíi
c«ng nh©n thu
gom t¹i ®iÓm
thu gom tËp kÕt
Tõ 18h00 tíi
20h30

42
TT

Lo¹i

ChÊt th¶i h÷u
ChÊt th¶i v« c¬
ChÊt th¶i t¸i chÕ

§iÓm tËp Mét vµi ®iÓm tËp kÕt thïng ®îc lùa chän trong ®Þa bµn
kÕt thïng phêng vµ mçi ®iÓm tËp kÕt cã thÓ chøa ®îc 4 – 10
thïng. C«ng nh©n thu gom di chuyÓn thïng thu gom tËp
kÕt tõ ®iÓm tËp kÕt tíi ®Æt t¹i ®iÓm thu gom tríc giê
thu gom vµ cÊt thïng trë l¹i ®iÓm tËp kÕt sau giê thu
gom.
Môc

7

Tuy nhiªn ®èi víi c¸c vïng ngâ s©u vµ hÑp th× cã ®iÓm
kh¸c biÖt ë kh©u thu gom. NÕu ®Æt thïng thu gom t¹i c¸c
ngâ s©u vµ hÑp th× viÖc di chuyÓn thïng thu gom tíi vÞ trÝ
tËp kÕt sÏ rÊt khã kh¨n. V× thÕ thay v× ®Æt thïng thu gom
t¹i ®iÓm thu gom cè ®Þnh, ban qu¶n lý dù ¸n quyÕt ®Þnh
dïng xe thu gom nhá cã s¬n mµu vµ logo híng dÉn ph©n lo¹i
chÊt th¶i theo giê quy ®Þnh ®Ó thu gom chÊt th¶i r¾n sinh
ho¹t. Chi tiÕt ®îc nªu trong b¶ng 2.9
B¶ng 2.5: Kh¸i qu¸t vÒ hÖ thèng ®èi víi khu vùc ngâ
nhá vµ s©u
Lo¹i chÊt th¶i
Môc
Thïng thu gom

ChÊt th¶i h÷u

ChÊt th¶i v« c¬

Ghi chó

Xe thu gom s¬n

Xe thu gom s¬n

Bëi v× nh÷ng khu

mµu xanh hoÆc

mµu vµng hoÆc

vùc nµy ngâ rÊt

g¾n b¶ng híng

g¾n b¶ng híng

hÑp vµ s©u nªn

dÉn chÊt th¶i

dÉn chÊt th¶i v«

phï hîp nhÊt lµ sö

h÷u c¬ mµu

c¬ mµu vµng

xanh

dông xe gom víi
thÓ tÝch lín h¬n
thïng thu gom
240 lÝt vµ còng

Thêi gian thu gom

Tõ 18h00 – 20h30
xe gom ®Õn trùc
tiÕp tõng ngâ nhá
®Ó cho c¸c hé gia
®×nh ®æ chÊt

Tõ 18h00 – 20h30
xe gom ®Õn trùc
tiÕp tõng ngâ nhá
®Ó cho c¸c hé gia
®×nh ®æ chÊt

dÔ di chuyÓn h¬n
Hai xe gom lu«n
lu«n ®i cïng
nhau, mét xe thu
chÊt th¶i h÷u c¬
vµ mét xe thu

43
th¶i

Ngµy thu gom

th¶i

H»ng ngµy

chÊt th¶i v« c¬

H»ng ngµy

Nguån: 3R – HN
Song song víi c¸c ho¹t ®éng nµy, Ban qu¶n lý dù ¸n cßn
tæ chøc c¸c ho¹t ®éng, phong trµo nh»m n©ng cao nhËn
thøc céng ®ång vÒ c¸c vÊn ®Ò m«i trêng nãi chung vµ ph©n
lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån nãi riªng.
2.3.1. Dù ¸n 3R – HN t¹i phêng Phan Chu Trinh
2.3.1.1. §Æc ®iÓm tù nhiªn, kinh tÕ – x· héi cña phêng Phan
Chu Trinh
N¨m 2003, phêng Phan Chu Trinh ®îc URENCO chän thÝ
®iÓm ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån. Theo dù ¸n nµy hµng ngµy
mçi hé gia ®×nh sÏ ®îc ph¸t hai tói nilon ®Ó ®ùng hai lo¹i chÊt
th¶i: h÷u c¬ vµ v« c¬. Tuy nhiªn trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn
URENCO gÆp ph¶i vÊn ®Ò vÒ viÖc cÊp ph¸t tói nilon hµng
ngµy vµ chi phÝ båi dìng c¸c tæ trëng tæ d©n phè ®Ó ®«n
®èc ngêi d©n ph©n lo¹i chÊt th¶i. Nh vËy ngêi d©n phêng
Phan Chu Trinh ®· sím biÕt ®Õn kh¸i niÖm ph©n lo¹i chÊt th¶i
vµ b¾t ®Çu cã thãi quen ph©n lo¹i chÊt th¶i. §Õn n¨m 2007,
phêng Phan Chu Trinh ®îc chän ®Ó thÝ ®iÓm m« h×nh ph©n
lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån theo dù ¸n 3R – HN. Phan Chu Trinh ®îc
®¸nh gi¸ lµ phêng thµnh c«ng nhÊt trong 4 phêng thÝ ®iÓm.
§©y lµ phêng cã tr×nh ®é d©n trÝ t¬ng ®èi cao, ý thøc ngêi
d©n cña phêng còng cao h¬n 3 phêng cßn l¹i. Theo ban qu¶n
lý dù ¸n 3R – HN, phêng Phan Chu Trinh cã vÞ trÝ kh¸ thuËn lîi.
Trªn ®Þa bµn phêng hÇu nh ®Òu lµ tuyÕn phè chÝnh rÊt thuËn
tiÖn cho viÖc ®Æt c¸c thïng thu gom, thuËn lîi cho c«ng t¸c tËp

44
kÕt thu gom, tËp kÕt c¸c thïng r¸c.
B¶ng 2.6: Mét sè ®Æc ®iÓm phêng Phan Chu Trinh
T
T
1
2
3
4
5
6
7

Môc

Phan Chu Trinh

VÞ trÝ
DiÖn tÝch
D©n sè (n¨m 2007)
Sè hé d©n
Sè tæ d©n phè
Sè côm d©n c
Khèi lîng chÊt th¶i trung
b×nh
8 XÝ nghiÖp M«i trêng – §«
thÞ chÞu tr¸ch nhiÖm
9 Sè lîng c«ng nh©n thu
gom trªn ®Þa bµn
1
0

XÝ nghiÖp MT§T sè 2
26 c«ng nh©n
 HÇu hÕt lµ ®êng phè lín, xe t¶i
cã thÓ dÔ dµng tiÕp cËn
 Cã 3 ngâ tuy nhiªn kh«ng qu¸ nhá
vµ s©u
 HÌ phè réng
 Nhµ riªng vµ khu tËp thÓ cao
tÇng
 NhiÒu v¨n phßng, c¬ quan

§êng phè

1
1 D¹ng nhµ ë
1
2

QuËn Hoµn KiÕm
0,41 km2
8.224 ngêi
~1.900 hé
29 tæ
10 côm
9 tÊn/ngµy

 Cöa hµng kinh doanh ¨n uèng
vØa hÌ thêng tËp trung trªn mét
sè tuyÕn phè nh: Phan Huy Chó,
Hµm Long
Hai Chî t¹m t¹i phè NguyÔn Kh¾c
CÇn vµ ngâ Phan Chu Trinh
Nguån: URENCO, 10/2008

C¸c c¬ së kinh doanh
bu«n b¸n
1 Chî
3

2.3.1.2. Qu¸ tr×nh triÓn khai dù ¸n 3R
Tõ th¸ng 6/2007, c¸c hé gia ®×nh trªn ®Þa bµn phêng
Phan Chu Trinh ®· ®îc híng dÉn ph©n lo¹i chÊt th¶i thµnh 2
lo¹i ngay t¹i nhµ. Kho¶ng 1.900 hé d©n t¹i phêng Phan Chu

45
Trinh ®îc chän thÝ ®iÓm ph©n lo¹i chÊt th¶i. Tíi ngµy
1/7/2007 dù ¸n ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån 3R – HN chÝnh
thøc bíc vµo giai ®o¹n triÓn khai thùc tÕ trªn ®Þa bµn phêng
Phan Chu Trinh. Theo ®ã chÊt th¶i ®îc ph©n thµnh 3 lo¹i:
 ChÊt th¶i h÷u c¬ (c¸c lo¹i rau, cñ, qu¶, vá hoa qu¶,
thøc ¨n thõa...)

ChÊt th¶i v« c¬ (than tæ ong, pin, bãng ®Ìn, tói
nilon...).

ChÊt th¶i t¸i chÕ (b¸o, t¹p chÝ, giÊy v¨n phßng, vá ®å
hép…)

XÝ nghiÖp MT§T sè 2 vµ c¸c céng t¸c viªn 3R ®· phèi kÕt
hîp víi UBND phêng Phan Chu Trinh ®Ó híng dÉn ngêi d©n
c¸ch ph©n lo¹i chÊt th¶i, tæ chøc kiÓm tra, gi¸m s¸t viÖc
ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån. C¸c ho¹t ®éng nµy cô thÓ nh
sau:
B¶ng 2.7: C¸c ho¹t ®éng ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån
®· thùc hiÖn

46

Nguồn: URENCO, 10/2008
XÝ nghiÖp MTDT sè 2 – URENCO cã tr¸ch nhiÖm tËp
huÊn cho c«ng nh©n thu gom tiÕp tôc ®îc tæ chøc thêng
xuyªn. Song song víi viÖc tËp huÊn, nh¾c nhë c«ng nh©n, ®·
cö mét c¸n bé thêng xuyªn kiÓm tra, gi¸m s¸t ho¹t ®éng cña
c«ng nh©n thËm chÝ lµ xö ph¹t nghiªm nÕu vi ph¹m. ViÖc híng dÉn vµ nh¾c nhë ngêi d©n ®îc thùc hiÖn hµng ngµy bëi
c«ng nh©n thu gom t¹i c¸c ®iÓm thu gom tËp kÕt. T¹i mét sè
tæ d©n phè, Céng t¸c viªn 3R rÊt nhiÖt t×nh chÝnh v× vËy
mµ c¸c th«ng tin vÒ 3R vµ ph©n lo¹i ch¶i t¹i nguån ®· ®îc
truyÒn t¶i tíi ngêi d©n trong c¸c buæi häp tæ d©n phè, côm
d©n c. §iÓn h×nh lµ héi phô n÷, tæ trëng tæ d©n phè phèi
kÕt hîp víi t×nh nguyÖn viªn 3R ®Ó tæ chøc trß ch¬i cho trÎ
em trong dÞp nghØ hÌ th¸ng 6, 7 vµ th¸ng 8. Ngoµi ra, §éi

47
tuyªn truyÒn 3R lu ®éng còng kÕt hîp víi c¸c c¸n bé c¬ së
®Ó tæ chøc tuyªn truyÒn, tr×nh chiÕu phim vµ c¸c th«ng tin
cËp nhËt tíi ngêi d©n… ®Ó thóc ®Èy tinh thÇn 3R trong lßng
ngêi d©n. Thªm vµo ®ã, dùa trªn c¸c kÕt qu¶ cña c¸c cuéc
kiÓm tra, hÖ thèng loa ph¸t thanh phêng còng ph¸t thanh c¸c
th«ng tin nµy hµng tuÇn.
Ban ®Çu, dù ¸n thùc hiÖn thu gom chÊt th¶i trong kho¶ng
thêi gian tõ 18h00 – 20h30 h»ng ngµy ®èi víi chÊt th¶i h÷u
c¬ vµ tõ 18h00 – 20h30 trong 4 ngµy/tuÇn (thø 3,5,7 vµ chñ
nhËt) ®èi víi chÊt th¶i v« c¬. Sau mét thêi gian thùc hiÖn ban
qu¶n lý dù ¸n nhËn thÊy thêi gian thu gom c¸ch nhËt ®èi víi
chÊt th¶i v« v¬ cã nhiÒu ®iÒu bÊt hîp lý: Ngêi d©n kh«ng
quen chøa chÊt th¶i trong nhµ; khèi lîng r¸c mçi gia ®×nh,
mçi ngµy lµ kh¸c nhau, mét sè hé gia ®×nh kh«ng nhí lÞch
thu gom chÊt th¶i v« c¬… Nªn ®· ®iÒu chØnh thêi gian thu
gom hµng ngµy ®èi víi chÊt th¶i v« c¬. Ngêi d©n ®îc ph¸t
hai thïng ®ùng chÊt th¶i mµu xanh, mµu da cam. Thïng mµu
xanh l¸ c©y cã rä läc chÊt láng ®Ó ®ùng chÊt th¶i h÷u c¬
vµ thïng mµu da cam ®Ó ®ùng chÊt th¶i v« c¬. Rä läc chÊt
láng sÏ gióp cho c¸c chÊt h÷u c¬ ®îc kh« r¸o, s¹ch sÏ, níc sau
khi ®îc t¸ch cã thÓ xö lý b»ng c¸ch ®æ vµo bån cÇu hoÆc
hÖ thèng cèng cña gia ®×nh. ChÊt th¶i t¸i chÕ ®îc t¸ch
riªng, gia ®×nh cã thÓ b¸n cho ngêi thu gom phÕ liÖu hoÆc
®a trùc tiÕp cho c«ng nh©n vÖ sinh m«i trêng khi ®i thu
gom.
Víi môc tiªu gi¶m thiÓu lîng chÊt th¶i v« c¬ th¶i vµo m«i
trêng, chiÕn dÞch khuyÕn khÝch sö dông tói c¸ nh©n ®i chî
thay v× tói nilon – vèn lµ chÊt th¶i v« c¬ khã tiªu hñy, còng lµ

48
mét tiªu ®iÓm næi bËt cña dù ¸n 3R. Víi viÖc ph©n ph¸t
1.900 tói ®i chî ®Õn 1.900 hé gia ®×nh trong ®Þa bµn phêng, kÌm theo nh÷ng th«ng tin tuyªn truyÒn trùc tiÕp, 3R –
HN hy väng sÏ dÇn thay ®æi ®îc thãi quen sö dông tói nilon
cña ngêi d©n.
Ngoµi c¸c thïng chÊt th¶i giao cho mçi gia ®×nh, trªn
®Þa bµn phêng Phan Chu Trinh sÏ cã 38 ®iÓm thu gom chÊt
th¶i, tËp kÕt chÊt th¶i, b¶o ®¶m mçi tæ d©n phè ®Òu cã
®iÓm thu gom, thêng mçi tæ d©n phè sÏ cã kho¶ng 1 – 2
®iÓm ®Æt thïng chÊt th¶i thu gom tËp kÕt.
T¹i c¸c ®iÓm nµy ®îc bè trÝ hai lo¹i thïng ®ùng chÊt th¶i
240 lÝt mµu xanh l¸ c©y vµ mµu da cam. C«ng nh©n vÖ sinh
m«i trêng còng thu gom hµng ngµy ®èi víi chÊt th¶i h÷u c¬
vµ chÊt th¶i v« c¬. §Æc biÖt, thêi gian thu gom sÏ ®îc kÐo dµi
tõ 18h00 – 20h30, rÊt thuËn tiÖn cho ngêi d©n. Ngoµi ra, ngêi d©n còng ®îc khuyÕn khÝch sö dông c¸c tói t¸i chÕ vµ tói
sinh th¸i thay cho viÖc dïng tói nilon khi ®i chî. T¹i c¸c khu
vùc cã nhiÒu chî cãc, nhµ hµng còng ®îc l¾p ®Æt thªm c¸c
thïng chÊt th¶i vµo buæi s¸ng.
Sau khi ph©n lo¹i, chÊt th¶i h÷u c¬ ®îc thu gom riªng
biÖt vµ trë ®Õn nhµ m¸y ®Ó s¶n xuÊt ph©n vi sinh phôc vô
n«ng nghiÖp thay v× mang ®i ch«n lÊp t¹i b·i ch«n lÊp Nam
S¬n. ChÊt th¶i t¸i chÕ sau khi ph©n lo¹i ®îc b¸n cho ngêi
thu mua ®ång n¸t. Th«ng qua ho¹t ®éng nµy, mét phÇn lîng
r¸c sÏ ®îc gi¶m thiÓu, kh«ng ph¶i mang ®i ch«n lÊp n÷a mµ
thay vµo ®ã sÏ ®îc t¸i chÕ l¹i t¹i c¸c lµng nghÒ, chØ cã phÇn
chÊt th¶i v« c¬ míi ®îc ®em ®i ch«n lÊp t¹i b·i r¸c. Trªn
thùc tÕ, ho¹t ®éng t¸i chÕ nµy ®· tån t¹i tõ l©u trong céng

49
®ång vµ ®· trë thµnh mét thãi quen cña ngêi d©n. §©y còng
lµ lý do t¹i sao mµ m« h×nh kh«ng bao gåm dÞch vô thu gom
lo¹i r¸c t¸i chÕ nµy mµ chØ thu gom r¸c h÷u c¬ vµ r¸c v« c¬.
ChÊt th¶i v« c¬ ®îc chuyÓn ®Õn b·i ch«n lÊp hîp vÖ sinh
®Ó xö lý. Nh vËy, phÇn lín chÊt th¶i ®îc quay vßng nh mét
nguån tµi nguyªn, võa tiÕt kiÖm, võa gi¶m møc ®é « nhiÔm
m«i trêng.
Ban qu¶n lý dù ¸n phèi kÕt hîp víi UBND c¸c phêng híng
dÉn nh©n d©n c¸ch ph©n lo¹i chÊt th¶i ®óng c¸ch. §ång thêi
tæ chøc c¸c ®oµn tham quan tíi nhµ m¸y ph©n h÷u c¬ CÇu
DiÔn.
Trong th¸ng 12/2007, Ban Qu¶n lý Dù ¸n kÕt hîp víi XÝ
nghiÖp MT§T Sè 2 vµ Sè 3 tæ chøc mét cuéc thi víi tªn gäi:
“KiÓm tra th©n thiÖn” (híng dÉn ngêi d©n ph©n lo¹i chÊt
th¶i ®óng c¸ch) cho c«ng nh©n thu gom, l¸i xe, phô xe thu
gom chÊt th¶i t¹i hai phêng thÝ ®iÓm Phan Chu Trinh vµ
NguyÔn Du. Môc ®Ých cña cuéc thi nh»m gióp c«ng nh©n
URENCO cã nhËn thøc râ rµng vÒ hÖ thèng ph©n lo¹i chÊt
th¶i t¹i nguån vµ ho¹t ®éng “KiÓm tra th©n thiÖn”. §ång thêi,
cuéc thi còng gióp c«ng nh©n thu gom n¾m râ h¬n quy
tr×nh kü thuËt, tr¸ch nhiÖm cña m×nh vµ t¨ng cêng c¸c kÜ
n¨ng phôc vô trong ngµnh dÞch vô thu gom chÊt th¶i.
Theo Ban Qu¶n lý dù ¸n, c¸c ý tëng trong cuéc thi sÏ ®îc
tæng hîp vµ biªn tËp thµnh Cuèn s¸ch híng dÉn “KiÓm tra
th©n thiÖn” cho c«ng nh©n thu gom cña hai phêng Thµnh
C«ng vµ L¸ng H¹.
Th¸ng 01/2008, Ban Qu¶n lý Dù ¸n phèi hîp víi UBND c¸c
phêng tæ chøc cuéc häp “S¬ kÕt s¸u th¸ng thùc hiÖn 3R” t¹i

