TRÖÔØNG TRUNG HOÏC

VAÊN THÖ LÖU TRÖÕ TRUNG ÖÔNG II






GIAÙO TRÌNH
KYÕ THUAÄT LAÉP RAÙP
VAØ BAÛO TRÌ MAÙY VI TÍNH
(LÖU HAØNH NOÄI BOÄ)
















TP. HOÀ CHÍ MINH - 2005




LÔØI MÔÛ ÑAÀU
Trong quaù trình söû duïng maùy tính, nhöõng truïc traëc veà phaàn cöùng vaø phaàn
meàm xaûy ra laø ñieàu khoâng theå traùnh khoûi maëc duø chuùng ta ñaõ coù ñaàu tö toát cho
caû phaàn cöùng vaø phaàn meàm. Vaäy laøm theá naøo ñeå giaûm thieåu nhöõng söï coá xaûy ra
cho maùy tính? Laøm theá naøo ñeå ñaûm baøo an toaøn döõ lieäu cho maùy tính trong moïi
tröôøng hôïp?
Cuoán giaùo trình “Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính” ñöôïc bieân soaïn
cho hoïc sinh ngaønh Tin hoïc Vaên phoøng cuûa tröôøng TH Vaên thö Löu tröõ TW 2 vaø
coù theå laøm taøi lieäu tham khaûo cho nhöõng ai muoán coù kieán thöùc toång quaùt veà phaàn
cöùng maùy tính vaø caùch laép raùp, caøi ñaët hoøan chænh phaàn meàm cho moät maùy vi
tính cuõng nhö caùch baûo trì vaø laøm cho heä thoáng hoïat ñoäng luoân ôû möùc toái öu. Vôùi
phöông phaùp trình baøy ngaén goïn, tröïc quan, hy voïng cuoán giaùo trình naøy seõ
mang ñeán cho hoïc sinh nhöõng kieán thöùc boå ích cho ngaønh hoïc vaø aùp duïng toát cho
coâng vieäc sau naøy.
Tuy ñaõ tham khaûo nhieàu taøi lieäu vaø qua kinh nghieäm thöïc teá nhöng chaéc
chaén cuoán giaùo trình vaãn coù nhöõng haïn cheá nhaát ñònh. Tröôøng Trung hoïc Vaên thö
Löu tröõ TW 2 raát mong nhaän ñöôïc söï goùp yù cuûa quyù thaày coâ, quyù ñoàng nghieäp
gaàn xa ñeå cuoán giaùo trình thöïc söï trôû thaønh moät coâng cuï höõu ích cho hoïc sinh
ngaønh tin hoïc noùi rieâng vaø ñoäc giaû noùi chung.
TRÖÔØNG TRUNG HOÏC VAÊN THÖ LÖU TRÖÕ TRUNG ÖÔNG II











MUÏC LUÏC
LÔØI MÔÛ ÑAÀU........................................................................................................2
CHÖÔNG I : TOÅNG QUAN VEÀ VIEÄC BAÛO DÖÔÕNG MAÙY VI TÍNH (PC) .......5
I. Muïc ñích cuûa coâng taùc baûo döôõng. .............................................................5
II. Caùc yeâu caàu ñoái vôùi KTV (kyõ thuaät vieân) baûo döôõng. ...............................5
III. An toøan lao ñoäng.....................................................................................5
IV. Caùc thieát bò vaø coâng cuï söûa chöõa. ...........................................................8
CHÖÔNG II: PHAÀN CÖÙNG MAÙY TÍNH.............................................................9
I. Toång quan veà phaàn cöùng maùy tính. ............................................................9
II. Caùc thaønh phaàn cô baûn cuûa maùy vi tính......................................................9
1. Maøn Hình (Monitor)................................................................................9
2. Baøn phím (Keyboard) ...........................................................................10
3. Chuoät (Mouse) ......................................................................................12
4. Hoäp Maùy (Case) ...................................................................................13
5. Boä nguoàn (Power supply) .....................................................................16
6. Mainboard (Bo Maïch Chính)................................................................18
7. Boä xöû lyù trung taâm (Central Processing Unit - CPU) ...........................21
Chip boä nhôù RAM (Random Access Memory) ............................................23
8. Caùc oå dóa (Disk drive)...........................................................................25
9. Caùc coång giao tieáp, ñaàu noái, caùp noái chuaån (Port, Connector, Cable) .27
10. Caùc bo maïch giao tieáp (Interface card) ............................................30
III. Nhaän bieát, phaân loaïi caùc kieåu Bus, vaø khe caém môû roäng. ...................32
1. Bus heä thoáng .........................................................................................32
2. Bus vaøo ra (I/O Bus) .............................................................................32
CHÖÔNG III: LAÉP RAÙP MAÙY TÍNH .................................................................42
I. Caùc böôùc chuaån bò. ...................................................................................42
II. Laép raùp maùy tính. .....................................................................................42
1. Laép raùp boä nguoàn..................................................................................42
2. Laép Raùp CPU Vaøo Main Board: ...........................................................43
3. Laép ñaët MainBoard:..............................................................................45
4. Laép RAM vaøo MainBoard....................................................................46
5. Laép raùp caùc loaïi Card môû roäng :...........................................................47
6. Laép raùp oå ñóa meàm (floppy disk) : ........................................................48
7. Laép raùp oå cöùng (HDD – Hard Disk) .....................................................48
8. Laép Raùp CD-ROM, CD-RW, DVD-ROM, DVD-RW..........................50
9. Laép raùp chuoät ........................................................................................50


10. Laép raùp loa (Speaker) .......................................................................50
11. Laép raùp maøn hình (Monitor): ............................................................51
12. Laép Raùp Maùy In Vaø Maùy Queùt Vaøo PC...........................................51
13. Caùc ñaàu noái khaùc : ............................................................................51
III. Test Maùy...............................................................................................52
IV. Xaùc laäp BIOS........................................................................................53
1. Khaùi nieäm ROM BIOS..........................................................................53
2. Xaùc laäp BIOS........................................................................................58
CHÖÔNG IV: CAØI ÑAËT PHAÀN MEÀM CHO 1 MAÙY TÍNH MÔÙI ......................70
I. Phaân hoïach vaø ñònh daïng ñóa cöùng. ..........................................................70
1. Phaân hoaïch oåå cöùng................................................................................70
2. Ñònh daïng oå ñóa cöùng (Formating ).......................................................80
II. Caøi ñaët heä ñieàu haønh Windows. ...............................................................81
1. Yeâu Caàu Phaàn Cöùng Toái Thieåu............................................................81
2. Caøi Ñaët Win98se...................................................................................81
III. Caøi ñaët vaø gôõ boû caùc chöông trình. .......................................................85
1. Caøi ñaët trình ñieàu khieån caùc thieát bò (driver). .......................................85
2. Caøi ñaët caùc phaàn meàm öùng duïng. .........................................................87
3. Caùch gôõ boû moät chöông trình khoûi maùy tính. .......................................87
CHÖÔNG V: CHUAÅN ÑOÙAN VAØ SÖÛA CHÖÕA SÖÏ COÁ MAÙY TÍNH................88
I. Nguyeân nhaân gaây ra söï coá maùy tính.........................................................88
II. Caùch chuaån ñoùan vaø khaéc phuïc caùc hö hoûng phaàn cöùng. .........................88
1. Xaùc ñònh hoûng hoùc : ..............................................................................88
2. Caùch xöû lyù:............................................................................................90
3. Thöû laïi:.................................................................................................90
III. Caùch chuaån ñoùan vaø khaéc phuïc caùc hö hoûng phaàn meàm......................91
1. Xaùc ñònh nguyeân nhaân: .........................................................................91
2. Khaéc phuïc: ............................................................................................91
CHÖÔNG VI: BAÛO TRÌ HEÄ THOÁNG.................................................................92
I. YÙ nghóa cuûa vieäc baûo trì heä thoáng. ...........................................................92
II. Baûo trì heä thoáng. .......................................................................................92
1. Coâng vieäc thöôøng xuyeân:......................................................................92
2. Coâng taùc baûo trì : ..................................................................................93
III. Söû duïng caùc tieän ích thoâng duïng ñeå toái öu hoùa hoïat ñoäng cuûa maùy tính.
94
1. Chöông trình queùt ñóa (Scan Disk):.......................................................95
2. Chöông trình Disk Cleanup : Doïn deïp caùc file raùc treân ñóa: ................95
3. Chöông trình Disk Defragment: Choáng phaân maûnh taäp tin: .................96


Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 5
http://www.truongltrutw2.edu.vn
CHÖÔNG I : TOÅNG QUAN VEÀ VIEÄC BAÛO DÖÔÕNG
MAÙY VI TÍNH
I. Muïc ñích cuûa coâng taùc baûo döôõng.
Vieäc baûo döôõng maùy tính laø coâng vieäc thöôøng xuyeân vaø raát caàn thieát cuûa
nhöõng ngöôøi söû duïng maùy tính. Maùy tính laø coâng cuï hoã trôï chuùng ta raát nhieàu
trong coâng vieäc, vieäc baûo döôõng maùy thöôøng xuyeân vaø ñònh kyø laø caùch toát nhaát
ñeå chuùng ta keùo daøi tuoåi thoï cuûa maùy. Vieäc ñoù ñoàng nghóa vôùi giaûm chi phí cho
coâng vieäc, goùp phaàn haï giaù thaønh saûn phaåm, choáng laõng phí vaø tieát kieäm ñöôïc
ngaân saùch cho cô quan cuõng nhö gia ñình.
Cho duø heä thoáng maùy tính cuûa moät cô quan, cuûa moät doanh nghieäp hay cuûa caù
nhaân ñaõ ñöôïc ñaàu tö toát nhaát caû veà phaàn cöùng vaø phaàn meàm , nhöng cuõng khoù
traùnh khoûi caùc söï coá bôûi nhieàu nguyeân nhaân. Vieäc baûo trì thöôøng xuyeân vaø khaéc
phuïc kòp thôøi söï coá maùy tính seõ goùp phaàn :
- Ñaûm baûo an toaøn thoâng tin ,
- Naâng cao hieäu quaû hoaït ñoäng cuûa heä thoáng maùy tính,
- Naâng cao ñoä beàn, ñoä oån ñònh cuûa phaàn cöùng, phaàn meàm trong heä thoáng.
II. Caùc yeâu caàu ñoái vôùi kyõ thuaät vieân (KTV) baûo döôõng.
- Coù kieán thöùc veà phaàn cöùng maùy tính.
- Coù khaû naêng phaùn ñoùan vaø xöû lyù söï coá maùy tính.
- Coù yù thöùc trong vieäc baûo ñaûm an toøan cho con ngöôøi cuõng nhö maùy moùc.
- Söû duïng thaønh thaïo vaø ñuùng kyõ thuaät caùc thieát bò phuïc vuï cho quaù trình
baûo döôõng.
III. An toøan lao ñoäng.
Vaán ñeà veà an toaøn seõ ñeà caäp ñeán caùc khaû naêng vaø vieäc phoøng traùnh caùc söï
coá coù theå gaây ra toån thaát, hö hoûng thieát bò cuõng nhö aûnh höôûng ñeán söùc khoûe cuûa
kyõ thuaät vieân.
+ An toaøn cho thieát bò
Khi thao taùc laép raùp caùc thaønh phaàn trong maùy tính, chuùng ta caàn löu yù caùc
ñieåm sau :
- Caùc thieát bò vaø thaønh phaàn söû duïng nguoàn ñieän tröïc tieáp xoay chieàu
(110/220V) nhö monitor, boä nguoàn maùy tính … bò coù khaû naêng gaây ra nguy hieåm
cao ñoái vôùi söùc khoûe cuûa KTV.
- Moät soá thieát bò raát nhaïy caûm vôùi ñieän aùp, do ñoù moïi söï tieáp xuùc ñeàu raát deã
laøm hö hoûng caùc thieát bò naøy. Do ñoù, khi ñaáu noái caùc thieát bò naøy caàn löu yù moät
soá ñieåm sau:
+ Coâng suaát thieát bò : xem coù phuø hôïp vôùi nguoàn caáp hay khoâng
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 6
http://www.truongltrutw2.edu.vn
+ Ñieän theá söû duïng ñaàu vaøo : 110/220 V coù theå gaây chaùy, hö hoûng thieát bò
+ Doøng ñieän yeâu caàu : caàn löu yù ñoái vôùi caùc Adapter thieát bò , coù theå gaây
khoâng hoaït ñoäng, khoâng oån ñònh hoaëc chaùy Adapter
- Caùc ñaàu caém noái ñoái vôùi caùp nguoàn, caùp tín hieäu, bo maïch : caàn ñöôïc löu
yù veà vò trí cuûa chaân soá 1 hay chieàu caém. Caùc thaønh phaàn naøy söû duïng nguoàn ñieän
moät chieàu ñieän theá thaáp ( DC- ±5, ± 12, ±24 vol) khoâng gaây nguy hieåm cho
KTV nhöng coù theå gaây ra chaùy, hö hoûng linh kieän, bo maïch. Ngoaøi ra coøn coù theå
laøm hö chaân caém, cong , nöùt, gaõy , vôõ thieát bò hoaëc bo maïch, khoâng theå söû duïng
ñöôïc
- Caùc chip linh kieän, bo maïch : phaàn lôùn caùc linh kieän treân maùy tính hoïat
ñoäng theo nguyeân lyù ñieän töø (ElectroMagnetic) neân raát deã bò aûnh höôûng bôûi :
+ Taùc ñoäng cuûa tónh ñieän : töø KTV truyeàn sang linh kieän hay töø caùc nguoàn
phaùt tónh ñieän böùc xaï
+ Taùc ñoäng cuûa töø tröôøng : do caùc nguoàn phaùt töø tröôøng nhö nam chaâm,
maùy phaùt ñieän, maøn hình TV, monitor
+ Taùc ñoäng do bò öôùt, thaám nöôùc hoaëc caùc chaát loûng daãn ñieän
+ An toaøn cho KTV (kyõ thuaät vieân).
Nhö ñaõ neâu ôû phaàn treân, KTV caàn löu yù veà an toaøn cuûa baûn thaân khi tieáp
xuùc vôùi caùc thieát bò vaø thaønh phaàn söû duïng nguoàn ñieän tröïc tieáp xoay chieàu
(110/220V). Khi kieåm tra, söûa chöõa caùc thieát bò söû duïng nguoàn ñieän tröïc tieáp
xoay chieàu (110/220V), kyõ thuaät vieân nhaát thieát phaûi tuaân thuû moät soá nguyeân taéc
sau:
- Khoâng ñi chaân traàn khi tieáp xuùc, thao taùc treân caùc thieát bò.
- Phaûi duøng buùt thöû ñieän ñeå kieåm tra caùc thieát bò tröôùc khi tieáp xuùc tröïc
tieáp.
- Söû duïng ñuùng kyõ thuaät vaø ñuùng quy trình caùc duïng cuï baûo trì, söûa chöõa
maùy tính.
Ñoái vôùi caùc thieát bò söû duïng ñieän theá thaáp nhö RAM, caùc card môû roäng thì
khi thao taùc neân ñeo voøng tónh ñieän ôû coå tay ñeå traùnh laøm hö hoûng thieát bò.
Löu yù veà ñieän theá ñaát (Ground) : do heä thoáng ñieän Vieät Nam khoâng coù
ñöôøng daây noái ñaát neân ñieän theá GND coù theå leân ñeán vaøi chuïc Voltage. Hieän
töôïng naøy thöôøng gaëp khi söû duïng oån aùp (Regulator), treân caùc taàng cao cuûa toøa
nhaø hoaëc caùc heä thoáng ñieän caáp nguoàn söû duïng chung giöõa maùy tính vaø heä thoáng
maùy ñieàu hoøa khoâng khí.
Giaûi phaùp : Neân söû duïng gaêng tay cao su moûng, ñi giaøy hoaëc deùp baûo
ñaûm caùch ñieän, khoâng thao taùc khi bò öôùt (do möa) hoaëc thieát laäp ñöôøng daây noái
ñaát cho heä thoáng
+ Moâi tröôøng laøm vieäc :
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 7
http://www.truongltrutw2.edu.vn
Veà moâi tröôøng laøm vieäc caàn phaûi ñaûm baûo caùc yeâu caàu sau:
• Khoâ raùo
Neáu phoøng laøm vieäc vaø nôi ñeå maùy tính quaù aåm thaáp, caùc thaønh phaàn linh
kieän beân trong maùy tính raát deã bò oâ xy hoaù, deã gaây ra chaïm chaäp maïch ñieän, vì
vaäy caàn phaûi ñeå maùy tính ôû nôi khoâ raùo, thoaùng maùt. Trong tröôøng hôïp maùy bò
aåm do laâu ngaøy khoâng söû duïng, do moâi tröôøng aåm thaáp, chuùng ta khoâng neân cho
maùy laøm vieäc ngay, maø neân saáy maùy (vôùi nhieät ñoä 25
0
-28
0
) khoaûng vaøi tieáng
ñoàng hoà.
• Nhieät ñoä
Nhieät ñoä moâi tröôøng thöôøng trong khoaûng 18-25
oC
laø ñieàu kieän ñeå maùy
tính hoaït ñoäng khaù oån ñònh. Lyù töôûng nhaát laø maùy tính ñaët trong phoøng coù ñieàu
hoaø nhieät ñoä. Tuy nhieân, khoâng phaûi nôi laøm vieäc naøo cuõng ñaày ñuû tieän nghi,
ñöøng quaù lo laéng, maùy tính vaãn coù khaû naêng chòu ñöôïc nhieät ñoä laøm vieäc treân 35
0

C bôûi heä soá an toaøn cuûa caùc linh kieän vaø CPU khaù cao.
• Khoâng bò aûnh höôûng cuûa ñieän töø tröôøng:
Neáu sô yù ñaët nam chaâm caïnh maùy tính, maøn hình, coi chöøng chuùng ta seõ
gaëp söï coá khoù löôøng nhö : khoâng ñoïc ñöôïc döõ lieäu trong oå cöùng vì nam chaâm ñaõ
laøm thay ñoåi chieàu töø hoaù cuûa caùc phaàn töû treân beà maët ñóa, maøn hình bò bieán ñoåi
maøu ôû phía coù nam chaâm.
Neáu coù 2 boä maùy tính- vôùi 2 maøn hình ñaët saùt nhau vaø cuøng baät nguoàn,
chuùng ta seõ thaáy maøn hình coù nhöõng soïc môø naèm ngang, neáu taét nguoàn cuûa moät
trong 2 maøn hình, chuùng ta seõ thaáy maøn hình trôû laïi bình thöôøng ….
Noùi toùm laïi, ñieän töø tröôøng aûnh höôûng raát lôùn ñeán khaû naêng hoaït ñoäng cuûa
maùy tính. Chuùng ta neân löu yù ñeán vaán ñeà naøy.
• Ít buïi
Chæ moät thôøi gian ngaén söû duïng maùy tính, buïi baån seõ phuû leân maiboard,
phuû leân beà maët caùc vi maïch, baùm vaøo caùc khe caém - caùc chaân linh kieän, len loûi
vaøo beân trong oå ñóa meàm, oå CD, baùm leân caùc cöûa thoâng gioù… Tình traïng naøy seõ
laøm giaûm khaû naêng toaû nhieät cuûa caùc vi maïch treân mainboard daãn tôùi hoûng chip,
ñaëc bieät laø CPU. Nhöõng ngaøy möa- khoâng khí aåm thaáp, lôùp buïi seõ laø thaønh phaàn
haáp thuï ñoä aåm laøm chaäp maïch caùc daây daãn hoaëc caùc chaân vi maïch. Hôn nöõa söï
hö hoûng coù theå dieãn bieán chaäm, gaây ra loãi chaäp chôøn raát khoù tìm nguyeân nhaân.
Baøn phím coù theå bò keït do quaù nhieàu buïi baån. Khoùi thuoác laù cuõng laø moät vaán ñeà
lôùn ñoái vôùi maùy tính vì noù taïo neân moät maøng dính raát khoù caäy. Caùch deã daøng
nhaát ñeå giöõ saïch maùy tính laø ñaûm baûo khoâng khí xung quanh maùy luoân saïch vaø
thöôøng xuyeân laøm veä sinh maùy tính.
+ Ñieän aùp:
• Nguoàn cung caáp oån ñònh
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 8
http://www.truongltrutw2.edu.vn
Thöôøng nguoàn maùy tính coù theå töï ñoäng ñieàu chænh ñieän aùp trong khoaûng
töø ~180v ñeán ~240v. Nhöng chuùng ta cuõng coù theå duøng theâm boä oån aùp beân ngoaøi
ñeå ñaûm baûo ñieän aùp ~ 220v cung caáp cho nguoàn maùy tính.
• Neân coù boä löu ñieän ñeå traùnh maát ñieän ñoät ngoät
Khi maùy tinh ñang hoaït ñoäng, bò maát ñieän ñoät ngoät , maùy tính coù theå xaûy
ra söï coá ñaùng tieác:
+ Döõ lieäu ñaõ vaø ñang nhaäp nhöng baïn chöa kòp löu leân ñóa seõ bò maát
+ Gaây hö hoûng chöông trình ñaëc bieät laø Windows
+ Coù theå gaây ra va ñaäp ñaàu töø oå ñóa cöùng
+ Coù theå gaây söï coá phaàn cöùng
Ñeå chuû ñoäng hoaøn toaøn khi maát ñieän, chuùng ta neân chuaån bò theâm boä UPS
(Uninterrupted Power Supply). UPS coøn goïi laø boä nguoàn khoâng ngaét hoaëc boä löu
ñieän.
UPS laø moät thieát bò bao goàm boä chuyeån maïch ñieän töû, boä naïp acquy, vaø
acquy. Bình thöôøng , maùy tính, maøn hình ñöôïc cung caáp ñieän thoâng qua UPS, vaø
UPS caém tröïc tieáp vaøo nguoàn ~220v. Khi maát ñieän, boä chuyeån maïch ñieän töû laäp
töùc chuyeån sang cung caáp nguoàn acquy cho maùy tính maø maùy tính haàu nhö khoâng
caûm nhaän ñöôïc söï chuyeån maïch naøy. Tuyø theo dung tích cuûa acquy vaø soá thieát bò
ñöôïc noái vaøo, maùy tính seõ ñöôïc caáp ñieän trong moät thôøi gian nhaát ñònh, toát nhaát,
baïn neân löu taøi lieäu leân ñóa, ngöng chöông trình vaø taét maùy vi tính theo caùch
thoâng thöôøng sau moät thôøi
IV. Caùc thieát bò vaø coâng cuï söûa chöõa.
Caùc duïng cuï caàn thieát cho moät KTV maùy tính bao goàm :

- Ñoàng ñoà ño vaïn naêng (VOM) - ít söû duïng
- Tuoác vít loaïi + vaø - , côõ lôùn, nhoû - thöôøng söû duïng
- Nhíp gaép, keïp - thöôøng söû duïng
- Choåi queùt, maùy huùt – thoåi buïi - laøm veä sinh
- Daây coät guùt – nhöïa - thöôøng söû duïng

Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 9
http://www.truongltrutw2.edu.vn
CHÖÔNG II: PHAÀN CÖÙNG MAÙY TÍNH
I. Toång quan veà phaàn cöùng maùy tính.
Trong moät maùy vi tính (hay coøn goïi laø maùy tính caù nhaân - PC) goàm nhieàu thieát
bò ñöôïc keát noái vôùi nhau (Hình 2-1), caùc thieát bò phaàn cöùng chuû yeáu trong moät
maùy PC bao goàm:
Hình 2-1
- Monitor (Maøn hình): Laø thieát bò xuaát (output), duøng ñeå hieån thò thoâng tin
cuûa maùy tính ra ngoaøi.
- Keyboard (Baøn phím): Laø thieát bò nhaäp (input), duøng ñeå ñöa thoâng tin (döõ
kieän) vaøo maùy tính.
- Mouse (Chuoät): Laø thieát bò duøng ñeå di chuyeån con troû.
- Case (Thuøng maùy): Duøng ñeå chöùa caùc thaønh phaàn sau ñaây:
o Power supply: Boä nguoàn
o Mainboard : Bo maïch chính
o CPU (Central Processor Units): Boä xöû lyù trung taâm
o RAM (Random Access Memory): Boä nhôù môû roäng
o VGA Card: Card ñieàu hôïp maøn hình
o HDD (Hard Disk): OÅ ñóa cöùng
o FDD (Floppy): OÅ ñóa meàm
II. Caùc thaønh phaàn cô baûn cuûa maùy vi tính.
1. Maøn Hình (Monitor)
Maøn hình laø thieát bò xuaát (output) duøng ñeå hieån thò caùc thoâng tin vaø keát
quaû xöû lyù trong quaù trình laøm vieäc. Coù hai loaïi maøn hình chính:
Q CRT- Monitor (maøn hình daïng tuyùp) (hình 2-3a)
Ngay töø thôøi ñieåm ban ñaàu, maùy tính söû duïng monitor daïng tuyùp (Cathode
Ray Tube). CRT-monitor aùp duïng nguyeân taéc phoùng tia ñieän töû leân maøn hình
(screen) ñöôïc traùng phosphur ñeå phaùt saùng taïo neân hình aûnh. CRT-monitor
thöôøng coù phaàn ñöoâi daøi ôû phía sau do kích thöôùc cuûa boùng ñeøn hình (hình 2-2).

Maùy in
Maøn hình CPU Loa

Baøn phím Chuoät

Webcam

Modem


Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 10
http://www.truongltrutw2.edu.vn








Hình 2-2
Q LCD monitor (maøn hình tinh theå loûng)
Trong nhöõng naêm veà sau, maøn hình LCD (Liquiq Crystal Display) laø
nhöõng monitor phaúng, kích thöôùc deïp vaø nheï ñaõ laàn löôït thay theá caùc CRT-
monitor do söï tieán boä veà coâng ngheä ñaõ giuùp giaûm giaù thaønh.
LCD monitor coù 2 ñieåm baát lôïi so vôùi CRT monitor laø : ñoä saùng thaáp vaø
maøu saéc bò thay ñoåi tuøy theo goùc nhìn. Tuy nhieân LCD cuõng coù lôïi ñieåm laø löôïng
ñieän tieâu thuï ít vaø khoâng coù hieän töôïng böùc xaï ñieän töø (electromagnetic
radiation)
Caùc löu yù khi ñaùnh giaù veà monitor:
Vôùi monitor, caùc thoâng soá thöôøng ñöôïc xem xeùt chuû yeáu ñeå ñaùnh giaù veà
chaát löôïng laø :
- Ñoä lôùn maøn hình (Screen size) , tính baèng inches
- Khoaûng caùch giöõa caùc toå hôïp ñieåm taïo maøu (dot pitch) , tính baèng mm
- Khaû naêng ñaùp öùng taàn soá ñoàng boä doïc (Vertical Sync Freq)
- Maøn hình loaïi phaúng hay cong (Flattron)
- Ñoä böùc xaï, coâng suaát tieâu thuï ñieän, khaû naêng ñieàu chænh Distortion
Neáu laø LCD monitor thì caùc thoâng soá caàn quan taâm theâm veà caùc thoâng soá sau :
- Cöôøng ñoä saùng
- Goùc nhìn roõ (View Angle)


2. Baøn phím (Keyboard)
Baøn phím laø caùc thieát bò nhaäp, duøng ñeå
ñöa döõ kieän vaøo maùy tính (Hình 2-4)
Hình 2-3a:Maøn hình CRT
Hình 2-3b: Maøn hình LCD

Hình 2-4
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 11
http://www.truongltrutw2.edu.vn
Beân trong baøn phím coù heä thoáng vi xöû lyù thöïc hieän coâng taùc : doø ñeå nhaän
bieát coù phím nhaáân, xaùc ñònh phím nhaán vaø taïo maõ phím töông öùng (goïi laø Scan
Code) ñeå gôûi veà maùy tính
Caùc loaïi keyboard söû duïng hieän nay laø loaïi IBM Enhanced AT style (coøn
goïi laø AT Enhanced) thay theá cho caùc loaïi theá heä cuõ goïi laø XT coù soá löôïng phím
ít hôn.
Keyboard ñöôïc noái vaøo maùy tính qua sôïi caùp bao goàm caùc ñöôøng tín hieäu
vaø phaàn caáp nguoàn. Loaïi ñaàu
noái cuûa keyboard thöôøng gaëp laø
loaïi ñaàu noái lôùn (standard
keyboard connector) (Hình 2-5a)
vaø ñaàu noái loaïi PS/2(hình 4-5b)
vôùi caùc ñöôøng tín hieäu nhö sau:


Loaïi ñaàu noái lôùn AT 5-pin Loaïi PS/2 6-pin
Pin Name Description Pin Name Description
1 CLK Xung ñoàng boä 1 DATA Tín hieäu
2 DATA Tín hieäu 2
3 No 3 GND Ground
4 GND Ground 4 + 5V Power source
5 + 5V Power source 5 CLK Xung ñoàng boä
6
Caáu taïo vaät lyù : caùc phím trong keyboard chuû yeáu coù 2 daïng caáu taïo chính :
- Daïng duøng cuoän daây kim loaïi hình loø xo ñeå ñaåy phím baät leân sau khi bò
nhaán
- Daïng duøng maøng plastic traùng kim loaïi . Khi coù phím nhaán, caùc maøng cao
su treân vaø döôùi coù traùng kim loaïi seõ tieáp xuùc taïo tín hieäu vaø phaàn cao su
taïo ñoä naûy ñeå baät phím trôû veà vò trí
Caùc thoâng soá
Löïc caàn thieát ñeå nhaán moät phím chæ vaøo khoaûng 100 gr vaø duø coù nhaán
maïnh hôn thì cuõng chæ cho cuøng keát quaû. Caùc phím coøn ñöôïc thieát keá theo kieåu
Click (khi nhaán phaùt tieáng keâu Click) hoaëc loaïi Soft (khoâng phaùt tieáng keâu) ñeå
ñaùp öùng loaïi coâng vieäc nhaäp döõ lieäu cuûa ngöôøi söû duïng. Caùc thoâng soá quan troïng
cuûa phím:
- Delay time : thôøi gian chôø tröôùc khi phaùt ra maõ thöù hai cuûa cuøng phím aán khi
nhaán vaø giöõ phím lieân luïc. Tính baèng mili sec
- Repeat : soá maõ phím taïo ra trong khoûang thôøi gian 1 giaây
Hieän nay coù raát nhieàu caùc daïng caûi tieán treân keyboard nhö :
Hình 2-5a
Hình 2-5b
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 12
http://www.truongltrutw2.edu.vn
- Phaân nhoùm caùc phím theo baøn tay traùi – phaûi, keát hôïp mouse treân
keyboard
- Theâm caùc phím chöùc naêng ñaëc bieät nhö : caùc phím söû duïng khi truy caäp
internet (Home, Search, Back, Forward, Refresh,…), caùc phím ñieàu khieån
heä thoáng CD player ( Play, Stop, Start, Next track,…)
- Caùc loaïi baøn phím khoâng daây, caùc loaïi baøn phím söû duïng coång noái USB
3. Chuoät (Mouse)
Mouse töông töï nhö caùc Pointer device (thieát bò ñònh vò) khaùc ñöôïc duøng
ñeå xaùc ñònh vò trí ngöôøi söû duïng ñang thao taùc treân maøn hình



Mouse thöôøng ñöôïc keát noái vôùi maùy tính thoâng qua coång noái PS/2 töông töï
nhö keyboard
Vôùi loaïi mouse ñònh vò cô hoïc, maët döôùi tieáp xuùc vôùi maët phaúng ñaët
mouse coù baùnh xe laên, khi di chuyeån baùnh xe laên seõ töông taùc vôùi heä thoáng beân
trong taïo caùc xung tín hieäu thoâng baùo soá ñieåm mouse di chuyeån. Caùc loaïi mouse
duøng quang hoïc hay caùc phöông phaùp khaùc ñeàu coù taùc duïng phaùt ra caùc xung tín
hieäu nhö ñaõ keå treân.
Treân Mouse coù caùc phím (button) duøng ñeå thöïc hieän thao taùc taïi vò trí ñang
ñöôïc xaùc ñònh. Veà cô baûn, mouse chæ caàn 2 phím Traùi vaø Phaûi, nhöng caùc loaïi
mouse hieän nay thöôøng coù 3 phím vaø nuùt thöù 3 thöôøng laø baùnh xe laên.
Baùnh laên (nuùt thöù 3) thöôøng ñöôïc duøng cho muïc ñích dôøi noäi dung caùc trang
taøi lieäu daøi goàm nhieàu trang maøn hình
Caùc thoâng soá
Caùc thoâng soá cuûa mouse ñöôïc ñieàu chænh baèng caùc coâng cuï cuûa heä ñieàu haønh.
Caùc thoâng soá ñieàu chænh bao goàm :
- Right click – Left click : phím click cô baûn laø phím Phaûi hay phím Traùi ñeå
phuïc vuï ngöôøi thuaän tay Phaûi hay thuaän tay Traùi
- Double click speed : ñieàu chænh quaõng thôøi gian giöõa 2 laàn click lieân tieáp
ñeå xaùc ñònh thao taùc double click.
- Pointer : choïn hình daïng cuûa Mouse Pointer

Chuoät khoâng daây
Hình 2-6
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 13
http://www.truongltrutw2.edu.vn
4. Hoäp Maùy (Case)
Hoäp maùy coù theå coi nhö laø phaàn khung cuûa moät maùy tính. Trong hoäp maùy,
caùc thaønh phaàn cuûa maùy tính seõ ñöôïc laép ñaët, lieân keát vôùi nhau ñeå taïo thaønh moät
khoái hoaøn chænh maø chuùng ta thöôøng quen goïi laø CPU. Hôn nöõa, phaàn khung seõ
ñöôïc noái maùt qua nguoàn, ñieàu naøy seõ ngaên ngöøa caùc thaønh phaàn maùy tính bò hö
hoûng do vieäc hình thaønh hoaëc phoùng doøng ñieän tónh.
Hoäp maùy khaù ña daïng veà hình thöùc vaø kích thöôùc, nhöng vieäc saûn xuaát
hoäp maùy phaûi tuaân theo moät trong caùc thöøa soá ñònh daïng (Form Factor) Full Size
AT, Baby AT, LPX, ATX, NLX. Thöøa soá ñònh daïng chæ ra caùc kích thöôùc vaät lyù
vaø kích côõ cuûa mainboard, quy ñònh loaïi hoäp maùy naøo laép vöøa mainboard. Hieän
nay caùc mainboard Full Size AT, Baby AT, LNX ñaõ loãi thôøi, do ñoù caùc hoäp maùy
töông thích vôùi caùc mainboard naøy cuõng khoâng coøn ñöôïc saûn xuaát nöõa. Hình 2-7
trình baøy caùc chuûng loaïi hoäp maùy.