50
hai phêng Phan Chu Trinh vµ NguyÔn Du. Cuéc häp nµy ®·
tæng kÕt l¹i kÕt qu¶ c¸c ho¹t ®éng mµ Ban Qu¶n lý vµ céng
®ång d©n c hai phêng ®· thùc hiÖn trong s¸u th¸ng võa qua,
®ång thêi, biÓu d¬ng mét sè g¬ng tiªu biÓu trong qu¸ tr×nh
thùc hiÖn. Ngoµi ra, cuéc häp nh»m môc ®Ých th¶o luËn, ®a
ra c¸c ý kiÕn ®Ó cñng cè vai trß cña céng ®ång trong viÖc
t¨ng hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån nãi
riªng vµ c¸c ho¹t ®éng m«i trêng nãi chung. Sau cuéc häp s¬
kÕt s¸u th¸ng, tÊt c¶ c¸c thµnh viªn ®Òu nhËn thÊy r»ng ®Ó
duy tr× hÖ thèng vµ c¶i thiÖn t×nh h×nh th× viÖc thµnh lËp
mét ®éi kiÓm tra, gi¸m s¸t thêng xuyªn lµ v« cïng cÇn thiÕt. Díi
sù chØ ®¹o cña UBND phêng; c¸n bé phêng, ®¹i diÖn cña tæ
d©n phè, héi phô n÷ phèi kÕt hîp víi XÝ nghiÖp MTDT sè 2 thay
phiªn nhau thùc hiÖn kiÓm tra x¸c suÊt t×nh h×nh ph©n lo¹i
vµ vÖ sinh vµo thø 6 hµng tuÇn. Trong qu¸ tr×nh kiÓm tra, ®éi
kiÓm tra còng sö dông biªn b¶n kiÓm tra ®Ó ghi l¹i c¸c th«ng
tin. Nh÷ng th«ng tin nµy ®îc ph¸t thanh trªn loa phêng ®Ó
biÓu d¬ng c¸c tæ tèt vµ nh¾c nhë, phª b×nh c¸ nh©n, tæ cha
tèt. §ång thêi, nh÷ng kÕt qu¶ nµy ®îc sö dông ®Ó ®¸nh gi¸ thi
®ua c¸c tæ d©n phè, c¸c côm d©n c.
H×nh 2.7: KiÓm tra, Gi¸m s¸t thùc hiÖn ph©n lo¹i chÊt
th¶i t¹i phêng Phan Chu Trinh

51

Biªn b¶n kiÓm tra

KiÓm tra hµng tuÇn

Nguồn: URENCO, 10/2008
Phan Chu Trinh lµ phêng thùc hiÖn m« h×nh ph©n lo¹i
chÊt th¶i t¹i hé gia ®×nh ®Çu tiªn cña dù ¸n 3R. Sau mét
n¨m thùc hiÖn, Thµnh C«ng vµ L¸ng H¹ còng thùc hiÖn.
ChÝnh v× vËy, viÖc truyÒn t¶i kinh nghiÖm cho c¸c phêng
thùc hiÖn sau lµ v« cïng cÇn thiÕt. t¹i phêng Phan Chu Trinh,
Héi trëng héi phô n÷ phêng rÊt nhiÖt t×nh vµ chñ ®éng s¸ng
t¹o ®a ra c¸c ý tëng ®Ó c¶i thiÖn t×nh h×nh thóc ®Èy ho¹t
®éng 3R. ChÝnh v× vËy, tríc khi thùc hiÖn t¹i Thµnh C«ng
(15/7/2008) vµ L¸ng H¹ (15/8/2008), Bµ ®· ®îc mêi tíi ®Ó giíi
thiÖu c¸c ho¹t ®éng cña c¸c céng t¸c viªn 3R trªn ®Þa bµn
phêng Phan Chu Trinh còng nh truyÒn ®¹t nh÷ng kinh
nghiÖm trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn cho phêng Thµnh C«ng vµ
L¸ng H¹. Cßn víi xÝ nghiÖp 2 cö nh÷ng giái sang híng dÉn t¹i
Thµnh C«ng trong 10 ngµy ®Çu thùc hiÖn vµ t¹i L¸ng H¹ trong
hai tuÇn ®Çu. §©y lµ mét c¬ héi tèt ®Ó c«ng nh©n tÝch lòy
kinh nghiÖm trong c¸c ®iÒu kiÖn kh¸c nhau cña ®Þa bµn
thùc hiÖn.
Th¸ng 3/2009 ban qu¶n lý dù ¸n tæ chøc héi th¶o “Héi
®ång 3R – HN” tæng kÕt dù ¸n 3R vµ v¹ch ra ph¬ng híng
s¾p tíi ®Ó më réng dù ¸n 3R.
2.3.2. Nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®îc vµ mét sè h¹n chÕ

52
2.3.2.1. TÝnh phï hîp cña m« h×nh
Thêi gian vµ ®Þa ®iÓm thu gom
Kh«ng gièng nh hÖ thèng thu gom cò, trong hÖ thèng thu
gom míi nµy, ngêi d©n ®îc yªu cÇu ®æ r¸c theo ®óng ®Þa
®iÓm thu gom tËp kÕt vµ trong giê quy ®Þnh (tõ 18h00 ®Õn
20h30), cuéc kh¶o s¸t còng ®· thu thËp c¸c th«ng tin vÒ sù
phï hîp cña viÖc bè trÝ c¸c ®iÓm thu gom vµ giê thu gom
theo ý kiÕn cña ngêi d©n, kÕt qu¶ cô thÓ ®îc thÓ hiÖn trong
b¶ng 2.11:
B¶ng 2.8: TÝnh phï hîp vÒ thêi gian vµ ®Þa ®iÓm thu
gom
Môc
Giê quy ®Þnh
§Þa ®iÓm quy

Phan Chu Trinh

NguyÔn

C¶ hai

99%
99%

Du
94%
95%

97%
97%

®Þnh
KÕt qu¶ ®iÒu tra thùc tÕ cho thÊy 99% ngêi d©n phêng
Phan Chu Trinh ®îc hái cho r»ng thêi gian vµ ®Þa ®iÓm thu
gom lµ phï hîp. Tû lÖ nµy lµ kh¸ cao. Tuy nhiªn URENCO nªn
thêng xuyªn kh¶o s¸t, kiÓm tra vÒ thêi gian vµ ®Þa ®iÓm
thu gom chÊt th¶i t¨ng cêng tÝnh phï hîp cña m« h×nh.
G¹n chÊt láng ra khái chÊt th¶i h÷u c¬
Nh ®· ®Ò cËp viÖc g¹n chÊt láng ra khái chÊt th¶i h÷u c¬
gãp phÇn vµo viÖc ®¶m b¶o chÊt lîng ph©n h÷u c¬ còng nh
viÖc gi¶m mïi khã chÞu tõ chÊt th¶i h÷u c¬. KÕt qu¶ kh¶o s¸t
còng chØ ra r»ng cã kho¶ng 13% ngêi d©n kh«ng bao giê
thùc hiÖn viÖc nµy tríc khi ®æ r¸c h÷u c¬ vµ kho¶ng 19%
chØ thØnh tho¶ng thùc hiÖn vÊn ®Ò nµy. H×nh2.8 nªu râ tØ
lÖ chi tiÕt

53
H×nh 2.8: tû lÖ ngêi d©n g¹n chÊt láng ra khái chÊt
th¶i h÷u c¬

Tỉ lệ người dân gạn chất lỏng ra khỏi rác hữu cơ
trước khi đổ
8.8%

13.0%

19.7%

58.5%

Khôngbao giờ

Thỉnh thoảng

Hầu hết

Luôn luôn

Cã 58,5% ngêi d©n tr¶ lêi lµ hÇu hÕt trong c¸c lÇn ®æ
chÊt th¶i cã g¹n chÊt láng ra khái chÊt th¶i h÷u c¬; 19,7%
ngêi d©n lu«n lu«n g¹n chÊt láng ra khái chÊt th¶i h÷u c¬.
Tuy viÖc g¹n chÊt láng ra khái chÊt th¶i h÷u c¬ cã g©y phiÒn
phøc cho ngêi d©n nhng tû lÖ ngêi d©n thùc hiÖn viÖc nµy
còng kh¸ cao. Nh vËy cã thÕ thÊy r»ng viÖc g¹n chÊt láng ra
khái chÊt th¶i h÷u c¬ tríc khi ®æ lµ hoµn toµn kh¶ thi.
TÇn suÊt thu gom chÊt th¶i
HiÖn t¹i, URENCO ®ang cung cÊp tÇn suÊt thu gom hµng
ngµy ®èi víi c¶ 2 lo¹i r¸c: H÷u c¬ vµ V« c¬. TÇn suÊt hiÖn t¹i
nµy mang l¹i sù tiÖn lîi lín ®èi víi ngêi d©n. Tuy nhiªn, khi
tÝnh ®Õn sù bÒn v÷ng cña hÖ thèng nµy xÐt trªn khÝa c¹nh
chi phÝ thu gom th× vÊn ®Ò tÇn suÊt thu gom nµy cÇn ph¶i
®îc xem xÐt l¹i. ChÝnh v× thÕ, trong cuéc kh¶o s¸t võa råi,
ngêi d©n ®· ®îc hái vÒ kh¶ n¨ng chÊp nhËn viÖc gi¶m tÇn
suÊt thu gom chÊt th¶i. KÕt qu¶ ®îc thÓ hiÖn trong H×nh 2.9
sau ®©y. Theo ®ã, tû lÖ ngêi d©n kh«ng chÊp nhËn ®iÒu

54
nµy lµ 42,2%, tû lÖ ngêi d©n chÊp nhËn viÖc gi¶m tÇn suÊt
thu gom nhng vÉn c¶m thÊy phiÒn lµ 27,7%, cã 30% ngêi
d©n chÊp nhËn viÖc gi¶m tÇn suÊt thu gom. §iÒu nµy cã
nghÜa lµ vÉn cßn nh÷ng khã kh¨n trong viÖc ¸p dông hÖ
thèng thu gom c¸ch nhËt ®Õn ngêi d©n. V× thÕ, cÇn ph¶i
n©ng cao tuyªn truyÒn ®Õn ngêi d©n vÒ tÇm quan träng
cña ngµy thu gom kh¸c nhau. Tõ ®ã h×nh thµnh tÇn suÊt thu
gom phï hîp cho c¶ ngêi d©n vµ URENCO.
H×nh 2.9: ý kiÕn vÒ viÖc gi¶m tÇn suÊt thu gom chÊt
th¶i

Ý kiến về việc giảm tần suất thu gom rác

30.0%

42.2%

27.7%

Không chấp nhận được
Chấp nhận được nhưng thấy phiền
Chấp nhận được

KiÓm tra Th©n thiÖn
§èi víi c«ng nh©n thu gom, ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån
kh«ng chØ lµ mét kh¸i niÖm míi mÎ trong viÖc häc hái c¸ch
lµm thÕ nµo ph©n lo¹i vµ xö lý chÊt th¶i mµ cßn lµ sù míi mÎ

55
cña nh÷ng thay ®æi trong c«ng viÖc cña hä. §iÒu thay ®æi
lín nhÊt lµ trong vai trß cña hä. Trong hÖ thèng thu gom míi
nµy, c«ng nh©n thu gom ®ãng vai trß quan träng trong viÖc
híng dÉn ngêi d©n ph©n lo¹i vµ ®æ r¸c ®óng c¸ch t¹i c¸c
®iÓm thu gom tËp kÕt víi mét phong c¸ch lµm viÖc míi ®îc
gäi lµ “KiÓm tra Th©n thiÖn”. §iÒu nµy cã nghÜa lµ C«ng
nh©n thu gom sÏ ph¶i n¾m b¾t thËt râ vÒ hÖ thèng míi nµy.
Thªm vµo ®ã, nã cßn ®ßi hái hä ph¶i cã kü n¨ng tèt trong
giao tiÕp víi nh÷ng ngêi ®æ r¸c ®Ó thuyÕt phôc hä lµm theo
nh÷ng qui ®Þnh míi cña hÖ thèng.
Mét sè buæi tËp huÊn vÒ vÊn ®Ò nµy dµnh cho c«ng
nh©n ®· ®îc tæ chøc ®Ó c«ng nh©n cã thÓ hiÓu ®îc tÇm
quan träng cña vÊn ®Ò nµy còng nh t¹o c¬ héi cho hä thùc
hµnh phong c¸ch lµm viÖc míi. Tuy nhiªn, trªn thùc tÕ, mét sè
c«ng nh©n vÉn cha thùc hiÖn tèt ®iÒu nµy v× nhiÒu lý do.
Lý do phæ biÕn nhÊt lµ t©m lý e ng¹i ph¶i nãi vµ nh¾c nhë
ngêi ®æ chÊt th¶i. H×nh-3.30 chØ ra møc ®é tháa m·n cña
ngêi d©n víi viÖc híng dÉn cña c«ng nh©n thu gom.
H×nh 2.10: ý kiÕn vÒ Møc ®é Th©n thiÖn cña C«ng
nh©n Thu gom

56
Mức độ thỏa mãn về thái độ hướng dẫn của CNTG
2.3%
45.6%
52.2%

Khônghài lòng

Bình thường

Hài lòng

ChØ cã 2,3% ngêi d©n kh«ng hµi lßng víi møc ®é th©n
thiÖn cña c«ng nh©n thu gom. Tû lÖ ngêi d©n hµi lßng víi
møc ®é th©n thiÖn cña c«ng nh©n thu gom lµ 52,2%. Cã
45,6% ngêi d©n c¶m thÊy b×nh thêng vÒ th¸i ®é th©n thiÖn
cña c«ng nh©n thu gom. §iÒu nµy cã nghÜa lµ mét sè c«ng
nh©n thu gom ®· quen víi “kiÓm tra th©n thiÖn”. Tuy nhiªn
vÉn cßn tû lÖ kh¸ cao c«ng nh©n thu gom vÉn cha ®îc ngêi
d©n ®¸nh gi¸ cao vÒ møc ®é th©n thiÖn. ViÖc “kiÓm tra
th©n thiÖn lµ hoµn toµn phï hîp víi m« h×nh ph©n lo¹i chÊt
th¶i r¾n t¹i nguån. §Ó n©ng cao tÝnh phï hîp nµy URENCO
ph¶i t¨ng cêng tËp huÊn vµ c«ng t¸c kiÓm tra gi¸m s¸t ®èi víi
c«ng nh©n thu gom.
2.3.2.2. KÕt qu¶ ®¹t ®îc
Gi¶m lîng chÊt th¶i ®em ch«n lÊp
Th«ng qua ho¹t ®éng ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån, lîng
chÊt th¶i mang ®i ch«n lÊp ®îc gi¶m ®i ®¸ng kÓ. Theo ®¸nh
gi¸ cña URENCO tû lÖ chÊt th¶i ch«n lÊp gi¶m trung b×nh lµ
30 – 40%. Riªng phêng Phan Chu Trinh trung b×nh gi¶m thiÓu
®îc 2.2 tÊn chÊt th¶i h÷u c¬/ngµy t¬ng ®¬ng gi¶m ®îc
24,44% tÊn chÊt th¶i h÷u c¬/ngµy. Tríc khi thùc hiÖn 3R XÝ
nghiÖp MTDT sè 2 chØ thu gom ®îc kho¶ng 0,8 tÊn chÊt th¶i

57
h÷u c¬/ngµy t¹i c¸c chî trªn ®Þa bµn Phan Chu Trinh. Dù ¸n
®· gióp tËn dông, t¸i chÕ ®îc 1,4 tÊn chÊt th¶i h÷u c¬/ngµy
t¬ng ®¬ng víi 15,55% chÊt th¶i sinh ho¹t so víi tríc khi thùc
hiÖn 3R t¹i phêng Phan Chu Trinh. Nh vËy h»ng n¨m phêng
Phan Chu Trinh gi¶m ®îc 504 tÊn r¸c th¶i sinh ho¹t ®em ch«n
lÊp t¹i b·i r¸c Nam S¬n. Cô thÓ lîng chÊt th¶i gi¶m thiÓu t¹i
c¸c phêng thÝ ®iÓm m« h×nh 3R nh sau:
B¶ng 2.9: Lîng chÊt th¶i gi¶m thiÓu sau khi thùc hiÖn
ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i hé gia ®×nh
Phêng
Phan Chu Trinh
NguyÔn Du
Thµnh C«ng
L¸ng H¹
Tæng Céng

ChÊt th¶i h÷u c¬

Lîng chÊt th¶i

(trung b×nh –

gi¶m thiÓu

tÊn/ngµy)
2,2
2,8
4,5
3,5
13,0
Nguån URENCO 2008

(tÊn/n¨m)
792
1.008
1.620
1.260
4.680

C¶i thiÖn t×nh h×nh vÖ sinh
B»ng viÖc thiÕt lËp quy ®Þnh ®Þa ®iÓm, giê ®æ chÊt
th¶i cè ®Þnh trong hÖ thèng ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån,
®iÒu kiÖn vÖ sinh ®· ®îc c¶i thiÖn râ rÖt; lîng chÊt th¶i x¶
th¶i ra vØa hÌ, lßng ®êng gi¶m ®¸ng kÓ. Ngoµi ra dùa vµo sè
lîng xe thu gom còng nhËn thÊy r»ng lîng chÊt th¶i x¶ ra vØa
hÌ, lßng ®êng còng gi¶m ®i ®¸ng kÓ so víi thêi gian tríc khi
thùc hiÖn ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån.
Theo b¸o c¸o ®¸nh gi¸ m« h×nh thÝ ®iÓm ph©n lo¹i chÊt
th¶i t¹i nguån cña URENCO th¸ng 10/2008 vÒ sè xe thu gom
ngêi ta nhËn thÊy r»ng dù ¸n gãp phÇn gi¶m thiÓu 46 – 60%
lîng chÊt th¶i ®æ ra vØa hÌ, lßng ®êng.