+ Case AT(Advanced Technology )
Tröôùc ñaây phaàn lôùn maùy tính söû duïng loaïi case coù boä nguoàn loaïi AT. Ñoái vôùi
loaïi voû nguoàn naøy daây nguoàn ñöôïc caém tröïc tieáp vaøo Contact ôû phía tröôùc cuûa voû
maùy. Thöôøng voû thuøng coù dieän tích nhoû goïn. Hieän nay voû maùy loaïi AT khoâng
coøn phoå bieán.
+ Case ATX(Advanced Technology eXtended):
Hoäp maùy ATX ñöôïc thieát keá sao cho boä nguoàn cung caáp vaø hoäp maùy phaûi
töông thích vôùi mainboard ATX:
o Cho pheùp laép ñaët mainboard ATX vôùi nhöõng kích thöôùc :
- Full size (Kích thöôùc ñaày ñuû): roäng 12inch – daøi 9.6 inch (305mm x
244mm)
- Mini ATX : roäng 11.2inch – daøi 8.2inch (284mm x 208mm)
- Micro ATX : roäng 9.6inch – daøi 9.6inch (244mm x 244mm)
o Maët sau hoäp maùy coù moät phaàn hôû vôùi kích thöôùc: roäng 6.25inch x
cao1.75inch (15.9mm x 4.45mm). Vuøng naøy cho pheùp boá trí caùc coång vaøo ra tröïc








Caùc
chuûng
loaïi
Case
Hình 2-7
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 14
http://www.truongltrutw2.edu.vn
tieáp leân phía sau cuûa mainboard maø khoâng caàn duøng cable ñeå noái caùc ñaàu noái
coång vaøo ra leân caùc boä noái treân mainboard.
o Nguoàn ATX coù quaït nguoàn ñieän ñeå laøm maùt CPU vaø boä nhôù chính
moät caùch tröïc tieáp do CPU vaø boä nhôù chính ñöôïc ñaët caïnh boä nguoàn. Ñieàu naøy
cho pheùp loaïi boû caùc quaït laøm maùt CPU. Ñoàng thôøi quaït nguoàn ATX thoåi vaøo
khung heä thoáng, laøm taêng aùp suaát khung heä thoáng, goùp phaàn loaïi boû söï xaâm nhaäp
cuûa buïi vaø chaát baån vaøo heä thoáng.



Hình 2-8a: Case ATX Hình 2-8b: Caùch boá trí Case ATX
+ Case NLX
NLX mang ñaëc tính kyõ thuaät môùi nhaát cho caùc PC hieän ñaïi, do ñöôïc hoã trôï
bôûi nhieàu nhaø saûn xuaát, noù seõ trôû neân phoå duïng hôn trong nhöõng naêm tôùi. Hình
2.4. Trình baøy caùch boá trí caùc thaønh phaàn treân mainboard NLX. Treân cô sôû ñoù,
hoäp maùy NLX ñaõ ñöôïc thieát keá ñeå ñaït ñöôïc yeâu caàu veà tính linh hoaït, höõu hieäu
veà caùch boá trí, maø ngay caû caùc væ maïch vaøo/ ra coù kích thöôùc khaù daøi vaãn laép
vöøa moät caùch deã daøng-khoâng ñuïng vaøo caùc phaàn khaùc trong hoäp maùy.










Mainboard NLX Caùch boá trí hoäp maùy NLX

Power
Supply

Khoang laép
oå ñóa 5 1/4"

Khoang
laép oå ñóa
3 1/2"
Vò trí laép
quaït
CPU
Quaït
Cable


Card caém ñöùng
Cable noái card
vôùi caùc thieát bò
ngoaïi vi
Baûng gaén caùc ñaàu noái coång
Mainboar
Khoang
laép oå ñóa
Hình 2-9
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 15
http://www.truongltrutw2.edu.vn
Hoäp maùy NLX coù moät soá ñaëc ñieåm:
o Hoäp maùy NLX coù phaàn hôû phía sau töông öùng vôùi baûng gaén caùc ñaàu
noái vaøo/ra ôû phía sau beân phaûi cuûa mainboard.
o Boä nguoàn NLX coù cuøng kích thöôùc vôùi ATX, cuõng ñöa ra möùc ñieän aùp
nguoàn +5v, -5v, +12v, -12v, 3.3v, ñaàu noái nguoàn 20 chaân ñöôïc noái tôùi
væ maïch ñöùng maø khoâng noái tröïc tieáp tôùi mainboard.
Caàn löu yù raèng thöøa soá ñònh daïng NLX quy ñònh caùc kích thöôùc cho
mainboard NLX vôùi nhieàu kích thöôùc khaùc nhau trong khoaûng: lôùn nhaát laø
9inch x 13 inch ( 227mm x 330mm) vaø nhoû nhaát laø 8inch x 10inch ( 203mm x
254mm).
Tuy hình thöùc, kích thöôùc theo thöøa soá ñònh daïng khaùc nhau, nhöng moät hoäp
maùy ñieån hình vaãn bao goàm caùc thaønh phaàn seõ ñöôïc giôùi thieäu ôû phaàn döôùi ñaây.
Case goàm caùc thaønh phaàn :
- Naép voû : phaàn naép che cuûa voû maùy, coù loaïi 1 taám chuïp hoaëc hai taám
rôøi gaén 2 beân
- Söôøn maùy : phaàn coá ñònh khi laép ñaët thieát bò, duøng ñeå gaén Mainboard (Bo
maïch chính)
- Ñeøn chæ baùo : duøng chæ baùo tình traïng hoaït ñoäng caùc thaønh phaàn chính beân
trong, goàm caùc loaïi : power (ñeøn baùo nguoàn) , HDD (ñeøn baùo oå
dóa cöùng), Speed (ñeøn baùo toác ñoä). Moät soá loaïi case coøn coù ñeøn
baùo nhieät ñoä beân trong maùy. Ñeå coù theå hoaït ñoäng, caùc loaïi ñeøn
chæ baùo thöôøng coù daây caém vaøo vò trí töông öùng treân mainboard
- Coâng taéc : goàm coâng taéc nguoàn vaø coâng taéc Reset
- Khoang gaén thieát bò : laø caùc khoang duøng ñeå gaén caùc loaïi thieát bò nhö : oå dóa
meàm (FDD), oå dóa cöùng, oå dóa CD/DVD, quaït giaûi nhieät maùy
- Khe caém : coù vò trí ôû phía sau maùy duøng ñeå noái caùc bo maïch giao tieáp
(card) beân trong maùy vôùi caùc thieát bò beân ngoaøi
- Boä nguoàn : boä cung caáp ñieän cho toaøn heä thoáng. Hieän coù 2 loaïi nguoàn
töông öùng laø nguoàn AT vaø nguoàn ATX
- Linh kieän : case thöôøng coù linh kieän keøm theo nhö caùc loaïi oác, khe chaën,
maët naï voû,…duøng ñeå gaén caùc bo maïch, thieát bò
- Daây caùp : daây caùp caáp nguoàn
Q Ñieåm khaùc nhau cô baûn giöõa nguoàn AT vaø ATX :
Nguoàn AT Nguoàn ATX
- Coâng taéc nguoàn noái tröïc tieáp vôùi boä
nguoàn.
- Coâng taéc ñöôïc noái vaøo Mainboard.
- Söû duïng 6 daây keùp (12 daây caáp nguoàn cho
Mainboard).
- Söû duïng 20 daây
- Taét maùy, nguoàn vaãn coøn hoaït ñoäng (nhaán - Taét maùy ñöôïc ñieàu khieån treân
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 16
http://www.truongltrutw2.edu.vn
coâng taéc Power môùi ngaét nguoàn) Mainboard neân khi taét maùy seõ ñieàu
khieån taét nguoàn.
5. Boä nguoàn (Power supply)
Boä nguoàn laø boä phaän caáp nguoàn hoaït ñoäng cho toaøn boä maùy tính. Boä
nguoàn thöôøng ñöôïc gaén ôû phía treân vaø sau maùy tính (hình 2-10).
Boä nguoàn thöôøng coù : coâng taéc, oå
caém ñieän ñaàu vaøo, oå caém ñieän ñaàu ra
(duøng cho monitor), coâng taéc chuyeån
ñieän theá (110 / 220 V), quaït giaûi nhieät,
caùc loaïi caùp nguoàn caáp cho caùc thieát bò
Ñieän theá ñaàu vaøo cuûa boä nguoàn coù
theå laø 110 hoaëc 220V – AC, coøn ñieän theá
ñaàu ra ñöôïc cung caáp qua caùc loaïi caùp
caáp nguoàn cho thieát bò laø ñieän theá DC
vôùi caùc möùc ±5/ ±12 V. Caùc boä nguoàn trung bình thöôøng coù coâng suaát töø 200 –
230 W, coøn caùc boä nguoàn maïnh thöôøng coù coâng suaát töø 300 – 400W.
Coù 2 loaïi nguoàn maùy tính laø : nguoàn AT vaø nguoàn ATX, vieäc söû duïng
loaïi nguoàn phuï thuoäc vaøo loaïi mainboard cuûa maùy tính. Caùc loaïi maùy töø Pentium
II trôû veà tröôùc söû duïng nguoàn AT, caùc loaïi maùy töø Pentium III trôû veà sau thöôøng
söû duïng nguoàn ATX. Söï khaùc bieät chuû yeáu laø nguoàn ATX coù maïch kieåm soaùt heä
thoáng ñieän cung caáp:
Q Nµuon AT
Nguoàn AT cung caùp ñieän aùp moät chieàu ± 5v, ±12v. Coâng suaát laøm vieäc
cuûa nguoàn khoaûng 200W, 250W.
Hai ñaàu noái nguoàn P8 vaø P9 (coù ghi roõ treân ñaàu noái) ñöôïc caém vaøo ñaàu
noái P1 vaø P2 treân mainboard. Moãi ñaàu noái coù saùu chaân vaø coù choát daáu ñeå traùnh
laép ngöôïc, daãn ñeán laøm hoûng mainboard vaø caùc thaønh phaàn lieân quan khaùc. Chuù
yù laø caùc daây maøu ñen cuûa P8 vaø P9 keà nhau (Hình 2-11).










Hình 2-11: Ñaàu noái nguoàn loaïi AT
+5V -5V GND -12V +12V
+5v
PG
P2 | P1
Quy öôùc maøu daây ñieän nhö sau :

Maøu daây Möùc ñieän aùp
Ñoû +5v
Traéng -5v
Ñen 0 (noái ñaát)
Vaøng +12v
Xanh (Blue) -12v
Da cam PG – Power good
Hình 2-10
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 17
http://www.truongltrutw2.edu.vn
Ñieän aùp +5v laø nguoàn nuoái caùc maïch ñieän töû, maïch logic treân mainboard,
caùc maïch ñieàu khieån oå ñóa, caùc væ maïch môû roäng, ….
Ñieän aùp +12v ñeå chaïy caùc ñoäng cô oå ñóa, quaït laøm maùt.
Ñieän aùp -5v, -12v haàu nhö khoâng ñöôïc söû duïng trong heä thoáng , nhöng vaãn
caàn thieát ñeå töông thích vôùi Slot theo chuaån ISA .
PG – Power good laø moät tín hieäu +5v ñöôïc göûi töø Boä nguoàn tôùi mainboard
sau khi noù ñaõ hoaøn thaønh vieäc kieåm tra beân trong vaø xaùc ñònh caùc ñieän aùp moät
chieàu ñöa ra ñuû ñeå laøm cho heä thoáng hoaït ñoäng moät caùch chính xaùc. Neáu khoâng
coù tín hieäu naøy bôûi söï coá naøo ñoù hay nguoàn khoâng oån ñònh, maùy tính seõ khoâng
chaïy.
Q Nµuon ATX
Nguoàn ATX ñöôïc thieát keá cho mainboard loaïi ATX vaø ñöôïc ñöa vaøo söû
duïng cho Pentium Pro (naêm 1996) vaø caùc maùy tính PC hieän ñaïi .
Nguoàn ATX cung caáp ñieän aùp moät chieàu ± 12v, ± 5v, +3.3v. Coâng suaát
laøm vieäc cuûa nguoàn coù nhieàu loaïi nhö 250W, 300W, 350W hoaëc 400W. Ngoaøi ra
nguoàn ATX coøn ñöôïc boå sung theâm hai ñaëc tính quan troïng , ñoù laø taét nguoàn
baèng phaàn meàm (Soft – Off) vaø quaûn lyù naêng löôïng tieân tieán (APM-Advanced
Power Management).
Khaùc vôùi nguoàn AT, ñaàu noái töø nguoàn ATX vaøo mainboard laø moät ñaàu noái
20 chaân, coù choát ñeå noù chæ coù theå caém vaøo ñaàu noái treân mainboard neáu ñuùng
chieàu. (Hình 2.12a)
- Ngoaøi caùc ñieän aùp ñöa ra nhö nguoàn AT, nguoàn ATX coøn coù theâm caùc ñaàu ra
khaùc nhö:
- Ñieän aùp +3.3v ñeå cung caáp ñieän cho CPU vaø caùc maïch duøng ñieän 3.3v khaùc.
PS-On (Power Supply – On) laø moät tín hieäu ñaëc bieät töø mainboard tôùi
nguoàn, ñöôïc söû duïng ñeå taét nguoàn ñieän cung caáp cho heä thoáng maùy tính thoâng
qua phaàn meàm - ñoù chính laø ñaëc tính Soft - Off. Neáu maùy tính caøi ñaët heä ñieàu
haønh Windows (95,98, NT, 2000) vaø nguoàn ñieän ñöôïc thieát keá taét meàm maø
khoâng caàn aán nuùt coâng taéc taét nguoàn. Khi baïn choïn Shut Down, Windows seõ töï
ñoäng taét maùy tính thay vì hieån thò moät thoâng baùo " It's safe to Shut down the
computer" coù nghóa laø ñaõ an toaøn ñeå taét maùy tính , sau ñoù baïn môùi taét nguoàn.









+5v – Maøu ñoû
+5v – Maøu ñoû
-5v – Maøu Traéng
GND – Maøu ñen
GND
GND Choát
PS-On – Maøu xanh G
GND
-12v – Maøu xanh blue
+3.3v – Maøu naâu
Choát
Maøu vaøng -
+12v
Maøu tím - STB
5v
Maøu Xaùm -
PG
GND
+5v
GND
+5v
GND
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 18
http://www.truongltrutw2.edu.vn

Hình 2-12a Hình 2-12b
Ñaàu noái töø nguoàn ATX vaøo mainboard Phaân bieät nguoàn ATvaø ATX
Ñieän aùp +5v STB (Standby) laø ñieän aùp +5v luoân cung caáp cho mainbord
vaø thieát bò ngoaïi vi ngay caû khi chuùng khoâng hoaït ñoäng, trong thôøi gian naøy naêng
löôïng tieâu thuï cuûa heä thoáng ôû möùc toái thieåu. Ñaây chính laø ñaëc tính quaûn lyù naêng
löôïng tieân tieán APM cuûa nguoàn ATX.
6. Mainboard (Bo Maïch Chính)
Mainboard laø bo maïch chính cuûa maùy tính, chöùa taát caû caùc thaønh phaàn,
caùc heä thoáng, linh kieän chuû yeáu cho caùc chöùc naêng hoaït ñoäng cuûa maùy (hình 2-
13). Qua thôøi gian phaùt trieån, coù raát nhieàu loaïi, nhieàu theá heä mainboard do caùc
haõng saûn xuaát khaùc nhau nhöng ñoái vôùi caùc loaïi mainboard hieän nay, chuùng ta coù
theå löu yù moät soá ñaëc ñieåm chính cuûa mainboard nhö sau :

















- Model : Maõ soá cuûa mainboard tuøy thuoäc vaøo töøng haõng saûn xuaát. Vôùi maõ
soá Model chuùng ta coù theå deã daøng tra cöùu caùc ñaëc tröng chính cuûa
loaïi mainboard
- Power type : loaïi nguoàn caáp söû duïng vôùi mainboard
- CPU socket / CPU support : Xaùc ñònh loaïi chaân caém cuûa CPU vaø nhöõng
loaïi CPU coù theå duøng vôùi mainboard (xem baûng tra cöùu)

Hình 2-13: MainBoard
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 19
http://www.truongltrutw2.edu.vn
- Chipset : teân nhaø saûn xuaát vaø maõ soá cuûa loaïi Chip chöùa heä ñieàu khieån chính
treân mainboard. Hieän thò tröôøng coù Chipset cuûa caùc haõng INTEL,
SiS, NVIDIA
- Memory socket / Memory type : Soá löôïng, loaïi chaân caém vaø loaïi RAM coù theå
duøng vôùi main board
- Max memory: xaùc ñònh khaû naêng môû roäng toái ña dung löôïng RAM treân
mainboard
- Frequency System Bus (FSB): Taàn soá hoïat ñoäng cuûa Bus heä thoáng. FSB laø taàn
soá hoïat ñoäng cuûa caùc linh kieän, thieát bò trong heä thoáng (khoâng phaûi
CPU)
- Graphic interface: Khe caém (Slot) duøng cho bo maïch hieån thò (Video card). Xaùc
ñònh loaïi vaø toác ñoä cuûa Video card coù theå söû duïng vôùi mainboard
- IDE interface: Xaùc ñònh loaïi vaø toác ñoä truy caäp dóa cöùng cuûa mainboard
- Advanced I/O port :Xaùc ñònh loaïi vaø coång noái I/O môû roäng coù treân mainboard
(USB, FireWire)
- Intergrated Component: Xaùc ñònh caùc heä thoáng phuï tích hôïp treân mainboard
(Video, Sound, Network)
- Expansion Slot:Xaùc ñònh loaïi khe caém daønh cho caùc thieát bò môû roäng khaùc
Ta coù theå caên cöù vaøo loaïi mainboard phuø hôïp vôùi töøng loaïi Case ñeå phaân
MainBoard laøm 2 loaïi:
Q Mainboard AT:
Thoâng thöôøng caùc loaïi bo
AT söû duïng caùc ñaàu noái
nguoàn 6 daây keùp hoaëc daây
caáp nguoàn söû duïng caùc ñaàu
noái 20 daây. Caùc ñaàu noái
COM1, COM2 vaø LPT laø
caùc daây noái caùp ñöôïc caém
vaøo mainboard, ñaàu caém
baøn phím to (kieåu AT).
(hình 2-14)

Q Mainboard ATX:
Loaïi bo maïch ATX ñöôïc caáu
taïo goïn hôn. Daây caáp nguoàn
söû duïng caùc ñaàu noái 20 daây.
Caùc ñaàu noái COM1, COM2,
LPT vaø baøn phím ñöôïc thieát
keá dính lieàn treân bo maïch
Hình 2-14: Mainboard AT
Hì h 2 15 M i B d ATX
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 20
http://www.truongltrutw2.edu.vn
(khoâng söû duïng caùc caùc daây caùp ñeå keát noái). Coù theâm caùc coång keát noái USB, ñaàu
noái cuûa baøn phím laø PS/2.
(hình 2-15)
Khi noùi veà mainboard, chuùng ta cuõng caàn naém theâm moät soá khaùi nieäm sau:
- Main onboard vaø khoâng onboard:
- Main onboard: Laø loaïi main coù tích hôïp saún moät soá thieát bò nhö: VGA
card, Net card, Fax/Modem,Sound card…
- Main khoâng onboard: Laø loaïi mainboard khoâng tích hôïp moät soá Card môû
roäng nhö: VGA, SOUND, FAX/MODEM…
- Caùc thaønh phaàn vaø coång giao tieáp treân mainboard
- ChipSet: Laø thaønh phaàn quan troïng nhaát ñeå qui ñònh ñac tính cuûa mainboard
nhö: Toác ñoä toái ña cho pheùp cuûa CPU, toác ñoä truyeàn cuûa BUS.
Caùc loaïi Chip: Intel 810,815,850,845…
VIA: 8363,8365,694,686A..
- ROM BIOS: Laø loaïi chíp nhôù, kieåm tra heä thoáng ôû möùc ñoä cô baûn. Ñöôïc caøi saún
treân mainboard vaø ñöôïc thieát keá tuøy theo ñaëc tính cuûa mainboard.
- Chip CMOS: Ñöôïc nuoâi baèng nguoàn ñieän töø Pin, löu caùc thoâng soá ñöôïc xaùc laäp.
- Khe caém CPU: Ñöôïc thieát keá ñaëc tröng cho töøng theá heä maùy.
Caùc kieåu khe caém CPU:
- Khe caém CPU 486: Socket –3
- Khe caém CPU 586: Socket – 7
- Khe caém CPU PII, Celeron vaø PIII: Slot-1
- Khe caém CPU AMD – K7: Slot -A hoaëc Socket -A
- Khe caém CPU PIV: Socket - 478

- Caùc chuaån giao tieáp Bus.
- PCI (Peripheral Component Interconect): Duøng ñeå gaén caùc loaïi caùc coù
cuøng loaïi giao tieáp nhö: Net card, sound card, Fax/Modem…
- AGP (American Graphics): Duøng ñeå gaén Card maøn hình.
- USB (Universal Bus): Giao tieáp vôùi maùy PC thoâng qua moät baûng maïch
môû roäng hoã trôï ñeán 128 thieát bò vaø khoâng caàn phaûi ngaét nguoàn maùy tính
khi thay ñoåi thieát bò.
- Caùc coång giao tieáp:
- Giao tieáp oå ñóa: Laø loaïi coång döông, keát noái vôùi caùc oå ñóa baèng Cable
- IDE1. IDE2: laø caùc giao tieáp oå ñóa cöùng goàm 40 Chaân
- FDD,FDC: Giao tieáp oå ñóa meàm goàm 34 chaân.
- COM1, COM2 (Serial Port): Laø caùc coång noái tieáp, thoâng thöôøng COM1
duøng ñeå gaén Mouse, COM2 daønh cho Fax/Modem.
- Parallel Port: Laø coång song song daønh cho Maùy in, scan…
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 21
http://www.truongltrutw2.edu.vn
- Conection: Duøng ñeå gaén caùc tín hieäu nhö: PWS, PW Led, HDD Led,
Reset, Speaker.
- Band: Khe gaén RAM
7. Boä xöû lyù trung taâm (Central Processing Unit - CPU)
CPU laø boä xöû lyù trung taâm cho moïi hoïat ñoäng, laø boä naõo cuûa maùy tính.
CPU xöû lyù taát caû caùc leänh cuûa chöông trình, tính toaùn caùc pheùp toaùn soá hoïc cuõng
nhö logic vaø ñieàu khieån cô cheá hoïat ñoäng cuûa taát caû caùc thaønh phaàn khaùc trong
maùy. Qua thôøi gian phaùt trieån vaø söï tieán boä cuûa coâng ngheä tích hôïp, CPU ngaøy
nay coù toác ñoä ngaøy caøng nhanh vaø tích hôïp beân trong nhieàu thaønh phaàn hôn.
Caùc ñieåm chính maø chuùng ta caàn löu yù ñoái vôùi CPU ngaøy nay bao goàm :
- Haõng saûn xuaát : INTEL, AMD, CYRIX,
- Hoï saûn xuaát (serial model): Pentium II, Pentium III, Penitium IV,…Athlon,
Athlon FX,…
- Taàn soá laøm vieäc – dung löôïng boä ñeäm (Cache ram – Level 1)
- Soá chaân (pin) vaø loaïi Socket
Caùc daïng chaân caém vaø hình thöùc
Cho ñeán nay, CPU ñaõ phaùt trieån qua nhieàu theá heä vaø nhöõng hình daïng, soá
chaân khaùc nhau döïa treân 2 loaïi thieát keá chính laø : Slot-based (khe caéêm) vaø
Socket-based (chaân caém) vôùi caùc loaïi teân goïi nhö :
- DIP – Dual In Line : loaïi coù 2 haøng chaân naèm ôû 4 caïnh maët ñaùy vaø ñieåm vaùt 1
goùc ñeå nhaän daïng chaân soá 1.
- SECC – Single Edge Contact Cartrigde: loaïi chæ coù 1 haøng chaân vaø gaén trong
cartridge
- PGA – Pin Grip Array : loaïi coù caùc haøng chaân phaân boá ñeàu treân toaøn boä maët
ñaùy cuûa CPU. Coù nhieàu daïng caûi tieán nhö :
+ CPGA – Ceramic PGA : voû boïc baèng goám
+ PPGA – Plastic PGA : voû boïc baèng plastic
+ FC-PGA – Flip Chip PGA : vôùi loõi trung taâm höôùng leân phaàn giaûi nhieät
+ Staggered PGA : loaïi boá trí chaân hình chöõ chi






Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 22
http://www.truongltrutw2.edu.vn


Baûng 2-2: Tra cöùu tham khaûo cho hoï INTEL -
CPU
Do coù taàn soá laøm vieäc cao neân trong khi hoïat
ñoäng, CPU raát noùng vaø thöôøng ñöôïc giaûi nhieät baèng
heä thoáng giaûi nhieät. Heä thoáng giaûi nhieät CPU goàm 2
phaàn quaït (Fan) (hình 2-17) vaø boä taûn nhieät (Heat
Sink) gaén lieàn vôùi CPU


Hình 2-18 laø hình aûnh moät soá loaïi CPU:


CPU Pentium MMX

CPU AMD K6


Hình 2-16
Hình 2-17
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 23
http://www.truongltrutw2.edu.vn


CPU Cyrix

CPU Athlon


CPU Pentium II



CPU Pentium 4
Chip boä nhôù RAM (Random Access Memory)
RAM laø moät thieát bò nhôù (Memory) cuûa maùy tính. RAM ñöôïc söû duïng vôùi
muïc ñích löu tröõ taïm thôøi caùc thoâng tin cô sôû vaø keát quaû caùc tính toaùn cuûa maùy
tính. Sôû dó coù teân goïi laø boä nhôù truy caäp ngaãu nhieân “Random Access” vì coù theå
truy caäp thoâng tin trong RAM taïi baát kyø vò trí naøo maø khoâng caàn phaûi theo chuoãi
tuaàn töï
Caùc thoâng tin trong RAM seõ khoâng löu tröõ laïi khi maùy tính bò maát ñieän.
Q Caùc theá heä vaø coâng ngheä cheá taïo RAM goàm caùc loaïi :
- DRAM - Dynamic RAM : chæ coù khaû naêng löu tröõ döõ lieäu trong moät khoaûng thôøi
gian ngaén vaø caàn phaûi ñöôïc laøm töôi (refresh) neáu khoâng caùc döõ lieäu seõ bò maát
- SRAM - Static RAM : loaïi Ram ñöôïc nuoâi baèng nguoàn pin cuûa maùy, thöôøng duøng
cho CMOS vaø boä ñeäm ngoaøi (cache)
Hình 2-18
CPU Xeon
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 24
http://www.truongltrutw2.edu.vn
- SDRAM - Synchronous DRAM : loaïi RAM duøng tín hieäu xung ñoàng boä vôùi xung
tín hieäu heä thoáng khi xuaát hay nhaäp döõ lieäu. Thöôøng duøng treân Video card
- RDRAM - Rambus Dynamic RAM : daïng caáu truùc môùi ñöôïc phaùt trieån bôûi haøng
Rambus, coù theå ñaùp öùng toác ñoä leân ñeán 800 Mhz. Khoâng theå duøng keát hôïp vôùi
caùc loaïi RAM khaùc
- EDO RAM - Extended data Output RAM : coù chöùc naêng löu laïi ñòa chæ truy caäp
ñeå ñoïc nhieàu laàn thay vì thay ñoåi ñòa chæ döõ lieäu cho moãi laàn ñoïc, giuùp taêng toác
ñoä truy xuaát khoûang 15%
- VRAM - Video Ram : loaïi RAM söû duïng 2 ñöôøng truy caäp ñeán cuøng moät ñòa chæ ,
moät ñöôøng duøng ñeå Ñoïc vaø moät ñöôøng duøng ñeå Ghi döõ lieäu. Thöôøng duøng cho
Video card
- WRAM – Windows Ram : loaïi RAM ñöôïc phaùt trieån bôûi haøng Samsung ñeå
chuyeân duøng cho Video card, nguyeân taéc hoïat ñoäng töông töï VRAM, giuùp maøn
hình vaãn ñöôïc queùt tín hieäu trong khi video ram vaãn ñang ñöôïc caäp nhaät . Taêng
toác ñoä truy caäp khoaûng 60%.
Q Caùc nguyeân taéc kieåm loãi
- Parity : nguyeân taéc kieåm loãi baèng caùch ñeám toång soá bit 1. Caùc heä thoáng
thöôøng duøng 1 bit Parity cho 1byte (8 bits)) döõ lieäu. Parity coù theå phaùt hieän loãi
trong 1 byte döõ lieäu
- ECC – Error Crrect Code : nguyeân taéc kieåm loãi maïnh hôn Parity, coù theå phaùt
hieän vaø ñieàu chænh nhieàu bit loãi trong 1 byte döõ lieäu. Thöôøng duøng cho caùc thieát
bò cao caáp nhö Server
Q Hình daïng beân ngoaøi
Boä nhôù RAM ñöôïc saûn xuaát vôùi nhieàu hình daïng khaùc nhau, phoå bieán nhaát
laø caùc loaïi :
SIMM - Single In-line Memory Module :
Loaïi Ram coù moät haøng chaân 72-pin. SIMM phaûi ñöôïc gaén theo töøng caëp.
DIMM – Dual In-line Memory Module :
Loaïi RAM vôùi 2 haøng chaân ôû 2 beân thanh Ram vôùi 168-pin. Thöôøng duøng
cho caùc heä thoáng Bus 64 bits. Coù theå gaén töøng thanh rieâng reõ
RIMM – Rambus In-line Memory Module :
Vôùi 184-pin, 2.5 V, coù taàn soá laøm vieäc töø 600-800 mhz, coù 16 ñeán 18 bits
Direct RDRAM (Rambus Dynamic RAM). RIMM ñöôïc hgaén trong Direct
Rambus Channel. Moät Direct Rambus Channel coù theå gaén ñöôïc 3 thanh
RIMM



Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 25
http://www.truongltrutw2.edu.vn





8. Caùc oå dóa (Disk drive)
Trong maùy tính, caùc oå dóa laø thaønh phaàn trong heä thôùng löu tröõ (Storage
Device System). Ñöôïc söû duïng phoå bieán hieän nay laø caùc loaïi oå dóa : meàm, cöùng,
CD/DVD. Thoâng thöôøng , caùc oå dóa ñöôïc keát noái caùp vôùi Boä ñieàu khieån dóa
(Drive Controller) naèm treân mainboard

Q FDD -Floppy disk drive (OÅ dóa meàm)
FDD ñöôïc duøng nhö moät thieát bò löu tröõ döõ lieäu
daïng thaùo laép (Removable Storage Device) do caùc dóa
meàm löu tröõ döõ lieäu khoâng naèm coá ñònh trong maùy maø
coù theå thaùo/gaén ñöôïc. Caùc loaïi dóa meàm ñöôïc söû duïng
coù dung löôïng : 360 K, 1.2 MB, 1.44 MB, nhöng hieän
nay chæ daïng ñöôïc söû duïng phoå bieán laø 1.44 MB (hình
2-19a)
Caùc oå dóa meàm ñöôïc gaén vaøo Boä ñieàu
khieån dóa meàm treân mainboard. Tröôùc kia, khi
maùy tính coøn söû duïng 2 FDD thì caùc oå dóa A vaø B
ñöôïc phaân bieät baèng ñaàu noái treân caùp. Hieän nay
caùc maùy tính chæ söû duïng 1 FDD. (hình 2-19b)

FDD ñöôïc gaén coá ñònh vaøo khung maùy,
phía sau coù caùc chaân caém nguoàn vaø caùp tín hieäu

Q Ñóa cöùng (HDD - Hard disk drive / Fixed Disk Drive)
HDD laø thieát bò löu tröõ döõ lieäu chuû yeáu cuûa maùy tính do coù dung löôïng lôùn (
MB, GB). HDD coù daïng khoái, beân trong chöùa caùc dóa laøm vieäc theo nguyeân taéc
Ñieän-Töø. Thoâng tin ñöôïc ghi treân caùc beà maët ñóa beân trong HDD ñöôïc chia
thaønh caùc Track vaø Cylinder vaø ñöôïc Ghi/Ñoïc baèng caùc ñaàu töø (Head)








19: Caùc loaïi RAM vaø caùch gaén RAM vaøo Mainboard
Hình 2-20b
Hình 2-20a
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 26
http://www.truongltrutw2.edu.vn



Hình 2-21: Ñóa cöùng khi thaùo naép ñaäy

Hieän nay, 2 loaïi HDD ñöôïc söû duïng chuû yeáu laø IDE vaø SCSI. Caùc loaïi
HDD söû duïng treân maùy phuï thuoäc vaøo Boä ñieàu khieån dóa (Disk controller).
Maùy tính hieän nay, phoå bieán coù 2 keânh Disk controller daønh cho loaïi IDE
vaø cho pheùp gaén toái ña 4 HDD, moãi keânh gaén 2 HDD (Master vaø Slaver) . Caùc
keânh naøy coù theå duøng chung cho caùc oå CD/DVD
Khi gaén caùc HDD loaïi IDE vaøo maùy caàn löu yù
- Chaân caùp nguoàn
- Chaân caùp tín hieäu (40/80 –pin)
- Jumper choïn thöù töï : Single / Master /
Slave
+ Single : khi heä thoáng chæ coù 1 HDD
+ Master : HDD chính khi gaén HDD treân
cuøng keânh
+ Slave : HDD phuï khi gaén 2 HDD treân
cuøng keânh
Disk controller loaïi SCSI coù 1 keânh
ñieàu khieån vaø cho pheùp gaén nhieàu thieát bò loaïi SCSI (thöôøng laø 8 keå caû
Controller cuõng ñöôïc tính laø 1). Moãi thieát bò SCSI ñöôïc phaân bieät baèng maõ ID töø
0 ñeán 7. Do vaäy khi gaén HDD loaïi SCSI caàn löu yù :
- Chaân caùp nguoàn
- Chaân caùp tín hieäu
- ID jumper ñeå xaùc ñònh maõ ID cuûa HDD
Caùc Disk controller loaïi SCSI coøn cho pheùp gaén thieát bò beân trong vaø beân
ngoaøi maùy. Loaïi caùp noái duøng ñeå gaén beân trong vaø beân ngoaøi coù daïng khaùc nhau
Q CD-ROM (Compact Disk Read Only Memory)
Caùc oå CD-ROM cuõng töông töï nhö HDD, ñöôïc phaân bieät laøm 2 loaïi IDE,
gaén treân caùc keânh Disk controller loaïi IDE vaø SCSI, gaén treân keânh Disk
controller loaïi SCSI.
Chaân caém cuûa oå CD-ROM töông töï nhö HDD coù caùc chaân : caùp nguoàn,
caùp tín hieäu, Jumper (choïn thöù töï neáu laø IDE hoaëc maõ ID neáu laø SCSI). Ngoaøi ra
treân oå CD-ROM coøn coù chaân
caém ñaàu ra tín hieäu aâm thanh
(Audio Out) daïng analog duøng
ñeå noái vaøo heä thoáng aâm thanh
(Sound system) (hình 2-23)
Hình 2-22
Moâ hình löu tröõõ vaø truy xuaát döõ
lieäu trong ñóa
Hình 2-23:Caùp HDD
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 27
http://www.truongltrutw2.edu.vn
Phía tröôùc CD-ROM coù caùc nuùt ñieàu khieån vaø loã cöùu hoä khi bò keït dóa

Q DVD – ROM , DVD – RW
- DVD (Digital Video Disc – Ñóa phim aûnh kyõ thuaät soá; hoaëc Digital
Versatile Video – Ñóa ña naêng kyõ thuaät soá.
- Moät ñóa DVD – ROM coù dung löôïng laø 4,7 GB töùc gaáp khoaûng 7 laàn so vôùi
CD.
- Ñaëc bieät nhôø phöông thöùc löu tröõ kyõ thuaät soá maø ñóa DVD khoâng heà bò
giaûm chaát löôïng theo thôøi gian nhö CD.
- Toác ñoä hieän nay cuûa oå DVD – ROM laø 12X vaø 16X (khaùc vôùi CD, ñoái vôùi
DVD 1x töông ñöông vôùi 1,38 MB/s)
- Tuy coù toác ñoä cao, tieän lôïi hôn, dung löôïng ñóa lôùn hôn, tuoåi thoï cao hôn
nhöng vaãn chöa thay theá ñöôïc CD-ROM vì giaù thaønh coøn cao.
- Gioáng nhö CD thì DVD cuõng coù oå ñóa ghi laø DVD – RW.
9. Caùc coång giao tieáp, ñaàu noái, caùp noái chuaån (Port, Connector,
Cable)
Treân maùy tính coù caùc I/O Controller (Boä ñieàu khieån Xuaát nhaäp) duøng ñeå
keát noái, ñieàu khieån vaø trao ñoåi döõ lieäu vôùi caùc thieát bò beân ngoaøi thoâng qua caùc
coång noái (Port), ñaàu noái (Connector) vaø caùc loaïi caùp noái khaùc nhau.
I/O Port laø nhöõng thanh ghi (register) tích hôïp trong chip vi maïch
(Chipset) treân mainboard. Caùc thoâng tin (döõ lieäu hoaëc ñieàu khieån) ñöôïc trao ñoåi
giöõa computer vaø thieát bò beân ngoaøi ñeàu thoâng qua I/O Port töông öùng. Tín hieäu
töø Port seõ noái vôùi caùc ñaàu noái (Connector), caùp truyeàn roài ñeán thieát bò .
Connector thöôøng coù vò trí ôû phía
sau maùy duøng ñeå gaén caùp. Cable laø
nhöõng daây noái vôùi thieát bò, caùp coù theå
bao goàm caùc ñöôøng tín hieän : Nguoàn
(Power), Döõ lieäu (Data), Ñieàu khieån
(Control). Thoâng thöôøng cable coù 2
connector, moät connector noái vôùi maùy
tính vaø moät connector noái vôùi thieát bò
(hình 2-24)
Caùc I/O Controller ñöôïc tích hôïp saün (built-in) trong mainboard ñöôïc theå
hieän qua caùc Port vaø Connector bao goàm :
- Keyboard Port / Connector : ñeå noái vôùi keyboard (thöôøng coù 2 daïng
Standard, PS/2)
- Mouse Port / Connector : ñeå noái vôùi mouse (thöôøng coù 2 daïng COM DB-9,
PS/2)

Hình 2-24
Hình 2-25
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 28
http://www.truongltrutw2.edu.vn
- Standard I/O Port / Connector : duøng ñeå noái vôùi caùc thieát bò xuaát nhaäp (I/O)
chuaån goàm caùc loaïi :
+ Serial Port (COM Port) : laø caùc coång giao tieáp duøng nguyeân taéc
truyeàn döõ lieäu theo kieåu noái tieáp töøng bit neân ñöôïc goïi laø Serial. Thöôøng
ñöôïc duøng ñeå noái vôùi caùc thieát bò truyeàn tin (Vd : Modem) neân coøn goïi
laø COM (Communication) Port. Treân mainboard thöôøng coù 2 coång
:COM1, COM2 vôùi 2 daïng ñaàu noái khaùc nhau : DB-9 (Female) (hình 2-
25a) vaø DB-25 (Male) (Hình 2-25b) coøn goïi laø RS-232






Hình 2-26a: Coång DB-9 Hình 2-26b: Coång DB-25


Baûng 2-3: Sô ñoà chaân tín hieäu
DB-9 (traùi) vaø Sô ñoà chaân tín
hieäu DB-25(phaûi)
Caùc coång COM coù theå
duøng ñeå noái tröïc tieáp giöõa 2 maùy tính trong phaïm vi khoûang caùch an toaøn laø 10m
theo kieåu noái goïi laø : Null-modem nhö hình 2-26 :

1,6 - 4
2 - 3
3 - 2
4 - 1,6
5 - 5
7 - 8
8 - 7





Hình 2-27
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 29
http://www.truongltrutw2.edu.vn
Theo tieâu chuaån ñònh nghóa, caùc tín hieäu treân Serial port coù thoâng soá nhö sau :

- Tín hieäu töø : -3 -15 vol - bit 1
- Tín hieäu töø : +3 +15 vol - bit 0
- Tín hieäu töø : -3 +3 vol - khoâng xaùc ñònh
- Tín hieäu khoâng ñöôïc vöôït quaù : ± 25 vol
+ Parallel Port (LPT Port) : laø coång giaùp tieáp duøng nguyeân taéc truyeàn döõ
lieäu song song (nhieàu bit cuøng luùc) neân goïi laø Parallel. Thoâng thöôøng,
coång Parallel duøng ñeå noái vôùi maùy in (neân coøn ñöôïc goïi laø LPT hay
Printer port). Loaïi caùp noái vôùi maùy in söû duïng ñaàu noái vaøo maùy tính laø
DB-25-Male vaø ñaàu noái vaøo maùy in laø Centronic 36-pin (hình 2-17)



Caùc Parallel-Port Controller theá heä sau ñöôïc thieát keá ñeå söû duïng keát noái
vôùi caùc thieát bò coù toác ñoä truyeàn cao hôn vôùi caùc cheá ñoä hoaït ñoäng nhö :
SPP - Standard Printer Port : duøng ñeå noái vôùi maùy in
ECP - Extended Capability Port : coù toác ñoä nhanh, duøng ñeå noái vôùi caùc maùy in
theá heä sau hoaëc scanner
EPP - Enhanced Printer Port : coù toác ñoä nhanh, duøng ñeå noái vôùi caùc thieát bò
khoâng phaûi maùy in nhö CD-ROM, Network
Adapter
- USB (Universal Serial Bus Port)
USB-Port do caùc haõng Compaq, IBM, Digital, Intel, Microsoft, NEC,
Northern Telecom cuøng hôïp taùc vaø ñeà xuaát nhaèm taïo ra daïng coång noái ñôn tieâu
chuaån cho caùc loaïi thieát bò thoâng duïng. Moãi USB Port treân maùy tính coù theå noái
vôùi 127 thieát bò söû duïng coång USB (USD device) baèng caùch söû duïng caùc USB
Hub (boä chia nhaùnh) (hình 2-28)
USB-Hub (Boä chia nhaùnh coång USB) coù 7 coång noái cho pheùp noái vôùi 7
thieát bò khaùc nhau. Caùc USB-Hub coù theå lieân keát ñeå noái vôùi moät soá löôïng thieát bò
nhieàu hôn.


Hình 2-28 Baûng 2-4
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 30
http://www.truongltrutw2.edu.vn








USB-cable thöôøng coù 2 daïng ñaàu noái : ñaàu noái
vaøo maùy tính (hoaëc loaïi caùp dính lieàn vôùi thieát bò) coù
ñaàu noái daïng A coøn ñaàu noái vaøo thieát bò thöôøng coù
daïng B (hình 2-29)
USB-Port coù toác ñoä truyeàn cao (12 Mbps) so
vôùi caùc I/O port nhö (Serial hoaëc Parallel) vaø coù hoïat
ñoäng theo cheá ñoä nhaän daïng töï ñoäng khi keát noái
(Plug-and-Play) vôùi thieát bò

Hieän nay, treân caùc mainboard söû duïng theá heä USB 2.0 coù toác ñoä nhanh hôn
khoûang 30-40 laàn so vôùi caùc USB theá heä ñaàu (USB 1.1)
- FireWire (IEEE 1394)
FireWire hay coøn goïi IEEE-1394 laø
moät daïng coång töông töï nhö USB nhöng coù
toác ñoä truyeàn nhanh hôn vaø baêng thoâng
(bandwidth) roäng hôn (400 Mbps) ñöôïc
phaùt trieån bôûi haõng Apple vaø coù söï ñoùng
goùp cuûa Compaq, Intel vaø Microsoft, ñeå söû
duïng cho caùc thieát bò coù yeâu caàu truyeàn döõ
lieäu vôùi toác ñoä cao nhö HDD, Video
device, Scanner,…
FireWire coù daïng töông töï vaø coù theå söû duïng hoùan ñoåi vôùi coång USB.
FireWire Port coù theå keát noái vôùi toái ña 63 thieát bò cuøng luùc (hình 2-30)
10. Caùc bo maïch giao tieáp (Interface card)
Interface card ñöôïc duøng ñeå maùy tính keát noái vaø ñieàu khieån caùc thieát bò
ngoaïi vi khoâng söû duïng caùc I/O Port coù saün treân maùy (nhö monitor, network,
scaner, …). Interface card coù vai troø trung gian ñeå laøm coâng vieäc chuyeån ñoåi caùc
tín hieäu ñieàu khieån töông thích hoaëc trao ñoåi döõ lieäu giöõa Coputer vaø thieát bò Do
caùc thieát bò ngoaïi vi gaén vôùi maùy tính hieän nay raát nhieàu neân chuûng loaïi, coâng
duïng caùc interface card cuõng raát ña daïng vaø phong phuù


Hình 2-29
Hình 2-30
Hình 2-31
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 31
http://www.truongltrutw2.edu.vn
Interface card ñöôïc gaén coá ñònh vaøo caùc khe caém treân mainboard. Sau khi
gaén, caùc connector treân interface card coù vò trí phía sau maùy ñeå keát noái vôùi thieát
bò maø noù ñieàu khieån
Maëc duø coù raát nhieàu loaïi interface card duøng cho caùc loaïi thieát bò khaùc
nhau nhöng ñieåm caàn löu yù khi gaén vaøo maùy laø loaïi chaân caém cuûa interface card
coù phuø hôïp vôùi loaïi khe caém cuûa mainboard hay khoâng.
Döôùi ñaây laø moät soá Interface card thoâng duïng:
Q VGA Card (card maøn hình) :
Coù nhieäm vuï chuyeån ñoåi thoâng tin cuûa heä thoáng vaø hieån thò leân maøn hình maùy
tính. Ngaøy nay thöôøng thaáy coù 2 loaïi bus heä thoáng card laø PCI vaø AGP (hình 2-
31)

Q Sound Card (card aâm thanh) :
Coù nhieäm vuï chuyeån ñoåi tính hieäu
aâm thanh kyõ thuaät soá sang tín hieäâu töông töï
vaø xuaát ra loa hay ngöôïc laïi ñeå thu tín hieäu
aâm thanh vaøo maùy tính. Coù 2 loaïi bus heä
thoáng cho card aâm thanh laø PCI vaø ISA
(hình 2-32)
Q Net card (Card maïng)
Laø thieát bò giuùp chuùng ta keát noái caùc maùy tính laïi vôùi nhau (hình 2-34)

PCI
AGP
Hình 2-32
Hình 2-33
Hình 2-34
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 32
http://www.truongltrutw2.edu.vn
III. Nhaän bieát, phaân loaïi caùc kieåu Bus, vaø khe caém môû roäng.
BUS laø taäp hôïp caùc ñöôøng daây daãn song song treân mainboard, ñeå truyeàn
döõ lieäu giöõa CPU, boä nhôù vaø caùc thaønh phaàn khaùc. Ñeå môû roäng theâm khaû naêng
laøm vieäc cuûa boä vi xöû lyù vôùi caùc thieát bò ngoaïi vi, treân mainboard coù boå sung
theâm bus môû roäng theo nhieàu chuaån khaùc nhau vaø gaén vaøo ñoù moät soá khe caém
môû roäng (Expension Slot) ñeå caém caùc card môû roäng töông öùng. Treân card môû
roäng coù caùc ñaàu noái ñeå noái vôùi thieát bò ngoaïi vi. Vieäc thieát keá bus hay kieán truùc
bus treân mainboard luoân ñöôïc caûi tieán tuyø thuoäc vaøo toác ñoä laøm vieäc cuûa CPU vaø
yeâu caàu cuûa caùc thaønh phaàn rieâng bieät.
Heä thoáng maùy tính hieän ñaïi xaây döïng vaø phaùt trieån döïa treân hai heä thoáng
bus chuû ñaïo : Bus heä thoáng (System bus) – keát noái giöõa boä vi xöû lyù vaø boä nhôù
chính, bus vaøo ra hay bus môû roäng (I/O bus) ñöôïc duøng ñeå truyeàn döõ lieäu giöõa
CPU vaø thieát bò ngoaïi vi qua væ maïch môû roäng. Chuùng ta seõ laàn löôït tìm hieåu
caùc loaïi bus naøy.
1. Bus heä thoáng
Theo kieán truùc Dual Independent Bus (DIB – hai tuyeán bus ñoäc laäp) bus
heä thoáng ñöôïc taùch thaønh Back Side Bus (BSB – Bus tuyeán sau) vaø Front Side
Bus (FSB – Bus tuyeán tröôùc). BSB coù nhieäm vuï keát noái giöõa boä vi xöû lyù vaø
cache L2 – ñaõ trình baøy trong muïc 3.3, coøn FSB laø bus keát noái giöõa boä vi xöû lyù
vaø boä nhôù vaø keát noái vôùi bus ngoaïi vi. Nhö vaäy boä vi xöû lyù coù theå truy caäp ñoàng
thôøi treân caû FSB vaø BSB goùp phaàn laøm taêng hieäu naêng laøm vieäc cuûa boä vi xöû lyù.
Hieän nay, thuaät ngöõ FSB ñaõ trôû neân phoå bieán vaø ñöôïc hieåu raèng FSB chính laø
Bus heä thoáng.
2. Bus vaøo ra (I/O Bus)
Baûng 3.4. giuùp baïn khaùi quaùt caùc chuaån bus ñöôïc söû duïng trong caùc theá heä
maùy tính.










Naêm CPU Chuaån Ñaëc tröng
1982 8086/8088 PC bus/ ISA 8bit 8 bit, 4.77MHz
1985 80286 ISA bus 16 bit, 8Mhz
1987 386 MCA bus 32 bit, 10MHz
1989 486 EISA bus 32 bit, 8MHz
1991 486 VL bus 1.0 32 bit , 40 MHz
1993 Pentium VL bus 2.0 64 bit, 50MHz
1991 Pentium PCI 1.0 32 bit, 33MHz
PCI 2.0 64 bit, 33MHz
Baûng 2-5: Caùc chuaån bus
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 33
http://www.truongltrutw2.edu.vn
Bus vaøo ra ñöôïc phaùt trieån vôùi nhieàu chuaån khaùc nhau ñeå ñaùp öùng yeâu caàu
cuûa töøng theá heä vi xöû lyù vaø caùc thieát bò ngoaïi vi. Baét ñaàu laø Bus ISA, EISA,
MCA, VESA Local bus, PCI cuøng vôùi söï ra ñôøi cuûa bus AGP ñeå ñaùp öùng yeâu caàu
veà xöû lyù ñoà hoaï vaø hieän nay bus PCI Express ñang ñöôïc phaùt trieån vôùi nhieàu öu
ñieåm so vôùi caùc daïng bus tröôùc noù. Döôùi ñaây seõ trình baøy moät soá loaïi bus thoâng
duïng:
Q ISA (Industry Standard Architecture)
Ñaàu tieân, ISA bus 8bit (coøn goïi laø PC bus) ñöôïc thieát keá cho mainboard
cuûa maùy tính XT/8088, vôùi ñaëc tính sau:
- Ñoä roäng bus döõ lieäu 8 bit,
- Laøm vieäc vôùi taàn soá 4.77MHz (baèng taàn soá xung clock cuûa boä vi xöû lyù)
- Toác ñoä truyeàn döõ lieäu giöõa CPU vaø caùc thieát bò ngoaïi vi laø 1MBps.
- Khe môû roäng ISA goàm 62 chaân ( 31 chaân treân moãi caïnh) goàm 3 ñöôøng
daây ñaát, 5 ñöôøng daây nguoàn, hai möôi ñöôøng daây ñòa chæ, 8 ñöôøng daây döõ
lieäu(8bit), 10 ñöôøng daây tín hieäu ngaét vaø 16 ñöôøng daây tín hieäu ñieàu
khieån. Card môû roäng cuõng ñöôïc thieát keá töông thích goàm 62 chaân.
Sau ñoù bus ISA ñöôïc caûi tieán ñeå phuø hôïp vôùi yeâu caàu cuûa maùy tính
AT/80286 :
- Ñoä roäng bus döõ lieäu 16 bit
- Taàn soá laøm vieäc : 8MHz
- Toác ñoä truyeàn döõ lieäu: 5MBps
- Khe caém goàm hai ñoaïn taùch rôøi nhau: moät ñoaïn 62 chaân nhö bus XT vaø
moät ñoaïn 36 chaân nhaèm cung caáp theâm 8bit cho bus döõ lieäu, 5 ñöôøng
daây tín hieäu ngaét, 4 ñoâi yeâu caàu vaø baùo nhaän DMA, 4 ñöôøng ñòa chæ vaø
moät soá ñöôøng ñieàu khieån khaùc. Nhö vaäy, khe caém naøy goàm 98 chaân,
vaãn töông thích vôùi bus XT cuõ (hình 3.24)







Hình 2-35: Khe caém môû roäng chuaån ISA
Q MCA (Micro Channel Architecture) va EISA (Extended ISA)
Töø theá heä maùy tính AT/80386 trôû ñi, CPU laøm vieäc nhanh hôn, nhöng caùc
thieát bò hieån thò ñoà hoaï phaân giaûi cao, ñóa cöùng vaø giao tieáp maïng… laïi caàn baêng
thoâng döõ lieäu lôùn hôn, bus ISA khoâng coøn ñaùp öùng ñöôïc caùc yeâu caàu ñoù nöõa.
Chuaån thay theá ñaàu tieân ñöôïc IBM coâng boá vaøo thaùng 4 naêm 1987 laø bus MCA
ISA 8 bit

ISA 16 bit
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 34
http://www.truongltrutw2.edu.vn
vôùi ñoä roäng 32 bit , toác ñoä xung 10MHz, baêng thoâng ñaït ñeán 20MBps. Bus MCA
khoâng töông thích vôùi ISA, nhöng hoaït ñoäng nhanh vaø maïnh hôn ISA.
Ñoàng thôøi ñeå caïnh tranh, haõng Compaq vaø taùm coâng ty khaùc (Epson,
Hewlett-Packard, Nec, Olivetti, AST Research, Tandy, Wyse , Zenith Data
System) cuøng hôïp taùc xaây döïng vaø nhanh choùng ñöa ra chuaån bus EISA vaøo
thaùng 5 naêm 1989. Gioáng nhö MCA, EISA hoaït ñoäng vôùi bus döõ lieäu 32 bit vaø
khaùc vôùi MCA laø EISA hoaøn toaøn töông thích vôùi ISA, noù hoaït ñoäng ôû taàn soá
8.33MHz , vôùi baêng thoâng ñaït laø 33 MBps, cho pheùp caùc card môû roäng ISAlaøm
vieäc treân khe caém EISA.
Tuy nhieân, hai chuaån naøy ñeàu khoâng coù cô hoäi phaùt trieån do giaù thaønh caùc
heä thoáng vaø caùc thieát bò MCA, EISA quaù cao.
Q Local bus/VESA Local bus/VL-Bus
Khi windows ñöa hình aûnh maøu trung thöïc vaøo PC. ISA trôû neân bò quaù taûi
khi caùc öùng duïng yeâu caàu khaû naêng ñoà hoaï maøu thöïc, video chuyeån ñoäng vaø
hình aûnh 3 chieàu. Ñeå loaïi tröø söï taéc ngheõn, caùc nhaø saûn xuaát heä thoáng vaø thieát bò
ñaõ phaûi taïo ra moät ñöôøng truyeàn döõ lieäu roäng, nhanh môùi gaén vaøo bus toác ñoä
cao cuûa boä xöû lyù. Nhö vaäy, beân caïnh bus MCA, EISA, mainboard coù theâm moät
tuyeán bus 32 bit noái tröïc tieáp töø bus döõ lieäu beân trong boä vi xöû lyù tôùi boä nhôù chính
vaø caùc chip phuï trôï, goïi laø bus cuïc boä (Local bus).
Naêm 1992, ñeå ñöa ra chuaån Local bus, toå chöùc Video Electronics
Standards Association (VESA) cuøng caùc nhaø saûn xuaát card vaø chipset ñoà hoaï ñaõ
ban haønh chuaån VESA Local Bus goïi taét laø VL- Bus. Naêm 1993, VL-bus trôû
neân moät thaønh phaàn keát hôïp trong haàu heát maùy tính PC 486. Caùc heä thoáng VL
bus vôùi toác ñoä truyeàn döõ lieäu 132 MBps, khi taàn soá laøm vieäc 40MHz ñaõ chöùng
toû raèng chuùng taïo ra hieäu suaát voâ cuøng lôùn vuôït xa loaïi ISA .
Boä ñieàu khieån ñoà hoaï vaø caùc thieát bò toác ñoä cao seõ ñöôïc noái leân VL bus
vaø noái tröïc tieùp vaøo bus boä vi xöû lyù. Boä ñieàu khieån ñóa cöùng cuõng ñöôïc noái tröïc
tieáp vaøo bus naøy. Nhôø ñoù toác ñoä hieån thò ñoà hoaï ñöôïc naâng leân , taïo ñieàu kieän
thuaän lôïi cho moâi tröôøng giao tieáp ngöôøi duøng ñoà hoaï (Graphical User Interface-
GUI) nhö heä ñieàu haønh Windows phaùt trieån.
Caàn chuù yù raèng, VL-bus khoâng theå thay theá cho caùc bus môû roäng khaùc, do
ñoù noù toàn taïi song song vôùi ISA, MCA hoaëc EISA (hình 2-36)








ISA 8 bit
ISA 16 bit
VL-BUS
Hình 2-36
Slot VL-Bus
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 35
http://www.truongltrutw2.edu.vn

Nhöôïc ñieåm nhaát cuûa VL Bus laø chæ cho pheùp thieát keá toái ña laø 3 khe caém.
Vì khi coù nhieàu thieát bò noái leân VL Bus, döõ lieäu cuûa boä vi xöû lyù raát deã bò nhieãu.
Maët khaùc do chaïy cuøng toác ñoä xung nhòp vôùi boä vi xöû lyù neân khi toác ñoä boä vi xöû
lyù taêng leân, toaøn boä thieát bò ngoaïi vi theo chuaån VL-bus cuõng phaûi naâng caáp
theo, khieán cho chi phí naâng caáp taêng leân quaù cao.
Q PCI (Peripheral Component Interconnect)
Vôùi boä vi xöû lyù 486 toác ñoä 40 MHz, 50 MHz… , vieäc trieån khai VL- bus ñaõ
vaáp phaûi khoù khaên bôûi nhöôïc ñieåm ñaõ neâu ôû treân. Naêm 1992, Haõng Intel ñaõ ñöa
ra ñaëc taû PCI , moät giaûi phaùp tinh vi , öu vieät vaø linh hoaït cho pheùp caùc nhaø heä
thoáng xaây döïng nhieàu PC ña daïng nhanh choùng vaø tin caäy. vaø ñeán naêm 1993,
PCI chính thöùc thay theá chuaån VL-bus.
Khoâng gioáng vôùi VL bus noái tröïc tieáp vaøo Bus boä vi xöû lyù, PCI ñaõ taïo moät
lôùp giöõa CPU vaø thieát bò ngoaïi vi coù nghóa laø noù hoaøn toaøn laø moät bus ñoäc laäp
vôùi vi xöû lyù. Do ñoù bus PCI coù theå deã daøng noái vôùi nhieàu loaïi CPU bao goàm caû
Intel Pentium, Alpha cuûa DEC, PowerPC cuûa motorola, Apple, IBM. Ñoái vôùi
nhaø saûn xuaát heä thoáng, keát quaû naøy laøm cho giaù thaønh phaùt trieån thaáp hôn vì hoï
coù theå duøng laïi caùc thieát keá heä thoáng treân caùc CPU. Hôn nöõa , PCI coøn cung caáp
nhieàu ñaëc tröng khaùc, trong ñoù bao goàm caáu hình thieát bò töï ñoäng, nhôø vaäy ngöôøi
duøng coù theå laép ñaët theâm caùc thieát bò maø khoâng caàn quan taâm ñeán vieäc caáp IRQ,
keânh DMA vaø ñòa chæ coång vaøo ra cuûa heä thoáng. Ñoái vôùi nhaø cheá taïo heä thoáng,
khaû naêng ñieän aùp thaáp vaø giao tieáp 64 bit cho PCI thích hôïp cho caùc loaïi saûn
phaåm ña daïng. Thieát keá theo lôùp cuûa PCI laøm giaûm öùng suaát ñieän trong CPU,
cho pheùp ñaáu saùu thieát bò hoaït ñoäng
Phieân baûn PCI 1.0 laø bus döõ lieäu coù ñoä roäng 32 bit, taàn soá laøm vieäc laø 33
MHz vaø ñaït ñöôïc baêng thoâng toái ña laø 133 MBps, . So vôùi bus ISA, PCI coù bus
döõ lieäu roäng hôn 2 laàn, taàn soá laøm vieäc nhanh gaáp 4 laàn vaø baêng thoâng lôùn hôn
nhieàu gaáp nhieàu laàn. Ñeán phieân baûn PCI 2.0, bus PCI coù theå môû roäng thaønh bus
64 bit, taàn soá xung laø 33MHz, vôùi baêng thoâng laø 266MBps – nhanh gaáp 33 laàn so
vôùi bus ISA. Naêm 1995, phieân baûn PCI 2.1 ñaõ naâng taàn soá laøm vieäc leân 66 MHz,
vôùi ñoä roäng 64 bit, baêng thoâng PCI ñaõ ñaït tôùi 524MBps. Caùc phieân baûn PCI tieáp
theo, ñoä roäng bus vaø taàn soá laøm vieäc haàu nhö khoâng ñoåi, nhöng boå sung theâm
nhieàu tính naêng môùi nhaèm ñaùp öùng cho nhu caàu cuûa caùc maùy tính cao caáp vôùi
caùc boä vi xöû lyù 64 bit. Baûng 3.5. cung caáp cho baïn caùc phieân baûn PCI.