58
H×nh 2.11: §iÒu kiÖn vÖ sinh m«i trêng so víi tríc khi
thùc hiÖn dù ¸n

82%

ND

92%

P CT

0%

17%

20%

Sạch hơn

40%

7%

60%

Vẫn thế

80%

1%

1%

100%

Bẩn hơn

Khi ®îc hái vÒ ®iÒu kiÖn vÖ sinh m«i trêng t¹i ®Þa bµn
thÝ ®iÓm so víi tríc khi thùc hiÖn dù ¸n th× cã 92% ngêi d©n
phêng Phan Chu Trinh cho r»ng ®iÒu kiÖn vÖ sinh m«i trêng
s¹ch h¬n, 7% cho r»ng vÉn thÕ vµ 1% cho r»ng ®iÒu kiÖn vÖ
sinh m«i trêng trë nªn bÈn h¬n so víi tríc khi thùc hiÖn dù ¸n.
KÕt qu¶ kh¶o s¸t t¹i phêng NguyÔn Du lµ 82% cho r»ng ®iÒu
kiÖn vÖ sinh m«i trêng t¹i phêng s¹ch h¬n, 17% ®¸nh gi¸
®iÒu kiÖn vÖ sinh m«i trêng kh«ng cã c¶i thiÖn vµ 1% ngêi
d©n cho r»ng ®iÒu kiÖn vÖ sinh m«i trêng cã bÈn ®i. Nh
vËy, tû lÖ ngêi d©n cho r»ng ®iÒu kiÖn vÖ sinh m«i trêng
khu vùc thÝ ®iÓm s¹ch h¬n lóc tríc lµ kh¸ cao. §iÒu nµy cã
nghÜa lµ dù ¸n gãp phÇn ®¸ng kÓ trong viÖc c¶i thiÖn ®iÒu
kiÖn vÖ sinh m«i trêng. VÉn cßn tû lÖ nhá ngêi d©n cho r»ng
®iÒu kiÖn vÖ sinh m«i trêng bÈn ®i. Tuy tû lÖ nµy kh«ng cao
nhng URENCO vµ UBND phêng còng nªn xem xÐt kü nh»m
n©ng cao kh¶ n¨ng qu¶n lý vµ thu gom chÊt th¶i cña m×nh.
Gi¶m g¸nh nÆng cho c«ng nh©n thu gom
Trong hÖ thèng míi nµy, cã mét thay ®æi quan träng
trong quy tr×nh kü thuËt cña c«ng nh©n thu gom. Hä trë

59
thµnh ngêi híng dÉn ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån chÝnh v×
vËy mµ th¸i ®é cña ngêi c«ng nh©n trong quan hÖ víi ®èi tîng x¶ chÊt th¶i ®ãng vai trß ®Æc biÖt quan träng gióp hä
dÔ dµng hay khã kh¨n trong qu¸ tr×nh lµm viÖc. Tuy sè lîng
c«ng nh©n quÐt dän, thu gom t¹i phêng kh«ng ®æi (26 ngêi), sè ca lµm viÖc kh«ng ®æi nhng thêi gian lµm viÖc cña
c«ng nh©n t¹i phêng Phan Chu Trinh cã gi¶m.
N©ng cao nhËn thøc cña ngêi d©n
Dù ¸n bíc ®Çu cung cÊp cho céng ®ång kh¸i niÖm 3R.
H×nh thµnh cho ngêi d©n thãi quen ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i
nguån, vøt r¸c ®óng n¬i quy ®Þnh.
Theo kÕt qu¶ kh¶o s¸t cña URENCO, nhËn thøc cña ngêi
d©n vÒ 3R th× cã 52,1% ngêi ®îc pháng vÊn biÕt râ vÒ
thuËt ng÷ 3R (cã nghÜa lµ gi¶m thiÓu – t¸i sö dông – t¸i chÕ);
30,9% nãi r»ng hä ®· nghe vÒ 3R; chØ cã 17% lµ cha nghe
vÒ 3R.
VÒ viÖc ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån cã 74,8% ngêi ®îc
pháng vÊn tr¶ lêi biÕt ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån, ®Æc biÖt
cã 48,5% tæng sè hä biÕt râ vÒ ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån;
47,4% ngêi tham gia pháng vÊn biÕt vÒ tói Eco – bag (tói sinh
th¸i); 34,7% biÕt vÒ ph©n h÷u c¬ sinh häc CÇu DiÔn mÆc dï
ph©n h÷u c¬ vÉn cha quen thuéc víi cuéc sèng hµng ngµy
cña hä.
2.3.2.3. H¹n chÕ
ChÊt lîng ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån cha tèt
ChÊt lîng ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån lµ mét trong
nh÷ng yÕu tè quan träng nhÊt gãp phÇn vµo viÖc ®¶m b¶o
chÊt lîng ph©n h÷u c¬ còng nh tØ lÖ gi¶m thiÓu chÊt th¶i

60
ch«n lÊp. KÕt qu¶ kh¶o s¸t th¸ng 8/2008, ®· x¸c ®Þnh ®îc tØ
lÖ ph©n lo¹i ®óng tõ ngêi d©n trªn ®Þa bµn thùc hiÖn thÝ
®iÓm cha thùc sù cao, ®Æc biÖt lµ r¸c h÷u c¬ lÉn trong r¸c
v« c¬. Chi tiÕt ®îc nªu trong b¶ng 15:

61
B¶ng 2.10: TØ lÖ ph©n lo¹i ®óng cña ngêi d©n (®¬n
vÞ: %)
Lo¹i thïng

Phan Chu

NguyÔn

C¶ hai

Thïng h÷u

ChÊt th¶i h÷u

Trinh
71,0

Du
75,4

73,2


ChÊt th¶i v« c¬
ChÊt th¶i t¸i

21,0
8,0

21,1
3,4

21,1
5,7

71,0
39,9

75,4
44,3

73,2
42,1

49,4
10,7

51,0
4,7

50,2
7,7

49,4

51,0

50,2

chÕ
Tû lÖ ph©n lo¹i ®óng
Thïng v«
ChÊt th¶i h÷u


ChÊt th¶i v« c¬
ChÊt th¶i t¸i

chÕ
Tû lÖ ph©n lo¹i ®óng

Theo kÕt qu¶ ®iÒu tra trªn chóng ta nhËn thÊy r»ng, trªn
®Þa bµn phêng Phan Chu Trinh 39,9% r¸c h÷u c¬ vÉn cßn
n»m lÉn trong lîng r¸c v« c¬ mang ®i ch«n lÊp. Nh vËy, tØ lÖ
gi¶m thiÓu r¸c ch«n lÊp vÉn cßn cã thÓ t¨ng h¬n n÷a nÕu
nh tØ lÖ ph©n lo¹i ®óng ®îc n©ng cao. V× vËy, viÖc tËp
trung tuyªn truyÒn vµ nh¾c nhë ngêi d©n h¬n n÷a trong
viÖc thùc hiÖn ph©n lo¹i r¸c t¹i nguån trong thêi gian tíi ®©y
lµ v« cïng cÇn thiÕt.
B¶ng 2.11: KÕt qu¶ kh¶o s¸t lîng chÊt th¶i ch«n lÊp
gi¶m thiÓu b»ng c©n thùc tÕ (tÊn/ngµy)
Ngµy

24/9/20

Phan Chu Trinh
ChÊt
ChÊt
Tû lÖ

NguyÔn Du
ChÊt
ChÊt
Tû lÖ

Trung b×nh c¶ hai
ChÊt
ChÊt
Tû lÖ

th¶i

th¶i v«

gi¶m

th¶i

th¶i v«

gi¶m

th¶i

th¶i v«

gi¶m

h÷u c¬
2,580


Háng

-

h÷u c¬
1,350


7,480

15,3

h÷u c¬
3,930


-

-

62
08
25/9/20

2,730

xe
5,600

32,8

1,450

7,800

%
15,7

4,180

13,400

23,8

08
26/9/20

3,250

8,120

%
28,6

2,040

8,100

%
20,1

5,290

16,220

%
24,6

1,590

8,400

%
15,9

3,480

15,900

%
18,0

1,608

7,945

%
16,7

4,220

15,173

%
22,1

08
27/9/20

1,890

7,500

%
20,1

08
Trung

2,623

7,073

%
27,3

b×nh

%

%

%

Qua sè liÖu tÝnh to¸n dùa trªn khèi lîng ®o thùc tÕ b»ng
c©n ®iÖn tö t¹i c¸c khu xö lý cho thÊy tØ lÖ gi¶m thiÓu chÊt
th¶i h÷u c¬ cha cao. T¹i phêng Phan Chu Trinh míi chØ ®¹t
27,2%, phêng NguyÔn Du lµ: 22,1%.
C«ng t¸c thu gom
ViÖc thu gom vÉn cha triÖt ®Ó. Xe thu gom vÉn cha tiÕn
hµnh thu gom t¹i mét sè ngâ hÑp. §iÒu nµy lµm t¨ng khèi lîng
c«ng viÖc cña c«ng nh©n vËn chuyÓn r¸c tíi n¬i tËp kÕt r¸c.
Qu¶n lý
Ban qu¶n lý dù ¸n vÉn cha qu¸n triÖt ®îc t×nh h×nh bíi,
nhÆt r¸c ë c¸c thïng ®ùng r¸c t¹i ®iÓm tËp kÕt thu gom chÊt
th¶i ®· ph©n lo¹i. ë nhiÒu ®Þa ®iÓm tËp kÕt chÊt th¶i sau
khi ®îc ph©n lo¹i bÞ nh÷ng ngêi nhÆt r¸c bíi r¸c vµ lµm lÉn
lén chÊt th¶i v« c¬ sang thïng ®ùng chÊt th¶i h÷u c¬. Bªn
c¹nh ®ã c«ng t¸c gi¸m s¸t, kiÓm tra viÖc ph©n lo¹i chÊt th¶i
t¹i nguån cha ®¹t hiÖu qu¶. Dù ¸n míi chØ tiÕn hµnh tuyªn
truyÒn, híng dÉn c¸c hé gia ®Þnh trªn ®Þa bµn phêng, cha
tiÕn hµnh víi c¬ së s¶n xuÊt kinh doanh, doanh nghiÖp.
VÊn ®Ò níc r¸c
HiÖn t¹i, viÖc cä röa thïng ®îc tiÕn hµnh ngay t¹i ®Þa
bµn, níc cä röa thïng ®æ trùc tiÕp xuèng hÖ thèng cèng níc
th¶i cña ®Þa bµn g©y « nhiÔm vµ t¹o mïi h«i, ¶nh hëng ngêi

63
d©n sèng xung quanh trong thêi gian röa thïng.
2.3.2.4. Nguyªn nh©n cña nh÷ng h¹n chÕ
Sù quan t©m, chØ ®¹o cña l·nh ®¹o cÊp cao
ChÊt th¶i vÉn cha lµ vÊn ®Ò quan t©m hµng ®Çu cña
l·nh ®¹o cÊp cao. ChÊt th¶i ®îc coi lµ vÊn ®Ò thø 7 sau c¸c
vÊn ®Ò kinh tÕ x· héi kh¸c nh khñng ho¶ng kinh tÕ, l¹m
ph¸t… Bªn c¹nh ®ã cha cã quy ®Þnh quy ®Þnh cô thÓ nµo
vÒ viÖc ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån, kiÓm tra, gi¸m s¸t viÖc
ph©n lo¹i chÊt th¶i còng nh quyÒn h¹n, tr¸ch nhiÖm UBND
c¸c cÊp. ViÖc gi¸m s¸t t×nh h×nh ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i
nguån chñ yÕu vÉn do c«ng ty URENCO cö c¸c ®oµn chuyªn
gia xuèng kh¶o s¸t theo ®Þnh kú. HiÖn t¹i ho¹t ®éng ph©n
lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån chØ ®îc khuyÕn khÝch, kh«ng mang
tÝnh chÊt b¾t buéc. MÆt kh¸c, cha cã quy ®Þnh vÒ viÖc xö
ph¹t c¸ nh©n kh«ng ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån còng nh vÒ
quyÒn h¹n, tr¸ch nhiÖm c¸c cÊp chÝnh quyÒn vÒ c«ng t¸c
qu¶n lý, xö lý nh÷ng hµnh vi vi ph¹m viÖc ph©n lo¹i chÊt th¶i
t¹i nguån.
C¬ së kinh doanh
C¸c c¬ së kinh doanh vÉn cha ®îc tËp huÊn vÒ 3R. Hä
chØ tËp trung vµo viÖc kinh doanh mµ kh«ng quan t©m tíi
viÖc ph©n lo¹i chÊt th¶i vµ vÖ sinh m«i trêng. §Æc biÖt
nh÷ng nhµ hµng ¨n vØa hÌ, hä lu«n lu«n x¶ chÊt th¶i ra vØa
hÌ, lßng ®êng sau giê thu gom. R¸c h÷u c¬ t¹i c¸c c¬ së kinh
doanh vÉn cha thùc hiÖn ph©n lo¹i vµ ®îc thu chung vµo r¸c
v« c¬. ChÝnh v× thÕ tû lÖ gi¶m thiÓu chÊt th¶i h÷u c¬ cha
cao.
Ngêi d©n

64
NhiÒu ngêi d©n tham gia dù ¸n 3R cho r»ng, viÖc thùc
hiÖn 3R khiÕn c«ng viÖc vÊt v¶ h¬n nhiÒu. Mét sè ngêi d©n
cßn ®æ lÉn chÊt th¶i v« c¬ vµo chÊt th¶i h÷u c¬. §èi víi chÊt
th¶i h÷u c¬ ngêi d©n cha quen víi viÖc sö dông rä läc chÊt
láng, nhiÒu ngêi vÉn sö dông rÊt nhiÒu tói nilon ®Ó ®ùng
chÊt th¶i v× hä cho r»ng viÖc sö dông tói nilon lµ thuËn tiÖn
sau ®ã ®æ vµo thïng r¸c h÷u c¬ mµ kh«ng t¸ch.
Mét sè ngêi d©n ý thøc kÐm vµ cè h÷u víi thãi quen
kh«ng chÞu thay ®æi mÆc dï hä biÕt c¸ch ph©n lo¹i chÊt
th¶i, biÕt thêi gian ®æ chÊt th¶i vµ ®Þa ®iÓm ®æ chÊt th¶i
quy ®Þnh nhng hä vÉn cè t×nh kh«ng ph©n lo¹i, ®æ chÊt
th¶i bõa b·i ra vØa hÌ, lßng ®êng.
Th¸ng 11/2008 võa qua, Hµ Néi tr¶i qua trËn lôt lÞch sö.
Thêi gian nµy nhµ m¸y ph©n h÷u c¬ CÇu DiÔn còng bÞ
ch×m trong níc t¹m thêi kh«ng tiÕp nhËn vµ xö lý chÊt th¶i
h÷u c¬ t¹i c¸c phêng thÝ ®iÓm. ChÝnh v× thÕ, trong vµi
ngµy trong trËn lôt r¸c h÷u c¬ t¹i c¸c phêng trong ®ã cã phêng Phan Chu Trinh ®îc thu gom chung víi r¸c cha ph©n lo¹i
t¹i c¸c phêng kh¸c ®Ó ®em ch«n lÊp ë b·i r¸c Nam S¬n. Mét
sè ngêi d©n thÊy thÕ cho r»ng hä ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i
nguån lµ v« Ých. T¹o nªn h×nh ¶nh kh«ng tèt cña dù ¸n 3R.
ViÖc qu¶n lý ngêi d©n trong qu¸ tr×nh nhÆt r¸c kh«ng
lµm lÉn lén r¸c v« c¬ ®· ph©n lo¹i sang r¸c h÷u c¬ cha triÖt
®Ó. C¸c c¬ së t¸i chÕ vµ c¸ nh©n nhÆt r¸c lµ c¸c tæ chøc c¸
nh©n, kh«ng thuéc ph¹m vi qu¶n lý cña nhµ níc hoÆc rÊt khã
kiÓm so¸t. Ban quan lý dù ¸n chØ cã thÓ khuyªn ngêi d©n
nhÆt r¸c nhÆt r¸c ë thïng r¸c v« c¬. Bªn c¹nh ®ã, vËn ®éng
tæ trëng c¸c tæ d©n phè nh¾c nhë ngêi d©n nhÆt r¸c.

65
XÝ nghiÖp M«i Trêng – ®« thÞ
Trªn ®Þa bµn phêng Phan Chu Trinh cã kho¶ng 1.900 hé
chØ b»ng h¬n 1/3 sè hé d©n t¹i c¸c phêng Thµnh C«ng vµ
L¸ng H¹ nhng sè lîng c«ng nh©n thu gom trªn c¸c phêng t¬ng
®¬ng nhau. Nh vËy cïng víi sè lîng c«ng nh©n ®ã khèi lîng
c«ng viÖc trªn ®Þa bµn phêng Thµnh C«ng vµ L¸ng H¹ lín h¬n
rÊt nhiÒu so víi phêng Phan Chu Trinh. NhiÒu c«ng nh©n t¹i
hai phêng Thµnh C«ng vµ L¸ng H¹ tù ý thuª ngêi ngoµi lµm
hé. Nh÷ng ngêi nµy kh«ng cã kiÕn thøc ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i
nguån. ChÝnh v× vËy trong thêi gian lµm viÖc hä kh«ng thÓ
gi¶i thÝch, híng dÉn cho ngêi d©n ph©n lo¹i chÊt th¶i ®óng
c¸ch. Víi lùc lîng nh vËy c«ng nh©n thu gom t¹i phêng Phan
Chu Trinh cã thÓ tù m×nh ®¶m nhËn c«ng t¸c cña m×nh trªn
®Þa bµn quy ®Þnh, ®¶m b¶o chÊt lîng ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i
nguån. Bªn c¹nh ®ã kh¶ n¨ng giao tiÕp cña mét sè c«ng
nh©n thu gom víi ngêi d©n cßn kÐm. ChÝnh v× vËy mµ hä
gÆp khã kh¨n trong qu¸ tr×nh híng dÉn ngêi d©n ®Æc biÖt
lµ c¸c c¬ së kinh doanh. Mét sè c«ng nh©n thu gom rÊt ng¹i
ghi l¹i nh÷ng ý kiÕn hay phµn nµn cña ngêi d©n vµ thËm chÝ
kh«ng d¸m ®a ra ý kiÕn cña m×nh.
Trong thêi gian ®Çu, XÝ nghiÖp MT§T sè 2 thµnh lËp ®éi
híng dÉn ph©n lo¹i nhng chØ mang tÝnh t¹m thêi v× thiÕu
nh©n lùc. Do ®ã, hÇu hÕt c¸c hé kinh doanh cha ®îc híng
dÉn ®Çy ®ñ. MÆc dï díi sù qu¶n lý chÆt chÏ cña XÝ NghiÖp
nhng mét sè c«ng nh©n thu gom cha bá ®îc thãi quen cò, cha tu©n thñ quy tr×nh kü thuËt nh quÐt ®êng trong giê híng
dÉn ngêi d©n. XÝ nghiÖp ®· cè g¾ng hÕt søc ®Ó t¹o mèi
quan hÖ mËt thiÕt víi UBND phêng nhng UBND phêng còng

66
cha cã ®ñ th«ng tin vÒ 3R.