Phieân
baûn PCI
Naêm giôùi
thieäu
Ñoä roäng bus (bit) Taàn soá laøm vieäc
(MHz)
Baêng thoâng
(MBps)
1.0 1992 32 33 133
2.0 1993 32/64 33 133/266
2.1 1995 32/64 66 266/524
2.2 1998 32/64 66 266/524
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 36
http://www.truongltrutw2.edu.vn
Baûng 2-6: Caùc phieân baûn PCI
Kieán truùc bus PCI (hình 2-37) ñöôïc xaây döïng hoaøn toaøn khaùc vôùi caùc kieåu
bus ISA, VL-bus. Bus PCI hoaøn toaøn taùch bieät vôùi boâ vi xöû lyù, vôùi boä nhôù chính
vaø bus môû roäng. Noù ñöôïc noái vôùi bus heä thoáng qua moät maïch caàu "Bridge" ñaëc
bieät maø ta thöôøng goïi laø boä ñieàu khieån PCI. Boä ñieàu khieån PCI coù nhieäm vuï
truyeàn döõ lieäu töø bus heä thoáng ñeán boä ñieàu khieån ISA vaø ñeán caùc thieát bò ngoaïi
vi ñöôïc caém vaøo khe caém môû roäng PCI. Nhôø vaäy, bus PCI coù theå laøm vieäc vôùi
taàn soá bus coá ñònh maø khoâng phuï thuoäc vaøo taàn soá xung cuûa boä vi xöû lyù. Noùi
caùch khaùc, bus PCI hoaøn toaøn coù theå laøm vieäc vôùi caùc hoï vi xöû lyù coù taàn soá laøm
vieäc khaùc nhau maø khoâng bò raøng buoäc vaøo moät loaïi boä vi xöû lyù nhaát ñònh, khaùc
haún vôùi VL-bus bò buoäc chaët vaøo boä vi xöû lyù 8048 / 33 MHz.
PCI cho pheùp thieát keá toái ña 5 khe caém môû roäng (Slot)(hình 2-38), cho
pheùp cung caáp hai möùc ñieän aùp : 5v vaø 3.3v - ñeå traùnh tröôøng hôïp card 3.3v bò
caém nhaàm vaøo khe caém 5v vaø ngöôïc laïi, caùc khe caém ñöôïc thieát keá theâm moät soá
chaân khoaù (chaân ñöôïc ñuùc kín). Hôn nöõa, PCI coøn ñöôïc hoã trôï tính naêng
Plug&Play vaø tính naêng quaûn lyù naêng löôïng heä thoáng. Tính naêng Plug&Play
giuùp ngöôøi duøng maùy PC coù theå töï do caøi ñaët caùc thieát bò ngoaïi vi maø khoâng baän
taâm veà nhöõng tranh chaáp taøi nguyeân seõ xaûy ra. Coøn trong cheá ñoä tieát kieäm ñieän,
taàn soá xung cuûa bus PCI töï ñoäng giaûm xuoáng hoaëc döøng haún khi thieát bò ngoaïi vi
khoâng hoaït ñoäng, trong khi boä vi xöû lyù vaãn hoaït ñoäng bình thöôøng.



















Hình 2-37: Kieán truùc bus PCI
Bus PCI hay South Bridge
CPU
Chipset
PCI
Boä nhôù RAM

FSB /North Bridge

Bus ISA, 16 bit, 8MHz
Boä giao tieáp bus
IDE/ISA
Slot ISA
Bus IDE


Slot PCI
Cache L2
Heä thoáng
aâm thanh
(Bus CPU)
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 37
http://www.truongltrutw2.edu.vn










Hình 2-38: Slot PCI (32 bit) vaø Slot ISA(16 bit)

Q AGP (Accelerated Graphics Port)
Ñoái vôùi ngöôøi duøng, bus naøo cuõng phaûi tieán tôùi vaán ñeà chung nhaát laø toác
ñoä xöû lyù ñoà hoaï. Vôùi ñoä roäng 32 bit, taàn soá laøm vieäc 33 MHz, bus PCI ñaõ cung
caáp baêng thoâng roäng ñeán 132 MBps cho keát noái thieát bò ngoïai vi, trong ñoù coù
card Video (card maøn hình). Tuy nhieân, bus PCI vaãn khoâng thoûa maõn ñoái vôùi
caùc öùng duïng ñoà hoaï ba chieàu (3D), bôûi 3D ñoøi hoûi moät keânh truyeàn nhanh ñeå
hình aûnh chuyeån ñoäng trôn tru khoâng giaät, mang tính hieän thöïc, trong khi card
maïng, card aâm thanh vaø nhieàu thieát bò khaùc ñeàu ñoøi chia seû baêng thoâng vôùi card
ñoà hoaï.
Haõng Intel ñaõ ñöa ra ñaëc taû Accelerated Graphic Port – AGP, nhaèm
cung caáp moät keânh döõ lieäu ñoà hoaï rieâng bieät vôùi toác ñoä cao, baêng thoâng roäng vaø
hoaøn toaøn taùch bieät vôùi bus PCI. Ñieàu ñoù ñöôïc coi nhö moät giaûi phaùp höõu hieäu
daønh cho caùc öùng duïng ñoà hoaï.
- Kieán truùc bus AGP.
AGP (Accelerated Graphic Port) nghóa laø coång ñoà hoaï taêng toác, hoaït
ñoäng döïa treân taàn soá laøm vieäc 33MHz cuûa bus PCI, nhöng coù theâm moät soá chöùc
naêng ñaëc bieät ñeå taêng toác ñoä truyeàn. Döõ lieäu truyeàn treân bus AGP toái thieåu laø 8
byte (64bit) trong khi bus PCI chæ laø 4 byte (32 bit). Chipset AGP hoaït ñoäng nhö
moät boä taêng toác 4 coång vì naèm giöõa ngaõ tö noái ñeán boä vi xöû lyù, boä nhôù chính,
caùc coång vaøo ra treân bus PCI vaø coång AGP. Ñaëc bieät chæ coù moät khe caém môû
roäng AGP ñöôïc tích hôïp treân mainboard (Hình 2-39)




AG
PCI
ISA slot
(32 bit)
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 38
http://www.truongltrutw2.edu.vn

Hình 2-39: Slot PCI vaø Slot AGP
Bus AGP laø moái lieân keát tay ñoâi giöõa Chipset vaø card AGP maø khoâng coù
baát cöù thieát bò vaøo ra naøo xen vaøo, noùi caùch khaùc laø bus AGP ñöôïc söû duïng hoaøn
toaøn cho öùng duïng ñoà hoaï (hình 2-40a). Maët khaùc, Boä xöû lyù cuûa card AGP coù
theå truy nhaäp tröïc tieáp vaøo boä nhôù chính – ñoù laø tính naêng Direct Memory
Execute (DIME) - ñeå naïp nhanh moät löôïng lôùn döõ lieäu Texture (côõ Megabyte)
vaøo Video RAM, keát hôïp chuùng laïi vôùi nhau ñeå hình aûnh 3D coù tính hieän thöïc
cao hôn.
Hình 2-40a vaø hình 2-40b minh hoaï quaù trình chuyeån döõ lieäu töø ñóa cöùng
tôùi card maøn hình qua bus PCI vaø bus AGP. Treân hình 2-40a. Döõ lieäu töø ñóa cöùng
ñöôïc naïp vaøo RAM qua bus PCI vaø töø RAM qua chipset, qua bus AGP naïp vaøo
boä nhôù video. Trong khi neáu söû duïng bus PCI (hình 2-40b), döõ lieäu töø ñóa cöùng
qua bus PCI naïp vaøo RAM , döõ lieäu töø RAM qua chipset, naïp vaøo CPU, sau ñoù
CPU laïi chuyeån döõ lieäu qua bus PCI tôùi boä nhôù Video cuûa card maøn hình. Nhö
vaäy, döõ lieäu truyeàn tôùi card maøn hình qua bus PCI seõ chaäm hôn so vôùi bus AGP
do thôøi gian söû duïng bus PCI bò chia seû cho caû oå ñóa cöùng vaø card maøn hình.
- Caùc phieân baûn AGP
Ñaëc taû AGP hieän coù 3 phieân baûn:
· Phieân baûn 1.0 töông öùng vôùi AGP 1x, AGP 2x.
AGP 1x ñöôïc söû duïng ñaàu tieân cho mainboard duøng chipset Intel
440LX. Bus AGP 1x hoaït ñoäng cuøng taàn soá vôùi bus tuyeán tröôùc (FSB) laø 66MHz,
gaáp ñoâi taàn soá cuûa bus PCI (33MHz). Ñeå truyeàn döõ lieäu 8 byte, giao dieän AGP
caàn ñeán 2 chu kyø ñoàng hoà (coù nghóa laø moãi chu kyø chæ coù theå truyeàn ñöôïc 4 byte
dö lieäu) vaø ñaït baêng thoâng toái ña laø 266 MBps.
Vôùi AGP 2x, cuõng hoaït ñoäng vôùi taàn soá 66 MHz, nhöng döõ lieäu ñöôïc
truyeàn taïi caû söôøn tröôùc vaø söôøn sau xung ñoàng hoà, töùc laø 8 byte döõ lieäu ñöôïc
truyeàn trong moät chu kyø ñoàng hoà. Nhö vaäy taàn soá laøm vieäc cuûa bus AGP ñöôïc
naâng leân ñeán 133MHz vaø baêng thoâng ñöôïc taêng leân gaáp ñoâi laø 533 MBps.







Mainboard







132MBps Slot PCI
PCI BUS

Card maøn hình

RAM
DAC
Graphic
processor
Chipset
CPU
Boä nhôù chính
(RAM)

TEXTURE
AGP
Bus
Toác ñoä nhanh nhaát laø
6.4GBps (AGP x8)
Video RAM
FRAME BUFFER
Maøn hình
HDD
TEXTURE
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 39
http://www.truongltrutw2.edu.vn

Hình 3-40a











Hình 3-40b
· Phieân baûn 2.0 töông öùng vôùi AGP 1x, AGP 2x, AGP 4x. Baêng thoâng AGP
4x ñöôïc naâng leân gaáp 4 laàn so vôùi AGP 1x, nhaèm taêng toác ñoä truyeàn döõ
lieäu ñoà hoaï, naâng cao chaát löôïng hình aûnh maø khoâng aûnh höôûng ñeán toác ñoä
hieån thò.
· Phieân baûn 3.0 töông öùng vôùi AGP 4x, 8x. Phieân baûn naøy khoâng chæ naâng
cao baêng thoâng döõ lieäu maø coøn boå sung moät soá tính naêng nhö : Truy xuaát
tröïc tieáp ñeán boä nhôù heä thoáng, thöïc hieän toái öu chaát löôïng tín hieäu, cho
pheùp truyeàn ñoàng thôøi döõ lieäu daïng video, aâm thanh...... ñeå naâng cao khaû
naêng xöû lyù caùc öùng duïng ñoà hoaï phöùc taïp , ñaëc bieät laø xöû lyù hình aûnh
chuyeån ñoäng trong khoâng gian 3 chieàu.
Baûng beân döôùi cung caáp moät soá thoâng tin veà ñaëc tính cuûa bus AGP.









Baûng 2-7. Caùc ñaëc tính cô baûn cuûa bus AGP
Q PCI Express ( PCIe hoaëc PCIx )
Heø naêm 2001, Intel phaùt trieån coâng ngheä môùi mang teân Third-Generation
Input/Output (3GIO), sau ñoù coâng ngheä naøy ñöôïc chuyeån giao cho PCI SIG vaø
ñöôïc mang teân môùi laø PCI Express Architecture. PCI Express laø moät coâng ngheä
Chuaån Bus Ñoä roäng Bus Taàn soá FSB Baêng thoâng döõ lieäu
PCI 32 bit (4 Byte) 33 MHz 132 MB/s (33 MHz x 4 Byte)
AGP 1x 32 bit 66 MHz 266 MB/s (66 MHz x 4 Byte)
AGP 2x 32 bit 133 MHz 533 MB/s (133 MHz x 4 Byte)
AGP 4x 32bit 266 MHz 1064 MB/s (266 MHz x 4 Byte)
AGP 8x 32 bit 533 MHz 4.2 GB/s (533MHz x 8 byte)
AGPx8 32bit 800 MHz 6.4 GB/s (800MHz x 8 byte)
Mainboard







Slot PCI
PCI BUS
Card maøn hình

RAM
DAC
Graphic
processor
Chipset
CPU
Boä nhôù chính
(RAM)

TEXTURE
Video RAM
FRAME BUFFER
Maøn hình

HDD
TEXTURE
CPU ñoïc döõ
lieäu töø RAM
Naïp döõ lieäu töø
ñóa cöùng vaøo
CPU chuyeån döõ lieäu qua
bus PCI vaøo RAM maøn
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 40
http://www.truongltrutw2.edu.vn
I/O môùi cho caùc heä thoáng maùy tính Desktop, mobile, server vaø thoâng tin lieân laïc
vôùi toác ñoä truyeàn döõ lieäu cao hôn.
PCI Express coù ñaëc tính sau:
o Kieán truùc bus PCI Express laø keát noái noái tieáp hai chieàu truyeàn döõ lieäu
döôùi hình thöùc caùc goùi nhoû (Packet) gioáng nhö caùch truyeàn trong keát noái maïng
Ethernet. Nhöng noù khoâng chæ laø moät ñöôøng ñôn noái tieáp maø coù theå bao goàm caû
nhieàu daây daãn noái tieáp. Nhö vaäy, Bus coù theå goàm1 ñöôøng daãn, 2, 4, 8, 16 hoaëc 32
ñöôøng daãn (kyù hieäu x1, x2, …x32) nhaèm thích öùng vôùi caùc yeâu caàu khaùc nhau.
Khaùc haún vôùi PCI laø kieán truùc keát noái song song vôùi ñoä roäng bus döõ lieäu laø 32
hoaëc 64 bit.
o Baêng thoâng treân moãi ñöôøng daãn theo moät höôùng truyeàn laø 2.5Gbps
(xaáp xæ 250MBps). PCIe 8 ñöôøng, baêng thoâng seõ laø 2GBps vaø 16 ñöôøng laø 4-
5GBps.
o Cho pheùp thieát laäp maïng giao tieáp ñieåm- ñieåm (Peer to Peer) giöõa caùc
thieát bò trong heä thoáng truyeàn thoâng (hình 2-41) thay theá cho kieåu moät-nhieàu cuûa
kieán truùc song song. Do ñoù PCIe khoâng coøn caàn ñeán boä ñieàu khieån bus nöõa.





Hình 2-41: Keát noái PCIe theo ñieåm - ñieåm
o Ñaùp öùng ñöôïc baêng thoâng roäng (4GBps) cho caùc öùng duïng ñoà hoaï,
baèng caùch söû duïng PCIe 16 ñöôøng (PCI Express x16), trong khi AGP 8x chæ cung
caáp baêng thoâng laø 2.1GBps. Ñieàu naøy laøm cho PCIe trôû thaønh chuaån giao tieáp coù
khaû naêng ñaùp öùng ñöôïc nhu caàu baêng thoâng cho caùc thieát bò ngoaïi vi töông lai.
Hình 2-42 giuùp baïn phaân bieät loaïi card ñoà hoaï AGP 8x vaø PCIe x16. Hôn nöõa,
PCI Express x16 cung caáp ñieän naêng tôùi 75Wcho caùc card ñoà hoïa , coøn AGP 8x
chæ cho pheùp toái ña laø 42W.







Hình 2-42. Caùc chaân caém cuûa card ñoà hoïa AGP vaø PCI Express
o Cho pheùp thaùo laép / thay theá noùng
o Hoaøn toaøn töông thích vôùi phaàn meàm vôùi caùc thieát bò chuaån PCI
2.2.
Thieát
bò A
Thieát
bò B
Goùi döõ lieäu
Goùi döõ lieäu
Clock Clock

Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 41
http://www.truongltrutw2.edu.vn
o Khe caém PCI Express ñöôïc thieát keá nhoû goïn vôùi nhieàu daïng x1, x4,
x8, x16 , neân mainboard coù khaû naêng thu nhoû dieän tích khoaûng 50%.
Slot PCIe x1 chæ coù chieàu daøi laø 1 inch, x16 thì daøi hôn slot PCI hieän
nay (hình 2-43)
Nhôø nhöõng caûi thieän veà hieäu naêng, khaû naêng môû roäng vaø linh ñoäng trong
thieát keá, PCI Express khoâng nhöõng thay theá cho PCI, PCI-X maø coøn thay theá cho
caû AGP. Trong töông lai noù seõ ñöôïc trieån khai roäng raõi cho maùy tính, maùy chuû,
thieát bò truyeàn thoâng.







Hình 2-43: Caùc loaïi khe caém PCI express















Hình 2-44: Kieán truùc PCI Express cho maùy tính ñeå baøn.






CPU
Caàu
boä nhôù
PCI Express
Graphics
4 GBps
4 GBps
PCI Express x16
DDR/DDR2
Caàu
ngoaïi vi
USB
SATA
PCI Express
X1
X1
FSB
Switch
Mobile Docking
Gb Ethernet
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 42
http://www.truongltrutw2.edu.vn












CHÖÔNG III: LAÉP RAÙP MAÙY TÍNH
I. Caùc böôùc chuaån bò.
Thieát bò:
- Ñoàng ñoà ño vaïn naêng (VOM)
- Tuoác vít loaïi + vaø - , côõ lôùn, nhoû
- Nhíp gaép, keïp
- Daây coät guùt – nhöïa
- Baøn laøm vieäc

Linh kieän:
- Case
- Boä nguoàn
- Mainboard
- CPU
- RAM
- Maøn hình
- Baøn phím, chuoät
- Caùc Card môû roäng
II. Laép raùp maùy tính.
1. Laép raùp boä nguoàn
Caùch laép raùp boä nguoàn vaøo case raát ñôn giaûn, chæ caàn caân chænh boä
nguoàn ñuùng vò trí vaø sieát 4 oác nguoàn.
Q Ñoái vôùi Case ATX
- Case ATX khoâng nhö case AT, ña soá coù naép che thöôøng boá trí rôøi naèm ôû hai
beân voû maùy.
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 43
http://www.truongltrutw2.edu.vn
- Thaùo oác ôû phía sau thuøng maùy ñeå môû naép hai beân baèng caùch keùo naép veà phía
sau hoaëc keùo leân treân.
- Ñònh vò 4 loã oác ñeå raùp boä nguoàn vaøo thuøng maùy. Sau ñoù duøng vít sieát chaët.
Q Ñoái vôùi Case AT :
- Thoâng thöôøng, thuøng maùy loaïi AT coù naép thuøng maùy ñöôïc thieát keá thaønh moät
taám phuû leân thuøng maùy. Duøng vít môû caùc oác phía sau thuøng maùy ñeå thaùo naép
ra.
- Laép boä nguoàn vaøo thuøng maùy, ñònh vò cho 4 loã vaën vít cuûa nguoàn ñuùng vôùi 4
loã treân thuøng maùy vaø baét chaët oác.
- Raùp coâng taéc nguoàn vaøo thuøng maùy (coù moät soá thuøng muoán gaén coâng taéc
nguoàn vaøo ñöôïc baét buoäc ta phaûi thaùo oác vaø laáy taám giöõ Mainboard ra khoûi
thuøng maùy).
Löu yù :
- Khi raùp hoaøn chænh moät boä nguoàn vaøo Mainboard, ta phaûi kieåm tra laïi
xem nguoàn söû duïng möùc ñieän aùp vaøo laø bao nhieâu (115 hay 230V) vaø coù duøng
Switch khoâng.
- Moät soá nguoàn hieän nay coù theâm coâng taéc ngaét môû nguoàn ôû phía sau nguoàn
(naèm gaàn quaït nguoàn).
2. Laép Raùp CPU Vaøo Main Board:
Q Socket :
- Do socket coù nhieàu kieåu neân moãi moät loaïi phaûi ñöôïc töông thích töøng
daïng mainboard (bo maïnh chính)
- Socket 7: duøng cho caùc loaïi CPU:
+ Intel töø 133Mhz - 233Mhz
+ ADM : duøng cho K6 + K5
+ IBM ...
- Socket 370 : Duøng cho Intel Celeron . Pentium III
- Soccket 423,478 : Duøng cho Intel Pentium IV vaø Celeron
- Socket A (Socket 426) : Duøng cho Duron, Athlon, Thunderbirth cuûa ADM
- Laép raùp :
º Keùo caàn Zip ôû beân hoâng oå caém CPU treân Mainboard leân
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 44
http://www.truongltrutw2.edu.vn
º Nhaän daïng höôùng ñaõ ñaùnh daáu hoaëc caét moät hoaëc hai goùc cuûa CPU ñeå choïn
höôùng cho thích hôïp.
º Caên ñeàu caùc chaân CPU roài aán nheï CPU xuoáng vaû kieåm tra xem noù ñaõ chaéc
chaén chöa. Chuù yù laø neáu caùc oå caém sau khi aán maø vaãn chöa xuoáng thì kieåm tra
laïi goùc höôùng caém.
º Keùo caàn ZIP xuoáng ñeå gaøi CPU laïi
º Gaén quaït vaøo CPU vaø noái caùp nguoàn cho quaït : ñaët quaït leân CPU cho ñuùng
höôùng vaø moùc vaøo caùc maáu beân oå caém cuûa CPU.
Q SLot :
- Thöôøng duøng cho caùc CPU Celeron , Pentium II , Pentium II kieåu cuû.
- Ñoái vôùi caùc loaïi naøy coù caùc kieåu nhö Slot 1, slot 2 (laïoi naøy chuû yeáu daønh cho
maùy server), slot A.
- Coù hai daïnh khe caøi:
· Daïng khoâng coù voû ñaäy : caên thaúng caùc loã treân hai caïnh cuûa slot CPU, gaø i vaø o
chaéc chaén phía sau ñaå y nuù t traé ng cuû a boä khe gaøi veà vò trí gaøi chaët.
· Daïng coù voû ñaäy : ñeå boä gaøi vaøo khe CPU, caên thaúng caùc loã choát treân mainboard
vaø duøng caùc nuùt traéng aán maïnh töø boä khe gaøi xuyeân qua main board.
- Ña soá CPU ñöôïc thieát keá coù saü n quaï t treâ n CPU.
- Neáu CPU chöa coù quaït, caàn phaûi raùp quaït cho CPU tröôùc khi caøi CPU vaøo slot.
· Loaïi quaït coù caùc keïp baè ng kim loaïi (daønh cho CPU coù voû ñaäy): ñaët quaït leân
thaân CPU, caênñeàu vaø ñaåy caùc keïp kim loaïi cuûa quaït vaøo khôùp caøi treân thaân
CPU... sau ñoù noái daây vôùi mainboard.
· Loaïi quaït coù voû (daønh cho CPU khoâng coù voû ñaäy). Loaïi naøy phöùc taïp, theo caùc
böôùc sau ñeå tieán haønh:
+ Thaùo rôøi caùc boä phaän quaït.
+ Ñaët CPU vaøo taám neàn cuûa quaït.
+ Raùp khung vaøo taám neàn
+ ñaët quaït leân treân
+ Caøi choát vaøo oå khoùa treân quaït
+ Moùc caùc choát vaøo thaân voû.
- Raùp quaït cho CPU xong, ta gaén tieáp CPU vaøo boä khe gaøi.
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 45
http://www.truongltrutw2.edu.vn
- CPU gaén vaøo phaûi ñuùng chieàu, ta deã nhaän ra ñieàu naøy khi xem raõnh treân
CPU vaø gôø treân slot cuûa Mainboard. Giöõ thaúng CPU vaø aán ñeàu xuoáng hai beân
CPU cho ñeán khi noù thaät khôùp vôùi boä khe gaøi vaø slot.
- Caém daây nguoàn quaït ôû CPU FAN treân mainboard.
3. Laép ñaët MainBoard:
Q Thieát Laäp Jumpers (Set Jumpers)
- Tröôùc khi laép Mainboard vaøo case, chuùng ta caàn phaûi thieát laäp caùc ñaëc
tính cuûa Mainboard cho phuø hôïp vôùi caùc thieát bò khaùc thoâng qua caùc jumpers (JP)
hoaëc switon (SW).
- Moät jumper (switch) goàm hai hoaëc nhieàu chaân caém.
- Caùc jumpers (switch) ñöôïc saép xeáp theo moät daõy soá thöù töï maø moãi chaân
(pin) seõ ñöôïc ñaùnh soá khaùc nhau.
- Chæ caàn moät thieát laäp jumper (switch) sai laø coù theå moät soá linh kieän hoaëc
caû maùy tính seõ khoâng hoaït ñoäng ñöôïc.
- Caùc Mainboard thöôøng ñöôïc hoã trôï (support) chaïy vôùi nhieàu loaïi CPU
toác ñoä khaùc nhau. Khi moät Mainboard ñöôïc ghi laø support (saûn xuaát) 800 Mhz
töùc laø ta coù theå raùp moät CPU coù toác ñoä toái ña laø 800 Mhz. Ta caàn phaûi naém roõ
hôn ôû caùc taøi lieäu keøm theo Mainboard (User’s Guide) hoaëc laø chæ daãn treân
Mainboard.
- Moãi CPU ñöôïc saûn xuaát vôùi moät toác ñoä nhaát ñònh, vaø toác ñoä naøy lieân heä
vôùi toác ñoä bus theo coâng thöùc sau:
SPU Speed = Host Clock x Bus Ratio
Toác ñoä CPU = (Toác ñoä bus) x (heä soá nhaân)
Trong ñoù toác ñoä CPU ñöôïc ño baèng Mhz vaø heä soá nhaân laø tyû leä (Ratio)
nhaân caàn thieát ñeå CPU hoaït ñoäng.
Ví duï : ta coù CPU
· Toác ñoä CPU laø 400 Mhz.
· Toác ñoä bus laø 100 Mhz
· Suy ra heä soá nhaân = 400/100 = 4.0
· Tìm treân mainboard hoaëc saùch höôùng daãn ta thaáy :
CPU Bus Freq = 100Mhz JP2
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 46
http://www.truongltrutw2.edu.vn
CPU Freq Ratio 1-2 3-4 5-6 7-8
350 3.5 OFF OFF ON ON
400 4.0 ON ON OFF ON
450 4.5 OFF ON OFF ON
500 5.0 ON OFF OFF ON
Q Laép raùp :
- Sau khi ñaõ thieát laäp jumpers xong, ta coù theå baét ñaàu laép Mainboard vaøo
case.
- Vieäc laép mainboard AT hay ATX vaøo case cuõng töông ñoái gioáng nhau. ÔÛ
ñaây chæ trình baøy caùch laép Mainboard cuûa loaïi case ATX.
Ñaët thöû Mainboard vaøo case ñeå caân chænh caùc loã oác treân taám kim loaïi ñôõ
Mainboard cuûa case sao cho hôïp vôùi caùc loã oác treân mainboard. Chuù yù laø taát caû
caùc ñaàu noái vôùi caùc thieát bò I/O phaûi höôùng ra phía sau thuøng maùy.
Laáy Mainboard ra ñeå baét caùc ñeäm choát ñöùng baèng kim loaïi vaøo thuøng maùy ñeå
mainboard ñöôïc naâng cao hôn khoâng bò chaïm vaøo thuøng maùy gaây chaïm maïch.
Coù theå coù moät soá loã oác treân mainboard khoâng phuø hôïp vôùi loã oác treân thuøng
maùy, ta coù theå baét caùc choát ñeäm baèng nhöïa.
Ñaët Mainboard vaøo ñuùng treân caùc ñeäm choát ñaõ baét treân thuøng maùy, sau ñoù laáy
caùc oác baét vaøo caùc ñeäm choát vaø sieát chaët laïi. Baét bao nhieâu oác khoâng quan
troïng, sao cho mainboard phaûi ñöôïc gaén chaët vaøo thuøng maùy.
Caém caùp boä nguoàn vaøo Mainboard, löu yù laø chæ coù theå caém theo moät höôùng
xaùc ñònh.
Noái caùc daây ñeøn chæ baùo LED, coâng taéc nguoàn (POWER), coâng taéc khôûi ñoäng
laïi (RESET), ... vaøo caùc chaân caém treân Mainboard.
4. Laép RAM vaøo MainBoard
Q Loaïi SIMM
- Treân Mainboard coù 4 slot caém SIMM. Vôùi SIMM thì ta chæ caém ñöôïc 2 thanh
hoaëc 4 thanh vaø caém lieân tieáp.
- Ñeå baét ñaàu caém SIMM ta tìm treân Mainboard (hoaëc saùch höôùng daãn) ñeå xaùc ñònh
vò trí khe caém ñaàu tieân, khe naøy ñöôïc kyù hieäu laø Bank 0 (hoaëc SIMM 1).
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 47
http://www.truongltrutw2.edu.vn
- Ñònh höôùng caém nhôø vaøo 2 ñoaïn döôùi chaân khoâng ñeàu nhau cuûa SIMM ñeå coù theå
gaén ñöôïc vaøo khe caém.
- Sau khi ñaõ xaùc ñònh höôùng caøi thích hôïp, ñöa SIMM vaøo vaø hôi nghieâng 30
o
.
- Khi caùc chaân SIMM ñaõ ñaët vaøo slot roài, baïn laéc laïi cho SIMM ñöùng thaät thaúng,
ñeán khi caùc keïp traéng töï ñoäng keïp vaøo hai loã treân SIMM.
Q Loaïi DIMM
- Khaùc vôùi SIMM thì DIMM coù theå caém bao nhieâu thanh cuõng ñöôïc.
- Ta cuõng ñònh vò slot coù kyù hieäu Bank 0 (hoaëc DIMM 1) vaø höôùng caém nhö ôû
SIMM. Nhöng DIMM deã ñònh höôùng hôn nhôø phaàn chaân ñöôïc chia ra laøm 3 ñoaïn raát
khaùc bieät, treân slot cuõng seõ ñöôïc chia laøm 3 khe thích hôïp.
- Ñònh höôùng xong, baät caùc keïp traéng cuûa slot xuoáng.
- Giöõ DIMM thaät thaúng vaø ñöa vaøo slot (ñaët DIMM ôû trong hai keïp hai ñaàu).
- AÁn maïnh ôû hai DIMM xuoáng cho ñeán khi hai keïp töï ñoäng baät leân giöõ chaët DIMM.
- Muoán laáy DIMM ra chæ vieäc baät hai khe keïp traéng cuûa slot xuoáng vaø laáy DIMM
ra.
Löu yù :
× Maùy Pentium IV khi söû duïng RIMM (RDRAM) thì phaûi gaén caëp ñoâi, hoaëc gaén
keát noái lieân tuïc ñeå laép vaøo caùc khe RAMBUS troáng (boä nhôù kh6ng taêng theâm).
Coøn neáu duøng SDRAM hay DDR RAM thì coù theå gaén bao nhieâu thanh cuõng
ñöôïc.
× Caùc thanh SIMM caøi thaønh caëp, 2 thanh trong caëp phaûi cuøng loaïi (toát nhaát laø
cuøng haõng saûn xuaát) vaø cuøng dung löôïng.
5. Laép raùp caùc loaïi Card môû roäng :
Caùc loaïi card töông ñoái gioáng nhau veà hình daùng neân caàn coù söï phaân bnieät
vaø caém cho chính xaùc
Khe caém AGP (maøu naâu_
Khe caém PCI (maøu traéng hoaëc vaøng)
Khe caém ISA (maøu ñen)
Caùc khe caém treân Mainboard coù ñoä daøi ngaén khaùc nhau vaø ta coù theå phaân
bieät caùc slot theo maøu cuûa chuùng.
Caùch laép raùp caùc loaïi naøy töông töï nhau :
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 48
http://www.truongltrutw2.edu.vn
+ Ñònh vò khe caém môõ roäng cho loaïi card muoán gaén treân Mainboard vaø
thaùo taám keïp chaén ra.
+ Giöõ thaúng vaø ñöa card vaøo khe caém.
+ AÁn ñeàu hai beân card xuoáng khe caém cho ñeán khi caùc chaân khôùp chaët vôùi
khe caém.
+ Baét oác noái giöõa thuøng maùy vaø moät loã nhoû treân thanh kim loaïi cuûa card.
6. Laép raùp oå ñóa meàm (floppy disk) :
- Laáy mieáng nhöïa che ôû vò trí ñaët oå ñóa meàm treân case ra.
- Nheùt oå ñóa meàm töø beân ngoaøi vaøo.
- Sieát caùc oác cho oå ñóa meàm vaøo daøn chöùa oå ñóa.
- Gaén caùp nguoàn vaøo ñaàu noái ôû phía sau oå ñóa meàm. Daây maøu ñoû laø
chaân soá 1 caém vaøo chaân soá 1 treân ñóa meàm.
- Gaén caùp döõ lieäu oå ñóa meàm vaøo coång noái FDD treân Mainboard.
- Gaén ñaàu coøn laïi cuûa caùp FDD (ñaàu bò xoaén) vaøo ñaàu noái caùp döõ lieäu ôû
phia sau oå ñóa meàm. Daây maøu ñoû laø daây soá 1.
Löu yù :
+ Neáu gaén sai caùp nguoàn cho oå ñóa meàm, nghóa laø gaén nguoàn ñieän 5V (ñoû) vôùi
12V (vaøng) seõ daãn ñeán hö bo maïch oå ñóa meàm.
+ Neáu gaén sai höôùng caùp döõ lieäu thì ñeøn tín hieäu treân oå ñóa meàm seõ saùng lieân
tuïc khi maùy tính ñöôïc khôûi ñoäng.
7. Laép raùp oå cöùng (HDD – Hard Disk)
Q Thieát laäp jumper cho oå ñóa cöùng IDE.
- Ñoái vôùi giao dieän IDE, ta phaûi thieát laäp traïng thaùi hoaït ñoäng cho caùc thieát
bò IDE.
- Caùp IDE (caùp data 40 daây) laø caùp noái caùc thieát bò IDE vôùi coång noái IDE
(HDD) treân Mainboard.
- Moãi IDE thöôøng coù 3 ñaàu noái : 1 ñaàu noái vôùi coång IDE treân mainboard, 2
ñaàu coøn laïi noái vôùi caùc thieát bò IDE.
- Treân Mainboard coù hai coång ñeå noái IDE : IDE 1 vaø IDE 2.
º IDE1 goïi laø coång noái tieáp cuûa IDE1 sô caáp treân bo heä thoáng.
º IDE2 goïi laø coång noái tieáp cuûa IDE2 thöù aáp treân boï heä thoáng.
Vaäy toång coäng coù theå gaén ñöôïc toái ña boán thieát bò IDE.
- Vì phöông thöùc truyeàn döõ lieäu cuûa IDE laø noái tieáp töùc laø coù söï phaân bieät öu
tieân cho caùc thieát bò neân khi gaén hai thieát bò IDE treân cuøng moät caùp IDE thì phaûi
xaùc laäp thieát bò naøo seõ ñöôïc öu tieân truyeàn döõ lieäu tröôùc.
- Thieát bò ñöôïc öu tieân truyeàn döõ lieäu tröôùc seõ ñöôïc xaùc laäp laø master vaø thieát
bò truyeàn sau seõ ñöôïc xaùc laäp laø slave.