67

Ch¬ng 3: Ph©n tÝch chi phÝ – hiÖu qu¶ cña m«
h×nh ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i hé gia ®×nh trªn ®¹i
bµn Phêng Phan Chu Trinh theo dù ¸n 3R – HN
3R – HN lµ dù ¸n nh»m gi¶m thiÓu chÊt th¶i ®em ch«n
lÊp t¹i b·i r¸c Nam S¬n, cung cÊp nguyªn liÖu ®Çu vµo cho
nhµ m¸y ph©n h÷u c¬ CÇu DiÔn. Qua ph©n tÝch ë phÇn trªn
chóng ta nhËn thÊy tÝnh phï hîp vµ cÇn thiÕt cña m« h×nh
ph©n lo¹i ch©t th¶i t¹i nguån. §Ó thÊt râ h¬n hiÖu qu¶ cña
m« h×nh ph©n lo¹i ch©t th¶i t¹i nguån chóng t«i sÏ ®i ph©n
tÝch c¸c dßng chi phÝ vµ lîi Ých cña m« h×nh ph©n lo¹i chÊt
th¶i t¹i nguån trªn ®Þa bµn thÝ ®iÓm phêng Phan Chu Trinh.
3.1. Chi phÝ
Qua kÕt qu¶ thèng kª cña URENCO kÕt hîp víi ®iÒu tra
thùc tÕ chóng t«i ®· liÖt kª nh÷ng chi phÝ khi thùc hiÖn dù
¸n 3R trong b¶ng 3.1.
B¶ng 3.1: Chi phÝ cña m« h×nh ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i
nguån theo dù ¸n 3R

+ Cã

- kh«ng

68
Chi phÝ
Thêi gian ph©n lo¹i
Thïng ph©n lo¹i t¹i nhµ vµ c¸c dông cô

Kh«ng cã
3R

ph©n lo¹i
Thïng thu gom t¹i ®iÓm tËp kÕt
Nh©n c«ng thu gom
VËn chuyÓn tõ ®iÓm tËp kÕt ®Õn n¬i
xö lý
Chi phÝ kiÓm tra gi¸m s¸t viÖc ph©n
lo¹i chÊt th¶i
Chi phÝ kh¸c nh: tói nilon lãt thïng chÊt
th¶i, chi phÝ mua l¹i thïng míi do ®¸nh
mÊt…

Thùc hiÖn
3R
+


+

+

+

+

+

+

Nguån: t¸c gi¶ tæng hîp
Trªn ®©y lµ mét sè chi phÝ chÝnh ph¸t sinh trong m« h×nh.
Chóng t«i sÏ ®i ph©n tÝch cô thÓ vµ lîng hãa tõng lo¹i chi phÝ.
3.1.1. Thêi gian ph©n lo¹i chÊt th¶i
Chi phÝ nµy cã thÓ ®o lêng b»ng ph¬ng ph¸p x©y dùng
®êng cÇu. Tøc lµ dùa vµo møc s½n sµng chi tr¶ cña tõng ngêi d©n ®Ó kh«ng ph¶i thùc hiÖn ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nhµ.
TËp hîp tÊt c¶ møc s½n sµng chi tr¶ cña 8.224 ngêi d©n phêng Phan Chu Trinh chóng ta sÏ x©y dùng ®êng cÇu vÒ thêi
gian ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån trªn ®Þa bµn phêng Phan
Chu Trinh.
Theo ®iÒu tra thùc tÕ th× chi phÝ vÒ thêi gian ph©n lo¹i
chÊt th¶i kh«ng ®¸ng kÓ. §a sè ®èi tîng tiÕn hµnh ph©n lo¹i
chÊt th¶i t¹i nhµ lµ c¸c bµ néi trî, thêng tranh thñ thêi gian
dän dÑp ®Ó ph©n lo¹i chÊt th¶i. MÆt kh¸c thu nhËp ngêi
d©n cha cao, nªn møc s½n lßng chi tr¶ cña ngêi d©n cha

69
cao.
3.1.2. Chi phÝ thïng ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i hé gia ®×nh
vµ c¸c dông cô ph©n lo¹i chÊt th¶i
Phêng Phan Chu Trinh hiÖn cã gÇn 1.900 hé d©n t¬ng øng
víi ®ã lµ 1.900 bé thïng ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i hé gia ®×nh ®îc
cÊp ®Õn tõng hé gia ®×nh. Víi ®¬n gi¸ gÇn 60.000 ®ång/1 bé
thïng th× chi phÝ nµy lµ 114 triÖu ®ång.
Tuy nhiªn khi dù ¸n 3R – HN ®îc më réng, ngêi d©n cã thÓ
tËn dông c¸c dông cô chøa ®ùng vµ tói nilon ®· qua sö dông
®Ó ®ùng r¸c ®· ph©n lo¹i. Do vËy, khi nh©n réng m« h×nh
ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån ra toµn ®Þa bµn thµnh phè Hµ Néi
th× chi phÝ nµy coi nh kh«ng ®¸ng kÓ.
3.1.3. Thïng thu gom t¹i ®iÓm tËp kÕt
Phêng Phan Chu Trinh cã 120 thïng thu gom tËp kÕt 240
(lÝt). Theo URENCO ®¬n gi¸ 1.500.000 ®ång/thïng. T¬ng øng
kho¶ng 180 triÖu ®ång.
3.1.4. Nh©n c«ng thu gom
Chi phÝ nµy ®îc tÝnh to¸n th«ng qua sè lîng c«ng nh©n
thu gom trªn ®Þa bµn vµ møc l¬ng trung b×nh mµ ®¬n vÞ
thu gom ph¶i tr¶ cho mçi c«ng nh©n. Trªn thùc tÕ chi phÝ
nµy kh«ng ®æi so víi tríc kia. Sè lîng c«ng nh©n lµm viÖc
trªn ®Þa bµn vÉn lµ 26 ngêi, v× thêi gian ®Çu c«ng nh©n
vÉn ph¶i tóc trùc híng dÉn ngêi d©n ph©n lo¹i chÊt th¶i
®óng c¸ch.
3.1.5. Chi phÝ vËn chuyÓn tõ ®iÓm tËp kÕt ®Õn n¬i
xö lý
Chi phÝ nµy lµ bao gåm c¸c chi phÝ nh©n c«ng, chi phÝ thêi
gian, chi phÝ x¨ng dÇu, chi phÝ xe chuyªn dông vµ c¸c dông cô

70
liªn quan ®Õn c«ng t¸c vËn chuyÓn... Trªn thùc tÕ chi phÝ nµy
lµ kh«ng ®æi so víi tríc khi thùc hiÖn dù ¸n. Xe thu gom r¸c cha
®îc ph©n lo¹i t¹i c¸c phêng kh¸c sÏ tiÕn hµnh thu gom r¸c v« c¬
t¹i phêng Phan Chu Trinh theo tuyÕn cè ®Þnh. R¸c h÷u c¬ cña
phêng Phan Chu Trinh ®îc kÕt hîp thu gom chÊt th¶i h÷u c¬ t¹i
c¸c chî gÇn ®ã. Do ®ã sè chuyÕn xe vµ qu¶ng ®êng vËn
chuyÓn chÊt th¶i h÷u c¬ còng nh chÊt th¶i v« c¬ cña phêng
Phan Chu Trinh lµ kh«ng ®æi so víi tríc khi thùc hiÖn dù ¸n 3R –
HN.
3.1.6. Chi phÝ kiÓm tra, gi¸m s¸t viÖc ph©n lo¹i chÊt
th¶i t¹i nguån
Chi phÝ nµy nh»m phôc vô cho viÖc duy tr×, kiÓm tra
chÊt lîng ph©n lo¹i chÊt th¶i. Bao gåm chi phÝ cho viÖc kh¶o
s¸t t×nh hµnh chÊt th¶i trªn ®Þa bµn, nh÷ng lÇn kiÓm tra
®Þnh kú t¹i phêng, chi phÝ c©n chÊt th¶i. Mét th¸ng tríc khi
tiÕn hµnh ph©n lo¹i chÊt th¶i, trªn ®Þa bµn phêng Phan Chu
Trinh ®· tiÕn hµnh thu gom riªng chÊt th¶i trªn ®Þa bµn ®Ó
kh¶o s¸t lîng chÊt th¶i tríc khi thùc hiÖn dù ¸n, kÕt hîp víi
nh÷ng lÇn kiÓm tra, c©n chÊt th¶i ®Ó ®¸nh gi¸ chÊt lîng
ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån.
3.1.7. Chi phÝ kh¸c
Chi phÝ nµy bao gåm chi phÝ mua thïng míi do mét sè ngêi
d©n s¬ ý lµm mÊt thïng ®ùng chÊt th¶i ®îc ban qu¶n lý dù ¸n
cÊp. V× r¸c t¹i mçi hé gia ®×nh lµ kh¸c nhau vÒ tÝnh chÊt vµ
khèi lîng nhng thïng ph©n lo¹i lµ nh nhau nªn mét sè hé gia
®×nh ph¶i mua thªm tói nilon ®Ó ®ùng khèi lîng r¸c th¶i.
Còng nh mét sè hé gia ®×nh sö dông tói nilon ®Ó lãt thïng
chøa chÊt th¶i.

71
3.2. Tæng hîp dßng chi phÝ
M« h×nh ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån ph¸t sinh thªm mét
sè kho¶n chi phÝ nh: chi phÝ thêi gian ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i
nguån, chi phÝ thïng ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån, chi phÝ
thïng thu gom tËp kÕt, chi phÝ kiÓm tra gi¸m s¸t viÖc ph©n
lo¹i chÊt th¶i so víi khi kh«ng cã m« h×nh ph©n lo¹i chÊt th¶i
t¹i nguån. Nh ph©n tÝch ë trªn th× chi phÝ thêi gian ph©n
lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån lµ kh«ng ®¸ng kÓ. Chóng t«i míi chØ lîng hãa ®îc hai chi phÝ: chi phÝ thïng ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i
nguån vµ chi phÝ thïng thu gom tËp kÕt. Tæng hai chi phÝ
nµy lµ: 114+180=294 triÖu ®ång.

72
3.3.Lîi Ých
M« h×nh ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån mang l¹i rÊt nhiÒu
hiÖu qu¶. Díi ®©y lµ mét sè lîi Ých t¨ng thªm khi chóng ta
thùc hiªn m« h×nh ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån.
B¶ng 3.2: Lîi Ých cña m« h×nh ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i
nguån
C¸c lîi Ých
TiÕt kiÖm quü ®Êt ch«n lÊp.
T¹o ra lîng ph©n vi sinh phôc vô
s¶n xuÊt.
Gi¶m lîng chÊt th¶i x¶ ra vØa hÌ
Gi¶m chi ng©n s¸ch cho vÖ sinh
®êng phè
Lîng níc rØ chÊt th¶i ph¶i xö lý
Gi¶m nguy c¬ « nhiÔm m«i trêng
TiÕt kiÖm thêi gian ph©n lo¹i chÊt
th¶i t¹i nhµ m¸y ph©n h÷u c¬
CÇu DiÔn

+ Cã

Kh«ng cã dù

Thùc hiÖn

¸n

3R
+
+


+
+



+
+
+

- kh«ng

Nguån: t¸c gi¶ tù tæng hîp
3.3.1. Lîi Ých tiÕt kiÖm ®îc tõ ch«n lÊp chÊt th¶i
3.3.1.1. KÐo dµi thêi gian sö dông b·i r¸c Nam S¬n
Víi viÖc thùc hiÖn 3R, hµng ngµy phêng Phan Chu Trinh
gi¶m ®îc 2,2 tÊn chÊt th¶i h÷u c¬, t¬ng øng lµ 792 tÊn chÊt
th¶i h÷u c¬ mét n¨m. Nh vËy so víi tríc khi thùc hiÖn 3R, phêng Phan Chu Trinh ®· gi¶m ®îc 1,4 tÊn chÊt th¶i h÷u c¬ hay
504 tÊn chÊt th¶i h÷u c¬/n¨m. §iÒu nµy cã nghÜa lµ h»ng
n¨m b·i r¸c Nam S¬n sÏ tiÕt kiÖm ®îc diÖn tÝch ®Êt dµng cho
viÖc ch«n lÊp 504 tÊn chÊt th¶i h÷u c¬ cña phêng Phan Chu
Trinh, gãp phÇn kÐo dµi thêi gian sö dông cña b·i r¸c Nam

73
S¬n, tiÕt kiÖm chi phÝ t×m kiÕm, x©y dùng b·i r¸c míi. Bªn
c¹nh ®ã, dù ¸n cßn gi¶m thiÓu nh÷ng t¸c ®éng xÊu tíi m«i trêng, n©ng cao chÊt lîng m«i trêng, gi¶m suy tho¸i m«i trêng
t¹i b·i r¸c Nam S¬n vµ thµnh phè Hµ Néi.
3.3.1.2. Gi¶m chi phÝ ngo¹i øng b·i r¸c Nam S¬n
ë Mü, ngêi ta tÝnh to¸n vµ ®a ra con sè trung b×nh ®Ó
kh¾c phôc c¸c ngo¹i øng tõ b·i ch«n lÊp chÊt th¶i r¾n dao
®éng trong kho¶ng 45 – 75$ tÝnh trªn 1 tÊn chÊt th¶i r¾n.
Nh vËy, khi thùc hiÖn m« h×nh ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån
phêng Phan Chu Trinh ®· tiÕt kiÖm ®îc kho¶ng nÕu thùc
hiÖn tèt 3R hµng ngµy chóng ta sÏ tiÕt kiÖm ®îc kho¶ng 63 –
105$ so víi khi kh«ng thùc hiÖn m« h×nh ph©n lo¹i chÊt th¶i
t¹i nguån.
Lîng chÊt th¶i gi¶m thiÓu ®îc tõ dù ¸n 3R – HN chñ yÕu lµ
chÊt th¶i h÷u c¬ (víi ®é Èm lín ~80%) ®ång nghÜa víi viÖc
gi¶m ®i lîng níc rØ r¸c vµ gi¶m chi phÝ cho xö lý níc rØ r¸c
(tÝnh tíi thêi ®iÓm n¨m 2006 b·i r¸c Nam S¬n ®ang xö lý
kho¶ng 500 m3 níc rØ r¸c víi chi phÝ lµ 30 – 40 ngh×n
®ång/1m3)2. Nh vËy x· héi sÏ gi¶m chi phÝ cho viÖc xö lý níc
r¸c. Lîi Ých nµy ®îc lîng hãa th«ng qua chi phÝ tiÕt kiÖm ®îc tõ
viÖc xö lý 1m3 níc r¸c. Bªn c¹nh ®ã c¶i thiÖn chÊt lîng m«i trêng b·i r¸c Nam S¬n, n©ng cao søc kháe ngêi d©n lµm nghÒ
nhÆt r¸c t¹i b·i r¸c nµy vµ ngêi d©n sèng ë khu vùc nµy, m«
h×nh ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån còng gãp phÇn gi¶m thiÓu
chi phÝ ngo¹i øng vÒ søc kháe, tÝnh m¹ng cña ngêi d©n xung
quanh khu vùc b·i r¸c.
Khi lîng chÊt th¶i ®îc t¸i chÕ, t¸i sö dông sÏ gi¶m lîng chÊt
2

http://tintuc.xalo.vn/001840711579/ha_noi_khanh_thanh_tram_xu_ly_nuoc_rac_nam_son.html

74
th¶i th¶i vµo m«i trêng vµ gi¶m nguy c¬ suy tho¸i vµ « nhiÔm
m«i trêng nh gi¶m khÝ CH4, CO2, CO… tõ b·i ch«n lÊp tho¸t ra,
gi¶m « nhiÔm m«i trêng ®Êt, níc, kh«ng khÝ. Theo C«ng íc
Khung cña Liªn HiÖp Quèc vÒ biÕn ®æi khÝ hËu th× gi¸ thÞ
trêng cña 1 tÊn khÝ CO2 lµ 15$.
B·i ch«n lÊp chÊt th¶i cßn lµm gi¶m gi¸ ®Êt ë nh÷ng n¬i
gÇn b·i ch«n lÊp so víi n¬i kh¸c. Theo mét sè nghiªn cøu ë Mü
cho thÊy r»ng sù chªnh lÖch gi¸ c¶ nµy lªn tíi 15%.
ViÖc ch«n lÊp chÊt th¶i kh«ng chØ lµm gi¶m gi¸ trÞ ®Êt
®ai, gi¸ trÞ c¶nh quan t¹i n¬i ch«n lÊp mµ cßn tiªu tèn chi
phÝ c¬ héi vÒ nguån lùc ®Êt ®ai cña x· héi. X· héi ph¶i bá
phÝ mét khu vùc ®Êt ®ai cho viÖc ch«n lÊp trong kho¶ng
thêi gian nhÊt ®Þnh. Bªn c¹nh ®ã lµ chi phÝ cho viÖc xö lý
chÊt th¶i t¹i n¬i ch«n lÊp.
3.3.2. Lîi Ých thu ®îc t¹i nhµ m¸y ph©n h÷u c¬ CÇu
DiÔn
3.3.2.1. Lîi Ých tõ viÖc s¶n xuÊt ph©n vi sinh tõ chÊt th¶i h÷u

N¨m 2008, lîng chÊt th¶i h÷u c¬ t¨ng thªm tõ dù ¸n 3R
mµ nhµ m¸y ph©n h÷u c¬ CÇu DiÔn tiÕp nhËn tõ phêng
Phan Chu Trinh trung b×nh mçi ngµy lµ 1,4 tÊn, tæng sè lîng
chÊt th¶i nhËp vµo nhµ m¸y lµ 50 tÊn/ngµy. Nh vËy tû lÖ
chÊt th¶i mµ nhµ m¸y tiÕp nhËn tõ phêng Phan Chu Trinh lµ
2,8%.
B¶ng 3.3: Doanh thu cña nhµ m¸y ph©n h÷u c¬ CÇu
DiÔn
N¨m

Lîng

ph©n §¬n

2007

(tÊn)
4.485

(ngh×n/tÊn)
650

gi¸ Doanh thu (triÖu
®ång)
2.915

75
2008
Tæng

1.706
650
1.109
6.191
4.024
Nguån: Nhµ m¸y ph©n h÷u c¬ CÇu DiÔn

Nh vËy íc tÝnh lîi Ých thu ®îc do b¸n ph©n vi sinh chÕ
biÕn tõ chÊt th¶i sinh ho¹t cña phêng Phan Chu Trinh lµ:
B¶ng 3.4: Lîi Ých tõ b¸n ph©n h÷u c¬ cña nhµ m¸y
ph©n h÷u c¬ CÇu DiÔn
N¨m
Doanh thu (triÖu