Tröôøng hôïp Xaùc laäp
Moät oå cöùng Chaéc chaén xaùc laäp laø traïng thaùi Master
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 49
http://www.truongltrutw2.edu.vn
Hai oå ñóa cöùng coù cuøng toác ñoä Quyeát ñònh oå ñóa naøo seõ laø oå ñóa khôûi ñoäng (thöôøng
laø oå ñóa coù boä nhôù lôùn hôn) vaø xaùc laäp noù laø Master
trong khi oå ñóa kia laø Slave.
Hai oå ñóa coù toác ñoä khaùc nhau Choïn oå ñóa cöùng coù toác ñoä cao hôn laø thieát bò khôûi
ñoäng vaø xaùc laäp noù laø Master, noái oå ñóa kia vôùi moät
caùc khaùc vaø chaéc chaén noù khoâng xung ñoät vôùi caùc
thieát bò IDE khaùc treân cuøng moät caùp deïp.
- Ñeå coù theå xaùc ñònh quyeàn öu tieân cuûa caùc thieát bò cho maùy tính nhaän bieát
thì moãi thieát bò IDE ñeàu coù höôùng daãn thieát keá Jumper (caàu nhaûy maïch) ôû phía
sau oå ñóa.
- Ví duï :












- Master or single drive: thieát laäp Master hoaëc chæ söû duïng 1 oå ñóa.
- Drive is slave : thieát laäp slave cho oå ñóa.
- Master with a non – ATA compatible Slave: Thieát laäp master vôùi oå slave
khoâng töông thích chuaån ATA (AT Attachement).
- Cable select : löïa choïn Master hay Slave cho caùp noái.
Q Laép Raùp
- Sau khi ñaõ xaùc laäp cho oå ñóa cöùng laø Master xong, ta baét ñaàu laép oå cöùng
vaøo case. Ñaët oå ñóa cöùng vaøo daøn gaén oå ñóa treân case vaø sieát chaët oác baét oå ñóa
cöùng.
- Gaén 1 ñaàu caùp IDE vaøo coång IDE sô caáp treân Mainboard. Caùp IDE chæ coù
theå gaén ñöôïc theo moät höôùng, chaân soá 1 cuûa daây phaûi truøng vôùi chaân soá 1 cuûa oå
caém treân mainboard. Nhöõng Mainboard vaø oå cöùng ñôøi môùi coù gôø vaø raõnh ñònh vò
chieàu cuûa caùp.
- Gaén moät trong hai ñaàu caùp IDE coøn laïi vaøo ñaàu noái ôû phía sau oå ñóa cöùng.
- Gaén caùp nguoàn (ñaàu hình chöõ D) vaøo ñaàu noái ôû phía sau oå ñóa cöùng.
Löu yù :
+ Bo heä thoáng phaùt hieän vaø kieåm tra söï hieän höõu cuûa thieát bò IDE tuøy theo söï
noái tieáp khi khôûi ñoäng nhö sau :
Primary Marter : oå ñóa chính sô caáp




Master or single drive
Drive is slave
Master with a non-ATA compatible Slave
Cable select
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 50
http://www.truongltrutw2.edu.vn
Primary Slave : oå ñóa cöùng phuï sô caáp.
Secondare Master : oå ñóa cöùng chính thöù caáp.
Secondary Slave : oå ñóa phuï thöù caáp.
8. Laép Raùp CD-ROM, CD-RW, DVD-ROM, DVD-RW
- Caùc oå ñóa CD-ROM, CD-RW, DVD-ROM, DVD-RW ñeàu coù caùch laép vaøo
case hoaøn toaøn gioáng nhau.
- Duøng tay laáy mieáng nhöïa che giaøn chöùa oå ñóa thích öùng (ngaên saép ñeå chöùa
CD).
- Thieát laäp jumper ôû phía sau oå ñóa ñeå ñònh traïng thaùi cho CD-ROM laø
Master hay Slave. Caùch thieát laäp jumper cuõng töông töï nhö oå ñóa cöùng.
- Nheùt oå ñóa CD-ROM vaøo ngaên chöùa oå ñóa cuûa case.
- Gaén moät ñaàu caùp IDE thöù caáp vaøo coång IDE thöù caáp treân Mainboard.
- Noái caùp nguoàn ñaàu hình chöõ D vôùi ñaàu noái ôû phía sau oå ñóa. Löu yù laø ñöôøng
vieàn maøu ñoû cuûa caùp IDE phaûi ñoái dieän vôùi daây maøu ñoû cuûa caùp nguoàn.
- Ñaåy oå ñóa CD-ROM vaøo phía trong cho thaät khôùp vôùi maët ngoaøi cuûa case.
- Duøng oác baét chaët hai beân hoâng oå ñóa vaøo giaøn chöùa ñóa.
- Treân Sound card coù moät daây caùp nhoû goïi laø caùp Audio. Moät ñaàu caùp naøy
ñöôïc noái vôùi Sound card, ñaàu coøn laïi noái vaøo ñaàu noái ñöôïc ghi CD-Line (CD1,
CD2) ôû phía sau oå ñóa CD-ROM.
9. Laép raùp chuoät
- Xaùc ñònh kieåu ñaàu noái chuoät laø COM hay PS/2.
- Gaén ñaàu noái vaøo coång thích hôïp, neáu chuoät coång PS/2 nhöng coång ôû
Mainboard laø COM thì coù theå laép theâm ñaàu chuyeån ñoåi.
- Ñeå söû duïng chuoät hieäu quaû, ta neân saém moät taám loùt chuoät (Mouse pad)
- Hieän nay, thöôøng coång PS/2 treân Mainboard duøng cho chuoät laø coù maøu
xanh laù caây.
Q Laép raùp :
- Xaùc ñònh ñaàu noái cuûa baøn phím laø AT truyeàn thoáng hay PS/2.
- Cuõng gioáng nhö chuoät, ta coù theå chuyeån coång AT thaønh PS/2 vaø ngöôïc laïi
qua ñaàu noái.
- Cuoái cuøng gaén ñaàu noái vaøo coång thích hôïp.
- Hieän nay, thöôøng coång PS/2 treân Mainboard duøng cho baøn phím laø coù maøu
tím.
10. Laép raùp loa (Speaker)
- Gaén daây noái caùc loa.
- Tuøy theo loaïi loa maø noái daây AV (jack audio) cho thích hôïp.
- Ñaàu daây AV noái vaøo loã caém coù ghi Line-Out (hoaëc Speaker – Out)
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 51
http://www.truongltrutw2.edu.vn
11. Laép raùp maøn hình (Monitor):
- Monitor luoân luoân coù moät daây caùp ñeå chuyeån tín hieäu Video töø Video Card,
gaén ñaàu noái cuûa caùp vaøo coång treân Video Card. Thöôøng ñaàu noái daây naøy coù hình
chöõ D ñeå xaùc ñònh höôùng caém daây.
- Laáy daây ñieän nguoàn cuûa Monitor ra, gaén ñaàu caùi vaøo ñaàu noái ôû phía sau
Monitor.
- Gaén ñaàu noái ñöïc vaøo oå caém ñieän hoaëc vaøo ñaàu noái caùi cuûa boä nguoàn treân
Mainboard.
12. Laép Raùp Maùy In Vaø Maùy Queùt Vaøo PC
Caùch laép maùy in vaø maùy queùt vaøo PC raát gioáng nhau
- Gaén ñaàu noái caùi cuûa caùp truyeàn döõ lieäu vaøo coång treân maùy in.
- Thoâng thöôøng coù hai loaïi ñaàu noái maùy in vaø maùy queùt.
º Coång LPT1 (coång song song);
º Coång UBS;
º Coång SCSI
- Noái daây nguoàn cho maùy in, ñaàu kia gaén vaøo oå caém ñieän.
13. Caùc ñaàu noái khaùc :
Q Card maïng
º Coù hai loaïi ñaáu noái cho caùc caïc giao dieän maïng: RJ45 vaø BNC.
º Ñaàu noái RJ45 gioáng nhö ñaàu noái daây ñieän thoaïi, coøn ñaàu noái BNC coù ñoä
an toaøn hôn vaø söû duïng caùp ñoàng truïc.
Q Ñaàu noái USB
º Thieát bò USB ñang ngaøy caøng trôû neân phoå bieán gì giaù cuûa noù ñang
xuoáng thaáp.
º Noù hoã trôï Plug and Play vaø cung caáp ñaëc tröng thuaän tieän hôn.
º Kích thöôùc truyeàn döõ lieäu cuûa USB laø 12 bps (bit/giaây) vaø moät ñaàu noái
USB coù theå noái vôùi 127 thieát bò USB.
º Hieän nay coù hai loaïi USB laø 1.0 vaø 2.0.
º Vì ñaàu noái USB coù höôùng caém coá ñònh neân xaùc ñònh höôùng caém tröôùc
khi caém vaø khoâng aán maïnh neáu khoâng caém vaøo ñöôïc.
º Ña soá caùc thieát bò phaûi ñöôïc caém chính xaùc tröôùc khi heä ñieàu haønh phaùt
hieän söï hieän höõu cuûa chuùng; nhöng thieát bò USB coù theå ñöôïc caém vaøo sau khi heä
ñieàu haønh khôûi ñoäng. Heä ñieàu haønh aáy vaãn coù theå phaùt hieän thieát bò USB vaø ñöa
noù vaøo hoaït ñoäng.
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 52
http://www.truongltrutw2.edu.vn
III. Test Maùy
Ñeán ñaây chuùng ta ñaõ laép raùp xong moät boä PC hoaøn chænh. Vaø ñaõ ñeán luùc baät
maùy ñeå kieåm tra tính hoaït ñoäng. Tröôùc heát phaûi gaén gaây nguoàn vaøo PC ñaõ roài
môùi baät maùy.
- Neáu nguoàn coù ba chaáu caém, oå caém cuûa chuùng ta thöôøng laø loaïi caém hai
chaáu. Gaëp tröôøng hôïp naøy, chuùng ta coù theå beû chaáu thöù ba cuûa daây nguoàn ñeå
thaønh loaïi hai chaáu ñeå caém ñöôïc daây. Chaáu thöù ba duøng ñeå noái ñaát nhaèm khöû
tónh ñieän cho maùy tính. Vì theá giaûi phaùp khaùc toát hôn vieäc beû chaáu laø mua moät oå
caém ñieän môùi duøng cho loaïi ba chaáu hoaëc mua moät ñaàu ñoåi töø loaïi ba chaáu sang
hai chaáu, caùc thieát bò naøy raát deã tìm ôû caùc tieäm baùn ñoà ñieän.
- Ta coù theå baät coâng taéc nguoàn (nuùt Power) cuûa thuøng maùy vaø maøn hình.
Ngay sau khi baät coâng taéc nguoàn, khi maøn hình baét ñaàu hieån thò trang ñaàu tieân
chuùng ta seõ nghe thaáy moät tieáng bíp ngaén phaùt ra töø loa cuûa PC vaø chæ thaáy ñeøn
chæ baùo cuûa maøn hình töø maøu cam (vaøng) chuyeån sang maøu xanh. Treân maøn hình
xuaát hieän nhöõng thoâng soá cuûa maùy tính.
- Tieáp theo ngay sau ñoù laø caùc thoâng tin veà BIOS, Video Card, CPU, RAM, oå
ñóa CD-ROM vaø Mainboard.
- Trong maøn hình tieáp theo seõ hieån thò caùc thoâng soá khaùc cuûa phaàn cöùng nhö
boä nhôù cache, kieåu oå ñóa meàm, oå ñóa cöùng, v.v...
- Neáu nghe moät tieáng Bíp daøi laø vieäc POST maùy thaønh coâng.
- Ñeán ñaây chuùng ta coù theå naïp ñóa meàm khôûi ñoäng (coù theå mua töø cöûa
haøng vi tính hay taïo töø moät PC khaùc cuõng ñöôïc) vaø nhaán phím ENTER.
Thoâng thöôøng caùc ñóa meàm khôûi ñoäng ñöôïc taïo trong heä ñieàu haønh
Window 98, sau khi nhaán ENTER maøn hình sau seõ hieän ra:


Microsoft Windos 98 Starup
1. Start with CD-ROM support.
2. Start without CD-ROM support.
3. View the Starup File.
Enter a choice : [ ]
º Choice 1 : Khôûi ñoäng maùy tính coù hoã trôï oå ñóa CD-ROM.
º Choice 2 : Khôûi ñoäng maùy tính khoâng coù hoã trôï oå ñóa CD-ROM.
º Choice 3 : Xem taäp tin trôï giuùp.
- Chuùng ta coù theå di chuyeån phím muõi teân ñeå choïn choice 1 hoaët choice 2
.giaû söû choïn choice 1 ñeå choïn coù hoå trôï CD-ROM , cuoái cuøng cuûa quaù trình khôûi
ñoäng seõ coù daáu nhaéc cuûa DOS.
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 53
http://www.truongltrutw2.edu.vn
.............
- Neáu maùy chaïy ñöôïc ñeán ñaây thì töùc laø chuùng ta ñaõ laép PC hoaøn toaøn chính
xaùc. Coøn neáu ngöôïc laïi, PC khoâng theå chaïy ñöôïc ñeán ñaây hay thaäm chí khoâng
chòu chaïy thì chuùng ta phaûi kieåm tra caùc thieát bò , nhöõng choå tieáp xuùc …
Chuù yù :
+ ôû ñaây chuùng ta laáp oå ñóa cöùng môùi chöa ñöôïc ñònh daïng, tröôøng hôïp maùy
söû duïng moät oå ñóa cöùng cuõ ñaõ ñöôïc ñònh daïng vôùi ñaày ñuû caùc taäp tin heä thoáng thì
khoâng caàn ñóa meàm khôûi ñoäng .
+ Toaøn boä tieán trình khôûi ñoäng chæ dieån ra trong khoaûng hôn 1 phuùt. Neáu
maùy chaïy hôn 5 phuùt maø chöa khôûi ñoäng xong thì coù theå maùy ñaõ coù vaán ñeà hoaëc
ñóa meàm hö hoaëc caùc taäp tin khôûi ñoäng treân ñóa meàm hö.
IV. Xaùc laäp BIOS
1. Khaùi nieäm ROM BIOS.
BIOS (Basic Input Output System - Heä thoáng vaøo ra cô sôû) laø moät chöông
trình khaù nhoû cung caáp moät giao tieáp ñaõ ñöôïc chuaån hoaù giöõa moïi thaønh phaàn
phaàn cöùng maùy tính vôùi heä ñieàu haønh. Chöông trình naøy ñöôïc vieát vaø naïp vaøo
boä nhôù ROM bôûi caùc haõng saûn xuaát: Phoenix Technologies Ltd., Award Software
hay American Megatrends Inc…(AMI). Khi khoâng coù nguoàn nuoâi do taét nguoàn
maùy tính hay maát ñieän ñoät ngoät, moïi döõ lieäu trong ROM vaãn ñöôïc giöõ nguyeân.
ROM chöùa chöông trình BIOS ñöôïc goïi laø ROM BIOS. ROM BIOS ñöôïc
gaén treân mainboard vaø laø thaønh phaàn quan troïng khoâng theå thieáu ñöôïc trong maùy
tính.
Phaàn sau ñaây seõ trình baøy taàm quan troïng cuûa BIOS.
Q Cac chuonµ trinh tronµ ROM BtOS :
BIOS goàm nhieàu chöông trình con:
o Chöông trình POST (Power On Self Test)
o Chöông trình ñieàu khieån caùc thieát bò vaøo/ra
o Chöông trình BIOS Setup
o Chöông trình Moài (Boot Strap Loader)
o Caùc chöông trình hoã trôï hoaït ñoäng cuûa maùy tính.
Q BtOS lam vicc nhu thc nao?
Quaù trình khôûi ñoäng maùy tính chæ thöïc hieän trong thôøi gian raát ngaén, nhöng
beân trong maùy tính laø haøng loaït chuoãi caùc thao taùc phöùc taïp, coù theå toùm taét nhö
sau:
Khi khôûi ñoäng maùy tính, BIOS seõ laø chöông trình ñaàu tieân ñöôïc thöïc thi.
Tröôùc heát, chöông trình POST seõ töï kieåm tra caùc phaàn cöùng cuûa maùy tính, xaùc
ñònh nhöõng thieát bò ngoaïi vi naøo ñöôïc keát noái vaø hoaït ñoäng. Neáu coù baát cöù söï coá
naøo, noù seõ thoâng baùo baèng nhöõng tieáng bip hoaëc hieän thoâng baùo loãi treân maøn
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 54
http://www.truongltrutw2.edu.vn
hình. Neáu khoâng coù vaán ñeà gì, sau khi cung caáp taøi nguyeân heä thoáng cho caùc
phaàn cöùng, caùc thoâng tin veà caáu hình maùy seõ ñöôïc hieän thò treân maøn hình. Cuoái
cuøng, noù tìm kieám vaø naïp heä ñieàu haønh töø ñóa cöùng (hay ñóa khôûi ñoäng) vaøo boä
nhôù RAM cuûa maùy tính vaø trao quyeàn ñieàu khieån cho heä ñieàu haønh. Quaù trình
khôûi ñoäng keát thuùc khi maøn hình xuaát hieän :
- Daáu nhaéc DOS (C:\> -) , neáu maùy caøi ñaët heä ñieàu haønh DOS
- Maøn hình Desktop, neáu maùy caøi ñaët heä ñieàu haønh Windows
Q Oua trinh POST
Vieäc tìm hieåu quaù trình POST laø ñieàu caàn thieát. Baïn seõ deã daøng phaùt hieän
söï coá caùc phaàn cöùng maùy tính neáu baïn naém vöõng caùc coâng vieäc cuûa POST. Sau
ñaây laø khaùi quaùt veà quaù trình POST :
1. Khi baät nguoàn, caùc thaønh phaàn treân maùy tính ñöôïc caáp ñieän töø nguoàn maùy
tính vaø baét ñaàu hoaït ñoäng. Moät tín hieäu ñieän theo ñöôøng daây daãn ñeán CPU
ñeå xoaù caùc thanh ghi ñoàng thôøi thieát laäp thanh ghi IP (Thanh ghi con troû
leänh – Instruction pointer) veà giaù trò F000 ( maùy AT) hoaëc E000 (maùy
ATX). Giaù trò naøy chính laø ñòa chæ chöùa leänh ñaàu tieân cuûa chöông trình
POST trong ROM BIOS. CPU duøng ñòa chæ naøy ñeå tìm vaø chaïy chöông
trình POST.
2. Chöông trình POST seõ kieåm tra hoaït ñoäng cuûa:
o CPU : Neáu CPU hoaëc boä taïo xung nhòp bò loãi, thì coâng vieäc tieáp
theo cuûa POST seõ chaám döùt.
o BIOS: POST kieåm tra BIOS, tính toaùn vaø ñöa ra keát quaû toång
(Checksum), neáu khoâng phuø hôïp vôùi giaù trò Checksum cuûa
haõng saûn xuaát thì ROM BIOS bò loãi vaø moät thoâng baùo loãi
ñöôïc taïo ra
o CMOS: Loãi xaûy ra do CMOS hoûng hoaëc pin nuoâi CMOS yeáu.
3. Kieåm tra hoaït ñoäng cuûa caùc bus , caùc thaønh phaàn khaùc (Chipset, DMA, boä
ñieàu khieån ngaét ….) treân mainboard.
4. Kieåm tra maïch ñieän, boä nhôù RAM trong maïch ñieàu khieån maøn hình
(Video card hay Display Adapter). Luùc naøy nhöõng thoâng tin ñaàu tieân veà
Video card xuaát hieän treân maøn hình.
5. Kieåm tra dung löôïng vaø hoaït ñoäng ñoïc/ ghi cuûa boä nhôù chính. Dung löôïng
boä nhôù ñöôïc kieåm tra seõ hieån thò laàn löôït treân maøn hình, neáu RAM toát,
dung löôïng RAM seõ ñöôïc hieån thò roõ raøng treân maøn hình. Neáu RAM
khoâng ñuùng vôùi yeâu caàu cuûa mainboard, module RAM hoaëc khe caém
RAM bò loãi, …maøn hình coù thoâng baùo loãi hoaëc coù tieáng keâu bip ñaëc tröng.
6. Kieåm tra boä ñieàu khieån baøn phím vaø khôûi ñoäng baøn phím. Maøn hình xuaát
hieän thoâng baùo loãi - neáu khoâng coù baøn phím hoaëc loãi baøn phím.
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 55
http://www.truongltrutw2.edu.vn
7. Thöïc hieän kieåm tra caùc thieát bò : oå ñóa meàm, oå ñóa cöùng, coång noái tieáp,
coång song song, chuoät, …. Khi coù loãi xaûy ra, thoâng baùo loãi töông öùng seõ
ñöôïc hieån thò. Hình 3.10. laø maøn hình hieån thò thoâng tin veà quaù trình
POST.
8. Neáu keát quaû kieåm tra phaàn cöùng cuûa POST khoâng phuø hôïp vôùi caùc thoâng
soá ñöôïc ghi trong CMOS Setup ( coù nghóa laø giaù trò Checksum laø ñuùng) thì
treân maøn hình seõ hieån thò thoâng baùo loãi. Neáu ñuùng, POST seõ cung caáp
nhöõng thoâng tin caáu hình ñaõ ghi trong CMOS treân maøn hình. (Hình 3-1)












Hình 3-1: Nhöõng thoâng tin veà quaù trình POST ñöôïc hieån thò treân maøn hình

9. Ñeå keát thuùc quaù trình POST, POST trao quyeàn ñieàu khieån laïi cho chöông
trình con phuïc vuï ngaét INT19 – thöôøng goïi laø chöông trình Boot-Strap –
Loader (chöông trình moài). Chöông trình naøy coù nhieäm vuï tìm kieám vaø
naïp heä ñieàu haønh töø ñóa vaøo boä nhôù, neáu khoâng tìm thaáy, chöông trình seõ
thoâng baùo loãi treân maøn hình.












CPU Type : Pentium III Base Memory : 640K
Co-Processor : Installed Extended Memory : 130048 K
CPU Speed : 800MHz Cache Memory : 256K
Diskette Drive A : 1.44M. 3.5in. Display Type : ECGA/VGA
Diskette Drive B : None Serial Port(s) : 3F8 2F8
Pri. Master Disk : LBA,UDMA2, 9237MB Parallel Port(s) : 378
Pri. Slave Disk : None DRAM Type : SDRAM
Sec. Master Disk : None SPD On Motherboarrd : YES
Sec. Slave Disk : None Data Integrity : Non ECC
PCI device listing
Bus No Device No Func No Vender ID Device ID Device class IRQ
0 4 1 8086 7111 IDE controler 14/15
2 4 2 8086 7112 Serial bus controler 10
0 12 0 10EC 8139 Network controler 11
1 0 0 1039 6326 Display controler 11

Thoâng tin veà
boä vi xöû lyù
Thoâng tin veà
boä löu tröõ
Thoâng tin veà
boä nhôù
Thoâng tin veà
thieát bò ngoaïi
vi
Thoâng tin
veà caùc card
môû roäng
Boä vi xöû lyù
Dung löôïng RAM
Teân haõng saûn xuaát BIOS
Award Modular BIOS v4.51PG An Energy Star Aly
Copyright(c) 1994-2003.

Asus P2B ACPI BIOS Revision 1012
EPA POLLUTION PREVENTER

Intel (R) Pentium (R) III 800 MHz Processor
Memory Test :131072KB OK

Award Plug and Play BIOS Extension V2.0A
Copyright (c) 2003 Award Software. Inc.
PnP Init Completed

Trend ChipAwayVirus(R) On Guard

Detecting HDD Primary Master ….Seagate ST340014A
Detecting HDD Primary Slaver ….none
Detecting HDD Secondry Master ….none
Detecting HDD Secondary Slave ….none


Press DEL to Enter SETUP
0303/00-i440BX<<P2B>>-00
Phieân baûn BIOS
Kieåm tra oå cöùng
Teân Chipset treân mainboard
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 56
http://www.truongltrutw2.edu.vn





Hình 3-2: Thoâng tin caáu hình heä thoáng

Q Cac BtOS trcn may tlnh
Moät vaán ñeà ñaët ra laø neáu boå sung theâm moät soá thaønh phaàn phaàn cöùng
khaùc vaøo heä thoáng maùy tính, BIOS heä thoáng lieäu coù nhaän bieát ñöôïc khoâng? Caùc
nhaø thieát keá maùy tính ñaõ bieát phoøng xa vôùi yù töôûng khoâng neân giôùi haïn BIOS
treân mainboard, maø phaûi bao goàm caû BIOS phuïc vuï cuïc boä cho töøng thieât bò hoaëc
treân væ maïch môû roäng vaø chuùng trôû thaønh moät phaàn cuûa BIOS heä thoáng maø heä
ñieàu haønh söû duïng ñeå giao tieáp vôùi thieát bò ngoaïi vi. Caùc BIOS khaùc coù theå bao
goàm:
o BIOS treân Card maøn hình
o BIOS treân maïch ñieàu khieån ñóa cöùng, meàm,CD
o BIOS treân Card maïng
o BIOS Card MODEM
o ………….

Q Tao honµ ROM (Shadowing ROM)
Thoâng tin cuûa ROM BIOS luoân luoân ñöôïc söû duïng tôùi. Nhöng do toác ñoä
truy caäp leân ROM khaù chaäm, khoaûng 150-200ns, neân laøm giaûm hieäu quaû hoaït
ñoäng cuûa toaøn heä thoáng. Moät giaûi phaùp raát höõu hieäu ñoù laø : ngay trong quaù trình
khôûi ñoäng, caùc noäi dung cuûa ROM BIOS vaø caùc ROM khaùc seõ ñöôïc sao cheùp leân
vuøng nhôù treân (Upper Memory Area - UMA) cuûa boä nhôù chính. Khi caàn, boä vi xöû
lyù seõ laáy thoâng tin töø baûn sao treân RAM vôùi toác ñoä truy xuaát nhanh hôn (50-60ns)
thay vì truy caäp leân ROM. Ñoù chính laø Taïo boùng ROM. Hình 3-3. laø sô ñoà toå
chöùc boä nhôù cuûa heä ñieàu haønh DOS vaø baûn ñoà boä nhôù cuûa UMA.
Trong vuøng nhôù treân (UMA), BIOS heä thoáng ñöôïc sao cheùp leân vuøng nhôù
töø ñòa chæ F0000 vôùi BIOS cuõ coù dung löôïng 64KB hoaëc töø ñòa chæ E0000 vôùi
BIOS coù dung löôïng 128 KB. Caùc ROM vaø RAM cuûa maïch ñieàu khieån maøn hình
ñöôïc sao cheùp leân ñòa chæ töø A0000. Coøn vuøng coù ñòa chæ D0000-DFFFF laø vuøng
giaønh cho caùc BIOS cuûa væ maïch môû roäng hoaëc giaønh cho muïc ñích khaùc. .
Taïo boùng ROM coù theå ñöôïc thöïc hieän hay khoâng baèng caùch baïn ñaët tuyø
choïn Disable/ Enable thoâng qua chöông trình BIOS Setup/ trong muïc choïn
Advanced BIOS Features.



64KB
X MB
Upper memory Area
High memory area
Extended Memory

64KB
384KB
System BIOS
(E0000- FFFFF)
Dù tr÷
(D0000-DFFFF)
Video ROM
(C0000 –CFFFF)
Video text&Color RAM
(B8000-BFFFF)
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 57
http://www.truongltrutw2.edu.vn









a. Baûn ñoà boä nhôù cuûa Vuøng nhôù treân b. Toå chöùc boä nhôû RAM cuûa heä ñieàu haønh DOS

Hình 3-3: Toå chöùc boä nhôù cuûa Heä ñieàu haønh MS DOS
Q Flavh ROM
Coù theå noùi BIOS laø phaàn deûo cuûa heä thoáng, vì noù coù khaû naêng giao tieáp
vôùi caû phaàn cöùng vaø phaàn meàm cuûa heä thoáng. Khi phaàn meàm vaø phaàn cöùng coù
nhöõng thay ñoåi, BIOS cuõng phaûi ñöôïc caäp nhaät theo. Vôùi BIOS ROM coå ñieån,
vieäc ghi theâm thoâng tin treân ROM laø khoâng thöïc hieän ñöôïc, neân maùy tính seõ
khoâng söû duïng ñöôïc caùc thieát bò môùi , tröø khi baïn thay ROM môùi coù hoã trôï thieát
bò môùi naøy.
Ngaøy nay, FLash ROM ñaõ thay theá ROM cuõ. Flash ROM chính laø
EEPROM ( Electronically Erable Programmable Read Only Memory)- boä nhôù coù
khaû naêng laäp trình vaø xoaù baèng ñieän. Nhöng thay cho vieäc xoaù hoaëc ghi thoâng tin
theo töøng byte , thì Flash ROM laïi thöïc hieän theo töøng khoái "Block" vôùi thôøi gian
cöïc ngaén. Nhôø tính chaát naøy cuûa Flash ROM, baïn coù theå naâng caáp BIOS heä
thoáng moät caùch deã daøng baèng phaàn meàm maø khoâng caàn phaûi thay chip ROM
môùi. Hình 3-4. Laø moät kieåu Flash ROM cuûa haõng AMI.



Hình 3-4. BIOS cuûa haõng AMI
Neáu caàn phaûi naâng caáp BIOS, baïn coù theå truy caäp vaøo Web site cuûa haõng
saûn xuaát BIOS hoaëc cuûa haõng saûn xuaát mainboard maø baïn ñang söû duïng ñeå coù
thoâng tin chi tieát. Hình 3-5. Laø Web site cuûa haõng phaàn meàm AWARD.







Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 58
http://www.truongltrutw2.edu.vn





Hình 3-5: Web site cuûa haõng AWARD, cung caáp thoâng tin veà caäp nhaät BIOS
2. Xaùc laäp BIOS
- Khi baät maùy tính, maøn hình hieån thò trang thöù nhaát vaø nhìn xuoáng doøng chöõ
cuoái trang “Press Del to enter Setup” nghóa laø “Nhaán phím DEL ñeå thieát laäp”.
Thöôøng caùc Mainboard baùn rôøi ôû Vieät Nam thì nhaán phím Del ñeå vaøo CMOS
Setup, nhöng coù moät soá khaùc thì nhaán phím F1, F2, Ctrl + Esc, ... F10
ÔÛ ñaây ñeå laøm ví duï minh hoïa, ta söû duïng Mainboard gaén BIOS nhaõn hieäu
Award laø moät loaïi BIOS thoâng duïng nhaát.
AWARD BIOS
1. CMOS SETUP UTILITY
Sau khi nhaán phím Del, trang MAIN MENU cuûa thieát laäp BIOS hieän ra nhö
sau :
CMOS Setup Utility – Copyright (C) 1984 – 1999 Award Software
Standard CMOS Features
STANDARD CMOS SETUP
AVANCED BIOS FEATURES
ADVANCED CHIPSET FEATURES
INTEGRATED PERIPHERALS
POWER MANAGEMENT SETUP
PNP/PCI CONFIGURATION
PCI HEALTH STATUS OPTION
FRENQUENCY CONTROL
LOAD FAIL-SAFE DEFAULTS
LOAD OPTIMIZED DEFAULTS
SET SUPERVISOR PASSWORD
SET USER PASSWORD
SAVE & EXIT SETUP
EXIT WITHOUT SAVING
ESC: Quit F9 : Menu in BIOS ↑↓ ← → : Select Item
F10 : Save & Exit Setup.
Time, date hard Disk Type ...

Trang CMOS SETUP UTILITY chöùa caùc trang xaùc laäp, ta seõ vaøo caùc trang
naøy ñeå xem vaø thay ñoåi caùc xaùc laäp.
+ Caùc phím muõi teân: Di chuyeån veät saùng ñeán caùc trang hoaëc caùc muïc (choïn
löïa) muoán thieát laäp.
+ Phím Enter : Xem noäi dung trang ñang coù veät saùng.
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 59
http://www.truongltrutw2.edu.vn
+ Phím ESC : Thoaùt ra trang hieän taïi vaø trôû veà trang menu chính.
+ Phím F10 : Löu caùc xaùc laäp sau khi thoaùt khoûi xaùc laäp BIOS.
+ Phím Shift + F2 : Ñieàu chænh maøu cuûa trang hieän haønh.
2. STANDARD CMOS SETUP
CMOS Setup Utility – Copyright (C) 1984 – 1999 Award Software
Standard CMOS Features
Date (mm : dd : yy) Sat, Sep 18 2004
Time (hh : mm : ss) 12:52:05
IDE Primary Master Press Enter None
IDE Primary Slave Press Enter None
IDE Secondary Master Press Enter None
IDE Secondary Slave Press Enter None
Drive A 1.44M, 3.5 inch
Drive B None
Floppy 3 mode Support Disabled
Video EGA/VGA
Half On All Erros
Base Memory 640K
Extended Memory 31744K
Total Memory 32764K

Item Help
Menu Lever
Change the day,
month, year and
century
↑↓ ← → : Move Enter : Select +/-/PU/PD: Value ESC: Exit F1: General Help

F5: Previous F6: Fail – Safe Defaults F7: Optimizep Defaults
• Date (mm:dd:yy) : caùc laäp ngaøy giôø heä thoáng theo thöù töï thaùng, ngaøy, naêm.
• Time (hh:mm:ss): xaùc laäp ñoàng hoà cho heä thoáng theo thöù töï giôø, phuùt, giaây.
• IDE Primary Master ; IDE Primary Slave; IDE Secondary Master; IDE
Secondary Slave: xaùc laäp thoâng tin cuûa 4 oå ñóa cöùng treân 2 caùp IDE: Primary
Master; Primary Slave; Secondary Master; Secondary Slave. Nhaán Enter choïn
moät oå ñóa thì hieän ra trang Sub Menu ñeå xaùc laäp caùc thoâng tin cho oå ñóa vöøa
choïn:

CMOS Setup Utility – Copyright (C) 1984 – 1999 Award Software
IDE Primary Master
IDE HDD Auto – Detection Press Enter
IDE Primary Master Auto
Access Mode Auto
Capcity 0 MB
Cylinder 0
Head 0
Item Help
Menu Lever ×
To auto-detect the
HDD’S size, head... on
this channel
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 60
http://www.truongltrutw2.edu.vn
Precomp 0
Landing Zone 0
Sector 0

↑↓ ← → : Move Enter : Select +/-/PU/PD: Value ESC: Exit F1: General Help
F5: Previous F6: Fail – Safe Defaults F7: Optimizep Defaults
- • IDE HDD Auto-Detection : Enter ñeå heä thoáng töï doø tìm.
- • IDE Primary/Secondary/Master/Slave : neáu ta ñeå Auto thì heä thoáng
töï doø tìm nhöõng thieát bò IDE. Neáu khoâng ñöôïc, haõy thay baèng Manual
vaø ta phaûi töï xaùc ñònh thoâng soá cho caùc muïc döôùi (Capcity Cylinder ,
Head, Precomp...)
- • Access Mode : muïc naøy ñeå xaùc ñònh kieåu truy caäp döõ lieäu ñeán IDE,
ví duï nhö LBA (Large Block Access). Ta coù theå choïn Auto ñeå heä
thoáng töï ñoäng doø tìm.
• Drive A : choïn löïa kieåu oå ñóa meàm caøi ñaët, goàm 5 loaïi oå ñóa meàm :
+ 360 KB, 5.25 inch.
+ 1.2 MB , 5.25 inch.
+ 720 KB , 3.5 inch.
+ 1.44 MB , 3.5 inch.
+ 2.88 MB , 3.5 inch.
+ NONE: khoâng caøi ñaët oå ñóa meàm.
Thöôøng duøng loaïi 1.44MB, 3.5 inch
• Drive B : Noäi dung xaùc laäp gioáng nhö Drive A.
• Flopy 3 Mode Support : Cho pheùp (Enable) hoaëc khoâng cho pheùp (Disable)
thöïc hieän cheá ñoä hoã trôï oå ñóa meàm thöù 3.
• Video: löïc choïn cheá ñoä hieån thò maøu cuûa Video Card theo caùc chuaån Mono
(ñôn saéc), CGA(4 hoaëc 8 maøu), ega (16 maøu) vaø VGA.
• Half On : Choïn cheá ñoä baûo veä cho maùy tính töï ñoäng taét khi xaûy ra loãi naøo ñoù,
goàm coù :
+ All Errors : Maùy taïm döøng vì baát kyø moät loãi naøo.
+ No Errors: maùy khoâng taïm döøng khi xaûy ra loãi.
+ All, but key board: Maùy taïm döøng khi xaûy ra loãi, ngoaïi tröø caùc loãi treân
baøn phím.
+ All, but Diskette: Maùy taïm döøng khi xaûy ra loãi, ngoaïi tröø caùc loãi treân
ñóa meàm.
+ All, but Disk/key: Maùy taïm döøng khi xaûy ra loãi, ngoaïi tröø caùc loãi treân
ñóa meàm vaø baøn phím.
3. ADVANCED BIOS FEATURES :
CMOS Setup Utility – Copyright (C) 1984 – 1999 Award Software
IDE Primary Master
Anti-Virus Protection Disabled
Item Help
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 61
http://www.truongltrutw2.edu.vn
Y2k Monitor Disabled
CPU Internal Cache Enabled
External Cache Enabled
CPU L2 cache ECC Checking Enabled
Processor Number Feature Enabled
Quick Power On Self Test Enabled
First Boot Device Floppy
Secon Boot Device HDD-0
Third Boot Device LS/ZIP
Boot Other Device Enabled
Swap Floppy Seek Disabled
Boot Up Floppy Seek Enabled
Boot Up NumLock Status On
Gate A20 Option Fast
FirmWare Write Protect Disabled
Tepematic Rate Setting Disabled
x Typermatic Rate (Chars/Sec) 6
x Typematic Delay (Msec) 250
Security Option
OS Select For DRAM > 64 MB
Menu Lever ×
Alllows you to choose the VIRUS
warning feature for IDE Hard
Disk boot sector protection. If this
function is enabled and someone
attempt to write data into this
area, HIOS will show a warning
message on screen and alarm
beep.
↑↓ ← → : Move Enter : Select +/-/PU/PD: Value ESC: Exit F1: General Help
F5: Previous F6: Fail – Safe Defaults F7: Optimizep Defaults
º Anti – Virus Protection: Choïn (Enabled) hoaëc khoâng choïn (Desabled) cheá ñoä
caûnh baùo khi coù virus xaâm nhaäp muoán phaù hoaïi vuøng khôûi ñoäng cuûa oå ñóa cöùng.
º Y2K Monitor: Neáu choïn Enabled, heä thoáng seõ töï ñoäng doø tìm loãi söï coá Y2K.
º CPU Internal Cache: taát caû moïi CPU ñeàu ñöôïc thieát keá coù boä löu tröõ trong
(cache L1) neân choïn Enabled.
º External Cache: Moät soá loaïi CPU sau naøy ñöôïc thieát keá coù cache Level 2, ta
neân choïn enable khi thieát laäp cho CPU coù cache L2.
º Processor Number Feature: Cho/khoâng cho chaïy chöùc naêng dònh danh (ID) cuûa
CPU Pentium III. Ñaây laø moät chöùc naêng ñaëc bieät ñöôïc thieát keá cho CPU Pentium
III nhaèm laäp danh saùch caùc ngöôøi duøng.
º Quick Power On Self Test: Ta choïn Enabled ñeå choïn quaù trình POST ñöôïc
nhanh hôn.
º First Boot Device/ Seconnd/Third Boot Device: Choïn thieát bò khôûi ñoäng theo
thöù töï öu tieân thöù nhaát, hai, ba.
º Boor Other Device: Neáu ta choïn noù, seõ tìm qua caùc thieát bò khaùc ñeå khôûi ñoäng
maùy neáu khoâng tìm thaáy heä thoáng ôû nhöõng thieát bò moät, hai vaø ba ñaõ khai baùo ôû
treân.
º Swap Floppy Drive: neáu maùy cuûa ta ñöôïc thieát laäp vôùi hai oå ñóa meàm, chöùc
naêng naøy seõ cho pheùp chuyeån ñoåi vò trí cuûa hai oå ñóa, töùc laø oå ñóa A coù theå thaønh
B vaø ngöôïc laïi B coù theå thaønh A.
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 62
http://www.truongltrutw2.edu.vn
º Boot Up Floppy Seek: Xaùc laäp cho maùy tính doø/khoâng doø tìm oå ñóa meàm ki
khôûi ñoäng.
º Boot Up NumLock Status: Xaùc laäp cheá ñoä hoaït ñoäng cuûa baøn phím beân phaûi
(soá) cuûa baøn phím khi nhaán phím Numlock..
º FirmWare Write Protect: ngaên ngöøa (enable) hay khoâng ngaên ngöøa (disable)
khi ta döï ñònh caäp nhaän thay ñôûi BIOS.
º Typematic Rate Setting : Cho/khoâng cho pheùp thieát laäp toác ñoä döõ lieäu nhaäp cuûa
baøn phím.
º Typematic Rate (Chars/Sec): Xaùc laäp soá kyù töï laëp laïi khi nhaán vaø giöõ moät
phím: choïn giaù trò 6 kyù töï/ 1s ñeán 30 kyù töï / 1s.
º Typematic Delay (Msec): Xaùc laäp thôøi gian trì hoaõn tröôùc khi moät kyù töï goõ laëp
laïi (baèng caùch aán vaø giöõ moät phím) töø 250/1000s ñeán 1000/1000s.
º Security Option: Muïc naøy chæ coù yù nghóa khi ta ñaû thieát laäp maät khaåu ôû caùc
trang SET SUPERVIOR/ USER PASSWORD (trìnn baøy sau), choïn moät trong hai
cheá ñoä hoaït ñoänt cuûa Password.
· Setup : maùy seõ hoaït ñoäng bình thöôøng nhöng seõ hoûi maät maõ khi nguôøi
duøng vaøo trang thieát laäp BIOS (sau khi nhaán phím DEL).
· System : Maùy seõ hoûi maät maõ ngay töø luùc khôûi ñoäng. Ta phaûi goõ ñuùng thì
môùi vaøo ñöôïc.
º OS Select For DRAM > 64MB: Neáu maùy söû duïng heä thoáng khôûi ñoäng OS/2 vaø
coù boä nhôù lôùn hôn 64MB thì choïn OS2.. Neáu khoâng, choïn Non-OS2 (OS/2 laø heä
thoáng cuõ khoâng coøn thaáy söû duïng ôû Vieät Nam, do ñoù ta non choïn Non-OS2).
4. ADVANCED CHIPSET FEATURES :
CMOS Setup Utility – Copyright (C) 1984 – 1999 Award Software
IDE Primary Master
SDRAM Cas Latency Time 3
SDRAM Cycle Time Tras/Tre 6/8
SDRAM Ras-To-Cas Delay 3
SDRAM Ras Prechatge Time 3
System Bios Cacheable Enabled
Video Bios Cacheable Enabled
Memory Hole At 15m 16m Disabled
CPU Latency Time Disabled
Delayed Transaction Enabled
On-Chip Video Windows Size 64 MB
Local Memory Frequency 100 Mhz.
* Onboard Display Cache Setting *
Initial Display Cache Enabled
Cas# Latency 3
Paging Mode Control Open
RAS-to-CAS Override by CAS#LT
Item Help
Menu Lever ×

Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 63
http://www.truongltrutw2.edu.vn
RAS# Timing Fast
RAS# Prechatge-Timing Fast

↑↓ ← → : Move Enter : Select +/-/PU/PD: Value ESC: Exit F1: General Help
F5: Previous F6: Fail – Safe Defaults F7: Optimizep Defaults
º SDRAM cas Latency Time
º SDRAM Cycle Time Tras/ Tre
º SDRAM Ras-To-Cas Delay
º SDRAM Ras Prechatge Time
Coù 4 muïc ñeå thieát laäp traïng thaùi chôø vaø ñònh giôø cuûa boä nhôù SDRAM. Do ñoù
neân ñeå giaù trò maëc ñònh:
º System Bios Cacheable
º Video Bios Cacheable
Hai muïc naøy cho pheùp video hoaëc heä thoáng ñöôïc löu tröõ trong boä nhôù cho
vieäc hoaït ñoäng nhanh hôn. Neân cho giaù trò maëc ñònh.
º Memory Hole At 15m 16m : Muïc naøy cho pheùp söû duïng khoâng gian boä nhôù treân
maø caùc card môû roäng ISA ñoøi hoûi.
º CPU Latency Timer : Ñeå thieát laäp tham soá veà thôøi gain cho vieäc truy caäp ñeán
CPU, haõy ñeå giaù trò maëc ñònh (Disabled)
º Delayed Transaction: Chipset coù boä nhôù ñeäm ghi 32 bit hoã trôï thaønh laäp vaø
baûo trì moät baûng ghi chính. Neân ñeå giaù trò maëc ñònh (Enabled).
º On – Chip Video Windows Size: Ñeå xaùc dònh kích thuôùc boä nhôù neáu ta duøng
AGP graphics adaptor. Giaù trò maëc ñònh (64MB).
º Local Memory Frequency: Duøng ñeå ñieàu chænh bus cho boä nhôù heä thoáng, ta neân
ñaët laø 100 Mhz ñeán 133 Mhz neáu ta duøng boä nhôù coù bus töông öùng.
º Onboard Display Cache Setting : Ñeå thieát laäp tham soá cho boä nhôù vuøng löu
tröõ (cache) cuûa boä ñieàu hôïp video ñöôïc thieát laäp treân mainboard. Neân ñeå giaù trò
maëc ñònh.
5. INTEGRATED PERIPHERALS
CMOS Setup Utility – Copyright (C) 1984 – 1999 Award Software
IDE Primary Master
On-Chip Primary PCI IDE Enabled
On-Chip Secondary PCI IDE Enabled
IDE Primary Master PIO Auto
IDE Primary Slave PIO Auto
IDE Secondary Master PIO Auto
IDE Secondary Slave PIO Auto
IDE Primary Master UDMA Auto
IDE Primary Slave UDMA Auto
IDE Secondary Master UDMA Auto
IDE Secondary Slave UDMA Auto
Item Help
Menu Lever ×

Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 64
http://www.truongltrutw2.edu.vn
UBS Controller Enabled
USB Keyboard Support Disabled
Init Display First PIC Slot
Onboard PCI Audio Enabled
Onboard PCI Modem Enabled
Onboard PCI LAN Enabled
Hardware Reset Enabled
AC97 Audio Auto
AC97 Modem Auto
↑↓ ← → : Move Enter : Select +/-/PU/PD: Value ESC: Exit F1: General Help
-
F5: Previous F6: Fail – Safe Defaults F7: Optimizep Defaults
Trang naøy lieät keâ ra nhöõng muïc ñeå khai baùo cho caùc thaønh phaàn cuûa thieát bò
ngoaïi vi ñöôïc tích hôïp treân board maïch (Intergrated Peripheral) ôû caùc coång
input/output cuûa heä thoáng.
º On-chip Primary PCI IDE
º On-chip Secondary PCI IDE
Cho/khoâng keát noái PCI IDE ñöôïc tích hôïp treân mainboard. Taát nhieân ta phaûi
enable ñeå keát noái vôùi caùc IDE.
º IDE Primary Master PIO.
º IDE Primary Slave PIO
º IDE Secondary Master PIO
º IDE Secondary Slave PIO
Moãi keânh IDE ñöôïc coù theå keát noái vôùi moät thieát bò master vaø moät thieát bò
slave. Nhö vaäy seõ coù nhieàu nhaát laø 4 thieát bò cho hai keânh truyeàn Primary vaø
Secondary.
º IDE Primary Master UDMA.
º IDE Primary Slave UDMA
º IDE Secondary Master UDMA
º IDE Secondary Slave UDMA
Hoã trôï coâng ngheä UDMA (Ultra Direct Memory Access) choã thieát bò IDE.
Neân choïn Auto ñeå heä thoáng töï doø tìm.
º USB Controller : Choïn/ khoâng cho coång USB tích hôïp treân mainboard.
º USB Keyboard Support : Choïn/ khoâng cho coång USB keát noái Keyboard.
º Unit Display First :Ñeå löïa choïn cho boä ñieàu hôïp video, duøng card video rôøi
(choïn PCI Slot) hay Onboard.
º Onboard PCI Audio : neáu mainboard ta coù tích hôïp heä thoáng Audio, coù theå
choïn hoaëc khoâng choïn noù.
º Onboard PCI Modem : neáu mainboard cuûa ta coù tích hôïp PCI Modem, coù
theå choïn hoaëc khoâng choïn.
º Onboard PCI LAN : neáu mainboard cuûa ta coù tích hôïp PCI LAN, coù theå
choïn hoaëc khoâng choïn noù.
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 65
http://www.truongltrutw2.edu.vn
º Hardware Reset :: neáu ta choïn noù, ta coù theå baám nuùt Reset treân case ñöôïc
keát noái vôùi mainboard ñeå khôûi ñoäng laïi heä thoáng.
º AC97 Audio : choïn/khoâng choïn sound AC97 tích hôïp treân mainboard. Neân
choïn Auto khi ta söû duïng AMR card (Audio Modem Riser) ñeå hoã trôï.
º AC97 Modem : ta neân choïn Auto khi ta söû duïng MR/ARM card (Modem
Riser/Audio Modem Rise) ñeå hoã trôï.
6. POWER MANAGEMENT SETUP
CMOS Setup Utility – Copyright (C) 1984 – 1999 Award Software
IDE Primary Master
ACPI Function Enabled
ACPI Suspend Type S1(POS)
Power Management Define
Video Off Method DPMS
Video Off In Suspend Yes
Suspend Type Stop Grant
MODEM Use IRQ 3
Suspent Mode Disabled
HDD Power Down Disabled
Soft – Off by PWR-BTTN Instant-Off
Waker-Up by PCI card Disabled
Power on by Ring Disabled
Wake Up On LAN Enabled
CPU Thermal Limit NA
Board Thermal Limit NA
CPU Thermal Limit 50.0%
Resume by Alarm Disabled
x Dade (of Month) Alarm 0
x Time (hh:mm:ss) 0 0 0
Item Help
Menu Lever ×

↑↓ ← → : Move Enter : Select +/-/PU/PD: Value ESC: Exit F1: General Help
-
F5: Previous F6: Fail – Safe Defaults F7: Optimizep Defaults
º ACPI Function: Mainboard moã trôï ACPI (Afvanced Configuration and
Power management Interface – Giao dieän quaûn lyù caáu hình vaø nguoàn c61p cao).
Duøng muïc naøy ñeå enable hay disable ñaëc tröng ACPI.
º ACPI Suspent Type: Ñeå xaùc laäp cheá ñoä suspend (trì hoaõn) cho heä thoáng. ÔÛ
cheá ñoä maëc ñònh laø S1 (POS), kieàu suspend naøy töông ñöông vôùi moät phaàn meàm
ñieàu khieån taét nguoàn.
º Power Management : Xaùc laäp quaûn lyù nguoàn khi maùy tính khoâng hoaït ñoäng
(vaøo cheá ñoä taïm ngöng).
· User Define : Quaûn lyù nguoàn toång theå ñònh cho maùy.
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 66
http://www.truongltrutw2.edu.vn
· Min Saving : Tieát kieäm naêng löôïng ôû möùc toái thieåu.
· Max Saving : Tieát kieäm naêng löôïng ôû möùc toái ña.
º Video Off Method: Xaùc laäp caùc phöông phaùp ngaét tín hieäu video khi maùy
tính taïm ngöng.
º Video Off In Suspend : Maøn hình taét maùy tính ôû cheá ñoä taïm ngöng
(uspend).
º MODEM Use IRQ: neáu ta muoán coù moät cuoäc goïi tôùi qua modem seõ töï
ñoäng thöïc hieän laïi khi maùy ñang ôû traïng thaùi power-saving, duøng muïc naøy ñeå
xaùc ñònh ñöôøng daây yeâu caàu ngaét (IRQ) ñöôïc söû duïng cho Modem.
º Suspent Use IRQ : neáu ta muoán coù moät cuoäc goïi tôùi qua modem seõ töï ñoäng
thöïc hieän laïi khi maùy ñang ôû traïng thaùi power-saving, duøng muïc naøy ñeå xaùc ñònh
ñöôøng daây yeâu caàu ngaét (IRQ) ñöôïc söû duïng cho Modem.
º Suspent Mode: Neáu ta choïn User Define ôû muïc Power Management, ta coù
theå xaùc laäp chieàu daøi cuûa khoaûng thôøi gian tröôùc khi vaøo cheá ñoä taïm ngöng. Maùy
tính seõ vaøo cheá ñoä naøy ñeå tieát kieäm naêng löôïng khi chuùng ta khoâng ñuïng ñeán
chuoät vaø baøn phím trong khoaûng thôøi gian ñöôïc thieát laäp.
· Disable : Maùy tính seõ khoâng bao giôø vaøo cheá ñoä taïm ngöng.
· 1 min – 1 hour : xaùc laäp thôøi gian chôø vaøo cheá ñoä taïm ngöng töø 1 phuùt
ñeán 1 giôø.
º HDD Power Down: neáu ta choïn Use Define ôû muïc Power Management, thì
ta coù theå ñieàu chænh thôøi gian taïm taét oå cöùng töø 1 ñeán 15 phuùt. Quaù thôøi gian naøy
oå cöùng töï ñoäng ngaét nguoàn.
º Soft – Off by PWR-BTTN : Xaùc laäp cheá ñoä taét maùy.
· Instant-off : maùy seõ taét ngay khi nhaán nuùt Power.
· Delay 4 sec : maùy seõ taét sau 4 giaây keå töø luùc nhaán nuùt Power.
º Waker-Up by PCI card : Neáu ta choïn muïc naøy, noù seõ cho pheùp kích hoaït
card môû roäng maø ta gaén treân Slot PCI hoaït ñoäng trôû laïi töø traïng thaùi power-
saving.
º Power on by Ring: Cho ta thieát laäp heä thoáng hoaït ñoäng laïi töø moät Baøi trình
ñieàu khieån hoaëc ôû traïng thaùi power-saving khi coù moät cuoäc goïi ñeán qua
FAX/MODEM ôû ñaàu noái Wake On Modem ôû mainboard cho ñaëc ñieåm naøy.
º Wake Up On LAN : Cho ta thieát laäp heä thoáng hoaït ñoäng laïi töø moät Baøi trình
ñieàu khieån hoaëc ôû traïng thaùi power-saving khi coù moät tín hieäu ñeán qua card
maïng (LAN).
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 67
http://www.truongltrutw2.edu.vn
º CPU Termal Limit .
º Board Thermal Limit.
Hai muïc naøy duøng ñeå thieát laäp möùc nhieät ñoä cho CPU vaø mainboard. Neáu
nhieät ñoä vöôït quaù möùc, boä quaûn lyù nguoàn seõ laøm giaûm nhieät ñoä laïi.
º CPU Thermal Throttling: Ñeå ñieàu chænh tæ leä phaàn traêm veà thôøi gian maø
CPU chaïy nhöng khoâng taùc duïng khi quaù trình laøm giaûm nhieät ñoä baét ñaàu do
vöôït möùc nhieät.
º Resume by Alarm: taét/môû chöùc naêng thieát laäp thôøi ñieåm maùy tính seõ hoaït
ñoäng trôû laïi.
7. PnP/ PCI CONFIGURATION
CMOS Setup Utility – Copyright (C) 1984 – 1999 Award Software
IDE Primary Master
Reset Configuration Data Disabled

Resources Controlled By Auto (ESCD)
x IRQ Resources Press Enter

PCI/VGA Palette Snoop Disabled
Item Help
Menu Lever ×

Default is Disabled
Select Enabled to reset
Estended System
Configuration data
ESCD) when you have
installed a new add-on
and the system recon-
figuration has caused
such a serious conflict
that the OS cannot
boot.
↑↓ ← → : Move Enter : Select +/-/PU/PD: Value ESC: Exit F1: General Help
-
F5: Previous F6: Fail – Safe Defaults F7: Optimizep Defaults
Traïng thaùi naøy ta ñònh caáu hình hoaït ñoäng cho caùc card môû roäng Ñöôïc hoã trôï
tính naêng Plug and Play.
º Reset Configuration Data: Xaùc laäp laïi döõ lieäu caáu hình.
· Disable : khoâng söû duïng chöùc naêng naøy.
· Enable: cheá ñoä naøy seõ lau saïch döõ lieäu cuûa caáu hình PnP trong BIOS
khi khôûi ñoäng laïi maùy vaø seõ caáu hình theo maëc ñònh.
º Bresources Controlled By : Xaùc laäp caùch thöùc kieåm soaùt taøi nguyeân cho caùc
thieát bò.
· Auto: ñeå cho BIOS töï ñoäng thieáât laäp caùc nguoàn taøi nguyeân cho caùc thieát
bò PnP.
· Manual : Ngöôøi söû duïng töï thieát laäp caùc nguoàn taøi nguyeân cho caùc thieát
bò PnP (ñòa chæ I/O, IRQ, DMA).
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 68
http://www.truongltrutw2.edu.vn
º IRQ (3, 4, 5, 6, 7, 9, 11, 12, 14,15), DMA (0, 1, 3, 5, 6, 7): Xaùc laäp caùc IRQ
(Interrupt Request – Ñoái vôùi caùc maùy tính töông thích IBM PC, ñaây laø caùc ñöôøng
daây maø caùc thieát bò ngoaïi vi (nhö) maùy in hoaëc modem duøng ñeå göûi caùc thoâng baùo
chuù yù cho boä vi xöû lyù, khi caùc thieát bò naøy ñang saün saøng phaùt hoaëc thu döõ lieäu) vaø
DMA cho caùc thieát bò PCI hoaëc ISA. Caùc xaùc laäp naøy chæ hieån thò khi Resources
Controlled By la Manual.
8. PCI HEALTH STATUS OPTION
CMOS Setup Utility – Copyright (C) 1984 – 1999 Award Software
IDE Primary Master
Shutdown temperature 85
o
C/185
o
F.
VCOREIn
+ 1.800 V
+ 3.300 V
+ 5.00 V
- 12.00 V
- 5.00V
Voltage Battery
System Temperature
CPU Temperature
CPU FAN Speed CLOSING
CASE FAN Speed Disabled
Onboard PCI LAN Enabled
Hardware Reset Enabled
AC97 Audio Auto
AC97 Modem Auto
Item Help
Menu Lever ×


↑↓ ← → : Move Enter : Select +/-/PU/PD: Value ESC: Exit F1: General Help
-
F5: Previous F6: Fail – Safe Defaults F7: Optimizep Defaults

Neáu trang naøy ñöôïc kích hoaït trong heä thoáng maùy cuûa ta, ta neân chaáp nhaän
giaù trò maëc nhieân ñöôïc thieát laäp cuûa nhaø saûn xuaát.
9. FREQUENCY CONTROL :
CMOS Setup Utility – Copyright (C) 1984 – 1999 Award Software
IDE Primary Master
Auto Deterct DIMM/PCI Clk Enabled
CPU Internal Core Speed 233 Mhz
Spread Spectru, Disabled
CPU/DIMM/PCI Clock Default
CPU Clock Ratio x 3.5
Item Help
Menu Lever ×


Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 69
http://www.truongltrutw2.edu.vn
↑↓ ← → : Move Enter : Select +/-/PU/PD: Value ESC: Exit F1: General Help
-
F5: Previous F6: Fail – Safe Defaults F7: Optimizep Defaults
º Auto Detect DIMM/PCI Clk : khi ta choïn enable, BIOS seõ voâ tín hieäu ñoàng
oà cuûa DIMM vaø PCI slot.
º CPU Internal Core Speed : thieát laäp toác ñoä treân mainboard phuø hôïp vôùi
CPU maø ta laép ñaët. Neáu choïn Manual, seõ coù hai muïc xuaát hieän laø
CPU/DIMM/PCI Clock vaø CPU Clock Ratio.
º Spread Spectrum: Neáu Enable cho muïc naøy, noù coù theå laøm giaûm ñaùng keå
quaù trình hoaït ñoäng cuûa EMI (Electro Magnetic Interference).
º CPU/ DIMM/ PCI Clock :
º CPU Clock Ratio : Hai muïc naøy seõ xuaát hieän neáu ta choï Manual ôû muïc
CPU Internal Core Speed. Ta duøng CPU/DIMM/PCI Clock ñeå taàn soá bus cho
CPU (nhö 133 Mhz, 100Mhz, 66Mhz) vaø duøng CPU Clock Ratio ñeå ñònh heä soá
nhaân. Coâng vieäc naøy laø ñònh toác ñoä cho CPU cuûa ta ôû BIOS maø khoâng phaûi thieát
laäp jumpers treân mainboard, caùch xaùc ñònh vaãn theo coâng thöùc sau :
CPU Speed = CPU Clock x CPU Clock ratio
Toác ñoä CPU = toác ñoä bus x heä soá nnaân
Ví duï : CPU cuûa ta coù toác ñoä 900 Mhz vôùi bus 100 thì ta phaûi ñònh heä soá nhaân
(CPU Clock ratio) laø 900 chia 100 = 9.
10. LOAD FAIL – SAFE DEFAULTS
- Trang naøy cho pheùp nhaäp xaùc laäp theo caùc giaù trò maëc ñònh cuûa BIOS theo
cheá ñoä An toaøn – Söï coá thích hôïp vôùi taát caû caùc muïc cuûa trang CMOS Setup
Utility. Nhôø vaäy ta giaûm thôøi gian khi phaûi thöïc hieän thieát laäp BIOS moät caùch thuû
coâng. Tuy nhieân, gaùn giaù trò naøy cho BIOS thì seõ khoâng toái öu cho heä thoáng hoaït
ñoäng.
- Khi nhaán Enter ñeå vaøo trang naøy, ta nhaán phím B vaø Enter ñeå khoâng nhaäp
caùc xaùc laäp theo maëc ñònh cuûa BIOS. Ngöôïc laïi, nhaán phím Y vaø Enter neáu
muoán nhaäp caùc xaùc laäp theo maëc ñònh.
11. LOAD OPTIMIZED DEFAULTS
- Trang naøy cho pheùp nhaäp xaùc laäp theo caùc giaù trò maëc ñònh cuûa BIOS. Ñaây
laø caùc giaù trò ñöôïc xaùc laäp hoã trôï heä toáng toái öu nhaát.
- Töông töï, khi nhaán phíem Enter ñeå vaøo trang naøy, nhaán phím N vaø Enter ñeå
khoâng nhaäp caùc xaùc laäp theo maëc ñònh. Nhaán pheùim Y neáu muoán nhaäp caùc xaùc
laäp theo maëc ñònh hoaëc coù theå nhaán F7.
12. SET SUPERVISOR PASSWORD AND USER PASSWORD
Chöùc naêng cuûa hai trang naøy töông töï nhau. Ta xaùc laäp maät khaåu ñeå baûo
maät maùy tính. Khi maät khaåu ñöôïc xaùc laäp thì khi baät maùy thì coù hoäp thoaïi yeâu
caàu nhaäp maät khaåu ñeå khôûi ñoäng maùy hoaëc vaøo BIOS Setup. Neáu ta queân maät
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 70
http://www.truongltrutw2.edu.vn
khaåu, coù theå thaùo pin CMOS hoaëc vôùi nhöõng mainboard ñôøi môùi sau naøy laø
chuyeån jumper BIOS sang cheá ñoä Clear CMOS (xem phaàn Mainboard).
º Caùch gaùn maät khaåu
- Treân trang Main Menu choïn SUPERVISOR hoaëc USER PASSWORD
vaø nhaán phím Enter.
- Maøn hình seõ hieån thò hoäp thoâng baùo ñeå ta goõ Password “Enter
password”.
- Sau khi goõ Password vaø nhaán Enter. Maøn hình seõ hieän thoâng baùo ñeå ta
xaùc nhaän laïi Password. Ta phaûi goõ laïi chính xaùc Password ñaõ goõ laàn tröôùc ñeå xaùc
nhaän. Goõ xong nhaán phím Enter ñeå hoaøn taát caøi ñaët Password “Confirm
Password”.
- Khi ñaõ caøi Password ta nhôù quay laïi BIOS FEATURE SETUP vaø
º vaøo muïc Secutiry Option ñeå xaùc laäp cheá ñoä hoaït ñoäng cuûa Password.
º Gôõ boû password
- Nhaán Enter ñeå vaøo SUPERVISOR/ USER PASSWORD, maøn hình cuõng
heäin leân thoâng baùo yeâuc aàu goõ Password “Enter Password”
- Ñöøng goõ phím naøo caû maøy haõy goõ phím Enter ñeå xoùa boû Password.
- Maøn hình seõ hieån thò thoâng ñieäp “Password Disable” . Nhaán phím Enter
ñeå hoaøn thaønh taùc vuï.
13. SAVE & EXIT SETUP
Khi tieán haønh xong caùc xaùc laäp BIOS, ta phaûi löu chuùng laïi trong CMOS
+ Nhaán phím Enter taïi muïc naøy treân MAIN MENU
+ Maøn hình seõ hieån thò thoâng baùo
“ SAVE to CMOS and EXIT (Y/N)?
+ Baám phím Y vaø nhaán enter ñeå xaùc nhaän löu hoaëc coù theå baám F10 ñeå
xaùc nhaän löu vaø thoaùt khoûi CMOS
14. EXIT WITHOUT SAVING
Ñeå thoaùt khoûi xaùc laäp BIOS maø khoâng löu baát kyø moät thay ñoåi naøo, ta
vaøo muïc naøy ôû MAIN MENU vaø baám phím Y ñeå thoaùt ra khoûi xaùc laäp BIOS.
Ngoaøi ra , coù theå baám phím ESC ôû MAIN MENU ñeå thöïc hieän nhanh taùc vuï
thoaùt maø khoâng löu.