2007
81,62

2008
31,052

®ång)
Nguån: t¸c gi¶ tæng hîp
Th«ng qua thùc hiÖn m« h×nh ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i
nguån cña dù ¸n 3R, qua hai n¨m phêng Phan Chu Trinh ®·
gãp phÇn lµm t¨ng nguån thu cho x· héi thªm 112,672 triÖu
®ång tõ 504 tÊn chÊt th¶i h÷u c¬ ®· ®îc ph©n lo¹i/1 n¨m.
3.3.2.2. Lîi Ých tõ tiÕt kiÖm chi phÝ ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nhµ
m¸y ph©n h÷u c¬ CÇu DiÔn
Víi viÖc ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån, h»ng ngµy nhµ m¸y
ph©n h÷u c¬ CÇu DiÔn tiÕt kiÖm thªm ®îc chi phÝ ®Ó
ph©n lo¹i 1,4 tÊn chÊt th¶i h÷u c¬ cña phêng Phan Chu Trinh.
Lîng chÊt th¶i nµy sÏ trë thµnh nguyªn liÖu ®Çu vµo cho qu¸
tr×nh s¶n xuÊt ph©n h÷u c¬ t¹i nhµ m¸y ph©n h÷u c¬ CÇu
DiÔn. Lîi Ých nµy tÝnh to¸n th«ng qua thêi gian ph©n lo¹i r¸c
tiÕt kiÖm ®îc, chi phÝ vËn chuyÓn r¸c v« c¬ sau ph©n lo¹i
lªn b·i r¸c Nam S¬n tiÕt kiÖm ®îc.
3.3.3. Lîi Ých tõ viÖc gi¶m lîng chÊt th¶i x¶ ra vØa hÌ
Víi viÖc thùc hiÖn 3R lîng chÊt th¶i x¶ ra vØa hÌ trªn ®Þa
bµn phêng Phan Chu Trinh gi¶m ®i ®¸ng kÓ. TiÕt kiÖm ®îc
chi phÝ quÐt ®êng, gi¶m g¸nh nÆng c«ng viÖc cña c«ng
nh©n quÐt ®êng ®ång thêi c¶i thiÖn chÊt lîng m«i trêng t¹i

76
®Þa bµn vµ gãp phÇn n©ng cao søc kháe c«ng nh©n thu
gom còng nh d©n c t¹i phêng. Lîi Ých nµy cã thÓ ®îc ®¸nh
gi¸ th«ng qua møc s½n lßng chi tr¶ cña ngêi d©n trªn ®Þa
bµn ®Ó vØa hÌ trë nªn s¹ch sÏ h¬n.
H»ng n¨m, Hµ Néi chi kho¶ng 1% ng©n s¸ch cho c«ng t¸c
vÖ sinh ®êng phè. Víi viÖc thùc hiÖn 3R, lîng chÊt th¶i th¶i ra
®êng phè gi¶m ®i ®¸ng kÓ, m«i trêng trë nªn s¹ch sÏ h¬n,
khi ®ã gi¶m chi phÝ cho c«ng t¸c vÖ sinh ®êng phè. ChÝnh
phñ cã thÓ dïng kho¶n tiÒn tiÕt kiÖm ®îc chi cho c¸c ho¹t
®éng kh¸c.
3.3.4. Lîi Ých tõ viÖc gi¶m nguy c¬ « nhiÔm m«i trêng
Lîi Ých nµy sÏ ®îc tÝnh to¸n th«ng qua møc s½n sµng chi
tr¶ cña ngêi d©n trªn ®Þa bµn phêng Phan Chu Trinh ®Ó cã
®îc chÊt lîng m«i trêng tèt h¬n, trong s¹ch h¬n vµ mét sè chi
phÝ tiÕt kiÖm ®îc tõ viÖc xö lý c¸c vÊn ®Ò « nhiÔm m«i trêng. M«i trêng c¶nh quan trªn ®Þa bµn phêng Phan Chu Trinh
trong s¹ch h¬n, lîng chÊt th¶i ®æ trùc tiÕp ra m«i trêng t¹i
®Þa bµn gi¶m ®¸ng kÓ ®ång thêi gi¶m ®îc c¸c nguy c¬
g©y suy tho¸i m«i trêng t¹i ®Þa bµn phêng Phan Chu Trinh.
Dù ¸n cßn gi¶m ®¸ng kÓ lîng chÊt th¶i h÷u c¬ ®em ch«n lÊp
t¹i b·i r¸c Nam S¬n, ®©y lµ nguyªn nh©n chÝnh g©y nªn mïi
vµ « nhiÔm vµ suy tho¸i m«i trêng ®Êt, níc t¹i b·i r¸c Nam
S¬n.
3.3.5. Lîi Ých tõ tiÕt kiÖm chi phÝ vËn chuyÓn chÊt
th¶i h÷u c¬:
Kho¶ng c¸ch tõ 4 quËn trung t©m cña khu vùc thùc hiÖn
thÝ ®iÓm tíi b·i r¸c Nam S¬n lµ 56 km, trong khi ®ã kho¶ng
c¸ch tíi nhµ m¸y ph©n h÷u c¬ CÇu DiÔn chØ lµ 25km. Khi

77
thùc hiÖn ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån th× lîng chÊt th¶i h÷u
c¬ sÏ vËn chuyÓn tíi nhµ m¸y ph©n h÷u c¬ CÇu DiÔn thay
v× tíi b·i r¸c Nam S¬n. Nh vËy dù ¸n 3R rót ng¾n ®îc 31 km
kho¶ng c¸ch vËn chuyÓn chÊt th¶i h÷u c¬.
3.4. Tæng kÕt dßng lîi Ých
Trªn ®©y chóng t«i míi chi nªu vµ ph©n tÝch mét sè lîi
Ých t¨ng thªm khi thùc hiÖn m« h×nh ph©n lo¹i chÊt th¶i r¾n
t¹i nguån. Chóng t«i míi chØ lîng hãa ®îc lîi Ých t¨ng thªm cña
viÖc s¶n xuÊt ph©n h÷u c¬ tõ chÊt th¶i h÷u c¬ thu gom ®îc
trªn ®Þa bµn phêng Phan Chu Trinh lµ 112,672 triÖu trong hai
n¨m 2007 vµ 2008. Tuy nhiªn chóng ta cã thÓ nhËn thÊy r»ng
m« h×nh ph©n lo¹i ch©t th¶i t¹i nguån mang l¹i cho x· héi rÊt
nhiÒu lîi Ých vÒ mÆt kinh tÕ, x· héi vµ m«i trêng.

78

Ch¬ng 4: Mét sè gi¶i ph¸p vµ kiÕn nghÞ
§Ó thùc hiÖn hiÖu qu¶ vµ thóc ®Èy dù ¸n 3R – HN,
chóng t«i m¹nh d¹n ®Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p vµ kiÕn nghÞ
sau:
4.1. Gi¶i ph¸p
4.1.1. Gi¶i ph¸p qu¶n lý
 Tõng bíc x©y dùng vµ t¨ng cêng hÖ thèng tæ chøc qu¶n
lý nhµ níc vÒ chÊt th¶i r¾n nãi chung vµ ph©n lo¹i chÊt
th¶i t¹i nguån nãi riªng ë c¸c cÊp.
 Quan t©m ®Çu t kinh phÝ cho x©y dùng c¬ së vËt chÊt,
kü thuËt, ®µo t¹o ®éi ngò c¸n bé chuyªn m«n vÒ m«i trêng.
4.1.2. Gi¶i ph¸p c«ng nghÖ

T¨ng cêng kh¶ n¨ng thu gom chÊt th¶i b»ng c¸ch t¨ng cêng vµ ®æi míi trong thiÕt bÞ ®Ó theo kÞp lîng chÊt
th¶i ngµy cµng t¨ng ®ång thêi c¶i thiÖn møc ®é phôc
vô vµ më réng ph¹m vi thu gom nh trang bÞ c¸c xe t¶i
nhá ®Ó phôc vô cho c¸c ®êng phè hÑp vµ s©u; øng
dông GIS (hÖ thèng th«ng tin ®Þa lý) ®Ó kh¶o s¸t khu
vùc thÝ ®iÓm vµ lùa chän vÞ trÝ ®Æt tËp kÕt thu gom
chÊt th¶i ®· ph©n lo¹i.

¸p dông c¸c biÖn ph¸p c«ng nghÖ t¸i chÕ chÊt th¶i tiªn
tiÕn phï hîp víi ®iÒu kiÖn cô thÓ cña ViÖt Nam. Nghiªn
cøu vµ u tiªn ¸p dông c¸c c«ng nghÖ t¸i chÕ mµ ngêi
d©n cã thÓ ¸p dông ngay t¹i nhµ nh hÇm bioga.

4.1.3. Gi¶i ph¸p c¬ chÕ chÝnh s¸ch
 §Èy m¹nh viÖc x©y dùng vµ ban hµnh hÖ thèng c¸c v¨n

79
b¶n ph¸p quy liªn quan ®Õn m«i trêng, chÊt th¶i r¾n,
ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån.
 CÇn cã quy ®Þnh vÒ tiÓu chuÈn tÝnh phÝ thu gom chÊt
th¶i, quyÒn h¹n vµ tr¸ch nhiÖm cña c¸c cÊp trong viÖc
xö ph¹t c¸c hµnh vi vi ph¹m quy ®Þnh vÒ qu¶n lý chÊt
th¶i r¾n sinh ho¹t.

Cô thÓ hãa c¸c v¨n b¶n díi luËt, thêng xuyªn tiÕn hµnh
kiÓm tra, kiÓm so¸t viÖc thi hµnh luËt. Gi¸o dôc nh©n
d©n ®Ó n©ng cao nhËn thøc ph¸p luËt.

KhuyÕn khÝch thµnh lËp c¸c doanh nghiÖp t nh©n vµ
cæ phÇn hãa c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc víi chÕ ®é u ®·i
(gi¶m thuÕ, u ®·i khi vay vèn…) ho¹t ®éng theo c¬ chÕ
s¶n xuÊt s¹ch h¬n ®Ó khuyÕn khÝch viÖc gi¶m thiÓu
viÖc ph¸t sinh chÊt th¶i r¾n.

 KhuyÕn khÝch viÖc nghiªn cøu còng nh øng dông c¸c
c«ng nghÖ s¹ch, c«ng nghÖ th©n thiÖn víi m«i trêng nh
c«ng nghÖ seraphin.

T¨ng cêng hîp t¸c quèc tÕ, tham gia tÝch cùc vµo c¸c
ho¹t ®éng quèc tÕ.

KhuyÕn khÝch ngêi d©n tham gia t¸i chÕ, t¸i sö dông t¹i
nhµ nh sö dông b· chÌ, cµ phª lµm ph©n bãn cho c©y
trång; sö dông c¸c s¶n phÈm tõ t¸i chÕ ch¼ng h¹n nh
ph©n vi sinh.

4.1.4. Gi¶i ph¸p tuyªn truyÒn, gi¸o dôc
 N©ng cao nhËn thøc vÒ m«i trêng nãi chung, vÒ ph©n
lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån nãi riªng cho nh©n d©n. Th«ng
qua gi¸o dôc, ®éng viªn nh©n d©n vµ c¸c tæ chøc, c¬
quan, xÝ nghiÖp, c¸c cÊp ñy, ®¶ng, chÝnh quyÒn,

80
®oµn thÓ sÏ gióp nhËn thøc ®Çy ®ñ tÇm quan träng vµ
tÝnh cÊp b¸ch cña b¶o vÖ m«i trêng vµ ph¸t triÓn bÒn
v÷ng ®Ó tõ ®ã gi¸o dôc vÒ ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i
nguån.
 §Èy m¹nh c¸c h×nh thøc tuyªn truyÒn ®Æc biÖt lµ ph¬ng tiÖn truyÒn th«ng ®¹i chóng tõ trung ¬ng ®Õn c¬
së. Néi dung th«ng tin tuyªn truyÒn ngoµi vÊn ®Ò m«i
trêng, c¸c ph¬ng ph¸p h¹n chÕ « nhiÔm m«i trêng, cßn
cã luËt b¶o vÖ m«i trêng vµ c¸c quy ®Þnh díi luËt.
 §Èy m¹nh gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng còng nh ph©n lo¹i
chÊt th¶i t¹i nguån trong c«ng t¸c gi¸o dôc ë c¸c cÊp.
4.1.5. Kinh tÕ chÊt th¶i

KhuyÕn khÝch c¬ së s¶n xuÊt gi¶m thiÓu lîng chÊt th¶i
th«ng qua viÖc s¶n xuÊt s¹ch h¬n, ¸p dông c¸c c«ng cô
kinh tÕ thêng sö dông dùa trªn nguyªn t¾c ngêi g©y «
nhiÔm ph¶i tr¶ tiÒn. C¸c c«ng cô kinh tÕ nh»m ng¨n
ngõa t¸c ®éng xÊu cña chÊt th¶i r¾n ®èi víi m«i trêng.
Mét sè h×nh thøc cña c«ng cô khuyÕn khÝch kinh tÕ
chñ yÕu lµ:

ThuÕ nguyªn liÖu: Nhµ níc nªn gi¶m thuÕ ®èi víi c¸c
hµng hãa – dich vô sö dông nguyªn liÖu ®Çu vµo lµ
c¸c s¶n phÈm t¸i chÕ ®ång thêi ®¸nh thuÕ vµo c¸c
hµng hãa – dÞch vô sö dông nghuyªn liÖu ®Çu vµo lµ
c¸c nguyªn liÖu th«. Lo¹i thuÕ nµy gióp gi¶m thiÓu
viÖc sö dông nghuyªn liÖu th«, t¨ng cêng sö dông c¸c
s¶n phÈm t¸i chÕ tõ nguyªn liÖu ®Çu vµo ,gãp phÇn
gi¶m lîng chÊt thiÓu lîng chÊt th¶i th¶i ra m«i trêng.

PhÝ s¶n phÈm: PhÝ nµy ®îc coi lµ lo¹i thuÕ ®Çu ra

81
®¸nh vµo thµnh phÈm cuèi cïng cña c«ng ®o¹n s¶n
xuÊt. Hµng hãa – dÞch vô nµo t¹o ra Ýt chÊt th¶i hay
chÊt th¶i cã thÓ t¸i chÕ ®îc sÏ ®îc gi¶m thuÕ
ch¼ng h¹n nh gi¶m thuÕ VAT. Nh vËy sÏ khuyÕn
khÝch ngêi d©n sö dông nh÷ng s¶n phÈm th©n
thiÖn víi m«i trêng h¬n.

PhÝ x¶ th¶i chÊt th¶i: Møc thu phÝ dùa trªn khèi lîng
hay thÓ tÝch chÊt th¶i ®îc x¶ th¶i. §iÒu nµy sÏ
khuyÕn khÝch c¸c chñ nguån th¶i gi¶m thiÓu viÖc
ph¸t th¶i vµ ph©n lo¹i chÊt th¶i tríc khi ®æ th¶i theo
hîp ®ång tháa thuËn, trong ®ã phÕ liÖu cã kh¶ n¨ng
t¸i chÕ sÏ ®îc thu mua l¹i.

§Æt cäc hoµn tr¶: Buéc ngêi tiªu dïng ph¶i ®Æt cäc
mét kho¶n tiÒn khi mua mét lo¹i hµng hãa – dÞch vô
nµo ®ã. Kho¶n tiÒn nµy sÏ tr¶ l¹i cho ngêi tiªu dïng khi
hoµn l¹i bao b×, vá chai cña c¸c hµng hãa – dÞch vô
®ã. ViÖc nµy gãp phÇn gi¶m thiÓu chÊt th¶i ph¸t sinh
®ång thêi t¨ng lîng chÊt th¶i cã thÓ t¸i chÕ. Ch¼ng
h¹n nh s¶n phÈm níc gi¶i kh¸t coca – cola.

Tæ chøc l¹i viÖc thu nhÆt chÊt th¶i hiÖn nay. Hîp thøc
hãa hÖ thèng thu gom phÕ liÖu t¸i sinh. C¸c c¬ së t¸i
chÕ cÇn ®îc ®a vµo quy ho¹ch. C¸c c¬ së nµy lµ c¸c c¬
së t nh©n trong giai ®o¹n ®Çu sau ®ã cã thÓ thÝ ®iÓm
m« h×nh doanh nghiÖp nhµ níc. Bªn c¹nh ®ã cÇn hç trî
vÒ mÆt kü thuËt cho c¸c c¬ së t¸i chÕ chÊt th¶i.

4.1.6. Gi¶i ph¸p tµi chÝnh

T¹o ®iÒu kiÖn vÒ tµi chÝnh cho c¸c tæ chøc, c¬ së t¸i
chÕ chÊt th¶i. Ch¼ng h¹n hç trî vèn, gi¶m thuÕ, u ®·i

82
vèn vay cho nhµ m¸y ph©n h÷u c¬ CÇu DiÔn, URENCO.
 CÇn ®a d¹ng hãa c¸c nguån vèn ®Ó nh©n réng m«
h×nh vµ duy tr× 3R.
C¸c nguån vèn cã thÓ huy ®éng lµ:
• Vèn ®Çu t lÊy tõ ng©n s¸ch trung ¬ng
• Vèn ®Çu t lÊy tõ ng©n s¸ch ®Þa ph¬ng
• Vèn ®ãng gãp cña c¸c chñ th¶i cã khèi lîng chÊt th¶i
s¶n sinh lín
• Vèn ®Çu t tõ nguån tµi trî níc ngoµi.

T¨ng nguån vèn ®Çu t cho c¸c c¬ së thu gom, t¸i chÕ,
ph©n lo¹i chÊt th¶i b»ng c¸ch t¨ng nguån ng©n s¸ch,
t¨ng phÝ thu gom, tæ chøc hay c¸ nh©n ®îc hëng toµn
bé doanh thu tõ viÖc b¸n c¸c s¶n phÈm t¸i chÕ tõ chÊt
th¶i.

4.2. KiÕn nghÞ
4.2.1. §èi víi UBND c¸c cÊp, c¸c së, c¬ quan ban ngµnh
 Phèi kÕt hîp chÆt chÏ h¬n víi c¸c cÊp ban ngµnh ®Þa
ph¬ng liªn quan ®Ó ®«n ®èc, hç trî, gi¸m s¸t c¸c ho¹t
®éng cña dù ¸n còng nh gi¶i quyÕt nhanh, kÞp thêi c¸c
vÊn ®Ò n¶y sinh.
 Tæ chøc kh¶o s¸t ®Þa bµn, kiÓm tra, gi¸m s¸t thêng
xuyªn c«ng t¸c ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån.
 §a kÕt qu¶ sau mçi lÇn kiÓm tra lªn loa ph¸t thanh ®Ó
tuyªn d¬ng nh÷ng tæ chøc, c¸ nh©n lµm tèt c«ng t¸c
ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån vµ nh¾c nhë nh÷ng tæ
chøc, c¸ nh©n cha lµm tèt.

Phèi kÕt hîp víi xÝ nghiÖp MTDT trªn ®Þa bµn trong viÖc
tuyªn truyÒn, gi¸o dôc vµ híng dÉn ngêi d©n ph©n lo¹i

83
chÊt th¶i t¹i nguån.

UBND phêng nªn lµm mét b¶n “KÕ ho¹ch hµnh ®éng”
vÒ c¸c ho¹t ®éng 3R vµ hÖ thèng ph©n lo¹i chÊt th¶i
t¹i nguån trªn ®Þa bµn, bao gåm c¶ b¶n kÕ ho¹ch vÒ
tµi chÝnh thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng ®ã nép lªn UBND
cÊp trªn xem xÐt kinh phÝ cho ho¹t ®éng cña phêng.

4.2.2. §èi víi c«ng ty M«i trêng vµ §« thÞ
 Phèi kÕt hîp víi c¸c bªn liªn quan ®Ó duy tr× vµ nh©n
réng dù ¸n 3R.

Cö c¸n bé chuyªn m«n trùc tiÕp tham gia kiÓm tra, gi¸m
s¸t vµ tËp huÊn cho ngêi d©n.

Thêng xuyªn tËp huÊn cho ngêi d©n, c«ng nh©n thu
gom vÒ viÖc ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån; tæ chøc c¸c
cuéc thi, kiÓm tra cho c«ng nh©n thu gom nh “kiÓm tra
th©n thiÖn”, ngµy héi montainai, hßa cïng ®iÖu nh¶y
3R...

C¶i tiÕn ph¬ng tiÖn thu gom: gi¶m khèi lîng thïng thu
gom tËp kÕt, t¨ng cêng thiÕt bÞ nÐn chÊt th¶i ®Ó t¨ng
khèi lîng chÊt th¶i ®îc vËn chuyÓn... §ång thêi n©ng cao
n¨ng suÊt ho¹t ®éng cña nhµ m¸y ph©n h÷u c¬ CÇu
DiÔn.

 T¨ng cêng c«ng t¸c kiÓm tra, gi¸m s¸t viÖc ph©n lo¹i
chÊt th¶i, c«ng t¸c thu gom chÊt th¶i.

Röa thïng thu gom tËp kÕt thêng xuyªn lµ v« cïng quan
träng ®Ó ®¶m b¶o thïng thu gom tËp kÕt lu«n lu«n s¹ch
sÏ tr¸nh mïi khã chôi khiÕn ngêi d©n ng¹i ®i ®æ r¸c.
§ång thêi ph¶i cã biÖn ph¸p ®¶m b¶o vÖ sinh thïng thu
gom tËp kÕt khi thêi tiÕt xÊu nh: giã, ma.

84
4.2.3. §èi víi c«ng t¸c truyÒn th«ng, gi¸o dôc

N©ng cao chuyªn m«n, kiÕn thøc chÊt th¶i nãi chung vµ
ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån nãi riªng, kiÕn thøc ph¸p
luËt còng nh kü n¨ng giao tiÕp, híng dÉn cña c¸c c¸n bé
truyÒn th«ng, c¸c céng t¸c viªn 3R.

TÝch cùc tæ chøc c¸c chuyÕn tham quan tíi c¸c ®Þa bµn
thÝ ®iÓm, nhµ m¸y ph©n h÷u c¬ CÇu DiÔn, b·i r¸c Nam
S¬n; c¸c ho¹t ®éng nh ngµy héi Monttainain; “hoµ
m×nh cïng ®iÖu nh¶y 3R”, tæ chøc c¸c buæi gÆp mÆt,
nãi chuyÖn vÒ m«i trêng, tÇm quan träng cña viÖc
ph©n lo¹i hÊt th¶i.

§a d¹ng hãa c¸c ph¬ng tiÖn truyÒn th«ng, t¨ng cêng c¸c
®éi tuyªn truyÒn lu ®éng, ®èi tîng truyÒn th«ng.

 TÝch cùc lång ghÐp c¸c kiÕn thøc m«i trêng vµo ch¬ng
tr×nh gi¸o dôc.

85

KÕt luËn
Víi tèc ®é ®« thÞ hãa nh hiÖn nay th× viÖc gia t¨ng chÊt
th¶i sinh ho¹t nãi riªng vµ chÊt th¶i nãi chung lµ ®iÒu tÊt
yÕu. §Ó tiÕt kiÖm chi phÝ cho viÖc xö lý chÊt th¶i chóng ta
ph¶i ¸p dông nh÷ng c«ng nghÖ tiªn tiÕn, th©n thiÖn víi m«i
trêng, tiÕt kiÖm tµi nguyªn, nguån lùc quèc gia h¬n. 3R lµ
gi¶i ph¸p hiÖu qu¶ cho vÊn ®Ò nµy. 3R ®· trë thµnh kh¸i
niÖm quen thuéc vµ ®îc ¸p dông kh¸ thµnh c«ng ë nhiÒu níc
trªn thÕ giíi nhng víi nhiÒu ngêi d©n ViÖt Nam th× ®©y cßn
lµ kh¸i niÖm kh¸ míi mÎ. Lµ mét níc ®i sau, chóng ta häc hái
nh÷ng kinh nghiÖm c¸c níc ®i tríc, vËn dông mét c¸ch s¸ng
t¹o vµo hoµn c¶nh cô thÓ cña m×nh.
Víi sù hç trî cña JICA, dù ¸n 3R ®· vµ ®ang ®îc tiÕn hµnh
thÝ ®iÓm trªn 4 phêng néi thµnh cña HN lµ: phêng Phan Chu
Trinh – quËn Hoµn KiÕm, phêng NguyÔn Du – quËn Hai Bµ
Trung, phêng Thµnh C«ng – quËn Ba §×nh, phêng L¸ng H¹ –
quËn §èng §a nh»m x©y dùng mét “x· héi tuÇn hoµn vËt chÊt
hîp lý” biÕn chÊt th¶i thµnh tµi nguyªn quý gi¸. Tuy nhiªn tÝnh
®Õn thêi ®iÓm nµy dù ¸n 3R ®îc ®¸nh gi¸ cha ®îc thµnh
c«ng nh mong ®îi. 3R míi chØ mang tÝnh chÊt thÝ ®iÓm, bíc
®Çu t¹o cho ngêi d©n lµm quen víi viÖc ph©n lo¹i chÊt th¶i
t¹i nhµ, tõng bíc t¹o thµnh thãi quen trong viÖc ®èi xö víi chÊt
th¶i. Khi dù ¸n ®îc nh©n réng vµ ®i vµo quü ®¹o th× kh«ng
nh÷ng mang l¹i nh÷ng lîi Ých kinh tÕ tríc m¾t mµ cßn mang
l¹i hiÖu qu¶ x· héi l©u dµi. B»ng c¸ch tiÕp cËn ph¬ng ph¸p
chi phÝ – hiÖu qu¶ chóng t«i muèn ph©n tÝch chi phÝ, hiÖu
qu¶ cña m« h×nh ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån trªn ®Þa bµn
thµnh phè HN theo dù ¸n 3R, ®Ó tõ ®Êy thÊy ®îc nh÷ng chi

86
phÝ mµ c¸ nh©n, tæ chøc, x· héi bá ra vµ nh÷ng lîi Ých mµ
dù ¸n mang l¹i cho x· héi. Th«ng qua ®Ò tµi nµy, chóng t«i
còng nªu lªn mét sè kiÕn nghÞ, gi¶i ph¸p gióp nh©n réng dù
¸n 3R trªn toµn thµnh phè Hµ Néi.

87

Danh môc tµi liÖu tham kh¶o
1. GS.TS. §Æng Kim Chi: Bµi gi¶ng C«ng nghÖ m«i trêng,
2008.
2. GS.TS. NguyÔn §×nh H¬ng: Gi¸o tr×nh kinh tÕ chÊt th¶i –
Nxb gi¸o dôc, 2007.
3.

PGS.TS. NguyÔn ThÕ Chinh: Kinh tÕ vµ qu¶n lý m«i trêng
– Nxb. Thèng kª, Hµ Néi, 2003.

4.

Kinh tÕ chÊt th¶i, tµi liÖu dµnh cho c¸c khãa ®µo t¹o vÒ
qu¶n lý tæng hîp chÊt th¶i – Nxb chÝnh trÞ quèc gia –
2005.

5. Kinh tÕ chÊt th¶i trong ph¸t triÓn bÒn v÷ng – Nxb. ChÝnh
trÞ quèc gia, HN, 2001.
6. Kinh tÕ chÊt th¶i ®« thÞ ë ViÖt Nam – Nxb ChÝnh trÞ
quèc gia, HN, 1999.
7. LuËt b¶o vÖ m«i trêng 2005
8. NhËp M«n Ph©n tÝch Chi phÝ – Lîi Ých – Nxb §¹i häc Quèc
gia TP Hå ChÝ Minh – 2003.
9.

TrÞnh ThÞ Thanh – TrÇn Yªm – §ång Kim Loan: Gi¸o tr×nh
c«ng nghÖ m«i trêng – Nxb §¹i häc Quèc gia Hµ Néi, 2007.

10. Urenco:

10.1.B¸o c¸o chuyªn gia JICA t¹i héi th¶o “Héi §ång 3R”
ngµy 4/3/2009.
10.2.B¸o c¸o §¸nh gi¸ M« h×nh thÝ ®iÓm Ph©n lo¹i chÊt
th¶i t¹i Nguån, chÕ biÕn Ph©n h÷u c¬ sinh häc, Gi¸o
dôc m«i trêng vµ TruyÒn th«ng (th¸ng 12/2008)
10.3.

B¸o c¸o gi÷a kú: Dù ¸n hç trî kü thuËt “ thùc hiÖn s¸ng
kiÕn 3R t¹i thµnh phè Hµ Néi ®Ó gãp phÇn ph¸t triÓn

88
x· héi bÒn v÷ng”.
Chuyªn ®Ò: ph©n lo¹i r¸c t¹i nguån (th¸ng 12 – 2007)
10.4.

KÕ ho¹ch hµnh ®éng Më réng thùc hiÖn ph©n lo¹i
chÊt th¶i t¹i nguån trªn ®Þa bµn Hµ Néi (th¸ng
12/2008).

10.5.Nghiªn cøu kh¶ thi dù ¸n x©y dùng khu liªn hîp xö lý
chÊt th¶i r¾n Nam S¬n – HN.
10.6.

Quy ho¹ch tæng thÓ m«i trêng thµnh phè Hµ Néi giai
®o¹n 2001 – 2020.

10.7.

TÝnh liªn tôc thay ®æi vµ c¸c vÊn ®Ò ph¸t sinh trong
qu¶n lý chÊt th¶i r¾n ë HN.

11. Website:

www.monre.gov.vn

www.nea.gov.vn

www.3r-HN.vn

Www.Urenco.Com.Vn

www.yeumoitruong.com

89

Phô lôc
Phô lôc 1: Ph¬ng ph¸p xö lý chÊt th¶i ë c¸c níc trªn
thÕ giíi
Tªn níc

GDP

ChÊt th¶i

Ch«n

§èt

ñ sinh

Thu

(USD)

(Kg/ng-

lÊp

(%)

häc

håi t¸i

êi/n¨m)

(%)

(%)

chÕ

-

(%)
3,1

NhËt

41.08

B¶n

0

27.59

§øc

0
28.86

Ph¸p

0
26.28

Anh

0
19.80

Hµ Lan

0
25.85

Thôy

0
25.77

§iÓn
T©y

0
14.20

Ban

0

Nha
Thôy

43.42


§an

0
32.25

M¹ch
Canada

0
19.20
0
-

ViÖt
Nam

400

22,5

7
2,8

701

67,0

1

2,0

15,0

68,9

6,0
1

3,1

12,5

50,0

5,5
4

10,0

10,0

83,0

0,0
1

-

-

52,0

3,0
2

8,0

13,0

38,0

7,0
5

7,0

-

323

75,0

5,0
5,0

20,0

-

406

11,0

7

13,0

-

16,0

6,0
7

13,0

13,0

646

82,0

1,0
8,0

-

10,0

-

-

-

-

-

417
348
347
484
314

351

90

91
Phô lôc 2: Chi phÝ ®Çu t vµ vËn hµnh c¸c ph¬ng
ph¸p xö lý
C«ng

C«ng suÊt

Gi¸ ®Çu t

Chi phÝ vËn

Thêi gian

nghÖ

(tÊn/ngµy)

(triÖu

hµnh

XD

70 – 270

USD)
16 – 90

(USD/th¸ng)
80 – 150

(th¸ng)
12 – 30

ph©n
KhÝ ho¸

900

15 – 170

80 – 150

12 – 30

§èt
KhÝ ho¸

1300
900

30 – 180
50 – 80

35 – 100
80 – 150

54 – 96
12 – 30

Plasma
Ph©n huû

300

2080

60 – 90

12 – 24

kþ khÝ
Compostin

500

50 – 80

30 – 60

9 – 15

g kÝn
Ch«n lÊp

500

5 – 10

10 – 20

9 – 15

500

10 – 15

15 – 30

12 – 18

NhiÖt

hîp vÖ
sinh
Ch«n lÊp
sinh ho¸

92
Phô lôc 3: Mét sè th«ng tin kh¸i qu¸t vÒ c¸c khu vùc thùc hiÖn dù ¸n thÝ ®iÓm n¨m 2007
TT
1
2
3
4
5
6
7
8
9

Môc
VÞ trÝ
DiÖn tÝch
D©n sè (n¨m 2007)
Sè hé d©n
Sè tæ d©n phè
Sè côm d©n c
Khèi lîng r¸c TB
XÝ nghiÖp MT§T chÞu
tr¸ch nhiÖm
Sè lîng CNTG trªn ®Þa
bµn

Phan Chu Trinh
QuËn Hoµn KiÕm
0,41 km2
8.224 ngêi
~1.900
29 tæ
10 côm
9 tÊn/ngµy

NguyÔn Du
QuËn Hai Bµ Trng
0,38 km2
11.140 ngêi
~2.000
43 tæ
8 côm
11 tÊn/ngµy

Thµnh C«ng
QuËn Ba §×nh
0,96km2
24.872 ngêi
~7.000
137 tæ
13 côm
20 tÊn/ngµy

L¸ng H¹
QuËn §èng §a
0.65km2
28.584
~7.000
117 tæ
16 côm
12 tÊn/ngµy

XÝ nghiÖp MT§T sè 2

XÝ nghiÖp MT§T sè 3

XÝ nghiÖp MT§T sè 1

XÝ nghiÖp MT§T sè 4

26

25

27

36

93
Mét sè ®Æc ®iÓm næi bËt kh¸c
§êng phè
 HÇu hÕt ®Òu lµ ®êng
phè lín, xe t¶i cã thÓ
dÔ dµng tiÕp cËn
 Cã 3 ngâ, tuy nhiªn
kh«ng qu¸ nhá vµ s©u
 HÌ phè réng

 TÊt c¶ 16 tuyÕn phè
®Òu lµ ®êng lín
 HÇu hÕt tÊt c¶ c¸c
tuyÕn phè ®Òu lµ
tuyÕn phè th¬ng m¹i,
nhiÒu cöa hµng bu«n
b¸n
 HÌ phè nhá
 Nhµ riªng
 HÇu hÕt nhµ ë cã
diÖn tÝch nhá
 Cã mét khu tËp thÓ
cao tÇng

 Kho¶ng 50% tuyÕn
®êng xe t¶i cã thÓ
dÔ dµng tiÕp cËn
 Khu vùc lµng cã c¸c
ngâ
s©u
nhá
(<1,5m) vµ phøc t¹p.

 Chñ yÕu lµ ®êng
nhá hÑp vµ ngâ s©u
phøc t¹p

 NhiÒu khu tËp thÓ
 Nhµ riªng
 Cã mét tßa nhµ
chung c míi x©y
dùng

 Nhµ riªng
 Cã mét tßa nhµ
chung c míi x©y
dùng
 NhiÒu ngêi níc ngoµi
thuª nhµ
 NhiÒu v¨n phßng, c¬
quan
 Cöa hµng ¨n tËp
trung trªn mét sè
tuyÕn phè nh Vò
Ngäc Phan, Hoµng
Ngäc Ph¸ch
 2 Chî lín-L¸ng H¹ A,B
 Mét sè chî cãc ë
Hoµng Ngäc Ph¸ch,
Khu B, IF, Vò Ngäc
Phan...

D¹ng nhµ ë

 D¹ng nhµ ë ®iÓn h×nh
lµ nhµ riªng vµ khu tËp
thÓ cao tÇng cò

C¸c c¬ së kinh doanh
bu«n b¸n

 NhiÒu c¬ quan, v¨n
phßng
 C¸c hµng kinh doanh ¨n
uèng vØa hÌ thêng tËp
trung trªn mét sè tuyÕn
phè nh : Phan Huy Chó,
Hµm Long

 Cã rÊt nhiÒu hµng ¨n,
cµ phª trªn ®Þa bµn
phêng

 NhiÒu cöa hµng ¨n,
cöa hµng néi thÊt
trªn mét sè khu vùc
nh: ®êng La Thµnh,
Côm A.

Chî

 Hai chî t¹m t¹i phè
NguyÔn Kh¾c CÇn vµ
Ngâ Phan Chu Trinh

 Cã hai chî t¹m trªn
tuyÕn phè Vò H÷u Lîi
vµ TuÖ TÜnh, ngoµi ra
cã mét sè chî t¹m
kh¸c chØ häp vµo
buæi s¸ng

 Cã mét chî lín-chî
Thµnh C«ng vµ mét
sè chî cãc xung
quanh trong khu A,
B, C, E.

10

94

Phô lôc 4: Kết quả điều tra thực tế
PCT
ID
C1(1)

Số lượng phiếu điều tra
Giới tính
Nữ(1)
% row
% col
Nam(2)
% row
% col
Total
% row
% col

C1(2)

ND

PCT+ND

200

200

400

143

137

280

51.07

48.93

100

72.22

69.19

70.71

55

61

116

40.98

59.02

100

27.78

30.81

29.29

198

198

396

50.00

50.00

100

100

100

100

16

15

31

51.61

48.39

100

8.04

7.61

7.83

10

26

36

27.78

72.22

100

5.03

13.20

9.09

24

32

56

42.86

57.14

100

12.06

16.24

14.14

31

37

68

45.59

54.41

100

15.58

18.78

17.17

32

45

77

41.56

58.44

100

16.08

22.84

19.44

58

24

82

70.73

29.27

100

Tuổi
1 - Dưới 20 tuổi
% row
% col
2 - 20 --> 29 tuổi
% row
% col
3 - 30 --> 39 tuổi
% row
% col
4 - 40 --> 49 tuổi
% row
% col
5 - 50 --> 59 tuổi
% row
% col
6 - 60 --> 69 tuổi
% row

95
% col
7 - Trên 70 tuổi
% row
% col
Total
% row
% col
C1(3)

29.15

12.18

20.71

28

18

46

60.87

39.13

100

14.07

9.14

11.62

199

197

396

50.25

49.75

100

100.00

100.00

100.00

1

0

1

5

13

18

27.78

72.22

100

3.82

6.60

5.49

8

13

21

38.10

61.90

100

6.11

6.60

6.40

50

73

123

40.65

59.35

100

38.17

37.06

37.50

9

20

29

31.03

68.97

100

6.87

10.15

8.84

46

15

61

75.41

24.59

100

35.11

7.61

18.60

9

31

40

22.50

77.50

100

6.87

15.74

12.20

3

3

6

50.00

50.00

100

Nghề nghiệp
1 - Nông dân/Farmer
% row
% col
2 - Nhân viên/Staff
% row
% col
3 - Công ty/Private company
% row
% col
4 - Cán bộ công chức/Officer
% row
% col
5 - Kinh doanh riêng/owner
% row
% col
6 - Nội trợ/housewife
% row
% col
7 - Sinh viên/Studient
% row
% col
8 - Lao động tạm thời (không bao gồm sinh
viên)
% row

96
% col
9 - Thất nghiệp

2.29

1.52

1.83

0

0

0

0.00

0.00

0.00

0

29

29

0.00

100.00

100

0.00

14.72

8.84

131

197

328

39.94

60.06

100

100

100

100

6

1

7

85.71

14.29

100

4.58

0.52

2.16

14

11

25

56.00

44.00

100

10.69

5.70

7.72

69

48

117

58.97

41.03

100

52.67

24.87

36.11

92

110

202

45.54

54.46

100

70.23

56.99

62.35

0

2

2

0.00

100.00

100

0.00

1.04

0.62

5

0

5

100.00

0.00

100

3.82

0.00

1.54

0

10

10

0.00

100.00

100

% row
% col
10 - Khác: Hưu trí
% row
% col
Total
% row
% col
C1(4)

Trình độ
1 - Tiểu học
% row
% col
2 - Trung học cơ sở
% row
% col
3 - Phổ thông
% row
% col
4 - Đại học, cử nhân
% row
% col
5 - Cao học
% row
% col
6 - Tiến sĩ
% row
% col
7 - Khác/Other: College: Trung cấp
% row

97
% col
8-Khác: Cao đẳng Intermediate college
% row
% col
Total
% row
% col
C1(5)
C1(5-1)a

Tham gia Hội phụ nữ

% col
Không tham gia
% row
% col
Total
% row
% col
Tham gia Hội cựu chiến binh
% row
% col
Không tham gia
% row
% col
Total
% row
% col
C1(5-1)c

5.18

3.09

0

11

11

0.00

100.00

100

0.00

5.70

3.40

131

193

324

40.43

59.57

100

100.00

100.00

100.00

58

52

110

52.73

47.27

100

29.15

27.08

33.95

141

140

281

50.18

49.82

100

70.85

72.92

86.73

199

192

391

50.90

49.10

100

100.00

100.00

100.00

11

7

18

61.11

38.89

100

5.61

3.66

4.65

185

184

369

50.14

49.86

100

94.39

96.34

95.35

196

191

387

50.65

49.35

100

100.00

100.00

100.00

20

33

53

37.74

62.26

100

10.10

16.58

13.35

178

164

348

51.15

47.13

100

Tham gia tổ chức xã hội

% row

C1(5-1)b

0.00

Tham gia đoàn thanh niên
% row
% col
Không tham gia
% row

98
% col
Total
% row
% col
C1(5-1)d

Tham gia mặt trận tổ quốc
% row
% col
Không tham gia
% row
% col
Total
% row
% col

C1(5-1)e

Tham gia đoàn thể khác
% row
% col
Không tham gia
% row
% col
Total

89.90

82.41

87.66

198

199

397

49.87

50.13

100

100.00

100.00

100.00

37

12

49

75.51

24.49

100

18.97

6.25

12.66

158

180

338

46.75

53.25

100

81.03

93.75

87.34

195

192

387

50.39

49.61

100

100.00

100.00

100.00

6

5

11

54.55

45.45

100

3.11

2.60

2.86

187

187

374

50.00

50.00

100

96.89

97.40

97.14

193

192

385

107

96

203

52.71

47.29

100

57.53

50.00

53.70

79

96

175

45.14

54.86

100

42.47

50.00

46.30

186

192

378

49.21

50.79

100

100.00

100.00

100.00

% row
% col
C1(5-1)f

Không tham gia/tham gia đoàn thể
% row
% col

Có tham gia (0)
% row
% col

Total
% row
% col

99
C1(5-2)

Vị trí các đoàn thể
1 - Chủ tịch
% row
% col
2 - Phó chủ tịch
% row
% col
3 - Thành viên ban lãnh đạo
% row
% col
4 - Hội viên
% row
% col
Total
% row
% col

C1(6)

16

11

27

59.26

40.74

100

8.12

5.73

7.14

10

7

17

58.82

41.18

100

5.08

3.65

4.50

9

10

19

47.37

52.63

100

4.57

5.21

5.03

162

164

326

49.69

50.31

100

82.23

85.42

86.24

197

192

389

50.64

49.36

100

100.00

100.00

100.00

16

8

24

66.67

33.33

100

8.29

4.08

6.17

7

8

15

46.67

53.33

100

3.63

4.08

3.86

11

2

13

84.62

15.38

100

5.70

1.02

3.34

159

178

337

47.18

52.82

100

82.38

90.82

86.63

193

196

389

49.61

50.39

100

Vị trí lãnh đạo trong tổ dân phố
1 - Tổ trưởng tổ dân phố
% row
% col
2 - Tổ phó tổ dân phố
% row
% col
3 - Thành viên ban lãnh đạo
% row
% col
4- Không tham gia
% row
% col
Total
% row

100
% col
C1(7)

1
% row
% col

2
% row
% col

3
% row
% col

4
% row
% col

5
% row
% col

6
% row
% col

7
% row
% col

Total
% row
% col
C1(7)

100.00

100.00

100.00

3

2

5

60.00

40.00

100

1.56

1.03

1.30

28

25

53

52.83

47.17

100

14.58

12.89

13.73

60

45

105

57.14

42.86

100

31.25

23.20

27.20

71

90

161

44.10

55.90

100

36.98

46.39

41.71

13

20

33

39.39

60.61

100

6.77

10.31

8.55

13

7

20

65.00

35.00

100

6.77

3.61

5.18

4

5

9

44.44

55.56

100

2.08

2.58

2.33

192

194

386

49.74

50.26

100

100.00

100.00

100.00

162

162

324

50.00

50.00

100

84.38

83.51

83.94

30

32

82

Số lượng thành viên trong gia đình (chi tiết
theo thực tế phiếu điều tra. ĐVT: người)

Số lượng thành viên trong gia đình (chia
khoảng)
1 - Từ 1 đến 4 người
% row
% col
2 - Từ 5 đến 10 người

101
% row
% col

Total
% row
% col
C1(8)

39.02

100

15.63

16.49

21.24

192

194

386

49.74

50.26

100

100.00

100.00

100.00

70

72

142

49.30

50.70

100

35.71

36.55

36.13

117

111

228

51.32

48.68

100

59.69

56.35

58.02

8

13

21

38.10

61.90

100

4.08

6.60

5.34

1

1

2

50.00

50.00

100

0.51

0.51

0.51

196

197

393

49.87

50.13

100

100.00

100.00

100.00

31

44

75

41.33

58.67

100

16.23

22.68

19.48

160

150

310

51.61

48.39

100

83.77

77.32

80.52

191

194

385

49.61

50.39

100

100.00

100.00

100.00

Loại nhà ở hiện nay
1 - Nhà riêng
% row
% col
2 - Khu tập thể
% row
% col
3 - Nhà đất rộng có cửa hàng
% row
% col
4 - Khác
% row
% col

Total
% row
% col
C1(9)

36.59

Vị trí nhà
1 - Mặt đường lớn
% row
% col
2 - Trong ngõ
% row
% col

Total
% row
% col

102
C1(10)

Ai thường xuyên đổ rác
1 - Vợ
% row
% col
2 - Chồng
% row
% col
3 - Người giúp việc
% row
% col
4 - Người lớn khác là nữ
% row
% col
5 - Người lớn khác là nam
% row
% col
6 - Trẻ em
% row
% col
7 - Khác
% row
% col

Total
% row
% col
C1(11)

112.00

99.00

210.00

53.33

47.14

100

57.44

49.75

53.30

12.00

15.00

27.00

44.44

55.56

100

6.15

7.54

6.85

19.00

25.00

44.00

43.18

56.82

100

9.74

12.56

11.17

18.00

19.00

37.00

48.65

51.35

100

9.23

9.55

9.39

3.00

5.00

8.00

37.50

62.50

100

1.54

2.51

2.03

29.00

34.00

63.00

46.03

53.97

100

14.87

17.09

15.99

1.00

4.00

5.00

20.00

80.00

100

0.51

2.01

1.27

195.00

199.00

394.00

49.49

50.51

100

100.00

100.00

100.00

39

41

80

48.75

51.25

100

19.90

20.81

20.36

98

63

161

60.87

39.13

100

Bạn thường xuyên đổ rác
1 - Luôn luôn
% row
% col
2 - Thường xuyên
% row

103
% col
3 - Thỉnh thoảng
% row
% col
4 - Không bao giờ
% row
% col

Total
% row
% col
C1(12)

31.98

40.97

56

89

145

38.62

61.38

100

28.57

45.18

36.90

3

4

7

42.86

57.14

100

19.90

20.81

20.36

19.90

20.81

20.36

48.75

51.25

100

19.90

20.81

20.36

5

19

24

20.83

79.17

100

2.58

9.55

6.11

91

112

203

44.83

55.17

100

46.91

56.28

51.65

97

68

165

58.79

41.21

100

50.00

34.17

41.98

1

0

1

100.00

0.00

100

0.52

0.00

0.25

194

199

393

49.36

50.64

100

100.00

100.00

100.00

0

0

0

Nơi sinh/Place of birth
1 - Tại phường/at ward
% row
% col
2 - Hà Nội
% row
% col
3 - Việt Nam
% row
% col
4 - Nước ngoài?abroad
% row
% col

Total
% row
% col
C2(2)a

50.00

Câu 2(1) Hiểu biết hiện tượng TĐ ấm dần
lên
1- Không nghiêm trọng/not serious
% row
% col
2 - ít nghiêm trọng/serious but less

#DIV/0!

#DIV/0!

#DIV/0!

0.00

0.00

0.00

0

9

9

104
% row
% col
3 - Nghiêm trọng/Serious
% row
% col
4 - Rất nghiêm trọng?very serious
% row
% col
5 - Tôi không biết/I don't know
% row
% col

Total
% row

% col
C2(2)b

Câu 2(2) Hiểu biết tình hình rác thải tại Hà
Nội
1- Không nghiêm trọng/not serious
% row
% col
2 - ít nghiêm trọng/serious but less
% row
% col
3 - Nghiêm trọng/Serious
% row
% col
4 - Rất nghiêm trọng?very serious
% row
% col
5 - Tôi không biết/I don't know
% row
% col

Total

0.00

100.00

100

0.00

4.62

2.29

68

95

163

41.72

58.28

100

34.34

48.72

41.48

130

78

208

62.50

37.50

100

65.66

40.00

52.93

0

13

13

0.00

100.00

100

0.00

6.67

3.31

198

195

393

50.38

49.62

100

100.00

100.00

100.00

0

2

2

0.00

100.00

100

0.00

1.00

0.50

1

5

6

16.67

83.33

100

0.51

2.50

1.51

111

86

197

56.35

43.65

100

56.35

43.00

49.62

81

103

184

44.02

55.98

100

41.12

51.50

46.35

4

4

8

50.00

50.00

100

2.03

2.00

2.02

197

200

397

105
% row

% col
C2(3)

50.38

100

100.00

100.00

100.00

10

3

13

76.92

23.08

100

5.08

1.52

3.29

28

23

51

54.90

45.10

100

14.21

11.62

12.91

74

73

147

50.34

49.66

100

37.56

36.87

37.22

81

99

180

45.00

55.00

100

41.12

50.00

45.57

4

0

4

100.00

0.00

100

2.03

0.00

1.01

197

198

395

49.87

50.13

100

100.00

100.00

100.00

2

2

4

50.00

50.00

100

1.03

1.01

1.02

32

51

83

38.55

61.45

100

16.41

25.76

21.12

99

114

213

46.48

53.52

100

50.77

57.58

54.20

Câu 2(3) Xả rác ra đường
1- Không nghiêm trọng/not serious
% row
% col
2 - ít nghiêm trọng/serious but less
% row
% col
3 - Nghiêm trọng/Serious
% row
% col
4 - Rất nghiêm trọng/very serious
% row
% col
5 - Tôi không biết/I don't know
% row
% col

Total
% row

% col
C2(4)

49.62

Câu 2(4) Hiểu vấn đề mtrường khác/other
environmental issues
1- Không nghiêm trọng/not serious
% row
% col
2 - ít nghiêm trọng/serious but less
% row
% col
3 - Nghiêm trọng/Serious
% row
% col

106
4 - Rất nghiêm trọng/very serious
% row
% col
5 - Tôi không biết/I don't know
% row
% col

Total
% row

% col
C3(1)

Câu 3(1) Quan tâm hiện tượng TĐ ấm dần
lên
1- Không nghiêm trọng/not serious
% row
% col
2 - ít nghiêm trọng/serious but less
% row
% col
3 - Nghiêm trọng/Serious
% row
% col
4 - Rất nghiêm trọng/very serious
% row
% col
5 - Tôi không biết/I don't know
% row
% col

Total
% row

% col

61

28

89

68.54

31.46

100

31.28

14.14

22.65

1

3

4

25.00

75.00

100

0.51

1.52

1.02

195

198

393

49.62

50.38

100

100.00

100.00

100.00

0

7

7

0.00

100.00

100

0.00

3.57

1.78

13

37

50

26.00

74.00

100

6.60

18.88

12.72

130

112

242

53.72

46.28

100

65.99

57.14

61.58

50

38

88

56.82

43.18

100

25.38

19.39

22.39

4

2

6

66.67

33.33

100

2.03

1.02

1.53

197

196

393

50.13

49.87

100

100.00

100.00

100.00

7

8

15

46.67

53.33

100

Câu 3(2) Quan tâm vấn đề rác thải tại HN
C3(2)
1- Không nghiêm trọng/not serious
% row

107
% col
2 - ít nghiêm trọng/serious but less
% row
% col
3 - Nghiêm trọng/Serious
% row
% col
4 - Rất nghiêm trọng/very serious
% row
% col
5 - Tôi không biết/I don't know
% row
% col

Total
% row

% col

3.63

4.06

3.85

11

28

39

28.21

71.79

100

5.70

14.21

10.00

94

80

174

54.02

45.98

100

48.70

40.61

44.62

80

79

159

50.31

49.69

100

41.45

40.10

40.77

1

2

3

33.33

66.67

100

0.52

1.02

0.77

193

197

390

49.49

50.51

100

100.00

100.00

100.00

0

0

0

0.00

0.00

0.00

14

24

38

36.84

63.16

100

7.18

12.00

9.62

117

109

226

51.77

48.23

100

60.00

54.50

57.22

64

67

131

48.85

51.15

100

32.82

33.50

33.16

0

0

0

Câu 3(3) Quan tâm vấn đề xả rác ra đường
C3(3)
1- Không nghiêm trọng/not serious
% row
% col
2 - ít nghiêm trọng/serious but less
% row
% col
3 - Nghiêm trọng/Serious
% row
% col
4 - Rất nghiêm trọng/very serious
% row
% col
5 - Tôi không biết/I don't know
% row

108
% col

Total
% row

% col
C3(4)

Câu 3(4) Quan tâm đến các vấn đề môi
trường khác
1- Không nghiêm trọng/not serious
% row
% col
2 - ít nghiêm trọng/serious but less
% row
% col
3 - Nghiêm trọng/Serious
% row
% col
4 - Rất nghiêm trọng/very serious
% row
% col
5 - Tôi không biết/I don't know
% row
% col

Total
% row

% col

0.00

0.00

0.00

195

200

395

49.37

50.63

100

100.00

100.00

100.00

2

2

4

50.00

50.00

100

2.00

2.00

4.00

32

51

83

38.55

61.45

100

32.00

51.00

83.00

99

114

213

46.48

53.52

100

99.00

114.00

213.00

61

28

89

68.54

31.46

100

61.00

28.00

89.00

1

3

4

25.00

75.00

100

1.00

3.00

4.00

195

198

393

49.62

50.38

100

195.00

198.00

393.00

7

0

7

100.00

0.00

100

3.55

0.00

1.77

31

36

67

46.27

53.73

100

15.74

18.18

16.96

90

111

201

Câu 3(5) Quan tâm đến giáo dục môi trường
C3(5)
1- Không nghiêm trọng/not serious
% row
% col
2 - ít nghiêm trọng/serious but less
% row
% col
3 - Nghiêm trọng/Serious

109
% row
% col
4 - Rất nghiêm trọng/very serious
% row
% col
5 - Tôi không biết/I don't know

44.78

55.22

100

45.69

56.06

50.89

69

51

120

57.50

42.50

100

35.03

25.76

30.38

0

0

0

0.00

0.00

0.00

197

198

395

49.87

50.13

100

100.00

100.00

100.00

1

8

9

11.11

88.89

100

0.52

4.10

2.32

30

40

70

42.86

57.14

100

15.54

20.51

18.04

112

82

194

57.73

42.27

100

58.03

42.05

50.00

47

63

110

42.73

57.27

100

24.35

32.31

28.35

3

2

5

60.00

40.00

100

1.55

1.03

1.29

193

195

388

49.74

50.26

100

100.00

100.00

100.00

% row
% col

Total
% row

% col
Câu 4(1) Giải quyết vấn đề TĐ ấm dần lên
C(4)
1- Không nghiêm trọng/not serious
% row
% col
2 - ít nghiêm trọng/serious but less
% row
% col
3 - Nghiêm trọng/Serious
% row
% col
4 - Rất nghiêm trọng/very serious
% row
% col
5 - Tôi không biết/I don't know
% row
% col

Total
% row

% col
Câu 4(2) Giải quyết vấn đề rác thải tại HN
C4(2)

110
1- Không nghiêm trọng/not serious
% row
% col
2 - ít nghiêm trọng/serious but less
% row
% col
3 - Nghiêm trọng/Serious
% row
% col
4 - Rất nghiêm trọng/very serious
% row
% col
5 - Tôi không biết/I don't know
% row
% col

Total
% row

% col

1

4

5

20.00

80.00

100

0.51

2.08

1.28

10

30

40

25.00

75.00

100

5.05

15.63

10.26

123

76

199

61.81

38.19

100

62.12

39.58

51.03

63

80

143

44.06

55.94

100

31.82

41.67

36.67

1

2

3

33.33

66.67

100

0.51

1.04

0.77

198

192

390

50.77

49.23

100

100.00

100.00

100.00

0

2

2

0.00

100.00

100

0.00

1.04

0.51

10

20

30

33.33

66.67

100

5.05

10.42

7.69

96

80

176

54.55

45.45

100

48.48

41.67

45.13

89

96

185

48.11

51.89

100

44.95

50.00

47.44

Câu 4(3) Giải quyết vấn đề xả rác ra đường
C4(3)
1- Không nghiêm trọng/not serious
% row
% col
2 - ít nghiêm trọng/serious but less
% row
% col
3 - Nghiêm trọng/Serious
% row
% col
4 - Rất nghiêm trọng/very serious
% row
% col

111
5 - Tôi không biết/I don't know

0

0

0

0.00

0.00

0.00

195

198

393

49.62

50.38

100

98.48

103.13

100.77

2

6

8

25.00

75.00

100

1.04

3.05

2.06

19

37

56

33.93

66.07

100

9.90

18.78

14.40

118

97

215

54.88

45.12

100

61.46

49.24

55.27

52

57

109

47.71

52.29

100

27.08

28.93

28.02

1

0

1

100.00

0.00

100

0.52

0.00

0.26

192

197

389

49.36

50.64

100

100.00

100.00

100.00

4
44.44
2.02
45
56.96
22.73
116
48.13
58.59

9
100
2.26
79
100
19.85
241
100
60.55

% row
% col

Total
% row

% col
C4(5)

Câu 4(5)) Đẩy mạnh hoạt động GDMT cho
trẻ em
1- Không nghiêm trọng/not serious
% row
% col
2 - ít nghiêm trọng/serious but less
% row
% col
3 - Nghiêm trọng/Serious
% row
% col
4 - Rất nghiêm trọng/very serious
% row
% col
5 - Tôi không biết/I don't know
% row
% col

Total
% row

% col
C5(1)

Câu 5(1) 3R
1- I don't know/Tôi không biết
% row
% col
2 - Có nghe nói/Hearing about that
% row
% col
3 - I know/Tôi có biết
% row
% col

5
55.56
2.50
34
43.04
17.00
125
51.87
62.50

112
4 - I know well/tôi đã tới nơi đây
% row
% col

Total
% row

% col
C5(1)

Câu 5(2) 3R - HN
1- I don't know/Tôi không biết
% row
% col
2 - Có nghe nói/Hearing about that
% row
% col
3 - I know/Tôi có biết
% row
% col
4 - I know well/tôi đã tới nơi đây
% row
% col

Total
% row

% col
C5(3)

Câu 5(3) MOTTAINANI
1- I don't know/Tôi không biết
% row
% col
2 - Có nghe nói/Hearing about that
% row
% col
3 - I know/Tôi có biết
% row
% col
4 - I know well/tôi đã tới nơi đây
% row
% col

Total
% row

% col
C5(4)

Câu 5(4) MOTTAINANI FAIRE
1- I don't know/Tôi không biết
% row
% col
2 - Có nghe nói/Hearing about that
% row
% col
3 - I know/Tôi có biết
% row
% col
4 - I know well/tôi đã tới nơi đây

36
52.17
18.00
200
50.25
100.00

33
47.83
16.67
198
49.75
100.00

69
100
17.34
398
100
100.00

2
50.00
1.01
21
33.87
10.55
125
52.97
62.81
51
56.67
25.63
199
50.77
100.00

2
50.00
1.04
41
66.13
21.24
111
47.03
57.51
39
43.33
20.21
193
49.23
100.00

4
100
1.02
62
100
15.82
236
100
60.20
90
100
22.96
392
100
100.00

78
56.93
39.80
49
44.55
25.00
50
47.62
25.51
19
47.50
9.69
196
50.00
100.00

59
43.07
30.10
61
55.45
31.12
55
52.38
28.06
21
52.50
10.71
196
50.00
100.00

137
100
34.95
110
100
28.06
105
100
26.79
40
100
10.20
392
100
100.00

68
49.28
34.00
53
49.53
26.50
45
50.56
22.50
34

70
50.72
36.08
54
50.47
27.84
44
49.44
22.68
26

138
100
35.03
107
100
27.16
89
100
22.59
60

113
% row
% col

Total
% row

% col
C5(5)

Câu 5(5) Túi ECO-BAG
1- I don't know/Tôi không biết
% row
% col
2 - Có nghe nói/Hearing about that
% row
% col
3 - I know/Tôi có biết
% row
% col
4 - I know well/tôi đã tới nơi đây
% row
% col

Total
% row

% col
C5(6)

Câu 5(6) Giáo dục Môi trường
1- I don't know/Tôi không biết
% row
% col
2 - Có nghe nói/Hearing about that
% row
% col
3 - I know/Tôi có biết
% row
% col
4 - I know well/tôi đã tới nơi đây
% row
% col

Total
% row

% col
C5(7)

7- URENCO
1- I don't know/Tôi không biết
% row
% col
2 - Có nghe nói/Hearing about that
% row
% col
3 - I know/Tôi có biết
% row
% col
4 - I know well/tôi đã tới nơi đây
% row

56.67
17.00
200
50.76
100.00

43.33
13.40
194
49.24
100.00

100
15.23
394
100
100.00

19
40.43
9.64
55
49.55
27.92
88
53.33
44.67
35
51.47
17.77
197
50.38
100.00

28
59.57
14.43
56
50.45
28.87
77
46.67
39.69
33
48.53
17.01
194
49.62
100.00

47
100
12.02
111
100
28.39
165
100
42.20
68
100
17.39
391
100
100.00

53
67.09
26.50
44
40.00
22.00
89
55.97
44.50
14
32.56
7.00
200
51.15
100.00

26
32.91
13.61
66
60.00
34.55
70
44.03
36.65
29
67.44
15.18
191
48.85
100.00

79
100
20.20
110
100
28.13
159
100
40.66
43
100
11.00
391
100
100.00

24
37.50
12.00
20
23.26
10.00
137
61.99
68.50
19
82.61

40
62.50
20.62
66
76.74
34.02
84
38.01
43.30
4
17.39

64
100
16.24
86
100
21.83
221
100
56.09
23
100

114
% col

Total
% row

% col

9.50
200
50.76
100.00

2.06
194
49.24
100.00

5.84
394
100
100.00

20
37.74
10.00
47
39.83
23.50
119
58.33
59.50
14
58.33
7.00
200
50.13
100.00

33
62.26
16.58
71
60.17
35.68
85
41.67
42.71
10
41.67
5.03
199
49.87
100.00

53
100
13.28
118
100
29.57
204
100
51.13
24
100
6.02
399
100
100.00

25
40.98
12.50
42
32.81
21.00
118
65.56
59.00
15
62.50
7.50
200
50.89
100.00

36
59.02
18.65
86
67.19
44.56
62
34.44
32.12
9
37.50
4.66
193
49.11
100.00

61
100
15.52
128
100
32.57
180
100
45.80
24
100
6.11
393
100
100.00

1

12

13

0.50
1
1.72
0.50
140
59.32
70.00
58
62.37

6.22
57
98.28
29.53
96
40.68
49.74
35
37.63

3.31
58
100
14.76
236
100
60.05
93
100

8- MN phân bón hữu cơ Cầu Diễn- URENCO
C5(8)
1- I don't know/Tôi không biết
% row
% col
2 - Có nghe nói/Hearing about that
% row
% col
3 - I know/Tôi có biết
% row
% col
4 - I know well/tôi đã tới nơi đây
% row
% col

Total
% row

% col
9- Bãi chôn lấp rác Nam Sơn-URENCO
C5(9)
1- I don't know/Tôi không biết
% row
% col
2 - Có nghe nói/Hearing about that
% row
% col
3 - I know/Tôi có biết
% row
% col
4 - I know well/tôi đã tới nơi đây
% row
% col

Total
% row

% col
C5 (10)

10- Mô hình phân loại rác tại nguồn
1- I don't know/Tôi không biết
% row
% col
2 - Có nghe nói/Hearing about that
% row
% col
3 - I know/Tôi có biết
% row
% col
4 - I know well/tôi đã tới nơi đây
% row

115
% col

29.00
200
50.00
100.00

18.13
200
50.00
103.63

23.66
400
100
101.78

3

7

10

197

192

389

200

199

399

87

128

215

70

80

150

49
0

60

109

67
0

86

153

115

115

230

138

136

274

29
0

58

87

128
0

96
0

224
0

321
0

403

724

10. UBNDF + tổ chức XH
% row

96
0

134
0

230
0

% col
11- Công nhân thu gom

52

50

102

0

3

3

Total
% row

% col
C5 (11)

11- Fường PLRTN?WSSWard
0- I don't know/Tôi không biết
% row
% col
1 - I know/Có biết
% row
% col

Total
% row

% col
C5 (12)

Câu 5(12) Cách biết thông tin PLRTN
1- Quảng cáo TV/TV advert
% row
% col
2 - Chương trình TV?TV program
% row
% col

3- Radio
% row

% col
4. Newspapers/Báo chí
% row
% col
5 - Loudsspeaker's ward, loa
% row
% col

6- Distribution of tool and
% row

% col
7- Quảng cáo TV/TV advert
% row
% col
8 - Hdẫn tại điểm gom
% row
% col

9- Tổ dân phố, họp,gia đình, hàng xóm
% row

% col

% row

% col
12- Khác

116
% row

0

0

0

0

9

9

1

2

3

191

180

371

192

191

383

0

0

0

0

0

0

63

79

142

125

114

239

6

0

6

194

193

387

195

187

382

2

5

7

0

3

3

% col
C6 (1)

Câu 6(1) R?
1. Nghỉ ngơi
% row
% col
2
% row
% col

3. Reuse_reduce_recycle
% row

% col
Total
% row

% col
C6 (1)

Câu 6(1) R?
0- I don't know/Tôi không biết
% row
% col
1 - Có nghe nói/Hearing about that
% row
% col

Total
% row

% col
Câu 6(2) Số loại rác trong hệ thống PLTN
C6 (2)
0- 2 loại
% row
% col
1 - 3 loại
% row
% col

2.4 loại
% row

% col
Total
% row

% col
C6 (3)

Câu 6(3)1 Rác hữu cơ/Organics
0- Xanh cây/Green
% row
% col
1 - Vàng/yellow
% row
% col

2.Nước biển/Blue
% row

% col

117
Total

197

195

392

2

4

6

194

187

381

1

2

3

197

193

390

0

4

4

9

20

29

180

169

349

189

194

383

3

0

3

67

37

104

130

156

286

200
0
0

193
0
0

393
0
0

% row

% col
C6 (3)

Câu 6(3)2 Rác vô cơ/InOrganics
0- Xanh cây/Green
% row
% col
1 - Vàng/yellow
% row
% col

2.Nước biển/Blue
% row

% col
Total
% row

% col
C6 (3)

Câu 6(3)1 Rác tái chế/Recycles
0- Xanh cây/Green
% row
% col
1 - Vàng/yellow
% row
% col

2.Nước biển/Blue
% row

% col
Total
% row

% col
Câu 6(4)1Giờ đổ rác/Time of waste discharge
C 6(4)
1. 14-16h
% row
% col
2 -16-18h30
% row
% col

2.18-20h30
% row

% col
Total
% row

% col

118

Môc lôc
Më §Çu.............................................................................................1
Ch¬ng 1: Mét sè vÊn ®Ò lý luËn vÒ chÊt

th¶i theo m« h×nh

ph©n lo¹i chÊt th¶i vµ ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i hé gia ®×nh............5

1.1. ChÊt th¶i..........................................................5
1.1.1. §Þnh nghÜa.................................................5
1.1.2. Ph©n lo¹i chÊt th¶i.......................................5
1.1.2.1. Theo nguån gèc ph¸t sinh (gi¸o tr×nh kinh
tÕ chÊt th¶i – nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia Hµ
Néi – n¨m 2005)...................................................6
1.1.2.2. Theo thuéc tÝnh vËt lý (gi¸o tr×nh kinh tÕ
chÊt th¶i – Nhµ xuÊt b¶n gi¸o dôc n¨m 2007)........6
1.1.2.3. Theo tÝnh chÊt vµ møc ®é ®éc h¹i:.........6
1.1.2.4. Theo tÝnh chÊt hãa häc:..........................7
1.2.3. C¸c ph¬ng ph¸p xö lý chÊt th¶i:....................7
1.2.3.1. NhiÖt (®èi víi mét sè lo¹i chÊt th¶i ®éc
h¹i).....................................................................8
1.2.3.2. Sinh häc (®èi víi c¸c lo¹i chÊt th¶i chøa c¸c
chÊt h÷u c¬).......................................................8
1.2.3.3. Ch«n lÊp hîp vÖ sinh (®èi víi c¸c lo¹i chÊt
th¶i kh«ng thÓ t¸i chÕ – t¸i sö dông ®îc n÷a)........9
1.3. Ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån:..........................10
1.3.1. §Þnh nghÜa: (kinh tÕ chÊt th¶i – nhµ xuÊt b¶n
chÝnh trÞ quèc gia Hµ Néi n¨m 2005)...................10
1.3.2. C¬ së ®Ó hé gia ®×nh ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i
nguån.................................................................10
1.3.2.1. Do tÝnh truyÒn thèng, tËp qu¸n............10
1.3.2.2. Do cã tæ chøc.......................................11

119
1.4. Ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i nguån theo dù ¸n 3R......11
1.5. Kinh nghiÖm c¸c quèc gia trong viÖc t¸i chÕ chÊt
th¶i.......................................................................11
1.5.1. NhËt B¶n...................................................12
1.5.2. Singapore..................................................13
1.5.3. Th¸i Lan.....................................................14
1.5.4. ViÖt Nam...................................................15
1.6. Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch chi phÝ – hiÖu qu¶ (CEA)
.............................................................................16
Ch¬ng2: HiÖn tr¹ng ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i hé gia ®×nh trªn ®Þa
bµn phêng Phan Chu Trinh theo dù ¸n 3R – HN.............................20

2.1. Tæng quan chung t×nh h×nh chÊt th¶i t¹i Hµ Néi
.............................................................................20
2.1.1. Khèi lîng vµ thµnh phÇn chÊt th¶i...............20
2.1.2. C«ng t¸c thu gom.......................................24
2.1.3. C«ng t¸c xö lý............................................28
2.2. Dù ¸n 3R – HN.................................................29
2.2.1. Kh¸i niÖm 3R.............................................29
2.2.2. Môc ®Ých cña dù ¸n 3R..............................30
2.3. Qu¸ tr×nh triÓn khai 3R t¹i Hµ Néi...................32
2.3.1. Dù ¸n 3R – HN t¹i phêng Phan Chu Trinh......43
2.3.1.1. §Æc ®iÓm tù nhiªn, kinh tÕ –

x· héi cña

phêng Phan Chu Trinh.......................................43
2.3.1.2. Qu¸ tr×nh triÓn khai dù ¸n 3R................44
2.3.2. Nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®îc vµ mét sè h¹n chÕ. .51
2.3.2.1. TÝnh phï hîp cña m« h×nh.....................52

120
2.3.2.2. KÕt qu¶ ®¹t ®îc....................................56
2.3.2.3. H¹n chÕ................................................59
2.3.2.4. Nguyªn nh©n cña nh÷ng h¹n chÕ..........63
Ch¬ng 3: Ph©n tÝch chi phÝ – hiÖu qu¶ cña m« h×nh ph©n lo¹i
chÊt th¶i t¹i hé gia ®×nh trªn ®¹i bµn Phêng Phan Chu Trinh theo
dù ¸n 3R – HN................................................................................67

3.1. Chi phÝ...........................................................67
3.1.1. Thêi gian ph©n lo¹i chÊt th¶i......................68
3.1.2. Chi phÝ thïng ph©n lo¹i chÊt th¶i t¹i hé gia
®×nh vµ c¸c dông cô ph©n lo¹i chÊt th¶i..............69
3.1.3. Thïng thu gom t¹i ®iÓm tËp kÕt.................69
3.1.4. Nh©n c«ng thu gom...................................69
3.1.5. Chi phÝ vËn chuyÓn tõ ®iÓm tËp kÕt ®Õn n¬i
xö lý...................................................................69
3.1.6. Chi phÝ kiÓm tra, gi¸m s¸t viÖc ph©n lo¹i chÊt
th¶i t¹i nguån......................................................70
3.1.7. Chi phÝ kh¸c..............................................70
3.2. Tæng hîp dßng chi phÝ....................................71
3.3.Lîi Ých.............................................................72
3.3.1. Lîi Ých tiÕt kiÖm ®îc tõ ch«n lÊp chÊt th¶i. .72
3.3.1.1. KÐo dµi thêi gian sö dông b·i r¸c Nam S¬n
........................................................................72
3.3.1.2. Gi¶m chi phÝ ngo¹i øng b·i r¸c Nam S¬n. 73
3.3.2. Lîi Ých thu ®îc t¹i nhµ m¸y ph©n h÷u c¬ CÇu
DiÔn...................................................................74
3.3.2.1. Lîi Ých tõ viÖc s¶n xuÊt ph©n vi sinh tõ
chÊt th¶i h÷u c¬...............................................74

121
3.3.2.2. Lîi Ých tõ tiÕt kiÖm chi phÝ ph©n lo¹i chÊt
th¶i t¹i nhµ m¸y ph©n h÷u c¬ CÇu DiÔn.............75
3.3.3. Lîi Ých tõ viÖc gi¶m lîng chÊt th¶i x¶ ra vØa hÌ
75
3.3.4. Lîi Ých tõ viÖc gi¶m nguy c¬ « nhiÔm m«i trêng 76
3.3.5. Lîi Ých tõ tiÕt kiÖm chi phÝ vËn chuyÓn chÊt
th¶i h÷u c¬:........................................................76
3.4. Tæng kÕt dßng lîi Ých.....................................77
Ch¬ng 4: Mét sè gi¶i ph¸p vµ kiÕn nghÞ.......................................78

4.1. Gi¶i ph¸p........................................................78
4.1.1. Gi¶i ph¸p qu¶n lý.......................................78
4.1.2. Gi¶i ph¸p c«ng nghÖ...................................78
4.1.3. Gi¶i ph¸p c¬ chÕ chÝnh s¸ch.......................78
4.1.4. Gi¶i ph¸p tuyªn truyÒn, gi¸o dôc.................79
4.1.5. Kinh tÕ chÊt th¶i........................................80
4.1.6. Gi¶i ph¸p tµi chÝnh....................................81
4.2. KiÕn nghÞ......................................................82
4.2.1. §èi víi UBND c¸c cÊp, c¸c së, c¬ quan ban
ngµnh.................................................................82
4.2.2. §èi víi c«ng ty M«i trêng vµ §« thÞ...............83
4.2.3. §èi víi c«ng t¸c truyÒn th«ng, gi¸o dôc.........84
KÕt luËn.........................................................................................85
Danh môc tµi liÖu tham kh¶o........................................................87
Phô lôc...........................................................................................89

122

Danh môc c¸c tõ viÕt t¾t
1. CEA
2.

JICA

: Ph©n tÝch chi phÝ – hiÖu qu¶.
: C¬ quan Hîp t¸c Quèc tÕ NhËt B¶n

3. XÝ nghiÖp MT§T

: XÝ nghiÖp M«i trêng ®« thÞ.

4. UBND

: ñy ban nh©n d©n

5. URENCO

: C«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n Nhµ níc

mét thµnh viªn M«i trêng ®« thÞ HN.
6.

3R

: ViÕt t¾t cña côm tõ “Gi¶m thiÓu – t¸i sö

dông – t¸i chÕ”.
7. 3R – HN

: Dù ¸n 3R t¹i HN.