CHÖÔNG IV: CAØI ÑAËT PHAÀN MEÀM CHO 1 MAÙY TÍNH MÔÙI
I. Phaân hoïach vaø ñònh daïng ñóa cöùng.
1. Phaân hoaïch oåå cöùng
Ñeå coù theå söû duïng oå ñóa cöùng moät caùch hieäu quaû thì chuùng ta phaûi phaân
hoaïch chuùng. Söï phaân hoaïch seõ laøm taêng toâc ñoä cuûa oå ñóa cöùng do döõ lieäu seõ
ñöôïc xaép xeáp moät caùch hôïp lyù hôn.
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 71
http://www.truongltrutw2.edu.vn
Phaân hoaïch moät oå ñóa laø chia oå ñóa thaønh caùc phaân khu (partition) vaø
nhieàu oå ñóa logic. Söï phaân hoaïch ñöôïc thöïc hieän nhôø leänh FDISK trong heä ñieàu
haønh DOS, vì vaäy phaân hoaïch coøn goïi laø FDISK.
Caùch tieán haønh nhö sau:
+ Khôûi ñoäng maùy tính töø ñóa meàm hay CD- ROM, phaûi chaéc chaén
raèng ñóa naøy phaûi chöùa hai taäp tin FDISK.EXE vaø FORMAT.COM.
+ Sau khi hoaøn taát quaù trình khôûi ñoäng, goõ chöõ FDISK taïi daáu nhaéc
DOS vaø nhaán phím Enter.
A:\>fdisk _
+ Maøn hình hieån thò moät thoâng baùo yeâu caàu ngöôøi duøng xaùc nhaän
cho pheùp hoå trôï caùc baûng FAT 32 cho oå ñóa cöùng hay khoâng.
+ Neáu ta nhaán phím N: töùc laø heä thoáng söû duïng heä ñieàu haønh
Windows NT (NetWork Technology) hoaëc heä ñieàu haønh khaùc Windows hoaëc caùc
oå ñóa coù dung löôïng thaáp hôn 2GB
+ Neáu ta baám Y: töùc laø hoå trôï cho heä ñieàu haønh Windows
- Sau ñoù nhaán phím Enter maøn hình seõ hieån thò trang ñaàu tieân laø FDISK
Option
- Trong ñoù goàm caùc tuøy choïn sau ñaây:
1. Create Dos partition or Logical Drive: taïo Dos partition hoaëc oå ñóa Logical
2. Set active partition: thieát laäp partition hoaït ñoäng – partition naøy seõ ñöôïc
duøng ñeå khôûi ñoäng.
3. Delete partition or Logical Drive: Xoùa partition hoaëc oå ñóa Logical Drive
4. Display partition or information: Hieån thò caùc thoâng tin cuûa caùc partition ñaõ
ñöôïc xaùc laäp

Q Phaân hoaïch moät oå ñóa môùi hoaøn toaøn
Muoán phaân chia moät oå cöùng môùi hoaøn toaøn nghóa laø chöa ñöôïc taïo partition
nhaán phím 1 vaø nhaán phím Enter:
- Ñeå taïo caùc partition ta laàn löôït thöïc hieän caùc böôùc tuaàn töï töø 1 → 3
Create DOS Partition or Logical DOS Drive
Current fixed disk drive : 1
Choose one of the following
1. Create Primary DOS partition
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 72
http://www.truongltrutw2.edu.vn
2. Create Extended DOS partition
3. Create Logical DOS Drive(s) in the extended DOS partition

Enter choice : [1]
- Nhaán 1 choïn create primary DOs Partition ñeå taïo phaân vuøng chính
* FDISK seõ baét ñaàu kieåm tra tính nguyeân veïn cuûa oå ñóa cöùng
- sau khi maùy tính hoaøn thaønh kieåm tra (100% complete), maøn hình hieån thò
thoâng baùo hoûi ngöôøi duøng coù söû duïng kích thöôùc toái ña cho Primary DOS
Partition hay khoâng?
Ôû ñaây neáu ta choïn Y (Yes) thì toaøn boä dung löôïngoå ñóa cöùng seõ taïo thaønh
moät oå ñóa (oå ñóa C) vaø chæ moät khoâng theå chia theâm ñóa khaùc ñöôïc nöõa vaø maøn
hình xuaát hieän nhö sau:
Create Primary DOS Partition
Current fixed disk : 1

Do you wish to use the maximum available size for a Primary
DOS Partition (Y/N).......................................................... ? [Y]
Coøn neáu nhö ta muoán chia thaønh nhieàu oå ñóa khaùc nhau, ta choïn No (N) vaø
goõ Enter, khi aáy maøn hình xuaát hieän nhö sau:
Create Primary DOS Partition
Current fixed disk : 1

Veryfying frive intergrity : 45% complete
Sau ñoù maøn hình xuùaât hieän tieáp cöûa soå nhö sau:
Create Primary DOS Partition
Current fixed disk : 1

Total disk space is 1210Mbyte (1byte = 1048576 bytes)
Maximum space available for partition is 1210Mbyte (100%)

Enter partition size in Mbyte or percent of disk space (%) to
create a primary DOS Partition (Y/N)............................................
:[1210]
No partition defined

Press ESC to return to DFISK Option
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 73
http://www.truongltrutw2.edu.vn
Nhaäp vaøo treân dung löôïng cuûa Primary DOS Partition (dung löôïng oå ñóa
chính aøm mình muoán chia , oå ñæa C). ví duï laø 600 vaø nhaán enter, maøn hình seõ
hieän ra baûng thoâng baùo sau:
Create Primary DOS partition
Current fixed disk drive :1
Partition Status Type Volume label Mbytes System Usage
1 A PRI DOS SYSTEM 601 UNKNOWN 49%
Primary DOS partition create
Press ESC to continue
Primary DOS ñaõ coù (oå ñóa C ñaõ coù), ta nhaán ESC ñeå trôû veà Menu chính, töø
Menu chính ta tíeâp tuïc choïn Option 1 vaø nhaán Enter , maøn hình seõ hieän ra laïi:
Create DOS Partition or Logical DOS Drive
Current fixed disk drive : 1
Choose one of the following
1. Create Primary DOS partition
2. Create Extended DOS partition
3. Create Logical DOS Drive(s) in the extended DOS partition

Enter choice : [1]
Ñeû taïo partition môû roäng ta choïn muïc 2 laø Create extended DOS partiotn hieän ra :
Create Primary DOS partition
Current fixed disk drive :1
Partition Status Type Volume label Mbytes System Usage
1 A PRI DOS SYSTEM 601 UNKNOWN 49%

Total disk space is 1210Mbyte (1 byte = 1048576 bytes)
Maximum space avaialble for Partition is 609 Mbyte (51%)

Enter partition size in Mbyte or percentage of disk space (%) to create a
primary DOS partition ............................................................. [609]

Press ESC to continue
Taïi ñaây ta laáy heát dung löôïng coøn laïi cuûa ñóa ñeå giaønh cho phaàn DOS môû
roäng vaø maøn hình seõ hieän thoâng baùo:
Create Primary DOS partition
Current fixed disk drive :1
Partition Status Type Volume label Mbytes System Usage
1 PRI DOS SYSTEM 601 UNKNOWN 49%
2 EXT DOS 609 UNKNOWN 51%
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 74
http://www.truongltrutw2.edu.vn
Extended DOS partition create
Press ESC to continue
Ta nhaán ESC ñeå tíeâp tuïc (nhaán nheï 1 laàn, neáu nhaán 2 laàn lieân tuïc thì
chöông trình seõ boû qua vaø trôû veà MENU chính) vaø maøn hình seõ hieän ra baûng
thoâng baùo sau:
Create Logical DOS Drive(s) in the Extended DOS Partition

No logical drive defined

Total Extended DOS partition size is 609 Mbyte (1byte = 1048576 bytes)
Maximum space available for partition is 609 Mbyte (100%)

Enter partition size in Mbyte or percent of disk space (%) to create a
primary DOS Partition ..................................................... :[609]
Enter Logical drive size in Mbytes or percentage of disk space (%) ...... ]609]

Press ESC to return to DFISK Option

Neáu phaàn Extended DOS partition chæ daønh cho moät oå ñóa (oå ñóa D) thì ta
nhaán ESC vaø maøn hình seõ hieän ra baûng thoâng baùo sau:
Create Logical DOS Drive(s) in the Extended DOS Partition
No logical drive define
Drive Volume Mbytes System Usage
D 609 UNKNOWN 100%
Extended DOS partition create
Press ESC to continue

Nhaán ESC ta seõ trôû veà Menu chính. keát thuùc qua trình taïo partition cho ñóa cöùng .
Thíeât laäp hoaït ñoäng söï phaân vuøng :
- Sau khi taïo xong caùc Partition ta phaûi tíeân haønh set Active cho Primary DOS
partition ñeå ñóa cöùng môùi khôûi ñoäng ñöôïc.
- Töù Menu chính ta choïn Option thöù 2 cho Set Active Primary vaø nhaán Enter, maøn
hình seõ hieän ra baûng thoâng baùo sau:
Set Active Partition
Current fixed disk drive :1

Partition Status Type Volume label Mbytes System Usage
1 PRI DOS SYSTEM 601 UNKNOWN 49%
2 EXT DOS 609 UNKNOWN 51%
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 75
http://www.truongltrutw2.edu.vn
Total disk space is 1210 Mbyte (1 bye = 1048576 bytes)
Enter the number of partition you wanrt to make active ..........................[1]

Press ESC to return to FDISK Option
Ta choïn 1 vaø nhaán enter, ta thaáy chöõ A seõ xuaát hieän döôùi coät Satus cuûa oå ñóa
C vaø maøn hình seõ ra thoâng baùo nhö sau:
Create Primary DOS partition
Current fixed disk drive :1

Partition Status Type Volume label Mbytes System Usage
1 PRI DOS SYSTEM 601 UNKNOWN 49%
2 EXT DOS 609 UNKNOWN 51%
Total disk space is 1210 Mbyte (1 bye = 1048576 bytes)
Partition 1 make active

Press ESC to return to FDISK Option
- Ta Nhaán ESC ñeå trôû veà Menu chính
- Quaù trình FDISK keát thuùc
Q Phaân hoaïch moät oå ñóa ñaõ coù phaân hoaïch :
Tröôùc heát chuùng ta phaûi xoùa caùc Partition cuõ:
Töø menu chính ta choïn Option thöù 3 vaø nhaán Enter, maøn hình hieän ra
Delete DOS Partition or Logical DOS Drive
Current fixed disk drive : 1
Choose one of the following
1. Delete Primary DOS partition
2. Delete Extended DOS partition
3. Delete Logical DOS Drive(s) in the extended DOS partition
4. Delete Non – DOS partition
Enter choice : [1]
Press ESC to return to FDISK Option
- Ñeå xoaù caùc partition, ta phaûi thöïc hieän theo nguyeân taéc xoaù töø 4 → 1
♦ Xoaù Non – DOS Partition
+ Choïn Option thöù 4 trong baûng thoâng baùo vaø nhaán Enter
+ Moät maøn hình thoâng baùo seõ hieän ra nhö sau :
Delete Non - DOS partition
Current fixed disk drive :1

Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 76
http://www.truongltrutw2.edu.vn
Partition Status Type Volume label Mbytes System Usage
1 PRI DOS SYSTEM 301 FAT 32 25%
2 EXT DOS 609 50%
3 Non DOS 301 25%
Total disk space is 1210 Mbyte (1 bye = 1048576 bytes)

WARNING ! data in the Delete Non – DOS partition will be lost
What Non – DOS partition do you want delete .............................. ? [1]

Press ESC to return to FDISK Option
+ Ñeå xoaù Non – DOS partition ta choïn Option thöù 3 vaø nhaán Enter
+ Maøn hình seõ xuùaât hieän baûng thoâng baùo nhö sau :
Do you wish to continue (Y/N) ............................. ? [ N ]
+ Ta nhaán Y , Enter
- Non – DOS Partition ñaõ ñöôïc xoùa vaø maøn hình seõ xuaát hieän thoâng baùo sau:
Delete Non - DOS partition
Current fixed disk drive :1

Partition Status Type Volume label Mbytes System Usage
1 A PRI DOS SYSTEM 301 FAT 32 25%
2 EXT DOS 605 50%

Total disk space is 1210 Mbyte (1 bye = 1048576 bytes)
Non – DOS Partition deleted

Press ESC to exit FDISK
º Xoùa caùc Logical Disk:
- Taïi Menu chính nhaán choïn Option thöù 3 ñeå vaøo Menu Delete Partition
or logical DOS Drive. Maøn hình seõ hieän ra baûng thoâng baùo nhö sau:

Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 77
http://www.truongltrutw2.edu.vn
Delete DOS partition or Logical DOS Drive
Current fixed disk drive :1
Choose one of the following
1. Delete Primary DOS Partition.
2. Delete Extended DOS Partition.
3. Delete Logical DOS Drive (s) in the Extended DOS Partition.
4. Delete Non-DOS Partition
Enter choise : [ ]
Press ESC to return to FDISK Option
- Ta choïn Option thöù 3 ñeå vaøo Menu: Delete logical Drive (s) in the
Extended DOS Partition.
+ Maøn hình hieän ra thoâng baùo nhö sau :
Delete Logical DOS Drive(S) In The Extended DOS Partition
Drive Volume Mbytes System Usage
D: DATA 1 302 FAT 32 50%
E: DATA 2 303 FAT 32 50%
Total Extended DOS Partition size is 605 Mbyte (1mbyte = 1048576 byte)
WARNING ! Data in the delete Logical DOS Drive will be lost.
What drive do you want delete .................................... ? [ ]
Press ESC to return to FDISK Option.

+ Choïn E vaø nhaán Enter.
+ Maøn hình seõ hieän ra doøng thoâng baùo sau :


+ Nhaäp vaøo Volume Label (teân nhaõn ñóa) ôû ñaây laø DATA2 vaø nhaán Enter
([n] neáu ñóa khoâng ñaët teân nhaõn ta chæ caàn nhaán enter).
+ Maøn hình seõ hieän ra thoâng baùo :


+ Choïn Y vaø nhaán Enter.
+ Maøn hình seõ hieän ra thoâng baùo sau :

Delete Logical DOS Drive(S) In The Extended DOS Partition
Drive Volume Mbytes System Usage
D: DATA 1 302 FAT 32 50%
E: Drive deleted

Total Extended DOS Partition size is 605 Mbyte (1mbyte = 1048576 byte)
Volume Label ....................? [ ]
Are you sure (Y/N) ........... ? [N]
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 78
http://www.truongltrutw2.edu.vn
WARNING ! Data in the delete Logical DOS Drive will be lost.
What drive do you want delete .................................... ? [ ]

Press ESC to return to FDISK Option.

+ Maøn hình cho bieát laø oå ñóa E : ñaõ bò xoùa.
+ Ta tieáp tuïc choïn D vaø nhaán Enter. Maøn hình seõ thoâng baùo nhö sau :

Delete Logical DOS Drive(S) In The Extended DOS Partition
Drive Volume Mbytes System Usage
D: Drive deleted
E: Drive deleted

All logical drive deleted in the ERxtended DOS Partition.

Press ESC to return to FDISK Option.


- Thoâng baùo cho chuùng ta bieát taát caû caùc ñóa Logical ñaõ bò xoùa
- Ñeå tieáp tuïc ta nhaán ESC maøn hình seõ hieän ra baûng thoâng baùo sau:

Delete Logical DOS Drive(S) In The Extended DOS Partition
No logical drive defined
Drive letter have been change or deleted.
Press ESC to continue.

- Ta nhaán ESC ñeå trôû veà maøn hình tröôùc ñoù.
º Xoùa Extended Partition :
− Taïi Menu chính, sau khi ta ñaõ xoùa xong caùc ñóa Logical Drive, ta choïn
Option thöù 3 laø : Delete Partition or Logical DOS Drive vaø nhaán Enter.
− Maøn hình seõ hieän ra baûng thoâng baùo sau :
Delete DOS Partition or Logical DOS Drive
Current fixed disk drive : 1
Choose one of the follwing
1. Delete Primary DOS Partition.
2. Delete Extended DOS Partition.
3. Delete Logical DOS Drive (s) in the Extended DOS Partition.
4. Delete Non-DOS Partition.

Enter choice : [ ]

- Ta choïn Option thöù 2 vaø maøn hình seõ hieän ra baûng thoâng baùo sau:
Delete Extended DOS Partition
Current fixed disk drive : 1
Partition Status Type Volume Label Mbytes System Usage
1 A PFI DOS SYSTEM 301 FAT 32 25%
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 79
http://www.truongltrutw2.edu.vn
2 EXT DOS 605 50%

Total disk space is 1210 Mbype (1 Mbyte = 1048576 bytes)

WARNING ! Data in the delete Extended DOS Partition will be lost.
Do you want to continue (Y/N) .................................. ? [ N ]

Press ESC to return to FDISK Option.

+ Choïn Y vaø nhaán Enter, maøn hình seõ hieän ra baûng thoâng baùo sau:
+ Nhaán ESC ñeå trôû veà Menu chính.
º Xoùa Primary DOS Partition :
+ Taïi Menuy chính ta choïn Option thöù 3; Delete partition or logical DOS
Drive vaø nhaán Enter, maøn hình seõ hieän ra baûng thoâng baùo sau :
Delete Extended DOS Partition
Current fixed disk drive : 1
Partition Status Type Volume Label Mbytes System Usage
1 A PFI DOS SYSTEM 301 FAT 32 25%

Total disk space is 1210 Mbype (1 Mbyte = 1048576 bytes)

WARNING ! Data in the delete Extended DOS Partition will be lost.
Do you want to continue (Y/N) .................................. ? [ N ]

Press ESC to return to FDISK Option.
- Ta choïn Option thöù 1 vaø nhaán Enter, maøn hình seõ hieän ra baûng thoâng baùo
sau :
Delete Extended DOS Partition
Current fixed disk drive : 1
Partition Status Type Volume Label Mbytes System Usage
1 A PFI DOS SYSTEM 301 FAT 32 25%

Total disk space is 1210 Mbype (1 Mbyte = 1048576 bytes)

WARNING ! Data in the delete Extended DOS Partition will be lost.
Do you want to continue (Y/N) .................................. ? [ N ]

Press ESC to return to FDISK Option.

- Ta choïn 1 vaø nhaán Enter, maøn hình seõ hieän ra baûng thoâng baùo sau:
Enter Volume Label .............................. [ ]
- Nhaäp Volume Label (teân nhaõn ñóa , ôû ñaây laø SYSTEM) vaøo neáu khoâng
ñaët neân thì ta chæ caàn nhaán Enter.
- Maøn hình seõ hieän ra thoâng baùo: Are you sure (Y/N) ? [ N }
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 80
http://www.truongltrutw2.edu.vn
+ Ta choïn Y vaø nhaán Enter.
- Maøn hình seõ hieän ra thoâng baùo sau: Primary DOS ñaõ bò xoùa Primary
DOS Primary deleted.
- Ta nhaán ESC ñeå trôû veà maøn hình chính.
2. Ñònh daïng oå ñóa cöùng (Formating )
Sau khi ñaõ phaân hoïach thaønh caùc oå cöùng Logic, muoán söû duïng ñöôïc
chuùng ta phaûi ñònh daïng :
- Ñoái vôùi oå ñóa meàm thì chuùng ta ñaõ ñöôïc ñònh daïng saün tröôùc.
- Ñoái vôùi oå ñóa CD-ROM hoaëc DVD-ROM thì ñònh daïng trong quaù trình
ghi ñóa.
- Rieâng oå cöùng thì chuùng ta phaûi thöïc hieän ñònh daïng noù.
Khi ñaõ hoaøn thaønh FDISK vaø khôûi ñoäng laïi maùy töø ñóa khôûi ñoäng (ñóa
meàm, CD-ROM), vaø khi xuaát hieän daáu nhaéc A:\> ta goõ vaøo FORMAT C:
Maøn hình seõ hieän thò thoâng baùo veà vieäc döõ lieäu seõ bò maát treân oå ñóa naøy.
Nhaán phím Y vaø nhaán Enter ñeå tieán haønh ñònh daïng.







- Chôø ñôïi moät thôøi gian ngaén, tieán trình ñònh daïng oå ñóa seõ hoaøn thaønh. Chöông
trình yeâu caàu ngöôøi duøng nhaäp teân (Volume) cuûa oå ñóa, ta coù theå nhaäp teân baát
kyø(toái ña 11 kyù töï), coøn neáu muoán khoâng coù teân thì nhaán Enter.
- Ñònh daïng xong maøn hình seõ hieån thò caùc thoâng tin veà oå ñòa vaø trôû veà daáu nhaéc
DOS taïi oå A.
LÖU YÙ :
- Ñeå coù theå truy xuaát töø oå ñóa, heä ñieàu haønh seõ duøng caùc baûng FAT (file
Allocation Table – Baûng ñònh vò taäp tin) treân oå ñóa.
- Ña soá caùc heä ñieàu haønh thöôøng chæ söû duïng baûng FAT16.
- FAT32 laø baûn caûi tieán cuûa heä thoáng taäp tin FAT.
- FAT32 chæ thaät söï hieäu quaû khi duøng cho caùc oå ñóa lôùn nhôø söû duïng khoâng gian
ñóa hôïp lyù hôn.
- Moâi tröôøng cuûa heä ñieàu haønh MS DOS chæ söû duïng ñöôïc caùc baûng FAT16.
- Moâi tröôøng cuûa heä ñieàu haønh WINDOWS 98 trôû veà sau thì söû duïng ñöôïc caû hai
baûng FAT16 vaø FAT32.
A:\> FORMAT C:
WARNING: ALL DATA ON NON – REMOVABLE
DISK.
DRIVE C: WILL BE LOST !
Proceed with Format (Y/N) ?

Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 81
http://www.truongltrutw2.edu.vn
- Rieâng Windows NT (ñeán phieân baûn 4.0) thì khoâng theå truy caäp hoaëc khôûi ñoäng
töø oå ñóa FAT32, vì vaäy trong luùc FDISK chuùng ta khoâng theå cho pheùp oå ñóa cöùng
ñöôïc hoã trôï FAT32.
II. Caøi ñaët heä ñieàu haønh Windows.
Hieän nay haàu heát caùc maùy tính caù nhaân ôû vaên phoøng cuõng nhö ôû gia ñình
ñeàu söû duïng heä ñieàu haønh Windows XP vì noù coù giao dieän ñeïp, cung caáp nhieàu
tieän ích, tính baûo maät cao hôn, chæ coøn moät soá raát ít caùc maùy coù caáu hình thaáp laø
vaãn söû duïng heä ñieàu haønh Windows 98. Tuy nhieân trong cuoán saùch naøy chuùng toâi
vaãn giôùi thieäu caùch caøi ñaët heä ñieàu haønh Windows 98 vì ñoù cuõng laø caùc böôùc
chung ñeå caøi ñaët caùc heä ñieàu haønh khaùc. Ñoïc xong phaàn trình baøy naøy, hoïc vieân
cuõng coù theå töï caøi ñaët ñöôïc caùc phieân baûn heä ñieàu haønh Windows 2000, XP …
1. Yeâu Caàu Phaàn Cöùng Toái Thieåu
CPU: 100 MHZ
RAM: 16 MB
HDD: 250 MB Dung löôïng coøn troáng
Moät ñóa CD ROM chöông trình WIN98SE (Coù soá CD KEY)
2. Caøi Ñaët Win98se
Sau khi phaân haïch vaø ñònh daïng cho caùc oå ñóa, ta tieán haønh caøi ñaët heä ñieàu
haønh cho maùy vi tính theo 2 caùch:
a) Caøi ñaët töø ñóa CDROM
- Öu khuyeát ñieåm:
Öu:
- Thao taùc deã daøng
- Tieát kieäm dung löôïng ñóa cöùng
Khuyeát:
- Thôøi gian caøi ñaët nhieàu
- Khoù khaên khi caøi ñaët theâm caùc öùng duïng cuûa windows hoaëc Driver.
- Trong thôøi gian caøi ñaët neáu ñóa CDROM bò loãi thì phaûi caøi ñaët laïi töø ñaàu.
- Caùc böôùc caøi ñaët.
Böôùc 1: Ghi laïi soá Serie cuûa Windows (thöôøng ñöïôc in treân voû ñóa)
Böôùc 2: Ñöa ñóa CD coù chöùa thö muïc WINDOWS98 vaøo,tim File setup.exe trong
thö muïc naøy vaø chaïy taäp tin naøy (moät soá ñóa coù taäp tin Autorun thì seõ töï
ñoâng chaïy khi ñöa ñóa vaøo maùy).
Böôùc 3: Thöïc hieän theo höôùng daãn treân maøn hình cho ñeán khi hoaøn taát.(Thoâng
thöôøng ta khoâng neân thöïc hieän theo caùch naøy)

b) Caøi ñaët töø oå ñóa cöùng
- Öu khuyeát ñieåm:
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 82
http://www.truongltrutw2.edu.vn
Öu: - Thôøi gian caøi ñaët nhanh
- Deã daøng caøi ñaët theâm caùc öùng duïng cuûa Windows hoaëc Driver
Khuyeát: -Chieám dung löôïng chöùa boä WIN98SE nguoàn (khoaûng 120 MB)
- Caùc böôùc caøi ñaët.
Böôùc 1: Cheùp boä WIN98SE nguoàn vaøo oå ñóa cöùng (Neân cheùp vaøo
D:\SOFTS\WIN98SE)
Böôùc 2: Chaïy file Setup.exe töø thö muïc nguoàn treân oå ñóa cöùng. (Ví duï:
D:\>SOFTS\WIN98SE\SETUP ÷)
Böôùc 3: Chöông trình seõ chaïy scandisk ñeå kieåm tra oå ñóa cöùng. Neáu ñóa cöùng coù
loãi thì seõ khoâng tieáp töïc caøi ñaët ñöôïc nöõa, chöông trình seõ töï thoaùt ra
ngoaøi. Neáu oå ñóa khoâng coù loãi naøo thì choïn EXIT ñeå tieáp tuïc.
Böôùc 4: Maùy baét ñaàu caùc böôùc caøi ñaët.

Böôùc 5: Choïn hay khoâng choïn vieäc tieáp tuïc caøi ñaët.Neáu muoán tieáp tuïc caøi ñaët thì
choïn muïc “ I accept the Agreement” ¬ Nhaép NEXT

Böôùc 6: Nhaäp soá Product Key thích hôïp ñeå maùy caøi ñaët chöông trình(soá Product
Key naøy laáy ôû File Cd-Key hoaëc ôû giaáy höôùng daãn ôû treân ñóa).
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 83
http://www.truongltrutw2.edu.vn

Böoâc 7: Choïn ñöôøng daãn ñeå cheùp caùc File cuûa WINDOWS.

Böôùc 8: Maùy kieåm tra khoâng gian ñóa xem coù ñuû choã troáâng ñeå caøi ñaët .Sau ñoù
maùy töï cheùp caùc File vaøo thö muïc ñaõ choïn.

Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 84
http://www.truongltrutw2.edu.vn
Böôùc 9: Choïn kieåu caøi ñaët chöông trình maëc ñònh hay töï choïn caùch caøi ñaët caùc
File.
Böôùc 10: Khai baùo teân ngöôøi söû duïng vaø coâng ty nôi laøm vieäc.

Böôùc 11: Choïn nhöõng phaàn caàn cheùp hoaëc cheùp taát caû.

Tieáp theo maùy seõ caøi ñaët vaø khôûi ñoäng laïi 3 laàn thì hoaøn chænh;
Löu yù: Neáu caøi ñaët Windows XP thì ta coù theå tieán haønh phaân hoïac vaø format oå ñóa
trong quaù trình caøi ñaët.
- Typical: Töï ñoäng choïn caùc
thaønh phaàn caàn thieát.
- Portable: Caøi cho maùy
xaùch tay
- Compact: Caøi tieát kieäm
(neáu oå ñóa cöùng nhoû)
- Custom: Caøi theo söï choïn
löïa.
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 85
http://www.truongltrutw2.edu.vn
III. Caøi ñaët vaø gôõ boû caùc chöông trình.
1. Caøi ñaët trình ñieàu khieån caùc thieát bò (driver).
Khi ta gaén theâm moät thieát bò phaàn cöùng vaøo maùy tính (VD nhö Card
maïng, Card aâm thanh, Card Tivi..), muoán maùy coù theå hieåu vaø ñieàu khieån ñöôïc
caùc thieát bò ñoù thì ñieàu caàn thieát tröôùc tieân laø phaûi caøi ñaët trình ñieàu khieån
(driver) cho caùc thieát bò ñoù.
Khi ta ñi mua moät thieát bò thì seõ ñöôïc nhaø saûn xuaát cung caáp keøm theo
moät boä chöông trình ñieàu khieån (driver) cho thieát bò ñoù, thöôøng boä chöông trình
naøy ñöôïc chöùa trong ñóa CD. Neáu ñóa coù chöùc naêng Autorun (chöùc naêng töï ñoäng
thi haønh chöông trình caøi ñaët khi ta ñöa ñóa vaøo maùy) thì ta chæ vieäc ñöa ñóa vaøo
maùy vaø laøm theo caùc höôùng daãn cuûa chöông trình caøi ñaët (caùc chöông trình naøy
coù giao dieän vaø caùc böôùc thöïc hieän raát khaùc nhau neân chuùng toâi khoâng theå höôùng
daãn chi tieát ñöôïc). Neáu do söû duïng laâu ngaøy bò maát ñóa Driver ñi keøm hoaëc do
ñóa khoâng coù chöùc naêng Autorun thì chuùng ta laøm theo caùc böôùc sau:
Môû baûng ñieàu khieån heä thoáng Control Panel baèng caùch vaøo menu Start ¬
Settings ¬ Control Panel (hoaëc môû bieåu töôïng Control Panel töø cöûa soå My
Computer):
Trong hình döôùi laø maøn hình Control Panel cuûa Windows 98SE
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 86
http://www.truongltrutw2.edu.vn
Môû bieåu töôïng Add Hardware, xuaát hieän cöûa soå nhö beân döôùi:
Nhaán nuùt Next 2 laàn, heä thoáng seõ töï tìm kieám caùc thieát bò trong maùy chöa
coù Driver hoaëc Driver bò sai vaø hieän ra moät danh saùch nhö hình beân döôùi :
Neáu heä thoáng maùy ñaõ tìm ra thieát bò maø chuùng ta muoán caøi ñaët Driver thì
ta choïn muïc Yes, the device is in the list vaø choïn thieát bò muoán caøi ôû trong hoäp
danh saùch beân döôùi. Neáu heä thoáng khoâng tìm ra thieát bò ta muoán caøi thì choïn muïc
No, the device isn’t in the list.
Nhaán nuùt Next ñeå tieáp tuïc:
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 87
http://www.truongltrutw2.edu.vn
Nhaán nuùt Finish, heä thoáng seõ töï tìm kieám Driver cho thieát bò, neáu thaáy seõ
töï caøi ñaët thieát bò vaø yeâu caàu Restart laïi maùy. Neáu heä thoáng khoâng tìm thaáy
Driver phuø hôïp cho thieát bò thì chuùng ta ñöa ñóa Driver ñi keøm vôùi thieát bò vaøo
maùy vaø chæ ñöôøng daãn ñeán taäp tin Driver cuûa thieát bò, neáu ñuùng maùy seõ töï caøi ñaët
vaø yeâu caàu khôûi ñoäng laïi maùy.
2. Caøi ñaët caùc phaàn meàm öùng duïng.
Vieäc caøi ñaët caùc chöông trình phaàn meàm öùng duïng vaøo maùy hieän nay khaù
ñôn giaûn, ñieàu caàn thieát laø chuùng ta coù moät boä nguoàn (source) naèm trong ñóa CD
hoaëc cheùp vaøo oå cöùng.
Thöôøng caùc ñóa CD hieän nay ñöôïc thieát keá theo kieåu AutoPlay neân chæ caàn
boû ñóa vaøo oå laø chöông trình caøi ñaët seõ töï ñoäng chaïy vaø chuùng ta chæ caàn traû lôøi
caùc caâu hoûi cuûa chöông trình.
Tröôøng hôïp chuùng ta cheùp source vaøo oå cöùng hoaëc treân oå CD khoâng coù
chöông trình Autoplay thì chaïy taäp tin Setup cuûa chöông trình vaø laøm theo caùc
höôùng daãn treân maøn hình.
3. Caùch gôõ boû moät chöông trình khoûi maùy tính.
Trong cöûa soå Control Panel, môû bieåu töôïng Add/Remove Programs, khi ñoù
danh saùch caùc phaàn meàm caøi ñaët trong maùy seõ xuaát hieän nhö hình minh hoïa beân
döôùi:

Choïn phaàn meàm muoán gôõ boû roài click nuùt Add/Remove , click nuùt OK
trong hoäp thoaïi môùi xuaát hieän ñeå xaùc nhaän vieäc gôõ boû.
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 88
http://www.truongltrutw2.edu.vn
CHÖÔNG V: CHUAÅN ÑOÙAN VAØ SÖÛA CHÖÕA SÖÏ COÁ MAÙY TÍNH
I. Nguyeân nhaân gaây ra söï coá maùy tính
a. Do ngöôøi söû duïng
• Do thao taùc khoâng chính xaùc,
• Khoâng thöïc hieän ñuùng quy ñònh veà an toaøn döõ lieäu vaø maùy tính
b. Do phaàn cöùng
• Chaát löôïng saûn phaåm keùm
• Söï coá ngaãu nhieân
• Thôøi gian söû duïng ñaõ laâu, tuoåi thoï caùc thieát bò ñaõ heát
c. Do phaàn meàm
• Do Virus xaâm nhaäp, phaù döõ lieäu hoaëc caùc file heä thoáng
• Do Chöông trình bò loãi
II. Caùch chuaån ñoùan vaø khaéc phuïc caùc hö hoûng phaàn cöùng.
Ñeå chuaån ñoùan vaø khaéc phuïc caùc söï coá thoâng thöôøng trong maùy tính,
chuùng ta laøm theo caùc böôùc sau:
1. Xaùc ñònh hoûng hoùc :
Ñaây laø böôùc ngöôøi kyõ thuaät vieân chuaån ñoùan “beänh” cuûa maùy tính ñeå töø
ñoù coù caùch “ñieàu trò” thích hôïp.
Chuùng ta coù theå phaùt hieän caùc söï coá phaàn cöùng thoâng qua caùc hieän töôïng
maø chuùng ta coù theå quan saùt, laéng nghe, ngöûi muøi, hoaëc ñoïc caùc thoâng baùo loãi
treân maøn hình ñeå töø ñoù ñöa ra nhöõng phaùn ñoaùn chính xaùc.
Döôùi ñaây seõ lieät keâ moät soá thoâng baùo loãi thöôøng gaëp:
- BIOS ROM checksum error-System Halted.
Vieäc kieåm tra toång (Checksum) bò sai. Nguyeân nhaân coù theå do BIOS
hoûng.
- Keyboard error or no keyboard present.
Heä thoáng khoâng khôûi ñoäng ñöôïc baøn phím. Caàn kieåm tra laïi baøn phím ñaõ
ñöôïc keát noái vôùi maùy tính chöa hoaëc baøn phím bò loãi.
- C: (or D:) drive error.
Heä thoáng khoâng nhaän bieát ñöôïc oå ñóa. Coù theå khai baùo sai trong CMOS.
Hoaëc coù khai baùo, nhöng oå khoâng ñöôïc noái tôùi ñaàu noái IDE treân mainboard hoaëc
ñònh daïng khoâng ñuùng.
- CMOS checksum error- Defaults loaded.
Vieäc kieåm tra toång (Checksum) trong CMOS bò sai. Nguyeân nhaân coù theå
do pin nuoâi CMOS yeáu. Heä thoáng seõ naïp caáu hình maëc ñònh vaøo CMOS ñeå ñaûm
baûo raèng heä thoáng cuûa baïn vaãn coøn hoaït ñoäng ñöôïc.
- CMOS memory size mismatch.
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 89
http://www.truongltrutw2.edu.vn
Khai baùo sai dung löôïng boä nhôù RAM trong CMOS hoaëc do caøi ñaët thanh
RAM chöa chaët hoaëc coù loãi treân boä nhôù.
……..
× Caùc maõ bip:
Moãi haõng saûn xuaát BIOS coù nhöõng quy ñònh veà maõ bip khi POST phaùt
hieän söï coá cuûa thaønh phaàn phaàn cöùng naøo ñoù. Döôùi ñaây laø maõ bip cuûa haõng
AMI:

Soá laàn bip yù nghóa
1 Quaù trình laøm töôi DRAM coù vaán ñeà, lieân quan ñeán mainboard
2 Vuøng nhôù 64 KB ñaàu tieân coù vaán ñeà. Khoâng kieåm tra ñöôïc loãi Parity.
3 Vuøng nhôù 64 KB ñaàu tieân coù vaán ñeà .
4 Boä Timer #1 coù vaán ñeà.
5 Loãi CPU.
6 Boä ñieàu khieån baøn phím lieân quan ñeán A20 coù loãi
7 Coù vaán ñeà khi thay ñoåi Mode laøm vieäc cuûa CPU
8 Khoâng theå ñoïc/ghi video RAM. Coù theå khoâng coù card video hoaëc video
RAM hoûng
9 Loãi BIOS . Giaù trò Checksum sau khi kieåm tra khoâng ñuùng.
10 Khoâng theå ñoïc ghi CMOS. CMOS coù vaán ñeà.
11 External Cache bò loãi
2 ngaén Quaù trình POST bò döøng , coù vaán ñeà veà phaàn cöùng
1 daøi 2 ngaén Video ROM coù loãi hoaëc loãi maïch ñieän cuûa væ maïch maøn hình
1 daøi 3 ngaén Video RAM coù loãi
1daøi Quaù trình POST keát thuùc. Caùc phaàn cöùng ñöôïc kieåm tra ñeàu toát.

Baûng maõ bip cuûa haõng AMI
Caùc thoâng tin treân cuõng chöa ñuû ñeå chuùng ta phaùn ñoaùn ñuùng beänh cuûa
maùy tính, coù theå moät söï coá xaûy ra do nhieàu nguyeân nhaân khaùc nhau gaây ra. Ví duï
khi baät maùy thaáy maøn hình toái thui, khoâng coù baát kyø moät tín hieäu naøo phaùt ra thì
khi ñoù nguyeân nhaân coù theå laø:
- Chöa caém nguoàn maøn hình
- Chöa caém Jac tín hieäu töø maøn hình vaøo maùy tính
- Nguoàn maøn hình hoûng
- Maïch taïo cao aùp cung caáp cho ñeøn hình hoûng …
- Card maøn hình hoûng hoaëc chöa caém chaët vaøo Slot môû roäng
- Main board coù vaán ñeà
Nhöng chuùng ta chöa voäi vaøng keát luaän ngay maø haõy phaân tích tieáp caùc
hieän töôïng keøm theo:
- Khi khôûi ñoäng maùy, nghe coù moät tieáng bip, coù nghóa laø caùc thaønh
phaàn cuûa mainboard laøm vieäc bình thöôøng.
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 90
http://www.truongltrutw2.edu.vn
- Ñeøn baùo nguoàn maøn hình saùng, coù nghóa laø ñaõ coù nguoàn caáp cho
maøn hình.
- Coù muøi kheùt töø maøn hình coù nghóa laø maïch ñieän trong maøn hình coù
vaán ñeà ( ñieän trôû, cuoän cao aùp, …)
Caên cöù vaøo tình hình thöïc teá vaø caûm nhaän cuûa baûn thaân ñeå tìm ra ñuùng
beänh cho maùy tính laø moät yeâu caàu ñoái vôùi ngöôøi kyõ thuaät vieân.
Caùch toát nhaát laø duøng caùc linh kieän coøn toát roài laàn löôït thay vaøo caùc thaønh
phaàn coù nghi ngôø bò hö roài baät maùy chaïy thöû, neáu sau khi thay theá moät thieát bò
maø maùy chaïy toát thì chöùng toû thieát bò ñoù bò hö. Löu yù moãi laàn chæ thay theá moät
thieát bò thì môùi coù khaû naêng phaùt hieän ñuùng thieát bò bò hö.
2. Caùch xöû lyù:
Neáu laø ngöôøi söû duïng , chuùng ta coù theå thaùo boä phaän nghi ngôø bò hö ñeå
nhôø kieåm tra thöû hoaëc ñöa maùy ñeán trung taâm baûo haønh.
Neáu laø kyõ moät thuaät vieân, chuùng caàn chuaån bò moät soá vaät tö, væ maïch rôøi
ñang hoaït ñoäng toát nhö : card maøn hình, RAM, card Sound…., cable tín hieäu,
cable nguoàn … vaø moät soá duïng cuï : Ñoàng hoà vaïn naêng, tuoác lô vit,… Chuùng ta coù
theå :
- Thay theá – Thöû nghieäm – Loaïi tröø : Tröôøng hôïp nghi ngôø thaønh phaàn
naøo ñoù gaây ra söï coá, chuùng ta coù theå thay thöû , cho maùy tính khôûi ñoäng laïi. Neáu
hieän töôïng ñoù ñöôïc khaéc phuïc, coù nghóa laø phaùn ñoaùn cuûa chuùng ta ñuùng.
Tuy nhieân, trong thöïc teá coù theå coøn nhieàu thaønh phaàn lieân quan ñeán söï coá,
chuùng chæ neân thay theá moãi laàn moät thaønh phaàn vaø chaïy thöû maùy tính ñeå xaùc
ñònh ñöôïc ngay thaønh phaàn gaây ra söï coá, nhö vaäy chuùng seõ nhanh choùng phaùt
hieän ñöôïc ra caùc linh kieän bò hö hoûng. Neáu chuùng ta thay theá cuøng moät luùc nhieàu
thaønh phaàn thì thaät khoù xaùc ñònh.
- Ñöa veà trung taâm baûo haønh ñeå söûa chöõa.
Sau khi ñaõ kieåm tra kyõ, xaùc ñònh boä phaän bò hoûng nhöng khoâng theå khaéc
phuïc ngay ñöôïc, chuùng ta caàn phaûi ñöa veà trung taâm baûo haønh.
Coøn neáu coù khaû naêng söûa chöõa thì chuùng ta coù theå töï söûa ôû nhaø. Tuy
nhieân, trong maùy tính caùc thieát bò coù caáu taïo raát tinh vi neân moät soá thieát bò chuùng
ta coù theå söûa coøn moät soá khaùc thì khoâng theå söûa, phaûi thay môùi.
3. Thöû laïi:
Sau khi thay theá, hoaëc khaéc phuïc xong söï coá, chuùng ta caàn thöû laïi. Coù
nghóa laø khôûi ñoäng laïi maùy tính, quan saùt quaù trình khôûi ñoäng, chaïy thöû phaàn
meàm, vaø cho maùy tính hoaït ñoäng trong moät khoaûng thôøi gian - ñoù laø ñieàu raát caàn
thieát, ñeå khaúng ñònh chuùng ta ñaõ hoaøn toaøn khaéc phuïc ñöôïc vaø khaéc phuïc heát söï
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 91
http://www.truongltrutw2.edu.vn
coá cuûa maùy tính. Coù nhöõng tröôøng hôïp, ngoaøi söï coá ñaõ phaùt hieän coøn tieåm aån
nhöõng söï coá khaùc caàn khaéc phuïc tieáp.
III. Caùch chuaån ñoùan vaø khaéc phuïc caùc hö hoûng phaàn meàm.
1. Xaùc ñònh nguyeân nhaân:
Chuùng ta caàn quan saùt quaù trình khôûi ñoäng cuûa maùy tính vaø ñoïc thoâng baùo
loãi treân maøn hình ñeå phaân bieät ñöôïc ñoù laø:
o Loãi phaàn meàm:
+ Loãi caùc file heä thoáng
+ Loãi Chöông trình ñieàu khieån thieát bò (Driver)
+ Loãi Heä ñieàu haønh Windows
+ Loãi chöông trình öùng duïng

o Loãi lieân quan ñeán phaàn cöùng:
+ Loãi vuøng heä thoáng treân ñóa cöùng
+ Thieát laäp caáu hình maùy tính khoâng phuø hôïp
+ Thieáu boä nhôù chính
….
Treân cô sôû ñoù seõ ñöa ra höôùng khaéc phuïc.
2. Khaéc phuïc:
Chuùng ta neân chuaån bò moät soá ñóa caàn thieát : Ñóa khôûi ñoäng, ñóa chöùa
chöông trình tieän ích, ñóa chöùa chöông trình phoøng choáng Virus, ñóa caøi ñaët cô
baûn Windows 9x, Windows 2000, Office, … ñeå coù theå hoaøn toaøn chuû ñoäng khaéc
phuïc söï coá.
Ví duï : Maùy caøi Windows 9X, khi khôûi ñoäng, treân maøn hình hieän
thoâng baùo loãi : " VxD error returns to command prompt "
Ñaây hoaøn toaøn laø loãi heä ñieàu haønh Windows, moät file VxD bò thaát laïc
hoaëc bò loãi . Chuùng ta cho chaïy Windows Setup töø ñóa caøi ñaët CD
Win9x vaø choïn "Verify installed components " ñeå caøi laïi file VxD.
• Chaïy thöû:
Cuoái cuøng, chuùng ta ñöøng queân khôûi ñoäng laïi maùy tính, chaïy thöû phaàn
meàm ñeå baïn yeân taâm laø ñaõ hoaøn toaøn söûa ñöôïc loãi.



Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 92
http://www.truongltrutw2.edu.vn
CHÖÔNG VI: BAÛO TRÌ HEÄ THOÁNG
I. YÙ nghóa cuûa vieäc baûo trì heä thoáng.
Coâng taùc baûo trì maùy tính caàn ñöôïc tieán haønh thöôøng xuyeân hoaëc theo
ñònh kyø, ít nhaát 6 thaùng moät laàn, ñieàu naøy seõ goùp phaàn laøm taêng tuoåi thoï cuûa maùy
cuõng nhö ñaûm baûo an toaøn döõ lieäu.
Maëc duø ñaõ ñöôïc ñaàu tö toát veà phaàn cöùng cuõng nhö phaàn meàm nhöng coù
theå do söû duïng laâu, do virus phaù hoïai hoaëc moät nguyeân nhaân khaùch quan naøo ñoù
laøm cho maùy tính cuûa chuùng ta khoâng hoïat ñoäng oån ñònh. Ñieàu naøy chuùng ta
hoøan toøan coù theå traùnh ñöôïc neáu coù cheá ñoä baûo döôõng maùy tính moät caùch hôïp lyù
vaø thöøong xuyeân.
Neáu coù cheá ñoä baûo döôõng hôïp lyù, chuùng ta seõ:
- Baûo ñaûm an toøan döõ lieäu.
- Keùo daøi tuoåi thoï cuûa caùc thieát bò phaàn cöùng.
- Laøm cho maùy chaïy nhanh vaø oån ñònh.
II. Baûo trì heä thoáng.
1. Coâng vieäc thöôøng xuyeân:
• Phoøng tröø virus :
Virus maùy tính laø moät trong caùc nguy cô ñe doaï chöông trình vaø döõ lieäu.
Vì vaäy, moãi khi söû duïng ñóa laï chuùng ta neân kieåm tra xem ñóa coù virus khoâng.
Ñoàng thôøi, chuùng ta neân laäp lòch queùt virus haøng tuaàn hay luùc maùy tính roãi ñeå
phaùt hieän kòp thôøi nhöõng virus vöøa thaâm nhaäp vaøo maùy.
Coù nhieàu chöông trình phoøng choáng virus McAfee VirusSCAN, Symantec
Norton AntiVirus (NAV), D2 , BKAV, … Nhöng vaãn coù moät soá virus, ñaëc bieät laø
loaïi virus môùi xuaát hieän seõ naèm ngoaøi voøng kieåm soaùt cuûa chöông trình, chuùng
ta neân thöôøng xuyeân caäp nhaät chöông trình choáng virus vôùi phieân baûn môùi nhaát
vaø thöôøng xuyeân theo doõi nhöõng thoâng baùo veà loaïi virus môùi ñeå coù bieän phaùp
phoøng choáng kòp thôøi.
Chuùng ta neân chuaån bò moät ñóa meàm khôûi ñoäng, moät vaøi ñóa chöùa chöông
trình phoøng choáng virus ñeå chuû ñoäng hoaøn toaøn khi caàn söû duïng.

• Löu tröõ döï phoøng (Backup) nhöõng thoâng tin quan troïng
Ñaây laø ñieàu heát söùc caàn thieát. Döõ lieäu laø taøi saûn, laø moà hoâi coâng söùc ,..
thaät tai haïi neáu chuùng bò hoûng. Vaäy haõy sao löu döõ lieäu quan troïng trong ñóa
cöùng ra ñóa meàm, CD-RW , Remove disk … ñeå phoøng khi coù söï coá chuùng ta seõ
coù cô hoäi phuïc hoài thoâng tin, khoâng bò maát döõ lieäu.
Ngoaøi döõ lieäu ra, chuùng ta neân löu tröõ döï phoøng thoâng tin heä thoáng nhö:

Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 93
http://www.truongltrutw2.edu.vn
- Partition table
- Boot record
- Baûng caáu hình heä thoáng
Vieäc löu tröõ döï phoøng coù theå tieán haønh deã daøng baèng leänh copy trong NC,
DOS, Windows hoaëc phöùc taïp hôn moät chuùt chuùng ta söû duïng chöông trình
Backup cuûa Windows, DOS , chöông trình tieän ích NU.
Toát nhaát, trong moät thôøi gian nhaát ñònh, chuùng ta neân tieán haønh löu tröõ döï
phoøng vaø ghi roõ ngaøy thaùng leân nhaõn ñóa. Neáu baïn laø kyõ thuaät vieân caàn höôùng
daãn cho ngöôøi söû duïng sao löu nhöõng döõ lieäu quan troïng.
2. Coâng taùc baûo trì :
Baûo trì Phaàn meàm :
- Doïn raùc ñóa: xoaù nhöõng taäp tin khoâng caàn thieát, laøm saïch thuøng
raùc Recycle Bin.
- Phaân loaïi taäp tin vaø chuyeån caùc taäp tin veà thö muïc phuø hôïp.
- Duøng SCANDISK, Disk fragmenter ñeå toái öu hoaït ñoäng cuûa oå
cöùng, laøm taêng toác ñoä truy caäp ñóa, naâng cao tính oån ñònh cuûa oå ñóa
cöùng.
- Caäp nhaät chöông trình phoøng choáng Virus
Baûo trì phaàn cöùng :
Phaûi chuaån bò nhöõng duïng cuï thích hôïp ñeå laøm saïch maùy tính : khaên meàm
khoâng sôïi, dung dòch taåy (chaát coàn , choáng tónh ñieän), choåi queùt, maùy huùt buïi
côõ nhoû, bình thoåi khí neùn,….







a. Maùy huùt buïi b.Dung dòch lau ñóa CD c. Duïng cuï


Chuùng ta caàn löu yù ñaûm baûo an toaøn cho ngöôøi vaø maùy khi tieán haønh baûo trì:
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 94
http://www.truongltrutw2.edu.vn
- Kieåm tra an toaøn veà ñieän. Tröôùc khi tieán haønh söûa chöõa, baûo trì caàn phaûi
taét maùy vi tính, ruùt daây ñieän ra khoûi oå caém ñeå phoøng ñieän giaät. Sau khi taét maùy,
phaûi ñôïi vaøi phuùt roài môùi môû naép maùy.
- Khöû doøng tónh ñieän. Vì cô theå chuùng ta coù theå tích tuï moät löôïng ñieän
tích tónh ñieän maïnh deã laøm hoûng nhöõng maïch ñieän töû, do ñoù töôùc khi tieáp xuùc vôùi
baát cöù moät linh kieän ñieän töû naøo beân trong maùy, chuùng ta phaûi khöû doøng ñieän
tónh treân cô theå baèng caùch ñeo daây vaøo coå tay coù tieáp ñaát. Neáu khoâng, chuùng ta
coù theå cho tay chaïm vaøo khung maùy (phaàn khoâng coù sôn baûo veä) tröôùc khi ruùt
phích caém ñieän cuûa maùy tính ra khoûi oå caém.
- Laøm veä sinh phaàn cöùng baèng maùy huùt buïi nhoû, bình khí neùn coù voøi ñeå
thoåi buïi töø caùc goùc- khe keõ hoaëc ñôn giaûn laø duøng choåi loâng nhoû, meàm :
+ Huùt buïi / lau saïch quaït gioù, caùc cöûa thoâng gioù
+ Huùt buïi/ thoåi saïch buïi treân mainbaord, caùc væ maïch môû roäng
+ Lau saïch caùc caùc chaân caém cuûa væ maïch baèng mieáng lau khoâng sôïi coù
taåm dung dòch taåy.
+ Lau saïch caùc khe caém (Slot)
+ Lau phím vaø laøm saïch buïi ôû caùc khe cuûa baøn phím
+ Lau vaø laøm saïch buïi baån ñaëc bieät laø con laên, quaû caàu cao su cuûa chuoät
+ Lau / thoåi saïch buïi treân væ maïch beân trong maøn hình. Maët khaùc, maøn
hình gioáng nhö moät nam chaâm huùt buïi vì noù ñaõ taïo ra moät löôïng ñieän tích
tónh ñieän maïnh huùt buïi veà phía noù, vì vaäy caàn phaûi duøng khaên meàm khoâng
sôïi nhuùng vaøo dung dòch taåy khoâng coù coàn vaø choáng tónh ñieän ñeå lau hoaëc
chæ duøng khaên meàm khoâng sôïi cuõng ñöôïc.
+ Veä sinh oå ñóa meàm, ñeå taåy saïch veát baån baùm treân ñaàu töø ñoïc/ghi chuùng
ta neân duøng ñóa lau ñaàu töø vaø chæ neân lau ñaàu töø khi maùy tính thöôøng xuyeân
baùo loãi ñóa meàm vì ñóa lau naøy coù theå laøm moøn ñaàu töø.
+oå CD ROM , caùc oå quang khaùc neân duøng boä laøm veä sinh oå ñóa baùn saün
coù keøm theo moät ñóa CD ñaëc bieät treân maët coù gaén caùc choåi queùt. Khi ñóa
quay, choåi seõ queùt saïch thaáu kính. Thaáu kính naøy duøng ñeå hoäi tuï chuøm tia
laser cuûa oå ñóa. Ñeå lau ñóa CD, baïn duøng moät khaên vaûi saïch, meàm, aåm, lau
caån thaän maët ñóa phía saùng töø taâm ra ngoaøi theo ñöôøng baùn kính.
Haõy kieåm tra caån thaän caùc daây noái, caùc væ maïch caém leân slot, tröôùc khi
ñoùng naép maùy. Caém ñieän, cho maùy tính chaïy thöû ñeå ñaûm baûo maùy hoaït ñoäng
bình thöôøng.
III. Söû duïng caùc tieän ích thoâng duïng ñeå toái öu hoùa hoïat ñoäng cuûa maùy
tính.
Trong windows tích hôïp saün moät soá caùc chöông trình tieän ích nhö doïn deïp
raùc treân oå ñóa, choáng phaân maûnh ñóa, queùt ñóa … giuùp chuùng ta coù theå toái öu hoùa
hoïat ñoäng cuûa maùy tính. Döôùi ñaây laø caùch söû duïng caùc tieän ích ñoù.
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 95
http://www.truongltrutw2.edu.vn
1. Chöông trình queùt ñóa (Scan Disk):
Vaøo Start ¬ Programs ¬ Accessories ¬ System Tools ¬ Scan Disk, xuaát
hieän cöûa soå nhö hình döôùi:
- Muïc Select the drive(s) you want to check for errors: Choïn oå ñóa
muoán queùt.
- Muïc Type of test: Choïn kieåu queùt, coù hai kieåu queùt:
+ Standard: Kieåm tra loãi trong caùc file vaø folder.
+ Thorough: Ngoaøi vieäc kieåm tra loãi cho caùc file vaø folder coøn kieåm
tra luoân beà maët ñóa.
- Automatic fix errors: Töï ñoäng söûa khi gaëp loãi. Neáu khoâng choïn
muïc naøy moãi khi gaëp moät loãi, chöông trình seõ hieån thò hoäp thoïai yeâu
caàu chuùng ta choïn caùch xöû lyù ñoái vôùi file döõ lieäu bò loãi.
- Ñeå baét ñaàu queùt, nhaán nuùt Start.
Tuøy theo ñoä lôùn cuõa ñóa vaø chaát löôïng ñóa maø thôøi gian queùt ñóa seõ laâu hay
mau.
2. Chöông trình Disk Cleanup : Doïn deïp caùc file raùc treân ñóa:
Vaøo Start ¬ Programs ¬ Accessories ¬ System Tools ¬ Disk Cleanup,
xuaát hieän cöûa soå nhö hình döôùi:
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 96
http://www.truongltrutw2.edu.vn
Sau khi choïn oå ñóa vaø click nuùt OK, chöông trình seõ kieåm tra trong oå ñóa
vaø thoâng baùo dung löôïng töøng loaïi file bò nghi laø “raùc” vaø hoûi yù kieán chuùng ta
xem caàn xoùa nhöõng loaïi file naøo:
Chuùng ta choïn nhöõng loaïi file caàn xoùa baèng caùch check vaøo hoäp choïn ôû
beân traùi vaø nhaán nuùt OK.
3. Chöông trình Disk Defragment: Choáng phaân maûnh taäp tin:
Döõ lieäu trong caùc taäp tin voán dó ñöôïc löu vaøo caùc sector (cung töø) ôû ñóa
meàm hoaëc caùc Cluster (lieân cung) ôû ñóa cöùng. Moãi sector chæ löu ñöôïc 512 bytes
döõ lieäu, do ñoù moät taäp tin seõ phaûi löu treân nhieàu sector. Qua thôøi gian söû duïng
caùc thao taùc taïo taäp tin, xoùa taäp tin, sao cheùp taäp tin… xaûy ra nhieàu laàn ñaõ laøm
cho caùc sector cuûa moät taäp tin khoâng coøn naèm gaàn nhau, hieän töôïng naøy goïi laø
“Phaân maûnh taäp tin”. Vieäc “Phaân maûnh taäp tin” daãn ñeán vieäc truy xuaát taäp tin
bò giaûm toác ñoä do ñaàu ñoïc phaûi di chuyeån nhieàu laàn. Chöông trình Disk
Defragmenter thöïc hieän moät coâng vieäc laø di chuyeån caùc sector cuûa cuøng moät taäp
tin veà xeáp laïi cho naèm gaàn nhau ñeå thuaän lôïi hôn cho vieäc truy xuaát döõ lieäu,
coâng vieäc naøy ñöôïc goïi laø “Choáng phaân maûnh taäp tin”.
Caùch chaïy chöông trình nhö sau:
Vaøo Start ¬ Programs ¬ Accessories ¬ System Tools ¬ Disk
Defragmenter, xuaát hieän cöûa soå nhö hình döôùi:

Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 97
http://www.truongltrutw2.edu.vn
Ta chæ laøm moät thao taùc laø choïn oå ñóa vaø click nuùt OK, khi ñoù chöông trình
seõ tieán haønh vieä saép xeáp laïi döõ lieäu trong oå ñóa:

Quaù trình naøy laâu hay mau phuï thuoäc vaøo dung löôïng oå ñóa vaø soá löôïng
taäp tin löu trong oå ñóa
Kyõ thuaät laép raùp vaø baûo trì maùy vi tính 98
http://www.truongltrutw2.edu.vn
TAØI LIEÄU THAM KHAÛO

[1] Micheal Hordesky - Bích Ngoïc - Traàn Theá San
Caåm nang Söûa chöõa & Baûo trì PC
Nhaø xuaát baûn Ñoàng Nai
[2] On the Internet
Kyõ thuaät phaàn cöùng maùy tính
Kyõ thuaät söûa chöõa - Baûo trì PC

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful